അഥ തൃതീയോഽധ്യായഃ ॥
അഥ കാമ്യജപസ്ഥാനം കഥയാമി വരാനനേ ।
സാഗരാന്തേ സരിത്തീരേ തീര്ഥേ ഹരിഹരാലയേ ॥ 236 ॥
ശക്തിദേവാലയേ ഗോഷ്ഠേ സര്വദേവാലയേ ശുഭേ ।
വടസ്യ ധാത്ര്യാ മൂലേ വാ മഠേ ബൃന്ദാവനേ തഥാ ॥ 237 ॥
പവിത്രേ നിര്മലേ ദേശേ നിത്യാനുഷ്ഠാനതോഽപി വാ ।
നിര്വേദനേന മൌനേന ജപമേതത് സമാരഭേത് ॥ 238 ॥
ജാപ്യേന ജയമാപ്നോതി ജപസിദ്ധിം ഫലം തഥാ ।
ഹീനം കര്മ ത്യജേത്സര്വം ഗര്ഹിതസ്ഥാനമേവ ച ॥ 239 ॥
ശ്മശാനേ ബില്വമൂലേ വാ വടമൂലാന്തികേ തഥാ ।
സിദ്ധ്യന്തി കാനകേ മൂലേ ചൂതവൃക്ഷസ്യ സന്നിധൌ ॥ 240 ॥
പീതാസനം മോഹനേ തു ഹ്യസിതം ചാഭിചാരികേ ।
ജ്ഞേയം ശുക്ലം ച ശാന്ത്യര്ഥം വശ്യേ രക്തം പ്രകീര്തിതമ് ॥ 241 ॥
ജപം ഹീനാസനം കുര്വന് ഹീനകര്മഫലപ്രദമ് ।
ഗുരുഗീതാം പ്രയാണേ വാ സങ്ഗ്രാമേ രിപുസങ്കടേ ॥ 242 ॥
ജപന് ജയമവാപ്നോതി മരണേ മുക്തിദായികാ ।
സര്വകര്മാണി സിദ്ധ്യന്തി ഗുരുപുത്രേ ന സംശയഃ ॥ 243 ॥
ഗുരുമന്ത്രോ മുഖേ യസ്യ തസ്യ സിദ്ധ്യന്തി നാഽന്യഥാ ।
ദീക്ഷയാ സര്വകര്മാണി സിദ്ധ്യന്തി ഗുരുപുത്രകേ ॥ 244 ॥
ഭവമൂലവിനാശായ ചാഷ്ടപാശനിവൃത്തയേ ।
ഗുരുഗീതാമ്ഭസി സ്നാനം തത്ത്വജ്ഞഃ കുരുതേ സദാ ॥ 245 ॥
സ ഏവം സദ്ഗുരുഃ സാക്ഷാത് സദസദ്ബ്രഹ്മവിത്തമഃ ।
തസ്യ സ്ഥാനാനി സര്വാണി പവിത്രാണി ന സംശയഃ ॥ 246 ॥
സര്വശുദ്ധഃ പവിത്രോഽസൌ സ്വഭാവാദ്യത്ര തിഷ്ഠതി ।
തത്ര ദേവഗണാഃ സര്വേ ക്ഷേത്രപീഠേ ചരന്തി ച ॥ 247 ॥
ആസനസ്ഥാഃ ശയാനാ വാ ഗച്ഛന്തസ്തിഷ്ഠതോഽപി വാ ।
അശ്വാരൂഢാ ഗജാരൂഢാഃ സുഷുപ്താ ജാഗ്രതോഽപി വാ ॥ 248 ॥
ശുചിര്ഭൂതാ ജ്ഞാനവന്തോ ഗുരുഗീതാം ജപന്തി യേ ।
തേഷാം ദര്ശനസംസ്പര്ശാത് ദിവ്യജ്ഞാനം പ്രജായതേ ॥ 249 ॥
സമുദ്രേ വൈ യഥാ തോയം ക്ഷീരേ ക്ഷീരം ജലേ ജലമ് ।
ഭിന്നേ കുമ്ഭേ യഥാഽഽകാശം തഥാഽഽത്മാ പരമാത്മനി ॥ 250 ॥
തഥൈവ ജ്ഞാനവാന് ജീവഃ പരമാത്മനി സര്വദാ ।
ഐക്യേന രമതേ ജ്ഞാനീ യത്ര കുത്ര ദിവാനിശമ് ॥ 251 ॥
ഏവംവിധോ മഹായുക്തഃ സര്വത്ര വര്തതേ സദാ ।
തസ്മാത്സര്വപ്രകാരേണ ഗുരുഭക്തിം സമാചരേത് ॥ 252 ॥
ഗുരുസന്തോഷണാദേവ മുക്തോ ഭവതി പാര്വതി ।
അണിമാദിഷു ഭോക്തൃത്വം കൃപയാ ദേവി ജായതേ ॥ 253 ॥
സാമ്യേന രമതേ ജ്ഞാനീ ദിവാ വാ യദി വാ നിശി ।
ഏവംവിധോ മഹാമൌനീ ത്രൈലോക്യസമതാം വ്രജേത് ॥ 254 ॥
അഥ സംസാരിണഃ സര്വേ ഗുരുഗീതാ ജപേന തു ।
സര്വാന് കാമാംസ്തു ഭുഞ്ജന്തി ത്രിസത്യം മമ ഭാഷിതമ് ॥ 255 ॥
സത്യം സത്യം പുനഃ സത്യം ധര്മസാരം മയോദിതമ് ।
ഗുരുഗീതാസമം സ്തോത്രം നാസ്തി തത്ത്വം ഗുരോഃ പരമ് ॥ 256 ॥
ഗുരുര്ദേവോ ഗുരുര്ധര്മോ ഗുരൌ നിഷ്ഠാ പരം തപഃ ।
ഗുരോഃ പരതരം നാസ്തി ത്രിവാരം കഥയാമി തേ ॥ 257 ॥
ധന്യാ മാതാ പിതാ ധന്യോ ഗോത്രം ധന്യം കുലോദ്ഭവഃ ।
ധന്യാ ച വസുധാ ദേവി യത്ര സ്യാദ്ഗുരുഭക്തതാ ॥ 258 ॥
ആകല്പജന്മ കോടീനാം യജ്ഞവ്രതതപഃ ക്രിയാഃ ।
താഃ സര്വാഃ സഫലാ ദേവി ഗുരൂസന്തോഷമാത്രതഃ ॥ 259 ॥
ശരീരമിന്ദ്രിയം പ്രാണമര്ഥം സ്വജനബന്ധുതാ ।
മാതൃകുലം പിതൃകുലം ഗുരുരേവ ന സംശയഃ ॥ 260 ॥
മന്ദഭാഗ്യാ ഹ്യശക്താശ്ച യേ ജനാ നാനുമന്വതേ ।
ഗുരുസേവാസു വിമുഖാഃ പച്യന്തേ നരകേഽശുചൌ ॥ 261 ॥
വിദ്യാ ധനം ബലം ചൈവ തേഷാം ഭാഗ്യം നിരര്ഥകമ് ।
യേഷാം ഗുരൂകൃപാ നാസ്തി അധോ ഗച്ഛന്തി പാര്വതി ॥ 262 ॥
ബ്രഹ്മാ വിഷ്ണുശ്ച രുദ്രശ്ച ദേവാശ്ച പിതൃകിന്നരാഃ ।
സിദ്ധചാരണയക്ഷാശ്ച അന്യേ ച മുനയോ ജനാഃ ॥ 263 ॥
ഗുരുഭാവഃ പരം തീര്ഥമന്യതീര്ഥം നിരര്ഥകമ് ।
സര്വതീര്ഥമയം ദേവി ശ്രീഗുരോശ്ചരണാമ്ബുജമ് ॥ 264 ॥
കന്യാഭോഗരതാ മന്ദാഃ സ്വകാന്തായാഃ പരാങ്മുഖാഃ ।
അതഃ പരം മയാ ദേവി കഥിതം ന മമ പ്രിയേ ॥ 265 ॥
ഇദം രഹസ്യമസ്പഷ്ടം വക്തവ്യം ച വരാനനേ ।
സുഗോപ്യം ച തവാഗ്രേ തു മമാത്മപ്രീതയേ സതി ॥ 266 ॥
സ്വാമിമുഖ്യഗണേശാദ്യാന് വൈഷ്ണവാദീംശ്ച പാര്വതി ।
ന വക്തവ്യം മഹാമായേ പാദസ്പര്ശം കുരുഷ്വ മേ ॥ 267 ॥
അഭക്തേ വഞ്ചകേ ധൂര്തേ പാഷണ്ഡേ നാസ്തികാദിഷു ।
മനസാഽപി ന വക്തവ്യാ ഗുരുഗീതാ കദാചന ॥ 268 ॥
ഗുരവോ ബഹവഃ സന്തി ശിഷ്യവിത്താപഹാരകാഃ ।
തമേകം ദുര്ലഭം മന്യേ ശിഷ്യഹൃത്താപഹാരകമ് ॥ 269 ॥
ചാതുര്യവാന് വിവേകീ ച അധ്യാത്മജ്ഞാനവാന് ശുചിഃ ।
മാനസം നിര്മലം യസ്യ ഗുരുത്വം തസ്യ ശോഭതേ ॥ 270 ॥
ഗുരവോ നിര്മലാഃ ശാന്താഃ സാധവോ മിതഭാഷിണഃ ।
കാമക്രോധവിനിര്മുക്താഃ സദാചാരാഃ ജിതേന്ദ്രിയാഃ ॥ 271 ॥
സൂചകാദിപ്രഭേദേന ഗുരവോ ബഹുധാ സ്മൃതാഃ ।
സ്വയം സമ്യക് പരീക്ഷ്യാഥ തത്ത്വനിഷ്ഠം ഭജേത്സുധീഃ ॥ 272 ॥
വര്ണജാലമിദം തദ്വദ്ബാഹ്യശാസ്ത്രം തു ലൌകികമ് ।
യസ്മിന് ദേവി സമഭ്യസ്തം സ ഗുരുഃ സുചകഃ സ്മൃതഃ ॥ 273 ॥
വര്ണാശ്രമോചിതാം വിദ്യാം ധര്മാധര്മവിധായിനീമ് ।
പ്രവക്താരം ഗുരും വിദ്ധി വാചകം ത്വിതി പാര്വതി ॥ 274 ॥
പഞ്ചാക്ഷര്യാദിമന്ത്രാണാമുപദേഷ്ടാ തു പാര്വതി ।
സ ഗുരുര്ബോധകോ ഭൂയാദുഭയോരയമുത്തമഃ ॥ 275 ॥
മോഹമാരണവശ്യാദിതുച്ഛമന്ത്രോപദേശിനമ് ।
നിഷിദ്ധഗുരുരിത്യാഹുഃ പണ്ഡിതാസ്തത്ത്വദര്ശിനഃ ॥ 276 ॥
അനിത്യമിതി നിര്ദിശ്യ സംസാരം സങ്കടാലയമ് ।
വൈരാഗ്യപഥദര്ശീ യഃ സ ഗുരുര്വിഹിതഃ പ്രിയേ ॥ 277 ॥
തത്ത്വമസ്യാദിവാക്യാനാമുപദേഷ്ടാ തു പാര്വതി ।
കാരണാഖ്യോ ഗുരുഃ പ്രോക്തോ ഭവരോഗനിവാരകഃ ॥ 278 ॥
സര്വസന്ദേഹസന്ദോഹനിര്മൂലനവിചക്ഷണഃ ।
ജന്മമൃത്യുഭയഘ്നോ യഃ സ ഗുരുഃ പരമോ മതഃ ॥ 279 ॥
ബഹുജന്മകൃതാത് പുണ്യാല്ലഭ്യതേഽസൌ മഹാഗുരുഃ ।
ലബ്ധ്വാഽമും ന പുനര്യാതി ശിഷ്യഃ സംസാരബന്ധനമ് ॥ 280 ॥
ഏവം ബഹുവിധാ ലോകേ ഗുരവഃ സന്തി പാര്വതി ।
തേഷു സര്വപ്രയത്നേന സേവ്യോ ഹി പരമോ ഗുരുഃ ॥ 281 ॥
നിഷിദ്ധഗുരുശിഷ്യസ്തു ദുഷ്ടസങ്കല്പദൂഷിതഃ ।
ബ്രഹ്മപ്രലയപര്യന്തം ന പുനര്യാതി മര്ത്യതാമ് ॥ 282 ॥
ഏവം ശ്രുത്വാ മഹാദേവീ മഹാദേവവചസ്തഥാ ।
അത്യന്തവിഹ്വലമനാഃ ശങ്കരം പരിപൃച്ഛതി ॥ 283 ॥
പാര്വത്യുവാച ।
നമസ്തേ ദേവദേവാത്ര ശ്രോതവ്യം കിഞ്ചിദസ്തി മേ ।
ശ്രുത്വാ ത്വദ്വാക്യമധുനാ ഭൃശം സ്യാദ്വിഹ്വലം മനഃ ॥ 284 ॥
സ്വയം മൂഢാ മൃത്യുഭീതാഃ സുകൃതാദ്വിരതിം ഗതാഃ ।
ദൈവാന്നിഷിദ്ധഗുരുഗാ യദി തേഷാം തു കാ ഗതിഃ ॥ 285 ॥
ശ്രീ മഹാദേവ ഉവാച ।
ശൃണു തത്ത്വമിദം ദേവി യദാ സ്യാദ്വിരതോ നരഃ ।
തദാഽസാവധികാരീതി പ്രോച്യതേ ശ്രുതിമസ്തകൈഃ ॥ 286 ॥
അഖണ്ഡൈകരസം ബ്രഹ്മ നിത്യമുക്തം നിരാമയമ് ।
സ്വസ്മിന് സന്ദര്ശിതം യേന സ ഭവേദസ്യം ദേശികഃ ॥ 287 ॥
ജലാനാം സാഗരോ രാജാ യഥാ ഭവതി പാര്വതി ।
ഗുരൂണാം തത്ര സര്വേഷാം രാജാഽയം പരമോ ഗുരുഃ ॥ 288 ॥
മോഹാദിരഹിതഃ ശാന്തോ നിത്യതൃപ്തോ നിരാശ്രയഃ ।
തൃണീകൃതബ്രഹ്മവിഷ്ണുവൈഭവഃ പരമോ ഗുരുഃ ॥ 289 ॥
സര്വകാലവിദേശേഷു സ്വതന്ത്രോ നിശ്ചലസ്സുഖീ ।
അഖണ്ഡൈകരസാസ്വാദതൃപ്തോ ഹി പരമോ ഗുരുഃ ॥ 290 ॥
ദ്വൈതാദ്വൈതവിനിര്മുക്തഃ സ്വാനുഭൂതിപ്രകാശവാന് ।
അജ്ഞാനാന്ധതമശ്ഛേത്താ സര്വജ്ഞഃ പരമോ ഗുരുഃ ॥ 291 ॥
യസ്യ ദര്ശനമാത്രേണ മനസഃ സ്യാത് പ്രസന്നതാ ।
സ്വയം ഭൂയാത് ധൃതിശ്ശാന്തിഃ സ ഭവേത് പരമോ ഗുരുഃ ॥ 292 ॥
സിദ്ധിജാലം സമാലോക്യ യോഗിനാം മന്ത്രവാദിനാമ് ।
തുച്ഛാകാരമനോവൃത്തിഃ യസ്യാസൌ പരമോ ഗുരുഃ ॥ 293 ॥
സ്വശരീരം ശവം പശ്യന് തഥാ സ്വാത്മാനമദ്വയമ് ।
യഃ സ്ത്രീകനകമോഹഘ്നഃ സ ഭവേത് പരമോ ഗുരുഃ ॥ 294 ॥
മൌനീ വാഗ്മീതി തത്ത്വജ്ഞോ ദ്വിധാഽഭൂച്ഛൃണു പാര്വതി ।
ന കശ്ചിന്മൌനിനാം ലോഭോ ലോകേഽസ്മിന്ഭവതി പ്രിയേ ॥ 295 ॥
വാഗ്മീ തൂത്കടസംസാരസാഗരോത്താരണക്ഷമഃ ।
യതോഽസൌ സംശയച്ഛേത്താ ശാസ്ത്രയുക്ത്യനുഭൂതിഭിഃ ॥ 296 ॥
ഗുരുനാമജപാദ്ദേവി ബഹുജന്മാര്ജിതാന്യപി ।
പാപാനി വിലയം യാന്തി നാസ്തി സന്ദേഹമണ്വപി ॥ 297 ॥
ശ്രീഗുരോസ്സദൃശം ദൈവം ശ്രീഗുരോസദൃശഃ പിതാ ।
ഗുരുധ്യാനസമം കര്മ നാസ്തി നാസ്തി മഹീതലേ ॥ 298 ॥
കുലം ധനം ബലം ശാസ്ത്രം ബാന്ധവാസ്സോദരാ ഇമേ ।
മരണേ നോപയുജ്യന്തേ ഗുരുരേകോ ഹി താരകഃ ॥ 299 ॥
കുലമേവ പവിത്രം സ്യാത് സത്യം സ്വഗുരുസേവയാ ।
തൃപ്താഃ സ്യുസ്സകലാ ദേവാ ബ്രഹ്മാദ്യാ ഗുരുതര്പണാത് ॥ 300 ॥
ഗുരുരേകോ ഹി ജാനാതി സ്വരൂപം ദേവമവ്യയമ് ।
തദ്ജ്ഞാനം യത്പ്രസാദേന നാന്യഥാ ശാസ്ത്രകോടിഭിഃ ॥ 301 ॥
സ്വരൂപജ്ഞാനശൂന്യേന കൃതമപ്യകൃതം ഭവേത് ।
തപോജപാദികം ദേവി സകലം ബാലജല്പവത് ॥ 302 ॥
ശിവം കേചിദ്ധരിം കേചിദ്വിധിം കേചിത്തു കേചന ।
ശക്തിം ദൈവമിതി ജ്ഞാത്വാ വിവദന്തി വൃഥാ നരാഃ ॥ 303 ॥
ന ജാനന്തി പരം തത്ത്വം ഗുരുദീക്ഷാപരാങ്മുഖാഃ ।
ഭ്രാന്താഃ പശുസമാ ഹ്യേതേ സ്വപരിജ്ഞാനവര്ജിതാഃ ॥ 304 ॥
തസ്മാത്കൈവല്യസിദ്ധ്യര്ഥം ഗുരുമേവ ഭജേത്പ്രിയേ ।
ഗുരും വിനാ ന ജാനന്തി മൂഢാസ്തത്പരമം പദമ് ॥ 305 ॥
ഭിദ്യതേ ഹൃദയഗ്രന്ഥിശ്ഛിദ്യന്തേ സര്വസംശയാഃ ।
ക്ഷീയന്തേ സര്വകര്മാണി ഗുരോഃ കരുണയാ ശിവേ ॥ 306 ॥
കൃതായാ ഗുരുഭക്തേസ്തു വേദശാസ്ത്രാനുസാരതഃ ।
മുച്യതേ പാതകാദ്ഘോരാത് ഗുരുഭക്തോ വിശേഷതഃ ॥ 307 ॥
ദുസ്സങ്ഗം ച പരിത്യജ്യ പാപകര്മ പരിത്യജേത് ।
ചിത്തചിഹ്നമിദം യസ്യ തസ്യ ദീക്ഷാ വിധീയതേ ॥ 308 ॥
ചിത്തത്യാഗനിയുക്തശ്ച ക്രോധഗര്വവിവര്ജിതഃ ।
ദ്വൈതഭാവപരിത്യാഗീ തസ്യ ദീക്ഷാ വിധീയതേ ॥ 309 ॥
ഏതല്ലക്ഷണയുക്തത്വം സര്വഭൂതഹിതേ രതമ് ।
നിര്മലം ജീവിതം യസ്യ തസ്യ ദീക്ഷാ വിധീയതേ ॥ 310 ॥
ക്രിയയാ ചാന്വിതം പൂര്വം ദീക്ഷാജാലം നിരൂപിതമ് ।
മന്ത്രദീക്ഷാഭിധം സാങ്ഗോപാങ്ഗം സര്വം ശിവോദിതമ് ॥ 311 ॥
ക്രിയയാ സ്യാദ്വിരഹിതാം ഗുരുസായുജ്യദായിനീമ് ।
ഗുരുദീക്ഷാം വിനാ കോ വാ ഗുരുത്വാചാരപാലകഃ ॥ 312 ॥
ശക്തോ ന ചാപി ശക്തോ വാ ദൈശികാങ്ഘ്രി സമാശ്രയേത് ।
തസ്യ ജന്മാസ്തി സഫലം ഭോഗമോക്ഷഫലപ്രദമ് ॥ 313 ॥
അത്യന്തചിത്തപക്വസ്യ ശ്രദ്ധാഭക്തിയുതസ്യ ച ।
പ്രവക്തവ്യമിദം ദേവി മമാത്മപ്രീതയേ സദാ ॥ 314 ॥
രഹസ്യം സര്വശാസ്ത്രേഷു ഗീതാശാസ്ത്രമിദം ശിവേ ।
സമ്യക്പരീക്ഷ്യ വക്തവ്യം സാധകസ്യ മഹാത്മനഃ ॥ 315 ॥
സത്കര്മപരിപാകാച്ച ചിത്തശുദ്ധിശ്ച ധീമതഃ ।
സാധകസ്യൈവ വക്തവ്യാ ഗുരുഗീതാ പ്രയത്നതഃ ॥ 316 ॥
നാസ്തികായ കൃതഘ്നായ ദാമ്ഭികായ ശഠായ ച ।
അഭക്തായ വിഭക്തായ ന വാച്യേയം കദാചന ॥ 317 ॥
സ്ത്രീലോലുപായ മൂര്ഖായ കാമോപഹതചേതസേ ।
നിന്ദകായ ന വക്തവ്യാ ഗുരുഗീതാ സ്വഭാവതഃ ॥ 318 ॥
സര്വപാപപ്രശമനം സര്വോപദ്രവവാരകമ് ।
ജന്മമൃത്യുഹരം ദേവി ഗീതാശാസ്ത്രമിദം ശിവേ ॥ 319 ॥
ശ്രുതിസാരമിദം ദേവി സര്വമുക്തം സമാസതഃ ।
നാന്യഥാ സദ്ഗതിഃ പുംസാം വിനാ ഗുരുപദം ശിവേ ॥ 320 ॥
ബഹുജന്മകൃതാത്പാപാദയമര്ഥോ ന രോചതേ ।
ജന്മബന്ധനിവൃത്ത്യര്ഥം ഗുരുമേവ ഭജേത്സദാ ॥ 321 ॥
അഹമേവ ജഗത്സര്വമഹമേവ പരം പദമ് ।
ഏതദ്ജ്ഞാനം യതോ ഭൂയാത്തം ഗുരും പ്രണമാമ്യഹമ് ॥ 322 ॥
അലം വികല്പൈരഹമേവ കേവലം
മയി സ്ഥിതം വിശ്വമിദം ചരാചരമ് ।
ഇദം രഹസ്യം മമ യേന ദര്ശിതം
സ വന്ദനീയോ ഗുരുരേവ കേവലമ് ॥ 323 ॥
യസ്യാന്തം നാദിമധ്യം ന ഹി കരചരണം നാമഗോത്രം ന സൂത്രമ് ।
നോ ജാതിര്നൈവ വര്ണോ ന ഭവതി പുരുഷോ നോ നപുംസോ ന ച സ്ത്രീ ॥ 324 ॥
നാകാരം നോ വികാരം ന ഹി ജനിമരണം നാസ്തി പുണ്യം ന പാപമ് ।
നോഽതത്ത്വം തത്ത്വമേകം സഹജസമരസം സദ്ഗുരും തം നമാമി ॥ 325 ॥
നിത്യായ സത്യായ ചിദാത്മകായ
നവ്യായ ഭവ്യായ പരാത്പരായ ।
ശുദ്ധായ ബുദ്ധായ നിരഞ്ജനായ
നമോഽസ്തു നിത്യം ഗുരുശേഖരായ ॥ 326 ॥
സച്ചിദാനന്ദരൂപായ വ്യാപിനേ പരമാത്മനേ ।
നമഃ ശ്രീഗുരുനാഥായ പ്രകാശാനന്ദമൂര്തയേ ॥ 327 ॥
സത്യാനന്ദസ്വരൂപായ ബോധൈകസുഖകാരിണേ ।
നമോ വേദാന്തവേദ്യായ ഗുരവേ ബുദ്ധിസാക്ഷിണേ ॥ 328 ॥
നമസ്തേ നാഥ ഭഗവന് ശിവായ ഗുരുരൂപിണേ ।
വിദ്യാവതാരസംസിദ്ധ്യൈ സ്വീകൃതാനേകവിഗ്രഹ ॥ 329 ॥
നവായ നവരൂപായ പരമാര്ഥൈകരൂപിണേ ।
സര്വാജ്ഞാനതമോഭേദഭാനവേ ചിദ്ഘനായ തേ ॥ 330 ॥
സ്വതന്ത്രായ ദയാക്ലുപ്തവിഗ്രഹായ ശിവാത്മനേ ।
പരതന്ത്രായ ഭക്താനാം ഭവ്യാനാം ഭവ്യരൂപിണേ ॥ 331 ॥
വിവേകിനാം വിവേകായ വിമര്ശായ വിമര്ശിനാമ് ।
പ്രകാശിനാം പ്രകാശായ ജ്ഞാനിനാം ജ്ഞാനരൂപിണേ ॥ 332 ॥
പുരസ്താത്പാര്ശ്വയോഃ പൃഷ്ഠേ നമസ്കുര്യാദുപര്യധഃ ।
സദാ മച്ചിത്തരൂപേണ വിധേഹി ഭവദാസനമ് ॥ 333 ॥
ശ്രീഗുരും പരമാനന്ദം വന്ദേ ഹ്യാനന്ദവിഗ്രഹമ് ।
യസ്യ സന്നിധിമാത്രേണ ചിദാനന്ദായ തേ മനഃ ॥ 334 ॥
നമോഽസ്തു ഗുരവേ തുഭ്യം സഹജാനന്ദരൂപിണേ ।
യസ്യ വാഗമൃതം ഹന്തി വിഷം സംസാരസഞ്ജ്ഞകമ് ॥ 335 ॥
നാനായുക്തോപദേശേന താരിതാ ശിഷ്യസന്തതിഃ ।
തത്കൃപാസാരവേദേന ഗുരുചിത്പദമച്യുതമ് ॥ 336 ॥
[പാഠഭേദഃ -
അച്യുതായ നമസ്തുഭ്യം ഗുരവേ പരമാത്മനേ ।
സ്വാരാമോക്തപദേച്ഛൂനാം ദത്തം യേനാച്യുതം പദമ് ॥
]
അച്യുതായ നമസ്തുഭ്യം ഗുരവേ പരമാത്മനേ ।
സര്വതന്ത്രസ്വതന്ത്രായ ചിദ്ഘനാനന്ദമൂര്തയേ ॥ 337 ॥
നമോഽച്യുതായ ഗുരവേഽജ്ഞാനധ്വാന്തൈകഭാനവേ ।
ശിഷ്യസന്മാര്ഗപടവേ കൃപാപീയൂഷസിന്ധവേ ॥ 338 ॥
ഓമച്യുതായ ഗുരവേ ശിഷ്യസംസാരസേതവേ ।
ഭക്തകാര്യൈകസിംഹായ നമസ്തേ ചിത്സുഖാത്മനേ ॥ 339 ॥
ഗുരുനാമസമം ദൈവം ന പിതാ ന ച ബാന്ധവാഃ ।
ഗുരുനാമസമഃ സ്വാമീ നേദൃശം പരമം പദമ് ॥ 340 ॥
ഏകാക്ഷരപ്രദാതാരം യോ ഗുരും നൈവ മന്യതേ ।
ശ്വാനയോനിശതം ഗത്വാ ചാണ്ഡാലേഷ്വപി ജായതേ ॥ 341 ॥
ഗുരുത്യാഗാദ്ഭവേന്മൃത്യുഃ മന്ത്രത്യാഗാദ്ദരിദ്രതാ ।
ഗുരുമന്ത്രപരിത്യാഗീ രൌരവം നരകം വ്രജേത് ॥ 342 ॥
ശിവക്രോധാദ്ഗുരുസ്ത്രാതാ ഗുരുക്രോധാച്ഛിവോ ന ഹി ।
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന ഗുരോരാജ്ഞാം ന ലങ്ഘയേത് ॥ 343 ॥
സംസാരസാഗരസമുദ്ധരണൈകമന്ത്രം
ബ്രഹ്മാദിദേവമുനിപൂജിതസിദ്ധമന്ത്രമ് ।
ദാരിദ്ര്യദുഃഖഭവരോഗവിനാശമന്ത്രം
വന്ദേ മഹാഭയഹരം ഗുരുരാജമന്ത്രമ് ॥ 344 ॥
സപ്തകോടിമഹാമന്ത്രാശ്ചിത്തവിഭ്രമകാരകാഃ ।
ഏക ഏവ മഹാമന്ത്രോ ഗുരുരിത്യക്ഷരദ്വയമ് ॥ 345 ॥
ഏവമുക്ത്വാ മഹാദേവഃ പാര്വതീം പുനരബ്രവീത് ।
ഇദമേവ പരം തത്ത്വം ശൃണു ദേവി സുഖാവഹമ് ॥ 346 ॥
ഗുരുതത്ത്വമിദം ദേവി സര്വമുക്തം സമാസതഃ ।
രഹസ്യമിദമവ്യക്തം ന വദേദ്യസ്യ കസ്യചിത് ॥ 347 ॥
ന മൃഷാ സ്യാദിയം ദേവി മദുക്തിഃ സത്യരൂപിണീ ।
ഗുരുഗീതാസമം സ്തോത്രം നാസ്തി നാസ്തി മഹീതലേ ॥ 348 ॥
ഗുരുഗീതാമിമാം ദേവി ഭവദുഃഖവിനാശിനീമ് ।
ഗുരുദീക്ഷാവിഹീനസ്യ പുരതോ ന പഠേത് ക്വചിത് ॥ 349 ॥
രഹസ്യമത്യന്തരഹസ്യമേതന്ന പാപിനാ ലഭ്യമിദം മഹേശ്വരി ।
അനേകജന്മാര്ജിതപുണ്യപാകാദ്ഗുരോസ്തു തത്ത്വം ലഭതേ മനുഷ്യഃ ॥ 350 ॥
യസ്യ പ്രസാദാദഹമേവ സര്വം
മയ്യേവ സര്വം പരികല്പിതം ച ।
ഇത്ഥം വിജാനാമി സദാത്മരൂപം
തസ്യാങ്ഘ്രിപദ്മം പ്രണതോഽസ്മി നിത്യമ് ॥ 351 ॥
അജ്ഞാനതിമിരാന്ധസ്യ വിഷയാക്രാന്തചേതസഃ ।
ജ്ഞാനപ്രഭാപ്രദാനേന പ്രസാദം കുരു മേ പ്രഭോ ॥ 352 ॥
ഇതി ശ്രീസ്കന്ദപുരാണേ ഉത്തരഖണ്ഡേ ഉമാമഹേശ്വര സംവാദേ ശ്രീ ഗുരുഗീതാ സമാപ്ത ॥
മങ്ഗലം
മങ്ഗലം ഗുരുദേവായ മഹനീയഗുണാത്മനേ ।
സര്വലോകശരണ്യായ സാധുരൂപായ മങ്ഗലമ് ॥
Roman (IAST) Transliteration
atha tṛtīyo'dhyāyaḥ ||
atha kāmyajapasthānaṃ kathayāmi varānane |
sāgarānte sarittīre tīrthe hariharālaye || 236 ||
śaktidevālaye goṣṭhe sarvadevālaye śubhe |
vaṭasya dhātryā mūle vā maṭhe bṛndāvane tathā || 237 ||
pavitre nirmale deśe nityānuṣṭhānato'pi vā |
nirvedanena maunena japametat samārabhet || 238 ||
jāpyena jayamāpnoti japasiddhiṃ phalaṃ tathā |
hīnaṃ karma tyajetsarvaṃ garhitasthānameva ca || 239 ||
śmaśāne bilvamūle vā vaṭamūlāntike tathā |
siddhyanti kānake mūle cūtavṛkṣasya sannidhau || 240 ||
pītāsanaṃ mohane tu hyasitaṃ cābhicārike |
jñeyaṃ śuklaṃ ca śāntyarthaṃ vaśye raktaṃ prakīrtitam || 241 ||
japaṃ hīnāsanaṃ kurvan hīnakarmaphalapradam |
gurugītāṃ prayāṇe vā saṅgrāme ripusaṅkaṭe || 242 ||
japan jayamavāpnoti maraṇe muktidāyikā |
sarvakarmāṇi siddhyanti guruputre na saṃśayaḥ || 243 ||
gurumantro mukhe yasya tasya siddhyanti nā'nyathā |
dīkṣayā sarvakarmāṇi siddhyanti guruputrake || 244 ||
bhavamūlavināśāya cāṣṭapāśanivṛttaye |
gurugītāmbhasi snānaṃ tattvajñaḥ kurute sadā || 245 ||
sa evaṃ sadguruḥ sākṣāt sadasadbrahmavittamaḥ |
tasya sthānāni sarvāṇi pavitrāṇi na saṃśayaḥ || 246 ||
sarvaśuddhaḥ pavitro'sau svabhāvādyatra tiṣṭhati |
tatra devagaṇāḥ sarve kṣetrapīṭhe caranti ca || 247 ||
āsanasthāḥ śayānā vā gacchantastiṣṭhato'pi vā |
aśvārūḍhā gajārūḍhāḥ suṣuptā jāgrato'pi vā || 248 ||
śucirbhūtā jñānavanto gurugītāṃ japanti ye |
teṣāṃ darśanasaṃsparśāt divyajñānaṃ prajāyate || 249 ||
samudre vai yathā toyaṃ kṣīre kṣīraṃ jale jalam |
bhinne kumbhe yathā''kāśaṃ tathā''tmā paramātmani || 250 ||
tathaiva jñānavān jīvaḥ paramātmani sarvadā |
aikyena ramate jñānī yatra kutra divāniśam || 251 ||
evaṃvidho mahāyuktaḥ sarvatra vartate sadā |
tasmātsarvaprakāreṇa gurubhaktiṃ samācaret || 252 ||
gurusantoṣaṇādeva mukto bhavati pārvati |
aṇimādiṣu bhoktṛtvaṃ kṛpayā devi jāyate || 253 ||
sāmyena ramate jñānī divā vā yadi vā niśi |
evaṃvidho mahāmaunī trailokyasamatāṃ vrajet || 254 ||
atha saṃsāriṇaḥ sarve gurugītā japena tu |
sarvān kāmāṃstu bhuñjanti trisatyaṃ mama bhāṣitam || 255 ||
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ dharmasāraṃ mayoditam |
gurugītāsamaṃ stotraṃ nāsti tattvaṃ guroḥ param || 256 ||
gururdevo gururdharmo gurau niṣṭhā paraṃ tapaḥ |
guroḥ parataraṃ nāsti trivāraṃ kathayāmi te || 257 ||
dhanyā mātā pitā dhanyo gotraṃ dhanyaṃ kulodbhavaḥ |
dhanyā ca vasudhā devi yatra syādgurubhaktatā || 258 ||
ākalpajanma koṭīnāṃ yajñavratatapaḥ kriyāḥ |
tāḥ sarvāḥ saphalā devi gurūsantoṣamātrataḥ || 259 ||
śarīramindriyaṃ prāṇamarthaṃ svajanabandhutā |
mātṛkulaṃ pitṛkulaṃ gurureva na saṃśayaḥ || 260 ||
mandabhāgyā hyaśaktāśca ye janā nānumanvate |
gurusevāsu vimukhāḥ pacyante narake'śucau || 261 ||
vidyā dhanaṃ balaṃ caiva teṣāṃ bhāgyaṃ nirarthakam |
yeṣāṃ gurūkṛpā nāsti adho gacchanti pārvati || 262 ||
brahmā viṣṇuśca rudraśca devāśca pitṛkinnarāḥ |
siddhacāraṇayakṣāśca anye ca munayo janāḥ || 263 ||
gurubhāvaḥ paraṃ tīrthamanyatīrthaṃ nirarthakam |
sarvatīrthamayaṃ devi śrīguroścaraṇāmbujam || 264 ||
kanyābhogaratā mandāḥ svakāntāyāḥ parāṅmukhāḥ |
ataḥ paraṃ mayā devi kathitaṃ na mama priye || 265 ||
idaṃ rahasyamaspaṣṭaṃ vaktavyaṃ ca varānane |
sugopyaṃ ca tavāgre tu mamātmaprītaye sati || 266 ||
svāmimukhyagaṇeśādyān vaiṣṇavādīṃśca pārvati |
na vaktavyaṃ mahāmāye pādasparśaṃ kuruṣva me || 267 ||
abhakte vañcake dhūrte pāṣaṇḍe nāstikādiṣu |
manasā'pi na vaktavyā gurugītā kadācana || 268 ||
guravo bahavaḥ santi śiṣyavittāpahārakāḥ |
tamekaṃ durlabhaṃ manye śiṣyahṛttāpahārakam || 269 ||
cāturyavān vivekī ca adhyātmajñānavān śuciḥ |
mānasaṃ nirmalaṃ yasya gurutvaṃ tasya śobhate || 270 ||
guravo nirmalāḥ śāntāḥ sādhavo mitabhāṣiṇaḥ |
kāmakrodhavinirmuktāḥ sadācārāḥ jitendriyāḥ || 271 ||
sūcakādiprabhedena guravo bahudhā smṛtāḥ |
svayaṃ samyak parīkṣyātha tattvaniṣṭhaṃ bhajetsudhīḥ || 272 ||
varṇajālamidaṃ tadvadbāhyaśāstraṃ tu laukikam |
yasmin devi samabhyastaṃ sa guruḥ sucakaḥ smṛtaḥ || 273 ||
varṇāśramocitāṃ vidyāṃ dharmādharmavidhāyinīm |
pravaktāraṃ guruṃ viddhi vācakaṃ tviti pārvati || 274 ||
pañcākṣaryādimantrāṇāmupadeṣṭā tu pārvati |
sa gururbodhako bhūyādubhayorayamuttamaḥ || 275 ||
mohamāraṇavaśyāditucchamantropadeśinam |
niṣiddhagururityāhuḥ paṇḍitāstattvadarśinaḥ || 276 ||
anityamiti nirdiśya saṃsāraṃ saṅkaṭālayam |
vairāgyapathadarśī yaḥ sa gururvihitaḥ priye || 277 ||
tattvamasyādivākyānāmupadeṣṭā tu pārvati |
kāraṇākhyo guruḥ prokto bhavaroganivārakaḥ || 278 ||
sarvasandehasandohanirmūlanavicakṣaṇaḥ |
janmamṛtyubhayaghno yaḥ sa guruḥ paramo mataḥ || 279 ||
bahujanmakṛtāt puṇyāllabhyate'sau mahāguruḥ |
labdhvā'muṃ na punaryāti śiṣyaḥ saṃsārabandhanam || 280 ||
evaṃ bahuvidhā loke guravaḥ santi pārvati |
teṣu sarvaprayatnena sevyo hi paramo guruḥ || 281 ||
niṣiddhaguruśiṣyastu duṣṭasaṅkalpadūṣitaḥ |
brahmapralayaparyantaṃ na punaryāti martyatām || 282 ||
evaṃ śrutvā mahādevī mahādevavacastathā |
atyantavihvalamanāḥ śaṅkaraṃ paripṛcchati || 283 ||
pārvatyuvāca |
namaste devadevātra śrotavyaṃ kiñcidasti me |
śrutvā tvadvākyamadhunā bhṛśaṃ syādvihvalaṃ manaḥ || 284 ||
svayaṃ mūḍhā mṛtyubhītāḥ sukṛtādviratiṃ gatāḥ |
daivānniṣiddhagurugā yadi teṣāṃ tu kā gatiḥ || 285 ||
śrī mahādeva uvāca |
śṛṇu tattvamidaṃ devi yadā syādvirato naraḥ |
tadā'sāvadhikārīti procyate śrutimastakaiḥ || 286 ||
akhaṇḍaikarasaṃ brahma nityamuktaṃ nirāmayam |
svasmin sandarśitaṃ yena sa bhavedasyaṃ deśikaḥ || 287 ||
jalānāṃ sāgaro rājā yathā bhavati pārvati |
gurūṇāṃ tatra sarveṣāṃ rājā'yaṃ paramo guruḥ || 288 ||
mohādirahitaḥ śānto nityatṛpto nirāśrayaḥ |
tṛṇīkṛtabrahmaviṣṇuvaibhavaḥ paramo guruḥ || 289 ||
sarvakālavideśeṣu svatantro niścalassukhī |
akhaṇḍaikarasāsvādatṛpto hi paramo guruḥ || 290 ||
dvaitādvaitavinirmuktaḥ svānubhūtiprakāśavān |
ajñānāndhatamaśchettā sarvajñaḥ paramo guruḥ || 291 ||
yasya darśanamātreṇa manasaḥ syāt prasannatā |
svayaṃ bhūyāt dhṛtiśśāntiḥ sa bhavet paramo guruḥ || 292 ||
siddhijālaṃ samālokya yogināṃ mantravādinām |
tucchākāramanovṛttiḥ yasyāsau paramo guruḥ || 293 ||
svaśarīraṃ śavaṃ paśyan tathā svātmānamadvayam |
yaḥ strīkanakamohaghnaḥ sa bhavet paramo guruḥ || 294 ||
maunī vāgmīti tattvajño dvidhā'bhūcchṛṇu pārvati |
na kaścinmaunināṃ lobho loke'sminbhavati priye || 295 ||
vāgmī tūtkaṭasaṃsārasāgarottāraṇakṣamaḥ |
yato'sau saṃśayacchettā śāstrayuktyanubhūtibhiḥ || 296 ||
gurunāmajapāddevi bahujanmārjitānyapi |
pāpāni vilayaṃ yānti nāsti sandehamaṇvapi || 297 ||
śrīgurossadṛśaṃ daivaṃ śrīgurosadṛśaḥ pitā |
gurudhyānasamaṃ karma nāsti nāsti mahītale || 298 ||
kulaṃ dhanaṃ balaṃ śāstraṃ bāndhavāssodarā ime |
maraṇe nopayujyante gurureko hi tārakaḥ || 299 ||
kulameva pavitraṃ syāt satyaṃ svagurusevayā |
tṛptāḥ syussakalā devā brahmādyā gurutarpaṇāt || 300 ||
gurureko hi jānāti svarūpaṃ devamavyayam |
tadjñānaṃ yatprasādena nānyathā śāstrakoṭibhiḥ || 301 ||
svarūpajñānaśūnyena kṛtamapyakṛtaṃ bhavet |
tapojapādikaṃ devi sakalaṃ bālajalpavat || 302 ||
śivaṃ keciddhariṃ kecidvidhiṃ kecittu kecana |
śaktiṃ daivamiti jñātvā vivadanti vṛthā narāḥ || 303 ||
na jānanti paraṃ tattvaṃ gurudīkṣāparāṅmukhāḥ |
bhrāntāḥ paśusamā hyete svaparijñānavarjitāḥ || 304 ||
tasmātkaivalyasiddhyarthaṃ gurumeva bhajetpriye |
guruṃ vinā na jānanti mūḍhāstatparamaṃ padam || 305 ||
bhidyate hṛdayagranthiśchidyante sarvasaṃśayāḥ |
kṣīyante sarvakarmāṇi guroḥ karuṇayā śive || 306 ||
kṛtāyā gurubhaktestu vedaśāstrānusārataḥ |
mucyate pātakādghorāt gurubhakto viśeṣataḥ || 307 ||
dussaṅgaṃ ca parityajya pāpakarma parityajet |
cittacihnamidaṃ yasya tasya dīkṣā vidhīyate || 308 ||
cittatyāganiyuktaśca krodhagarvavivarjitaḥ |
dvaitabhāvaparityāgī tasya dīkṣā vidhīyate || 309 ||
etallakṣaṇayuktatvaṃ sarvabhūtahite ratam |
nirmalaṃ jīvitaṃ yasya tasya dīkṣā vidhīyate || 310 ||
kriyayā cānvitaṃ pūrvaṃ dīkṣājālaṃ nirūpitam |
mantradīkṣābhidhaṃ sāṅgopāṅgaṃ sarvaṃ śivoditam || 311 ||
kriyayā syādvirahitāṃ gurusāyujyadāyinīm |
gurudīkṣāṃ vinā ko vā gurutvācārapālakaḥ || 312 ||
śakto na cāpi śakto vā daiśikāṅghri samāśrayet |
tasya janmāsti saphalaṃ bhogamokṣaphalapradam || 313 ||
atyantacittapakvasya śraddhābhaktiyutasya ca |
pravaktavyamidaṃ devi mamātmaprītaye sadā || 314 ||
rahasyaṃ sarvaśāstreṣu gītāśāstramidaṃ śive |
samyakparīkṣya vaktavyaṃ sādhakasya mahātmanaḥ || 315 ||
satkarmaparipākācca cittaśuddhiśca dhīmataḥ |
sādhakasyaiva vaktavyā gurugītā prayatnataḥ || 316 ||
nāstikāya kṛtaghnāya dāmbhikāya śaṭhāya ca |
abhaktāya vibhaktāya na vācyeyaṃ kadācana || 317 ||
strīlolupāya mūrkhāya kāmopahatacetase |
nindakāya na vaktavyā gurugītā svabhāvataḥ || 318 ||
sarvapāpapraśamanaṃ sarvopadravavārakam |
janmamṛtyuharaṃ devi gītāśāstramidaṃ śive || 319 ||
śrutisāramidaṃ devi sarvamuktaṃ samāsataḥ |
nānyathā sadgatiḥ puṃsāṃ vinā gurupadaṃ śive || 320 ||
bahujanmakṛtātpāpādayamartho na rocate |
janmabandhanivṛttyarthaṃ gurumeva bhajetsadā || 321 ||
ahameva jagatsarvamahameva paraṃ padam |
etadjñānaṃ yato bhūyāttaṃ guruṃ praṇamāmyaham || 322 ||
alaṃ vikalpairahameva kevalaṃ
mayi sthitaṃ viśvamidaṃ carācaram |
idaṃ rahasyaṃ mama yena darśitaṃ
sa vandanīyo gurureva kevalam || 323 ||
yasyāntaṃ nādimadhyaṃ na hi karacaraṇaṃ nāmagotraṃ na sūtram |
no jātirnaiva varṇo na bhavati puruṣo no napuṃso na ca strī || 324 ||
nākāraṃ no vikāraṃ na hi janimaraṇaṃ nāsti puṇyaṃ na pāpam |
no'tattvaṃ tattvamekaṃ sahajasamarasaṃ sadguruṃ taṃ namāmi || 325 ||
nityāya satyāya cidātmakāya
navyāya bhavyāya parātparāya |
śuddhāya buddhāya nirañjanāya
namo'stu nityaṃ guruśekharāya || 326 ||
saccidānandarūpāya vyāpine paramātmane |
namaḥ śrīgurunāthāya prakāśānandamūrtaye || 327 ||
satyānandasvarūpāya bodhaikasukhakāriṇe |
namo vedāntavedyāya gurave buddhisākṣiṇe || 328 ||
namaste nātha bhagavan śivāya gururūpiṇe |
vidyāvatārasaṃsiddhyai svīkṛtānekavigraha || 329 ||
navāya navarūpāya paramārthaikarūpiṇe |
sarvājñānatamobhedabhānave cidghanāya te || 330 ||
svatantrāya dayākluptavigrahāya śivātmane |
paratantrāya bhaktānāṃ bhavyānāṃ bhavyarūpiṇe || 331 ||
vivekināṃ vivekāya vimarśāya vimarśinām |
prakāśināṃ prakāśāya jñānināṃ jñānarūpiṇe || 332 ||
purastātpārśvayoḥ pṛṣṭhe namaskuryāduparyadhaḥ |
sadā maccittarūpeṇa vidhehi bhavadāsanam || 333 ||
śrīguruṃ paramānandaṃ vande hyānandavigraham |
yasya sannidhimātreṇa cidānandāya te manaḥ || 334 ||
namo'stu gurave tubhyaṃ sahajānandarūpiṇe |
yasya vāgamṛtaṃ hanti viṣaṃ saṃsārasañjñakam || 335 ||
nānāyuktopadeśena tāritā śiṣyasantatiḥ |
tatkṛpāsāravedena gurucitpadamacyutam || 336 ||
[pāṭhabhedaḥ -
acyutāya namastubhyaṃ gurave paramātmane |
svārāmoktapadecchūnāṃ dattaṃ yenācyutaṃ padam ||
]
acyutāya namastubhyaṃ gurave paramātmane |
sarvatantrasvatantrāya cidghanānandamūrtaye || 337 ||
namo'cyutāya gurave'jñānadhvāntaikabhānave |
śiṣyasanmārgapaṭave kṛpāpīyūṣasindhave || 338 ||
omacyutāya gurave śiṣyasaṃsārasetave |
bhaktakāryaikasiṃhāya namaste citsukhātmane || 339 ||
gurunāmasamaṃ daivaṃ na pitā na ca bāndhavāḥ |
gurunāmasamaḥ svāmī nedṛśaṃ paramaṃ padam || 340 ||
ekākṣarapradātāraṃ yo guruṃ naiva manyate |
śvānayoniśataṃ gatvā cāṇḍāleṣvapi jāyate || 341 ||
gurutyāgādbhavenmṛtyuḥ mantratyāgāddaridratā |
gurumantraparityāgī rauravaṃ narakaṃ vrajet || 342 ||
śivakrodhādgurustrātā gurukrodhācchivo na hi |
tasmātsarvaprayatnena gurorājñāṃ na laṅghayet || 343 ||
saṃsārasāgarasamuddharaṇaikamantraṃ
brahmādidevamunipūjitasiddhamantram |
dāridryaduḥkhabhavarogavināśamantraṃ
vande mahābhayaharaṃ gururājamantram || 344 ||
saptakoṭimahāmantrāścittavibhramakārakāḥ |
eka eva mahāmantro gururityakṣaradvayam || 345 ||
evamuktvā mahādevaḥ pārvatīṃ punarabravīt |
idameva paraṃ tattvaṃ śṛṇu devi sukhāvaham || 346 ||
gurutattvamidaṃ devi sarvamuktaṃ samāsataḥ |
rahasyamidamavyaktaṃ na vadedyasya kasyacit || 347 ||
na mṛṣā syādiyaṃ devi maduktiḥ satyarūpiṇī |
gurugītāsamaṃ stotraṃ nāsti nāsti mahītale || 348 ||
gurugītāmimāṃ devi bhavaduḥkhavināśinīm |
gurudīkṣāvihīnasya purato na paṭhet kvacit || 349 ||
rahasyamatyantarahasyametanna pāpinā labhyamidaṃ maheśvari |
anekajanmārjitapuṇyapākādgurostu tattvaṃ labhate manuṣyaḥ || 350 ||
yasya prasādādahameva sarvaṃ
mayyeva sarvaṃ parikalpitaṃ ca |
itthaṃ vijānāmi sadātmarūpaṃ
tasyāṅghripadmaṃ praṇato'smi nityam || 351 ||
ajñānatimirāndhasya viṣayākrāntacetasaḥ |
jñānaprabhāpradānena prasādaṃ kuru me prabho || 352 ||
iti śrīskandapurāṇe uttarakhaṇḍe umāmaheśvara saṃvāde śrī gurugītā samāpta ||
maṅgalaṃ
maṅgalaṃ gurudevāya mahanīyaguṇātmane |
sarvalokaśaraṇyāya sādhurūpāya maṅgalam ||
Sanskrit — Devanagari (original)
अथ तृतीयोऽध्यायः ॥
अथ काम्यजपस्थानं कथयामि वरानने ।
सागरान्ते सरित्तीरे तीर्थे हरिहरालये ॥ 236 ॥
शक्तिदेवालये गोष्ठे सर्वदेवालये शुभे ।
वटस्य धात्र्या मूले वा मठे बृन्दावने तथा ॥ 237 ॥
पवित्रे निर्मले देशे नित्यानुष्ठानतोऽपि वा ।
निर्वेदनेन मौनेन जपमेतत् समारभेत् ॥ 238 ॥
जाप्येन जयमाप्नोति जपसिद्धिं फलं तथा ।
हीनं कर्म त्यजेत्सर्वं गर्हितस्थानमेव च ॥ 239 ॥
श्मशाने बिल्वमूले वा वटमूलान्तिके तथा ।
सिद्ध्यन्ति कानके मूले चूतवृक्षस्य सन्निधौ ॥ 240 ॥
पीतासनं मोहने तु ह्यसितं चाभिचारिके ।
ज्ञेयं शुक्लं च शान्त्यर्थं वश्ये रक्तं प्रकीर्तितम् ॥ 241 ॥
जपं हीनासनं कुर्वन् हीनकर्मफलप्रदम् ।
गुरुगीतां प्रयाणे वा सङ्ग्रामे रिपुसङ्कटे ॥ 242 ॥
जपन् जयमवाप्नोति मरणे मुक्तिदायिका ।
सर्वकर्माणि सिद्ध्यन्ति गुरुपुत्रे न संशयः ॥ 243 ॥
गुरुमन्त्रो मुखे यस्य तस्य सिद्ध्यन्ति नाऽन्यथा ।
दीक्षया सर्वकर्माणि सिद्ध्यन्ति गुरुपुत्रके ॥ 244 ॥
भवमूलविनाशाय चाष्टपाशनिवृत्तये ।
गुरुगीताम्भसि स्नानं तत्त्वज्ञः कुरुते सदा ॥ 245 ॥
स एवं सद्गुरुः साक्षात् सदसद्ब्रह्मवित्तमः ।
तस्य स्थानानि सर्वाणि पवित्राणि न संशयः ॥ 246 ॥
सर्वशुद्धः पवित्रोऽसौ स्वभावाद्यत्र तिष्ठति ।
तत्र देवगणाः सर्वे क्षेत्रपीठे चरन्ति च ॥ 247 ॥
आसनस्थाः शयाना वा गच्छन्तस्तिष्ठतोऽपि वा ।
अश्वारूढा गजारूढाः सुषुप्ता जाग्रतोऽपि वा ॥ 248 ॥
शुचिर्भूता ज्ञानवन्तो गुरुगीतां जपन्ति ये ।
तेषां दर्शनसंस्पर्शात् दिव्यज्ञानं प्रजायते ॥ 249 ॥
समुद्रे वै यथा तोयं क्षीरे क्षीरं जले जलम् ।
भिन्ने कुम्भे यथाऽऽकाशं तथाऽऽत्मा परमात्मनि ॥ 250 ॥
तथैव ज्ञानवान् जीवः परमात्मनि सर्वदा ।
ऐक्येन रमते ज्ञानी यत्र कुत्र दिवानिशम् ॥ 251 ॥
एवंविधो महायुक्तः सर्वत्र वर्तते सदा ।
तस्मात्सर्वप्रकारेण गुरुभक्तिं समाचरेत् ॥ 252 ॥
गुरुसन्तोषणादेव मुक्तो भवति पार्वति ।
अणिमादिषु भोक्तृत्वं कृपया देवि जायते ॥ 253 ॥
साम्येन रमते ज्ञानी दिवा वा यदि वा निशि ।
एवंविधो महामौनी त्रैलोक्यसमतां व्रजेत् ॥ 254 ॥
अथ संसारिणः सर्वे गुरुगीता जपेन तु ।
सर्वान् कामांस्तु भुञ्जन्ति त्रिसत्यं मम भाषितम् ॥ 255 ॥
सत्यं सत्यं पुनः सत्यं धर्मसारं मयोदितम् ।
गुरुगीतासमं स्तोत्रं नास्ति तत्त्वं गुरोः परम् ॥ 256 ॥
गुरुर्देवो गुरुर्धर्मो गुरौ निष्ठा परं तपः ।
गुरोः परतरं नास्ति त्रिवारं कथयामि ते ॥ 257 ॥
धन्या माता पिता धन्यो गोत्रं धन्यं कुलोद्भवः ।
धन्या च वसुधा देवि यत्र स्याद्गुरुभक्तता ॥ 258 ॥
आकल्पजन्म कोटीनां यज्ञव्रततपः क्रियाः ।
ताः सर्वाः सफला देवि गुरूसन्तोषमात्रतः ॥ 259 ॥
शरीरमिन्द्रियं प्राणमर्थं स्वजनबन्धुता ।
मातृकुलं पितृकुलं गुरुरेव न संशयः ॥ 260 ॥
मन्दभाग्या ह्यशक्ताश्च ये जना नानुमन्वते ।
गुरुसेवासु विमुखाः पच्यन्ते नरकेऽशुचौ ॥ 261 ॥
विद्या धनं बलं चैव तेषां भाग्यं निरर्थकम् ।
येषां गुरूकृपा नास्ति अधो गच्छन्ति पार्वति ॥ 262 ॥
ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च देवाश्च पितृकिन्नराः ।
सिद्धचारणयक्षाश्च अन्ये च मुनयो जनाः ॥ 263 ॥
गुरुभावः परं तीर्थमन्यतीर्थं निरर्थकम् ।
सर्वतीर्थमयं देवि श्रीगुरोश्चरणाम्बुजम् ॥ 264 ॥
कन्याभोगरता मन्दाः स्वकान्तायाः पराङ्मुखाः ।
अतः परं मया देवि कथितं न मम प्रिये ॥ 265 ॥
इदं रहस्यमस्पष्टं वक्तव्यं च वरानने ।
सुगोप्यं च तवाग्रे तु ममात्मप्रीतये सति ॥ 266 ॥
स्वामिमुख्यगणेशाद्यान् वैष्णवादींश्च पार्वति ।
न वक्तव्यं महामाये पादस्पर्शं कुरुष्व मे ॥ 267 ॥
अभक्ते वञ्चके धूर्ते पाषण्डे नास्तिकादिषु ।
मनसाऽपि न वक्तव्या गुरुगीता कदाचन ॥ 268 ॥
गुरवो बहवः सन्ति शिष्यवित्तापहारकाः ।
तमेकं दुर्लभं मन्ये शिष्यहृत्तापहारकम् ॥ 269 ॥
चातुर्यवान् विवेकी च अध्यात्मज्ञानवान् शुचिः ।
मानसं निर्मलं यस्य गुरुत्वं तस्य शोभते ॥ 270 ॥
गुरवो निर्मलाः शान्ताः साधवो मितभाषिणः ।
कामक्रोधविनिर्मुक्ताः सदाचाराः जितेन्द्रियाः ॥ 271 ॥
सूचकादिप्रभेदेन गुरवो बहुधा स्मृताः ।
स्वयं सम्यक् परीक्ष्याथ तत्त्वनिष्ठं भजेत्सुधीः ॥ 272 ॥
वर्णजालमिदं तद्वद्बाह्यशास्त्रं तु लौकिकम् ।
यस्मिन् देवि समभ्यस्तं स गुरुः सुचकः स्मृतः ॥ 273 ॥
वर्णाश्रमोचितां विद्यां धर्माधर्मविधायिनीम् ।
प्रवक्तारं गुरुं विद्धि वाचकं त्विति पार्वति ॥ 274 ॥
पञ्चाक्षर्यादिमन्त्राणामुपदेष्टा तु पार्वति ।
स गुरुर्बोधको भूयादुभयोरयमुत्तमः ॥ 275 ॥
मोहमारणवश्यादितुच्छमन्त्रोपदेशिनम् ।
निषिद्धगुरुरित्याहुः पण्डितास्तत्त्वदर्शिनः ॥ 276 ॥
अनित्यमिति निर्दिश्य संसारं सङ्कटालयम् ।
वैराग्यपथदर्शी यः स गुरुर्विहितः प्रिये ॥ 277 ॥
तत्त्वमस्यादिवाक्यानामुपदेष्टा तु पार्वति ।
कारणाख्यो गुरुः प्रोक्तो भवरोगनिवारकः ॥ 278 ॥
सर्वसन्देहसन्दोहनिर्मूलनविचक्षणः ।
जन्ममृत्युभयघ्नो यः स गुरुः परमो मतः ॥ 279 ॥
बहुजन्मकृतात् पुण्याल्लभ्यतेऽसौ महागुरुः ।
लब्ध्वाऽमुं न पुनर्याति शिष्यः संसारबन्धनम् ॥ 280 ॥
एवं बहुविधा लोके गुरवः सन्ति पार्वति ।
तेषु सर्वप्रयत्नेन सेव्यो हि परमो गुरुः ॥ 281 ॥
निषिद्धगुरुशिष्यस्तु दुष्टसङ्कल्पदूषितः ।
ब्रह्मप्रलयपर्यन्तं न पुनर्याति मर्त्यताम् ॥ 282 ॥
एवं श्रुत्वा महादेवी महादेववचस्तथा ।
अत्यन्तविह्वलमनाः शङ्करं परिपृच्छति ॥ 283 ॥
पार्वत्युवाच ।
नमस्ते देवदेवात्र श्रोतव्यं किञ्चिदस्ति मे ।
श्रुत्वा त्वद्वाक्यमधुना भृशं स्याद्विह्वलं मनः ॥ 284 ॥
स्वयं मूढा मृत्युभीताः सुकृताद्विरतिं गताः ।
दैवान्निषिद्धगुरुगा यदि तेषां तु का गतिः ॥ 285 ॥
श्री महादेव उवाच ।
शृणु तत्त्वमिदं देवि यदा स्याद्विरतो नरः ।
तदाऽसावधिकारीति प्रोच्यते श्रुतिमस्तकैः ॥ 286 ॥
अखण्डैकरसं ब्रह्म नित्यमुक्तं निरामयम् ।
स्वस्मिन् सन्दर्शितं येन स भवेदस्यं देशिकः ॥ 287 ॥
जलानां सागरो राजा यथा भवति पार्वति ।
गुरूणां तत्र सर्वेषां राजाऽयं परमो गुरुः ॥ 288 ॥
मोहादिरहितः शान्तो नित्यतृप्तो निराश्रयः ।
तृणीकृतब्रह्मविष्णुवैभवः परमो गुरुः ॥ 289 ॥
सर्वकालविदेशेषु स्वतन्त्रो निश्चलस्सुखी ।
अखण्डैकरसास्वादतृप्तो हि परमो गुरुः ॥ 290 ॥
द्वैताद्वैतविनिर्मुक्तः स्वानुभूतिप्रकाशवान् ।
अज्ञानान्धतमश्छेत्ता सर्वज्ञः परमो गुरुः ॥ 291 ॥
यस्य दर्शनमात्रेण मनसः स्यात् प्रसन्नता ।
स्वयं भूयात् धृतिश्शान्तिः स भवेत् परमो गुरुः ॥ 292 ॥
सिद्धिजालं समालोक्य योगिनां मन्त्रवादिनाम् ।
तुच्छाकारमनोवृत्तिः यस्यासौ परमो गुरुः ॥ 293 ॥
स्वशरीरं शवं पश्यन् तथा स्वात्मानमद्वयम् ।
यः स्त्रीकनकमोहघ्नः स भवेत् परमो गुरुः ॥ 294 ॥
मौनी वाग्मीति तत्त्वज्ञो द्विधाऽभूच्छृणु पार्वति ।
न कश्चिन्मौनिनां लोभो लोकेऽस्मिन्भवति प्रिये ॥ 295 ॥
वाग्मी तूत्कटसंसारसागरोत्तारणक्षमः ।
यतोऽसौ संशयच्छेत्ता शास्त्रयुक्त्यनुभूतिभिः ॥ 296 ॥
गुरुनामजपाद्देवि बहुजन्मार्जितान्यपि ।
पापानि विलयं यान्ति नास्ति सन्देहमण्वपि ॥ 297 ॥
श्रीगुरोस्सदृशं दैवं श्रीगुरोसदृशः पिता ।
गुरुध्यानसमं कर्म नास्ति नास्ति महीतले ॥ 298 ॥
कुलं धनं बलं शास्त्रं बान्धवास्सोदरा इमे ।
मरणे नोपयुज्यन्ते गुरुरेको हि तारकः ॥ 299 ॥
कुलमेव पवित्रं स्यात् सत्यं स्वगुरुसेवया ।
तृप्ताः स्युस्सकला देवा ब्रह्माद्या गुरुतर्पणात् ॥ 300 ॥
गुरुरेको हि जानाति स्वरूपं देवमव्ययम् ।
तद्ज्ञानं यत्प्रसादेन नान्यथा शास्त्रकोटिभिः ॥ 301 ॥
स्वरूपज्ञानशून्येन कृतमप्यकृतं भवेत् ।
तपोजपादिकं देवि सकलं बालजल्पवत् ॥ 302 ॥
शिवं केचिद्धरिं केचिद्विधिं केचित्तु केचन ।
शक्तिं दैवमिति ज्ञात्वा विवदन्ति वृथा नराः ॥ 303 ॥
न जानन्ति परं तत्त्वं गुरुदीक्षापराङ्मुखाः ।
भ्रान्ताः पशुसमा ह्येते स्वपरिज्ञानवर्जिताः ॥ 304 ॥
तस्मात्कैवल्यसिद्ध्यर्थं गुरुमेव भजेत्प्रिये ।
गुरुं विना न जानन्ति मूढास्तत्परमं पदम् ॥ 305 ॥
भिद्यते हृदयग्रन्थिश्छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।
क्षीयन्ते सर्वकर्माणि गुरोः करुणया शिवे ॥ 306 ॥
कृताया गुरुभक्तेस्तु वेदशास्त्रानुसारतः ।
मुच्यते पातकाद्घोरात् गुरुभक्तो विशेषतः ॥ 307 ॥
दुस्सङ्गं च परित्यज्य पापकर्म परित्यजेत् ।
चित्तचिह्नमिदं यस्य तस्य दीक्षा विधीयते ॥ 308 ॥
चित्तत्यागनियुक्तश्च क्रोधगर्वविवर्जितः ।
द्वैतभावपरित्यागी तस्य दीक्षा विधीयते ॥ 309 ॥
एतल्लक्षणयुक्तत्वं सर्वभूतहिते रतम् ।
निर्मलं जीवितं यस्य तस्य दीक्षा विधीयते ॥ 310 ॥
क्रियया चान्वितं पूर्वं दीक्षाजालं निरूपितम् ।
मन्त्रदीक्षाभिधं साङ्गोपाङ्गं सर्वं शिवोदितम् ॥ 311 ॥
क्रियया स्याद्विरहितां गुरुसायुज्यदायिनीम् ।
गुरुदीक्षां विना को वा गुरुत्वाचारपालकः ॥ 312 ॥
शक्तो न चापि शक्तो वा दैशिकाङ्घ्रि समाश्रयेत् ।
तस्य जन्मास्ति सफलं भोगमोक्षफलप्रदम् ॥ 313 ॥
अत्यन्तचित्तपक्वस्य श्रद्धाभक्तियुतस्य च ।
प्रवक्तव्यमिदं देवि ममात्मप्रीतये सदा ॥ 314 ॥
रहस्यं सर्वशास्त्रेषु गीताशास्त्रमिदं शिवे ।
सम्यक्परीक्ष्य वक्तव्यं साधकस्य महात्मनः ॥ 315 ॥
सत्कर्मपरिपाकाच्च चित्तशुद्धिश्च धीमतः ।
साधकस्यैव वक्तव्या गुरुगीता प्रयत्नतः ॥ 316 ॥
नास्तिकाय कृतघ्नाय दाम्भिकाय शठाय च ।
अभक्ताय विभक्ताय न वाच्येयं कदाचन ॥ 317 ॥
स्त्रीलोलुपाय मूर्खाय कामोपहतचेतसे ।
निन्दकाय न वक्तव्या गुरुगीता स्वभावतः ॥ 318 ॥
सर्वपापप्रशमनं सर्वोपद्रववारकम् ।
जन्ममृत्युहरं देवि गीताशास्त्रमिदं शिवे ॥ 319 ॥
श्रुतिसारमिदं देवि सर्वमुक्तं समासतः ।
नान्यथा सद्गतिः पुंसां विना गुरुपदं शिवे ॥ 320 ॥
बहुजन्मकृतात्पापादयमर्थो न रोचते ।
जन्मबन्धनिवृत्त्यर्थं गुरुमेव भजेत्सदा ॥ 321 ॥
अहमेव जगत्सर्वमहमेव परं पदम् ।
एतद्ज्ञानं यतो भूयात्तं गुरुं प्रणमाम्यहम् ॥ 322 ॥
अलं विकल्पैरहमेव केवलं
मयि स्थितं विश्वमिदं चराचरम् ।
इदं रहस्यं मम येन दर्शितं
स वन्दनीयो गुरुरेव केवलम् ॥ 323 ॥
यस्यान्तं नादिमध्यं न हि करचरणं नामगोत्रं न सूत्रम् ।
नो जातिर्नैव वर्णो न भवति पुरुषो नो नपुंसो न च स्त्री ॥ 324 ॥
नाकारं नो विकारं न हि जनिमरणं नास्ति पुण्यं न पापम् ।
नोऽतत्त्वं तत्त्वमेकं सहजसमरसं सद्गुरुं तं नमामि ॥ 325 ॥
नित्याय सत्याय चिदात्मकाय
नव्याय भव्याय परात्पराय ।
शुद्धाय बुद्धाय निरञ्जनाय
नमोऽस्तु नित्यं गुरुशेखराय ॥ 326 ॥
सच्चिदानन्दरूपाय व्यापिने परमात्मने ।
नमः श्रीगुरुनाथाय प्रकाशानन्दमूर्तये ॥ 327 ॥
सत्यानन्दस्वरूपाय बोधैकसुखकारिणे ।
नमो वेदान्तवेद्याय गुरवे बुद्धिसाक्षिणे ॥ 328 ॥
नमस्ते नाथ भगवन् शिवाय गुरुरूपिणे ।
विद्यावतारसंसिद्ध्यै स्वीकृतानेकविग्रह ॥ 329 ॥
नवाय नवरूपाय परमार्थैकरूपिणे ।
सर्वाज्ञानतमोभेदभानवे चिद्घनाय ते ॥ 330 ॥
स्वतन्त्राय दयाक्लुप्तविग्रहाय शिवात्मने ।
परतन्त्राय भक्तानां भव्यानां भव्यरूपिणे ॥ 331 ॥
विवेकिनां विवेकाय विमर्शाय विमर्शिनाम् ।
प्रकाशिनां प्रकाशाय ज्ञानिनां ज्ञानरूपिणे ॥ 332 ॥
पुरस्तात्पार्श्वयोः पृष्ठे नमस्कुर्यादुपर्यधः ।
सदा मच्चित्तरूपेण विधेहि भवदासनम् ॥ 333 ॥
श्रीगुरुं परमानन्दं वन्दे ह्यानन्दविग्रहम् ।
यस्य सन्निधिमात्रेण चिदानन्दाय ते मनः ॥ 334 ॥
नमोऽस्तु गुरवे तुभ्यं सहजानन्दरूपिणे ।
यस्य वागमृतं हन्ति विषं संसारसञ्ज्ञकम् ॥ 335 ॥
नानायुक्तोपदेशेन तारिता शिष्यसन्ततिः ।
तत्कृपासारवेदेन गुरुचित्पदमच्युतम् ॥ 336 ॥
[पाठभेदः -
अच्युताय नमस्तुभ्यं गुरवे परमात्मने ।
स्वारामोक्तपदेच्छूनां दत्तं येनाच्युतं पदम् ॥
]
अच्युताय नमस्तुभ्यं गुरवे परमात्मने ।
सर्वतन्त्रस्वतन्त्राय चिद्घनानन्दमूर्तये ॥ 337 ॥
नमोऽच्युताय गुरवेऽज्ञानध्वान्तैकभानवे ।
शिष्यसन्मार्गपटवे कृपापीयूषसिन्धवे ॥ 338 ॥
ओमच्युताय गुरवे शिष्यसंसारसेतवे ।
भक्तकार्यैकसिंहाय नमस्ते चित्सुखात्मने ॥ 339 ॥
गुरुनामसमं दैवं न पिता न च बान्धवाः ।
गुरुनामसमः स्वामी नेदृशं परमं पदम् ॥ 340 ॥
एकाक्षरप्रदातारं यो गुरुं नैव मन्यते ।
श्वानयोनिशतं गत्वा चाण्डालेष्वपि जायते ॥ 341 ॥
गुरुत्यागाद्भवेन्मृत्युः मन्त्रत्यागाद्दरिद्रता ।
गुरुमन्त्रपरित्यागी रौरवं नरकं व्रजेत् ॥ 342 ॥
शिवक्रोधाद्गुरुस्त्राता गुरुक्रोधाच्छिवो न हि ।
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गुरोराज्ञां न लङ्घयेत् ॥ 343 ॥
संसारसागरसमुद्धरणैकमन्त्रं
ब्रह्मादिदेवमुनिपूजितसिद्धमन्त्रम् ।
दारिद्र्यदुःखभवरोगविनाशमन्त्रं
वन्दे महाभयहरं गुरुराजमन्त्रम् ॥ 344 ॥
सप्तकोटिमहामन्त्राश्चित्तविभ्रमकारकाः ।
एक एव महामन्त्रो गुरुरित्यक्षरद्वयम् ॥ 345 ॥
एवमुक्त्वा महादेवः पार्वतीं पुनरब्रवीत् ।
इदमेव परं तत्त्वं शृणु देवि सुखावहम् ॥ 346 ॥
गुरुतत्त्वमिदं देवि सर्वमुक्तं समासतः ।
रहस्यमिदमव्यक्तं न वदेद्यस्य कस्यचित् ॥ 347 ॥
न मृषा स्यादियं देवि मदुक्तिः सत्यरूपिणी ।
गुरुगीतासमं स्तोत्रं नास्ति नास्ति महीतले ॥ 348 ॥
गुरुगीतामिमां देवि भवदुःखविनाशिनीम् ।
गुरुदीक्षाविहीनस्य पुरतो न पठेत् क्वचित् ॥ 349 ॥
रहस्यमत्यन्तरहस्यमेतन्न पापिना लभ्यमिदं महेश्वरि ।
अनेकजन्मार्जितपुण्यपाकाद्गुरोस्तु तत्त्वं लभते मनुष्यः ॥ 350 ॥
यस्य प्रसादादहमेव सर्वं
मय्येव सर्वं परिकल्पितं च ।
इत्थं विजानामि सदात्मरूपं
तस्याङ्घ्रिपद्मं प्रणतोऽस्मि नित्यम् ॥ 351 ॥
अज्ञानतिमिरान्धस्य विषयाक्रान्तचेतसः ।
ज्ञानप्रभाप्रदानेन प्रसादं कुरु मे प्रभो ॥ 352 ॥
इति श्रीस्कन्दपुराणे उत्तरखण्डे उमामहेश्वर संवादे श्री गुरुगीता समाप्त ॥
मङ्गलं
मङ्गलं गुरुदेवाय महनीयगुणात्मने ।
सर्वलोकशरण्याय साधुरूपाय मङ्गलम् ॥
atha tṛtīyo'dhyāyaḥ ||
atha kāmyajapasthānaṃ kathayāmi varānane |
sāgarānte sarittīre tīrthe hariharālaye || 236 ||
śaktidevālaye goṣṭhe sarvadevālaye śubhe |
vaṭasya dhātryā mūle vā maṭhe bṛndāvane tathā || 237 ||
pavitre nirmale deśe nityānuṣṭhānato'pi vā |
nirvedanena maunena japametat samārabhet || 238 ||
jāpyena jayamāpnoti japasiddhiṃ phalaṃ tathā |
hīnaṃ karma tyajetsarvaṃ garhitasthānameva ca || 239 ||
śmaśāne bilvamūle vā vaṭamūlāntike tathā |
siddhyanti kānake mūle cūtavṛkṣasya sannidhau || 240 ||
pītāsanaṃ mohane tu hyasitaṃ cābhicārike |
jñeyaṃ śuklaṃ ca śāntyarthaṃ vaśye raktaṃ prakīrtitam || 241 ||
japaṃ hīnāsanaṃ kurvan hīnakarmaphalapradam |
gurugītāṃ prayāṇe vā saṅgrāme ripusaṅkaṭe || 242 ||
japan jayamavāpnoti maraṇe muktidāyikā |
sarvakarmāṇi siddhyanti guruputre na saṃśayaḥ || 243 ||
gurumantro mukhe yasya tasya siddhyanti nā'nyathā |
dīkṣayā sarvakarmāṇi siddhyanti guruputrake || 244 ||
bhavamūlavināśāya cāṣṭapāśanivṛttaye |
gurugītāmbhasi snānaṃ tattvajñaḥ kurute sadā || 245 ||
sa evaṃ sadguruḥ sākṣāt sadasadbrahmavittamaḥ |
tasya sthānāni sarvāṇi pavitrāṇi na saṃśayaḥ || 246 ||
sarvaśuddhaḥ pavitro'sau svabhāvādyatra tiṣṭhati |
tatra devagaṇāḥ sarve kṣetrapīṭhe caranti ca || 247 ||
āsanasthāḥ śayānā vā gacchantastiṣṭhato'pi vā |
aśvārūḍhā gajārūḍhāḥ suṣuptā jāgrato'pi vā || 248 ||
śucirbhūtā jñānavanto gurugītāṃ japanti ye |
teṣāṃ darśanasaṃsparśāt divyajñānaṃ prajāyate || 249 ||
samudre vai yathā toyaṃ kṣīre kṣīraṃ jale jalam |
bhinne kumbhe yathā''kāśaṃ tathā''tmā paramātmani || 250 ||
tathaiva jñānavān jīvaḥ paramātmani sarvadā |
aikyena ramate jñānī yatra kutra divāniśam || 251 ||
evaṃvidho mahāyuktaḥ sarvatra vartate sadā |
tasmātsarvaprakāreṇa gurubhaktiṃ samācaret || 252 ||
gurusantoṣaṇādeva mukto bhavati pārvati |
aṇimādiṣu bhoktṛtvaṃ kṛpayā devi jāyate || 253 ||
sāmyena ramate jñānī divā vā yadi vā niśi |
evaṃvidho mahāmaunī trailokyasamatāṃ vrajet || 254 ||
atha saṃsāriṇaḥ sarve gurugītā japena tu |
sarvān kāmāṃstu bhuñjanti trisatyaṃ mama bhāṣitam || 255 ||
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ dharmasāraṃ mayoditam |
gurugītāsamaṃ stotraṃ nāsti tattvaṃ guroḥ param || 256 ||
gururdevo gururdharmo gurau niṣṭhā paraṃ tapaḥ |
guroḥ parataraṃ nāsti trivāraṃ kathayāmi te || 257 ||
dhanyā mātā pitā dhanyo gotraṃ dhanyaṃ kulodbhavaḥ |
dhanyā ca vasudhā devi yatra syādgurubhaktatā || 258 ||
ākalpajanma koṭīnāṃ yajñavratatapaḥ kriyāḥ |
tāḥ sarvāḥ saphalā devi gurūsantoṣamātrataḥ || 259 ||
śarīramindriyaṃ prāṇamarthaṃ svajanabandhutā |
mātṛkulaṃ pitṛkulaṃ gurureva na saṃśayaḥ || 260 ||
mandabhāgyā hyaśaktāśca ye janā nānumanvate |
gurusevāsu vimukhāḥ pacyante narake'śucau || 261 ||
vidyā dhanaṃ balaṃ caiva teṣāṃ bhāgyaṃ nirarthakam |
yeṣāṃ gurūkṛpā nāsti adho gacchanti pārvati || 262 ||
brahmā viṣṇuśca rudraśca devāśca pitṛkinnarāḥ |
siddhacāraṇayakṣāśca anye ca munayo janāḥ || 263 ||
gurubhāvaḥ paraṃ tīrthamanyatīrthaṃ nirarthakam |
sarvatīrthamayaṃ devi śrīguroścaraṇāmbujam || 264 ||
kanyābhogaratā mandāḥ svakāntāyāḥ parāṅmukhāḥ |
ataḥ paraṃ mayā devi kathitaṃ na mama priye || 265 ||
idaṃ rahasyamaspaṣṭaṃ vaktavyaṃ ca varānane |
sugopyaṃ ca tavāgre tu mamātmaprītaye sati || 266 ||
svāmimukhyagaṇeśādyān vaiṣṇavādīṃśca pārvati |
na vaktavyaṃ mahāmāye pādasparśaṃ kuruṣva me || 267 ||
abhakte vañcake dhūrte pāṣaṇḍe nāstikādiṣu |
manasā'pi na vaktavyā gurugītā kadācana || 268 ||
guravo bahavaḥ santi śiṣyavittāpahārakāḥ |
tamekaṃ durlabhaṃ manye śiṣyahṛttāpahārakam || 269 ||
cāturyavān vivekī ca adhyātmajñānavān śuciḥ |
mānasaṃ nirmalaṃ yasya gurutvaṃ tasya śobhate || 270 ||
guravo nirmalāḥ śāntāḥ sādhavo mitabhāṣiṇaḥ |
kāmakrodhavinirmuktāḥ sadācārāḥ jitendriyāḥ || 271 ||
sūcakādiprabhedena guravo bahudhā smṛtāḥ |
svayaṃ samyak parīkṣyātha tattvaniṣṭhaṃ bhajetsudhīḥ || 272 ||
varṇajālamidaṃ tadvadbāhyaśāstraṃ tu laukikam |
yasmin devi samabhyastaṃ sa guruḥ sucakaḥ smṛtaḥ || 273 ||
varṇāśramocitāṃ vidyāṃ dharmādharmavidhāyinīm |
pravaktāraṃ guruṃ viddhi vācakaṃ tviti pārvati || 274 ||
pañcākṣaryādimantrāṇāmupadeṣṭā tu pārvati |
sa gururbodhako bhūyādubhayorayamuttamaḥ || 275 ||
mohamāraṇavaśyāditucchamantropadeśinam |
niṣiddhagururityāhuḥ paṇḍitāstattvadarśinaḥ || 276 ||
anityamiti nirdiśya saṃsāraṃ saṅkaṭālayam |
vairāgyapathadarśī yaḥ sa gururvihitaḥ priye || 277 ||
tattvamasyādivākyānāmupadeṣṭā tu pārvati |
kāraṇākhyo guruḥ prokto bhavaroganivārakaḥ || 278 ||
sarvasandehasandohanirmūlanavicakṣaṇaḥ |
janmamṛtyubhayaghno yaḥ sa guruḥ paramo mataḥ || 279 ||
bahujanmakṛtāt puṇyāllabhyate'sau mahāguruḥ |
labdhvā'muṃ na punaryāti śiṣyaḥ saṃsārabandhanam || 280 ||
evaṃ bahuvidhā loke guravaḥ santi pārvati |
teṣu sarvaprayatnena sevyo hi paramo guruḥ || 281 ||
niṣiddhaguruśiṣyastu duṣṭasaṅkalpadūṣitaḥ |
brahmapralayaparyantaṃ na punaryāti martyatām || 282 ||
evaṃ śrutvā mahādevī mahādevavacastathā |
atyantavihvalamanāḥ śaṅkaraṃ paripṛcchati || 283 ||
pārvatyuvāca |
namaste devadevātra śrotavyaṃ kiñcidasti me |
śrutvā tvadvākyamadhunā bhṛśaṃ syādvihvalaṃ manaḥ || 284 ||
svayaṃ mūḍhā mṛtyubhītāḥ sukṛtādviratiṃ gatāḥ |
daivānniṣiddhagurugā yadi teṣāṃ tu kā gatiḥ || 285 ||
śrī mahādeva uvāca |
śṛṇu tattvamidaṃ devi yadā syādvirato naraḥ |
tadā'sāvadhikārīti procyate śrutimastakaiḥ || 286 ||
akhaṇḍaikarasaṃ brahma nityamuktaṃ nirāmayam |
svasmin sandarśitaṃ yena sa bhavedasyaṃ deśikaḥ || 287 ||
jalānāṃ sāgaro rājā yathā bhavati pārvati |
gurūṇāṃ tatra sarveṣāṃ rājā'yaṃ paramo guruḥ || 288 ||
mohādirahitaḥ śānto nityatṛpto nirāśrayaḥ |
tṛṇīkṛtabrahmaviṣṇuvaibhavaḥ paramo guruḥ || 289 ||
sarvakālavideśeṣu svatantro niścalassukhī |
akhaṇḍaikarasāsvādatṛpto hi paramo guruḥ || 290 ||
dvaitādvaitavinirmuktaḥ svānubhūtiprakāśavān |
ajñānāndhatamaśchettā sarvajñaḥ paramo guruḥ || 291 ||
yasya darśanamātreṇa manasaḥ syāt prasannatā |
svayaṃ bhūyāt dhṛtiśśāntiḥ sa bhavet paramo guruḥ || 292 ||
siddhijālaṃ samālokya yogināṃ mantravādinām |
tucchākāramanovṛttiḥ yasyāsau paramo guruḥ || 293 ||
svaśarīraṃ śavaṃ paśyan tathā svātmānamadvayam |
yaḥ strīkanakamohaghnaḥ sa bhavet paramo guruḥ || 294 ||
maunī vāgmīti tattvajño dvidhā'bhūcchṛṇu pārvati |
na kaścinmaunināṃ lobho loke'sminbhavati priye || 295 ||
vāgmī tūtkaṭasaṃsārasāgarottāraṇakṣamaḥ |
yato'sau saṃśayacchettā śāstrayuktyanubhūtibhiḥ || 296 ||
gurunāmajapāddevi bahujanmārjitānyapi |
pāpāni vilayaṃ yānti nāsti sandehamaṇvapi || 297 ||
śrīgurossadṛśaṃ daivaṃ śrīgurosadṛśaḥ pitā |
gurudhyānasamaṃ karma nāsti nāsti mahītale || 298 ||
kulaṃ dhanaṃ balaṃ śāstraṃ bāndhavāssodarā ime |
maraṇe nopayujyante gurureko hi tārakaḥ || 299 ||
kulameva pavitraṃ syāt satyaṃ svagurusevayā |
tṛptāḥ syussakalā devā brahmādyā gurutarpaṇāt || 300 ||
gurureko hi jānāti svarūpaṃ devamavyayam |
tadjñānaṃ yatprasādena nānyathā śāstrakoṭibhiḥ || 301 ||
svarūpajñānaśūnyena kṛtamapyakṛtaṃ bhavet |
tapojapādikaṃ devi sakalaṃ bālajalpavat || 302 ||
śivaṃ keciddhariṃ kecidvidhiṃ kecittu kecana |
śaktiṃ daivamiti jñātvā vivadanti vṛthā narāḥ || 303 ||
na jānanti paraṃ tattvaṃ gurudīkṣāparāṅmukhāḥ |
bhrāntāḥ paśusamā hyete svaparijñānavarjitāḥ || 304 ||
tasmātkaivalyasiddhyarthaṃ gurumeva bhajetpriye |
guruṃ vinā na jānanti mūḍhāstatparamaṃ padam || 305 ||
bhidyate hṛdayagranthiśchidyante sarvasaṃśayāḥ |
kṣīyante sarvakarmāṇi guroḥ karuṇayā śive || 306 ||
kṛtāyā gurubhaktestu vedaśāstrānusārataḥ |
mucyate pātakādghorāt gurubhakto viśeṣataḥ || 307 ||
dussaṅgaṃ ca parityajya pāpakarma parityajet |
cittacihnamidaṃ yasya tasya dīkṣā vidhīyate || 308 ||
cittatyāganiyuktaśca krodhagarvavivarjitaḥ |
dvaitabhāvaparityāgī tasya dīkṣā vidhīyate || 309 ||
etallakṣaṇayuktatvaṃ sarvabhūtahite ratam |
nirmalaṃ jīvitaṃ yasya tasya dīkṣā vidhīyate || 310 ||
kriyayā cānvitaṃ pūrvaṃ dīkṣājālaṃ nirūpitam |
mantradīkṣābhidhaṃ sāṅgopāṅgaṃ sarvaṃ śivoditam || 311 ||
kriyayā syādvirahitāṃ gurusāyujyadāyinīm |
gurudīkṣāṃ vinā ko vā gurutvācārapālakaḥ || 312 ||
śakto na cāpi śakto vā daiśikāṅghri samāśrayet |
tasya janmāsti saphalaṃ bhogamokṣaphalapradam || 313 ||
atyantacittapakvasya śraddhābhaktiyutasya ca |
pravaktavyamidaṃ devi mamātmaprītaye sadā || 314 ||
rahasyaṃ sarvaśāstreṣu gītāśāstramidaṃ śive |
samyakparīkṣya vaktavyaṃ sādhakasya mahātmanaḥ || 315 ||
satkarmaparipākācca cittaśuddhiśca dhīmataḥ |
sādhakasyaiva vaktavyā gurugītā prayatnataḥ || 316 ||
nāstikāya kṛtaghnāya dāmbhikāya śaṭhāya ca |
abhaktāya vibhaktāya na vācyeyaṃ kadācana || 317 ||
strīlolupāya mūrkhāya kāmopahatacetase |
nindakāya na vaktavyā gurugītā svabhāvataḥ || 318 ||
sarvapāpapraśamanaṃ sarvopadravavārakam |
janmamṛtyuharaṃ devi gītāśāstramidaṃ śive || 319 ||
śrutisāramidaṃ devi sarvamuktaṃ samāsataḥ |
nānyathā sadgatiḥ puṃsāṃ vinā gurupadaṃ śive || 320 ||
bahujanmakṛtātpāpādayamartho na rocate |
janmabandhanivṛttyarthaṃ gurumeva bhajetsadā || 321 ||
ahameva jagatsarvamahameva paraṃ padam |
etadjñānaṃ yato bhūyāttaṃ guruṃ praṇamāmyaham || 322 ||
alaṃ vikalpairahameva kevalaṃ
mayi sthitaṃ viśvamidaṃ carācaram |
idaṃ rahasyaṃ mama yena darśitaṃ
sa vandanīyo gurureva kevalam || 323 ||
yasyāntaṃ nādimadhyaṃ na hi karacaraṇaṃ nāmagotraṃ na sūtram |
no jātirnaiva varṇo na bhavati puruṣo no napuṃso na ca strī || 324 ||
nākāraṃ no vikāraṃ na hi janimaraṇaṃ nāsti puṇyaṃ na pāpam |
no'tattvaṃ tattvamekaṃ sahajasamarasaṃ sadguruṃ taṃ namāmi || 325 ||
nityāya satyāya cidātmakāya
navyāya bhavyāya parātparāya |
śuddhāya buddhāya nirañjanāya
namo'stu nityaṃ guruśekharāya || 326 ||
saccidānandarūpāya vyāpine paramātmane |
namaḥ śrīgurunāthāya prakāśānandamūrtaye || 327 ||
satyānandasvarūpāya bodhaikasukhakāriṇe |
namo vedāntavedyāya gurave buddhisākṣiṇe || 328 ||
namaste nātha bhagavan śivāya gururūpiṇe |
vidyāvatārasaṃsiddhyai svīkṛtānekavigraha || 329 ||
navāya navarūpāya paramārthaikarūpiṇe |
sarvājñānatamobhedabhānave cidghanāya te || 330 ||
svatantrāya dayākluptavigrahāya śivātmane |
paratantrāya bhaktānāṃ bhavyānāṃ bhavyarūpiṇe || 331 ||
vivekināṃ vivekāya vimarśāya vimarśinām |
prakāśināṃ prakāśāya jñānināṃ jñānarūpiṇe || 332 ||
purastātpārśvayoḥ pṛṣṭhe namaskuryāduparyadhaḥ |
sadā maccittarūpeṇa vidhehi bhavadāsanam || 333 ||
śrīguruṃ paramānandaṃ vande hyānandavigraham |
yasya sannidhimātreṇa cidānandāya te manaḥ || 334 ||
namo'stu gurave tubhyaṃ sahajānandarūpiṇe |
yasya vāgamṛtaṃ hanti viṣaṃ saṃsārasañjñakam || 335 ||
nānāyuktopadeśena tāritā śiṣyasantatiḥ |
tatkṛpāsāravedena gurucitpadamacyutam || 336 ||
[pāṭhabhedaḥ -
acyutāya namastubhyaṃ gurave paramātmane |
svārāmoktapadecchūnāṃ dattaṃ yenācyutaṃ padam ||
]
acyutāya namastubhyaṃ gurave paramātmane |
sarvatantrasvatantrāya cidghanānandamūrtaye || 337 ||
namo'cyutāya gurave'jñānadhvāntaikabhānave |
śiṣyasanmārgapaṭave kṛpāpīyūṣasindhave || 338 ||
omacyutāya gurave śiṣyasaṃsārasetave |
bhaktakāryaikasiṃhāya namaste citsukhātmane || 339 ||
gurunāmasamaṃ daivaṃ na pitā na ca bāndhavāḥ |
gurunāmasamaḥ svāmī nedṛśaṃ paramaṃ padam || 340 ||
ekākṣarapradātāraṃ yo guruṃ naiva manyate |
śvānayoniśataṃ gatvā cāṇḍāleṣvapi jāyate || 341 ||
gurutyāgādbhavenmṛtyuḥ mantratyāgāddaridratā |
gurumantraparityāgī rauravaṃ narakaṃ vrajet || 342 ||
śivakrodhādgurustrātā gurukrodhācchivo na hi |
tasmātsarvaprayatnena gurorājñāṃ na laṅghayet || 343 ||
saṃsārasāgarasamuddharaṇaikamantraṃ
brahmādidevamunipūjitasiddhamantram |
dāridryaduḥkhabhavarogavināśamantraṃ
vande mahābhayaharaṃ gururājamantram || 344 ||
saptakoṭimahāmantrāścittavibhramakārakāḥ |
eka eva mahāmantro gururityakṣaradvayam || 345 ||
evamuktvā mahādevaḥ pārvatīṃ punarabravīt |
idameva paraṃ tattvaṃ śṛṇu devi sukhāvaham || 346 ||
gurutattvamidaṃ devi sarvamuktaṃ samāsataḥ |
rahasyamidamavyaktaṃ na vadedyasya kasyacit || 347 ||
na mṛṣā syādiyaṃ devi maduktiḥ satyarūpiṇī |
gurugītāsamaṃ stotraṃ nāsti nāsti mahītale || 348 ||
gurugītāmimāṃ devi bhavaduḥkhavināśinīm |
gurudīkṣāvihīnasya purato na paṭhet kvacit || 349 ||
rahasyamatyantarahasyametanna pāpinā labhyamidaṃ maheśvari |
anekajanmārjitapuṇyapākādgurostu tattvaṃ labhate manuṣyaḥ || 350 ||
yasya prasādādahameva sarvaṃ
mayyeva sarvaṃ parikalpitaṃ ca |
itthaṃ vijānāmi sadātmarūpaṃ
tasyāṅghripadmaṃ praṇato'smi nityam || 351 ||
ajñānatimirāndhasya viṣayākrāntacetasaḥ |
jñānaprabhāpradānena prasādaṃ kuru me prabho || 352 ||
iti śrīskandapurāṇe uttarakhaṇḍe umāmaheśvara saṃvāde śrī gurugītā samāpta ||
maṅgalaṃ
maṅgalaṃ gurudevāya mahanīyaguṇātmane |
sarvalokaśaraṇyāya sādhurūpāya maṅgalam ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.