Summary — Nepali
AI-generated · not yet verified
The Nepali meaning of each verse is shown below the verse.
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
ब्रह्मानन्द वल्ली
अनुवाकं 13
स॒ह ना॑ ववतु । स॒ह नौ॑ भुनक्तु । स॒ह वी॒र्य॑-ङ्करवावहै । ते॒ज॒स्विना॒ वधी॑तमस्तु॒ मा वि॑द्विषा॒वहै᳚ ॥ ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥ 25 ॥
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
brahmānanda vallī
anuvākaṃ 13
sa॒ha nā̭ vavatu | sa॒ha naṷ bhunaktu | sa॒ha vī॒rya̭-ṅkaravāvahai | te॒ja॒svinā॒ vadhī̭tamastu॒ mā vi̭dviṣā॒vahai᳚ || oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || 25 ||
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय आरण्यकको आठौं प्रपाठक - ब्रह्मानन्दवल्ली। ॐ, परमात्मालाई नमस्कार, श्री महागणपतिलाई नमस्कार, श्री गुरुहरूलाई नमस्कार। हरिः ॐ। ब्रह्मानन्दवल्ली। अनुवाक १३। सँगै हाम्रो रक्षा गरून्। सँगै हाम्रो भोग गरून्। सँगै वीर्यवान कार्य गरौं। तेजस्वी अध्ययनले हामीलाई प्रकाशित गरोस्। हामी परस्पर द्वेष नगरौं। ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः। २५। AI
ब्र॒ह्म॒विदा᳚प्नोति॒ पर᳚म् ॥
तदे॒षा-ऽभ्यु॑क्ता । स॒त्य-ञ्ज्ञा॒न-म॑न॒न्त-म्ब्रह्म॑ ।
यो वेद॒ निहि॑त॒-ङ्गुहा॑या-म्पर॒मे व्यो॑मन्न् ।
सो᳚-ऽश्नुते॒ सर्वा॒न् कामा᳚न्-थ्स॒ह । ब्रह्म॑णा विप॒श्चितेति॑ ॥
तस्मा॒द्वा ए॒तस्मा॑दा॒त्मन॑ आका॒श-स्सम्भू॑तः । आ॒का॒शा-द्वा॒युः । वा॒योर॒ग्निः । अ॒ग्नेरापः॑ । अ॒द्भ्यः पृ॑थि॒वी । पृ॒थि॒व्या ओष॑धयः ।
ओष॑धी॒भ्यो-ऽन्न᳚म् । अन्ना॒-त्पुरु॑षः ॥
स वा एष पुरुषो-ऽन्न॑रस॒मयः ॥ तस्येद॑मेव॒ शिरः । अय-न्दक्षि॑णः प॒क्षः । अयमुत्त॑रः प॒क्षः । अयमात्मा᳚ । इद-म्पुच्छ॑-म्प्रति॒ष्ठा ॥ तदप्येष श्लो॑को भ॒वति ॥ 26 ॥
bra॒hma॒vidā᳚pnoti॒ para᳚m ||
tade॒ṣā-'bhyṷktā | sa॒tya-ñjñā॒na-ma̭na॒nta-mbrahma̭ |
yo veda॒ nihi̭ta॒-ṅguhā̭yā-mpara॒me vyo̭mann |
so᳚-'śnute॒ sarvā॒n kāmā᳚n-thsa॒ha | brahma̭ṇā vipa॒ściteti̭ ||
tasmā॒dvā e॒tasmā̭dā॒tmana̭ ākā॒śa-ssambhṷ̄taḥ | ā॒kā॒śā-dvā॒yuḥ | vā॒yora॒gniḥ | a॒gnerāpaḥ̭ | a॒dbhyaḥ pṛ̭thi॒vī | pṛ॒thi॒vyā oṣa̭dhayaḥ |
oṣa̭dhī॒bhyo-'nna᳚m | annā॒-tpurṷṣaḥ ||
sa vā eṣa puruṣo-'nna̭rasa॒mayaḥ || tasyeda̭meva॒ śiraḥ | aya-ndakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣaḥ | ayamutta̭raḥ pa॒kṣaḥ | ayamātmā᳚ | ida-mpuccha̭-mprati॒ṣṭhā || tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 26 ||
अनुवाक १४। ब्रह्मविद् परमात्मालाई प्राप्त गर्छ। त्यसैले यो भनिएको छ: सत्य, ज्ञान, अनन्त ब्रह्म। जसले परम व्योममा गुप्त रूपमा स्थित ब्रह्मलाई जान्दछ, उसले सबै कामनाहरू सहित ब्रह्मसँगै प्राप्त गर्छ, ब्रह्मसँग विपश्चित् (ज्ञानी) भएर। त्यसैले यो आत्माबाट आकाश उत्पन्न भयो। आकाशबाट वायु। वायुबाट अग्नि। अग्निबाट जल। जलबाट पृथ्वी। पृथ्वीबाट औषधिहरू। औषधिहरूबाट अन्न। अन्नबाट पुरुष। त्यो यो पुरुष अन्नरसमय छ। त्यसको यही शिर हो। यो दायाँ पक्ष हो। यो उत्तर पक्ष हो। यो आत्मा हो। यो पुच्छ हो, प्रतिष्ठा। त्यसैले यो श्लोक पनि भनिन्छ। २६। AI
सर्वं॒-वैँ ते-ऽन्न॑माप्नुवन्ति । ये-ऽन्न॒-म्ब्रह्मो॒पास॑ते । अन्न॒ग्ं॒ हि भू॒ताना॒-ञ्ज्येष्ठ᳚म् । तस्मा᳚-थ्सर्वौष॒ध मु॑च्यते । अन्ना᳚-द्भू॒तानि॒ जाय॑न्ते । जाता॒न्यन्ने॑न वर्धन्ते ।
अद्यते-ऽत्ति च॑ भूता॒नि । तस्मादन्न-न्तदुच्य॑त इ॒ति ॥
तस्माद्वा एतस्मा-दन्न॑रस॒मयात् ।
अन्यो-ऽन्तर आत्मा᳚ प्राण॒ मयः । तेनै॑ष पू॒र्णः ॥
स वा एष पुरुषवि॑ध ए॒व । तस्य पुरु॑ष वि॒धताम् ।
अन्वय॑-म्पुरुष॒ विधः । तस्य प्राण॑ एव॒ शिरः ॥
व्यानो दक्षि॑णः प॒क्षः । अपान उत्त॑रः प॒क्षः ।
आका॑श आ॒त्मा । पृथिवी पुच्छ॑-म्प्रति॒ष्ठा ॥
तदप्येष श्लो॑को भ॒वति ॥ 27 ॥
sarvaṃ॒-vai~ te-'nna̭māpnuvanti | ye-'nna॒-mbrahmo॒pāsa̭te | anna॒gṃ॒ hi bhū॒tānā॒-ñjyeṣṭha᳚m | tasmā᳚-thsarvauṣa॒dha mṷcyate | annā᳚-dbhū॒tāni॒ jāya̭nte | jātā॒nyannḙna vardhante |
adyate-'tti ca̭ bhūtā॒ni | tasmādanna-ntaducya̭ta i॒ti ||
tasmādvā etasmā-danna̭rasa॒mayāt |
anyo-'ntara ātmā᳚ prāṇa॒ mayaḥ | tenai̭ṣa pū॒rṇaḥ ||
sa vā eṣa puruṣavi̭dha e॒va | tasya purṷṣa vi॒dhatām |
anvaya̭-mpuruṣa॒ vidhaḥ | tasya prāṇa̭ eva॒ śiraḥ ||
vyāno dakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣaḥ | apāna utta̭raḥ pa॒kṣaḥ |
ākā̭śa ā॒tmā | pṛthivī puccha̭-mprati॒ṣṭhā ||
tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 27 ||
अन्नबाट नै प्रजाहरू उत्पन्न हुन्छन्। पृथ्वीमा आश्रित जति पनि छन्। अनि अन्नले नै जीवित रहन्छन्। अन्तमा त्यसलाई नै खान्छन्। अन्न नै भूतहरूमध्ये ज्येष्ठ हो। त्यसैले सबै औषधिहरूबाट मुक्त हुन्छ। जसले अन्नलाई ब्रह्मको रूपमा उपासना गर्छन्, उनीहरूले सबै अन्न प्राप्त गर्छन्। अन्न नै भूतहरूमध्ये ज्येष्ठ हो। त्यसैले सबै औषधिहरूबाट मुक्त हुन्छ। अन्नबाट भूतहरू जन्मन्छन्। जन्मेका अन्नले बढ्छन्। भूतहरूले अन्न खान्छन् र अन्नले भूतहरूलाई खान्छ। त्यसैले त्यसलाई अन्न भनिन्छ। त्यसैले यो अन्नरसमयबाट अर्को भित्री आत्मा प्राणमय छ। त्यसले यो पूर्ण छ। त्यो यो पुरुषविध नै हो। त्यसको पुरुषविधताहरू। अनुक्रमले पुरुषविध। त्यसको प्राण नै शिर हो। व्यान दायाँ पक्ष हो। अपान उत्तर पक्ष हो। आकाश आत्मा हो। पृथ्वी पुच्छ हो, प्रतिष्ठा। त्यसैले यो श्लोक पनि भनिन्छ। २७। AI
ये प्रा॒ण-म्ब्रह्मो॒पास॑ते ।
प्राणो हि भूता॑नामा॒युः । तस्मा-थ्सर्वायुष-मुच्य॑त इ॒ति ॥ तस्यैष एव शारी॑र आ॒त्मा । यः॑ पूर्व॒स्य ॥
तस्माद्वा एतस्मा᳚-त्प्राण॒मयात् । अन्यो-ऽन्तर आत्मा॑ मनो॒मयः । तेनै॑ष पू॒र्णः ॥ स वा एष पुरुषवि॑ध ए॒व । तस्य पुरु॑षवि॒धताम् ।
अन्वय॑-म्पुरुष॒विधः । तस्य यजु॑रेव॒ शिरः । ऋग् दक्षि॑णः प॒क्षः । सामोत्त॑रः प॒क्षः । आदे॑श आ॒त्मा । अथर्वाङ्गिरसः पुच्छ॑-म्प्रति॒ष्ठा ॥
तदप्येष श्लो॑को भ॒वति ॥ 28 ॥
ye prā॒ṇa-mbrahmo॒pāsa̭te |
prāṇo hi bhūtā̭nāmā॒yuḥ | tasmā-thsarvāyuṣa-mucya̭ta i॒ti || tasyaiṣa eva śārī̭ra ā॒tmā | yaḥ̭ pūrva॒sya ||
tasmādvā etasmā᳚-tprāṇa॒mayāt | anyo-'ntara ātmā̭ mano॒mayaḥ | tenai̭ṣa pū॒rṇaḥ || sa vā eṣa puruṣavi̭dha e॒va | tasya purṷṣavi॒dhatām |
anvaya̭-mpuruṣa॒vidhaḥ | tasya yajṷreva॒ śiraḥ | ṛg dakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣaḥ | sāmotta̭raḥ pa॒kṣaḥ | ādḙśa ā॒tmā | atharvāṅgirasaḥ puccha̭-mprati॒ṣṭhā ||
tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 28 ||
देवताहरू प्राणको अनुसरण गर्दै प्राण धारण गर्छन्, मनुष्यहरू र पशुहरू पनि। प्राण नै प्राणीहरूको आयु हो, त्यसैले सबै आयुबाट मुक्त हुन्छ। जो प्राणलाई ब्रह्म मानेर उपासना गर्छन्, तिनीहरू सबै आयु प्राप्त गर्छन्। प्राण नै प्राणीहरूको आयु हो, त्यसैले सबै आयुबाट मुक्त हुन्छ। यसको यही शारीर आत्मा हो, जो पहिलेको हो। त्यसैले यो प्राणमयबाट भिन्न अन्तर आत्मा मनोमय हो। यसले यो पूर्ण छ। यो पुरुषविध नै हो। त्यसको पुरुषविधताको अनुसार पुरुषविध हुन्छ। त्यसको यजु नै शिर हो। ऋग दक्षिण पक्ष हो। साम उत्तर पक्ष हो। आदेश आत्मा हो। अथर्वाङ्गिरस पुच्छ प्रतिष्ठा हो। त्यसको पनि यो श्लोक हुन्छ। २८। AI
तस्माद्वा एतस्मा᳚-न्मनो॒मयात् । अन्यो-ऽन्तर आत्मा वि॑ज्ञान॒मयः । तेनै॑ष पू॒र्णः ॥ स वा एष पुरुषवि॑ध ए॒व । तस्य पुरु॑ष वि॒धताम् ।
अन्वय॑-म्पुरुष॒ विधः । तस्य श्र॑द्धैव॒ शिरः । ऋत-न्दक्षि॑णः प॒क्षः । सत्यमुत्त॑रः प॒क्षः । यो॑ग आ॒त्मा । महः पुच्छ॑-म्प्रति॒ष्ठा ॥ तदप्येष श्लो॑को भ॒वति ॥ 29 ॥
tasmādvā etasmā᳚-nmano॒mayāt | anyo-'ntara ātmā vi̭jñāna॒mayaḥ | tenai̭ṣa pū॒rṇaḥ || sa vā eṣa puruṣavi̭dha e॒va | tasya purṷṣa vi॒dhatām |
anvaya̭-mpuruṣa॒ vidhaḥ | tasya śra̭ddhaiva॒ śiraḥ | ṛta-ndakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣaḥ | satyamutta̭raḥ pa॒kṣaḥ | yo̭ga ā॒tmā | mahaḥ puccha̭-mprati॒ṣṭhā || tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 29 ||
जहाँबाट वाणी फर्किन्छ, मनसँगै पुग्न नसकेर। ब्रह्मको आनन्द जान्ने विद्वान कहिल्यै डराउँदैन। यसको यही शारीर आत्मा हो, जो पहिलेको हो। त्यसैले यो मनोमयबाट भिन्न अन्तर आत्मा विज्ञानमय हो। यसले यो पूर्ण छ। यो पुरुषविध नै हो। त्यसको पुरुषविधताको अनुसार पुरुषविध हुन्छ। त्यसको श्रद्धा नै शिर हो। ऋत दक्षिण पक्ष हो। सत्य उत्तर पक्ष हो। योग आत्मा हो। मह पुच्छ प्रतिष्ठा हो। त्यसको पनि यो श्लोक हुन्छ। २९। AI
अन्वय॑-म्पुरुष॒विधः । तस्य प्रिय॑-मेव॒ शिरः ।
मोदो दक्षि॑णः प॒क्षः ।
प्रमोद उत्त॑रः प॒क्षः । आन॑न्द आ॒त्मा ।
ब्रह्म पुच्छ॑-म्प्रति॒ष्ठा ॥
तदप्येष श्लो॑को भ॒वति ॥ 30 ॥
anvaya̭-mpuruṣa॒vidhaḥ | tasya priya̭-meva॒ śiraḥ |
modo dakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣaḥ |
pramoda utta̭raḥ pa॒kṣaḥ | āna̭nda ā॒tmā |
brahma puccha̭-mprati॒ṣṭhā ||
tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 30 ||
विज्ञानले यज्ञ विस्तार गर्छ, कर्महरू पनि विस्तार गर्छ। सबै देवताहरू विज्ञानलाई, ब्रह्मलाई ज्येष्ठ मानेर उपासना गर्छन्। यदि विज्ञान ब्रह्म हो भनेर जान्यो भने, त्यसैले यदि प्रमाद गर्दैन भने, शरीरमा पापहरू त्यागेर सबै कामनाहरू प्राप्त गर्छ। यसको यही शारीर आत्मा हो, जो पहिलेको हो। त्यसैले यो विज्ञानमयबाट भिन्न अन्तर आत्मा आनन्दमय हो। यसले यो पूर्ण छ। यो पुरुषविध नै हो। त्यसको पुरुषविधताको अनुसार पुरुषविध हुन्छ। त्यसको प्रिय नै शिर हो। मोद दक्षिण पक्ष हो। प्रमोद उत्तर पक्ष हो। आनन्द आत्मा हो। ब्रह्म पुच्छ प्रतिष्ठा हो। त्यसको पनि यो श्लोक हुन्छ। ३०। AI
अस्ति ब्रह्मेति॑ चे-द्वे॒द । सन्तमेन-न्ततो वि॑दुरि॒ति ॥
तस्यैष एव शारी॑र आ॒त्मा । यः॑ पूर्व॒स्य ॥ अथातो॑-ऽनु प्र॒श्नाः ॥ उ॒ता वि॒द्वा न॒मुं-लोँ॒क-म्प्रेत्य॑ । कश्च॒न ग॑च्छ॒ती(3) । आहो॑ वि॒द्वान॒मुं-लोँ॒क-म्प्रेत्य॑ । कश्चि॒-थ्सम॑श्नु॒ता(3) उ॒ ॥ सो॑-ऽकामयत ।
ब॒हुस्या॒-म्प्रजा॑ये॒येति॑ । स तपो॑-ऽतप्यत । स तप॑स्त॒प्त्वा । इ॒दग्ं सर्व॑-मसृजत ॥ यदि॒द-ङ्किञ्च॑ । तथ्सृ॒ष्ट्वा । तदे॒वानु॒ प्रावि॑शत् ॥ तद॑नुप्र॒विश्य॑ । सच्च॒ त्यच्चा॑भवत् । नि॒रुक्त॒-ञ्चा नि॑रुक्त-ञ्च ।
नि॒लय॑न॒-ञ्चा नि॑लयन-ञ्च । वि॒ज्ञान॒-ञ्चा वि॑ज्ञान-ञ्च । सत्य-ञ्चानृत-ञ्च स॑त्य-म॒भवत् ॥ यदि॑द-ङ्कि॒ञ्च ।
तथ्सत्य-मि॑त्या च॒क्षते ॥ तदप्येष श्लो॑को भ॒वति ॥ 31 ॥
asti brahmeti̭ ce-dve॒da | santamena-ntato vi̭duri॒ti ||
tasyaiṣa eva śārī̭ra ā॒tmā | yaḥ̭ pūrva॒sya || athāto̭-'nu pra॒śnāḥ || u॒tā vi॒dvā na॒muṃ-lo~॒ka-mpretya̭ | kaśca॒na ga̭ccha॒tī(3) | āho̭ vi॒dvāna॒muṃ-lo~॒ka-mpretya̭ | kaści॒-thsama̭śnu॒tā(3) u॒ || so̭-'kāmayata |
ba॒husyā॒-mprajā̭ye॒yeti̭ | sa tapo̭-'tapyata | sa tapa̭sta॒ptvā | i॒dagṃ sarva̭-masṛjata || yadi॒da-ṅkiñca̭ | tathsṛ॒ṣṭvā | tade॒vānu॒ prāvi̭śat || tada̭nupra॒viśya̭ | sacca॒ tyaccā̭bhavat | ni॒rukta॒-ñcā ni̭rukta-ñca |
ni॒laya̭na॒-ñcā ni̭layana-ñca | vi॒jñāna॒-ñcā vi̭jñāna-ñca | satya-ñcānṛta-ñca sa̭tya-ma॒bhavat || yadi̭da-ṅki॒ñca |
tathsatya-mi̭tyā ca॒kṣate || tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 31 ||
यदि कसैले ब्रह्मलाई असत् हो भनी जान्दछ भने त्यो स्वयं असत् हुन्छ। यदि कसैले ब्रह्म अस्ति छ भनी जान्दछ भने त्यसलाई सन्त भनी जान्दछन्। यसैको यो शारीर आत्मा हो, जो पूर्वको हो। अब यसपछि प्रश्नहरू छन्। के विद्वान् यो लोकलाई त्यागेर परलोकमा जान्छ? अथवा विद्वान् यो लोकलाई त्यागेर परलोकमा केही प्राप्त गर्छ? उसले कामना गर्यो: म धेरै प्रजा भएर जन्मन्। उसले तपस्या गर्यो। उसले तपस्या गरेर यो सबै सृष्टि गर्यो। जो यो केही छ, त्यसलाई सृष्टि गरेर त्यसैमा प्रवेश गर्यो। त्यसमा प्रवेश गरेर सत् र त्यत् भयो, निरुक्त र अनिरुक्त भयो, निलयन र अनिलयन भयो, विज्ञान र अविज्ञान भयो, सत्य र अनृत भयो, सत्य भयो। जो यो केही छ, त्यसलाई सत्य भनी भन्छन्। यसैमा यो श्लोक पनि हुन्छ। AI
तदात्मानग्ग् स्वय॑-मकु॒रुत । तस्मा-त्त-थ्सुकृतमुच्य॑त इ॒ति ॥ यद्वै॑ त-थ्सु॒कृतम् । र॑सो वै॒ सः । रसग्ग् ह्येवायं-लँब्ध्वा-ऽऽन॑न्दी भ॒वति ॥
को ह्येवान्या᳚-त्कः प्रा॒ण्यात् । यदेष आकाश आन॑न्दो न॒ स्यात् । एष ह्येवान॑न्दया॒ति ॥ य॒दा ह्ये॑वैष॒ एतस्मि-न्नदृश्ये ऽनात्म्ये ऽनिरुक्ते ऽनिलयने ऽभयं
प्रति॑ष्ठां-विँ॒न्दते । अथ सो-ऽभय-ङ्ग॑तो भ॒वति ॥
य॒दा ह्ये॑वैष॒ एतस्मि-न्नुदर-मन्त॑र-ङ्कु॒रुते ।
अथ तस्य भ॑य-म्भ॒वति ॥ तत्त्वेव भयं-विँदुषो-ऽम॑न्वान॒स्य ॥
तदप्येष श्लो॑को भ॒वति ॥ 32 ॥
tadātmānagg svaya̭-maku॒ruta | tasmā-tta-thsukṛtamucya̭ta i॒ti || yadvai̭ ta-thsu॒kṛtam | ra̭so vai॒ saḥ | rasagg hyevāyaṃ-la~bdhvā-''na̭ndī bha॒vati ||
ko hyevānyā᳚-tkaḥ prā॒ṇyāt | yadeṣa ākāśa āna̭ndo na॒ syāt | eṣa hyevāna̭ndayā॒ti || ya॒dā hyḙvaiṣa॒ etasmi-nnadṛśye 'nātmye 'nirukte 'nilayane 'bhayaṃ
prati̭ṣṭhāṃ-vi~॒ndate | atha so-'bhaya-ṅga̭to bha॒vati ||
ya॒dā hyḙvaiṣa॒ etasmi-nnudara-manta̭ra-ṅku॒rute |
atha tasya bha̭ya-mbha॒vati || tattveva bhayaṃ-vi~duṣo-'ma̭nvāna॒sya ||
tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 32 ||
सुरुमा यो असत् थियो। त्यसपछि सत् जन्मियो। त्यसले आफैंलाई आफैंले बनायो। त्यसैले त्यसलाई सुकृत भनिन्छ। जो त्यो सुकृत हो, त्यो रस हो। यो जीवले रस प्राप्त गरेर आनन्दी हुन्छ। अन्यथा कसले श्वास लिन सक्थ्यो? कसले जीवित रहन सक्थ्यो? यदि यो आकाश आनन्द नभएको भए। यसैले आनन्द दिन्छ। जब यसले यो अदृश्य, अनात्म्य, अनिरुक्त, अनिलयनमा अभय प्रतिष्ठा पाउँछ, तब त्यो अभय हुन्छ। जब यसले यसैमा उदर अन्तर गर्छ, तब त्यसलाई भय हुन्छ। त्यो भय विदुषको र अमन्वानको लागि हुन्छ। यसैमा यो श्लोक पनि हुन्छ। AI
भीषा-ऽस्मा-दग्नि॑-श्चेन्द्र॒श्च । मृत्यु-र्धावति पञ्च॑म इ॒ति ॥ सैषा-ऽऽनन्दस्य मीमाग्ं॑सा भ॒वति ॥ युवा स्या-थ्साधु यु॑वा-ऽद्ध्या॒यकः । आशिष्ठो दृढिष्ठो॑ बलि॒ष्ठः । तस्येय-म्पृथिवी सर्वा वित्तस्य॑ पूर्णा॒ स्यात् ।
स एको मानुष॑ आन॒न्दः ॥ ते ये शत-म्मानुषा॑ आन॒न्दाः । ॥ 33-ऽ ॥
स एको मनुष्य-गन्धर्वाणा॑-मान॒न्दः । श्रोत्रियस्य चाकाम॑हत॒स्य ॥ ते ये शत-म्मनुष्य-गन्धर्वाणा॑-मान॒न्दाः । स एको देव-गन्धर्वाणा॑-मान॒न्दः । श्रोत्रियस्य चाकाम॑हत॒स्य ॥
ते ये शत-न्देव-गन्धर्वाणा॑-मान॒न्दाः ।
स एकः पितृणा-ञ्चिरलोक-लोकाना॑-मान॒न्दः ।
श्रोत्रियस्य चाकाम॑हत॒स्य ॥
ते ये शत-म्पितृणा-ञ्चिरलोक-लोकाना॑-मान॒न्दाः ।
स एक आजानजाना-न्देवाना॑-मान॒न्दः । ॥ 33.ब् ॥
श्रोत्रियस्य चाकाम॑हत॒स्य ॥
ते ये शत-माजान-जाना-न्देवाना॑ मान॒न्दाः ।
स एकः कर्म-देवाना-न्देवाना॑-मान॒न्दः ।
ये कर्मणा देवान॑पि य॒न्ति । श्रोत्रियस्य चाकाम॑हत॒स्य ॥ ते ये शत-ङ्कर्मदेवाना-न्देवाना॑-मान॒न्दाः । स एको देवाना॑-मान॒न्दः । श्रोत्रियस्य चाकाम॑हत॒स्य ॥ ते ये शत-न्देवाना॑-मान॒न्दाः । स एक इन्द्र॑स्यान॒न्दः । ॥ 33.च् ॥
श्रोत्रियस्य चाकाम॑हत॒स्य ॥ ते ये शतमिन्द्र॑-स्या-ऽऽन॒न्दाः । स एको बृहस्पते॑-रान॒न्दः । श्रोत्रियस्य चाकाम॑हत॒स्य ॥
ते ये शत-म्बृहस्पते॑ रान॒न्दाः । स एकः प्रजापते॑-रान॒न्दः । श्रोत्रियस्य चाकाम॑हत॒स्य ॥ ते ये शत-म्प्रजापते॑-रान॒न्दाः । स एको ब्रह्मण॑ आन॒न्दः । श्रोत्रियस्य चाकाम॑हत॒स्य ॥ 33.द् ॥
स यश्चा॑य-म्पु॒रुषे । यश्चासा॑-वादि॒त्ये । स एकः॑ ॥
स य॑ एवं॒-विँत् । अस्माल्लो॑का-त्प्रे॒त्य ।
एतमन्नमय-मात्मान-मुप॑सङ्क्रा॒मति ।
एत-म्प्राणमय-मात्मान-मुप॑सङ्क्रा॒मति ।
एत-म्मनोमय-मात्मान-मुप॑सङ्क्रा॒मति ।
एतं-विँज्ञानमय-मात्मान-मुप॑सङ्क्रा॒मति ।
एतमानन्दमय-मात्मान-मुप॑सङ्क्रा॒मति ॥
तदप्येष श्लो॑को भ॒वति ॥ 33ऎ ॥
यतो॒ वाचो॒ निव॑र्तन्ते । अप्रा᳚प्य॒ मन॑सा स॒ह । आनन्द-म्ब्रह्म॑णो वि॒द्वान् । न बिभेति कुत॑श्चने॒ति ॥ एतग्ं ह वा व॑ न त॒पति । किमहग्ं साधु॑ नाक॒रवम् । किमह-म्पाप-मकर॑व-मि॒ति ॥
स य एवं-विँद्वानेते आत्मा॑नग्ग् स्पृ॒णुते ॥
उ॒भे ह्ये॑वैष॒ एते आत्मा॑नग्ग् स्पृ॒णुते ।
य ए॒वं-वेँद॑ ॥ इत्यु॑प॒निष॑त् ॥ 34 ॥
bhīṣā-'smā-dagni̭-ścendra॒śca | mṛtyu-rdhāvati pañca̭ma i॒ti || saiṣā-''nandasya mīmāgṃ̭sā bha॒vati || yuvā syā-thsādhu yṷvā-'ddhyā॒yakaḥ | āśiṣṭho dṛḍhiṣṭho̭ bali॒ṣṭhaḥ | tasyeya-mpṛthivī sarvā vittasya̭ pūrṇā॒ syāt |
sa eko mānuṣa̭ āna॒ndaḥ || te ye śata-mmānuṣā̭ āna॒ndāḥ | || 33-' ||
sa eko manuṣya-gandharvāṇā̭-māna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya || te ye śata-mmanuṣya-gandharvāṇā̭-māna॒ndāḥ | sa eko deva-gandharvāṇā̭-māna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya ||
te ye śata-ndeva-gandharvāṇā̭-māna॒ndāḥ |
sa ekaḥ pitṛṇā-ñciraloka-lokānā̭-māna॒ndaḥ |
śrotriyasya cākāma̭hata॒sya ||
te ye śata-mpitṛṇā-ñciraloka-lokānā̭-māna॒ndāḥ |
sa eka ājānajānā-ndevānā̭-māna॒ndaḥ | || 33.b ||
śrotriyasya cākāma̭hata॒sya ||
te ye śata-mājāna-jānā-ndevānā̭ māna॒ndāḥ |
sa ekaḥ karma-devānā-ndevānā̭-māna॒ndaḥ |
ye karmaṇā devāna̭pi ya॒nti | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya || te ye śata-ṅkarmadevānā-ndevānā̭-māna॒ndāḥ | sa eko devānā̭-māna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya || te ye śata-ndevānā̭-māna॒ndāḥ | sa eka indra̭syāna॒ndaḥ | || 33.c ||
śrotriyasya cākāma̭hata॒sya || te ye śatamindra̭-syā-''na॒ndāḥ | sa eko bṛhaspatḙ-rāna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya ||
te ye śata-mbṛhaspatḙ rāna॒ndāḥ | sa ekaḥ prajāpatḙ-rāna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya || te ye śata-mprajāpatḙ-rāna॒ndāḥ | sa eko brahmaṇa̭ āna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya || 33.d ||
sa yaścā̭ya-mpu॒ruṣe | yaścāsā̭-vādi॒tye | sa ekaḥ̭ ||
sa ya̭ evaṃ॒-vi~t | asmāllo̭kā-tpre॒tya |
etamannamaya-mātmāna-mupa̭saṅkrā॒mati |
eta-mprāṇamaya-mātmāna-mupa̭saṅkrā॒mati |
eta-mmanomaya-mātmāna-mupa̭saṅkrā॒mati |
etaṃ-vi~jñānamaya-mātmāna-mupa̭saṅkrā॒mati |
etamānandamaya-mātmāna-mupa̭saṅkrā॒mati ||
tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 33è ||
yato॒ vāco॒ niva̭rtante | aprā᳚pya॒ mana̭sā sa॒ha | ānanda-mbrahma̭ṇo vi॒dvān | na bibheti kuta̭ścane॒ti || etagṃ ha vā va̭ na ta॒pati | kimahagṃ sādhṷ nāka॒ravam | kimaha-mpāpa-makara̭va-mi॒ti ||
sa ya evaṃ-vi~dvānete ātmā̭nagg spṛ॒ṇute ||
u॒bhe hyḙvaiṣa॒ ete ātmā̭nagg spṛ॒ṇute |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || ityṷpa॒niṣa̭t || 34 ||
डरले नै हावा बहन्छ। डरले नै सूर्य उदाउँछ। डरले नै अग्नि र इन्द्र छन्। डरले नै मृत्यु पाँचौं भएर दौडन्छ। यो आनन्दको मीमांसा हो। जो जवान, सुन्दर, राम्रो अध्ययन गर्ने, सबैभन्दा आशिष्ठ, दृढिष्ठ र बलिष्ठ होस्। उसको यो सम्पूर्ण पृथ्वी धनले भरिएको होस्। त्यो एक मानव आनन्द हो। त्यसका जो सय मानव आनन्दहरू छन्, ती एक मनुष्य-गन्धर्वको आनन्द हो। श्रोत्रिय र अकामहतको पनि। त्यसका जो सय मनुष्य-गन्धर्व आनन्दहरू छन्, ती एक देव-गन्धर्वको आनन्द हो। श्रोत्रिय र अकामहतको पनि। त्यसका जो सय देव-गन्धर्व आनन्दहरू छन्, ती एक पितृहरूको चिरलोक-लोकहरूको आनन्द हो। श्रोत्रिय र अकामहतको पनि। त्यसका जो सय पितृहरूको चिरलोक-लोकहरूको आनन्दहरू छन्, ती एक आजानजान देवताहरूको आनन्द हो। श्रोत्रिय र अकामहतको पनि। त्यसका जो सय आजानजान देवताहरूको आनन्दहरू छन्, ती एक कर्म-देव देवताहरूको आनन्द हो, जो कर्मले देवताहरूलाई पनि प्राप्त गर्छन्। श्रोत्रिय र अकामहतको पनि। त्यसका जो सय कर्म-देव देवताहरूको आनन्दहरू छन्, ती एक देवताहरूको आनन्द हो। श्रोत्रिय र अकामहतको पनि। त्यसका जो सय देवताहरूको आनन्दहरू छन्, ती एक इन्द्रको आनन्द हो। श्रोत्रिय र अकामहतको पनि। त्यसका जो सय इन्द्रका आनन्दहरू छन्, ती एक बृहस्पतिको आनन्द हो। श्रोत्रिय र अकामहतको पनि। त्यसका जो सय बृहस्पतिका आनन्दहरू छन्, ती एक प्रजापतिको आनन्द हो। श्रोत्रिय र अकामहतको पनि। त्यसका जो सय प्रजापतिका आनन्दहरू छन्, ती एक ब्रह्माको आनन्द हो। श्रोत्रिय र अकामहतको पनि। जो यो पुरुषमा छ र जो त्यो आदित्यमा छ, त्यो एक हो। जो यसरी जान्दछ, त्यो यस लोकबाट गएपछि यो अन्नमय आत्मामा प्रवेश गर्छ। यो प्राणमय आत्मामा प्रवेश गर्छ। यो मनोमय आत्मामा प्रवेश गर्छ। यो विज्ञानमय आत्मामा प्रवेश गर्छ। यो आनन्दमय आत्मामा प्रवेश गर्छ। यस विषयमा यो श्लोक पनि छ। जहाँबाट वाणी मनसहित फर्कन्छन्, नपुगेर, ब्रह्मको आनन्द जान्ने विद्वान् कुनै कुराबाट डराउँदैन। यसले नै पोल्दैन: मैले के राम्रो गरिनँ? मैले के पाप गरें? यसरी जान्नेले यी आत्माहरूलाई स्पर्श गर्छ। यसरी जान्नेले यी दुवै आत्माहरूलाई स्पर्श गर्छ। यसरी जान्नेको लागि यो उपनिषद् हो। AI
(ब्र॒ह्म॒विदिदमयमिदमेक॑विग्ंशतिः ।
अन्ना॒ दन्न॑रस॒मया-त्प्राणो॒ व्यानो-ऽपान आका॑शः॒ पृथिवी पुच्छ॒ग्ं॒ षड्विग्ं॑शतिः ।
प्रा॒ण-म्प्रा॑ण॒मया-न्म॑नो॒ यजु॒र्॒ ऋ-ख्सामादे॒शो-ऽथर्वाङ्गिरसः पुच्छ॒-न्द्वाविग्ं॑शतिः ।
यतः॑ श्र॒द्धर्तग्ं सत्यम् ँयो॑गो॒ महो॑-ऽष्टाद॑श । वि॒ज्ञान॒-म्प्रिय॒-म्मोदः प्रमोद आन॑न्दो॒ ब्रह्म पुच्छ॒-न्द्वाविग्ं॑शतिः ।
अस॑न्ने॒वाथाष्टावि ग्ं॑शतिः । अस॒-थ्षोड॑श ।
भी॒षा-ऽस्मा॒-न्मानुषो॒ मनुष्यगन्धर्वाणा॒-न्देवगन्धर्वाणा॒-म्पितृणाम्चिरलोकलोकाना॒ माजानजाना-ङ्कर्मदेवानाम् ँये कर्मणा देवाना॒मिन्द्र॑स्य॒ बृहस्पतेः॒ प्रजापते॒-र्ब्रह्मण॒-स्स यश्व॑ सङ्क्रा॒मत्येक॑पञ्चा॒शत् ।
यतः॒ कुत॑श्च॒ नैतमेका॑दश॒ नव॑) (अ. 14)
(bra॒hma॒vididamayamidameka̭vigṃśatiḥ |
annā॒ danna̭rasa॒mayā-tprāṇo॒ vyāno-'pāna ākā̭śaḥ॒ pṛthivī puccha॒gṃ॒ ṣaḍvigṃ̭śatiḥ |
prā॒ṇa-mprā̭ṇa॒mayā-nma̭no॒ yaju॒r॒ ṛ-khsāmāde॒śo-'tharvāṅgirasaḥ puccha॒-ndvāvigṃ̭śatiḥ |
yataḥ̭ śra॒ddhartagṃ satyam ~yo̭go॒ maho̭-'ṣṭāda̭śa | vi॒jñāna॒-mpriya॒-mmodaḥ pramoda āna̭ndo॒ brahma puccha॒-ndvāvigṃ̭śatiḥ |
asa̭nne॒vāthāṣṭāvi gṃ̭śatiḥ | asa॒-thṣoḍa̭śa |
bhī॒ṣā-'smā॒-nmānuṣo॒ manuṣyagandharvāṇā॒-ndevagandharvāṇā॒-mpitṛṇāmciralokalokānā॒ mājānajānā-ṅkarmadevānām ~ye karmaṇā devānā॒mindra̭sya॒ bṛhaspateḥ॒ prajāpate॒-rbrahmaṇa॒-ssa yaśva̭ saṅkrā॒matyeka̭pañcā॒śat |
yataḥ॒ kuta̭śca॒ naitamekā̭daśa॒ nava̭) (a. 14)
हामी दुवैको साथै रक्षा होस्। हामी दुवैले साथै भोग गरौं। हामी दुवैले साथै वीर्यपूर्वक कर्म गरौं। हाम्रो अध्ययन तेजस्वी होस्, हामी दुवै एक-अर्कासँग द्वेष नगरौं। ॐ शान्ति, शान्ति, शान्ति। (ब्रह्मविद्याको यो एक्काइसौं अध्याय: अन्नमय, अन्नरसमय, प्राण, व्यान, अपान, आकाश, पृथिवी — पुच्छ सहित छब्बीस। प्राणमय, प्राण, मन, यजुः, ऋक्, साम, अथर्वाङ्गिरस — पुच्छ सहित बाइस। जसबाट श्रद्धा, ऋत, सत्य, योग, महः — अठार। विज्ञानमय, प्रिय, मोद, प्रमोद, आनन्द, ब्रह्म — पुच्छ सहित बाइस। असन् — अठ्ठाइस। असत् — सोह्र। भयले नै मानुष, मनुष्यगन्धर्व, देवगन्धर्व, पितृ, चिरलोकलोक, आजानजान, कर्मदेव, कर्मले देवताहरूलाई प्राप्त गर्नेहरू, इन्द्र, बृहस्पति, प्रजापति, ब्रह्म — यी सबै एकपन्चासत् (एकाउन्न) हुन्। जसबाट कुतश्चित् — यो एघार, नव।) (अध्याय १४) AI
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय आरण्यके अष्टमः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake aṣṭamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
॥ हरिः ॐ ॥ ॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय आरण्यकको आठौं प्रपाठक समाप्त भयो ॥ AI