6.5 - Indro Vritraya Vajramudayachchat - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Gujarati Script

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયાં ષષ્ઠકાણ્ડે પઞ્ચમઃ પ્રશ્નઃ - સોમમન્ત્રબ્રાહ્મણનિરૂપણં

ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,

શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥

ઇન્દ્રો॑ વૃ॒ત્રાય॒ વજ્ર॒મુદ॑યચ્છ॒-થ્સ વૃ॒ત્રો વજ્રા॒દુદ્ય॑તાદબિભે॒-થ્સો᳚-ઽબ્રવી॒ન્મા મે॒ પ્ર હા॒રસ્તિ॒ વા ઇ॒દ-મ્મયિ॑ વી॒ર્યં॑ ત-ત્તે॒ પ્ર દા᳚સ્યા॒મીતિ॒ તસ્મા॑ ઉ॒ક્થ્ય॑-મ્પ્રાય॑ચ્છ॒-ત્તસ્મૈ᳚ દ્વિ॒તીય॒મુદ॑યચ્છ॒-થ્સો᳚-ઽબ્રવી॒ન્મા મ॒ પ્ર હા॒રસ્તિ॒ વા ઇ॒દ-મ્મયિ॑ વી॒ર્ય॑-ન્ત-ત્તે॒ પ્ર દા᳚સ્યા॒મીતિ॒ [પ્ર દા᳚સ્યા॒મીતિ॑, તસ્મા॑ ઉ॒ક્થ્ય॑મે॒વ] 1

તસ્મા॑ ઉ॒ક્થ્ય॑મે॒વ પ્રાય॑ચ્છ॒-ત્તસ્મૈ॑ તૃ॒તીય॒મુદ॑યચ્છ॒-ત્તં-વિઁષ્ણુ॒રન્વ॑તિષ્ઠત જ॒હીતિ॒ સો᳚-ઽબ્રવી॒ન્મા મે॒ પ્ર હા॒રસ્તિ॒ વા ઇ॒દ-મ્મયિ॑ વી॒ર્ય॑-ન્ત-ત્તે॒ પ્ર દા᳚સ્યા॒મીતિ॒ તસ્મા॑ ઉ॒ક્થ્ય॑મે॒વ પ્રાય॑ચ્છ॒-ત્ત-ન્નિર્મા॑ય-મ્ભૂ॒તમ॑હન્. ય॒જ્ઞો હિ તસ્ય॑ મા॒યા-ઽઽસી॒-દ્યદુ॒ક્થ્યો॑ ગૃ॒હ્યત॑ ઇન્દ્રિ॒યમે॒વ [ ] 2

ત-દ્વી॒ર્યં॑-યઁજ॑માનો॒ ભ્રાતૃ॑વ્યસ્ય વૃઙ્ક્ત॒ ઇન્દ્રા॑ય ત્વા બૃ॒હ-દ્વ॑તે॒ વય॑સ્વત॒ ઇત્યા॒હેન્દ્રા॑ય॒ હિ સ ત-મ્પ્રાય॑ચ્છ॒-ત્તસ્મૈ᳚ ત્વા॒ વિષ્ણ॑વે॒ ત્વેત્યા॑હ॒ યદે॒વ વિષ્ણુ॑ર॒ન્વતિ॑ષ્ઠત જ॒હીતિ॒ તસ્મા॒-દ્વિષ્ણુ॑મ॒ન્વાભ॑જતિ॒ ત્રિર્નિર્ગૃ॑હ્ણાતિ॒ ત્રિર્હિ સ ત-ન્તસ્મૈ॒ પ્રાય॑ચ્છદે॒ષ તે॒ યોનિઃ॒ પુન॑ર્હવિર॒સીત્યા॑હ॒ પુનઃ॑પુન॒- [પુનઃ॑પુનઃ, હ્ય॑સ્મા-] 3

ર્-હ્ય॑સ્મા-ન્નિર્ગૃ॒હ્ણાતિ॒ ચક્ષુ॒ર્વા એ॒ત-દ્ય॒જ્ઞસ્ય॒ યદુ॒ક્થ્ય॑-સ્તસ્મા॑દુ॒ક્થ્યગ્ં॑ હુ॒તગ્ં સોમા॑ અ॒ન્વાય॑ન્તિ॒ તસ્મા॑દા॒ત્મા ચક્ષુ॒રન્વે॑તિ॒ તસ્મા॒દેકં॒-યઁન્ત॑-મ્બ॒હવો-ઽનુ॑ યન્તિ॒ તસ્મા॒દેકો॑ બહૂ॒ના-મ્ભ॒દ્રો ભ॑વતિ॒ તસ્મા॒દેકો॑ બ॒હ્વીર્જા॒યા વિ॑ન્દતે॒ યદિ॑ કા॒મયે॑તા-દ્ધ્વ॒ર્યુ-રા॒ત્માનં॑-યઁજ્ઞ યશ॒સેના᳚-ર્પયેય॒-મિત્ય॑ન્ત॒રા-ઽઽહ॑વ॒નીય॑-ઞ્ચ હવિ॒ર્ધાન॑-ઞ્ચ॒ તિષ્ઠ॒ન્નવ॑ નયે- [નયેત્, આ॒ત્માન॑મે॒વ] 4

-દા॒ત્માન॑મે॒વ ય॑જ્ઞયશ॒સેના᳚ર્પયતિ॒ યદિ॑ કા॒મયે॑ત॒ યજ॑માનં-યઁજ્ઞ યશ॒સેના᳚ર્પયેય॒-મિત્ય॑ન્ત॒રા સ॑દોહવિર્ધા॒ને તિષ્ઠ॒ન્નવ॑ નયે॒-દ્યજ॑માનમે॒વ ય॑જ્ઞયશ॒સેના᳚-ર્પયતિ॒ યદિ॑ કા॒મયે॑ત સદ॒સ્યાન્॑ યજ્ઞ યશ॒સેના᳚-ર્પયેય॒મિતિ॒ સદ॑ આ॒લભ્યાવ॑ નયે-થ્સદ॒સ્યા॑ને॒વ ય॑જ્ઞયશ॒સેના᳚ર્પયતિ ॥ 5 ॥

(ઇતી᳚ - ન્દ્રિ॒યમે॒વ - પુનઃ॑ પુન - ર્નયે॒ત્ - ત્રય॑સ્ત્રિગ્ંશચ્ચ) (અ. 1)

આયુ॒ર્વા એ॒ત-દ્ય॒જ્ઞસ્ય॒ ય-દ્ધ્રુ॒વ ઉ॑ત્ત॒મો ગ્રહા॑ણા-ઙ્ગૃહ્યતે॒ તસ્મા॒-દાયુઃ॑ પ્રા॒ણાના॑-મુત્ત॒મ-મ્મૂ॒ર્ધાન॑-ન્દિ॒વો અ॑ર॒તિ-મ્પૃ॑થિ॒વ્યા ઇત્યા॑હ મૂ॒ર્ધાન॑-મે॒વૈનગ્ં॑ સમા॒નાના᳚-ઙ્કરોતિ વૈશ્વાન॒ર-મૃ॒તાય॑ જા॒ત-મ॒ગ્નિ-મિત્યા॑હ વૈશ્વાન॒રગ્ં હિ દે॒વત॒યા-ઽઽયુ॑-રુભ॒યતો॑ વૈશ્વાનરો ગૃહ્યતે॒ તસ્મા॑-દુભ॒યતઃ॑ પ્રા॒ણા અ॒ધસ્તા᳚-ચ્ચો॒પરિ॑ષ્ટા-ચ્ચા॒ર્ધિનો॒-ઽન્યે ગ્રહા॑ ગૃ॒હ્યન્તે॒-ઽર્ધી ધ્રુ॒વ-સ્તસ્મા॑- [ધ્રુ॒વ-સ્તસ્મા᳚ત્, અ॒ર્ધ્યવા᳚-] 6

-દ॒ર્ધ્યવા᳚-મ્પ્રા॒ણો᳚-ઽન્યેષા᳚-મ્પ્રા॒ણાના॒-મુપો᳚પ્તે॒-ઽન્યે ગ્રહા᳚-સ્સા॒દ્યન્તે-ઽનુ॑પોપ્તે ધ્રુ॒વસ્તસ્મા॑-દ॒સ્થ્નાન્યાઃ પ્ર॒જાઃ પ્ર॑તિ॒તિષ્ઠ॑ન્તિ મા॒ગ્ં॒સેના॒ન્યા અસુ॑રા॒ વા ઉ॑ત્તર॒તઃ પૃ॑થિ॒વી-મ્પ॒ર્યાચિ॑કીર્ષ॒-ન્તા-ન્દે॒વા ધ્રુ॒વેણા॑દૃગ્ંહ॒-ન્ત-દ્ધ્રુ॒વસ્ય॑ ધ્રુવ॒ત્વં-યઁ-દ્ધ્રુ॒વ ઉ॑ત્તર॒ત-સ્સા॒દ્યતે॒ ધૃત્યા॒ આયુ॒ર્વા એ॒ત-દ્ય॒જ્ઞસ્ય॒ ય-દ્ધ્રુ॒વ આ॒ત્મા હોતા॒ યદ્ધો॑તૃચમ॒સે ધ્રુ॒વ-મ॑વ॒નય॑ત્યા॒ત્મન્ને॒વ ય॒જ્ઞસ્યા- [ય॒જ્ઞસ્ય॑, આયુ॑-ર્દધાતિ] 7

-ઽઽયુ॑-ર્દધાતિ પુ॒રસ્તા॑-દુ॒ક્થસ્યા॑-ઽવ॒નીય॒ ઇત્યા॑હુઃ પુ॒રસ્તા॒દ્ધ્યાયુ॑ષો ભુ॒ઙ્ક્તે મ॑દ્ધ્ય॒તો॑-ઽવ॒નીય॒ ઇત્યા॑હુર્મદ્ધ્ય॒મેન॒ હ્યાયુ॑ષો ભુ॒ઙ્ક્ત ઉ॑ત્તરા॒ર્ધે॑-ઽવ॒નીય॒ ઇત્યા॑હુરુત્ત॒મેન॒ હ્યાયુ॑ષો ભુ॒ઙ્ક્તે વૈ᳚શ્વદે॒વ્યામૃ॒ચિ શ॒સ્યમા॑નાયા॒મવ॑ નયતિ વૈશ્વદે॒વ્યો॑ વૈ પ્ર॒જાઃ પ્ર॒જાસ્વે॒વા-ઽઽયુ॑ર્દધાતિ ॥ 8 ॥

(ધ્રુ॒વસ્તસ્મા॑ - દે॒વ ય॒જ્ઞસ્યૈ - કા॒ન્નચ॑ત્વારિ॒ગ્ં॒શચ્ચ॑) (અ. 2)

ય॒જ્ઞેન॒ વૈ દે॒વા-સ્સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒કમા॑ય॒-ન્તે॑-ઽમન્યન્ત મનુ॒ષ્યા॑ નો॒-ઽન્વાભ॑વિષ્ય॒ન્તીતિ॒ તે સં॑વઁથ્સ॒રેણ॑ યોપયિ॒ત્વા સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒કમા॑ય॒-ન્તમૃષ॑ય ઋતુગ્ર॒હૈરે॒વાનુ॒ પ્રાજા॑ન॒ન્॒. યદૃ॑તુગ્ર॒હા ગૃ॒હ્યન્તે॑ સુવ॒ર્ગસ્ય॑ લો॒કસ્ય॒ પ્રજ્ઞા᳚ત્યૈ॒ દ્વાદ॑શ ગૃહ્યન્તે॒ દ્વાદ॑શ॒ માસા᳚-સ્સંવઁથ્સ॒ર-સ્સં॑વઁથ્સ॒રસ્ય॒ પ્રજ્ઞા᳚ત્યૈ સ॒હ પ્ર॑થ॒મૌ ગૃ॑હ્યેતે સ॒હોત્ત॒મૌ તસ્મા॒-દ્દ્વૌદ્વા॑વૃ॒તૂ ઉ॑ભ॒યતો॑મુખ-મૃતુપા॒ત્ર-મ્ભ॑વતિ॒ કો [મ્ભ॑વતિ॒ કઃ, હિ ત-દ્વેદ॒] 9

હિ ત-દ્વેદ॒ યત॑ ઋતૂ॒ના-મ્મુખ॑મૃ॒તુના॒ પ્રેષ્યેતિ॒ ષ-ટ્કૃત્વ॑ આહ॒ ષડ્વા ઋ॒તવ॑ ઋ॒તૂને॒વ પ્રી॑ણાત્યૃ॒તુભિ॒રિતિ॑ ચ॒તુશ્ચતુ॑ષ્પદ એ॒વ પ॒શૂ-ન્પ્રી॑ણાતિ॒ દ્વિઃ પુન॑ર્-ઋ॒તુના॑-ઽઽહ દ્વિ॒પદ॑ એ॒વ પ્રી॑ણાત્યૃ॒તુના॒ પ્રેષ્યેતિ॒ ષ-ટ્કૃત્વ॑ આહ॒ર્તુભિ॒રિતિ॑ ચ॒તુસ્તસ્મા॒-ચ્ચતુ॑ષ્પાદઃ પ॒શવ॑ ઋ॒તૂનુપ॑ જીવન્તિ॒ દ્વિઃ [દ્વિઃ, પુન॑ર્-ઋ॒તુના॑-ઽઽહ॒] 10

પુન॑ર્-ઋ॒તુના॑-ઽઽહ॒ તસ્મા᳚-દ્દ્વિ॒પાદ॒શ્ચતુ॑ષ્પદઃ પ॒શૂનુપ॑ જીવન્ત્યૃ॒તુના॒ પ્રેષ્યેતિ॒ ષ-ટ્કૃત્વ॑ આહ॒ર્તુભિ॒રિતિ॑ ચ॒તુર્દ્વિઃ પુન॑ર્-ઋ॒તુના॑-ઽઽહા॒ ઽઽક્રમ॑ણમે॒વ ત-થ્સેતું॒-યઁજ॑માનઃ કુરુતે સુવ॒ર્ગસ્ય॑ લો॒કસ્ય॒ સમ॑ષ્ટ્યૈ॒ નાન્યો᳚-ઽન્યમનુ॒ પ્રપ॑દ્યેત॒ યદ॒ન્યો᳚-ઽન્યમ॑નુ પ્ર॒પદ્યે॑ત॒ર્તુર્-ઋ॒તુમનુ॒ પ્રપ॑દ્યેત॒ર્તવો॒ મોહુ॑કા-સ્સ્યુઃ॒ [મોહુ॑કા-સ્સ્યુઃ, પ્રસિ॑દ્ધમે॒વા-] 11

પ્રસિ॑દ્ધમે॒વા-દ્ધ્વ॒ર્યુ-ર્દક્ષિ॑ણેન॒ પ્રપ॑દ્યતે॒ પ્રસિ॑દ્ધ-મ્પ્રતિપ્રસ્થા॒તોત્ત॑રેણ॒ તસ્મા॑-દાદિ॒ત્ય-ષ્ષણ્મા॒સો દક્ષિ॑ણેનૈતિ॒ ષડુત્ત॑રેણો-પયા॒મગૃ॑હીતો-ઽસિ સ॒ગ્ં॒ સર્પો᳚-ઽસ્યગ્ંહસ્પ॒ત્યાય॒ ત્વેત્યા॒હાસ્તિ॑ ત્રયોદ॒શો માસ॒ ઇત્યા॑હુ॒સ્ત-મે॒વ ત-ત્પ્રી॑ણાતિ ॥ 12 ॥

(કો - જી॑વન્તિ॒ દ્વિઃ - સ્યુ॒ - શ્ચતુ॑સ્ત્રિગ્ંશચ્ચ) (અ. 3)

સુ॒વ॒ર્ગાય॒ વા એ॒તે લો॒કાય॑ ગૃહ્યન્તે॒ યદૃ॑તુગ્ર॒હા જ્યોતિ॑-રિન્દ્રા॒ગ્ની યદૈ᳚ન્દ્રા॒ગ્ન-મૃ॑તુપા॒ત્રેણ॑ ગૃ॒હ્ણાતિ॒ જ્યોતિ॑-રે॒વા-ઽસ્મા॑ ઉ॒પરિ॑ષ્ટા-દ્દધાતિ સુવ॒ર્ગસ્ય॑ લો॒કસ્યા-ઽનુ॑ખ્યાત્યા ઓજો॒ભૃતૌ॒ વા એ॒તૌ દે॒વાનાં॒-યઁદિ॑ન્દ્રા॒ગ્ની યદૈ᳚ન્દ્રા॒ગ્નો ગૃ॒હ્યત॒ ઓજ॑ એ॒વાવ॑ રુન્ધે વૈશ્વદે॒વગ્ં શુ॑ક્રપા॒ત્રેણ॑ ગૃહ્ણાતિ વૈશ્વદે॒વ્યો॑ વૈ પ્ર॒જા અ॒સાવા॑દિ॒ત્ય-શ્શુ॒ક્રો ય-દ્વૈ᳚શ્વદે॒વગ્ં શુ॑ક્રપા॒ત્રેણ॑ ગૃ॒હ્ણાતિ॒ તસ્મા॑-દ॒સા-વા॑દિ॒ત્ય- [તસ્મા॑-દ॒સા-વા॑દિ॒ત્યઃ, સર્વાઃ᳚] 13

-સ્સર્વાઃ᳚ પ્ર॒જાઃ પ્ર॒ત્યઙ્ઙુદે॑તિ॒ તસ્મા॒-થ્સર્વ॑ એ॒વ મ॑ન્યતે॒ મા-મ્પ્રત્યુદ॑ગા॒દિતિ॑ વૈશ્વદે॒વગ્ં શુ॑ક્રપા॒ત્રેણ॑ ગૃહ્ણાતિ વૈશ્વદે॒વ્યો॑ વૈ પ્ર॒જાસ્તેજઃ॑ શુ॒ક્રો ય-દ્વૈ᳚શ્વદે॒વગ્ં શુ॑ક્રપા॒ત્રેણ॑ ગૃ॒હ્ણાતિ॑ પ્ર॒જાસ્વે॒વ તેજો॑ દધાતિ ॥ 14 ॥

(તસ્મા॑દ॒સાવા॑દિ॒ત્ય - સ્ત્રિ॒ગ્ં॒શચ્ચ॑) (અ. 4)

ઇન્દ્રો॑ મ॒રુદ્ભિ॒-સ્સાંવિઁ॑દ્યેન॒ માદ્ધ્ય॑ન્દિને॒ સવ॑ને વૃ॒ત્રમ॑હ॒ન્॒. યન્માદ્ધ્ય॑ન્દિને॒ સવ॑ને મરુત્વ॒તીયા॑ ગૃ॒હ્યન્તે॒ વાર્ત્ર॑ઘ્ના એ॒વ તે યજ॑માનસ્ય ગૃહ્યન્તે॒ તસ્ય॑ વૃ॒ત્ર-ઞ્જ॒ઘ્નુષ॑ ઋ॒તવો॑-ઽમુહ્ય॒ન્થ્સ ઋ॑તુપા॒ત્રેણ॑ મરુત્વ॒તીયા॑નગૃહ્ણા॒-ત્તતો॒ વૈ સ ઋ॒તૂ-ન્પ્રાજા॑ના॒-દ્યદૃ॑તુપા॒ત્રેણ॑ મરુત્વ॒તીયા॑ ગૃ॒હ્યન્ત॑ ઋતૂ॒ના-મ્પ્રજ્ઞા᳚ત્યૈ॒ વજ્રં॒-વાઁ એ॒તં-યઁજ॑માનો॒ ભ્રાતૃ॑વ્યાય॒ પ્ર હ॑રતિ॒ યન્મ॑રુત્વ॒તીયા॒ ઉદે॒વ પ્ર॑થ॒મેન॑ [ઉદે॒વ પ્ર॑થ॒મેન॑, ય॒ચ્છ॒તિ॒ પ્ર હ॑રતિ] 15

યચ્છતિ॒ પ્ર હ॑રતિ દ્વિ॒તીયે॑ન સ્તૃણુ॒તે તૃ॒તીયે॒ના-ઽઽયુ॑ધં॒-વાઁ એ॒ત-દ્યજ॑માન॒-સ્સગ્ગ્ સ્કુ॑રુતે॒ યન્મ॑રુત્વ॒તીયા॒ ધનુ॑રે॒વ પ્ર॑થ॒મો જ્યા દ્વિ॒તીય॒ ઇષુ॑સ્તૃ॒તીયઃ॒ પ્રત્યે॒વ પ્ર॑થ॒મેન॑ ધત્તે॒ વિસૃ॑જતિ દ્વિ॒તીયે॑ન॒ વિદ્ધ્ય॑તિ તૃ॒તીયે॒નેન્દ્રો॑ વૃ॒ત્રગ્ં હ॒ત્વા પરા᳚-મ્પરા॒વત॑-મગચ્છ॒-દપા॑રાધ॒મિતિ॒ મન્ય॑માન॒-સ્સ હરિ॑તો-ઽભવ॒-થ્સ એ॒તા-ન્મ॑રુત્વ॒તીયા॑-નાત્મ॒સ્પર॑ણા-નપશ્ય॒-ત્તાન॑ગૃહ્ણીત [ ] 16

પ્રા॒ણમે॒વ પ્ર॑થ॒મેના᳚-સ્પૃણુતાપા॒ન-ન્દ્વિ॒તીયે॑ના॒-ઽઽત્માન॑-ન્તૃ॒તીયે॑ના-ઽઽત્મ॒સ્પર॑ણા॒ વા એ॒તે યજ॑માનસ્ય ગૃહ્યન્તે॒ યન્મ॑રુત્વ॒તીયાઃ᳚ પ્રા॒ણમે॒વ પ્ર॑થ॒મેન॑ સ્પૃણુતે-ઽપા॒ન-ન્દ્વિ॒તીયે॑ના॒-ઽઽત્માન॑-ન્તૃ॒તીયે॒નેન્દ્રો॑ વૃ॒ત્રમ॑હ॒-ન્ત-ન્દે॒વા અ॑બ્રુવ-ન્મ॒હાન્. વા અ॒યમ॑ભૂ॒દ્યો વૃ॒ત્રમવ॑ધી॒દિતિ॒ તન્મ॑હે॒ન્દ્રસ્ય॑ મહેન્દ્ર॒ત્વગ્ં સ એ॒ત-મ્મા॑હે॒ન્દ્ર-મુ॑દ્ધા॒ર-મુદ॑હરત વૃ॒ત્રગ્ં હ॒ત્વા-ઽન્યાસુ॑ દે॒વતા॒સ્વ ધિ॒ યન્મા॑હે॒ન્દ્રો ગૃ॒હ્યત॑ ઉદ્ધા॒રમે॒વ તં-યઁજ॑માન॒ ઉદ્ધ॑રતે॒-ઽન્યાસુ॑ પ્ર॒જાસ્વધિ॑ શુક્રપા॒ત્રેણ॑ ગૃહ્ણાતિ યજમાનદેવ॒ત્યો॑ વૈ મા॑હે॒ન્દ્રસ્તેજઃ॑ શુ॒ક્રો યન્મા॑હે॒ન્દ્રગ્ં શુ॑ક્રપા॒ત્રેણ॑ ગૃ॒હ્ણાતિ॒ યજ॑માન એ॒વ તેજો॑ દધાતિ ॥ 17 ॥

(પ્ર॒થ॒મેના॑ - ગૃહ્ણીત - દે॒વતા᳚સ્વ॒ - ષ્ટાવિગ્ં॑શતિશ્ચ) (અ. 5)

અદિ॑તિઃ પુ॒ત્રકા॑મા સા॒દ્ધ્યેભ્યો॑ દે॒વેભ્યો᳚ બ્રહ્મૌદ॒નમ॑પચ॒-ત્તસ્યા॑ ઉ॒ચ્છેષ॑ણમદદુ॒સ્ત-ત્પ્રા-ઽઽશ્ઞા॒-થ્સા રેતો॑-ઽધત્ત॒ તસ્યૈ॑ ચ॒ત્વાર॑ આદિ॒ત્યા અ॑જાયન્ત॒ સા દ્વિ॒તીય॑મપચ॒-થ્સા-ઽમ॑ન્યતો॒ચ્છેષ॑ણાન્મ ઇ॒મે᳚-ઽજ્ઞત॒ યદગ્રે᳚ પ્રાશિ॒ષ્યામી॒તો મે॒ વસી॑યાગ્ંસો જનિષ્યન્ત॒ ઇતિ॒ સા-ઽગ્રે॒ પ્રા-ઽઽશ્ઞા॒-થ્સા રેતો॑-ઽધત્ત॒ તસ્યૈ॒ વ્યૃ॑દ્ધમા॒ણ્ડમ॑જાયત॒ સા-ઽઽદિ॒ત્યેભ્ય॑ એ॒વ [ ] 18

તૃ॒તીય॑મપચ॒-દ્ભોગા॑ય મ ઇ॒દગ્ગ્ શ્રા॒ન્તમ॒સ્ત્વિતિ॒ તે᳚-ઽબ્રુવ॒ન્ વરં॑-વૃઁણામહૈ॒ યો-ઽતો॒ જાયા॑તા અ॒સ્માક॒ગ્ં॒ સ એકો॑-ઽસ॒દ્યો᳚-ઽસ્ય પ્ર॒જાયા॒મૃદ્ધ્યા॑તા અ॒સ્માક॒-મ્ભોગા॑ય ભવા॒દિતિ॒ તતો॒ વિવ॑સ્વાનાદિ॒ત્યો॑ ઽજાયત॒ તસ્ય॒ વા ઇ॒ય-મ્પ્ર॒જા યન્મ॑નુ॒ષ્યા᳚સ્તાસ્વેક॑ એ॒વર્ધો યો યજ॑તે॒ સ દે॒વાના॒-મ્ભોગા॑ય ભવતિ દે॒વા વૈ ય॒જ્ઞા- [ય॒જ્ઞાત્, રુ॒દ્ર-મ॒ન્ત-] 19

-દ્રુ॒દ્ર-મ॒ન્ત-રા॑ય॒ન્-થ્સ આ॑દિ॒ત્યાન॒ન્વાક્ર॑મત॒ તે દ્વિ॑દેવ॒ત્યા᳚-ન્પ્રાપ॑દ્યન્ત॒ તા-ન્ન પ્રતિ॒ પ્રાય॑ચ્છ॒-ન્તસ્મા॒દપિ॒ વદ્ધ્ય॒-મ્પ્રપ॑ન્ન॒-ન્ન પ્રતિ॒ પ્રય॑ચ્છન્તિ॒ તસ્મા᳚-દ્દ્વિદેવ॒ત્યે᳚ભ્ય આદિ॒ત્યો નિર્ગૃ॑હ્યતે॒ યદુ॒ચ્છેષ॑ણા॒-દજા॑યન્ત॒ તસ્મા॑-દુ॒ચ્છેષ॑ણા-દ્ગૃહ્યતે તિ॒સૃભિ॑ર્-ઋ॒ગ્ભિર્ગૃ॑હ્ણાતિ મા॒તા પિ॒તા પુ॒ત્રસ્તદે॒વ તન્મિ॑થુ॒ન-મુલ્બ॒-ઙ્ગર્ભો॑ જ॒રાયુ॒ તદે॒વ ત- [તદે॒વ તત્, મિ॒થુ॒ન-મ્પ॒શવો॒] 20

-ન્મિ॑થુ॒ન-મ્પ॒શવો॒ વા એ॒તે યદા॑દિ॒ત્ય ઊર્ગ્દધિ॑ દ॒દ્ધ્ના મ॑દ્ધ્ય॒ત-શ્શ્રી॑ણા॒ત્યૂર્જ॑મે॒વ પ॑શૂ॒ના-મ્મ॑દ્ધ્ય॒તો દ॑ધાતિ શૃતાત॒ઙ્ક્યે॑ન મેદ્ધ્ય॒ત્વાય॒ તસ્મા॑દા॒મા પ॒ક્વ-ન્દુ॑હે પ॒શવો॒ વા એ॒તે યદા॑દિ॒ત્યઃ પ॑રિ॒શ્રિત્ય॑ ગૃહ્ણાતિ પ્રતિ॒રુદ્ધ્યૈ॒વા-ઽસ્મૈ॑ પ॒શૂ-ન્ગૃ॑હ્ણાતિ પ॒શવો॒ વા એ॒તે યદા॑દિ॒ત્ય એ॒ષ રુ॒દ્રો યદ॒ગ્નિઃ પ॑રિ॒શ્રિત્ય॑ ગૃહ્ણાતિ રુ॒દ્રાદે॒વ પ॒શૂ-ન॒ન્ત-ર્દ॑ધા- [-ન॒ન્ત-ર્દ॑ધાતિ, એ॒ષ વૈ] 21

-ત્યે॒ષ વૈ વિવ॑સ્વાનાદિ॒ત્યો યદુ॑પાગ્ં શુ॒સવ॑ન॒-સ્સ એ॒તમે॒વ સો॑મપી॒થ-મ્પરિ॑ શય॒ આ તૃ॑તીયસવ॒ના-દ્વિવ॑સ્વ આદિત્યૈ॒ષ તે॑ સોમપી॒થ ઇત્યા॑હ॒ વિવ॑સ્વન્ત-મે॒વા-ઽઽદિ॒ત્યગ્ં સો॑મપી॒થેન॒ સમ॑ર્ધયતિ॒ યા દિ॒વ્યા વૃષ્ટિ॒સ્તયા᳚ ત્વા શ્રીણા॒મીતિ॒ વૃષ્ટિ॑કામસ્ય શ્રીણીયા॒-દ્વૃષ્ટિ॑મે॒વાવ॑ રુન્ધે॒ યદિ॑ તા॒જ-ક્પ્ર॒સ્કન્દે॒-દ્વર્ષુ॑કઃ પ॒ર્જન્યઃ॑ સ્યા॒દ્યદિ॑ ચિ॒રમવ॑ર્ષુકો॒ ન સા॑દય॒ત્યસ॑ન્ના॒દ્ધિ પ્ર॒જાઃ પ્ર॒જાય॑ન્તે॒ નાનુ॒ વષ॑-ટ્કરોતિ॒ યદ॑નુવષટ્કુ॒ર્યા--દ્રુ॒દ્ર-મ્પ્ર॒જા અ॒ન્વવ॑સૃજે॒ન્ન હુ॒ત્વાન્વી᳚ક્ષેત॒ યદ॒ન્વીક્ષે॑ત॒ ચક્ષુ॑રસ્ય પ્ર॒માયુ॑કગ્ગ્ સ્યા॒-ત્તસ્મા॒ન્નાન્વીક્ષ્યઃ॑ ॥ 22 ॥

(એ॒વ - ય॒જ્ઞા - જ્જ॒રાયુ॒ તદે॒વ તદ॒ - ન્તર્દ॑ધાતિ॒ - ન - સ॒પ્તવિગ્ં॑શતિશ્ચ) (અ. 6)

અ॒ન્ત॒ર્યા॒મ॒પા॒ત્રેણ॑ સાવિ॒ત્ર-મા᳚ગ્રય॒ણા-દ્ગૃ॑હ્ણાતિ પ્ર॒જાપ॑તિ॒ર્વા એ॒ષ યદા᳚ગ્રય॒ણઃ પ્ર॒જાના᳚-મ્પ્ર॒જન॑નાય॒ ન સા॑દય॒ત્યસ॑ન્ના॒દ્ધિ પ્ર॒જાઃ પ્ર॒જાય॑ન્તે॒ નાનુ॒ વષ॑-ટ્કરોતિ॒ યદ॑નુવષટ્કુ॒ર્યા-દ્રુ॒દ્ર-મ્પ્ર॒જા અ॒ન્વવ॑સૃજે-દે॒ષ વૈ ગા॑ય॒ત્રો દે॒વાનાં॒-યઁ-થ્સ॑વિ॒તૈષ ગા॑યત્રિ॒યૈ લો॒કે ગૃ॑હ્યતે॒ યદા᳚ગ્રય॒ણો યદ॑ન્તર્યામપા॒ત્રેણ॑ સાવિ॒ત્ર-મા᳚ગ્રય॒ણા-દ્ગૃ॒હ્ણાતિ॒ સ્વા-દે॒વૈનં॒-યોઁને॒-ર્નિર્ગૃ॑હ્ણાતિ॒ વિશ્વે॑ [વિશ્વે᳚, દે॒વા-સ્તૃ॒તીય॒ગ્ં॒] 23

દે॒વા-સ્તૃ॒તીય॒ગ્ં॒ સવ॑ન॒-ન્નોદ॑યચ્છ॒-ન્તે સ॑વિ॒તાર॑-મ્પ્રાતસ્સવ॒નભા॑ગ॒ગ્ં॒ સન્ત॑-ન્તૃતીયસવ॒નમ॒ભિ પર્ય॑ણય॒-ન્તતો॒ વૈ તે તૃ॒તીય॒ગ્ં॒ સવ॑ન॒-મુદ॑યચ્છ॒ન્॒. ય-ત્તૃ॑તીયસવ॒ને સા॑વિ॒ત્રો ગૃ॒હ્યતે॑ તૃ॒તીય॑સ્ય॒ સવ॑ન॒સ્યોદ્ય॑ત્યૈ સવિતૃપા॒ત્રેણ॑ વૈશ્વદે॒વ-ઙ્ક॒લશા᳚-દ્ગૃહ્ણાતિ વૈશ્વદે॒વ્યો॑ વૈ પ્ર॒જા વૈ᳚શ્વદે॒વઃ ક॒લશઃ॑ સવિ॒તા પ્ર॑સ॒વાના॑મીશે॒ ય-થ્સ॑વિતૃપા॒ત્રેણ॑ વૈશ્વદે॒વ-ઙ્ક॒લશા᳚-દ્ગૃ॒હ્ણાતિ॑ સવિ॒તૃપ્ર॑સૂત એ॒વાસ્મૈ᳚ પ્ર॒જાઃ પ્ર [પ્ર॒જાઃ પ્ર, જ॒ન॒ય॒તિ॒ સોમે॒ સોમ॑મ॒ભિ] 24

જ॑નયતિ॒ સોમે॒ સોમ॑મ॒ભિ ગૃ॑હ્ણાતિ॒ રેત॑ એ॒વ ત-દ્દ॑ધાતિ સુ॒શર્મા॑-ઽસિ સુપ્રતિષ્ઠા॒ન ઇત્યા॑હ॒ સોમે॒ હિ સોમ॑મભિગૃ॒હ્ણાતિ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યા એ॒તસ્મિ॒ન્ વા અપિ॒ ગ્રહે॑ મનુ॒ષ્યે᳚ભ્યો દે॒વેભ્યઃ॑ પિ॒તૃભ્યઃ॑ ક્રિયતે સુ॒શર્મા॑-ઽસિ સુપ્રતિષ્ઠા॒ન ઇત્યા॑હ મનુ॒ષ્યે᳚ભ્ય એ॒વૈતેન॑ કરોતિ બૃ॒હદિત્યા॑હ દે॒વેભ્ય॑ એ॒વૈતેન॑ કરોતિ॒ નમ॒ ઇત્યા॑હ પિ॒તૃભ્ય॑ એ॒વૈતેન॑ કરોત્યે॒ તાવ॑તી॒ ર્વૈ દે॒વતા॒સ્તાભ્ય॑ એ॒વૈન॒ગ્ં॒ સર્વા᳚ભ્યો ગૃહ્ણાત્યે॒ષ તે॒ યોનિ॒ર્વિશ્વે᳚ભ્યસ્ત્વા દે॒વેભ્ય॒ ઇત્યા॑હ વૈશ્વદે॒વો હ્યે॑ષઃ ॥ 25 ॥

(વિશ્વે॒ - પ્ર - પિ॒તૃભ્ય॑ એ॒વૈતેન॑ કરો॒ત્યે - કા॒ન્નવિગ્ં॑શ॒તિશ્ચ॑) (અ. 7)

પ્રા॒ણો વા એ॒ષ યદુ॑પા॒ગ્ં॒શુ-ર્યદુ॑પાગ્ંશુપા॒ત્રેણ॑ પ્રથ॒મશ્ચો᳚ત્ત॒મશ્ચ॒ ગ્રહૌ॑ ગૃ॒હ્યેતે᳚ પ્રા॒ણમે॒વાનુ॑ પ્ર॒યન્તિ॑ પ્રા॒ણમનૂદ્ય॑ન્તિ પ્ર॒જાપ॑તિ॒ર્વા એ॒ષ યદા᳚ગ્રય॒ણઃ પ્રા॒ણ ઉ॑પા॒ગ્ં॒શુઃ પત્નીઃ᳚ પ્ર॒જાઃ પ્ર જ॑નયન્તિ॒ યદુ॑પાગ્ંશુપા॒ત્રેણ॑ પાત્નીવ॒તમા᳚ગ્રય॒ણા-દ્ગૃ॒હ્ણાતિ॑ પ્ર॒જાના᳚-મ્પ્ર॒જન॑નાય॒ તસ્મા᳚-ત્પ્રા॒ણ-મ્પ્ર॒જા અનુ॒ પ્ર જા॑યન્તે દે॒વા વા ઇ॒ત ઇ॑તઃ॒ પત્ની᳚-સ્સુવ॒ર્ગં- [પત્ની᳚-સ્સુવ॒ર્ગમ્, લો॒ક-મ॑જિગાગ્ંસ॒-ન્તે] 26

-ઁલો॒ક-મ॑જિગાગ્ંસ॒-ન્તે સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒ક-ન્ન પ્રાજા॑ન॒-ન્ત એ॒ત-મ્પા᳚ત્નીવ॒તમ॑પશ્ય॒-ન્તમ॑ગૃહ્ણત॒ તતો॒ વૈ તે સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒ક-મ્પ્રાજા॑ન॒ન્॒. ય-ત્પા᳚ત્નીવ॒તો ગૃ॒હ્યતે॑ સુવ॒ર્ગસ્ય॑ લો॒કસ્ય॒ પ્રજ્ઞા᳚ત્યૈ॒ સ સોમો॒ નાતિ॑ષ્ઠત સ્ત્રી॒ભ્યો ગૃ॒હ્યમા॑ણ॒સ્ત-ઙ્ઘૃ॒તં-વઁજ્ર॑-ઙ્કૃ॒ત્વા-ઽઘ્ન॒-ન્ત-ન્નિરિ॑ન્દ્રિય-મ્ભૂ॒તમ॑ગૃહ્ણ॒-ન્તસ્મા॒-થ્સ્ત્રિયો॒ નિરિ॑ન્દ્રિયા॒ અદા॑યાદી॒રપિ॑ પા॒પા-ત્પુ॒ગ્ં॒સ ઉપ॑સ્તિતરં- [ઉપ॑સ્તિતરમ્, વ॒દ॒ન્તિ॒ ય-દ્ઘૃ॒તેન॑] 27

-ઁવદન્તિ॒ ય-દ્ઘૃ॒તેન॑ પાત્નીવ॒તગ્ગ્ શ્રી॒ણાતિ॒ વજ્રે॑ણૈ॒વૈનં॒-વઁશે॑ કૃ॒ત્વા ગૃ॑હ્ણા-ત્યુપયા॒મગૃ॑હીતો॒-ઽસીત્યા॑હે॒યં-વાઁ ઉ॑પયા॒મ-સ્તસ્મા॑દિ॒મા-મ્પ્ર॒જા અનુ॒ પ્ર જા॑યન્તે॒ બૃહ॒સ્પતિ॑સુતસ્ય ત॒ ઇત્યા॑હ॒ બ્રહ્મ॒ વૈ દે॒વાના॒-મ્બૃહ॒સ્પતિ॒-ર્બ્રહ્મ॑ણૈ॒વાસ્મૈ᳚ પ્ર॒જાઃ પ્ર જ॑નયતીન્દો॒ ઇત્યા॑હ॒ રેતો॒ વા ઇન્દૂ॒ રેત॑ એ॒વ ત-દ્દ॑ધાતીન્દ્રિયાવ॒ ઇ- [ઇતિ॑, આ॒હ॒ પ્ર॒જા] 28

-ત્યા॑હ પ્ર॒જા વા ઇ॑ન્દ્રિ॒ય-મ્પ્ર॒જા એ॒વાસ્મૈ॒ પ્ર જ॑નય॒ત્યગ્ના(3) ઇત્યા॑હા॒ગ્નિર્વૈ રે॑તો॒ધાઃ પત્ની॑વ॒ ઇત્યા॑હ મિથુન॒ત્વાય॑ સ॒જૂર્દે॒વેન॒ ત્વષ્ટ્રા॒ સોમ॑-મ્પિ॒બેત્યા॑હ॒ ત્વષ્ટા॒ વૈ પ॑શૂ॒ના-મ્મિ॑થુ॒નાનાગ્ં॑ રૂપ॒કૃ-દ્રૂ॒પમે॒વ પ॒શુષુ॑ દધાતિ દે॒વા વૈ ત્વષ્ટા॑રમજિઘાગ્ંસ॒ન્-થ્સ પત્નીઃ॒ પ્રાપ॑દ્યત॒ ત-ન્ન પ્રતિ॒ પ્રા-ઽય॑ચ્છ॒-ન્તસ્મા॒દપિ॒ [પ્રા-ઽય॑ચ્છ॒-ન્તસ્મા॒દપિ॑, વદ્ધ્ય॒-મ્પ્રપ॑ન્ન॒-] 29

વદ્ધ્ય॒-મ્પ્રપ॑ન્ન॒-ન્ન પ્રતિ॒ પ્રય॑ચ્છન્તિ॒ તસ્મા᳚-ત્પાત્નીવ॒તે ત્વષ્ટ્રે-ઽપિ॑ ગૃહ્યતે॒ ન સા॑દય॒ત્યસ॑ન્ના॒દ્ધિ પ્ર॒જાઃ પ્ર॒જાય॑ન્તે॒ નાનુ॒ વષ॑-ટ્કરોતિ॒ યદ॑નુવષ-ટ્કુ॒ર્યા-દ્રુ॒દ્ર-મ્પ્ર॒જા અ॒ન્વવ॑સૃજે॒-દ્યન્ના-ઽનુ॑વષટ્કુ॒ર્યા-દશા᳚ન્ત-મ॒ગ્ની-થ્સોમ॑-મ્ભક્ષયે-દુપા॒ગ્॒શ્વનુ॒ વષ॑-ટ્કરોતિ॒ ન રુ॒દ્ર-મ્પ્ર॒જા અ॑ન્વવસૃ॒જતિ॑ શા॒ન્તમ॒ગ્ની-થ્સોમ॑-મ્ભક્ષય॒ત્યગ્ની॒-ન્નેષ્ટુ॑-રુ॒પસ્થ॒મા સી॑દ॒ [સી॑દ, નેષ્ટઃ॒ પત્ની॑-] 30

નેષ્ટઃ॒ પત્ની॑-મુ॒દાન॒યેત્યા॑હા॒-ગ્નીદે॒વ નેષ્ટ॑રિ॒ રેતો॒ દધા॑તિ॒ નેષ્ટા॒ પત્નિ॑યામુ-દ્ગા॒ત્રા સ-ઙ્ખ્યા॑પયતિ પ્ર॒જાપ॑તિ॒ર્વા એ॒ષ યદુ॑દ્ગા॒તા પ્ર॒જાના᳚-મ્પ્ર॒જન॑નાયા॒પ ઉપ॒ પ્ર વ॑ર્તયતિ॒ રેત॑ એ॒વ ત-થ્સિ॑ઞ્ચત્યૂ॒રુણોપ॒ પ્ર વ॑ર્તયત્યૂ॒રુણા॒ હિ રેતઃ॑ સિ॒ચ્યતે॑ નગ્ન॒-ઙ્કૃત્યો॒-રુમુપ॒ પ્ર વ॑ર્તયતિ ય॒દા હિ ન॒ગ્ન ઊ॒રુર્ભવ॒ત્યથ॑ મિથુ॒ની ભ॑વ॒તો-ઽથ॒ રેતઃ॑ સિચ્ય॒તે-ઽથ॑ પ્ર॒જાઃ પ્ર જા॑યન્તે ॥ 31 ॥

(પત્ની᳚-સ્સુવ॒ર્ગ - મુપ॑સ્તિતર - મિન્દ્રિયાવ॒ ઇત્ય - પિ॑ - સીદ - મિથુ॒ન્ય॑ - ષ્ટૌ ચ॑) (અ. 8)

ઇન્દ્રો॑ વૃ॒ત્રમ॑હ॒-ન્તસ્ય॑ શીર્ષકપા॒લ-મુદૌ᳚બ્જ॒-થ્સ દ્રો॑ણકલ॒શો॑-ઽભવ॒-ત્તસ્મા॒-થ્સોમ॒-સ્સમ॑સ્રવ॒-થ્સ હા॑રિયોજ॒નો॑-ઽભવ॒-ત્તં-વ્યઁ॑ચિકિથ્સ-જ્જુ॒હવા॒ની(3) મા હૌ॒ષા(3)-મિતિ॒ સો॑-ઽમન્યત॒ યદ્ધો॒ષ્યામ્યા॒મગ્ં હો᳚ષ્યામિ॒ યન્ન હો॒ષ્યામિ॑ યજ્ઞવેશ॒સ-ઙ્ક॑રિષ્યા॒મીતિ॒ તમ॑દ્ધ્રિયત॒ હોતુ॒ગ્ં॒ સો᳚-ઽગ્નિ-ર॑બ્રવી॒ન્ન મય્યા॒મગ્ં હો᳚ષ્ય॒સીતિ॒ ત-ન્ધા॒નાભિ॑-રશ્રીણા॒- [-રશ્રીણાત્, તગ્ં શૃ॒ત-] 32

-ત્તગ્ં શૃ॒ત-મ્ભૂ॒ત-મ॑જુહો॒દ્ય-દ્ધા॒નાભિ॑ર્-હારિયોજ॒નગ્ગ્ શ્રી॒ણાતિ॑ શૃત॒ત્વાય॑ શૃ॒ત-મે॒વૈન॑-મ્ભૂ॒ત-ઞ્જુ॑હોતિ બ॒હ્વીભિઃ॑ શ્રીણાત્યે॒તાવ॑તી-રે॒વાસ્યા॒-મુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒કે કા॑મ॒દુઘા॑ ભવ॒ન્ત્યથો॒ ખલ્વા॑હુરે॒તા વા ઇન્દ્ર॑સ્ય॒ પૃશ્ઞ॑યઃ કામ॒દુઘા॒ યદ્ધા॑રિયોજ॒નીરિતિ॒ તસ્મા᳚-દ્બ॒હ્વીભિઃ॑ શ્રીણીયાદૃખ્સા॒મે વા ઇન્દ્ર॑સ્ય॒ હરી॑ સોમ॒પાનૌ॒ તયોઃ᳚ પરિ॒ધય॑ આ॒ધાનં॒-યઁદપ્ર॑હૃત્ય પરિ॒ધી-ઞ્જુ॑હુ॒યા-દ॒ન્તરા॑ધાનાભ્યા- [-દ॒ન્તરા॑ધાનાભ્યામ્, ઘા॒સ-મ્પ્ર] 33

-ઙ્ઘા॒સ-મ્પ્ર ય॑ચ્છે-ત્પ્ર॒હૃત્ય॑ પરિ॒ધીઞ્જુ॑હોતિ॒ નિરા॑ધાનાભ્યા-મે॒વ ઘા॒સ-મ્પ્ર ય॑ચ્છત્યુન્ને॒તા જુ॑હોતિ યા॒તયા॑મેવ॒ હ્યે॑તર્હ્ય॑દ્ધ્વ॒ર્યુ-સ્સ્વ॒ગાકૃ॑તો॒ ય-દ॑દ્ધ્વ॒ર્યુ-ર્જુ॑હુ॒યા-દ્યથા॒ વિમુ॑ક્ત॒-મ્પુન॑ર્યુ॒નક્તિ॑ તા॒દૃગે॒વ તચ્છી॒ર્॒ષ-ન્ન॑ધિનિ॒ધાય॑ જુહોતિ શીર્ષ॒તો હિ સ સ॒મભ॑વ-દ્વિ॒ક્રમ્ય॑ જુહોતિ વિ॒ક્રમ્ય॒ હીન્દ્રો॑ વૃ॒ત્રમહ॒ન્-થ્સમૃ॑દ્ધ્યૈ પ॒શવો॒ વૈ હા॑રિયોજ॒નીર્ય-થ્સ॑ભિ॒ન્ન્દ્યા-દલ્પા॑ [-દલ્પાઃ᳚, એ॒ન॒-મ્પ॒શવો॑] 34

એન-મ્પ॒શવો॑ ભુ॒ઞ્જન્ત॒ ઉપ॑તિષ્ઠેર॒ન્॒. યન્ન સ॑ભિ॒ન્ન્દ્યા-દ્બ॒હવ॑ એન-મ્પ॒શવો-ઽભુ॑ઞ્જન્ત॒ ઉપ॑ તિષ્ઠેર॒-ન્મન॑સા॒ સ-મ્બા॑ધત ઉ॒ભય॑-ઙ્કરોતિ બ॒હવ॑ એ॒વૈન॑-મ્પ॒શવો॑ ભુ॒ઞ્જન્ત॒ ઉપ॑ તિષ્ઠન્ત ઉન્ને॒તર્યુ॑પહ॒વ-મિ॑ચ્છન્તે॒ ય એ॒વ તત્ર॑ સોમપી॒થસ્ત-મે॒વાવ॑ રુન્ધત ઉત્તરવે॒દ્યા-ન્નિવ॑પતિ પ॒શવો॒ વા ઉ॑ત્તરવે॒દિઃ પ॒શવો॑ હારિયોજ॒નીઃ પ॒શુષ્વે॒વ પ॒શૂ-ન્પ્રતિ॑ ષ્ઠાપયન્તિ ॥ 35 ॥

(અ॒શ્રી॒ણા॒ - દ॒ન્તરા॑ધાનાભ્યા॒ - મલ્પાઃ᳚ - સ્થાપયન્તિ) (અ. 9)

ગ્રહા॒ન્॒. વા અનુ॑ પ્ર॒જાઃ પ॒શવઃ॒ પ્ર જા॑યન્ત ઉપાગ્શ્વન્તર્યા॒-માવ॑જા॒વયઃ॑ શુ॒ક્રામ॒ન્થિનૌ॒ પુરુ॑ષા ઋતુગ્ર॒હા-નેક॑શફા આદિત્યગ્ર॒હ-ઙ્ગાવ॑ આદિત્યગ્ર॒હો ભૂયિ॑ષ્ઠાભિર્-ઋ॒ગ્ભિર્ગૃ॑હ્યતે॒ તસ્મા॒-દ્ગાવઃ॑ પશૂ॒ના-મ્ભૂયિ॑ષ્ઠા॒ ય-ત્ત્રિરુ॑પા॒ગ્ં॒ શુગ્ં હસ્તે॑ન વિગૃ॒હ્ણાતિ॒ તસ્મા॒-દ્દ્વૌ ત્રીન॒જા જ॒નય॒ત્યથાવ॑યો॒ ભૂય॑સીઃ પિ॒તા વા એ॒ષ યદા᳚ગ્રય॒ણઃ પુ॒ત્રઃ ક॒લશો॒ યદા᳚ગ્રય॒ણ ઉ॑પ॒દસ્યે᳚-ત્ક॒લશા᳚-દ્ગૃહ્ણીયા॒-દ્યથા॑ પિ॒તા [ ] 36

પુ॒ત્ર-ઙ્ક્ષિ॒ત ઉ॑પ॒ધાવ॑તિ તા॒દૃગે॒વ તદ્ય-ત્ક॒લશ॑ ઉપ॒દસ્યે॑-દાગ્રય॒ણા-દ્ગૃ॑હ્ણીયા॒-દ્યથા॑ પુ॒ત્રઃ પિ॒તર॑-ઙ્ક્ષિ॒ત ઉ॑પ॒ધાવ॑તિ તા॒દૃગે॒વ તદા॒ત્મા વા એ॒ષ ય॒જ્ઞસ્ય॒ યદા᳚ગ્રય॒ણો યદ્ગ્રહો॑ વા ક॒લશો॑ વોપ॒દસ્યે॑-દાગ્રય॒ણા-દ્ગૃ॑હ્ણીયાદા॒ત્મન॑ એ॒વાધિ॑ ય॒જ્ઞ-ન્નિષ્ક॑રો॒ત્યવિ॑જ્ઞાતો॒ વા એ॒ષ ગૃ॑હ્યતે॒ યદા᳚ગ્રય॒ણ-સ્સ્થા॒લ્યા ગૃ॒હ્ણાતિ॑ વાય॒વ્યે॑ન જુહોતિ॒ તસ્મા॒- [તસ્મા᳚ત્, ગર્ભે॒ણા ઽવિ॑જ્ઞાતેન] 37

-દ્ગર્ભે॒ણા ઽવિ॑જ્ઞાતેન બ્રહ્મ॒હા ઽવ॑ભૃ॒થમવ॑ યન્તિ॒ પરા᳚ સ્થા॒લીરસ્ય॒ન્ત્યુ-દ્વા॑ય॒વ્યા॑નિ હરન્તિ॒ તસ્મા॒-થ્સ્ત્રિય॑-ઞ્જા॒તા-મ્પરા᳚-ઽસ્ય॒ન્ત્યુ-ત્પુમાગ્ં॑ સગ્ં હરન્તિ॒ ય-ત્પુ॑રો॒રુચ॒માહ॒ યથા॒ વસ્ય॑સ આ॒હર॑તિ તા॒દૃગે॒વ ત-દ્ય-દ્ગ્રહ॑-ઙ્ગૃ॒હ્ણાતિ॒ યથા॒ વસ્ય॑સ આ॒હૃત્ય॒ પ્રા-ઽઽહ॑ તા॒દૃગે॒વ ત-દ્ય-થ્સા॒દય॑તિ॒ યથા॒ વસ્ય॑સ ઉપનિ॒ધાયા॑-પ॒ક્રામ॑તિ તા॒દૃગે॒વ ત-દ્ય દ્વૈ ય॒જ્ઞસ્ય॒ સામ્ના॒ યજુ॑ષા ક્રિ॒યતે॑ શિથિ॒લ-ન્ત-દ્યદૃ॒ચા ત-દ્દૃ॒ઢ-મ્પુ॒રસ્તા॑દુપયામા॒ યજુ॑ષા ગૃહ્યન્ત ઉ॒પરિ॑ષ્ટા-દુપયામા ઋ॒ચા ય॒જ્ઞસ્ય॒ ધૃત્યૈ᳚ ॥ 38 ॥

(યથા॑ પિ॒તા-તસ્મા॑-દપ॒ક્રામ॑તિ તા॒દૃગે॒વ ત-દ્ય-દ॒ષ્ટા દ॑શ ચ) (અ. 10)

પ્રાન્યાનિ॒ પાત્રા॑ણિ યુ॒જ્યન્તે॒ નાન્યાનિ॒ યાનિ॑ પરા॒ચીના॑નિ પ્રયુ॒જ્યન્તે॒-ઽમુમે॒વ તૈર્લો॒કમ॒ભિ જ॑યતિ॒ પરા॑ઙિવ॒ હ્ય॑સૌ લો॒કો યાનિ॒ પુનઃ॑ પ્રયુ॒જ્યન્ત॑ ઇ॒મમે॒વ તૈર્લો॒કમ॒ભિ જ॑યતિ॒ પુનઃ॑પુન-રિવ॒ હ્ય॑યં-લોઁ॒કઃ પ્રાન્યાનિ॒ પાત્રા॑ણિ યુ॒જ્યન્તે॒ નાન્યાનિ॒ યાનિ॑ પરા॒ચીના॑નિ પ્રયુ॒જ્યન્તે॒ તાન્યન્વોષ॑ધયઃ॒ પરા॑ ભવન્તિ॒ યાનિ॒ પુનઃ॑ [પુનઃ॑, પ્ર॒યુ॒જ્યન્તે॒] 39

પ્રયુ॒જ્યન્તે॒ તાન્યન્વોષ॑ધયઃ॒ પુન॒રા ભ॑વન્તિ॒ પ્રાન્યાનિ॒ પાત્રા॑ણિ યુ॒જ્યન્તે॒ નાન્યાનિ॒ યાનિ॑ પરા॒ચીના॑નિ પ્રયુ॒જ્યન્તે॒ તાન્યન્વા॑ર॒ણ્યાઃ પ॒શવો-ઽર॑ણ્ય॒-મપ॑ યન્તિ॒ યાનિ॒ પુનઃ॑ પ્રયુ॒જ્યન્તે॒ તાન્યનુ॑ ગ્રા॒મ્યાઃ પ॒શવો॒ ગ્રામ॑-મુ॒પાવ॑યન્તિ॒ યો વૈ ગ્રહા॑ણા-ન્નિ॒દાનં॒-વેઁદ॑ નિ॒દાન॑વા-ન્ભવ॒ત્યાજ્ય॒-મિત્યુ॒ક્થ-ન્તદ્વૈ ગ્રહા॑ણા-ન્નિ॒દાનં॒-યઁદુ॑પા॒ગ્ં॒શુ શગ્ંસ॑તિ॒ ત- [શગ્ંસ॑તિ॒ તત્, ઉ॒પા॒ગ્શ્વ॒ન્ત॒ર્યા॒મયો॒-] 40

-દુ॑પાગ્શ્વન્તર્યા॒મયો॒-ર્યદુ॒ચ્ચૈ-સ્તદિત॑રેષા॒-ઙ્ગ્રહા॑ણામે॒તદ્વૈ ગ્રહા॑ણા-ન્નિ॒દાનં॒-યઁ એ॒વં-વેઁદ॑ નિ॒દાન॑વા-ન્ભવતિ॒ યો વૈ ગ્રહા॑ણા-મ્મિથુ॒નં-વેઁદ॒ પ્ર પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॑-ર્મિથુ॒નૈ-ર્જા॑યતે સ્થા॒લીભિ॑-ર॒ન્યે ગ્રહા॑ ગૃ॒હ્યન્તે॑ વાય॒વ્યૈ॑-ર॒ન્ય એ॒તદ્વૈ ગ્રહા॑ણા-મ્મિથુ॒નં-યઁ એ॒વં-વેઁદ॒ પ્ર પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॑-ર્મિથુ॒નૈ-ર્જા॑યત॒ ઇન્દ્ર॒સ્ત્વષ્ટુ॒-સ્સોમ॑-મભી॒ષહા॑-ઽપિબ॒-થ્સ વિષ્વ॒- [વિષ્વઙ્ઙ્॑, વ્યા᳚ર્ચ્છ॒-થ્સ] 41

ઙ્વ્યા᳚ર્ચ્છ॒-થ્સ આ॒ત્મન્ના॒રમ॑ણ॒-ન્નાવિ॑ન્દ॒-થ્સ એ॒તા-ન॑નુસવ॒ન-મ્પુ॑રો॒ડાશા॑નપશ્ય॒-ત્તા-ન્નિર॑વપ॒-ત્તૈર્વૈ સ આ॒ત્મન્ના॒રમ॑ણ-મકુરુત॒ તસ્મા॑-દનુસવ॒ન-મ્પુ॑રો॒ડાશા॒ નિરુ॑પ્યન્તે॒ તસ્મા॑-દનુસવ॒ન-મ્પુ॑રો॒ડાશા॑ના॒-મ્પ્રા-ઽશ્ઞી॑યાદા॒ત્મ-ન્ને॒વા-ઽઽરમ॑ણ-ઙ્કુરુતે॒ નૈન॒ગ્ં॒ સોમો-ઽતિ॑ પવતે બ્રહ્મવા॒દિનો॑ વદન્તિ॒ નર્ચા ન યજુ॑ષા પ॒ઙ્ક્તિ-રા᳚પ્ય॒તે-ઽથ॒ કિં ઁય॒જ્ઞસ્ય॑ પાઙ્ક્ત॒ત્વમિતિ॑ ધા॒નાઃ ક॑ર॒મ્ભઃ પ॑રિવા॒પઃ પુ॑રો॒ડાશઃ॑ પય॒સ્યા॑ તેન॑ પ॒ઙ્ક્તિ-રા᳚પ્યતે॒ ત-દ્ય॒જ્ઞસ્ય॑ પાઙ્ક્ત॒ત્વમ્ ॥ 42 ॥

(ભ॒વ॒ન્તિ॒ યાનિ॒ પુનઃ॒ - શગ્ંસ॑તિ॒ ત - દ્વિષ્વં॒ - કિં - ચતુ॑ર્દશ ચ) (અ. 11)

(ઇન્દ્રો॑ વૃ॒ત્રાય- ઽઽયુ॒ર્વે - ય॒જ્ઞેન॑ - સુવ॒ર્ગા - યેન્દ્રો॑ મ॒રુદ્ભિ॒ - રદિ॑તિ - રન્તર્યામપા॒ત્રેણ॑ - પ્રા॒ણ ઉ॑પાગ્ંશુ પા॒ત્રે - ણેન્દ્રો॑ વૃ॒ત્રમ॑હ॒-ન્તસ્ય॒ - ગ્રહા॒ન્ - પ્રાન્યા - ન્યેકા॑દશ)

(ઇન્દ્રો॑ વૃ॒ત્રાય॒ - પુન॑ર્-ઋ॒તુના॑-ઽઽહ - મિથુ॒ન-મ્પ॒શવો॒ - નેષ્ટઃ॒ પત્ની॑ - મુપાગ્શ્વન્તર્યા॒મયો॒ - દ્વિચ॑ત્વારિગ્ંશત્)

(ઇન્દ્રો॑ વૃ॒ત્રાય॑, પાઙ્ક્ત॒ત્વમ્)

॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥

॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયાં ષષ્ઠકાણ્ડે પઞ્ચમઃ પ્રશ્ન-સ્સમાપ્તઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe pañcamaḥ praśnaḥ - somamantrabrāhmaṇanirūpaṇaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

indro̭ vṛ॒trāya॒ vajra॒muda̭yaccha॒-thsa vṛ॒tro vajrā॒dudya̭tādabibhe॒-thso᳚-'bravī॒nmā me॒ pra hā॒rasti॒ vā i॒da-mmayi̭ vī॒ryaṃ̭ ta-tte॒ pra dā᳚syā॒mīti॒ tasmā̭ u॒kthya̭-mprāya̭ccha॒-ttasmai᳚ dvi॒tīya॒muda̭yaccha॒-thso᳚-'bravī॒nmā ma॒ pra hā॒rasti॒ vā i॒da-mmayi̭ vī॒rya̭-nta-tte॒ pra dā᳚syā॒mīti॒ [pra dā᳚syā॒mīti̭, tasmā̭ u॒kthya̭me॒va] 1

tasmā̭ u॒kthya̭me॒va prāya̭ccha॒-ttasmai̭ tṛ॒tīya॒muda̭yaccha॒-ttaṃ-vi~ṣṇu॒ranva̭tiṣṭhata ja॒hīti॒ so᳚-'bravī॒nmā me॒ pra hā॒rasti॒ vā i॒da-mmayi̭ vī॒rya̭-nta-tte॒ pra dā᳚syā॒mīti॒ tasmā̭ u॒kthya̭me॒va prāya̭ccha॒-tta-nnirmā̭ya-mbhū॒tama̭han. ya॒jño hi tasya̭ mā॒yā-''sī॒-dyadu॒kthyo̭ gṛ॒hyata̭ indri॒yame॒va [ ] 2

ta-dvī॒ryaṃ̭-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyasya vṛṅkta॒ indrā̭ya tvā bṛ॒ha-dva̭te॒ vaya̭svata॒ ityā॒hendrā̭ya॒ hi sa ta-mprāya̭ccha॒-ttasmai᳚ tvā॒ viṣṇa̭ve॒ tvetyā̭ha॒ yade॒va viṣṇṷra॒nvati̭ṣṭhata ja॒hīti॒ tasmā॒-dviṣṇṷma॒nvābha̭jati॒ trirnirgṛ̭hṇāti॒ trirhi sa ta-ntasmai॒ prāya̭cchade॒ṣa te॒ yoniḥ॒ puna̭rhavira॒sītyā̭ha॒ punaḥ̭puna॒- [punaḥ̭punaḥ, hya̭smā-] 3

r-hya̭smā-nnirgṛ॒hṇāti॒ cakṣu॒rvā e॒ta-dya॒jñasya॒ yadu॒kthya̭-stasmā̭du॒kthyagṃ̭ hu॒tagṃ somā̭ a॒nvāya̭nti॒ tasmā̭dā॒tmā cakṣu॒ranvḙti॒ tasmā॒dekaṃ॒-ya~nta̭-mba॒havo-'nṷ yanti॒ tasmā॒deko̭ bahū॒nā-mbha॒dro bha̭vati॒ tasmā॒deko̭ ba॒hvīrjā॒yā vi̭ndate॒ yadi̭ kā॒mayḙtā-ddhva॒ryu-rā॒tmānaṃ̭-ya~jña yaśa॒senā᳚-rpayeya॒-mitya̭nta॒rā-''ha̭va॒nīya̭-ñca havi॒rdhāna̭-ñca॒ tiṣṭha॒nnava̭ naye- [nayet, ā॒tmāna̭me॒va] 4

-dā॒tmāna̭me॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚rpayati॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ yaja̭mānaṃ-ya~jña yaśa॒senā᳚rpayeya॒-mitya̭nta॒rā sa̭dohavirdhā॒ne tiṣṭha॒nnava̭ naye॒-dyaja̭māname॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚-rpayati॒ yadi̭ kā॒mayḙta sada॒syāṋ yajña yaśa॒senā᳚-rpayeya॒miti॒ sada̭ ā॒labhyāva̭ naye-thsada॒syā̭ne॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚rpayati || 5 ||

(itī᳚ - ndri॒yame॒va - punaḥ̭ puna - rnaye॒t - traya̭strigṃśacca) (a. 1)

āyu॒rvā e॒ta-dya॒jñasya॒ ya-ddhru॒va ṷtta॒mo grahā̭ṇā-ṅgṛhyate॒ tasmā॒-dāyuḥ̭ prā॒ṇānā̭-mutta॒ma-mmū॒rdhāna̭-ndi॒vo a̭ra॒ti-mpṛ̭thi॒vyā ityā̭ha mū॒rdhāna̭-me॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti vaiśvāna॒ra-mṛ॒tāya̭ jā॒ta-ma॒gni-mityā̭ha vaiśvāna॒ragṃ hi de॒vata॒yā-''yṷ-rubha॒yato̭ vaiśvānaro gṛhyate॒ tasmā̭-dubha॒yataḥ̭ prā॒ṇā a॒dhastā᳚-cco॒pari̭ṣṭā-ccā॒rdhino॒-'nye grahā̭ gṛ॒hyante॒-'rdhī dhru॒va-stasmā̭- [dhru॒va-stasmā᳚t, a॒rdhyavā᳚-] 6

-da॒rdhyavā᳚-mprā॒ṇo᳚-'nyeṣā᳚-mprā॒ṇānā॒-mupo᳚pte॒-'nye grahā᳚-ssā॒dyante-'nṷpopte dhru॒vastasmā̭-da॒sthnānyāḥ pra॒jāḥ pra̭ti॒tiṣṭha̭nti mā॒gṃ॒senā॒nyā asṷrā॒ vā ṷttara॒taḥ pṛ̭thi॒vī-mpa॒ryāci̭kīrṣa॒-ntā-nde॒vā dhru॒veṇā̭dṛgṃha॒-nta-ddhru॒vasya̭ dhruva॒tvaṃ-ya~-ddhru॒va ṷttara॒ta-ssā॒dyate॒ dhṛtyā॒ āyu॒rvā e॒ta-dya॒jñasya॒ ya-ddhru॒va ā॒tmā hotā॒ yaddho̭tṛcama॒se dhru॒va-ma̭va॒naya̭tyā॒tmanne॒va ya॒jñasyā- [ya॒jñasya̭, āyṷ-rdadhāti] 7

-''yṷ-rdadhāti pu॒rastā̭-du॒kthasyā̭-'va॒nīya॒ ityā̭huḥ pu॒rastā॒ddhyāyṷṣo bhu॒ṅkte ma̭ddhya॒to̭-'va॒nīya॒ ityā̭hurmaddhya॒mena॒ hyāyṷṣo bhu॒ṅkta ṷttarā॒rdhḙ-'va॒nīya॒ ityā̭hurutta॒mena॒ hyāyṷṣo bhu॒ṅkte vai᳚śvade॒vyāmṛ॒ci śa॒syamā̭nāyā॒mava̭ nayati vaiśvade॒vyo̭ vai pra॒jāḥ pra॒jāsve॒vā-''yṷrdadhāti || 8 ||

(dhru॒vastasmā̭ - de॒va ya॒jñasyai - kā॒nnaca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 2)

ya॒jñena॒ vai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntḙ-'manyanta manu॒ṣyā̭ no॒-'nvābha̭viṣya॒ntīti॒ te saṃ̭va~thsa॒reṇa̭ yopayi॒tvā sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntamṛṣa̭ya ṛtugra॒haire॒vānu॒ prājā̭na॒n॒. yadṛ̭tugra॒hā gṛ॒hyantḙ suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ prajñā᳚tyai॒ dvāda̭śa gṛhyante॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒rasya॒ prajñā᳚tyai sa॒ha pra̭tha॒mau gṛ̭hyete sa॒hotta॒mau tasmā॒-ddvaudvā̭vṛ॒tū ṷbha॒yato̭mukha-mṛtupā॒tra-mbha̭vati॒ ko [mbha̭vati॒ kaḥ, hi ta-dveda॒] 9

hi ta-dveda॒ yata̭ ṛtū॒nā-mmukha̭mṛ॒tunā॒ preṣyeti॒ ṣa-ṭkṛtva̭ āha॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tūne॒va prī̭ṇātyṛ॒tubhi॒riti̭ ca॒tuścatṷṣpada e॒va pa॒śū-nprī̭ṇāti॒ dviḥ puna̭r-ṛ॒tunā̭-''ha dvi॒pada̭ e॒va prī̭ṇātyṛ॒tunā॒ preṣyeti॒ ṣa-ṭkṛtva̭ āha॒rtubhi॒riti̭ ca॒tustasmā॒-ccatṷṣpādaḥ pa॒śava̭ ṛ॒tūnupa̭ jīvanti॒ dviḥ [dviḥ, puna̭r-ṛ॒tunā̭-''ha॒] 10

puna̭r-ṛ॒tunā̭-''ha॒ tasmā᳚-ddvi॒pāda॒ścatṷṣpadaḥ pa॒śūnupa̭ jīvantyṛ॒tunā॒ preṣyeti॒ ṣa-ṭkṛtva̭ āha॒rtubhi॒riti̭ ca॒turdviḥ puna̭r-ṛ॒tunā̭-''hā॒ ''krama̭ṇame॒va ta-thsetuṃ॒-ya~ja̭mānaḥ kurute suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai॒ nānyo᳚-'nyamanu॒ prapa̭dyeta॒ yada॒nyo᳚-'nyama̭nu pra॒padyḙta॒rtur-ṛ॒tumanu॒ prapa̭dyeta॒rtavo॒ mohṷkā-ssyuḥ॒ [mohṷkā-ssyuḥ, prasi̭ddhame॒vā-] 11

prasi̭ddhame॒vā-ddhva॒ryu-rdakṣi̭ṇena॒ prapa̭dyate॒ prasi̭ddha-mpratiprasthā॒totta̭reṇa॒ tasmā̭-dādi॒tya-ṣṣaṇmā॒so dakṣi̭ṇenaiti॒ ṣaḍutta̭reṇo-payā॒magṛ̭hīto-'si sa॒gṃ॒ sarpo᳚-'syagṃhaspa॒tyāya॒ tvetyā॒hāsti̭ trayoda॒śo māsa॒ ityā̭hu॒sta-me॒va ta-tprī̭ṇāti || 12 ||

(ko - jī̭vanti॒ dviḥ - syu॒ - ścatṷstrigṃśacca) (a. 3)

su॒va॒rgāya॒ vā e॒te lo॒kāya̭ gṛhyante॒ yadṛ̭tugra॒hā jyoti̭-rindrā॒gnī yadai᳚ndrā॒gna-mṛ̭tupā॒treṇa̭ gṛ॒hṇāti॒ jyoti̭-re॒vā-'smā̭ u॒pari̭ṣṭā-ddadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasyā-'nṷkhyātyā ojo॒bhṛtau॒ vā e॒tau de॒vānāṃ॒-ya~di̭ndrā॒gnī yadai᳚ndrā॒gno gṛ॒hyata॒ oja̭ e॒vāva̭ rundhe vaiśvade॒vagṃ śṷkrapā॒treṇa̭ gṛhṇāti vaiśvade॒vyo̭ vai pra॒jā a॒sāvā̭di॒tya-śśu॒kro ya-dvai᳚śvade॒vagṃ śṷkrapā॒treṇa̭ gṛ॒hṇāti॒ tasmā̭-da॒sā-vā̭di॒tya- [tasmā̭-da॒sā-vā̭di॒tyaḥ, sarvāḥ᳚] 13

-ssarvāḥ᳚ pra॒jāḥ pra॒tyaṅṅudḙti॒ tasmā॒-thsarva̭ e॒va ma̭nyate॒ mā-mpratyuda̭gā॒diti̭ vaiśvade॒vagṃ śṷkrapā॒treṇa̭ gṛhṇāti vaiśvade॒vyo̭ vai pra॒jāstejaḥ̭ śu॒kro ya-dvai᳚śvade॒vagṃ śṷkrapā॒treṇa̭ gṛ॒hṇāti̭ pra॒jāsve॒va tejo̭ dadhāti || 14 ||

(tasmā̭da॒sāvā̭di॒tya - stri॒gṃ॒śacca̭) (a. 4)

indro̭ ma॒rudbhi॒-ssāṃvi~̭dyena॒ māddhya̭ndine॒ sava̭ne vṛ॒trama̭ha॒n॒. yanmāddhya̭ndine॒ sava̭ne marutva॒tīyā̭ gṛ॒hyante॒ vārtra̭ghnā e॒va te yaja̭mānasya gṛhyante॒ tasya̭ vṛ॒tra-ñja॒ghnuṣa̭ ṛ॒tavo̭-'muhya॒nthsa ṛ̭tupā॒treṇa̭ marutva॒tīyā̭nagṛhṇā॒-ttato॒ vai sa ṛ॒tū-nprājā̭nā॒-dyadṛ̭tupā॒treṇa̭ marutva॒tīyā̭ gṛ॒hyanta̭ ṛtū॒nā-mprajñā᳚tyai॒ vajraṃ॒-vā~ e॒taṃ-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyāya॒ pra ha̭rati॒ yanma̭rutva॒tīyā॒ ude॒va pra̭tha॒mena̭ [ude॒va pra̭tha॒mena̭, ya॒ccha॒ti॒ pra ha̭rati] 15

yacchati॒ pra ha̭rati dvi॒tīyḙna stṛṇu॒te tṛ॒tīye॒nā-''yṷdhaṃ॒-vā~ e॒ta-dyaja̭māna॒-ssagg skṷrute॒ yanma̭rutva॒tīyā॒ dhanṷre॒va pra̭tha॒mo jyā dvi॒tīya॒ iṣṷstṛ॒tīyaḥ॒ pratye॒va pra̭tha॒mena̭ dhatte॒ visṛ̭jati dvi॒tīyḙna॒ viddhya̭ti tṛ॒tīye॒nendro̭ vṛ॒tragṃ ha॒tvā parā᳚-mparā॒vata̭-magaccha॒-dapā̭rādha॒miti॒ manya̭māna॒-ssa hari̭to-'bhava॒-thsa e॒tā-nma̭rutva॒tīyā̭-nātma॒spara̭ṇā-napaśya॒-ttāna̭gṛhṇīta [ ] 16

prā॒ṇame॒va pra̭tha॒menā᳚-spṛṇutāpā॒na-ndvi॒tīyḙnā॒-''tmāna̭-ntṛ॒tīyḙnā-''tma॒spara̭ṇā॒ vā e॒te yaja̭mānasya gṛhyante॒ yanma̭rutva॒tīyāḥ᳚ prā॒ṇame॒va pra̭tha॒mena̭ spṛṇute-'pā॒na-ndvi॒tīyḙnā॒-''tmāna̭-ntṛ॒tīye॒nendro̭ vṛ॒trama̭ha॒-nta-nde॒vā a̭bruva-nma॒hān. vā a॒yama̭bhū॒dyo vṛ॒tramava̭dhī॒diti॒ tanma̭he॒ndrasya̭ mahendra॒tvagṃ sa e॒ta-mmā̭he॒ndra-mṷddhā॒ra-muda̭harata vṛ॒tragṃ ha॒tvā-'nyāsṷ de॒vatā॒sva dhi॒ yanmā̭he॒ndro gṛ॒hyata̭ uddhā॒rame॒va taṃ-ya~ja̭māna॒ uddha̭rate॒-'nyāsṷ pra॒jāsvadhi̭ śukrapā॒treṇa̭ gṛhṇāti yajamānadeva॒tyo̭ vai mā̭he॒ndrastejaḥ̭ śu॒kro yanmā̭he॒ndragṃ śṷkrapā॒treṇa̭ gṛ॒hṇāti॒ yaja̭māna e॒va tejo̭ dadhāti || 17 ||

(pra॒tha॒menā̭ - gṛhṇīta - de॒vatā᳚sva॒ - ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 5)

adi̭tiḥ pu॒trakā̭mā sā॒ddhyebhyo̭ de॒vebhyo᳚ brahmauda॒nama̭paca॒-ttasyā̭ u॒ccheṣa̭ṇamadadu॒sta-tprā-''śñā॒-thsā reto̭-'dhatta॒ tasyai̭ ca॒tvāra̭ ādi॒tyā a̭jāyanta॒ sā dvi॒tīya̭mapaca॒-thsā-'ma̭nyato॒ccheṣa̭ṇānma i॒me᳚-'jñata॒ yadagre᳚ prāśi॒ṣyāmī॒to me॒ vasī̭yāgṃso janiṣyanta॒ iti॒ sā-'gre॒ prā-''śñā॒-thsā reto̭-'dhatta॒ tasyai॒ vyṛ̭ddhamā॒ṇḍama̭jāyata॒ sā-''di॒tyebhya̭ e॒va [ ] 18

tṛ॒tīya̭mapaca॒-dbhogā̭ya ma i॒dagg śrā॒ntama॒stviti॒ te᳚-'bruva॒n varaṃ̭-vṛ~ṇāmahai॒ yo-'to॒ jāyā̭tā a॒smāka॒gṃ॒ sa eko̭-'sa॒dyo᳚-'sya pra॒jāyā॒mṛddhyā̭tā a॒smāka॒-mbhogā̭ya bhavā॒diti॒ tato॒ viva̭svānādi॒tyo̭ 'jāyata॒ tasya॒ vā i॒ya-mpra॒jā yanma̭nu॒ṣyā᳚stāsveka̭ e॒vardho yo yaja̭te॒ sa de॒vānā॒-mbhogā̭ya bhavati de॒vā vai ya॒jñā- [ya॒jñāt, ru॒dra-ma॒nta-] 19

-dru॒dra-ma॒nta-rā̭ya॒n-thsa ā̭di॒tyāna॒nvākra̭mata॒ te dvi̭deva॒tyā᳚-nprāpa̭dyanta॒ tā-nna prati॒ prāya̭ccha॒-ntasmā॒dapi॒ vaddhya॒-mprapa̭nna॒-nna prati॒ praya̭cchanti॒ tasmā᳚-ddvideva॒tye᳚bhya ādi॒tyo nirgṛ̭hyate॒ yadu॒ccheṣa̭ṇā॒-dajā̭yanta॒ tasmā̭-du॒ccheṣa̭ṇā-dgṛhyate ti॒sṛbhi̭r-ṛ॒gbhirgṛ̭hṇāti mā॒tā pi॒tā pu॒trastade॒va tanmi̭thu॒na-mulba॒-ṅgarbho̭ ja॒rāyu॒ tade॒va ta- [tade॒va tat, mi॒thu॒na-mpa॒śavo॒] 20

-nmi̭thu॒na-mpa॒śavo॒ vā e॒te yadā̭di॒tya ūrgdadhi̭ da॒ddhnā ma̭ddhya॒ta-śśrī̭ṇā॒tyūrja̭me॒va pa̭śū॒nā-mma̭ddhya॒to da̭dhāti śṛtāta॒ṅkyḙna meddhya॒tvāya॒ tasmā̭dā॒mā pa॒kva-ndṷhe pa॒śavo॒ vā e॒te yadā̭di॒tyaḥ pa̭ri॒śritya̭ gṛhṇāti prati॒ruddhyai॒vā-'smai̭ pa॒śū-ngṛ̭hṇāti pa॒śavo॒ vā e॒te yadā̭di॒tya e॒ṣa ru॒dro yada॒gniḥ pa̭ri॒śritya̭ gṛhṇāti ru॒drāde॒va pa॒śū-na॒nta-rda̭dhā- [-na॒nta-rda̭dhāti, e॒ṣa vai] 21

-tye॒ṣa vai viva̭svānādi॒tyo yadṷpāgṃ śu॒sava̭na॒-ssa e॒tame॒va so̭mapī॒tha-mpari̭ śaya॒ ā tṛ̭tīyasava॒nā-dviva̭sva ādityai॒ṣa tḙ somapī॒tha ityā̭ha॒ viva̭svanta-me॒vā-''di॒tyagṃ so̭mapī॒thena॒ sama̭rdhayati॒ yā di॒vyā vṛṣṭi॒stayā᳚ tvā śrīṇā॒mīti॒ vṛṣṭi̭kāmasya śrīṇīyā॒-dvṛṣṭi̭me॒vāva̭ rundhe॒ yadi̭ tā॒ja-kpra॒skande॒-dvarṣṷkaḥ pa॒rjanyaḥ̭ syā॒dyadi̭ ci॒ramava̭rṣuko॒ na sā̭daya॒tyasa̭nnā॒ddhi pra॒jāḥ pra॒jāya̭nte॒ nānu॒ vaṣa̭-ṭkaroti॒ yada̭nuvaṣaṭku॒ryā--dru॒dra-mpra॒jā a॒nvava̭sṛje॒nna hu॒tvānvī᳚kṣeta॒ yada॒nvīkṣḙta॒ cakṣṷrasya pra॒māyṷkagg syā॒-ttasmā॒nnānvīkṣyaḥ̭ || 22 ||

(e॒va - ya॒jñā - jja॒rāyu॒ tade॒va tada॒ - ntarda̭dhāti॒ - na - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 6)

a॒nta॒ryā॒ma॒pā॒treṇa̭ sāvi॒tra-mā᳚graya॒ṇā-dgṛ̭hṇāti pra॒jāpa̭ti॒rvā e॒ṣa yadā᳚graya॒ṇaḥ pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāya॒ na sā̭daya॒tyasa̭nnā॒ddhi pra॒jāḥ pra॒jāya̭nte॒ nānu॒ vaṣa̭-ṭkaroti॒ yada̭nuvaṣaṭku॒ryā-dru॒dra-mpra॒jā a॒nvava̭sṛje-de॒ṣa vai gā̭ya॒tro de॒vānāṃ॒-ya~-thsa̭vi॒taiṣa gā̭yatri॒yai lo॒ke gṛ̭hyate॒ yadā᳚graya॒ṇo yada̭ntaryāmapā॒treṇa̭ sāvi॒tra-mā᳚graya॒ṇā-dgṛ॒hṇāti॒ svā-de॒vainaṃ॒-yo~ne॒-rnirgṛ̭hṇāti॒ viśvḙ [viśve᳚, de॒vā-stṛ॒tīya॒gṃ॒] 23

de॒vā-stṛ॒tīya॒gṃ॒ sava̭na॒-nnoda̭yaccha॒-nte sa̭vi॒tāra̭-mprātassava॒nabhā̭ga॒gṃ॒ santa̭-ntṛtīyasava॒nama॒bhi parya̭ṇaya॒-ntato॒ vai te tṛ॒tīya॒gṃ॒ sava̭na॒-muda̭yaccha॒n॒. ya-ttṛ̭tīyasava॒ne sā̭vi॒tro gṛ॒hyatḙ tṛ॒tīya̭sya॒ sava̭na॒syodya̭tyai savitṛpā॒treṇa̭ vaiśvade॒va-ṅka॒laśā᳚-dgṛhṇāti vaiśvade॒vyo̭ vai pra॒jā vai᳚śvade॒vaḥ ka॒laśaḥ̭ savi॒tā pra̭sa॒vānā̭mīśe॒ ya-thsa̭vitṛpā॒treṇa̭ vaiśvade॒va-ṅka॒laśā᳚-dgṛ॒hṇāti̭ savi॒tṛpra̭sūta e॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ pra [pra॒jāḥ pra, ja॒na॒ya॒ti॒ some॒ soma̭ma॒bhi] 24

ja̭nayati॒ some॒ soma̭ma॒bhi gṛ̭hṇāti॒ reta̭ e॒va ta-dda̭dhāti su॒śarmā̭-'si supratiṣṭhā॒na ityā̭ha॒ some॒ hi soma̭mabhigṛ॒hṇāti॒ prati̭ṣṭhityā e॒tasmi॒n vā api॒ grahḙ manu॒ṣye᳚bhyo de॒vebhyaḥ̭ pi॒tṛbhyaḥ̭ kriyate su॒śarmā̭-'si supratiṣṭhā॒na ityā̭ha manu॒ṣye᳚bhya e॒vaitena̭ karoti bṛ॒hadityā̭ha de॒vebhya̭ e॒vaitena̭ karoti॒ nama॒ ityā̭ha pi॒tṛbhya̭ e॒vaitena̭ karotye॒ tāva̭tī॒ rvai de॒vatā॒stābhya̭ e॒vaina॒gṃ॒ sarvā᳚bhyo gṛhṇātye॒ṣa te॒ yoni॒rviśve᳚bhyastvā de॒vebhya॒ ityā̭ha vaiśvade॒vo hyḙṣaḥ || 25 ||

(viśve॒ - pra - pi॒tṛbhya̭ e॒vaitena̭ karo॒tye - kā॒nnavigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 7)

prā॒ṇo vā e॒ṣa yadṷpā॒gṃ॒śu-ryadṷpāgṃśupā॒treṇa̭ pratha॒maśco᳚tta॒maśca॒ grahaṷ gṛ॒hyete᳚ prā॒ṇame॒vānṷ pra॒yanti̭ prā॒ṇamanūdya̭nti pra॒jāpa̭ti॒rvā e॒ṣa yadā᳚graya॒ṇaḥ prā॒ṇa ṷpā॒gṃ॒śuḥ patnīḥ᳚ pra॒jāḥ pra ja̭nayanti॒ yadṷpāgṃśupā॒treṇa̭ pātnīva॒tamā᳚graya॒ṇā-dgṛ॒hṇāti̭ pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāya॒ tasmā᳚-tprā॒ṇa-mpra॒jā anu॒ pra jā̭yante de॒vā vā i॒ta i̭taḥ॒ patnī᳚-ssuva॒rgaṃ- [patnī᳚-ssuva॒rgam, lo॒ka-ma̭jigāgṃsa॒-nte] 26

-~lo॒ka-ma̭jigāgṃsa॒-nte sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-nna prājā̭na॒-nta e॒ta-mpā᳚tnīva॒tama̭paśya॒-ntama̭gṛhṇata॒ tato॒ vai te sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-mprājā̭na॒n॒. ya-tpā᳚tnīva॒to gṛ॒hyatḙ suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ prajñā᳚tyai॒ sa somo॒ nāti̭ṣṭhata strī॒bhyo gṛ॒hyamā̭ṇa॒sta-ṅghṛ॒taṃ-va~jra̭-ṅkṛ॒tvā-'ghna॒-nta-nniri̭ndriya-mbhū॒tama̭gṛhṇa॒-ntasmā॒-thstriyo॒ niri̭ndriyā॒ adā̭yādī॒rapi̭ pā॒pā-tpu॒gṃ॒sa upa̭stitaraṃ- [upa̭stitaram, va॒da॒nti॒ ya-dghṛ॒tena̭] 27

-~vadanti॒ ya-dghṛ॒tena̭ pātnīva॒tagg śrī॒ṇāti॒ vajrḙṇai॒vainaṃ॒-va~śḙ kṛ॒tvā gṛ̭hṇā-tyupayā॒magṛ̭hīto॒-'sītyā̭he॒yaṃ-vā~ ṷpayā॒ma-stasmā̭di॒mā-mpra॒jā anu॒ pra jā̭yante॒ bṛha॒spati̭sutasya ta॒ ityā̭ha॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒-rbrahma̭ṇai॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ pra ja̭nayatīndo॒ ityā̭ha॒ reto॒ vā indū॒ reta̭ e॒va ta-dda̭dhātīndriyāva॒ i- [iti̭, ā॒ha॒ pra॒jā] 28

-tyā̭ha pra॒jā vā i̭ndri॒ya-mpra॒jā e॒vāsmai॒ pra ja̭naya॒tyagnā(3) ityā̭hā॒gnirvai rḙto॒dhāḥ patnī̭va॒ ityā̭ha mithuna॒tvāya̭ sa॒jūrde॒vena॒ tvaṣṭrā॒ soma̭-mpi॒betyā̭ha॒ tvaṣṭā॒ vai pa̭śū॒nā-mmi̭thu॒nānāgṃ̭ rūpa॒kṛ-drū॒pame॒va pa॒śuṣṷ dadhāti de॒vā vai tvaṣṭā̭ramajighāgṃsa॒n-thsa patnīḥ॒ prāpa̭dyata॒ ta-nna prati॒ prā-'ya̭ccha॒-ntasmā॒dapi॒ [prā-'ya̭ccha॒-ntasmā॒dapi̭, vaddhya॒-mprapa̭nna॒-] 29

vaddhya॒-mprapa̭nna॒-nna prati॒ praya̭cchanti॒ tasmā᳚-tpātnīva॒te tvaṣṭre-'pi̭ gṛhyate॒ na sā̭daya॒tyasa̭nnā॒ddhi pra॒jāḥ pra॒jāya̭nte॒ nānu॒ vaṣa̭-ṭkaroti॒ yada̭nuvaṣa-ṭku॒ryā-dru॒dra-mpra॒jā a॒nvava̭sṛje॒-dyannā-'nṷvaṣaṭku॒ryā-daśā᳚nta-ma॒gnī-thsoma̭-mbhakṣaye-dupā॒g॒śvanu॒ vaṣa̭-ṭkaroti॒ na ru॒dra-mpra॒jā a̭nvavasṛ॒jati̭ śā॒ntama॒gnī-thsoma̭-mbhakṣaya॒tyagnī॒-nneṣṭṷ-ru॒pastha॒mā sī̭da॒ [sī̭da, neṣṭaḥ॒ patnī̭-] 30

neṣṭaḥ॒ patnī̭-mu॒dāna॒yetyā̭hā॒-gnīde॒va neṣṭa̭ri॒ reto॒ dadhā̭ti॒ neṣṭā॒ patni̭yāmu-dgā॒trā sa-ṅkhyā̭payati pra॒jāpa̭ti॒rvā e॒ṣa yadṷdgā॒tā pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāyā॒pa upa॒ pra va̭rtayati॒ reta̭ e॒va ta-thsi̭ñcatyū॒ruṇopa॒ pra va̭rtayatyū॒ruṇā॒ hi retaḥ̭ si॒cyatḙ nagna॒-ṅkṛtyo॒-rumupa॒ pra va̭rtayati ya॒dā hi na॒gna ū॒rurbhava॒tyatha̭ mithu॒nī bha̭va॒to-'tha॒ retaḥ̭ sicya॒te-'tha̭ pra॒jāḥ pra jā̭yante || 31 ||

(patnī᳚-ssuva॒rga - mupa̭stitara - mindriyāva॒ itya - pi̭ - sīda - mithu॒nya̭ - ṣṭau ca̭) (a. 8)

indro̭ vṛ॒trama̭ha॒-ntasya̭ śīrṣakapā॒la-mudau᳚bja॒-thsa dro̭ṇakala॒śo̭-'bhava॒-ttasmā॒-thsoma॒-ssama̭srava॒-thsa hā̭riyoja॒no̭-'bhava॒-ttaṃ-vya~̭cikithsa-jju॒havā॒nī(3) mā hau॒ṣā(3)-miti॒ so̭-'manyata॒ yaddho॒ṣyāmyā॒magṃ ho᳚ṣyāmi॒ yanna ho॒ṣyāmi̭ yajñaveśa॒sa-ṅka̭riṣyā॒mīti॒ tama̭ddhriyata॒ hotu॒gṃ॒ so᳚-'gni-ra̭bravī॒nna mayyā॒magṃ ho᳚ṣya॒sīti॒ ta-ndhā॒nābhi̭-raśrīṇā॒- [-raśrīṇāt, tagṃ śṛ॒ta-] 32

-ttagṃ śṛ॒ta-mbhū॒ta-ma̭juho॒dya-ddhā॒nābhi̭r-hāriyoja॒nagg śrī॒ṇāti̭ śṛta॒tvāya̭ śṛ॒ta-me॒vaina̭-mbhū॒ta-ñjṷhoti ba॒hvībhiḥ̭ śrīṇātye॒tāva̭tī-re॒vāsyā॒-muṣmi̭n ~lo॒ke kā̭ma॒dughā̭ bhava॒ntyatho॒ khalvā̭hure॒tā vā indra̭sya॒ pṛśña̭yaḥ kāma॒dughā॒ yaddhā̭riyoja॒nīriti॒ tasmā᳚-dba॒hvībhiḥ̭ śrīṇīyādṛkhsā॒me vā indra̭sya॒ harī̭ soma॒pānau॒ tayoḥ᳚ pari॒dhaya̭ ā॒dhānaṃ॒-ya~dapra̭hṛtya pari॒dhī-ñjṷhu॒yā-da॒ntarā̭dhānābhyā- [-da॒ntarā̭dhānābhyām, ghā॒sa-mpra] 33

-ṅghā॒sa-mpra ya̭cche-tpra॒hṛtya̭ pari॒dhīñjṷhoti॒ nirā̭dhānābhyā-me॒va ghā॒sa-mpra ya̭cchatyunne॒tā jṷhoti yā॒tayā̭meva॒ hyḙtarhya̭ddhva॒ryu-ssva॒gākṛ̭to॒ ya-da̭ddhva॒ryu-rjṷhu॒yā-dyathā॒ vimṷkta॒-mpuna̭ryu॒nakti̭ tā॒dṛge॒va tacchī॒r॒ṣa-nna̭dhini॒dhāya̭ juhoti śīrṣa॒to hi sa sa॒mabha̭va-dvi॒kramya̭ juhoti vi॒kramya॒ hīndro̭ vṛ॒tramaha॒n-thsamṛ̭ddhyai pa॒śavo॒ vai hā̭riyoja॒nīrya-thsa̭bhi॒nndyā-dalpā̭ [-dalpāḥ᳚, e॒na॒-mpa॒śavo̭] 34

ena-mpa॒śavo̭ bhu॒ñjanta॒ upa̭tiṣṭhera॒n॒. yanna sa̭bhi॒nndyā-dba॒hava̭ ena-mpa॒śavo-'bhṷñjanta॒ upa̭ tiṣṭhera॒-nmana̭sā॒ sa-mbā̭dhata u॒bhaya̭-ṅkaroti ba॒hava̭ e॒vaina̭-mpa॒śavo̭ bhu॒ñjanta॒ upa̭ tiṣṭhanta unne॒taryṷpaha॒va-mi̭cchante॒ ya e॒va tatra̭ somapī॒thasta-me॒vāva̭ rundhata uttarave॒dyā-nniva̭pati pa॒śavo॒ vā ṷttarave॒diḥ pa॒śavo̭ hāriyoja॒nīḥ pa॒śuṣve॒va pa॒śū-nprati̭ ṣṭhāpayanti || 35 ||

(a॒śrī॒ṇā॒ - da॒ntarā̭dhānābhyā॒ - malpāḥ᳚ - sthāpayanti) (a. 9)

grahā॒n॒. vā anṷ pra॒jāḥ pa॒śavaḥ॒ pra jā̭yanta upāgśvantaryā॒-māva̭jā॒vayaḥ̭ śu॒krāma॒nthinau॒ purṷṣā ṛtugra॒hā-neka̭śaphā ādityagra॒ha-ṅgāva̭ ādityagra॒ho bhūyi̭ṣṭhābhir-ṛ॒gbhirgṛ̭hyate॒ tasmā॒-dgāvaḥ̭ paśū॒nā-mbhūyi̭ṣṭhā॒ ya-ttrirṷpā॒gṃ॒ śugṃ hastḙna vigṛ॒hṇāti॒ tasmā॒-ddvau trīna॒jā ja॒naya॒tyathāva̭yo॒ bhūya̭sīḥ pi॒tā vā e॒ṣa yadā᳚graya॒ṇaḥ pu॒traḥ ka॒laśo॒ yadā᳚graya॒ṇa ṷpa॒dasye᳚-tka॒laśā᳚-dgṛhṇīyā॒-dyathā̭ pi॒tā [ ] 36

pu॒tra-ṅkṣi॒ta ṷpa॒dhāva̭ti tā॒dṛge॒va tadya-tka॒laśa̭ upa॒dasyḙ-dāgraya॒ṇā-dgṛ̭hṇīyā॒-dyathā̭ pu॒traḥ pi॒tara̭-ṅkṣi॒ta ṷpa॒dhāva̭ti tā॒dṛge॒va tadā॒tmā vā e॒ṣa ya॒jñasya॒ yadā᳚graya॒ṇo yadgraho̭ vā ka॒laśo̭ vopa॒dasyḙ-dāgraya॒ṇā-dgṛ̭hṇīyādā॒tmana̭ e॒vādhi̭ ya॒jña-nniṣka̭ro॒tyavi̭jñāto॒ vā e॒ṣa gṛ̭hyate॒ yadā᳚graya॒ṇa-ssthā॒lyā gṛ॒hṇāti̭ vāya॒vyḙna juhoti॒ tasmā॒- [tasmā᳚t, garbhe॒ṇā 'vi̭jñātena] 37

-dgarbhe॒ṇā 'vi̭jñātena brahma॒hā 'va̭bhṛ॒thamava̭ yanti॒ parā᳚ sthā॒līrasya॒ntyu-dvā̭ya॒vyā̭ni haranti॒ tasmā॒-thstriya̭-ñjā॒tā-mparā᳚-'sya॒ntyu-tpumāgṃ̭ sagṃ haranti॒ ya-tpṷro॒ruca॒māha॒ yathā॒ vasya̭sa ā॒hara̭ti tā॒dṛge॒va ta-dya-dgraha̭-ṅgṛ॒hṇāti॒ yathā॒ vasya̭sa ā॒hṛtya॒ prā-''ha̭ tā॒dṛge॒va ta-dya-thsā॒daya̭ti॒ yathā॒ vasya̭sa upani॒dhāyā̭-pa॒krāma̭ti tā॒dṛge॒va ta-dya dvai ya॒jñasya॒ sāmnā॒ yajṷṣā kri॒yatḙ śithi॒la-nta-dyadṛ॒cā ta-ddṛ॒ḍha-mpu॒rastā̭dupayāmā॒ yajṷṣā gṛhyanta u॒pari̭ṣṭā-dupayāmā ṛ॒cā ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ || 38 ||

(yathā̭ pi॒tā-tasmā̭-dapa॒krāma̭ti tā॒dṛge॒va ta-dya-da॒ṣṭā da̭śa ca) (a. 10)

prānyāni॒ pātrā̭ṇi yu॒jyante॒ nānyāni॒ yāni̭ parā॒cīnā̭ni prayu॒jyante॒-'mume॒va tairlo॒kama॒bhi ja̭yati॒ parā̭ṅiva॒ hya̭sau lo॒ko yāni॒ punaḥ̭ prayu॒jyanta̭ i॒mame॒va tairlo॒kama॒bhi ja̭yati॒ punaḥ̭puna-riva॒ hya̭yaṃ-lo~॒kaḥ prānyāni॒ pātrā̭ṇi yu॒jyante॒ nānyāni॒ yāni̭ parā॒cīnā̭ni prayu॒jyante॒ tānyanvoṣa̭dhayaḥ॒ parā̭ bhavanti॒ yāni॒ punaḥ̭ [punaḥ̭, pra॒yu॒jyante॒] 39

prayu॒jyante॒ tānyanvoṣa̭dhayaḥ॒ puna॒rā bha̭vanti॒ prānyāni॒ pātrā̭ṇi yu॒jyante॒ nānyāni॒ yāni̭ parā॒cīnā̭ni prayu॒jyante॒ tānyanvā̭ra॒ṇyāḥ pa॒śavo-'ra̭ṇya॒-mapa̭ yanti॒ yāni॒ punaḥ̭ prayu॒jyante॒ tānyanṷ grā॒myāḥ pa॒śavo॒ grāma̭-mu॒pāva̭yanti॒ yo vai grahā̭ṇā-nni॒dānaṃ॒-ve~da̭ ni॒dāna̭vā-nbhava॒tyājya॒-mityu॒ktha-ntadvai grahā̭ṇā-nni॒dānaṃ॒-ya~dṷpā॒gṃ॒śu śagṃsa̭ti॒ ta- [śagṃsa̭ti॒ tat, u॒pā॒gśva॒nta॒ryā॒mayo॒-] 40

-dṷpāgśvantaryā॒mayo॒-ryadu॒ccai-stadita̭reṣā॒-ṅgrahā̭ṇāme॒tadvai grahā̭ṇā-nni॒dānaṃ॒-ya~ e॒vaṃ-ve~da̭ ni॒dāna̭vā-nbhavati॒ yo vai grahā̭ṇā-mmithu॒naṃ-ve~da॒ pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rmithu॒nai-rjā̭yate sthā॒lībhi̭-ra॒nye grahā̭ gṛ॒hyantḙ vāya॒vyai̭-ra॒nya e॒tadvai grahā̭ṇā-mmithu॒naṃ-ya~ e॒vaṃ-ve~da॒ pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rmithu॒nai-rjā̭yata॒ indra॒stvaṣṭu॒-ssoma̭-mabhī॒ṣahā̭-'piba॒-thsa viṣva॒- [viṣvaṅṋ̇, vyā᳚rccha॒-thsa] 41

ṅvyā᳚rccha॒-thsa ā॒tmannā॒rama̭ṇa॒-nnāvi̭nda॒-thsa e॒tā-na̭nusava॒na-mpṷro॒ḍāśā̭napaśya॒-ttā-nnira̭vapa॒-ttairvai sa ā॒tmannā॒rama̭ṇa-makuruta॒ tasmā̭-danusava॒na-mpṷro॒ḍāśā॒ nirṷpyante॒ tasmā̭-danusava॒na-mpṷro॒ḍāśā̭nā॒-mprā-'śñī̭yādā॒tma-nne॒vā-''rama̭ṇa-ṅkurute॒ naina॒gṃ॒ somo-'ti̭ pavate brahmavā॒dino̭ vadanti॒ narcā na yajṷṣā pa॒ṅkti-rā᳚pya॒te-'tha॒ kiṃ ~ya॒jñasya̭ pāṅkta॒tvamiti̭ dhā॒nāḥ ka̭ra॒mbhaḥ pa̭rivā॒paḥ pṷro॒ḍāśaḥ̭ paya॒syā̭ tena̭ pa॒ṅkti-rā᳚pyate॒ ta-dya॒jñasya̭ pāṅkta॒tvam || 42 ||

(bha॒va॒nti॒ yāni॒ punaḥ॒ - śagṃsa̭ti॒ ta - dviṣvaṃ॒ - kiṃ - catṷrdaśa ca) (a. 11)

(indro̭ vṛ॒trāya- ''yu॒rve - ya॒jñena̭ - suva॒rgā - yendro̭ ma॒rudbhi॒ - radi̭ti - rantaryāmapā॒treṇa̭ - prā॒ṇa ṷpāgṃśu pā॒tre - ṇendro̭ vṛ॒trama̭ha॒-ntasya॒ - grahā॒n - prānyā - nyekā̭daśa)

(indro̭ vṛ॒trāya॒ - puna̭r-ṛ॒tunā̭-''ha - mithu॒na-mpa॒śavo॒ - neṣṭaḥ॒ patnī̭ - mupāgśvantaryā॒mayo॒ - dvica̭tvārigṃśat)

(indro̭ vṛ॒trāya̭, pāṅkta॒tvam)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe pañcamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां षष्ठकाण्डे पञ्चमः प्रश्नः - सोममन्त्रब्राह्मणनिरूपणं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

इन्द्रो॑ वृ॒त्राय॒ वज्र॒मुद॑यच्छ॒-थ्स वृ॒त्रो वज्रा॒दुद्य॑तादबिभे॒-थ्सो᳚-ऽब्रवी॒न्मा मे॒ प्र हा॒रस्ति॒ वा इ॒द-म्मयि॑ वी॒र्यं॑ त-त्ते॒ प्र दा᳚स्या॒मीति॒ तस्मा॑ उ॒क्थ्य॑-म्प्राय॑च्छ॒-त्तस्मै᳚ द्वि॒तीय॒मुद॑यच्छ॒-थ्सो᳚-ऽब्रवी॒न्मा म॒ प्र हा॒रस्ति॒ वा इ॒द-म्मयि॑ वी॒र्य॑-न्त-त्ते॒ प्र दा᳚स्या॒मीति॒ [प्र दा᳚स्या॒मीति॑, तस्मा॑ उ॒क्थ्य॑मे॒व] 1

तस्मा॑ उ॒क्थ्य॑मे॒व प्राय॑च्छ॒-त्तस्मै॑ तृ॒तीय॒मुद॑यच्छ॒-त्तं-विँष्णु॒रन्व॑तिष्ठत ज॒हीति॒ सो᳚-ऽब्रवी॒न्मा मे॒ प्र हा॒रस्ति॒ वा इ॒द-म्मयि॑ वी॒र्य॑-न्त-त्ते॒ प्र दा᳚स्या॒मीति॒ तस्मा॑ उ॒क्थ्य॑मे॒व प्राय॑च्छ॒-त्त-न्निर्मा॑य-म्भू॒तम॑हन्. य॒ज्ञो हि तस्य॑ मा॒या-ऽऽसी॒-द्यदु॒क्थ्यो॑ गृ॒ह्यत॑ इन्द्रि॒यमे॒व [ ] 2

त-द्वी॒र्यं॑-यँज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्यस्य वृङ्क्त॒ इन्द्रा॑य त्वा बृ॒ह-द्व॑ते॒ वय॑स्वत॒ इत्या॒हेन्द्रा॑य॒ हि स त-म्प्राय॑च्छ॒-त्तस्मै᳚ त्वा॒ विष्ण॑वे॒ त्वेत्या॑ह॒ यदे॒व विष्णु॑र॒न्वति॑ष्ठत ज॒हीति॒ तस्मा॒-द्विष्णु॑म॒न्वाभ॑जति॒ त्रिर्निर्गृ॑ह्णाति॒ त्रिर्हि स त-न्तस्मै॒ प्राय॑च्छदे॒ष ते॒ योनिः॒ पुन॑र्हविर॒सीत्या॑ह॒ पुनः॑पुन॒- [पुनः॑पुनः, ह्य॑स्मा-] 3

र्-ह्य॑स्मा-न्निर्गृ॒ह्णाति॒ चक्षु॒र्वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यदु॒क्थ्य॑-स्तस्मा॑दु॒क्थ्यग्ं॑ हु॒तग्ं सोमा॑ अ॒न्वाय॑न्ति॒ तस्मा॑दा॒त्मा चक्षु॒रन्वे॑ति॒ तस्मा॒देकं॒-यँन्त॑-म्ब॒हवो-ऽनु॑ यन्ति॒ तस्मा॒देको॑ बहू॒ना-म्भ॒द्रो भ॑वति॒ तस्मा॒देको॑ ब॒ह्वीर्जा॒या वि॑न्दते॒ यदि॑ का॒मये॑ता-द्ध्व॒र्यु-रा॒त्मानं॑-यँज्ञ यश॒सेना᳚-र्पयेय॒-मित्य॑न्त॒रा-ऽऽह॑व॒नीय॑-ञ्च हवि॒र्धान॑-ञ्च॒ तिष्ठ॒न्नव॑ नये- [नयेत्, आ॒त्मान॑मे॒व] 4

-दा॒त्मान॑मे॒व य॑ज्ञयश॒सेना᳚र्पयति॒ यदि॑ का॒मये॑त॒ यज॑मानं-यँज्ञ यश॒सेना᳚र्पयेय॒-मित्य॑न्त॒रा स॑दोहविर्धा॒ने तिष्ठ॒न्नव॑ नये॒-द्यज॑मानमे॒व य॑ज्ञयश॒सेना᳚-र्पयति॒ यदि॑ का॒मये॑त सद॒स्यान्॑ यज्ञ यश॒सेना᳚-र्पयेय॒मिति॒ सद॑ आ॒लभ्याव॑ नये-थ्सद॒स्या॑ने॒व य॑ज्ञयश॒सेना᳚र्पयति ॥ 5 ॥

(इती᳚ - न्द्रि॒यमे॒व - पुनः॑ पुन - र्नये॒त् - त्रय॑स्त्रिग्ंशच्च) (अ. 1)

आयु॒र्वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ य-द्ध्रु॒व उ॑त्त॒मो ग्रहा॑णा-ङ्गृह्यते॒ तस्मा॒-दायुः॑ प्रा॒णाना॑-मुत्त॒म-म्मू॒र्धान॑-न्दि॒वो अ॑र॒ति-म्पृ॑थि॒व्या इत्या॑ह मू॒र्धान॑-मे॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति वैश्वान॒र-मृ॒ताय॑ जा॒त-म॒ग्नि-मित्या॑ह वैश्वान॒रग्ं हि दे॒वत॒या-ऽऽयु॑-रुभ॒यतो॑ वैश्वानरो गृह्यते॒ तस्मा॑-दुभ॒यतः॑ प्रा॒णा अ॒धस्ता᳚-च्चो॒परि॑ष्टा-च्चा॒र्धिनो॒-ऽन्ये ग्रहा॑ गृ॒ह्यन्ते॒-ऽर्धी ध्रु॒व-स्तस्मा॑- [ध्रु॒व-स्तस्मा᳚त्, अ॒र्ध्यवा᳚-] 6

-द॒र्ध्यवा᳚-म्प्रा॒णो᳚-ऽन्येषा᳚-म्प्रा॒णाना॒-मुपो᳚प्ते॒-ऽन्ये ग्रहा᳚-स्सा॒द्यन्ते-ऽनु॑पोप्ते ध्रु॒वस्तस्मा॑-द॒स्थ्नान्याः प्र॒जाः प्र॑ति॒तिष्ठ॑न्ति मा॒ग्ं॒सेना॒न्या असु॑रा॒ वा उ॑त्तर॒तः पृ॑थि॒वी-म्प॒र्याचि॑कीर्ष॒-न्ता-न्दे॒वा ध्रु॒वेणा॑दृग्ंह॒-न्त-द्ध्रु॒वस्य॑ ध्रुव॒त्वं-यँ-द्ध्रु॒व उ॑त्तर॒त-स्सा॒द्यते॒ धृत्या॒ आयु॒र्वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ य-द्ध्रु॒व आ॒त्मा होता॒ यद्धो॑तृचम॒से ध्रु॒व-म॑व॒नय॑त्या॒त्मन्ने॒व य॒ज्ञस्या- [य॒ज्ञस्य॑, आयु॑-र्दधाति] 7

-ऽऽयु॑-र्दधाति पु॒रस्ता॑-दु॒क्थस्या॑-ऽव॒नीय॒ इत्या॑हुः पु॒रस्ता॒द्ध्यायु॑षो भु॒ङ्क्ते म॑द्ध्य॒तो॑-ऽव॒नीय॒ इत्या॑हुर्मद्ध्य॒मेन॒ ह्यायु॑षो भु॒ङ्क्त उ॑त्तरा॒र्धे॑-ऽव॒नीय॒ इत्या॑हुरुत्त॒मेन॒ ह्यायु॑षो भु॒ङ्क्ते वै᳚श्वदे॒व्यामृ॒चि श॒स्यमा॑नाया॒मव॑ नयति वैश्वदे॒व्यो॑ वै प्र॒जाः प्र॒जास्वे॒वा-ऽऽयु॑र्दधाति ॥ 8 ॥

(ध्रु॒वस्तस्मा॑ - दे॒व य॒ज्ञस्यै - का॒न्नच॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 2)

य॒ज्ञेन॒ वै दे॒वा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒-न्ते॑-ऽमन्यन्त मनु॒ष्या॑ नो॒-ऽन्वाभ॑विष्य॒न्तीति॒ ते सं॑वँथ्स॒रेण॑ योपयि॒त्वा सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒-न्तमृष॑य ऋतुग्र॒हैरे॒वानु॒ प्राजा॑न॒न्॒. यदृ॑तुग्र॒हा गृ॒ह्यन्ते॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ प्रज्ञा᳚त्यै॒ द्वाद॑श गृह्यन्ते॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रस्य॒ प्रज्ञा᳚त्यै स॒ह प्र॑थ॒मौ गृ॑ह्येते स॒होत्त॒मौ तस्मा॒-द्द्वौद्वा॑वृ॒तू उ॑भ॒यतो॑मुख-मृतुपा॒त्र-म्भ॑वति॒ को [म्भ॑वति॒ कः, हि त-द्वेद॒] 9

हि त-द्वेद॒ यत॑ ऋतू॒ना-म्मुख॑मृ॒तुना॒ प्रेष्येति॒ ष-ट्कृत्व॑ आह॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तूने॒व प्री॑णात्यृ॒तुभि॒रिति॑ च॒तुश्चतु॑ष्पद ए॒व प॒शू-न्प्री॑णाति॒ द्विः पुन॑र्-ऋ॒तुना॑-ऽऽह द्वि॒पद॑ ए॒व प्री॑णात्यृ॒तुना॒ प्रेष्येति॒ ष-ट्कृत्व॑ आह॒र्तुभि॒रिति॑ च॒तुस्तस्मा॒-च्चतु॑ष्पादः प॒शव॑ ऋ॒तूनुप॑ जीवन्ति॒ द्विः [द्विः, पुन॑र्-ऋ॒तुना॑-ऽऽह॒] 10

पुन॑र्-ऋ॒तुना॑-ऽऽह॒ तस्मा᳚-द्द्वि॒पाद॒श्चतु॑ष्पदः प॒शूनुप॑ जीवन्त्यृ॒तुना॒ प्रेष्येति॒ ष-ट्कृत्व॑ आह॒र्तुभि॒रिति॑ च॒तुर्द्विः पुन॑र्-ऋ॒तुना॑-ऽऽहा॒ ऽऽक्रम॑णमे॒व त-थ्सेतुं॒-यँज॑मानः कुरुते सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै॒ नान्यो᳚-ऽन्यमनु॒ प्रप॑द्येत॒ यद॒न्यो᳚-ऽन्यम॑नु प्र॒पद्ये॑त॒र्तुर्-ऋ॒तुमनु॒ प्रप॑द्येत॒र्तवो॒ मोहु॑का-स्स्युः॒ [मोहु॑का-स्स्युः, प्रसि॑द्धमे॒वा-] 11

प्रसि॑द्धमे॒वा-द्ध्व॒र्यु-र्दक्षि॑णेन॒ प्रप॑द्यते॒ प्रसि॑द्ध-म्प्रतिप्रस्था॒तोत्त॑रेण॒ तस्मा॑-दादि॒त्य-ष्षण्मा॒सो दक्षि॑णेनैति॒ षडुत्त॑रेणो-पया॒मगृ॑हीतो-ऽसि स॒ग्ं॒ सर्पो᳚-ऽस्यग्ंहस्प॒त्याय॒ त्वेत्या॒हास्ति॑ त्रयोद॒शो मास॒ इत्या॑हु॒स्त-मे॒व त-त्प्री॑णाति ॥ 12 ॥

(को - जी॑वन्ति॒ द्विः - स्यु॒ - श्चतु॑स्त्रिग्ंशच्च) (अ. 3)

सु॒व॒र्गाय॒ वा ए॒ते लो॒काय॑ गृह्यन्ते॒ यदृ॑तुग्र॒हा ज्योति॑-रिन्द्रा॒ग्नी यदै᳚न्द्रा॒ग्न-मृ॑तुपा॒त्रेण॑ गृ॒ह्णाति॒ ज्योति॑-रे॒वा-ऽस्मा॑ उ॒परि॑ष्टा-द्दधाति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्या-ऽनु॑ख्यात्या ओजो॒भृतौ॒ वा ए॒तौ दे॒वानां॒-यँदि॑न्द्रा॒ग्नी यदै᳚न्द्रा॒ग्नो गृ॒ह्यत॒ ओज॑ ए॒वाव॑ रुन्धे वैश्वदे॒वग्ं शु॑क्रपा॒त्रेण॑ गृह्णाति वैश्वदे॒व्यो॑ वै प्र॒जा अ॒सावा॑दि॒त्य-श्शु॒क्रो य-द्वै᳚श्वदे॒वग्ं शु॑क्रपा॒त्रेण॑ गृ॒ह्णाति॒ तस्मा॑-द॒सा-वा॑दि॒त्य- [तस्मा॑-द॒सा-वा॑दि॒त्यः, सर्वाः᳚] 13

-स्सर्वाः᳚ प्र॒जाः प्र॒त्यङ्ङुदे॑ति॒ तस्मा॒-थ्सर्व॑ ए॒व म॑न्यते॒ मा-म्प्रत्युद॑गा॒दिति॑ वैश्वदे॒वग्ं शु॑क्रपा॒त्रेण॑ गृह्णाति वैश्वदे॒व्यो॑ वै प्र॒जास्तेजः॑ शु॒क्रो य-द्वै᳚श्वदे॒वग्ं शु॑क्रपा॒त्रेण॑ गृ॒ह्णाति॑ प्र॒जास्वे॒व तेजो॑ दधाति ॥ 14 ॥

(तस्मा॑द॒सावा॑दि॒त्य - स्त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 4)

इन्द्रो॑ म॒रुद्भि॒-स्सांविँ॑द्येन॒ माद्ध्य॑न्दिने॒ सव॑ने वृ॒त्रम॑ह॒न्॒. यन्माद्ध्य॑न्दिने॒ सव॑ने मरुत्व॒तीया॑ गृ॒ह्यन्ते॒ वार्त्र॑घ्ना ए॒व ते यज॑मानस्य गृह्यन्ते॒ तस्य॑ वृ॒त्र-ञ्ज॒घ्नुष॑ ऋ॒तवो॑-ऽमुह्य॒न्थ्स ऋ॑तुपा॒त्रेण॑ मरुत्व॒तीया॑नगृह्णा॒-त्ततो॒ वै स ऋ॒तू-न्प्राजा॑ना॒-द्यदृ॑तुपा॒त्रेण॑ मरुत्व॒तीया॑ गृ॒ह्यन्त॑ ऋतू॒ना-म्प्रज्ञा᳚त्यै॒ वज्रं॒-वाँ ए॒तं-यँज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्याय॒ प्र ह॑रति॒ यन्म॑रुत्व॒तीया॒ उदे॒व प्र॑थ॒मेन॑ [उदे॒व प्र॑थ॒मेन॑, य॒च्छ॒ति॒ प्र ह॑रति] 15

यच्छति॒ प्र ह॑रति द्वि॒तीये॑न स्तृणु॒ते तृ॒तीये॒ना-ऽऽयु॑धं॒-वाँ ए॒त-द्यज॑मान॒-स्सग्ग् स्कु॑रुते॒ यन्म॑रुत्व॒तीया॒ धनु॑रे॒व प्र॑थ॒मो ज्या द्वि॒तीय॒ इषु॑स्तृ॒तीयः॒ प्रत्ये॒व प्र॑थ॒मेन॑ धत्ते॒ विसृ॑जति द्वि॒तीये॑न॒ विद्ध्य॑ति तृ॒तीये॒नेन्द्रो॑ वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा परा᳚-म्परा॒वत॑-मगच्छ॒-दपा॑राध॒मिति॒ मन्य॑मान॒-स्स हरि॑तो-ऽभव॒-थ्स ए॒ता-न्म॑रुत्व॒तीया॑-नात्म॒स्पर॑णा-नपश्य॒-त्तान॑गृह्णीत [ ] 16

प्रा॒णमे॒व प्र॑थ॒मेना᳚-स्पृणुतापा॒न-न्द्वि॒तीये॑ना॒-ऽऽत्मान॑-न्तृ॒तीये॑ना-ऽऽत्म॒स्पर॑णा॒ वा ए॒ते यज॑मानस्य गृह्यन्ते॒ यन्म॑रुत्व॒तीयाः᳚ प्रा॒णमे॒व प्र॑थ॒मेन॑ स्पृणुते-ऽपा॒न-न्द्वि॒तीये॑ना॒-ऽऽत्मान॑-न्तृ॒तीये॒नेन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒-न्त-न्दे॒वा अ॑ब्रुव-न्म॒हान्. वा अ॒यम॑भू॒द्यो वृ॒त्रमव॑धी॒दिति॒ तन्म॑हे॒न्द्रस्य॑ महेन्द्र॒त्वग्ं स ए॒त-म्मा॑हे॒न्द्र-मु॑द्धा॒र-मुद॑हरत वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा-ऽन्यासु॑ दे॒वता॒स्व धि॒ यन्मा॑हे॒न्द्रो गृ॒ह्यत॑ उद्धा॒रमे॒व तं-यँज॑मान॒ उद्ध॑रते॒-ऽन्यासु॑ प्र॒जास्वधि॑ शुक्रपा॒त्रेण॑ गृह्णाति यजमानदेव॒त्यो॑ वै मा॑हे॒न्द्रस्तेजः॑ शु॒क्रो यन्मा॑हे॒न्द्रग्ं शु॑क्रपा॒त्रेण॑ गृ॒ह्णाति॒ यज॑मान ए॒व तेजो॑ दधाति ॥ 17 ॥

(प्र॒थ॒मेना॑ - गृह्णीत - दे॒वता᳚स्व॒ - ष्टाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 5)

अदि॑तिः पु॒त्रका॑मा सा॒द्ध्येभ्यो॑ दे॒वेभ्यो᳚ ब्रह्मौद॒नम॑पच॒-त्तस्या॑ उ॒च्छेष॑णमददु॒स्त-त्प्रा-ऽऽश्ञा॒-थ्सा रेतो॑-ऽधत्त॒ तस्यै॑ च॒त्वार॑ आदि॒त्या अ॑जायन्त॒ सा द्वि॒तीय॑मपच॒-थ्सा-ऽम॑न्यतो॒च्छेष॑णान्म इ॒मे᳚-ऽज्ञत॒ यदग्रे᳚ प्राशि॒ष्यामी॒तो मे॒ वसी॑याग्ंसो जनिष्यन्त॒ इति॒ सा-ऽग्रे॒ प्रा-ऽऽश्ञा॒-थ्सा रेतो॑-ऽधत्त॒ तस्यै॒ व्यृ॑द्धमा॒ण्डम॑जायत॒ सा-ऽऽदि॒त्येभ्य॑ ए॒व [ ] 18

तृ॒तीय॑मपच॒-द्भोगा॑य म इ॒दग्ग् श्रा॒न्तम॒स्त्विति॒ ते᳚-ऽब्रुव॒न् वरं॑-वृँणामहै॒ यो-ऽतो॒ जाया॑ता अ॒स्माक॒ग्ं॒ स एको॑-ऽस॒द्यो᳚-ऽस्य प्र॒जाया॒मृद्ध्या॑ता अ॒स्माक॒-म्भोगा॑य भवा॒दिति॒ ततो॒ विव॑स्वानादि॒त्यो॑ ऽजायत॒ तस्य॒ वा इ॒य-म्प्र॒जा यन्म॑नु॒ष्या᳚स्तास्वेक॑ ए॒वर्धो यो यज॑ते॒ स दे॒वाना॒-म्भोगा॑य भवति दे॒वा वै य॒ज्ञा- [य॒ज्ञात्, रु॒द्र-म॒न्त-] 19

-द्रु॒द्र-म॒न्त-रा॑य॒न्-थ्स आ॑दि॒त्यान॒न्वाक्र॑मत॒ ते द्वि॑देव॒त्या᳚-न्प्राप॑द्यन्त॒ ता-न्न प्रति॒ प्राय॑च्छ॒-न्तस्मा॒दपि॒ वद्ध्य॒-म्प्रप॑न्न॒-न्न प्रति॒ प्रय॑च्छन्ति॒ तस्मा᳚-द्द्विदेव॒त्ये᳚भ्य आदि॒त्यो निर्गृ॑ह्यते॒ यदु॒च्छेष॑णा॒-दजा॑यन्त॒ तस्मा॑-दु॒च्छेष॑णा-द्गृह्यते ति॒सृभि॑र्-ऋ॒ग्भिर्गृ॑ह्णाति मा॒ता पि॒ता पु॒त्रस्तदे॒व तन्मि॑थु॒न-मुल्ब॒-ङ्गर्भो॑ ज॒रायु॒ तदे॒व त- [तदे॒व तत्, मि॒थु॒न-म्प॒शवो॒] 20

-न्मि॑थु॒न-म्प॒शवो॒ वा ए॒ते यदा॑दि॒त्य ऊर्ग्दधि॑ द॒द्ध्ना म॑द्ध्य॒त-श्श्री॑णा॒त्यूर्ज॑मे॒व प॑शू॒ना-म्म॑द्ध्य॒तो द॑धाति शृतात॒ङ्क्ये॑न मेद्ध्य॒त्वाय॒ तस्मा॑दा॒मा प॒क्व-न्दु॑हे प॒शवो॒ वा ए॒ते यदा॑दि॒त्यः प॑रि॒श्रित्य॑ गृह्णाति प्रति॒रुद्ध्यै॒वा-ऽस्मै॑ प॒शू-न्गृ॑ह्णाति प॒शवो॒ वा ए॒ते यदा॑दि॒त्य ए॒ष रु॒द्रो यद॒ग्निः प॑रि॒श्रित्य॑ गृह्णाति रु॒द्रादे॒व प॒शू-न॒न्त-र्द॑धा- [-न॒न्त-र्द॑धाति, ए॒ष वै] 21

-त्ये॒ष वै विव॑स्वानादि॒त्यो यदु॑पाग्ं शु॒सव॑न॒-स्स ए॒तमे॒व सो॑मपी॒थ-म्परि॑ शय॒ आ तृ॑तीयसव॒ना-द्विव॑स्व आदित्यै॒ष ते॑ सोमपी॒थ इत्या॑ह॒ विव॑स्वन्त-मे॒वा-ऽऽदि॒त्यग्ं सो॑मपी॒थेन॒ सम॑र्धयति॒ या दि॒व्या वृष्टि॒स्तया᳚ त्वा श्रीणा॒मीति॒ वृष्टि॑कामस्य श्रीणीया॒-द्वृष्टि॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ यदि॑ ता॒ज-क्प्र॒स्कन्दे॒-द्वर्षु॑कः प॒र्जन्यः॑ स्या॒द्यदि॑ चि॒रमव॑र्षुको॒ न सा॑दय॒त्यस॑न्ना॒द्धि प्र॒जाः प्र॒जाय॑न्ते॒ नानु॒ वष॑-ट्करोति॒ यद॑नुवषट्कु॒र्या--द्रु॒द्र-म्प्र॒जा अ॒न्वव॑सृजे॒न्न हु॒त्वान्वी᳚क्षेत॒ यद॒न्वीक्षे॑त॒ चक्षु॑रस्य प्र॒मायु॑कग्ग् स्या॒-त्तस्मा॒न्नान्वीक्ष्यः॑ ॥ 22 ॥

(ए॒व - य॒ज्ञा - ज्ज॒रायु॒ तदे॒व तद॒ - न्तर्द॑धाति॒ - न - स॒प्तविग्ं॑शतिश्च) (अ. 6)

अ॒न्त॒र्या॒म॒पा॒त्रेण॑ सावि॒त्र-मा᳚ग्रय॒णा-द्गृ॑ह्णाति प्र॒जाप॑ति॒र्वा ए॒ष यदा᳚ग्रय॒णः प्र॒जाना᳚-म्प्र॒जन॑नाय॒ न सा॑दय॒त्यस॑न्ना॒द्धि प्र॒जाः प्र॒जाय॑न्ते॒ नानु॒ वष॑-ट्करोति॒ यद॑नुवषट्कु॒र्या-द्रु॒द्र-म्प्र॒जा अ॒न्वव॑सृजे-दे॒ष वै गा॑य॒त्रो दे॒वानां॒-यँ-थ्स॑वि॒तैष गा॑यत्रि॒यै लो॒के गृ॑ह्यते॒ यदा᳚ग्रय॒णो यद॑न्तर्यामपा॒त्रेण॑ सावि॒त्र-मा᳚ग्रय॒णा-द्गृ॒ह्णाति॒ स्वा-दे॒वैनं॒-योँने॒-र्निर्गृ॑ह्णाति॒ विश्वे॑ [विश्वे᳚, दे॒वा-स्तृ॒तीय॒ग्ं॒] 23

दे॒वा-स्तृ॒तीय॒ग्ं॒ सव॑न॒-न्नोद॑यच्छ॒-न्ते स॑वि॒तार॑-म्प्रातस्सव॒नभा॑ग॒ग्ं॒ सन्त॑-न्तृतीयसव॒नम॒भि पर्य॑णय॒-न्ततो॒ वै ते तृ॒तीय॒ग्ं॒ सव॑न॒-मुद॑यच्छ॒न्॒. य-त्तृ॑तीयसव॒ने सा॑वि॒त्रो गृ॒ह्यते॑ तृ॒तीय॑स्य॒ सव॑न॒स्योद्य॑त्यै सवितृपा॒त्रेण॑ वैश्वदे॒व-ङ्क॒लशा᳚-द्गृह्णाति वैश्वदे॒व्यो॑ वै प्र॒जा वै᳚श्वदे॒वः क॒लशः॑ सवि॒ता प्र॑स॒वाना॑मीशे॒ य-थ्स॑वितृपा॒त्रेण॑ वैश्वदे॒व-ङ्क॒लशा᳚-द्गृ॒ह्णाति॑ सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वास्मै᳚ प्र॒जाः प्र [प्र॒जाः प्र, ज॒न॒य॒ति॒ सोमे॒ सोम॑म॒भि] 24

ज॑नयति॒ सोमे॒ सोम॑म॒भि गृ॑ह्णाति॒ रेत॑ ए॒व त-द्द॑धाति सु॒शर्मा॑-ऽसि सुप्रतिष्ठा॒न इत्या॑ह॒ सोमे॒ हि सोम॑मभिगृ॒ह्णाति॒ प्रति॑ष्ठित्या ए॒तस्मि॒न् वा अपि॒ ग्रहे॑ मनु॒ष्ये᳚भ्यो दे॒वेभ्यः॑ पि॒तृभ्यः॑ क्रियते सु॒शर्मा॑-ऽसि सुप्रतिष्ठा॒न इत्या॑ह मनु॒ष्ये᳚भ्य ए॒वैतेन॑ करोति बृ॒हदित्या॑ह दे॒वेभ्य॑ ए॒वैतेन॑ करोति॒ नम॒ इत्या॑ह पि॒तृभ्य॑ ए॒वैतेन॑ करोत्ये॒ ताव॑ती॒ र्वै दे॒वता॒स्ताभ्य॑ ए॒वैन॒ग्ं॒ सर्वा᳚भ्यो गृह्णात्ये॒ष ते॒ योनि॒र्विश्वे᳚भ्यस्त्वा दे॒वेभ्य॒ इत्या॑ह वैश्वदे॒वो ह्ये॑षः ॥ 25 ॥

(विश्वे॒ - प्र - पि॒तृभ्य॑ ए॒वैतेन॑ करो॒त्ये - का॒न्नविग्ं॑श॒तिश्च॑) (अ. 7)

प्रा॒णो वा ए॒ष यदु॑पा॒ग्ं॒शु-र्यदु॑पाग्ंशुपा॒त्रेण॑ प्रथ॒मश्चो᳚त्त॒मश्च॒ ग्रहौ॑ गृ॒ह्येते᳚ प्रा॒णमे॒वानु॑ प्र॒यन्ति॑ प्रा॒णमनूद्य॑न्ति प्र॒जाप॑ति॒र्वा ए॒ष यदा᳚ग्रय॒णः प्रा॒ण उ॑पा॒ग्ं॒शुः पत्नीः᳚ प्र॒जाः प्र ज॑नयन्ति॒ यदु॑पाग्ंशुपा॒त्रेण॑ पात्नीव॒तमा᳚ग्रय॒णा-द्गृ॒ह्णाति॑ प्र॒जाना᳚-म्प्र॒जन॑नाय॒ तस्मा᳚-त्प्रा॒ण-म्प्र॒जा अनु॒ प्र जा॑यन्ते दे॒वा वा इ॒त इ॑तः॒ पत्नी᳚-स्सुव॒र्गं- [पत्नी᳚-स्सुव॒र्गम्, लो॒क-म॑जिगाग्ंस॒-न्ते] 26

-ँलो॒क-म॑जिगाग्ंस॒-न्ते सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-न्न प्राजा॑न॒-न्त ए॒त-म्पा᳚त्नीव॒तम॑पश्य॒-न्तम॑गृह्णत॒ ततो॒ वै ते सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-म्प्राजा॑न॒न्॒. य-त्पा᳚त्नीव॒तो गृ॒ह्यते॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ प्रज्ञा᳚त्यै॒ स सोमो॒ नाति॑ष्ठत स्त्री॒भ्यो गृ॒ह्यमा॑ण॒स्त-ङ्घृ॒तं-वँज्र॑-ङ्कृ॒त्वा-ऽघ्न॒-न्त-न्निरि॑न्द्रिय-म्भू॒तम॑गृह्ण॒-न्तस्मा॒-थ्स्त्रियो॒ निरि॑न्द्रिया॒ अदा॑यादी॒रपि॑ पा॒पा-त्पु॒ग्ं॒स उप॑स्तितरं- [उप॑स्तितरम्, व॒द॒न्ति॒ य-द्घृ॒तेन॑] 27

-ँवदन्ति॒ य-द्घृ॒तेन॑ पात्नीव॒तग्ग् श्री॒णाति॒ वज्रे॑णै॒वैनं॒-वँशे॑ कृ॒त्वा गृ॑ह्णा-त्युपया॒मगृ॑हीतो॒-ऽसीत्या॑हे॒यं-वाँ उ॑पया॒म-स्तस्मा॑दि॒मा-म्प्र॒जा अनु॒ प्र जा॑यन्ते॒ बृह॒स्पति॑सुतस्य त॒ इत्या॑ह॒ ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पति॒-र्ब्रह्म॑णै॒वास्मै᳚ प्र॒जाः प्र ज॑नयतीन्दो॒ इत्या॑ह॒ रेतो॒ वा इन्दू॒ रेत॑ ए॒व त-द्द॑धातीन्द्रियाव॒ इ- [इति॑, आ॒ह॒ प्र॒जा] 28

-त्या॑ह प्र॒जा वा इ॑न्द्रि॒य-म्प्र॒जा ए॒वास्मै॒ प्र ज॑नय॒त्यग्ना(3) इत्या॑हा॒ग्निर्वै रे॑तो॒धाः पत्नी॑व॒ इत्या॑ह मिथुन॒त्वाय॑ स॒जूर्दे॒वेन॒ त्वष्ट्रा॒ सोम॑-म्पि॒बेत्या॑ह॒ त्वष्टा॒ वै प॑शू॒ना-म्मि॑थु॒नानाग्ं॑ रूप॒कृ-द्रू॒पमे॒व प॒शुषु॑ दधाति दे॒वा वै त्वष्टा॑रमजिघाग्ंस॒न्-थ्स पत्नीः॒ प्राप॑द्यत॒ त-न्न प्रति॒ प्रा-ऽय॑च्छ॒-न्तस्मा॒दपि॒ [प्रा-ऽय॑च्छ॒-न्तस्मा॒दपि॑, वद्ध्य॒-म्प्रप॑न्न॒-] 29

वद्ध्य॒-म्प्रप॑न्न॒-न्न प्रति॒ प्रय॑च्छन्ति॒ तस्मा᳚-त्पात्नीव॒ते त्वष्ट्रे-ऽपि॑ गृह्यते॒ न सा॑दय॒त्यस॑न्ना॒द्धि प्र॒जाः प्र॒जाय॑न्ते॒ नानु॒ वष॑-ट्करोति॒ यद॑नुवष-ट्कु॒र्या-द्रु॒द्र-म्प्र॒जा अ॒न्वव॑सृजे॒-द्यन्ना-ऽनु॑वषट्कु॒र्या-दशा᳚न्त-म॒ग्नी-थ्सोम॑-म्भक्षये-दुपा॒ग्॒श्वनु॒ वष॑-ट्करोति॒ न रु॒द्र-म्प्र॒जा अ॑न्ववसृ॒जति॑ शा॒न्तम॒ग्नी-थ्सोम॑-म्भक्षय॒त्यग्नी॒-न्नेष्टु॑-रु॒पस्थ॒मा सी॑द॒ [सी॑द, नेष्टः॒ पत्नी॑-] 30

नेष्टः॒ पत्नी॑-मु॒दान॒येत्या॑हा॒-ग्नीदे॒व नेष्ट॑रि॒ रेतो॒ दधा॑ति॒ नेष्टा॒ पत्नि॑यामु-द्गा॒त्रा स-ङ्ख्या॑पयति प्र॒जाप॑ति॒र्वा ए॒ष यदु॑द्गा॒ता प्र॒जाना᳚-म्प्र॒जन॑नाया॒प उप॒ प्र व॑र्तयति॒ रेत॑ ए॒व त-थ्सि॑ञ्चत्यू॒रुणोप॒ प्र व॑र्तयत्यू॒रुणा॒ हि रेतः॑ सि॒च्यते॑ नग्न॒-ङ्कृत्यो॒-रुमुप॒ प्र व॑र्तयति य॒दा हि न॒ग्न ऊ॒रुर्भव॒त्यथ॑ मिथु॒नी भ॑व॒तो-ऽथ॒ रेतः॑ सिच्य॒ते-ऽथ॑ प्र॒जाः प्र जा॑यन्ते ॥ 31 ॥

(पत्नी᳚-स्सुव॒र्ग - मुप॑स्तितर - मिन्द्रियाव॒ इत्य - पि॑ - सीद - मिथु॒न्य॑ - ष्टौ च॑) (अ. 8)

इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒-न्तस्य॑ शीर्षकपा॒ल-मुदौ᳚ब्ज॒-थ्स द्रो॑णकल॒शो॑-ऽभव॒-त्तस्मा॒-थ्सोम॒-स्सम॑स्रव॒-थ्स हा॑रियोज॒नो॑-ऽभव॒-त्तं-व्यँ॑चिकिथ्स-ज्जु॒हवा॒नी(3) मा हौ॒षा(3)-मिति॒ सो॑-ऽमन्यत॒ यद्धो॒ष्याम्या॒मग्ं हो᳚ष्यामि॒ यन्न हो॒ष्यामि॑ यज्ञवेश॒स-ङ्क॑रिष्या॒मीति॒ तम॑द्ध्रियत॒ होतु॒ग्ं॒ सो᳚-ऽग्नि-र॑ब्रवी॒न्न मय्या॒मग्ं हो᳚ष्य॒सीति॒ त-न्धा॒नाभि॑-रश्रीणा॒- [-रश्रीणात्, तग्ं शृ॒त-] 32

-त्तग्ं शृ॒त-म्भू॒त-म॑जुहो॒द्य-द्धा॒नाभि॑र्-हारियोज॒नग्ग् श्री॒णाति॑ शृत॒त्वाय॑ शृ॒त-मे॒वैन॑-म्भू॒त-ञ्जु॑होति ब॒ह्वीभिः॑ श्रीणात्ये॒ताव॑ती-रे॒वास्या॒-मुष्मि॑न् ँलो॒के का॑म॒दुघा॑ भव॒न्त्यथो॒ खल्वा॑हुरे॒ता वा इन्द्र॑स्य॒ पृश्ञ॑यः काम॒दुघा॒ यद्धा॑रियोज॒नीरिति॒ तस्मा᳚-द्ब॒ह्वीभिः॑ श्रीणीयादृख्सा॒मे वा इन्द्र॑स्य॒ हरी॑ सोम॒पानौ॒ तयोः᳚ परि॒धय॑ आ॒धानं॒-यँदप्र॑हृत्य परि॒धी-ञ्जु॑हु॒या-द॒न्तरा॑धानाभ्या- [-द॒न्तरा॑धानाभ्याम्, घा॒स-म्प्र] 33

-ङ्घा॒स-म्प्र य॑च्छे-त्प्र॒हृत्य॑ परि॒धीञ्जु॑होति॒ निरा॑धानाभ्या-मे॒व घा॒स-म्प्र य॑च्छत्युन्ने॒ता जु॑होति या॒तया॑मेव॒ ह्ये॑तर्ह्य॑द्ध्व॒र्यु-स्स्व॒गाकृ॑तो॒ य-द॑द्ध्व॒र्यु-र्जु॑हु॒या-द्यथा॒ विमु॑क्त॒-म्पुन॑र्यु॒नक्ति॑ ता॒दृगे॒व तच्छी॒र्॒ष-न्न॑धिनि॒धाय॑ जुहोति शीर्ष॒तो हि स स॒मभ॑व-द्वि॒क्रम्य॑ जुहोति वि॒क्रम्य॒ हीन्द्रो॑ वृ॒त्रमह॒न्-थ्समृ॑द्ध्यै प॒शवो॒ वै हा॑रियोज॒नीर्य-थ्स॑भि॒न्न्द्या-दल्पा॑ [-दल्पाः᳚, ए॒न॒-म्प॒शवो॑] 34

एन-म्प॒शवो॑ भु॒ञ्जन्त॒ उप॑तिष्ठेर॒न्॒. यन्न स॑भि॒न्न्द्या-द्ब॒हव॑ एन-म्प॒शवो-ऽभु॑ञ्जन्त॒ उप॑ तिष्ठेर॒-न्मन॑सा॒ स-म्बा॑धत उ॒भय॑-ङ्करोति ब॒हव॑ ए॒वैन॑-म्प॒शवो॑ भु॒ञ्जन्त॒ उप॑ तिष्ठन्त उन्ने॒तर्यु॑पह॒व-मि॑च्छन्ते॒ य ए॒व तत्र॑ सोमपी॒थस्त-मे॒वाव॑ रुन्धत उत्तरवे॒द्या-न्निव॑पति प॒शवो॒ वा उ॑त्तरवे॒दिः प॒शवो॑ हारियोज॒नीः प॒शुष्वे॒व प॒शू-न्प्रति॑ ष्ठापयन्ति ॥ 35 ॥

(अ॒श्री॒णा॒ - द॒न्तरा॑धानाभ्या॒ - मल्पाः᳚ - स्थापयन्ति) (अ. 9)

ग्रहा॒न्॒. वा अनु॑ प्र॒जाः प॒शवः॒ प्र जा॑यन्त उपाग्श्वन्तर्या॒-माव॑जा॒वयः॑ शु॒क्राम॒न्थिनौ॒ पुरु॑षा ऋतुग्र॒हा-नेक॑शफा आदित्यग्र॒ह-ङ्गाव॑ आदित्यग्र॒हो भूयि॑ष्ठाभिर्-ऋ॒ग्भिर्गृ॑ह्यते॒ तस्मा॒-द्गावः॑ पशू॒ना-म्भूयि॑ष्ठा॒ य-त्त्रिरु॑पा॒ग्ं॒ शुग्ं हस्ते॑न विगृ॒ह्णाति॒ तस्मा॒-द्द्वौ त्रीन॒जा ज॒नय॒त्यथाव॑यो॒ भूय॑सीः पि॒ता वा ए॒ष यदा᳚ग्रय॒णः पु॒त्रः क॒लशो॒ यदा᳚ग्रय॒ण उ॑प॒दस्ये᳚-त्क॒लशा᳚-द्गृह्णीया॒-द्यथा॑ पि॒ता [ ] 36

पु॒त्र-ङ्क्षि॒त उ॑प॒धाव॑ति ता॒दृगे॒व तद्य-त्क॒लश॑ उप॒दस्ये॑-दाग्रय॒णा-द्गृ॑ह्णीया॒-द्यथा॑ पु॒त्रः पि॒तर॑-ङ्क्षि॒त उ॑प॒धाव॑ति ता॒दृगे॒व तदा॒त्मा वा ए॒ष य॒ज्ञस्य॒ यदा᳚ग्रय॒णो यद्ग्रहो॑ वा क॒लशो॑ वोप॒दस्ये॑-दाग्रय॒णा-द्गृ॑ह्णीयादा॒त्मन॑ ए॒वाधि॑ य॒ज्ञ-न्निष्क॑रो॒त्यवि॑ज्ञातो॒ वा ए॒ष गृ॑ह्यते॒ यदा᳚ग्रय॒ण-स्स्था॒ल्या गृ॒ह्णाति॑ वाय॒व्ये॑न जुहोति॒ तस्मा॒- [तस्मा᳚त्, गर्भे॒णा ऽवि॑ज्ञातेन] 37

-द्गर्भे॒णा ऽवि॑ज्ञातेन ब्रह्म॒हा ऽव॑भृ॒थमव॑ यन्ति॒ परा᳚ स्था॒लीरस्य॒न्त्यु-द्वा॑य॒व्या॑नि हरन्ति॒ तस्मा॒-थ्स्त्रिय॑-ञ्जा॒ता-म्परा᳚-ऽस्य॒न्त्यु-त्पुमाग्ं॑ सग्ं हरन्ति॒ य-त्पु॑रो॒रुच॒माह॒ यथा॒ वस्य॑स आ॒हर॑ति ता॒दृगे॒व त-द्य-द्ग्रह॑-ङ्गृ॒ह्णाति॒ यथा॒ वस्य॑स आ॒हृत्य॒ प्रा-ऽऽह॑ ता॒दृगे॒व त-द्य-थ्सा॒दय॑ति॒ यथा॒ वस्य॑स उपनि॒धाया॑-प॒क्राम॑ति ता॒दृगे॒व त-द्य द्वै य॒ज्ञस्य॒ साम्ना॒ यजु॑षा क्रि॒यते॑ शिथि॒ल-न्त-द्यदृ॒चा त-द्दृ॒ढ-म्पु॒रस्ता॑दुपयामा॒ यजु॑षा गृह्यन्त उ॒परि॑ष्टा-दुपयामा ऋ॒चा य॒ज्ञस्य॒ धृत्यै᳚ ॥ 38 ॥

(यथा॑ पि॒ता-तस्मा॑-दप॒क्राम॑ति ता॒दृगे॒व त-द्य-द॒ष्टा द॑श च) (अ. 10)

प्रान्यानि॒ पात्रा॑णि यु॒ज्यन्ते॒ नान्यानि॒ यानि॑ परा॒चीना॑नि प्रयु॒ज्यन्ते॒-ऽमुमे॒व तैर्लो॒कम॒भि ज॑यति॒ परा॑ङिव॒ ह्य॑सौ लो॒को यानि॒ पुनः॑ प्रयु॒ज्यन्त॑ इ॒ममे॒व तैर्लो॒कम॒भि ज॑यति॒ पुनः॑पुन-रिव॒ ह्य॑यं-लोँ॒कः प्रान्यानि॒ पात्रा॑णि यु॒ज्यन्ते॒ नान्यानि॒ यानि॑ परा॒चीना॑नि प्रयु॒ज्यन्ते॒ तान्यन्वोष॑धयः॒ परा॑ भवन्ति॒ यानि॒ पुनः॑ [पुनः॑, प्र॒यु॒ज्यन्ते॒] 39

प्रयु॒ज्यन्ते॒ तान्यन्वोष॑धयः॒ पुन॒रा भ॑वन्ति॒ प्रान्यानि॒ पात्रा॑णि यु॒ज्यन्ते॒ नान्यानि॒ यानि॑ परा॒चीना॑नि प्रयु॒ज्यन्ते॒ तान्यन्वा॑र॒ण्याः प॒शवो-ऽर॑ण्य॒-मप॑ यन्ति॒ यानि॒ पुनः॑ प्रयु॒ज्यन्ते॒ तान्यनु॑ ग्रा॒म्याः प॒शवो॒ ग्राम॑-मु॒पाव॑यन्ति॒ यो वै ग्रहा॑णा-न्नि॒दानं॒-वेँद॑ नि॒दान॑वा-न्भव॒त्याज्य॒-मित्यु॒क्थ-न्तद्वै ग्रहा॑णा-न्नि॒दानं॒-यँदु॑पा॒ग्ं॒शु शग्ंस॑ति॒ त- [शग्ंस॑ति॒ तत्, उ॒पा॒ग्श्व॒न्त॒र्या॒मयो॒-] 40

-दु॑पाग्श्वन्तर्या॒मयो॒-र्यदु॒च्चै-स्तदित॑रेषा॒-ङ्ग्रहा॑णामे॒तद्वै ग्रहा॑णा-न्नि॒दानं॒-यँ ए॒वं-वेँद॑ नि॒दान॑वा-न्भवति॒ यो वै ग्रहा॑णा-म्मिथु॒नं-वेँद॒ प्र प्र॒जया॑ प॒शुभि॑-र्मिथु॒नै-र्जा॑यते स्था॒लीभि॑-र॒न्ये ग्रहा॑ गृ॒ह्यन्ते॑ वाय॒व्यै॑-र॒न्य ए॒तद्वै ग्रहा॑णा-म्मिथु॒नं-यँ ए॒वं-वेँद॒ प्र प्र॒जया॑ प॒शुभि॑-र्मिथु॒नै-र्जा॑यत॒ इन्द्र॒स्त्वष्टु॒-स्सोम॑-मभी॒षहा॑-ऽपिब॒-थ्स विष्व॒- [विष्वङ्ङ्॑, व्या᳚र्च्छ॒-थ्स] 41

ङ्व्या᳚र्च्छ॒-थ्स आ॒त्मन्ना॒रम॑ण॒-न्नावि॑न्द॒-थ्स ए॒ता-न॑नुसव॒न-म्पु॑रो॒डाशा॑नपश्य॒-त्ता-न्निर॑वप॒-त्तैर्वै स आ॒त्मन्ना॒रम॑ण-मकुरुत॒ तस्मा॑-दनुसव॒न-म्पु॑रो॒डाशा॒ निरु॑प्यन्ते॒ तस्मा॑-दनुसव॒न-म्पु॑रो॒डाशा॑ना॒-म्प्रा-ऽश्ञी॑यादा॒त्म-न्ने॒वा-ऽऽरम॑ण-ङ्कुरुते॒ नैन॒ग्ं॒ सोमो-ऽति॑ पवते ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ नर्चा न यजु॑षा प॒ङ्क्ति-रा᳚प्य॒ते-ऽथ॒ किं ँय॒ज्ञस्य॑ पाङ्क्त॒त्वमिति॑ धा॒नाः क॑र॒म्भः प॑रिवा॒पः पु॑रो॒डाशः॑ पय॒स्या॑ तेन॑ प॒ङ्क्ति-रा᳚प्यते॒ त-द्य॒ज्ञस्य॑ पाङ्क्त॒त्वम् ॥ 42 ॥

(भ॒व॒न्ति॒ यानि॒ पुनः॒ - शग्ंस॑ति॒ त - द्विष्वं॒ - किं - चतु॑र्दश च) (अ. 11)

(इन्द्रो॑ वृ॒त्राय- ऽऽयु॒र्वे - य॒ज्ञेन॑ - सुव॒र्गा - येन्द्रो॑ म॒रुद्भि॒ - रदि॑ति - रन्तर्यामपा॒त्रेण॑ - प्रा॒ण उ॑पाग्ंशु पा॒त्रे - णेन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒-न्तस्य॒ - ग्रहा॒न् - प्रान्या - न्येका॑दश)

(इन्द्रो॑ वृ॒त्राय॒ - पुन॑र्-ऋ॒तुना॑-ऽऽह - मिथु॒न-म्प॒शवो॒ - नेष्टः॒ पत्नी॑ - मुपाग्श्वन्तर्या॒मयो॒ - द्विच॑त्वारिग्ंशत्)

(इन्द्रो॑ वृ॒त्राय॑, पाङ्क्त॒त्वम्)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां षष्ठकाण्डे पञ्चमः प्रश्न-स्समाप्तः ॥