ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ದಶಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಸುಮನ್ತ್ರಶ್ಚೋದಿತೋ ರಾಜ್ಞಾ ಪ್ರೋವಾಚೇದಂ ವಚಸ್ತದಾ ।
ಯಥರ್ಶ್ಯಶೃಙ್ಗಸ್ತ್ವಾನೀತ ಶ್ಶ್ರುಣು ಮೇ ಮನ್ತ್ರಿಭಿಸ್ಸಹ ॥ 1 ॥
ರೋಮಪಾದಮುವಾಚೇದಂ ಸಹಾಮಾತ್ಯಃ ಪುರೋಹಿತಃ ।
ಉಪಾಯೋ ನಿರಪಾಯೋಽಯಮಸ್ಮಾಭಿರಭಿಚಿನ್ತಿತಃ ॥ 2 ॥
ಋಶ್ಯಶೃಙ್ಗೋ ವನಚರಸ್ತಪಸ್ಸ್ವಾಧ್ಯಯನೇ ರತಃ ।
ಅನಭಿಜ್ಞಸ್ಸ ನಾರೀಣಾಂ ವಿಷಯಾಣಾಂ ಸುಖಸ್ಯ ಚ ॥ 3 ॥
ಇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೈರಭಿಮತೈರ್ನರಚಿತ್ತಪ್ರಮಾಥಿಭಿಃ ।
ಪುರಮಾನಾಯಯಿಷ್ಯಾಮಃ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಚಾಧ್ಯವಸೀಯತಾಮ್ ॥ 4 ॥
ಗಣಿಕಾಸ್ತತ್ರ ಗಚ್ಛನ್ತು ರೂಪವತ್ಯಸ್ಸ್ವಲಙ್ಕೃತಾಃ ।
ಪ್ರಲೋಭ್ಯ ವಿವಿಧೋಪಾಯೈರಾನೇಷ್ಯನ್ತೀಹ ಸತ್ಕೃತಾಃ ॥ 5 ॥
ಶ್ರುತ್ವಾ ತಥೇತಿ ರಾಜಾ ಚ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಪುರೋಹಿತಮ್ ।
ಪುರೋಹಿತೋ ಮನ್ತ್ರಿಣಶ್ಚ ತಥಾ ಚಕ್ರುಶ್ಚ ತೇ ತದಾ ॥ 6 ॥
ವಾರಮುಖ್ಯಾಶ್ಚ ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ವನಂ ಪ್ರವಿವಿಶುರ್ಮಹತ್ ।
ಆಶ್ರಮಸ್ಯಾವಿದೂರೇಽಸ್ಮಿನ್ ಯತ್ನಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ದರ್ಶನೇ ॥ 7 ॥
ಋಷಿಪುತ್ರಸ್ಯ ಧೀರಸ್ಯ ನಿತ್ಯಮಾಶ್ರಮವಾಸಿನಃ ।
ಪಿತುಸ್ಸನಿತ್ಯಸನ್ತುಷ್ಟೋ ನಾತಿಚಕ್ರಾಮ ಚಾಶ್ರಮಾತ್ ॥ 8 ॥
ನ ತೇನ ಜನ್ಮಪ್ರಭೃತಿ ದೃಷ್ಟಪೂರ್ವಂ ತಪಸ್ವಿನಾ ।
ಸ್ತ್ರೀ ವಾ ಪುಮಾನ್ವಾ ಯಚ್ಚಾನ್ಯತ್ಸರ್ವಂ ನಗರರಾಷ್ಟ್ರಜಮ್ ॥ 9 ॥
ತತಃ ಕದಾಚಿತ್ತಂ ದೇಶಮಾಜಗಾಮ ಯದೃಚ್ಛಯಾ ।
ವಿಭಣ್ಡಕಸುತಸ್ತತ್ರ ತಾಶ್ಚಾಪಶ್ಯದ್ವರಾಙ್ಗನಾಃ ॥ 10 ॥
ತಾಶ್ಚಿತ್ರವೇಷಾಃ ಪ್ರಮದಾ ಗಾಯನ್ತ್ಯೋ ಮಧುರಸ್ವರಾಃ ।
ಋಷಿಪುತ್ರಮುಪಾಗಮ್ಯ ಸರ್ವಾ ವಚನಮಬ್ರುವನ್ ॥ 11 ॥
ಕಸ್ತ್ವಂ ಕಿಂ ವರ್ತಸೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಜ್ಞಾತುಮಿಚ್ಛಾಮಹೇ ವಯಮ್ ।
ಏಕಸ್ತ್ವಂ ವಿಜನೇ ಘೋರೇ ವನೇ ಚರಸಿ ಶಂಸ ನಃ ॥ 12 ॥
ಅದೃಷ್ಟರೂಪಾಸ್ತಾಸ್ತೇನ ಕಾಮ್ಯರೂಪಾ ವನೇ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ।
ಹಾರ್ದಾತ್ತಸ್ಯ ಮತಿರ್ಜಾತಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತುಂ ಪಿತರಂ ಸ್ವಕಮ್ ॥ 13 ॥
ಪಿತಾ ವಿಭಣ್ಡಕೋಽಸ್ಮಾಕಂ ತಸ್ಯಾಹಂ ಸುತ ಔರಸಃ ।
ಋಶ್ಯಶೃಙ್ಗ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಂ ನಾಮ ಕರ್ಮ ಚ ಮೇ ಭುವಿ ॥ 14 ॥
ಇಹಾಶ್ರಮಪದೋಽಸ್ಮಾಕಂ ಸಮೀಪೇ ಶುಭದರ್ಶನಾಃ ।
ಕರಿಷ್ಯೇ ವೋಽತ್ರ ಪೂಜಾಂ ವೈ ಸರ್ವೇಷಾಂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕಮ್ ॥ 15 ॥
ಋಷಿಪುತ್ರವಚಶ್ಶ್ರುತ್ವಾ ಸರ್ವಾಸಾಂ ಮತಿರಾಸ ವೈ ।
ತದಾಶ್ರಮಪದಂ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಜಗ್ಮುಸ್ಸರ್ವಾಶ್ಚ ತೇನ ತಾಃ ॥ 16 ॥
ಆಗತಾನಾಂ ತತಃ ಪೂಜಾಮೃಷಿಪುತ್ರಶ್ಚಕಾರ ಹ ।
ಇದಮರ್ಘ್ಯಮಿದಂ ಪಾದ್ಯಮಿದಂ ಮೂಲಮಿದಂ ಫಲಂ ಚ ನಃ ॥ 17 ॥
ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಯ ಚ ತಾಂ ಪೂಜಾಂ ಸರ್ವಾ ಏವ ಸಮುತ್ಸುಕಾಃ ।
ಋಷೇರ್ಭೀತಾಶ್ಚ ಶೀಘ್ರಂ ತಾ ಗಮನಾಯ ಮತಿಂ ದಧುಃ ॥ 18 ॥
ಅಸ್ಮಾಕಮಪಿ ಮುಖ್ಯಾನಿ ಫಲಾನೀಮಾನಿ ವೈ ದ್ವಿಜ ।
ಗೃಹಾಣ ಪ್ರತಿ ಭದ್ರಂ ತೇ ಭಕ್ಷಯಸ್ವ ಚ ಮಾ ಚಿರಮ್ ॥ 19 ॥
ತತಸ್ತಾಸ್ತಂ ಸಮಾಲಿಙ್ಗ್ಯ ಸರ್ವಾ ಹರ್ಷಸಮನ್ವಿತಾಃ ।
ಮೋದಕಾನ್ಪ್ರದದುಸ್ತಸ್ಮೈ ಭಕ್ಷ್ಯಾಂಶ್ಚ ವಿವಿಧಾನ್ ಬಹೂನ್ ॥ 20 ॥
ತಾನಿ ಚಾಸ್ವಾದ್ಯ ತೇಜಸ್ವೀ ಫಲಾನೀತಿ ಸ್ಮ ಮನ್ಯತೇ ।
ಅನಾಸ್ವಾದಿತಪೂರ್ವಾಣಿ ವನೇ ನಿತ್ಯನಿವಾಸಿನಾಮ್ ॥ 21 ॥
ಆಪೃಚ್ಛ್ಯ ಚ ತದಾ ವಿಪ್ರಂ ವ್ರತಚರ್ಯಾಂ ನಿವೇದ್ಯ ಚ ।
ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಸ್ಮಾಪದೇಶಾತ್ತಾ ಭೀತಾಸ್ತಸ್ಯ ಪಿತುಸ್ಸ್ತ್ರಿಯಃ ॥ 22 ॥
ಗತಾಸು ತಾಸು ಸರ್ವಾಸು ಕಾಶ್ಯಪಸ್ಯಾತ್ಮಜೋ ದ್ವಿಜಃ ।
ಅಸ್ವಸ್ಥಹೃದಯಶ್ಚಾಸೀದ್ದುಃಖಂ ಸ್ಮ ಪರಿವರ್ತತೇ ॥ 23 ॥
ತತೋಽಪರೇದ್ಯುಸ್ತಂ ದೇಶಮಾಜಗಾಮ ಸ ವೀರ್ಯವಾನ್ ।
ಮನೋಜ್ಞಾ ಯತ್ರ ತಾ ದೃಷ್ಟಾ ವಾರಮುಖ್ಯಾಸ್ಸ್ವಲಙ್ಕೃತಾಃ ॥ 24 ॥
ದೃಷ್ಟ್ವೈವ ಚ ತಾಸ್ತದಾ ವಿಪ್ರಮಾಯಾನ್ತಂ ಹೃಷ್ಟಮಾನಸಾಃ ।
ಉಪಸೃತ್ಯ ತತಸ್ಸರ್ವಾಸ್ತಾಸ್ತಮೂಚುರಿದಂ ವಚಃ ॥ 25 ॥
ಏಹ್ಯಾಶ್ರಮಪದಂ ಸೌಮ್ಯ ಹ್ಯಸ್ಮಾಕಮಿತಿ ಚಾಬ್ರುವನ್ ।
ತತ್ರಾಪ್ಯೇಷ ವಿಧಿಶ್ಶ್ರೀಮಾನ್ ವಿಶೇಷೇಣ ಭವಿಷ್ಯತಿ ॥ 26 ॥
ಶ್ರುತ್ವಾ ತು ವಚನಂ ತಾಸಾಂ ಸರ್ವಾಸಾಂ ಹೃದಯಙ್ಗಮಮ್ ।
ಗಮನಾಯ ಮತಿಂ ಚಕ್ರೇ ತಂ ಚ ನಿನ್ಯುಸ್ತದಾ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ॥ 27 ॥
ತತ್ರ ಚಾನೀಯಮಾನೇ ತು ವಿಪ್ರೇ ತಸ್ಮಿನ್ಮಹಾತ್ಮನಿ ।
ವವರ್ಷ ಸಹಸಾ ದೇವೋ ಜಗತ್ಪ್ರಹ್ಲಾದಯಂಸ್ತದಾ ॥ 28 ॥
ವರ್ಷೇಣೈವಾಗತಂ ವಿಪ್ರಂ ವಿಷಯಂ ಸ್ವಂ ನರಾಧಿಪಃ ।
ಪ್ರತ್ಯುದ್ಗಮ್ಯ ಮುನಿಂ ಪ್ರಹ್ವಶ್ಶಿರಸಾ ಚ ಮಹೀಂ ಗತಃ ॥ 29 ॥
ಅರ್ಘ್ಯಂ ಚ ಪ್ರದದೌ ತಸ್ಮೈ ನ್ಯಾಯತಸ್ಸುಸಮಾಹಿತಃ ।
ವವ್ರೇ ಪ್ರಸಾದಂ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರಾನ್ಮಾ ವಿಪ್ರಂ ಮನ್ಯುರಾವಿಶೇತ್ ॥ 30 ॥
ಅನ್ತಃಪುರಂ ಪ್ರವಿಶ್ಯಾಸ್ಮೈ ಕನ್ಯಾಂ ದತ್ತ್ವಾ ಯಥಾವಿಧಿ ।
ಶಾನ್ತಾಂ ಶಾನ್ತೇನ ಮನಸಾ ರಾಜಾ ಹರ್ಷಮವಾಪ ಸಃ ॥ 31 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡೇ ದಶಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha daśamassargaḥ |
sumantraścodito rājñā provācedaṃ vacastadā |
yatharśyaśṛṅgastvānīta śśruṇu me mantribhissaha || 1 ||
romapādamuvācedaṃ sahāmātyaḥ purohitaḥ |
upāyo nirapāyo'yamasmābhirabhicintitaḥ || 2 ||
ṛśyaśṛṅgo vanacarastapassvādhyayane rataḥ |
anabhijñassa nārīṇāṃ viṣayāṇāṃ sukhasya ca || 3 ||
indriyārthairabhimatairnaracittapramāthibhiḥ |
puramānāyayiṣyāmaḥ kṣipraṃ cādhyavasīyatām || 4 ||
gaṇikāstatra gacchantu rūpavatyassvalaṅkṛtāḥ |
pralobhya vividhopāyairāneṣyantīha satkṛtāḥ || 5 ||
śrutvā tatheti rājā ca pratyuvāca purohitam |
purohito mantriṇaśca tathā cakruśca te tadā || 6 ||
vāramukhyāśca tacchrutvā vanaṃ praviviśurmahat |
āśramasyāvidūre'smin yatnaṃ kurvanti darśane || 7 ||
ṛṣiputrasya dhīrasya nityamāśramavāsinaḥ |
pitussanityasantuṣṭo nāticakrāma cāśramāt || 8 ||
na tena janmaprabhṛti dṛṣṭapūrvaṃ tapasvinā |
strī vā pumānvā yaccānyatsarvaṃ nagararāṣṭrajam || 9 ||
tataḥ kadācittaṃ deśamājagāma yadṛcchayā |
vibhaṇḍakasutastatra tāścāpaśyadvarāṅganāḥ || 10 ||
tāścitraveṣāḥ pramadā gāyantyo madhurasvarāḥ |
ṛṣiputramupāgamya sarvā vacanamabruvan || 11 ||
kastvaṃ kiṃ vartase brahman jñātumicchāmahe vayam |
ekastvaṃ vijane ghore vane carasi śaṃsa naḥ || 12 ||
adṛṣṭarūpāstāstena kāmyarūpā vane striyaḥ |
hārdāttasya matirjātā vyākhyātuṃ pitaraṃ svakam || 13 ||
pitā vibhaṇḍako'smākaṃ tasyāhaṃ suta aurasaḥ |
ṛśyaśṛṅga iti khyātaṃ nāma karma ca me bhuvi || 14 ||
ihāśramapado'smākaṃ samīpe śubhadarśanāḥ |
kariṣye vo'tra pūjāṃ vai sarveṣāṃ vidhipūrvakam || 15 ||
ṛṣiputravacaśśrutvā sarvāsāṃ matirāsa vai |
tadāśramapadaṃ draṣṭuṃ jagmussarvāśca tena tāḥ || 16 ||
āgatānāṃ tataḥ pūjāmṛṣiputraścakāra ha |
idamarghyamidaṃ pādyamidaṃ mūlamidaṃ phalaṃ ca naḥ || 17 ||
pratigṛhya ca tāṃ pūjāṃ sarvā eva samutsukāḥ |
ṛṣerbhītāśca śīghraṃ tā gamanāya matiṃ dadhuḥ || 18 ||
asmākamapi mukhyāni phalānīmāni vai dvija |
gṛhāṇa prati bhadraṃ te bhakṣayasva ca mā ciram || 19 ||
tatastāstaṃ samāliṅgya sarvā harṣasamanvitāḥ |
modakānpradadustasmai bhakṣyāṃśca vividhān bahūn || 20 ||
tāni cāsvādya tejasvī phalānīti sma manyate |
anāsvāditapūrvāṇi vane nityanivāsinām || 21 ||
āpṛcchya ca tadā vipraṃ vratacaryāṃ nivedya ca |
gacchanti smāpadeśāttā bhītāstasya pitusstriyaḥ || 22 ||
gatāsu tāsu sarvāsu kāśyapasyātmajo dvijaḥ |
asvasthahṛdayaścāsīdduḥkhaṃ sma parivartate || 23 ||
tato'paredyustaṃ deśamājagāma sa vīryavān |
manojñā yatra tā dṛṣṭā vāramukhyāssvalaṅkṛtāḥ || 24 ||
dṛṣṭvaiva ca tāstadā vipramāyāntaṃ hṛṣṭamānasāḥ |
upasṛtya tatassarvāstāstamūcuridaṃ vacaḥ || 25 ||
ehyāśramapadaṃ saumya hyasmākamiti cābruvan |
tatrāpyeṣa vidhiśśrīmān viśeṣeṇa bhaviṣyati || 26 ||
śrutvā tu vacanaṃ tāsāṃ sarvāsāṃ hṛdayaṅgamam |
gamanāya matiṃ cakre taṃ ca ninyustadā striyaḥ || 27 ||
tatra cānīyamāne tu vipre tasminmahātmani |
vavarṣa sahasā devo jagatprahlādayaṃstadā || 28 ||
varṣeṇaivāgataṃ vipraṃ viṣayaṃ svaṃ narādhipaḥ |
pratyudgamya muniṃ prahvaśśirasā ca mahīṃ gataḥ || 29 ||
arghyaṃ ca pradadau tasmai nyāyatassusamāhitaḥ |
vavre prasādaṃ viprendrānmā vipraṃ manyurāviśet || 30 ||
antaḥpuraṃ praviśyāsmai kanyāṃ dattvā yathāvidhi |
śāntāṃ śāntena manasā rājā harṣamavāpa saḥ || 31 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe daśamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ दशमस्सर्गः ।
सुमन्त्रश्चोदितो राज्ञा प्रोवाचेदं वचस्तदा ।
यथर्श्यशृङ्गस्त्वानीत श्श्रुणु मे मन्त्रिभिस्सह ॥ 1 ॥
रोमपादमुवाचेदं सहामात्यः पुरोहितः ।
उपायो निरपायोऽयमस्माभिरभिचिन्तितः ॥ 2 ॥
ऋश्यशृङ्गो वनचरस्तपस्स्वाध्ययने रतः ।
अनभिज्ञस्स नारीणां विषयाणां सुखस्य च ॥ 3 ॥
इन्द्रियार्थैरभिमतैर्नरचित्तप्रमाथिभिः ।
पुरमानाययिष्यामः क्षिप्रं चाध्यवसीयताम् ॥ 4 ॥
गणिकास्तत्र गच्छन्तु रूपवत्यस्स्वलङ्कृताः ।
प्रलोभ्य विविधोपायैरानेष्यन्तीह सत्कृताः ॥ 5 ॥
श्रुत्वा तथेति राजा च प्रत्युवाच पुरोहितम् ।
पुरोहितो मन्त्रिणश्च तथा चक्रुश्च ते तदा ॥ 6 ॥
वारमुख्याश्च तच्छ्रुत्वा वनं प्रविविशुर्महत् ।
आश्रमस्याविदूरेऽस्मिन् यत्नं कुर्वन्ति दर्शने ॥ 7 ॥
ऋषिपुत्रस्य धीरस्य नित्यमाश्रमवासिनः ।
पितुस्सनित्यसन्तुष्टो नातिचक्राम चाश्रमात् ॥ 8 ॥
न तेन जन्मप्रभृति दृष्टपूर्वं तपस्विना ।
स्त्री वा पुमान्वा यच्चान्यत्सर्वं नगरराष्ट्रजम् ॥ 9 ॥
ततः कदाचित्तं देशमाजगाम यदृच्छया ।
विभण्डकसुतस्तत्र ताश्चापश्यद्वराङ्गनाः ॥ 10 ॥
ताश्चित्रवेषाः प्रमदा गायन्त्यो मधुरस्वराः ।
ऋषिपुत्रमुपागम्य सर्वा वचनमब्रुवन् ॥ 11 ॥
कस्त्वं किं वर्तसे ब्रह्मन् ज्ञातुमिच्छामहे वयम् ।
एकस्त्वं विजने घोरे वने चरसि शंस नः ॥ 12 ॥
अदृष्टरूपास्तास्तेन काम्यरूपा वने स्त्रियः ।
हार्दात्तस्य मतिर्जाता व्याख्यातुं पितरं स्वकम् ॥ 13 ॥
पिता विभण्डकोऽस्माकं तस्याहं सुत औरसः ।
ऋश्यशृङ्ग इति ख्यातं नाम कर्म च मे भुवि ॥ 14 ॥
इहाश्रमपदोऽस्माकं समीपे शुभदर्शनाः ।
करिष्ये वोऽत्र पूजां वै सर्वेषां विधिपूर्वकम् ॥ 15 ॥
ऋषिपुत्रवचश्श्रुत्वा सर्वासां मतिरास वै ।
तदाश्रमपदं द्रष्टुं जग्मुस्सर्वाश्च तेन ताः ॥ 16 ॥
आगतानां ततः पूजामृषिपुत्रश्चकार ह ।
इदमर्घ्यमिदं पाद्यमिदं मूलमिदं फलं च नः ॥ 17 ॥
प्रतिगृह्य च तां पूजां सर्वा एव समुत्सुकाः ।
ऋषेर्भीताश्च शीघ्रं ता गमनाय मतिं दधुः ॥ 18 ॥
अस्माकमपि मुख्यानि फलानीमानि वै द्विज ।
गृहाण प्रति भद्रं ते भक्षयस्व च मा चिरम् ॥ 19 ॥
ततस्तास्तं समालिङ्ग्य सर्वा हर्षसमन्विताः ।
मोदकान्प्रददुस्तस्मै भक्ष्यांश्च विविधान् बहून् ॥ 20 ॥
तानि चास्वाद्य तेजस्वी फलानीति स्म मन्यते ।
अनास्वादितपूर्वाणि वने नित्यनिवासिनाम् ॥ 21 ॥
आपृच्छ्य च तदा विप्रं व्रतचर्यां निवेद्य च ।
गच्छन्ति स्मापदेशात्ता भीतास्तस्य पितुस्स्त्रियः ॥ 22 ॥
गतासु तासु सर्वासु काश्यपस्यात्मजो द्विजः ।
अस्वस्थहृदयश्चासीद्दुःखं स्म परिवर्तते ॥ 23 ॥
ततोऽपरेद्युस्तं देशमाजगाम स वीर्यवान् ।
मनोज्ञा यत्र ता दृष्टा वारमुख्यास्स्वलङ्कृताः ॥ 24 ॥
दृष्ट्वैव च तास्तदा विप्रमायान्तं हृष्टमानसाः ।
उपसृत्य ततस्सर्वास्तास्तमूचुरिदं वचः ॥ 25 ॥
एह्याश्रमपदं सौम्य ह्यस्माकमिति चाब्रुवन् ।
तत्राप्येष विधिश्श्रीमान् विशेषेण भविष्यति ॥ 26 ॥
श्रुत्वा तु वचनं तासां सर्वासां हृदयङ्गमम् ।
गमनाय मतिं चक्रे तं च निन्युस्तदा स्त्रियः ॥ 27 ॥
तत्र चानीयमाने तु विप्रे तस्मिन्महात्मनि ।
ववर्ष सहसा देवो जगत्प्रह्लादयंस्तदा ॥ 28 ॥
वर्षेणैवागतं विप्रं विषयं स्वं नराधिपः ।
प्रत्युद्गम्य मुनिं प्रह्वश्शिरसा च महीं गतः ॥ 29 ॥
अर्घ्यं च प्रददौ तस्मै न्यायतस्सुसमाहितः ।
वव्रे प्रसादं विप्रेन्द्रान्मा विप्रं मन्युराविशेत् ॥ 30 ॥
अन्तःपुरं प्रविश्यास्मै कन्यां दत्त्वा यथाविधि ।
शान्तां शान्तेन मनसा राजा हर्षमवाप सः ॥ 31 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे दशमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha daśamassargaḥ |
sumantraścodito rājñā provācedaṃ vacastadā |
yatharśyaśṛṅgastvānīta śśruṇu me mantribhissaha || 1 ||
romapādamuvācedaṃ sahāmātyaḥ purohitaḥ |
upāyo nirapāyo'yamasmābhirabhicintitaḥ || 2 ||
ṛśyaśṛṅgo vanacarastapassvādhyayane rataḥ |
anabhijñassa nārīṇāṃ viṣayāṇāṃ sukhasya ca || 3 ||
indriyārthairabhimatairnaracittapramāthibhiḥ |
puramānāyayiṣyāmaḥ kṣipraṃ cādhyavasīyatām || 4 ||
gaṇikāstatra gacchantu rūpavatyassvalaṅkṛtāḥ |
pralobhya vividhopāyairāneṣyantīha satkṛtāḥ || 5 ||
śrutvā tatheti rājā ca pratyuvāca purohitam |
purohito mantriṇaśca tathā cakruśca te tadā || 6 ||
vāramukhyāśca tacchrutvā vanaṃ praviviśurmahat |
āśramasyāvidūre'smin yatnaṃ kurvanti darśane || 7 ||
ṛṣiputrasya dhīrasya nityamāśramavāsinaḥ |
pitussanityasantuṣṭo nāticakrāma cāśramāt || 8 ||
na tena janmaprabhṛti dṛṣṭapūrvaṃ tapasvinā |
strī vā pumānvā yaccānyatsarvaṃ nagararāṣṭrajam || 9 ||
tataḥ kadācittaṃ deśamājagāma yadṛcchayā |
vibhaṇḍakasutastatra tāścāpaśyadvarāṅganāḥ || 10 ||
tāścitraveṣāḥ pramadā gāyantyo madhurasvarāḥ |
ṛṣiputramupāgamya sarvā vacanamabruvan || 11 ||
kastvaṃ kiṃ vartase brahman jñātumicchāmahe vayam |
ekastvaṃ vijane ghore vane carasi śaṃsa naḥ || 12 ||
adṛṣṭarūpāstāstena kāmyarūpā vane striyaḥ |
hārdāttasya matirjātā vyākhyātuṃ pitaraṃ svakam || 13 ||
pitā vibhaṇḍako'smākaṃ tasyāhaṃ suta aurasaḥ |
ṛśyaśṛṅga iti khyātaṃ nāma karma ca me bhuvi || 14 ||
ihāśramapado'smākaṃ samīpe śubhadarśanāḥ |
kariṣye vo'tra pūjāṃ vai sarveṣāṃ vidhipūrvakam || 15 ||
ṛṣiputravacaśśrutvā sarvāsāṃ matirāsa vai |
tadāśramapadaṃ draṣṭuṃ jagmussarvāśca tena tāḥ || 16 ||
āgatānāṃ tataḥ pūjāmṛṣiputraścakāra ha |
idamarghyamidaṃ pādyamidaṃ mūlamidaṃ phalaṃ ca naḥ || 17 ||
pratigṛhya ca tāṃ pūjāṃ sarvā eva samutsukāḥ |
ṛṣerbhītāśca śīghraṃ tā gamanāya matiṃ dadhuḥ || 18 ||
asmākamapi mukhyāni phalānīmāni vai dvija |
gṛhāṇa prati bhadraṃ te bhakṣayasva ca mā ciram || 19 ||
tatastāstaṃ samāliṅgya sarvā harṣasamanvitāḥ |
modakānpradadustasmai bhakṣyāṃśca vividhān bahūn || 20 ||
tāni cāsvādya tejasvī phalānīti sma manyate |
anāsvāditapūrvāṇi vane nityanivāsinām || 21 ||
āpṛcchya ca tadā vipraṃ vratacaryāṃ nivedya ca |
gacchanti smāpadeśāttā bhītāstasya pitusstriyaḥ || 22 ||
gatāsu tāsu sarvāsu kāśyapasyātmajo dvijaḥ |
asvasthahṛdayaścāsīdduḥkhaṃ sma parivartate || 23 ||
tato'paredyustaṃ deśamājagāma sa vīryavān |
manojñā yatra tā dṛṣṭā vāramukhyāssvalaṅkṛtāḥ || 24 ||
dṛṣṭvaiva ca tāstadā vipramāyāntaṃ hṛṣṭamānasāḥ |
upasṛtya tatassarvāstāstamūcuridaṃ vacaḥ || 25 ||
ehyāśramapadaṃ saumya hyasmākamiti cābruvan |
tatrāpyeṣa vidhiśśrīmān viśeṣeṇa bhaviṣyati || 26 ||
śrutvā tu vacanaṃ tāsāṃ sarvāsāṃ hṛdayaṅgamam |
gamanāya matiṃ cakre taṃ ca ninyustadā striyaḥ || 27 ||
tatra cānīyamāne tu vipre tasminmahātmani |
vavarṣa sahasā devo jagatprahlādayaṃstadā || 28 ||
varṣeṇaivāgataṃ vipraṃ viṣayaṃ svaṃ narādhipaḥ |
pratyudgamya muniṃ prahvaśśirasā ca mahīṃ gataḥ || 29 ||
arghyaṃ ca pradadau tasmai nyāyatassusamāhitaḥ |
vavre prasādaṃ viprendrānmā vipraṃ manyurāviśet || 30 ||
antaḥpuraṃ praviśyāsmai kanyāṃ dattvā yathāvidhi |
śāntāṃ śāntena manasā rājā harṣamavāpa saḥ || 31 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe daśamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.