Valmiki Ramayana Kishkindha Kanda Sarga 42 — Devanagari Script

⚠️ AI-generated translation — the Telugu meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Telugu

సుగ్రీవుడు సుషేణుడు మొదలైన వానరులను పశ్చిమ దిక్కునకు సీతను వెదకుటకు పంపెను. వారు సురాష్ట్ర, బాహ్లీక, అవంతి, అంగలోప మొదలైన దేశములను, నదులను, పర్వతములను, సముద్ర తీరమును పరిశోధించవలసి ఉంది. హేమగిరి, వజ్రము, చక్రవాన్, వరాహము, మేఘవంతుడు, మేరు మొదలైన పర్వతములలోను, గుహలలోను రావణుడు సీతతో ఉన్నాడా అని వెదకాలని సుగ్రీవుడు ఆదేశించెను. మేరుసావర్ణి మహర్షిని నమస్కరించి సీత వృత్తాంతమును అడగాలని, అస్త పర్వతము వరకు మాత్రమే వెళ్ళి ఒక నెలలోపు తిరిగి రావాలని, ఆ మించినవాడు చంపబడతాడని అతడు చెప్పెను. సుషేణుడు మొదలైన వానరులు సుగ్రీవుని మాటలను విని ఆ దిక్కునకు వెళ్ళిరి.

AI-generated · not yet verified

The Telugu meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Gujarati meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Gujarati

સુગ્રીવે દક્ષિણ દિશામાં વાનરોને મોકલ્યા પછી પશ્ચિમ દિશામાં સીતાની શોધ માટે સુષેણ નામના યૂથપતિને તેમના સસરા તારાના પિતા સાથે રવાના કર્યા. તેમણે મારીચિના પુત્રો સહિત બે લાખ વાનરોને પશ્ચિમ તરફ મોકલ્યા અને જનપદો, નગરો, જંગલો, નદીઓ તથા પર્વતોમાં સીતા અને રાવણના નિવાસસ્થાનને શોધવાનો આદેશ આપ્યો. સુગ્રીવે હેમગિરિ, પારિયાત્ર, ચક્રવાન, વરાહ, મેઘવાન અને મેરુ જેવા પર્વતો તથા ગંધર્વોના નિવાસસ્થાનોનું વર્ણન કરીને ત્યાં શોધ કરવાનું કહ્યું, પરંતુ ગંધર્વોની નજીક ન જવા અને તેમના ફળ ન લેવાની ચેતવણી આપી. તેમણે અસ્ત પર્વત સુધી જવાની મર્યાદા બતાવી અને એક માસમાં પાછા ફરવાનો આદેશ આપ્યો, તથા મેરુસાવર્ણિ ઋષિને સીતાના સમાચાર પૂછવાનું કહ્યું. સુષેણ પ્રમુખ વાનરોએ સુગ્રીવનાં વચનો સાંભળીને રજા લઈને પશ્ચિમ દિશા તરફ પ્રયાણ કર્યું.

AI-generated · not yet verified

The Gujarati meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।

अथ द्विचत्वारिंशस्सर्गः ।

Shloka 1

अथ प्रस्थाप्य सुग्रीवस्तान्हरीन्दक्षिणां दिशम् ।
अब्रवीन्मेघसङ्काशं सुषेणं नाम यूथपम् ॥ 1 ॥

atha prasthāpya sugrīvastānharīndakṣiṇāṃ diśam |
abravīnmeghasaṅkāśaṃ suṣeṇaṃ nāma yūthapam || 1 ||

પછી સુગ્રીવે તે વાનરોને દક્ષિણ દિશામાં રવાના કરીને, મેઘ જેવા દેખાતા સુષેણ નામના યૂથપતિને કહ્યું. ^AI

అటుపిమ్మట సుగ్రీవుడు ఆ వానరులను దక్షిణ దిక్కునకు పంపి, మేఘమువలె నిబిడమైన సుషేణుడు అను యూథపతిని చూచి ఇట్లు పలికెను. ^AI

Shloka 2

तारायाः पितरं राजा श्वशुरं भीमविक्रमम् ।
अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यमभिगम्य प्रणम्य च ॥ 2 ॥

tārāyāḥ pitaraṃ rājā śvaśuraṃ bhīmavikramam |
abravītprāñjalirvākyamabhigamya praṇamya ca || 2 ||

રાજાએ હાથ જોડીને તારાના પિતા, ભયંકર પરાક્રમી પોતાના સસરા પાસે જઈને પ્રણામ કરીને આ વચન કહ્યું. ^AI

రాజు తార యొక్క తండ్రియు, తన మామయును, భయంకర పరాక్రమము కలవాడును అగు అతనిని సమీపించి నమస్కరించి, చేతులు జోడించి ఈ మాటలు పలికెను. ^AI

Shloka 3

मरीचिपुत्रं मारीचमर्चिष्मन्तं महाकपिम् ।
वृतं कपिवरै श्शूरैर्महेन्द्रसदृशद्युतिम् ॥ 3 ॥

marīciputraṃ mārīcamarciṣmantaṃ mahākapim |
vṛtaṃ kapivarai śśūrairmahendrasadṛśadyutim || 3 ||

મહાન વાનર મારીચિના પુત્ર મારીચિને, જે અર્ચિષ્માન છે અને શૂરવીર કપિવરોથી ઘેરાયેલા છે તથા જેનો તેજ મહેન્દ્ર જેવો છે, તેને. ^AI

మరీచి పుత్రుడును, మహాకపియును అగు అర్చిష్మంతుడను మారీచుని, శూరులును మహేంద్రుని వంటి తేజస్సు కలవారును అగు ఉత్తమ వానరులచే పరివేష్టితుడైన అతనిని, ^AI

Shloka 4

बुद्धिविक्रमसम्पन्नं वैनतेयसमद्युतिम् ।
मरीचिपुत्रान्मारीचानर्चिर्मालान्महाबलान् ॥ 4 ॥

buddhivikramasampannaṃ vainateyasamadyutim |
marīciputrānmārīcānarcirmālānmahābalān || 4 ||

બુદ્ધિ અને પરાક્રમથી સંપન્ન, વૈનતેય (ગરુડ) જેવા તેજવાળા, મારીચિના પુત્રો મારીચોને, અર્ચિર્માલીઓને અને મહાબળવાનોને. ^AI

బుద్ధి పరాక్రమములతో నిండినవాడును, గరుడుని వంటి కాంతి కలవాడును అగు అర్చిర్మాలి అను మరీచి పుత్రులను, మహాబలవంతులగు మారీచులను, ^AI

Shloka 5

ऋषिपुत्रांश्चतान्त्सर्वान्प्रतीचीमादिशद्दिशम् ।
द्वाभ्यां शतसहस्राभ्यां कपीनां कपिसत्तमाः ॥ 5 ॥

ṛṣiputrāṃścatāntsarvānpratīcīmādiśaddiśam |
dvābhyāṃ śatasahasrābhyāṃ kapīnāṃ kapisattamāḥ || 5 ||

હે કપિશ્રેષ્ઠો, તે સર્વ ઋષિપુત્રોને પશ્ચિમ દિશામાં મોકલ્યા; બે લાખ વાનરો સાથે. ^AI

ఋషి పుత్రులగు ఆ అందరినీ పశ్చిమ దిక్కునకు పంపెను. ఓ కపిశ్రేష్ఠులారా, మీరు రెండు లక్షల వానరులతో, ^AI

Shloka 6

सुषेणप्रमुखा यूयं वैदेहीं परिमार्गतः ।
सुराष्ट्रान्सहबाह्लीकान् श्चन्द्रचित्रांस्तथैव च ॥ 6 ॥

suṣeṇapramukhā yūyaṃ vaidehīṃ parimārgataḥ |
surāṣṭrānsahabāhlīkān ścandracitrāṃstathaiva ca || 6 ||

તમે સુષેણ પ્રમુખ વૈદેહી (સીતા)ની શોધ કરો; સૌરાષ્ટ્રો, બાહ્લીકો સાથે તથા ચંદ્રચિત્રોને પણ. ^AI

సుషేణుడు మొదలైనవారై వైదేహిని వెదుకుతూ, సురాష్ట్ర దేశములను, బాహ్లీకులతో కూడిన ప్రాంతములను, చంద్రచిత్ర దేశములను, ^AI

Shloka 7

स्फीताञ्जनपदान्रम्यान्विपुलानि पुराणि च ।
पुन्नागगहनं कुक्षिं वकुलोद्दालकाकुलम् ॥ 7 ॥

sphītāñjanapadānramyānvipulāni purāṇi ca |
punnāgagahanaṃ kukṣiṃ vakuloddālakākulam || 7 ||

સમૃદ્ધ અને રમણીય જનપદો, વિશાળ નગરો, પુન્નાગ વૃક્ષોના ગાઢ જંગલો, વકુળ અને ઉદ્દાલ વૃક્ષોથી ભરેલા પ્રદેશો. ^AI

సమృద్ధములును మనోహరములును అగు జనపదములను, విశాలములగు పట్టణములను, పున్నాగ వృక్ష సమూహముతో నిండిన కుక్షి ప్రదేశమును, వకుళ, ఉద్దాలక వృక్షములతో నిండిన ప్రదేశమును, ^AI

Shloka 8

तथा केतकषण्डांश्च मार्गध्वं हरियूथपाः ।
प्रत्यक्स्रोतोगमाश्चैव नद्यश्शीतजलाश्शिवाः ॥ 8 ॥

tathā ketakaṣaṇḍāṃśca mārgadhvaṃ hariyūthapāḥ |
pratyaksrotogamāścaiva nadyaśśītajalāśśivāḥ || 8 ||

હે હરિયૂથપો, તેમજ કેતકીના ઝુંડોમાં થઈને માર્ગ કરો; પશ્ચિમ તરફ વહેતી, શીતળ જળવાળી અને શુભ નદીઓ પણ. ^AI

అలాగే కేతకి తోపులను కూడా మార్గము చేయండి, ఓ హరియూథపులారా. పశ్చిమముగా ప్రవహించు, చల్లని నీరు కలిగిన, శుభప్రదములగు నదులను కూడా. ^AI

Shloka 9

तापसानामरण्यानि कान्तारा गिरयश्च ये ।
तत्रस्थलीं मरुप्रायामत्युच्चशिरसश्शिलाः ॥ 9 ॥

tāpasānāmaraṇyāni kāntārā girayaśca ye |
tatrasthalīṃ maruprāyāmatyuccaśirasaśśilāḥ || 9 ||

તપસ્વીઓના વનો, જંગલો અને પર્વતો; ત્યાંની મરુભૂમિ જેવી સપાટ ભૂમિ અને અત્યંત ઊંચા શિખરવાળી શિલાઓ. ^AI

తపస్వుల అరణ్యములను, అడవులను, పర్వతములను అక్కడ చూడండి; అక్కడ ఎండిన భూమి ఇసుకతో నిండి ఉంటుంది, ఎత్తైన శిఖరములు కల శిలలు ఉంటాయి. ^AI

Shloka 10

गिरिजालावृतां दुर्गां मार्गित्वा पश्चिमां दिशम् ।
ततः पश्चिममासाद्य समुद्रं द्रष्टुमर्हथ ॥ 10 ॥

girijālāvṛtāṃ durgāṃ mārgitvā paścimāṃ diśam |
tataḥ paścimamāsādya samudraṃ draṣṭumarhatha || 10 ||

પર્વતમાળાઓથી ઘેરાયેલા દુર્ગમ પ્રદેશોને શોધીને પશ્ચિમ દિશામાં જઈ, ત્યારપછી પશ્ચિમ સમુદ્રને જોવા માટે તમે યોગ્ય છો. ^AI

పర్వత సమూహములతో నిండిన దుర్గమ ప్రదేశములను వెదుకుతూ పశ్చిమ దిక్కునకు వెళ్ళి, తరువాత పశ్చిమ సముద్రమును చూడవలసి ఉంటుంది. ^AI

Shloka 11

तिमिनक्रायुतजलमक्षोभ्यमथ वानराः ।
ततः केतकषण्डेषु तमालगहनेषु च ॥ 11 ॥

timinakrāyutajalamakṣobhyamatha vānarāḥ |
tataḥ ketakaṣaṇḍeṣu tamālagahaneṣu ca || 11 ||

તિમિંગિલ અને નક્ર માછલીઓથી ભરેલા અક્ષોભ્ય જળવાળા સમુદ્ર પછી, હે વાનરો, કેતકીના ઝુંડોમાં અને તમાલ વૃક્ષોના ગાઢ વનોમાં. ^AI

తిమింగలములు, మొసళ్ళతో నిండిన కల్లోలము లేని జలములు కల సముద్రము దాటి, తరువాత కేతకి చెట్ల సమూహములలోను, తమాల వృక్షముల గహనములలోను వానరులు విహరిస్తారు. ^AI

Shloka 12

कपयो विहरिष्यन्ति नारिकेलवनेषु च ।
तत्र सीतां च मार्गध्वं निलयं रावणस्य च ॥ 12 ॥

kapayo vihariṣyanti nārikelavaneṣu ca |
tatra sītāṃ ca mārgadhvaṃ nilayaṃ rāvaṇasya ca || 12 ||

વાનરો નાળિયેરીના વનોમાં વિહાર કરશે. ત્યાં સીતાને અને રાવણના નિવાસસ્થાનને શોધો. ^AI

కోతులు నారికేళ వనములలో విహరిస్తాయి; అక్కడ సీతను, రావణుని నివాసమును వెదకండి. ^AI

Shloka 13

वेलातलनिविष्टेषु पर्वतेषु वनेषु च ।
मुरचीपत्तनं चैव रम्यं चैव जटीपुरम् ॥ 13 ॥

velātalaniviṣṭeṣu parvateṣu vaneṣu ca |
muracīpattanaṃ caiva ramyaṃ caiva jaṭīpuram || 13 ||

કિનારાના તળ પર આવેલા પર્વતોમાં અને વનોમાં, મુરચીપટ્ટન અને રમણીય જટીપુર. ^AI

సముద్ర తీరమున ఉన్న పర్వతములలోను, వనములలోను, మురచీపట్టణమును, అందమైన జటీపురమును చూడండి. ^AI

Shloka 14

अवन्तीमङ्गलोपां च तथा चालक्षितं वनम् ।
राष्ट्राणि च विशालानि पत्तनानि ततस्ततः ॥ 14 ॥

avantīmaṅgalopāṃ ca tathā cālakṣitaṃ vanam |
rāṣṭrāṇi ca viśālāni pattanāni tatastataḥ || 14 ||

અવંતી, અંગલોપા અને તેમજ અલક્ષિત વન; ત્યાં ત્યાં વિશાળ રાષ્ટ્રો અને પટ્ટનો. ^AI

అవంతిని, అంగలోపను, అలాగే కనిపించని అడవిని, అక్కడక్కడ విశాలమైన రాష్ట్రములను, పట్టణములను చూడండి. ^AI

Shloka 15

सिन्धुसागरयोश्चैव सङ्गमे तत्र पर्वतः ।
महान्हेमगिरिर्नाम शतशृङ्गो महाद्रुमः ॥ 15 ॥

sindhusāgarayoścaiva saṅgame tatra parvataḥ |
mahānhemagirirnāma śataśṛṅgo mahādrumaḥ || 15 ||

સિંધુ અને સાગરના સંગમમાં ત્યાં એક મોટો પર્વત છે, જેનું નામ હેમગિરિ છે, જે સેંકડો શિખરોવાળો અને મોટા વૃક્ષોથી ભરેલો છે. ^AI

సింధు సముద్రముల సంగమమున అక్కడ ఒక గొప్ప పర్వతము ఉంది; దాని పేరు హేమగిరి; అది వంద శిఖరములు కలది, గొప్ప వృక్షములు కలది. ^AI

Shloka 16

तस्य प्रस्थेषु रम्येषु सिंहाः पक्षगमाः स्थिताः ।
तिमिमत्स्यगजांश्चैव नीडान्यारोपयन्ति ते ॥ 16 ॥

tasya prastheṣu ramyeṣu siṃhāḥ pakṣagamāḥ sthitāḥ |
timimatsyagajāṃścaiva nīḍānyāropayanti te || 16 ||

તેના રમણીય પ્રદેશોમાં પાંખોથી ઊડનારા સિંહો રહે છે; તેઓ તિમિંગિલ માછલીઓ અને હાથીઓને ત્યાં માળામાં મૂકે છે. ^AI

దాని అందమైన ప్రస్థ భూములపై రెక్కలతో ఎగిరే సింహములు ఉంటాయి; అవి తిమింగలములు, చేపలు, ఏనుగుల ఆకారములను గూళ్ళపై ఎక్కించి ఉంచుతాయి. ^AI

Shloka 17

तानि नीडानि सिंहानां गिरिशृङ्गगताश्च ये ।
दृप्तास्तृप्ताश्च मातङ्गास्तोयदस्वननिस्वनाः ॥ 17 ॥

tāni nīḍāni siṃhānāṃ giriśṛṅgagatāśca ye |
dṛptāstṛptāśca mātaṅgāstoyadasvananisvanāḥ || 17 ||

તે માળાઓ સિંહોની છે, અને જે ગર્વિષ્ઠ તથા તૃપ્ત હાથીઓ ગિરિશિખરો પર રહે છે તે મેઘગર્જના જેવો નાદ કરે છે. ^AI

ఆ గూళ్లు సింహాలవి; పర్వత శిఖరాలపై ఉండే గర్విస్తులైన, తృప్తి చెందిన, మేఘగర్జన వంటి గర్జన కలిగిన ఏనుగులు కూడా (అక్కడ ఉన్నాయి). ^AI

Shloka 18

विचरन्ति विशालेऽस्मिंस्तोयपूर्णे समन्ततः ।
तस्य शृङ्गं दिवस्पर्शं काञ्चनं चित्रपादपम् ॥ 18 ॥

vicaranti viśāle'smiṃstoyapūrṇe samantataḥ |
tasya śṛṅgaṃ divasparśaṃ kāñcanaṃ citrapādapam || 18 ||

વિશાળ, ચારે બાજુ જળથી ભરેલા તે સરોવરમાં તેઓ વિહાર કરે છે. તેનું શિખર આકાશને સ્પર્શે છે, સુવર્ણમય છે અને વિચિત્ર વૃક્ષોથી શોભે છે. ^AI

ఆ విశాలమైన, నీటితో నిండిన ప్రదేశంలో అవి అంతటా సంచరిస్తాయి. ఆ పర్వత శిఖరం ఆకాశాన్ని తాకుతుంది, బంగారు రంగులో ఉంటుంది, విచిత్రమైన వృక్షాలతో నిండి ఉంటుంది. ^AI

Shloka 19

सर्वमाशु विचेतव्यं कपिभिः कामरूपिभिः ।
कोटिं तत्र समुद्रे तु काञ्चनीं शतयोजनाम् ॥ 19 ॥

sarvamāśu vicetavyaṃ kapibhiḥ kāmarūpibhiḥ |
koṭiṃ tatra samudre tu kāñcanīṃ śatayojanām || 19 ||

કામરૂપધારી વાનરોએ તે સર્વેને શીઘ્રે શોધી કાઢવું. ત્યાં સમુદ્રમાં સો યોજન લાંબી એક સુવર્ણમયી શિખર-શ્રેણી છે. ^AI

కామరూపులు అయిన వానరులు ఆ ప్రదేశమంతా త్వరగా పరిశోధించాలి. అక్కడ సముద్రంలో నూరు యోజనాల పొడవైన బంగారు శిఖరం ఉంది. ^AI

Shloka 20

दुर्दर्शां पारियात्रस्य गतां द्रक्ष्यथ वानराः ।
कोट्यस्तत्र चतुर्विंशद्गन्धर्वाणां तपस्विनाम् ॥ 20 ॥

durdarśāṃ pāriyātrasya gatāṃ drakṣyatha vānarāḥ |
koṭyastatra caturviṃśadgandharvāṇāṃ tapasvinām || 20 ||

હે વાનરો, દુર્દર્શ એવી, પારિયાત્ર પર્વતને લગતી તેને તમે જોશો. ત્યાં ચોવીસ કરોડ તપસ્વી ગંધર્વો રહે છે. ^AI

ఓ వానరులారా, చూడడానికి దుర్లభమైన, పారియాత్ర పర్వతానికి చెందిన ఆ శిఖరాన్ని మీరు చూస్తారు. అక్కడ ఇరవై నాలుగు కోట్ల తపస్వులైన గంధర్వులు ఉన్నారు. ^AI

Shloka 21

वसन्त्यग्निनिकाशानां घोराणां कामरूपिणाम् ।
पावकार्चिः प्रतीकाशास्समवेतास्सहस्रशः ॥ 21 ॥

vasantyagninikāśānāṃ ghorāṇāṃ kāmarūpiṇām |
pāvakārciḥ pratīkāśāssamavetāssahasraśaḥ || 21 ||

અગ્નિ જેવા તેજસ્વી, ઘોર, કામરૂપધારી, અગ્નિજ્વાળા જેવા દેખાતા તે ગંધર્વો હજારોની સંખ્યામાં એકત્ર રહે છે. ^AI

అగ్ని వంటి ప్రకాశం కలిగిన, భయంకరమైన, కామరూపులైన ఆ గంధర్వులు అగ్నిజ్వాలల వంటి రూపంతో వేల సంఖ్యలో గుమిగూడి నివసిస్తారు. ^AI

Shloka 22

नात्यासादयितव्यास्ते वानरैर्भीमविक्रमैः ।
नादेयं च फलं तस्माद्देशात्किञ्चित् प्लवङ्गमैः ॥ 22 ॥

nātyāsādayitavyāste vānarairbhīmavikramaiḥ |
nādeyaṃ ca phalaṃ tasmāddeśātkiñcit plavaṅgamaiḥ || 22 ||

ભયંકર પરાક્રમી વાનરોએ તેમની ખૂબ નજીક ન જવું, અને તે દેશમાંથી કોઈ પણ ફળ વાનરોએ ન લેવું. ^AI

భయంకర పరాక్రమం కలిగిన వానరులు వారిని ఎక్కువగా సమీపించకూడదు. ఆ ప్రదేశం నుండి వానరులు ఏ ఫలాన్ని కూడా తీసుకోకూడదు. ^AI

Shloka 23

दुरासदा हि ते वीरा स्सत्त्ववन्तो महाबलाः ।
फलमूलानि ते तत्र रक्षन्ते भीमविक्रमाः ॥ 23 ॥

durāsadā hi te vīrā ssattvavanto mahābalāḥ |
phalamūlāni te tatra rakṣante bhīmavikramāḥ || 23 ||

તે વીરો દુર્લંઘ્ય છે, બળવાન છે અને મહાબલી છે; ભયંકર પરાક્રમી તે ગંધર્વો ત્યાં ફળમૂળની રક્ષા કરે છે. ^AI

ఆ వీరులు సమీపించడానికి దుర్లభులు, బలవంతులు, మహాబలశాలురు. భయంకర పరాక్రమం కలిగిన వారు అక్కడ ఫలమూలాలను కాపాడుతారు. ^AI

Shloka 24

तत्र यत्नश्च कर्तव्यो मार्गितव्या च जानकी ।
न हि तेभ्यो भयं किञ्चित्कपित्वमनुवर्तताम् ॥ 24 ॥

tatra yatnaśca kartavyo mārgitavyā ca jānakī |
na hi tebhyo bhayaṃ kiñcitkapitvamanuvartatām || 24 ||

ત્યાં પ્રયત્ન કરવો જોઈએ અને જાનકીને શોધવી જોઈએ; વાનરત્વને અનુસરતા તમને તેમનાથી કોઈ ભય નથી. ^AI

అక్కడ ప్రయత్నం చేయాలి, జానకిని వెతకాలి. వానర స్వభావాన్ని అనుసరించే వారికి వారి నుండి ఎటువంటి భయమూ లేదు. ^AI

Shloka 25

तत्र वैढूर्यवर्णाभो वज्रसंस्थानसंस्थितः ।
नानाद्रुमलताकीर्णो वज्रो नाम महागिरिः ॥ 25 ॥

tatra vaiḍhūryavarṇābho vajrasaṃsthānasaṃsthitaḥ |
nānādrumalatākīrṇo vajro nāma mahāgiriḥ || 25 ||

ત્યાં વૈડૂર્ય મણિના રંગ જેવો, વજ્રના આકારમાં સ્થિત, નાના વૃક્ષો અને લતાઓથી વ્યાપ્ત વજ્ર નામનો એક મહાન પર્વત છે. ^AI

అక్కడ వైఢూర్యమణి వర్ణముతో ప్రకాశించే, వజ్రాయుధం ఆకారంలో నిర్మితమైన, అనేక వృక్షలతలతో నిండిన వజ్రం అనే పేరుగల గొప్ప పర్వతం ఉంది. ^AI

Shloka 26

श्रीमान्समुदितस्तत्र योजनानां शतं समम् ।
गुहास्तत्र विचेतव्या प्रयत्नेन प्लवङ्गमाः ॥ 26 ॥

śrīmānsamuditastatra yojanānāṃ śataṃ samam |
guhāstatra vicetavyā prayatnena plavaṅgamāḥ || 26 ||

તે શોભાયમાન પર્વત ત્યાં એકસો યોજન સુધી સમાન રીતે ફેલાયેલો છે. હે વાનરો, ત્યાંની ગુફાઓને પ્રયત્નપૂર્વક શોધવી જોઈએ. ^AI

ఓ వానరులారా! అక్కడ శోభాయుక్తమైన ఆ పర్వతం ఒక వంద యోజనాల పొడవు విస్తరించి ఉంది; అక్కడి గుహలను ప్రయత్నపూర్వకంగా వెతకండి. ^AI

Shloka 27

चतुर्भागे समुद्रस्य चक्रवान्नाम पर्वतः ।
तत्र चक्रं सहस्रारं निर्मितं विश्वकर्मणा ॥ 27 ॥

caturbhāge samudrasya cakravānnāma parvataḥ |
tatra cakraṃ sahasrāraṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā || 27 ||

સમુદ્રના ચોથા ભાગમાં ચક્રવાન નામનો પર્વત છે. ત્યાં વિશ્વકર્માએ હજાર આરા (ધાર) વાળું ચક્ર બનાવ્યું છે. ^AI

సముద్రంలో నాలుగవ భాగంలో చక్రవాన్ అనే పర్వతం ఉంది. అక్కడ విశ్వకర్మచే వేయి ఆరలు గల చక్రం నిర్మించబడింది. ^AI

Shloka 28

तत्र पञ्चजनं हत्वा हयग्रीवं च दानवम् ।
आजहार ततश्चक्रं शङ्खं च पुरुषोत्तमः ॥ 28 ॥

tatra pañcajanaṃ hatvā hayagrīvaṃ ca dānavam |
ājahāra tataścakraṃ śaṅkhaṃ ca puruṣottamaḥ || 28 ||

ત્યાં પુરુષોત્તમે પંચજન અને હયગ્રીવ નામના દાનવને મારીને તે ચક્ર અને શંખ લીધા હતા. ^AI

అక్కడ పురుషోత్తముడు పంచజనుడనే దానవుడిని, హయగ్రీవుడనే దానవుడిని చంపి, ఆ చక్రాన్ని, శంఖాన్ని తీసుకొచ్చాడు. ^AI

Shloka 29

तस्य सानुषु चित्रेषु विशालासु गुहासु च ।
रावण स्सह वैदेह्या मार्गितव्यस्तत स्ततः ॥ 29 ॥

tasya sānuṣu citreṣu viśālāsu guhāsu ca |
rāvaṇa ssaha vaidehyā mārgitavyastata stataḥ || 29 ||

તેના ચિત્રવિચિત્ર શિખરો પર અને વિશાળ ગુફાઓમાં રાવણને વૈદેહી (સીતા) સાથે ત્યાં-ત્યાં શોધવો જોઈએ. ^AI

ఆ పర్వతం యొక్క విచిత్రమైన శిఖరాలలోను, విశాలమైన గుహలలోను రావణుడు వైదేహి (సీత)తో కలిసి ఉన్నాడా అని అక్కడక్కడ వెతకాలి. ^AI

Shloka 30

योजनानां चतुष्षष्टिर्वराहो नाम पर्वतः ।
सुवर्णशृङ्गस्सुश्रीमा नगाधे वरुणालये ॥ 30 ॥

yojanānāṃ catuṣṣaṣṭirvarāho nāma parvataḥ |
suvarṇaśṛṅgassuśrīmā nagādhe varuṇālaye || 30 ||

ચોસઠ યોજનનો વરાહ નામનો પર્વત છે, જે સુવર્ણ શિખરોવાળો, અત્યંત શોભાયમાન અને વરુણના આશ્રયસ્થાન (સમુદ્ર)માં પર્વતોના સ્વામી છે. ^AI

అరవై నాలుగు యోజనాల పొడవు గల వరాహం అనే పర్వతం ఉంది; బంగారు శిఖరాలతో, మిక్కిలి శోభతో, వరుణుని నివాసమైన సముద్రంలో ఉన్న పర్వతాలలో ఇది శ్రేష్ఠమైనది. ^AI

Shloka 31

तत्र प्राग्ज्योतिषं नाम जातरूपमयं पुरम् ।
यस्मिन्वसति दुष्टात्मा नरको नाम दानवः ॥ 31 ॥

tatra prāgjyotiṣaṃ nāma jātarūpamayaṃ puram |
yasminvasati duṣṭātmā narako nāma dānavaḥ || 31 ||

ત્યાં પ્રાગ્જ્યોતિષ નામનું સુવર્ણમય નગર છે, જેમાં દુષ્ટાત્મા નરક નામનો દાનવ રહે છે. ^AI

అక్కడ ప్రాగ్జ్యోతిషం అనే పేరుగల బంగారుమయమైన నగరం ఉంది; దానిలో దుష్టాత్ముడైన నరకుడనే దానవుడు నివసిస్తున్నాడు. ^AI

Shloka 32

तत्र सानुषु चित्रेषु विशालासु गुहासु च ।
रावणस्सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः ॥ 32 ॥

tatra sānuṣu citreṣu viśālāsu guhāsu ca |
rāvaṇassaha vaidehyā mārgitavyastatastataḥ || 32 ||

Shloka 33

तमतिक्रम्य शैलेन्द्रं काञ्चनान्तरनिर्दरः ।
पर्वत स्सर्वसौवर्णो धाराप्रस्रवणायुतः ॥ 33 ॥

tamatikramya śailendraṃ kāñcanāntaranirdaraḥ |
parvata ssarvasauvarṇo dhārāprasravaṇāyutaḥ || 33 ||

તે શૈલેન્દ્રને (પર્વતોના રાજાને) ઓળંગીને, સુવર્ણના અંતરાલવાળા ગુફાઓવાળો, સંપૂર્ણપણે સુવર્ણમય, જળધારાઓના પ્રવાહોથી યુક્ત એક પર્વત છે. ^AI

ఆ శైలేంద్రుని దాటి, బంగారు మధ్య గుహలతో, సర్వస్వర్ణమయుడు, నీటి ధారలతో కూడిన ఒక పర్వతం ఉంది. ^AI

Shloka 34

तं गजाश्च वराहाश्च सिंह व्याघ्राश्च सर्वतः ।
अभिगर्जन्ति सततं तेन शब्देन दर्पिताः ॥ 34 ॥

taṃ gajāśca varāhāśca siṃha vyāghrāśca sarvataḥ |
abhigarjanti satataṃ tena śabdena darpitāḥ || 34 ||

તે પર્વત પર ચારે બાજુથી હાથીઓ, શૂકરો, સિંહો અને વાઘો સતત ગર્જના કરે છે; તેઓ તે ધ્વનિથી ગર્વિષ્ઠ બનેલા છે. ^AI

ఆ పర్వతం చుట్టూ ఏనుగులు, అడవి పందులు, సింహాలు, పులులు ఎల్లప్పుడూ గర్జిస్తుంటాయి; ఆ శబ్దంతో అవి గర్వించి ఉంటాయి. ^AI

Shloka 35

यस्मिन्हरिहय्शीमान्महेन्द्रः पाकशासनः ।
अभिषिक्तः सुरै राजा मेघवान्नाम पर्वतः ॥ 35 ॥

yasminharihayśīmānmahendraḥ pākaśāsanaḥ |
abhiṣiktaḥ surai rājā meghavānnāma parvataḥ || 35 ||

જેમાં દેવોએ પાકશાસન (ઇન્દ્ર) મહેન્દ્રને રાજા તરીકે અભિષિક્ત કર્યા હતા, તે મેઘવાન નામનો પર્વત છે. ^AI

ఆ పర్వతానికి మేఘవంతుడు అని పేరు; అందులో (ఆ పర్వతంపై) కోతుల గుర్రాలతో కూడిన పాకశాసనుడైన మహేంద్రుడు దేవతలచే రాజుగా అభిషిక్తుడయ్యాడు. ^AI

Shloka 36

तमतिक्रम्य शैलेन्द्रं महेन्द्रपरिपालितम् ।
षष्टि र्गिरिसहस्राणि काञ्चनानि गमिष्यथ ॥ 36 ॥

tamatikramya śailendraṃ mahendraparipālitam |
ṣaṣṭi rgirisahasrāṇi kāñcanāni gamiṣyatha || 36 ||

મહેન્દ્ર દ્વારા પાલિત તે શૈલેન્દ્રને ઓળંગીને તમે સુવર્ણમય સાઠ હજાર પર્વતો સુધી પહોંચશો. ^AI

మహేంద్రునిచే పరిపాలింపబడే ఆ శైలేంద్రుని దాటి, బంగారుమయమైన అరవై వేల పర్వతాలను మీరు చేరుకుంటారు. ^AI

Shloka 37

तरुणादित्यवर्णानि भ्राजमानानि सर्वतः ।
जातरूपमयैर्वृक्षै शोभितानि सुपुष्पितैः ॥ 37 ॥

taruṇādityavarṇāni bhrājamānāni sarvataḥ |
jātarūpamayairvṛkṣai śobhitāni supuṣpitaiḥ || 37 ||

તે પર્વતો તરુણ સૂર્યના રંગવાળા છે, ચારે બાજુ ઝળહળે છે, અને સુવર્ણમય તથા સુંદર પુષ્પોથી ભરેલા વૃક્ષોથી શોભે છે. ^AI

అవి యువ సూర్యుని వర్ణంతో ఉండి, నలుదిక్కులా ప్రకాశిస్తూ, బంగారుమయమైన, చక్కగా పూచిన వృక్షాలతో అలంకరింపబడి ఉంటాయి. ^AI

Shloka 38

तेषां मध्ये स्थितो राजा मेरुरुत्तरपर्वतः ।
आदित्येन प्रसन्नेन शैलो दत्तवरः पुरा ॥ 38 ॥

teṣāṃ madhye sthito rājā meruruttaraparvataḥ |
ādityena prasannena śailo dattavaraḥ purā || 38 ||

તેમની વચ્ચે ઉત્તર દિશાનો પર્વતરાજ મેરુ સ્થિત છે; પ્રસન્ન થયેલા સૂર્યે પ્રાચીન કાળમાં તે પર્વતને વરદાન આપ્યું હતું. ^AI

వాటి మధ్యలో ఉత్తర పర్వతరాజు అయిన మేరు పర్వతం ఉంది; పూర్వం ప్రసన్నుడైన ఆదిత్యుడు ఆ పర్వతానికి వరాన్ని ఇచ్చాడు. ^AI

Shloka 39

तेनैव मुक्तश्शैलेन्द्रस्सर्व एव त्वदाश्रयाः ।
मत्प्रसादाद्भविष्यन्ति दिवा रात्रं च काञ्चनाः ॥ 39 ॥

tenaiva muktaśśailendrassarva eva tvadāśrayāḥ |
matprasādādbhaviṣyanti divā rātraṃ ca kāñcanāḥ || 39 ||

તે (સૂર્ય) દ્વારા જ મુક્ત થયેલા, હે શૈલેન્દ્ર, તારા આશ્રયમાં રહેલા આ સર્વ પર્વતો મારી કૃપાથી દિવસ અને રાત સુવર્ણમય થશે. ^AI

ఆ శైలేంద్రుడు ఇచ్చిన ఆ వరం ప్రకారం, నీ ఆశ్రయంలో ఉన్నవారందరూ నా ప్రసాదం వల్ల పగలు రాత్రి బంగారుమయులై ఉంటారు. ^AI

Shloka 40

त्वयि ये चापि वत्स्यन्ति देवगन्धर्वदानवाः ।
ते भविष्यन्ति रक्ताश्च प्रभया काञ्चनप्रभाः ॥ 40 ॥

tvayi ye cāpi vatsyanti devagandharvadānavāḥ |
te bhaviṣyanti raktāśca prabhayā kāñcanaprabhāḥ || 40 ||

જે દેવો, ગંધર્વો અને દાનવો તારામાં નિવાસ કરશે, તેઓ તેમની પ્રભાથી સુવર્ણના સમાન કાંતિવાળા અને રક્તવર્ણના થશે. ^AI

నీలో నివసించే దేవతలు, గంధర్వులు, దానవులు కూడా ఆ బంగారు కాంతి ప్రభావంతో ఎర్రని రంగు కలవారై, బంగారు కాంతితో ప్రకాశిస్తారు. ^AI

Shloka 41

विश्वे देवाश्च मरूतो वसवश्च दिवौकसः ।
आगम्य पश्चिमां सन्ध्यां मेरुमुत्तमपर्वतम् ॥ 41 ॥

viśve devāśca marūto vasavaśca divaukasaḥ |
āgamya paścimāṃ sandhyāṃ merumuttamaparvatam || 41 ||

વિશ્વેદેવો, મરુતો, વસુઓ અને દેવલોકના નિવાસીઓ પશ્ચિમ સંધ્યાના સમયે ઉત્તમ પર્વત મેરુ પાસે આવે છે. ^AI

విశ్వేదేవతలు, మరుత్తులు, వసువులు మరియు దేవతలు పశ్చిమ సంధ్య సమయంలో ఉత్తమ పర్వతమైన మేరువు వద్దకు వచ్చి, ^AI

Shloka 42

आदित्यमुपतिष्ठन्ति तैश्च सूर्योऽभिपूजितः ।
अदृश्यस्सर्वभूतानामस्तं गच्छतिपर्वतम् ॥ 42 ॥

ādityamupatiṣṭhanti taiśca sūryo'bhipūjitaḥ |
adṛśyassarvabhūtānāmastaṃ gacchatiparvatam || 42 ||

તેઓ સૂર્યની ઉપાસના કરે છે, અને તેમના દ્વારા પૂજિત સૂર્ય સર્વ પ્રાણીઓથી અદૃશ્ય થઈને અસ્ત પર્વત તરફ જાય છે. ^AI

ఆదిత్యుడిని (సూర్యుడిని) ఉపాసించి ప్రార్థిస్తారు; వారిచే పూజింపబడిన సూర్యుడు సమస్త ప్రాణులకు అదృశ్యుడై ఆ పర్వతం వెనుక అస్తమిస్తాడు. ^AI

Shloka 43

योजनानां सहस्राणि दश तानि दिवाकरः ।
मुहूर्तार्धेन तं शीघ्रमभियाति शिलोच्चयम् ॥ 43 ॥

yojanānāṃ sahasrāṇi daśa tāni divākaraḥ |
muhūrtārdhena taṃ śīghramabhiyāti śiloccayam || 43 ||

સૂર્ય દસ હજાર યોજનનું અંતર અડધા મુહૂર્તમાં ઝડપથી કાપીને તે શિલાઓના શિખરવાળા પર્વત પાસે પહોંચે છે. ^AI

సూర్యుడు పదివేల యోజనాల దూరంలో ఉన్న ఆ శిలాశిఖరాన్ని అర్ధ ముహూర్త కాలంలోనే వేగంగా చేరుకుంటాడు. ^AI

Shloka 44

शृङ्गे तस्य महद्दिव्यं भवनं सूर्यसन्निभम् ।
प्रासादगणसम्बाधं विहितं विश्वकर्मणा ॥ 44 ॥

śṛṅge tasya mahaddivyaṃ bhavanaṃ sūryasannibham |
prāsādagaṇasambādhaṃ vihitaṃ viśvakarmaṇā || 44 ||

તેના શિખર પર સૂર્ય જેવું તેજસ્વી, વિશ્વકર્માએ રચેલું, અનેક પ્રાસાદોથી ભરેલું એક મોટું દિવ્ય ભવન છે. ^AI

ఆ పర్వత శిఖరంపై సూర్యుని వంటి మహాదివ్యమైన భవనం ఉంది; అది విశ్వకర్మచే నిర్మింపబడి, అనేక ప్రాసాదాల సమూహంతో నిండి ఉంది. ^AI

Shloka 45

शोभितं तरुभिश्चित्रैर्नानापक्षिसमाकुलैः ।
निकेतं पाशहस्तस्य वरुणस्य महात्मनः ॥ 45 ॥

śobhitaṃ tarubhiścitrairnānāpakṣisamākulaiḥ |
niketaṃ pāśahastasya varuṇasya mahātmanaḥ || 45 ||

વિચિત્ર વૃક્ષોથી શોભતું અને નાના-મોટા અનેક પક્ષીઓથી ભરેલું તે ભવન પાશહસ્ત મહાત્મા વરુણનું નિવાસસ્થાન છે. ^AI

అది వివిధ రకాల పక్షులతో కూడిన చిత్రవిచిత్రమైన వృక్షాలతో అలంకరింపబడి, పాశహస్తుడైన మహాత్ముడు వరుణుని నివాసంగా ఉంది. ^AI

Shloka 46

अन्तरा मेरुमस्तं च तालो दशशिरा महान् ।
जातरूपमय्शीमान्भ्राजते चित्रवेदिकः ॥ 46 ॥

antarā merumastaṃ ca tālo daśaśirā mahān |
jātarūpamayśīmānbhrājate citravedikaḥ || 46 ||

મેરુ અને અસ્ત પર્વતની વચ્ચે દશ શિખરવાળો મોટો તાલ વૃક્ષ છે, જે સુવર્ણમય છે અને ચિત્રવિચિત્ર વેદિકાઓથી શોભે છે. ^AI

మేరువు పర్వతానికి, అస్తమయ స్థానానికి మధ్య, బంగారుమయమైన, చిత్రవేదికలతో ప్రకాశించే, పది శిఖరాలతో కూడిన మహాతాల వృక్షం ఉంది. ^AI

Shloka 47

तेषु सर्वेषु दुर्गेषु सरस्सु च सरित्सु च ।
रावणस्सह वैदेह्या मार्गितव्यस्तत स्ततः ॥ 47 ॥

teṣu sarveṣu durgeṣu sarassu ca saritsu ca |
rāvaṇassaha vaidehyā mārgitavyastata stataḥ || 47 ||

તે સર્વ દુર્ગોમાં, સરોવરોમાં અને નદીઓમાં વૈદેહી સાથે રાવણને ઠેકાણે ઠેકાણે શોધવો જોઈએ. ^AI

ఆ దుర్గాలన్నింటిలోను, సరస్సులలోను, నదులలోను రావణుడు వైదేహి (సీత)తో కలిసి ఉన్నాడా అని అక్కడక్కడ వెతకాలి. ^AI

Shloka 48

यत्र तिष्ठति धर्मज्ञस्तपसा स्वेन भावितः ।
मेरुसावर्णिरित्येव ख्यातो वै ब्रह्मणा समः ॥ 48 ॥

yatra tiṣṭhati dharmajñastapasā svena bhāvitaḥ |
merusāvarṇirityeva khyāto vai brahmaṇā samaḥ || 48 ||

જ્યાં ધર્મજ્ઞ, પોતાના તપથી પવિત્ર થયેલા, બ્રહ્માના સમાન અને મેરુસાવર્ણિ નામે ખ્યાત એવા (રાજા) રહે છે. ^AI

ఎక్కడ ధర్మజ్ఞుడు, తన తపస్సుచే పవిత్రుడైనవాడు, బ్రహ్మతో సమానుడు, మేరుసావర్ణి అని ప్రసిద్ధుడు ఉన్నాడో అక్కడ వెతకాలి. ^AI

Shloka 49

प्रष्टव्यो मेरुसावर्णिर्महर्षिः सूर्यसन्निभः ।
प्रणम्य शिरसा भूमौ प्रवृत्तिं मैथिलीं प्रति ॥ 49 ॥

praṣṭavyo merusāvarṇirmaharṣiḥ sūryasannibhaḥ |
praṇamya śirasā bhūmau pravṛttiṃ maithilīṃ prati || 49 ||

મહર્ષિ મેરુસાવર્ણિ, જે સૂર્ય જેવા તેજસ્વી છે, તેમને માથું ભૂમિ પર નમાવીને સીતાના સમાચાર વિશે મારે પૂછવું. ^AI

సూర్యుని వంటి తేజస్సు గల మహర్షి అయిన మేరుసావర్ణిని భూమిపై శిరస్సుతో నమస్కరించి, సీత (మైథిలి) యొక్క వృత్తాంతమును గురించి అడగవలెను. ^AI

Shloka 50

एताव ज्जीवलोकस्य भास्करो रजनीक्ष्ये ।
कृत्वा वितिमिरं सर्वमस्तं गच्छति पर्वतम् ॥ 50 ॥

etāva jjīvalokasya bhāskaro rajanīkṣye |
kṛtvā vitimiraṃ sarvamastaṃ gacchati parvatam || 50 ||

જ્યાં સુધી સૂર્ય આ જીવલોકને પ્રકાશે છે ત્યાં સુધી જ — તે બધું અંધકાર દૂર કરીને અસ્તાચળ પર્વત પર જાય છે. ^AI

సూర్యుడు రాత్రి కాలమున ఈ ప్రాణుల లోకమునందలి చీకటిని పోగొట్టి, ఈ మాత్రమే కాలము ప్రకాశించి, పర్వతమును చేరి అస్తమిస్తాడు. ^AI

Shloka 51

एतावद्वानरैश्शक्यं गन्तुं वानरपुङ्गवाः ।
अभास्करममर्यादं न जानीमस्ततः परम् ॥ 51 ॥

etāvadvānaraiśśakyaṃ gantuṃ vānarapuṅgavāḥ |
abhāskaramamaryādaṃ na jānīmastataḥ param || 51 ||

હે વાનરશ્રેષ્ઠો, આટલું જ અંતર વાનરો ચાલી શકે છે; સૂર્ય વગરના, મર્યાદા વગરના પ્રદેશને અમે જાણતા નથી. ^AI

ఓ వానరశ్రేష్ఠులారా! వానరులు ఈ మాత్రమే దూరము వెళ్ళగలరు. సూర్యుడు లేని, హద్దు తెలియని ప్రదేశమును మేము తెలియము; దానికి ఆవల ఏమియు మాకు తెలియదు. ^AI

Shloka 52

अधिगम्य तु वैदेहीं निलयं रावणस्य च ।
अस्त पर्वतमासाद्य पूर्णे मासे निवर्तत ॥ 52 ॥

adhigamya tu vaidehīṃ nilayaṃ rāvaṇasya ca |
asta parvatamāsādya pūrṇe māse nivartata || 52 ||

વૈદેહી (સીતા) અને રાવણના નિવાસસ્થાનને જાણીને, અસ્ત પર્વત પાસે પહોંચીને, પૂરો માસ થતાં પાછા ફરવું. ^AI

వైదేహిని (సీతను) మరియు రావణుని నివాసమును కనుగొని, అస్త పర్వతమును చేరి, పూర్ణ మాసము గడిచిన తరువాత తిరిగి రావలెను. ^AI

Shloka 53

ऊर्ध्वं मासान्न वस्तव्यं वसन् वध्यो भवेन्मम ।
सहैव शूरो युष्माभिश्श्वशुरो मे गमिष्यति ॥ 53 ॥

ūrdhvaṃ māsānna vastavyaṃ vasan vadhyo bhavenmama |
sahaiva śūro yuṣmābhiśśvaśuro me gamiṣyati || 53 ||

એક માસથી વધુ સમય રહેવું નહીં; રહેનાર મારા હાથે વધ કરાય તેવો થશે. શૂરવીર મારા સસરા તમારી સાથે જ જશે. ^AI

ఒక నెలకు మించి ఎవరును అక్కడ ఉండకూడదు; ఉండినవాడు నా చేత చంపబడతాడు. మీతో పాటే శూరుడును, నా మామగారును వెళ్తాడు. ^AI

Shloka 54

श्रोतव्यं सर्वमेतस्य भवद्भिर्दिष्टकारिभिः ।
गुरुरेष महाबाहुश्श्वशुरो मे महाबलः ॥ 54 ॥

śrotavyaṃ sarvametasya bhavadbhirdiṣṭakāribhiḥ |
gurureṣa mahābāhuśśvaśuro me mahābalaḥ || 54 ||

તમે બધાએ આજ્ઞા પ્રમાણે કાર્ય કરતાં તેમનું બધું સાંભળવું. મહાબાહુ અને મહાબળવાન મારા સસરા તમારા ગુરુ છે. ^AI

మీరు ఆయన ఆజ్ఞను పాటించి, ఆయన చెప్పినదంతయు వినవలెను. మహాబాహుడును, మహాబలుడును అయిన ఈయన నా మామగారు, మీకు గురువు. ^AI

Shloka 55

भवन्तश्चापि विक्रान्ताः प्रमाणं सर्व कर्मसु ।
प्रमाणमेनं संस्थाप्य पश्यध्वं पश्चिमां दिशम् ॥ 55 ॥

bhavantaścāpi vikrāntāḥ pramāṇaṃ sarva karmasu |
pramāṇamenaṃ saṃsthāpya paśyadhvaṃ paścimāṃ diśam || 55 ||

તમે પણ પરાક્રમી છો અને બધાં કાર્યોમાં પ્રમાણ (અધિકારી) છો. તેમને પ્રમાણ (નેતા) તરીકે સ્થાપીને પશ્ચિમ દિશા તરફ જુઓ. ^AI

మీరును మహా పరాక్రమవంతులు; సమస్త కార్యములలో మీరే ప్రమాణము. ఈయనను ప్రమాణముగా నిలిపి, పశ్చిమ దిక్కును చూడండి. ^AI

Shloka 56

दृष्टायां तु नरेन्द्रस्य पत्न्याममिततेजसः ।
कृतकृत्या भविष्यामः कृतस्य प्रतिकर्मणा ॥ 56 ॥

dṛṣṭāyāṃ tu narendrasya patnyāmamitatejasaḥ |
kṛtakṛtyā bhaviṣyāmaḥ kṛtasya pratikarmaṇā || 56 ||

અમિત તેજસ્વી નરેન્દ્રની પત્ની દેખાયા પછી, કરેલા ઉપકારનો બદલો વાળીને અમે કૃતકૃત્ય થઈશું. ^AI

అమిత తేజస్సు గల నరేంద్రుని (రాముని) భార్య కనబడిన తరువాత, చేసిన ఉపకారమునకు ప్రతికారము చేయుట ద్వారా మనము కృతకృత్యులము అవుతాము. ^AI

Shloka 57

अतोऽन्यदपि यत्कार्यं कार्यस्यास्य हितं भवेत् ।
सम्प्रधार्य भवद्भिश्च देशकालार्थसंहितम् ॥ 57 ॥

ato'nyadapi yatkāryaṃ kāryasyāsya hitaṃ bhavet |
sampradhārya bhavadbhiśca deśakālārthasaṃhitam || 57 ||

આ સિવાય પણ જે કોઈ કાર્ય હોય જે આ કાર્ય માટે હિતકર હોય, તેને દેશ, કાળ અને અર્થ સાથે સુસંગત જાણીને તમે સૌ વિચાર કરો. ^AI

అందుచేత ఈ కార్యానికి హితకరమైన ఇతర కార్యమేదైనా ఉన్నట్లయితే, దేశకాలములకు తగినట్లుగా దానిని మీరు ఆలోచించి నిర్ణయించండి. ^AI

Shloka 58

ततः सुषेणप्रमुखाः प्लवङ्गामाः स्सुग्रीव वाक्यं निपुणं निशम्य ।
आमन्त्य्र सर्वे प्लवगाधिपं ते जग्मुर्दिशं तां वरुणाभिगुप्ताम् ॥ 58 ॥

tataḥ suṣeṇapramukhāḥ plavaṅgāmāḥ ssugrīva vākyaṃ nipuṇaṃ niśamya |
āmantyra sarve plavagādhipaṃ te jagmurdiśaṃ tāṃ varuṇābhiguptām || 58 ||

પછી સુષેણ મુખ્ય વાનરોએ સુગ્રીવનાં નિપુણ વચનો સાંભળીને, સર્વે વાનરાધિપતિની રજા લઈને, વરુણદેવથી રક્ષિત એ દિશા તરફ ગયા. ^AI

అప్పుడు సుషేణుడు మొదలైన వానరులు సుగ్రీవుని నేర్పుగల మాటలను విని, అందరూ ఆ వానరాధిపతిని వీడ్కోలు చెప్పి, వరుణునిచే రక్షింపబడే ఆ దిక్కునకు వెళ్ళారు. ^AI

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे द्विचत्वारिंशस्सर्गः ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे किष्किन्धाकाण्डम् ।

अथ द्विचत्वारिंशस्सर्गः ।

अथ प्रस्थाप्य सुग्रीवस्तान्हरीन्दक्षिणां दिशम् ।

अब्रवीन्मेघसङ्काशं सुषेणं नाम यूथपम् ॥ 1 ॥

तारायाः पितरं राजा श्वशुरं भीमविक्रमम् ।

अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यमभिगम्य प्रणम्य च ॥ 2 ॥

मरीचिपुत्रं मारीचमर्चिष्मन्तं महाकपिम् ।

वृतं कपिवरै श्शूरैर्महेन्द्रसदृशद्युतिम् ॥ 3 ॥

बुद्धिविक्रमसम्पन्नं वैनतेयसमद्युतिम् ।

मरीचिपुत्रान्मारीचानर्चिर्मालान्महाबलान् ॥ 4 ॥

ऋषिपुत्रांश्चतान्त्सर्वान्प्रतीचीमादिशद्दिशम् ।

द्वाभ्यां शतसहस्राभ्यां कपीनां कपिसत्तमाः ॥ 5 ॥

सुषेणप्रमुखा यूयं वैदेहीं परिमार्गतः ।

सुराष्ट्रान्सहबाह्लीकान् श्चन्द्रचित्रांस्तथैव च ॥ 6 ॥

स्फीताञ्जनपदान्रम्यान्विपुलानि पुराणि च ।

पुन्नागगहनं कुक्षिं वकुलोद्दालकाकुलम् ॥ 7 ॥

तथा केतकषण्डांश्च मार्गध्वं हरियूथपाः ।

प्रत्यक्स्रोतोगमाश्चैव नद्यश्शीतजलाश्शिवाः ॥ 8 ॥

तापसानामरण्यानि कान्तारा गिरयश्च ये ।

तत्रस्थलीं मरुप्रायामत्युच्चशिरसश्शिलाः ॥ 9 ॥

गिरिजालावृतां दुर्गां मार्गित्वा पश्चिमां दिशम् ।

ततः पश्चिममासाद्य समुद्रं द्रष्टुमर्हथ ॥ 10 ॥

तिमिनक्रायुतजलमक्षोभ्यमथ वानराः ।

ततः केतकषण्डेषु तमालगहनेषु च ॥ 11 ॥

कपयो विहरिष्यन्ति नारिकेलवनेषु च ।

तत्र सीतां च मार्गध्वं निलयं रावणस्य च ॥ 12 ॥

वेलातलनिविष्टेषु पर्वतेषु वनेषु च ।

मुरचीपत्तनं चैव रम्यं चैव जटीपुरम् ॥ 13 ॥

अवन्तीमङ्गलोपां च तथा चालक्षितं वनम् ।

राष्ट्राणि च विशालानि पत्तनानि ततस्ततः ॥ 14 ॥

सिन्धुसागरयोश्चैव सङ्गमे तत्र पर्वतः ।

महान्हेमगिरिर्नाम शतशृङ्गो महाद्रुमः ॥ 15 ॥

तस्य प्रस्थेषु रम्येषु सिंहाः पक्षगमाः स्थिताः ।

तिमिमत्स्यगजांश्चैव नीडान्यारोपयन्ति ते ॥ 16 ॥

तानि नीडानि सिंहानां गिरिशृङ्गगताश्च ये ।

दृप्तास्तृप्ताश्च मातङ्गास्तोयदस्वननिस्वनाः ॥ 17 ॥

विचरन्ति विशालेऽस्मिंस्तोयपूर्णे समन्ततः ।

तस्य शृङ्गं दिवस्पर्शं काञ्चनं चित्रपादपम् ॥ 18 ॥

सर्वमाशु विचेतव्यं कपिभिः कामरूपिभिः ।

कोटिं तत्र समुद्रे तु काञ्चनीं शतयोजनाम् ॥ 19 ॥

दुर्दर्शां पारियात्रस्य गतां द्रक्ष्यथ वानराः ।

कोट्यस्तत्र चतुर्विंशद्गन्धर्वाणां तपस्विनाम् ॥ 20 ॥

वसन्त्यग्निनिकाशानां घोराणां कामरूपिणाम् ।

पावकार्चिः प्रतीकाशास्समवेतास्सहस्रशः ॥ 21 ॥

नात्यासादयितव्यास्ते वानरैर्भीमविक्रमैः ।

नादेयं च फलं तस्माद्देशात्किञ्चित् प्लवङ्गमैः ॥ 22 ॥

दुरासदा हि ते वीरा स्सत्त्ववन्तो महाबलाः ।

फलमूलानि ते तत्र रक्षन्ते भीमविक्रमाः ॥ 23 ॥

तत्र यत्नश्च कर्तव्यो मार्गितव्या च जानकी ।

न हि तेभ्यो भयं किञ्चित्कपित्वमनुवर्तताम् ॥ 24 ॥

तत्र वैढूर्यवर्णाभो वज्रसंस्थानसंस्थितः ।

नानाद्रुमलताकीर्णो वज्रो नाम महागिरिः ॥ 25 ॥

श्रीमान्समुदितस्तत्र योजनानां शतं समम् ।

गुहास्तत्र विचेतव्या प्रयत्नेन प्लवङ्गमाः ॥ 26 ॥

चतुर्भागे समुद्रस्य चक्रवान्नाम पर्वतः ।

तत्र चक्रं सहस्रारं निर्मितं विश्वकर्मणा ॥ 27 ॥

तत्र पञ्चजनं हत्वा हयग्रीवं च दानवम् ।

आजहार ततश्चक्रं शङ्खं च पुरुषोत्तमः ॥ 28 ॥

तस्य सानुषु चित्रेषु विशालासु गुहासु च ।

रावण स्सह वैदेह्या मार्गितव्यस्तत स्ततः ॥ 29 ॥

योजनानां चतुष्षष्टिर्वराहो नाम पर्वतः ।

सुवर्णशृङ्गस्सुश्रीमा नगाधे वरुणालये ॥ 30 ॥

तत्र प्राग्ज्योतिषं नाम जातरूपमयं पुरम् ।

यस्मिन्वसति दुष्टात्मा नरको नाम दानवः ॥ 31 ॥

तत्र सानुषु चित्रेषु विशालासु गुहासु च ।

रावणस्सह वैदेह्या मार्गितव्यस्ततस्ततः ॥ 32 ॥

तमतिक्रम्य शैलेन्द्रं काञ्चनान्तरनिर्दरः ।

पर्वत स्सर्वसौवर्णो धाराप्रस्रवणायुतः ॥ 33 ॥

तं गजाश्च वराहाश्च सिंह व्याघ्राश्च सर्वतः ।

अभिगर्जन्ति सततं तेन शब्देन दर्पिताः ॥ 34 ॥

यस्मिन्हरिहय्शीमान्महेन्द्रः पाकशासनः ।

अभिषिक्तः सुरै राजा मेघवान्नाम पर्वतः ॥ 35 ॥

तमतिक्रम्य शैलेन्द्रं महेन्द्रपरिपालितम् ।

षष्टि र्गिरिसहस्राणि काञ्चनानि गमिष्यथ ॥ 36 ॥

तरुणादित्यवर्णानि भ्राजमानानि सर्वतः ।

जातरूपमयैर्वृक्षै शोभितानि सुपुष्पितैः ॥ 37 ॥

तेषां मध्ये स्थितो राजा मेरुरुत्तरपर्वतः ।

आदित्येन प्रसन्नेन शैलो दत्तवरः पुरा ॥ 38 ॥

तेनैव मुक्तश्शैलेन्द्रस्सर्व एव त्वदाश्रयाः ।

मत्प्रसादाद्भविष्यन्ति दिवा रात्रं च काञ्चनाः ॥ 39 ॥

त्वयि ये चापि वत्स्यन्ति देवगन्धर्वदानवाः ।

ते भविष्यन्ति रक्ताश्च प्रभया काञ्चनप्रभाः ॥ 40 ॥

विश्वे देवाश्च मरूतो वसवश्च दिवौकसः ।

आगम्य पश्चिमां सन्ध्यां मेरुमुत्तमपर्वतम् ॥ 41 ॥

आदित्यमुपतिष्ठन्ति तैश्च सूर्योऽभिपूजितः ।

अदृश्यस्सर्वभूतानामस्तं गच्छतिपर्वतम् ॥ 42 ॥

योजनानां सहस्राणि दश तानि दिवाकरः ।

मुहूर्तार्धेन तं शीघ्रमभियाति शिलोच्चयम् ॥ 43 ॥

शृङ्गे तस्य महद्दिव्यं भवनं सूर्यसन्निभम् ।

प्रासादगणसम्बाधं विहितं विश्वकर्मणा ॥ 44 ॥

शोभितं तरुभिश्चित्रैर्नानापक्षिसमाकुलैः ।

निकेतं पाशहस्तस्य वरुणस्य महात्मनः ॥ 45 ॥

अन्तरा मेरुमस्तं च तालो दशशिरा महान् ।

जातरूपमय्शीमान्भ्राजते चित्रवेदिकः ॥ 46 ॥

तेषु सर्वेषु दुर्गेषु सरस्सु च सरित्सु च ।

रावणस्सह वैदेह्या मार्गितव्यस्तत स्ततः ॥ 47 ॥

यत्र तिष्ठति धर्मज्ञस्तपसा स्वेन भावितः ।

मेरुसावर्णिरित्येव ख्यातो वै ब्रह्मणा समः ॥ 48 ॥

प्रष्टव्यो मेरुसावर्णिर्महर्षिः सूर्यसन्निभः ।

प्रणम्य शिरसा भूमौ प्रवृत्तिं मैथिलीं प्रति ॥ 49 ॥

एताव ज्जीवलोकस्य भास्करो रजनीक्ष्ये ।

कृत्वा वितिमिरं सर्वमस्तं गच्छति पर्वतम् ॥ 50 ॥

एतावद्वानरैश्शक्यं गन्तुं वानरपुङ्गवाः ।

अभास्करममर्यादं न जानीमस्ततः परम् ॥ 51 ॥

अधिगम्य तु वैदेहीं निलयं रावणस्य च ।

अस्त पर्वतमासाद्य पूर्णे मासे निवर्तत ॥ 52 ॥

ऊर्ध्वं मासान्न वस्तव्यं वसन् वध्यो भवेन्मम ।

सहैव शूरो युष्माभिश्श्वशुरो मे गमिष्यति ॥ 53 ॥

श्रोतव्यं सर्वमेतस्य भवद्भिर्दिष्टकारिभिः ।

गुरुरेष महाबाहुश्श्वशुरो मे महाबलः ॥ 54 ॥

भवन्तश्चापि विक्रान्ताः प्रमाणं सर्व कर्मसु ।

प्रमाणमेनं संस्थाप्य पश्यध्वं पश्चिमां दिशम् ॥ 55 ॥

दृष्टायां तु नरेन्द्रस्य पत्न्याममिततेजसः ।

कृतकृत्या भविष्यामः कृतस्य प्रतिकर्मणा ॥ 56 ॥

अतोऽन्यदपि यत्कार्यं कार्यस्यास्य हितं भवेत् ।

सम्प्रधार्य भवद्भिश्च देशकालार्थसंहितम् ॥ 57 ॥

ततः सुषेणप्रमुखाः प्लवङ्गामाः स्सुग्रीव वाक्यं निपुणं निशम्य ।

आमन्त्य्र सर्वे प्लवगाधिपं ते जग्मुर्दिशं तां वरुणाभिगुप्ताम् ॥ 58 ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Devanagari script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

4.42 किष्किन्धाकाण्ड - द्विचत्वारिंश सर्गः