ਆਨਨ੍ਦਮਨ੍ਥਰਪੁਰਨ੍ਦਰਮੁਕ੍ਤਮਾਲ੍ਯਂ
ਮੌਲੌ ਹਠੇਨ ਨਿਹਿਤਂ ਮਹਿषਾਸੁਰਸ੍ਯ ।
ਪਾਦਾਮ੍ਬੁਜਂ ਭਵਤੁ ਮੇ ਵਿਜਯਾਯ ਮਞ੍ਜੁ-
-ਮਞ੍ਜੀਰਸ਼ਿਞ੍ਜਿਤਮਨੋਹਰਮਮ੍ਬਿਕਾਯਾਃ ॥ 1 ॥
ਦੇਵਿ ਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ਬਕਪਤ੍ਨਿ ਪਾਰ੍ਵਤਿ ਸਤਿ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮਾਤਃ ਸ਼ਿਵੇ
ਸ਼ਰ੍ਵਾਣਿ ਤ੍ਰਿਪੁਰੇ ਮृਡਾਨਿ ਵਰਦੇ ਰੁਦ੍ਰਾਣਿ ਕਾਤ੍ਯਾਯਨਿ ।
ਭੀਮੇ ਭੈਰਵਿ ਚਣ੍ਡਿ ਸ਼ਰ੍ਵਰਿਕਲੇ ਕਾਲਕ੍षਯੇ ਸ਼ੂਲਿਨਿ
ਤ੍ਵਤ੍ਪਾਦਪ੍ਰਣਤਾਨਨਨ੍ਯਮਨਸਃ ਪਰ੍ਯਾਕੁਲਾਨ੍ਪਾਹਿ ਨਃ ॥ 2 ॥
ਦੇਵਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸਕृਦੇਵ ਯਃ ਪ੍ਰਣਮਤਿ ਕ੍षੋਣੀਭृਤਸ੍ਤਂ ਨਮ-
-ਨ੍ਤ੍ਯਾਜਨ੍ਮਸ੍ਫੁਰਦਙ੍ਘ੍ਰਿਪੀਠਵਿਲੁਠਤ੍ਕੋਟੀਰਕੋਟਿਚ੍ਛਟਾਃ ।
ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਮਰ੍ਚਤਿ ਸੋऽਰ੍ਚ੍ਯਤੇ ਸੁਰਗਣੈਰ੍ਯਃ ਸ੍ਤੌਤਿ ਸ ਸ੍ਤੂਯਤੇ
ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਧ੍ਯਾਯਤਿ ਤਂ ਸ੍ਮਰਾਰ੍ਤਿਵਿਧੁਰਾ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਿ ਵਾਮਭ੍ਰੁਵਃ ॥ 3 ॥
ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਾ ਇਵ ਸਗ੍ਰਹਾ ਇਵ ਵਿषਵ੍ਯਾਸਕ੍ਤਮੂਰ੍ਛਾ ਇਵ
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਪ੍ਰੌਢਮਦਾ ਇਵਾਰ੍ਤਿਵਿਰਹਗ੍ਰਸ੍ਤਾ ਇਵਾਰ੍ਤਾ ਇਵ ।
ਯੇ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਿ ਹਿ ਸ਼ੈਲਰਾਜਤਨਯਾਂ ਧਨ੍ਯਾਸ੍ਤ ਏਵਾਗ੍ਰਤਃ
ਤ੍ਯਕ੍ਤੋਪਾਧਿਵਿਵृਦ੍ਧਰਾਗਮਨਸੋ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਿ ਤਾਨ੍ਸੁਭ੍ਰੁਵਃ ॥ 4 ॥
ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਿ ਯੇ ਕ੍षਣਮਪਿ ਤ੍ਰਿਪੁਰੇ ਹृਦਿ ਤ੍ਵਾਂ
ਲਾਵਣ੍ਯਯੌਵਨਧਨੈਰਪਿ ਵਿਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਃ ।
ਤੇ ਵਿਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਿ ਲਲਿਤਾਯਤਲੋਚਨਾਨਾਂ
ਚਿਤ੍ਤੈਕਭਿਤ੍ਤਿਲਿਖਿਤਪ੍ਰਤਿਮਾਃ ਪੁਮਾਂਸਃ ॥ 5 ॥
ਏਤਂ ਕਿਂ ਨੁ ਦृਸ਼ਾ ਪਿਬਾਮ੍ਯੁਤ ਵਿਸ਼ਾਮ੍ਯਸ੍ਯਾਙ੍ਗਮਙ੍ਗੈਰ੍ਨਿਜੈਃ
ਕਿਂ ਵਾऽਮੁਂ ਨਿਗਰਾਮ੍ਯਨੇਨ ਸਹਸਾ ਕਿਂ ਵੈਕਤਾਮਾਸ਼੍ਰਯੇ ।
ਯਸ੍ਯੇਤ੍ਥਂ ਵਿਵਸ਼ੋ ਵਿਕਲ੍ਪਲਲਿਤਾਕੂਤੇਨ ਯੋषਿਜ੍ਜਨਃ
ਕਿਂ ਤਦ੍ਯਨ੍ਨ ਕਰੋਤਿ ਦੇਵਿ ਹृਦਯੇ ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਵਮਾਵਰ੍ਤਸੇ ॥ 6 ॥
ਵਿਸ਼੍ਵਵ੍ਯਾਪਿਨਿ ਯਦ੍ਵਦੀਸ਼੍ਵਰ ਇਤਿ ਸ੍ਥਾਣਾਵਨਨ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਃ
ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਿਤਿ ਤ੍ਰਿਲੋਕਜਨਨਿ ਤ੍ਵਯ੍ਯੇਵ ਤਥ੍ਯਸ੍ਥਿਤਿਃ ।
ਇਤ੍ਥਂ ਸਤ੍ਯਪਿ ਸ਼ਕ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਯਦਿਮਾਃ ਕ੍षੁਦ੍ਰਾ ਰੁਜੋ ਬਾਧਿਤੁਂ
ਤ੍ਵਦ੍ਭਕ੍ਤਾਨਪਿ ਨ ਕ੍षਿਣੋषਿ ਚ ਰੁषਾ ਤਦ੍ਦੇਵਿ ਚਿਤ੍ਰਂ ਮਹਤ੍ ॥ 7 ॥
ਇਨ੍ਦੋਰ੍ਮਧ੍ਯਗਤਾਂ ਮृਗਾਙ੍ਕਸਦृਸ਼ਚ੍ਛਾਯਾਂ ਮਨੋਹਾਰਿਣੀਂ
ਪਾਣ੍ਡੂਤ੍ਫੁਲ੍ਲਸਰੋਰੁਹਾਸਨਗਤਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਪ੍ਰਦੀਪਚ੍ਛਵਿਮ੍ ।
ਵਰ੍षਨ੍ਤੀਮਮृਤਂ ਭਵਾਨਿ ਭਵਤੀਂ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਿ ਯੇ ਦੇਹਿਨਃ
ਤੇ ਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਰੁਜੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਰਿਪਵਃ ਪ੍ਰੋਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਤਾਨ੍ਦੂਰਤਃ ॥ 8 ॥
ਪੂਰ੍ਣੇਨ੍ਦੋਃ ਸ਼ਕਲੈਰਿਵਾਤਿਬਹਲੈਃ ਪੀਯੂषਪੂਰੈਰਿਵ
ਕ੍षੀਰਾਬ੍ਧੇਰ੍ਲਹਰੀਭਰੈਰਿਵ ਸੁਧਾਪਙ੍ਕਸ੍ਯ ਪਿਣ੍ਡੈਰਿਵ ।
ਪ੍ਰਾਲੇਯੈਰਿਵ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਤਵ ਵਪੁਰ੍ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਿ ਯੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ
ਚਿਤ੍ਤਾਨ੍ਤਰ੍ਨਿਹਿਤਾਰ੍ਤਿਤਾਪਵਿਪਦਸ੍ਤੇ ਸਮ੍ਪਦਂ ਬਿਭ੍ਰਤਿ ॥ 9 ॥
ਯੇ ਸਂਸ੍ਮਰਨ੍ਤਿ ਤਰਲਾਂ ਸਹਸੋਲ੍ਲਸਨ੍ਤੀਂ
ਤ੍ਵਾਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਪਞ੍ਚਕਭਿਦਂ ਤਰੁਣਾਰ੍ਕਸ਼ੋਣਾਮ੍ ।
ਰਾਗਾਰ੍ਣਵੇ ਬਹਲਰਾਗਿਣਿ ਮਜ੍ਜਯਨ੍ਤੀਂ
ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਜਗਦ੍ਦਧਤਿ ਚੇਤਸਿ ਤਾਨ੍ਮृਗਾਕ੍ष੍ਯਃ ॥ 10 ॥
ਲਾਕ੍षਾਰਸਸ੍ਨਪਿਤਪਙ੍ਕਜਤਨ੍ਤੁਤਨ੍ਵੀਂ
ਅਨ੍ਤਃ ਸ੍ਮਰਤ੍ਯਨੁਦਿਨਂ ਭਵਤੀਂ ਭਵਾਨਿ ।
ਯਸ੍ਤਂ ਸ੍ਮਰਪ੍ਰਤਿਮਮਪ੍ਰਤਿਮਸ੍ਵਰੂਪਾਃ
ਨੇਤ੍ਰੋਤ੍ਪਲੈਰ੍ਮृਗਦृਸ਼ੋ ਭृਸ਼ਮਰ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ॥ 11 ॥
ਸ੍ਤੁਮਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਵਾਚਮਵ੍ਯਕ੍ਤਾਂ ਹਿਮਕੁਨ੍ਦੇਨ੍ਦੁਰੋਚਿषਮ੍ ।
ਕਦਮ੍ਬਮਾਲਾਂ ਬਿਭ੍ਰਾਣਾਮਾਪਾਦਤਲਲਮ੍ਬਿਨੀਮ੍ ॥ 12 ॥
ਮੂਰ੍ਧ੍ਨੀਨ੍ਦੋਃ ਸਿਤਪਙ੍ਕਜਾਸਨਗਤਾਂ ਪ੍ਰਾਲੇਯਪਾਣ੍ਡੁਤ੍ਵਿषਂ
ਵਰ੍षਨ੍ਤੀਮਮृਤਂ ਸਰੋਰੁਹਭੁਵੋ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇऽਪਿ ਰਨ੍ਧ੍ਰੇऽਪਿ ਚ ।
ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਚ ਮਨੋਹਰਾ ਚ ਲਲਿਤਾ ਚਾਤਿਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਪਿ ਚ
ਤ੍ਵਾਮੇਵਂ ਸ੍ਮਰਤਃ ਸ੍ਮਰਾਰਿਦਯਿਤੇ ਵਾਕ੍ਸਰ੍ਵਤੋ ਵਲ੍ਗਤਿ ॥ 13 ॥
ਦਦਾਤੀष੍ਟਾਨ੍ਭੋਗਾਨ੍ ਕ੍षਪਯਤਿ ਰਿਪੂਨ੍ਹਨ੍ਤਿ ਵਿਪਦੋ
ਦਹਤ੍ਯਾਧੀਨ੍ਵ੍ਯਾਧੀਨ੍ ਸ਼ਮਯਤਿ ਸੁਖਾਨਿ ਪ੍ਰਤਨੁਤੇ ।
ਹਠਾਦਨ੍ਤਰ੍ਦੁਃਖਂ ਦਲਯਤਿ ਪਿਨष੍ਟੀष੍ਟਵਿਰਹਂ
ਸਕृਦ੍ਧ੍ਯਾਤਾ ਦੇਵੀ ਕਿਮਿਵ ਨਿਰਵਦ੍ਯਂ ਨ ਕੁਰੁਤੇ ॥ 14 ॥
ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਧ੍ਯਾਯਤਿ ਵੇਤ੍ਤਿ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਜਪਤ੍ਯਾਲੋਕਤੇ ਚਿਨ੍ਤਯ-
-ਤ੍ਯਨ੍ਵੇਤਿ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ ਕਲਯਤਿ ਸ੍ਤੌਤ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਤ੍ਯਰ੍ਚਤਿ ।
ਯਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ਬਕਵਲ੍ਲਭੇ ਤਵ ਗੁਣਾਨਾਕਰ੍ਣਯਤ੍ਯਾਦਰਾਤ੍
ਤਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਨ ਗृਹਾਦਪੈਤਿ ਵਿਜਯਸ੍ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰਤੋ ਧਾਵਤਿ ॥ 15 ॥
ਕਿਂ ਕਿਂ ਦੁਃਖਂ ਦਨੁਜਦਲਿਨਿ ਕ੍षੀਯਤੇ ਨ ਸ੍ਮृਤਾਯਾਂ
ਕਾ ਕਾ ਕੀਰ੍ਤਿਃ ਕੁਲਕਮਲਿਨਿ ਖ੍ਯਾਪ੍ਯਤੇ ਨ ਸ੍ਤੁਤਾਯਾਮ੍ ।
ਕਾ ਕਾ ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਸੁਰਵਰਨੁਤੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਨਾਰ੍ਚਿਤਾਯਾਂ
ਕਂ ਕਂ ਯੋਗਂ ਤ੍ਵਯਿ ਨ ਚਿਨੁਤੇ ਚਿਤ੍ਤਮਾਲਮ੍ਬਿਤਾਯਾਮ੍ ॥ 16 ॥
ਯੇ ਦੇਵਿ ਦੁਰ੍ਧਰਕृਤਾਨ੍ਤਮੁਖਾਨ੍ਤਰਸ੍ਥਾਃ
ਯੇ ਕਾਲਿ ਕਾਲਘਨਪਾਸ਼ਨਿਤਾਨ੍ਤਬਦ੍ਧਾਃ ।
ਯੇ ਚਣ੍ਡਿ ਚਣ੍ਡਗੁਰੁਕਲ੍ਮषਸਿਨ੍ਧੁਮਗ੍ਨਾਃ
ਤਾਨ੍ਪਾਸਿ ਮੋਚਯਸਿ ਤਾਰਯਸਿ ਸ੍ਮृਤੈਵ ॥ 17 ॥
ਲਕ੍ष੍ਮੀਵਸ਼ੀਕਰਣਚੂਰ੍ਣਸਹੋਦਰਾਣਿ
ਤ੍ਵਤ੍ਪਾਦਪਙ੍ਕਜਰਜਾਂਸਿ ਚਿਰਂ ਜਯਨ੍ਤਿ ।
ਯਾਨਿ ਪ੍ਰਣਾਮਮਿਲਿਤਾਨਿ ਨृਣਾਂ ਲਲਾਟੇ
ਲੁਮ੍ਪਨ੍ਤਿ ਦੈਵਲਿਖਿਤਾਨਿ ਦੁਰਕ੍षਰਾਣਿ ॥ 18 ॥
ਰੇ ਮੂਢਾਃ ਕਿਮਯਂ ਵृਥੈਵ ਤਪਸਾ ਕਾਯਃ ਪਰਿਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਤੇ
ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਵਾ ਬਹੁਦਕ੍षਿਣੈਃ ਕਿਮਿਤਰੇ ਰਿਕ੍ਤੀਕ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਗृਹਾਃ ।
ਭਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚੇਦਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀ ਭਗਵਤੀਪਾਦਦ੍ਵਯੀ ਸੇਵ੍ਯਤਾਂ
ਉਨ੍ਨਿਦ੍ਰਾਮ੍ਬੁਰੁਹਾਤਪਤ੍ਰਸੁਭਗਾ ਲਕ੍ष੍ਮੀਃ ਪੁਰੋ ਧਾਵਤਿ ॥ 19 ॥
ਯਾਚੇ ਨ ਕਞ੍ਚਨ ਨ ਕਞ੍ਚਨ ਵਞ੍ਚਯਾਮਿ
ਸੇਵੇ ਨ ਕਞ੍ਚਨ ਨਿਰਸ੍ਤਸਮਸ੍ਤਦੈਨ੍ਯਃ ।
ਸ਼੍ਲਕ੍ष੍ਣਂ ਵਸੇ ਮਧੁਰਮਦ੍ਮਿ ਭਜੇ ਵਰਸ੍ਤ੍ਰੀਃ
ਦੇਵੀ ਹृਦਿ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਮੇ ਕੁਲਕਾਮਧੇਨੁਃ ॥ 20 ॥
ਨਮਾਮਿ ਯਾਮਿਨੀਨਾਥਲੇਖਾਲਙ੍ਕृਤਕੁਨ੍ਤਲਾਮ੍ ।
ਭਵਾਨੀਂ ਭਵਸਨ੍ਤਾਪਨਿਰ੍ਵਾਪਣਸੁਧਾਨਦੀਮ੍ ॥ 21 ॥
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਕਾਲਿਦਾਸ ਵਿਰਚਿਤ ਪਞ੍ਚਸ੍ਤਵ੍ਯਾਂ ਤृਤੀਯਃ ਘਟਸ੍ਤਵਃ ।
Roman (IAST) Transliteration
ānandamantharapurandaramuktamālyaṃ
maulau haṭhena nihitaṃ mahiṣāsurasya |
pādāmbujaṃ bhavatu me vijayāya mañju-
-mañjīraśiñjitamanoharamambikāyāḥ || 1 ||
devi tryambakapatni pārvati sati trailokyamātaḥ śive
śarvāṇi tripure mṛḍāni varade rudrāṇi kātyāyani |
bhīme bhairavi caṇḍi śarvarikale kālakṣaye śūlini
tvatpādapraṇatānananyamanasaḥ paryākulānpāhi naḥ || 2 ||
devi tvāṃ sakṛdeva yaḥ praṇamati kṣoṇībhṛtastaṃ nama-
-ntyājanmasphuradaṅghripīṭhaviluṭhatkoṭīrakoṭicchaṭāḥ |
yastvāmarcati so'rcyate suragaṇairyaḥ stauti sa stūyate
yastvāṃ dhyāyati taṃ smarārtividhurā dhyāyanti vāmabhruvaḥ || 3 ||
unmattā iva sagrahā iva viṣavyāsaktamūrchā iva
prāptaprauḍhamadā ivārtivirahagrastā ivārtā iva |
ye dhyāyanti hi śailarājatanayāṃ dhanyāsta evāgrataḥ
tyaktopādhivivṛddharāgamanaso dhyāyanti tānsubhruvaḥ || 4 ||
dhyāyanti ye kṣaṇamapi tripure hṛdi tvāṃ
lāvaṇyayauvanadhanairapi viprayuktāḥ |
te visphuranti lalitāyatalocanānāṃ
cittaikabhittilikhitapratimāḥ pumāṃsaḥ || 5 ||
etaṃ kiṃ nu dṛśā pibāmyuta viśāmyasyāṅgamaṅgairnijaiḥ
kiṃ vā'muṃ nigarāmyanena sahasā kiṃ vaikatāmāśraye |
yasyetthaṃ vivaśo vikalpalalitākūtena yoṣijjanaḥ
kiṃ tadyanna karoti devi hṛdaye yasya tvamāvartase || 6 ||
viśvavyāpini yadvadīśvara iti sthāṇāvananyāśrayaḥ
śabdaḥ śaktiriti trilokajanani tvayyeva tathyasthitiḥ |
itthaṃ satyapi śaknuvanti yadimāḥ kṣudrā rujo bādhituṃ
tvadbhaktānapi na kṣiṇoṣi ca ruṣā taddevi citraṃ mahat || 7 ||
indormadhyagatāṃ mṛgāṅkasadṛśacchāyāṃ manohāriṇīṃ
pāṇḍūtphullasaroruhāsanagatā snigdhapradīpacchavim |
varṣantīmamṛtaṃ bhavāni bhavatīṃ dhyāyanti ye dehinaḥ
te nirmuktarujo bhavanti ripavaḥ projjhanti tāndūrataḥ || 8 ||
pūrṇendoḥ śakalairivātibahalaiḥ pīyūṣapūrairiva
kṣīrābdherlaharībharairiva sudhāpaṅkasya piṇḍairiva |
prāleyairiva nirmitaṃ tava vapurdhyāyanti ye śraddhayā
cittāntarnihitārtitāpavipadaste sampadaṃ bibhrati || 9 ||
ye saṃsmaranti taralāṃ sahasollasantīṃ
tvāṃ granthipañcakabhidaṃ taruṇārkaśoṇām |
rāgārṇave bahalarāgiṇi majjayantīṃ
kṛtsnaṃ jagaddadhati cetasi tānmṛgākṣyaḥ || 10 ||
lākṣārasasnapitapaṅkajatantutanvīṃ
antaḥ smaratyanudinaṃ bhavatīṃ bhavāni |
yastaṃ smarapratimamapratimasvarūpāḥ
netrotpalairmṛgadṛśo bhṛśamarcayanti || 11 ||
stumastvāṃ vācamavyaktāṃ himakundendurociṣam |
kadambamālāṃ bibhrāṇāmāpādatalalambinīm || 12 ||
mūrdhnīndoḥ sitapaṅkajāsanagatāṃ prāleyapāṇḍutviṣaṃ
varṣantīmamṛtaṃ saroruhabhuvo vaktre'pi randhre'pi ca |
acchinnā ca manoharā ca lalitā cātiprasannāpi ca
tvāmevaṃ smarataḥ smarāridayite vāksarvato valgati || 13 ||
dadātīṣṭānbhogān kṣapayati ripūnhanti vipado
dahatyādhīnvyādhīn śamayati sukhāni pratanute |
haṭhādantarduḥkhaṃ dalayati pinaṣṭīṣṭavirahaṃ
sakṛddhyātā devī kimiva niravadyaṃ na kurute || 14 ||
yastvāṃ dhyāyati vetti vindati japatyālokate cintaya-
-tyanveti pratipadyate kalayati stautyāśrayatyarcati |
yaśca tryambakavallabhe tava guṇānākarṇayatyādarāt
tasya śrīrna gṛhādapaiti vijayastasyāgrato dhāvati || 15 ||
kiṃ kiṃ duḥkhaṃ danujadalini kṣīyate na smṛtāyāṃ
kā kā kīrtiḥ kulakamalini khyāpyate na stutāyām |
kā kā siddhiḥ suravaranute prāpyate nārcitāyāṃ
kaṃ kaṃ yogaṃ tvayi na cinute cittamālambitāyām || 16 ||
ye devi durdharakṛtāntamukhāntarasthāḥ
ye kāli kālaghanapāśanitāntabaddhāḥ |
ye caṇḍi caṇḍagurukalmaṣasindhumagnāḥ
tānpāsi mocayasi tārayasi smṛtaiva || 17 ||
lakṣmīvaśīkaraṇacūrṇasahodarāṇi
tvatpādapaṅkajarajāṃsi ciraṃ jayanti |
yāni praṇāmamilitāni nṛṇāṃ lalāṭe
lumpanti daivalikhitāni durakṣarāṇi || 18 ||
re mūḍhāḥ kimayaṃ vṛthaiva tapasā kāyaḥ parikliśyate
yajñairvā bahudakṣiṇaiḥ kimitare riktīkriyante gṛhāḥ |
bhaktiścedavināśinī bhagavatīpādadvayī sevyatāṃ
unnidrāmburuhātapatrasubhagā lakṣmīḥ puro dhāvati || 19 ||
yāce na kañcana na kañcana vañcayāmi
seve na kañcana nirastasamastadainyaḥ |
ślakṣṇaṃ vase madhuramadmi bhaje varastrīḥ
devī hṛdi sphurati me kulakāmadhenuḥ || 20 ||
namāmi yāminīnāthalekhālaṅkṛtakuntalām |
bhavānīṃ bhavasantāpanirvāpaṇasudhānadīm || 21 ||
iti śrīkālidāsa viracita pañcastavyāṃ tṛtīyaḥ ghaṭastavaḥ |
Sanskrit — Devanagari (original)
आनन्दमन्थरपुरन्दरमुक्तमाल्यं
मौलौ हठेन निहितं महिषासुरस्य ।
पादाम्बुजं भवतु मे विजयाय मञ्जु-
-मञ्जीरशिञ्जितमनोहरमम्बिकायाः ॥ 1 ॥
देवि त्र्यम्बकपत्नि पार्वति सति त्रैलोक्यमातः शिवे
शर्वाणि त्रिपुरे मृडानि वरदे रुद्राणि कात्यायनि ।
भीमे भैरवि चण्डि शर्वरिकले कालक्षये शूलिनि
त्वत्पादप्रणताननन्यमनसः पर्याकुलान्पाहि नः ॥ 2 ॥
देवि त्वां सकृदेव यः प्रणमति क्षोणीभृतस्तं नम-
-न्त्याजन्मस्फुरदङ्घ्रिपीठविलुठत्कोटीरकोटिच्छटाः ।
यस्त्वामर्चति सोऽर्च्यते सुरगणैर्यः स्तौति स स्तूयते
यस्त्वां ध्यायति तं स्मरार्तिविधुरा ध्यायन्ति वामभ्रुवः ॥ 3 ॥
उन्मत्ता इव सग्रहा इव विषव्यासक्तमूर्छा इव
प्राप्तप्रौढमदा इवार्तिविरहग्रस्ता इवार्ता इव ।
ये ध्यायन्ति हि शैलराजतनयां धन्यास्त एवाग्रतः
त्यक्तोपाधिविवृद्धरागमनसो ध्यायन्ति तान्सुभ्रुवः ॥ 4 ॥
ध्यायन्ति ये क्षणमपि त्रिपुरे हृदि त्वां
लावण्ययौवनधनैरपि विप्रयुक्ताः ।
ते विस्फुरन्ति ललितायतलोचनानां
चित्तैकभित्तिलिखितप्रतिमाः पुमांसः ॥ 5 ॥
एतं किं नु दृशा पिबाम्युत विशाम्यस्याङ्गमङ्गैर्निजैः
किं वाऽमुं निगराम्यनेन सहसा किं वैकतामाश्रये ।
यस्येत्थं विवशो विकल्पललिताकूतेन योषिज्जनः
किं तद्यन्न करोति देवि हृदये यस्य त्वमावर्तसे ॥ 6 ॥
विश्वव्यापिनि यद्वदीश्वर इति स्थाणावनन्याश्रयः
शब्दः शक्तिरिति त्रिलोकजननि त्वय्येव तथ्यस्थितिः ।
इत्थं सत्यपि शक्नुवन्ति यदिमाः क्षुद्रा रुजो बाधितुं
त्वद्भक्तानपि न क्षिणोषि च रुषा तद्देवि चित्रं महत् ॥ 7 ॥
इन्दोर्मध्यगतां मृगाङ्कसदृशच्छायां मनोहारिणीं
पाण्डूत्फुल्लसरोरुहासनगता स्निग्धप्रदीपच्छविम् ।
वर्षन्तीममृतं भवानि भवतीं ध्यायन्ति ये देहिनः
ते निर्मुक्तरुजो भवन्ति रिपवः प्रोज्झन्ति तान्दूरतः ॥ 8 ॥
पूर्णेन्दोः शकलैरिवातिबहलैः पीयूषपूरैरिव
क्षीराब्धेर्लहरीभरैरिव सुधापङ्कस्य पिण्डैरिव ।
प्रालेयैरिव निर्मितं तव वपुर्ध्यायन्ति ये श्रद्धया
चित्तान्तर्निहितार्तितापविपदस्ते सम्पदं बिभ्रति ॥ 9 ॥
ये संस्मरन्ति तरलां सहसोल्लसन्तीं
त्वां ग्रन्थिपञ्चकभिदं तरुणार्कशोणाम् ।
रागार्णवे बहलरागिणि मज्जयन्तीं
कृत्स्नं जगद्दधति चेतसि तान्मृगाक्ष्यः ॥ 10 ॥
लाक्षारसस्नपितपङ्कजतन्तुतन्वीं
अन्तः स्मरत्यनुदिनं भवतीं भवानि ।
यस्तं स्मरप्रतिममप्रतिमस्वरूपाः
नेत्रोत्पलैर्मृगदृशो भृशमर्चयन्ति ॥ 11 ॥
स्तुमस्त्वां वाचमव्यक्तां हिमकुन्देन्दुरोचिषम् ।
कदम्बमालां बिभ्राणामापादतललम्बिनीम् ॥ 12 ॥
मूर्ध्नीन्दोः सितपङ्कजासनगतां प्रालेयपाण्डुत्विषं
वर्षन्तीममृतं सरोरुहभुवो वक्त्रेऽपि रन्ध्रेऽपि च ।
अच्छिन्ना च मनोहरा च ललिता चातिप्रसन्नापि च
त्वामेवं स्मरतः स्मरारिदयिते वाक्सर्वतो वल्गति ॥ 13 ॥
ददातीष्टान्भोगान् क्षपयति रिपून्हन्ति विपदो
दहत्याधीन्व्याधीन् शमयति सुखानि प्रतनुते ।
हठादन्तर्दुःखं दलयति पिनष्टीष्टविरहं
सकृद्ध्याता देवी किमिव निरवद्यं न कुरुते ॥ 14 ॥
यस्त्वां ध्यायति वेत्ति विन्दति जपत्यालोकते चिन्तय-
-त्यन्वेति प्रतिपद्यते कलयति स्तौत्याश्रयत्यर्चति ।
यश्च त्र्यम्बकवल्लभे तव गुणानाकर्णयत्यादरात्
तस्य श्रीर्न गृहादपैति विजयस्तस्याग्रतो धावति ॥ 15 ॥
किं किं दुःखं दनुजदलिनि क्षीयते न स्मृतायां
का का कीर्तिः कुलकमलिनि ख्याप्यते न स्तुतायाम् ।
का का सिद्धिः सुरवरनुते प्राप्यते नार्चितायां
कं कं योगं त्वयि न चिनुते चित्तमालम्बितायाम् ॥ 16 ॥
ये देवि दुर्धरकृतान्तमुखान्तरस्थाः
ये कालि कालघनपाशनितान्तबद्धाः ।
ये चण्डि चण्डगुरुकल्मषसिन्धुमग्नाः
तान्पासि मोचयसि तारयसि स्मृतैव ॥ 17 ॥
लक्ष्मीवशीकरणचूर्णसहोदराणि
त्वत्पादपङ्कजरजांसि चिरं जयन्ति ।
यानि प्रणाममिलितानि नृणां ललाटे
लुम्पन्ति दैवलिखितानि दुरक्षराणि ॥ 18 ॥
रे मूढाः किमयं वृथैव तपसा कायः परिक्लिश्यते
यज्ञैर्वा बहुदक्षिणैः किमितरे रिक्तीक्रियन्ते गृहाः ।
भक्तिश्चेदविनाशिनी भगवतीपादद्वयी सेव्यतां
उन्निद्राम्बुरुहातपत्रसुभगा लक्ष्मीः पुरो धावति ॥ 19 ॥
याचे न कञ्चन न कञ्चन वञ्चयामि
सेवे न कञ्चन निरस्तसमस्तदैन्यः ।
श्लक्ष्णं वसे मधुरमद्मि भजे वरस्त्रीः
देवी हृदि स्फुरति मे कुलकामधेनुः ॥ 20 ॥
नमामि यामिनीनाथलेखालङ्कृतकुन्तलाम् ।
भवानीं भवसन्तापनिर्वापणसुधानदीम् ॥ 21 ॥
इति श्रीकालिदास विरचित पञ्चस्तव्यां तृतीयः घटस्तवः ।
ānandamantharapurandaramuktamālyaṃ
maulau haṭhena nihitaṃ mahiṣāsurasya |
pādāmbujaṃ bhavatu me vijayāya mañju-
-mañjīraśiñjitamanoharamambikāyāḥ || 1 ||
devi tryambakapatni pārvati sati trailokyamātaḥ śive
śarvāṇi tripure mṛḍāni varade rudrāṇi kātyāyani |
bhīme bhairavi caṇḍi śarvarikale kālakṣaye śūlini
tvatpādapraṇatānananyamanasaḥ paryākulānpāhi naḥ || 2 ||
devi tvāṃ sakṛdeva yaḥ praṇamati kṣoṇībhṛtastaṃ nama-
-ntyājanmasphuradaṅghripīṭhaviluṭhatkoṭīrakoṭicchaṭāḥ |
yastvāmarcati so'rcyate suragaṇairyaḥ stauti sa stūyate
yastvāṃ dhyāyati taṃ smarārtividhurā dhyāyanti vāmabhruvaḥ || 3 ||
unmattā iva sagrahā iva viṣavyāsaktamūrchā iva
prāptaprauḍhamadā ivārtivirahagrastā ivārtā iva |
ye dhyāyanti hi śailarājatanayāṃ dhanyāsta evāgrataḥ
tyaktopādhivivṛddharāgamanaso dhyāyanti tānsubhruvaḥ || 4 ||
dhyāyanti ye kṣaṇamapi tripure hṛdi tvāṃ
lāvaṇyayauvanadhanairapi viprayuktāḥ |
te visphuranti lalitāyatalocanānāṃ
cittaikabhittilikhitapratimāḥ pumāṃsaḥ || 5 ||
etaṃ kiṃ nu dṛśā pibāmyuta viśāmyasyāṅgamaṅgairnijaiḥ
kiṃ vā'muṃ nigarāmyanena sahasā kiṃ vaikatāmāśraye |
yasyetthaṃ vivaśo vikalpalalitākūtena yoṣijjanaḥ
kiṃ tadyanna karoti devi hṛdaye yasya tvamāvartase || 6 ||
viśvavyāpini yadvadīśvara iti sthāṇāvananyāśrayaḥ
śabdaḥ śaktiriti trilokajanani tvayyeva tathyasthitiḥ |
itthaṃ satyapi śaknuvanti yadimāḥ kṣudrā rujo bādhituṃ
tvadbhaktānapi na kṣiṇoṣi ca ruṣā taddevi citraṃ mahat || 7 ||
indormadhyagatāṃ mṛgāṅkasadṛśacchāyāṃ manohāriṇīṃ
pāṇḍūtphullasaroruhāsanagatā snigdhapradīpacchavim |
varṣantīmamṛtaṃ bhavāni bhavatīṃ dhyāyanti ye dehinaḥ
te nirmuktarujo bhavanti ripavaḥ projjhanti tāndūrataḥ || 8 ||
pūrṇendoḥ śakalairivātibahalaiḥ pīyūṣapūrairiva
kṣīrābdherlaharībharairiva sudhāpaṅkasya piṇḍairiva |
prāleyairiva nirmitaṃ tava vapurdhyāyanti ye śraddhayā
cittāntarnihitārtitāpavipadaste sampadaṃ bibhrati || 9 ||
ye saṃsmaranti taralāṃ sahasollasantīṃ
tvāṃ granthipañcakabhidaṃ taruṇārkaśoṇām |
rāgārṇave bahalarāgiṇi majjayantīṃ
kṛtsnaṃ jagaddadhati cetasi tānmṛgākṣyaḥ || 10 ||
lākṣārasasnapitapaṅkajatantutanvīṃ
antaḥ smaratyanudinaṃ bhavatīṃ bhavāni |
yastaṃ smarapratimamapratimasvarūpāḥ
netrotpalairmṛgadṛśo bhṛśamarcayanti || 11 ||
stumastvāṃ vācamavyaktāṃ himakundendurociṣam |
kadambamālāṃ bibhrāṇāmāpādatalalambinīm || 12 ||
mūrdhnīndoḥ sitapaṅkajāsanagatāṃ prāleyapāṇḍutviṣaṃ
varṣantīmamṛtaṃ saroruhabhuvo vaktre'pi randhre'pi ca |
acchinnā ca manoharā ca lalitā cātiprasannāpi ca
tvāmevaṃ smarataḥ smarāridayite vāksarvato valgati || 13 ||
dadātīṣṭānbhogān kṣapayati ripūnhanti vipado
dahatyādhīnvyādhīn śamayati sukhāni pratanute |
haṭhādantarduḥkhaṃ dalayati pinaṣṭīṣṭavirahaṃ
sakṛddhyātā devī kimiva niravadyaṃ na kurute || 14 ||
yastvāṃ dhyāyati vetti vindati japatyālokate cintaya-
-tyanveti pratipadyate kalayati stautyāśrayatyarcati |
yaśca tryambakavallabhe tava guṇānākarṇayatyādarāt
tasya śrīrna gṛhādapaiti vijayastasyāgrato dhāvati || 15 ||
kiṃ kiṃ duḥkhaṃ danujadalini kṣīyate na smṛtāyāṃ
kā kā kīrtiḥ kulakamalini khyāpyate na stutāyām |
kā kā siddhiḥ suravaranute prāpyate nārcitāyāṃ
kaṃ kaṃ yogaṃ tvayi na cinute cittamālambitāyām || 16 ||
ye devi durdharakṛtāntamukhāntarasthāḥ
ye kāli kālaghanapāśanitāntabaddhāḥ |
ye caṇḍi caṇḍagurukalmaṣasindhumagnāḥ
tānpāsi mocayasi tārayasi smṛtaiva || 17 ||
lakṣmīvaśīkaraṇacūrṇasahodarāṇi
tvatpādapaṅkajarajāṃsi ciraṃ jayanti |
yāni praṇāmamilitāni nṛṇāṃ lalāṭe
lumpanti daivalikhitāni durakṣarāṇi || 18 ||
re mūḍhāḥ kimayaṃ vṛthaiva tapasā kāyaḥ parikliśyate
yajñairvā bahudakṣiṇaiḥ kimitare riktīkriyante gṛhāḥ |
bhaktiścedavināśinī bhagavatīpādadvayī sevyatāṃ
unnidrāmburuhātapatrasubhagā lakṣmīḥ puro dhāvati || 19 ||
yāce na kañcana na kañcana vañcayāmi
seve na kañcana nirastasamastadainyaḥ |
ślakṣṇaṃ vase madhuramadmi bhaje varastrīḥ
devī hṛdi sphurati me kulakāmadhenuḥ || 20 ||
namāmi yāminīnāthalekhālaṅkṛtakuntalām |
bhavānīṃ bhavasantāpanirvāpaṇasudhānadīm || 21 ||
iti śrīkālidāsa viracita pañcastavyāṃ tṛtīyaḥ ghaṭastavaḥ |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.