6.2 - Yadubhau Vimuchyatithyam - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Gujarati Script

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયાં ષષ્ઠકાણ્ડે દ્વિતીયઃ પ્રશ્નઃ - સોમમન્ત્રબ્રાહ્મણનિરૂપણં

ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,

શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥

યદુ॒ભૌ વિ॒મુચ્યા॑-ઽઽતિ॒થ્ય-ઙ્ગૃ॑હ્ણી॒યા-દ્ય॒જ્ઞં-વિઁચ્છિ॑ન્દ્યા॒-દ્યદુ॒ભાવ-વિ॑મુચ્ય॒ યથા-ઽના॑ગતાયા-ઽઽતિ॒થ્ય-ઙ્ક્રિ॒યતે॑ તા॒દૃગે॒વ ત-દ્વિમુ॑ક્તો॒-ઽન્યો॑-ઽન॒ડ્વા-ન્ભવ॒ત્ય વિ॑મુક્તો॒-ઽન્યો-ઽથા॑-ઽઽતિ॒થ્ય-ઙ્ગૃ॑હ્ણાતિ ય॒જ્ઞસ્ય॒ સન્ત॑ત્યૈ॒ પત્ન્ય॒ન્વાર॑ભતે॒ પત્ની॒ હિ પારી॑ણહ્ય॒સ્યેશે॒ પત્નિ॑યૈ॒ વાનુ॑મત॒-ન્નિર્વ॑પતિ॒ યદ્વૈ પત્ની॑ ય॒જ્ઞસ્ય॑ ક॒રોતિ॑ મિથુ॒ન-ન્તદથો॒ પત્નિ॑યા એ॒વૈ- [પત્નિ॑યા એ॒વ, એ॒ષ] 1

-ષ ય॒જ્ઞસ્યા᳚ન્વાર॒ભોં ઽન॑વચ્છિત્ત્યૈ॒ યાવ॑-દ્ભિ॒ર્વૈ રાજા॑-ઽનુચ॒રૈરા॒ગચ્છ॑તિ॒ સર્વે᳚ભ્યો॒ વૈ તેભ્ય॑ આતિ॒થ્ય-ઙ્ક્રિ॑યતે॒ છન્દાગ્ં॑સિ॒ ખલુ॒ વૈ સોમ॑સ્ય॒ રાજ્ઞો॑-ઽનુચ॒રાણ્ય॒ગ્ને-રા॑તિ॒થ્યમ॑સિ॒ વિષ્ણ॑વે॒ ત્વેત્યા॑હ ગાયત્રિ॒યા એ॒વૈતેન॑ કરોતિ॒ સોમ॑સ્યા-ઽઽતિ॒થ્યમ॑સિ॒ વિષ્ણ॑વે॒ ત્વેત્યા॑હ ત્રિ॒ષ્ટુભ॑ એ॒વૈતેન॑ કરો॒ત્યતિ॑થેરાતિ॒થ્યમ॑સિ॒ વિષ્ણ॑વે॒ ત્વેત્યા॑હ॒ જગ॑ત્યા [જગ॑ત્યૈ, એ॒વૈતેન॑] 2

એ॒વૈતેન॑ કરોત્ય॒ગ્નયે᳚ ત્વા રાયસ્પોષ॒દાવ્ન્ને॒ વિષ્ણ॑વે॒ ત્વેત્યા॑હાનુ॒ષ્ટુભ॑ એ॒વૈતેન॑ કરોતિ શ્યે॒નાય॑ ત્વા સોમ॒ભૃતે॒ વિષ્ણ॑વે॒ ત્વેત્યા॑હ ગાયત્રિ॒યા એ॒વૈતેન॑ કરોતિ॒ પઞ્ચ॒ કૃત્વો॑ ગૃહ્ણાતિ॒ પઞ્ચા᳚ક્ષરા પ॒ઙ્ક્તિઃ પાઙ્ક્તો॑ ય॒જ્ઞો ય॒જ્ઞમે॒વાવ॑ રુન્ધે બ્રહ્મવા॒દિનો॑ વદન્તિ॒ કસ્મા᳚-થ્સ॒ત્યા-દ્ગા॑યત્રિ॒યા ઉ॑ભ॒યત॑ આતિ॒થ્યસ્ય॑ ક્રિયત॒ ઇતિ॒ યદે॒વા-ઽદ-સ્સોમ॒મા- [યદે॒વા-ઽદ-સ્સોમ॒મા, આહ॑ર॒-ત્તસ્મા᳚-] 3

-ઽહ॑ર॒-ત્તસ્મા᳚-દ્ગાયત્રિ॒યા ઉ॑ભ॒યત॑ આતિ॒થ્યસ્ય॑ ક્રિયતે પુ॒રસ્તા᳚ચ્ચો॒ પરિ॑ષ્ટાચ્ચ॒ શિરો॒ વા એ॒ત-દ્ય॒જ્ઞસ્ય॒ યદા॑તિ॒થ્ય-ન્નવ॑કપાલઃ પુરો॒ડાશો॑ ભવતિ॒ તસ્મા᳚ન્નવ॒ધા શિરો॒ વિષ્યૂ॑ત॒-ન્નવ॑કપાલઃ પુરો॒ડાશો॑ ભવતિ॒ તે ત્રય॑સ્ત્રિકપા॒લાસ્ત્રિ॒વૃતા॒ સ્તોમે॑ન॒ સમ્મિ॑તા॒સ્તેજ॑સ્ત્રિ॒વૃ-ત્તેજ॑ એ॒વ ય॒જ્ઞસ્ય॑ શી॒ર્॒ષ-ન્દ॑ધાતિ॒ નવ॑કપાલઃ પુરો॒ડાશો॑ ભવતિ॒ તે ત્રય॑સ્ત્રિકપા॒લાસ્ત્રિ॒વૃતા᳚ પ્રા॒ણેન॒ સમ્મિ॑તાસ્ત્રિ॒વૃદ્વૈ [ ] 4

પ્રા॒ણ-સ્ત્રિ॒વૃત॑મે॒વ પ્રા॒ણમ॑ભિપૂ॒ર્વં-યઁ॒જ્ઞસ્ય॑ શી॒ર્॒ષ-ન્દ॑ધાતિ પ્ર॒જાપ॑તે॒ર્વા એ॒તાનિ॒ પક્ષ્મા॑ણિ॒ યદ॑શ્વવા॒લા ઐ᳚ક્ષ॒વી તિ॒રશ્ચી॒ યદાશ્વ॑વાલઃ પ્રસ્ત॒રો ભવ॑ત્યૈક્ષ॒વી તિ॒રશ્ચી᳚ પ્ર॒જાપ॑તેરે॒વ તચ્ચક્ષુ॒-સ્સમ્ભ॑રતિ દે॒વા વૈ યા આહુ॑તી॒રજુ॑હવુ॒સ્તા અસુ॑રા નિ॒ષ્કાવ॑માદ॒-ન્તે દે॒વાઃ કા᳚ર્ષ્મ॒ર્ય॑મપશ્યન્ કર્મ॒ણ્યો॑ વૈ કર્મૈ॑નેન કુર્વી॒તેતિ॒ તે કા᳚ર્ષ્મર્ય॒મયા᳚-ન્પરિ॒ધી- [-ન્પરિ॒ધીન્, અ॒કુ॒ર્વ॒ત॒ તૈર્વૈ] 5

-ન॑કુર્વત॒ તૈર્વૈ તે રક્ષા॒ગ્॒સ્યપા᳚ઘ્નત॒ ય-ત્કા᳚ર્ષ્મર્ય॒મયાઃ᳚ પરિ॒ધયો॒ ભવ॑ન્તિ॒ રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ॒ સગ્ગ્ સ્પ॑ર્શયતિ॒ રક્ષ॑સા॒મન॑ન્વ-વચારાય॒ ન પુ॒રસ્તા॒-ત્પરિ॑ દધાત્યાદિ॒ત્યો હ્યે॑વોદ્ય-ન્પુ॒રસ્તા॒-દ્રક્ષાગ્॑સ્યપ॒હન્ત્યૂ॒ર્ધ્વે સ॒મિધા॒વા દ॑ધાત્યુ॒પરિ॑ષ્ટાદે॒વ રક્ષા॒ગ્॒સ્યપ॑ હન્તિ॒ યજુ॑ષા॒-ઽન્યા-ન્તૂ॒ષ્ણીમ॒ન્યા-મ્મિ॑થુન॒ત્વાય॒ દ્વે આ દ॑ધાતિ દ્વિ॒પા-દ્યજ॑માનઃ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ બ્રહ્મવા॒દિનો॑ વદ- [વદન્તિ, અ॒ગ્નિશ્ચ॒ વા] 6

-ન્ત્ય॒ગ્નિશ્ચ॒ વા એ॒તૌ સોમ॑શ્ચ ક॒થા સોમા॑યા-ઽઽતિ॒થ્ય-ઙ્ક્રિ॒યતે॒ નાગ્નય॒ ઇતિ॒ યદ॒ગ્નાવ॒ગ્નિ-મ્મ॑થિ॒ત્વા પ્ર॒હર॑તિ॒ તેનૈ॒વાગ્નય॑ આતિ॒થ્ય-ઙ્ક્રિ॑ય॒તે ઽથો॒ ખલ્વા॑હુર॒ગ્નિ-સ્સર્વા॑ દે॒વતા॒ ઇતિ॒ યદ્ધ॒વિરા॒સાદ્યા॒ગ્નિ-મ્મન્થ॑તિ હ॒વ્યાયૈ॒વા-ઽઽસ॑ન્નાય॒ સર્વા॑ દે॒વતા॑ જનયતિ ॥ 7 ॥

(પત્નિ॑યા એ॒વ - જગ॑ત્યા॒ - આ - ત્રિ॒વૃદ્વૈ - પ॑રિ॒ધીન્ - વ॑દ॒ન્ત્યે - ક॑ચત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 1)

દે॒વા॒સુ॒રા-સ્સંયઁ॑ત્તા આસ॒-ન્તે દે॒વા મિ॒થો વિપ્રિ॑યા આસ॒-ન્તે᳚-ઽ(1॒)ન્યો᳚-ઽન્યસ્મૈ॒ જ્યૈષ્ઠ્યા॒યાતિ॑ષ્ઠમાનાઃ પઞ્ચ॒ધા વ્ય॑ક્રામન્ન॒ગ્નિર્વસુ॑ભિ॒-સ્સોમો॑ રુ॒દ્રૈરિન્દ્રો॑ મ॒રુદ્ભિ॒-ર્વરુ॑ણ આદિ॒ત્યૈ-ર્બૃહ॒સ્પતિ॒-ર્વિશ્વૈ᳚ર્દે॒વૈસ્તે॑ ઽમન્ય॒ન્તાસુ॑રેભ્યો॒ વા ઇ॒દ-મ્ભ્રાતૃ॑વ્યેભ્યો રદ્ધ્યામો॒ યન્મિ॒થો વિપ્રિ॑યા॒-સ્સ્મો યા ન॑ ઇ॒માઃ પ્રિ॒યાસ્ત॒નુવ॒સ્તા-સ્સ॒મવ॑દ્યામહૈ॒ તાભ્ય॒-સ્સ નિર્-ઋ॑ચ્છા॒દ્યો [નિર્-ઋ॑ચ્છા॒દ્યઃ, નઃ॒ પ્ર॒થ॒મો᳚(1॒)-ઽન્યો᳚] 8

નઃ॑ પ્રથ॒મો᳚(1॒)-ઽન્યો᳚-ઽન્યસ્મૈ॒ દ્રુહ્યા॒દિતિ॒ તસ્મા॒દ્ય-સ્સતા॑નૂનપ્ત્રિણા-મ્પ્રથ॒મો દ્રુહ્ય॑તિ॒ સ આર્તિ॒માર્ચ્છ॑તિ॒ ય-ત્તા॑નૂન॒પ્ત્રગ્ં સ॑મવ॒દ્યતિ॒ ભ્રાતૃ॑વ્યાભિભૂત્યૈ॒ ભવ॑ત્યા॒ત્મના॒ પરા᳚-ઽસ્ય॒ ભ્રાતૃ॑વ્યો ભવતિ॒ પઞ્ચ॒ કૃત્વો-ઽવ॑દ્યતિ પઞ્ચ॒ધા હિ તે ત-થ્સ॑મ॒વાદ્ય॒ન્તાથો॒ પઞ્ચા᳚ક્ષરા પ॒ઙ્ક્તિઃ પાઙ્ક્તો॑ ય॒જ્ઞો ય॒જ્ઞમે॒વાવ॑ રુન્ધ॒ આપ॑તયે ત્વા ગૃહ્ણા॒મીત્યા॑હ પ્રા॒ણો વા [પ્રા॒ણો વૈ, આપ॑તિઃ] 9

આપ॑તિઃ પ્રા॒ણમે॒વ પ્રી॑ણાતિ॒ પરિ॑પતય॒ ઇત્યા॑હ॒ મનો॒ વૈ પરિ॑પતિ॒ર્મન॑ એ॒વ પ્રી॑ણાતિ॒ તનૂ॒નપ્ત્ર॒ ઇત્યા॑હ ત॒નુવો॒ હિ તે તા-સ્સ॑મ॒વાદ્ય॑ન્ત શાક્વ॒રાયેત્યા॑હ॒ શક્ત્યૈ॒ હિ તે તા-સ્સ॑મ॒વાદ્ય॑ન્ત॒ શક્મ॒-ન્નોજિ॑ષ્ઠા॒યેત્યા॒હૌજિ॑ષ્ઠ॒ગ્ં॒ હિ તે ત દા॒ત્મનઃ॑ સમ॒વાદ્ય॒ન્તા--ના॑ધૃષ્ટ-મસ્યનાધૃ॒ષ્ય-મિત્યા॒હા-ઽના॑ધૃષ્ટ॒ગ્ગ્॒ હ્યે॑તદ॑નાધૃ॒ષ્ય-ન્દે॒વાના॒-મોજ॒ [દે॒વાના॒-મોજઃ॑, ઇત્યા॑હ] 10

ઇત્યા॑હ દે॒વાના॒ગ્॒ હ્યે॑તદોજો॑-ઽભિશસ્તિ॒પા અ॑નભિશસ્તે॒ન્યમિત્યા॑હા-ભિશસ્તિ॒પા હ્યે॑તદ॑ -નભિશસ્તે॒ન્યમનુ॑ મે દી॒ક્ષા-ન્દી॒ક્ષાપ॑તિ-ર્મન્યતા॒મિત્યા॑હ યથાય॒જુરે॒વૈત-દ્ઘૃ॒તં-વૈઁ દે॒વા વજ્ર॑-ઙ્કૃ॒ત્વા સોમ॑મઘ્ન-ન્નન્તિ॒કમિ॑વ॒ ખલુ॒ વા અ॑સ્યૈ॒તચ્ચ॑રન્તિ॒ ય-ત્તા॑નૂન॒પ્ત્રેણ॑ પ્ર॒ચર॑ન્ત્ય॒ગ્ં॒ શુરગ્ં॑ શુસ્તે દેવ સો॒મા-ઽઽ પ્યા॑યતા॒-મિત્યા॑હ॒ ય- [-મિત્યા॑હ॒ યત્, એ॒વાસ્યા॑-] 11

-દે॒વાસ્યા॑-પુવા॒યતે॒ યન્મીય॑તે॒-તદે॒વાસ્યૈ॒તેના-ઽઽ પ્યા॑યય॒ત્યા તુભ્ય॒મિન્દ્રઃ॑ પ્યાયતા॒મા ત્વમિન્દ્રા॑ય પ્યાય॒સ્વેત્યા॑-હો॒ભાવે॒વેન્દ્ર॑-ઞ્ચ॒ સોમ॒-ઞ્ચા-ઽઽપ્યા॑યય॒ત્યા પ્યા॑યય॒ સખી᳚ન્-થ્સ॒ન્યા મે॒ધયેત્યા॑હ॒ર્ત્વિજો॒ વા અ॑સ્ય॒ સખા॑ય॒સ્તા-ને॒વા-ઽઽપ્યા॑યયતિ સ્વ॒સ્તિ તે॑ દેવ સોમ સુ॒ત્યામ॑શી॒યે- [સુ॒ત્યામ॑શી॒ય, ઇત્યા॑હા॒ ઽઽશિષ॑-] 12

-ત્યા॑હા॒ ઽઽશિષ॑-મે॒વૈતામા શા᳚સ્તે॒ પ્ર વા એ॒તે᳚-ઽસ્મા-લ્લો॒કાચ્ચ્ય॑વન્તે॒ યે સોમ॑મા-પ્યા॒યય॑ન્ત્ય-ન્તરિક્ષદેવ॒ત્યો॑ હિ સોમ॒ આપ્યા॑યિત॒ એષ્ટા॒ રાયઃ॒ પ્રેષે ભગા॒યેત્યા॑હ॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વીભ્યા॑મે॒વ ન॑મ॒સ્કૃત્યા॒સ્મિન્ ઁલો॒કે પ્રતિ॑ તિષ્ઠન્તિ દેવાસુ॒રા-સ્સંયઁ॑ત્તા આસ॒-ન્તે દે॒વા બિભ્ય॑તો॒-ઽગ્નિ-મ્પ્રાવિ॑શ॒-ન્તસ્મા॑દાહુર॒ગ્નિ-સ્સર્વા॑ દે॒વતા॒ ઇતિ॒ તે᳚- [દે॒વતા॒ ઇતિ॒ તે, અ॒ગ્નિમે॒વ] 13

-ઽગ્નિમે॒વ વરૂ॑થ-ઙ્કૃ॒ત્વા ઽસુ॑રાન॒ભ્ય॑ભવ-ન્ન॒ગ્નિમિ॑વ॒ ખલુ॒ વા એ॒ષ પ્રવિ॑શતિ॒ યો॑-ઽવાન્તરદી॒ક્ષામુ॒પૈતિ॒ ભ્રાતૃ॑વ્યાભિભૂત્યૈ॒ ભવ॑ત્યા॒ત્મના॒ પરા᳚-ઽસ્ય॒ ભ્રાતૃ॑વ્યો ભવત્યા॒ત્માન॑મે॒વ દી॒ક્ષયા॑ પાતિ પ્ર॒જામ॑વાન્તરદી॒ક્ષયા॑ સન્ત॒રા-મ્મેખ॑લાગ્ં સ॒માય॑ચ્છતે પ્ર॒જા હ્યા᳚ત્મનો-ઽન્ત॑રતરા ત॒પ્તવ્ર॑તો ભવતિ॒ મદ॑ન્તીભિર્માર્જયતે॒ નિર્હ્ય॑ગ્નિ-શ્શી॒તેન॒ વાય॑તિ॒ સમિ॑દ્ધ્યૈ॒ યા તે॑ અગ્ને॒ રુદ્રિ॑યા ત॒નૂરિત્યા॑હ॒ સ્વયૈ॒વૈન॑-દ્દે॒વત॑યા વ્રતયતિ સયોનિ॒ત્વાય॒ શાન્ત્યૈ᳚ ॥ 14 ॥

(યો - વા - ઓજ॑ - આહ॒ ય - દ॑શી॒યે - તિ॒ તે᳚ - ઽગ્ન॒ - એકા॑દશ ચ) (અ. 2)

તેષા॒મસુ॑રાણા-ન્તિ॒સ્રઃ પુર॑ આસ-ન્નય॒સ્મ-ય્ય॑વ॒મા-ઽથ॑ રજ॒તા-ઽથ॒ હરિ॑ણી॒ તા દે॒વા જેતુ॒-ન્નાશ॑ક્નુવ॒-ન્તા ઉ॑પ॒સદૈ॒વાજિ॑ગીષ॒-ન્તસ્મા॑દાહુ॒ર્યશ્ચૈ॒વં-વેઁદ॒ યશ્ચ॒ નોપ॒સદા॒ વૈ મ॑હાપુ॒ર-ઞ્જ॑ય॒ન્તીતિ॒ ત ઇષુ॒ગ્ં॒ સમ॑સ્કુર્વતા॒- ગ્નિમની॑ક॒ગ્ં॒ સોમગ્ં॑ શ॒લ્યં-વિઁષ્ણુ॒-ન્તેજ॑ન॒-ન્તે᳚-ઽબ્રુવ॒ન્ ક ઇ॒મામ॑સિષ્ય॒તીતિ॑ [ ] 15

રુ॒દ્ર ઇત્ય॑બ્રુવ-ન્રુ॒દ્રો વૈ ક્રૂ॒ર-સ્સો᳚-ઽસ્ય॒ત્વિતિ॒ સો᳚-ઽબ્રવી॒-દ્વરં॑-વૃઁણા અ॒હમે॒વ પ॑શૂ॒ના-મધિ॑પતિરસા॒નીતિ॒ તસ્મા᳚-દ્રુ॒દ્રઃ પ॑શૂ॒ના-મધિ॑પતિ॒સ્તાગ્ં રુ॒દ્રો-ઽવા॑સૃજ॒-થ્સ તિ॒સ્રઃ પુરો॑ ભિ॒ત્ત્વૈભ્યો લો॒કેભ્યો- ઽસુ॑રા॒-ન્પ્રાણુ॑દત॒ યદુ॑પ॒સદ॑ ઉપસ॒દ્યન્તે॒ ભ્રાતૃ॑વ્યપરાણુત્યૈ॒ નાન્યામાહુ॑તિ-મ્પુ॒રસ્તા᳚-જ્જુહુયા॒-દ્યદ॒ન્યામાહુ॑તિ-મ્પુ॒રસ્તા᳚-જ્જુહુ॒યા- [-જ્જુહુ॒યાત્, અ॒ન્યન્મુખ॑-ઙ્કુર્યા-] 16

-દ॒ન્યન્મુખ॑-ઙ્કુર્યા-થ્સ્રુ॒વેણા॑-ઽઘા॒રમા ઘા॑રયતિ ય॒જ્ઞસ્ય॒ પ્રજ્ઞા᳚ત્યૈ॒ પરાં॑અતિ॒ક્રમ્ય॑ જુહોતિ॒ પરા॑ચ એ॒વૈભ્યો લો॒કેભ્યો॒ યજ॑માનો॒ ભ્રાતૃ॑વ્યા॒-ન્પ્ર ણુ॑દતે॒ પુન॑રત્યા॒ક્રમ્યો॑પ॒સદ॑-ઞ્જુહોતિ પ્ર॒ણુદ્યૈ॒વૈભ્યો લો॒કેભ્યો॒ ભ્રાતૃ॑વ્યાઞ્જિ॒ત્વા ભ્રા॑તૃવ્યલો॒ક-મ॒ભ્યારો॑હતિ દે॒વા વૈ યાઃ પ્રા॒તરુ॑પ॒સદ॑ ઉ॒પાસી॑દ॒-ન્નહ્ન॒સ્તાભિ॒રસુ॑રા॒-ન્પ્રાણુ॑દન્ત॒ યા-સ્સા॒યગ્ં રાત્રિ॑યૈ॒ તાભિ॒ર્ય-થ્સા॒ય-મ્પ્રા॑ત-રુપ॒સદ॑- [-રુપ॒સદઃ॑, ઉ॒પ॒સ॒દ્યન્તે॑] 17

ઉપસ॒દ્યન્તે॑ ઽહોરા॒ત્રાભ્યા॑મે॒વ ત-દ્યજ॑માનો॒ ભ્રાતૃ॑વ્યા॒-ન્પ્ર ણુ॑દતે॒ યાઃ પ્રા॒તર્યા॒જ્યા᳚-સ્સ્યુસ્તા-સ્સા॒ય-મ્પુ॑રો-ઽનુવા॒ક્યાઃ᳚ કુર્યા॒દયા॑તયામત્વાય તિ॒સ્ર ઉ॑પ॒સદ॒ ઉપૈ॑તિ॒ ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કા ઇ॒માને॒વ લો॒કા-ન્પ્રી॑ણાતિ॒ ષટ્-થ્સ-મ્પ॑દ્યન્તે॒ ષડ્વા ઋ॒તવ॑ ઋ॒તૂને॒વ પ્રી॑ણાતિ॒ દ્વાદ॑શા॒હીને॒ સોમ॒ ઉપૈ॑તિ॒ દ્વાદ॑શ॒ માસા᳚-સ્સંવઁથ્સ॒ર-સ્સ॑વન્થ્સ॒રમે॒વ પ્રી॑ણાતિ॒ ચતુ॑ર્વિગ્ંશતિ॒-સ્સ- [ચતુ॑ર્વિગ્ંશતિ॒-સ્સમ્, પ॒દ્ય॒ન્તે॒ ચતુ॑ર્વિગ્ંશતિ-] 18

-મ્પ॑દ્યન્તે॒ ચતુ॑ર્વિગ્ંશતિ-રર્ધમા॒સા અ॑ર્ધમા॒સાને॒વ પ્રી॑ણા॒ત્યારા᳚ગ્રા-મવાન્તરદી॒ક્ષા-મુપે॑યા॒દ્યઃ કા॒મયે॑તા॒-ઽસ્મિ-ન્મે॑ લો॒કે-ઽર્ધુ॑કગ્ગ્ સ્યા॒દિત્યેક॒મગ્રે-ઽથ॒ દ્વાવથ॒ ત્રીનથ॑ ચ॒તુર॑ એ॒ષા વા આરા᳚ગ્રા ઽવાન્તરદી॒ક્ષા ઽસ્મિન્ને॒વાસ્મૈ॑ લો॒કે-ઽર્ધુ॑ક-મ્ભવતિ પ॒રોવ॑રીયસી-મવાન્તરદી॒ક્ષા-મુપે॑યા॒દ્યઃ કા॒મયે॑તા॒મુષ્મિ॑-ન્મે લો॒કે-ઽર્ધુ॑કગ્ગ્ સ્યા॒દિતિ॑ ચ॒તુરો-ઽગ્રે ઽથ॒ ત્રીનથ॒ દ્વાવથૈક॑મે॒ષા વૈ પ॒રોવ॑રીયસ્ય-વાન્તરદી॒ક્ષા ઽમુષ્મિ॑ન્ને॒વાસ્મૈ॑ લો॒કે-ઽર્ધુ॑ક-મ્ભવતિ ॥ 19 ॥

(અ॒સિ॒ષ્ય॒તીતિ॑ - જુહુ॒યાથ્ - સા॒ય-મ્પ્રા॑તરુપ॒સદ॒ - શ્ચતુ॑ર્વિગ્ંશતિ॒-સ્સં - ચ॒તુરો-ઽગ્રે॒ - ષોડ॑શ ચ) (અ. 3)

સુ॒વ॒ર્ગં-વાઁ એ॒તે લો॒કં-યઁ॑ન્તિ॒ ય ઉ॑પ॒સદ॑ ઉપ॒યન્તિ॒ તેષાં॒-યઁ ઉ॒ન્નય॑તે॒ હીય॑ત એ॒વ સ નોદ॑ને॒ષીતિ॒ સૂ᳚ન્નીયમિવ॒ યો વૈ સ્વા॒ર્થેતાં᳚-યઁ॒તાગ્ શ્રા॒ન્તો હીય॑ત ઉ॒ત સ નિ॒ષ્ટ્યાય॑ સ॒હ વ॑સતિ॒ તસ્મા᳚-થ્સ॒કૃદુ॒ન્નીય॒ નાપ॑ર॒મુન્ન॑યેત દ॒દ્ધ્નોન્ન॑યેતૈ॒તદ્વૈ પ॑શૂ॒નાગ્ં રૂ॒પગ્ં રૂ॒પેણૈ॒વ પ॒શૂનવ॑ રુન્ધે [ ] 20

ય॒જ્ઞો દે॒વેભ્યો॒ નિલા॑યત॒ વિષ્ણૂ॑ રૂ॒પ-ઙ્કૃ॒ત્વા સ પૃ॑થિ॒વી-મ્પ્રાવિ॑શ॒-ત્ત-ન્દે॒વા હસ્તા᳚ન્-થ્સ॒ગ્ં॒ રભ્યૈ᳚ચ્છ॒-ન્તમિન્દ્ર॑ ઉ॒પર્યુ॑પ॒ર્યત્ય॑ક્રામ॒-થ્સો᳚-ઽબ્રવી॒-ત્કો મા॒-ઽયમુ॒પર્યુ॑પ॒ર્યત્ય॑ક્રમી॒-દિત્ય॒હ-ન્દુ॒ર્ગે હન્તેત્યથ॒ કસ્ત્વમિત્ય॒હ-ન્દુ॒ર્ગાદાહ॒ર્તેતિ॒ સો᳚-ઽબ્રવી-દ્દુ॒ર્ગે વૈ હન્તા॑-ઽવોચથા વરા॒હો॑-ઽયં-વાઁ॑મમો॒ષ- [-ઁવા॑મમો॒ષઃ, સ॒પ્તા॒ના] 21

-સ્સ॑પ્તા॒ના-ઙ્ગિ॑રી॒ણા-મ્પ॒રસ્તા᳚દ્વિ॒ત્તં-વેઁદ્ય॒મસુ॑રાણા-મ્બિભર્તિ॒ ત-ઞ્જ॑હિ॒ યદિ॑ દુ॒ર્ગે હન્તા-ઽસીતિ॒ સ દ॑ર્ભપુઞ્જી॒લમુ॒-દ્વૃહ્ય॑ સ॒પ્ત ગિ॒રી-ન્ભિ॒ત્ત્વા તમ॑હ॒ન્-થ્સો᳚-ઽબ્રવી-દ્દુ॒ર્ગાદ્વા આહ॑ર્તાવોચથા એ॒તમા હ॒રેતિ॒ તમે᳚ભ્યો ય॒જ્ઞ એ॒વ ય॒જ્ઞમા-ઽહ॑ર॒દ્ય-ત્તદ્વિ॒ત્તં-વેઁદ્ય॒મસુ॑રાણા॒-મવિ॑ન્દન્ત॒ તદેકં॒-વેઁદ્યૈ॑ વેદિ॒ત્વ-મસુ॑રાણાં॒- [-મસુ॑રાણામ્, વા ઇ॒યમગ્ર॑] 22

-ઁવા ઇ॒યમગ્ર॑ આસી॒-દ્યાવ॒દાસી॑નઃ પરા॒પશ્ય॑તિ॒ તાવ॑-દ્દે॒વાના॒-ન્તે દે॒વા અ॑બ્રુવ॒ન્નસ્ત્વે॒વ નો॒-ઽસ્યામપીતિ॒ કિય॑દ્વો દાસ્યામ॒ ઇતિ॒ યાવ॑દિ॒યગ્ં સ॑લાવૃ॒કી ત્રિઃ પ॑રિ॒ક્રામ॑તિ॒ તાવ॑ન્નો દ॒ત્તેતિ॒ સ ઇન્દ્રઃ॑ સલાવૃ॒કી રૂ॒પ-ઙ્કૃ॒ત્વેમા-ન્ત્રિ-સ્સ॒ર્વતઃ॒ પર્ય॑ક્રામ॒-ત્તદિ॒મામ॑વિન્દન્ત॒ યદિ॒મામવિ॑ન્દન્ત॒ ત-દ્વેદ્યૈ॑ વેદિ॒ત્વગ્ં [વેદિ॒ત્વમ્, સા વા ઇ॒યગ્ં] 23

સા વા ઇ॒યગ્ં સર્વૈ॒વ વેદિ॒રિય॑તિ શક્ષ્યા॒મીતિ॒ ત્વા અ॑વ॒માય॑ યજન્તે ત્રિ॒ગ્ં॒શ-ત્પ॒દાનિ॑ પ॒શ્ચા-ત્તિ॒રશ્ચી॑ ભવતિ॒ ષટ્ત્રિગ્ં॑શ॒-ત્પ્રાચી॒ ચતુ॑ર્વિગ્ંશતિઃ પુ॒રસ્તા᳚-ત્તિ॒રશ્ચી॒ દશ॑દશ॒ સમ્પ॑દ્યન્તે॒ દશા᳚ક્ષરા વિ॒રાડન્નં॑-વિઁ॒રા-ડ્વિ॒રાજૈ॒વાન્નાદ્ય॒મવ॑ રુન્ધ॒ ઉદ્ધ॑ન્તિ॒ યદે॒વાસ્યા॑ અમે॒દ્ધ્ય-ન્તદપ॑ હ॒ન્ત્યુદ્ધ॑ન્તિ॒ તસ્મા॒દોષ॑ધયઃ॒ પરા॑ ભવન્તિ બ॒ર્॒હિ-સ્સ્તૃ॑ણાતિ॒ તસ્મા॒દોષ॑ધયઃ॒ પુન॒રા ભ॑વ॒ન્ત્યુત્ત॑ર-મ્બ॒ર્॒હિષ॑ ઉત્તરબ॒ર્॒હિ-સ્સ્તૃ॑ણાતિ પ્ર॒જા વૈ બ॒ર્॒હિર્યજ॑માન ઉત્તર બ॒ર્॒હિ ર્યજ॑માન-મે॒વા-ય॑જમાના॒દુત્ત॑ર-ઙ્કરોતિ॒ તસ્મા॒-દ્યજ॑મા॒નો ઽય॑જમાના॒દુત્ત॑રઃ ॥ 24 ॥

(રુ॒ન્ધે॒ - વા॒મ॒મો॒ષો - વે॑દિ॒ત્વમસુ॑રાણાં - ઁવેદિ॒ત્વં - ભ॑વન્તિ॒ - પઞ્ચ॑વિગ્ંશતિશ્ચ) (અ. 4)

યદ્વા અની॑શાનો ભા॒રમા॑દ॒ત્તે વિ વૈ સ લિ॑શતે॒ ય-દ્દ્વાદ॑શ સા॒હ્નસ્યો॑પ॒સદ॒-સ્સ્યુસ્તિ॒સ્ત્રો॑-ઽહીન॑સ્ય ય॒જ્ઞસ્ય॒ વિલો॑મ ક્રિયેત તિ॒સ્ર એ॒વ સા॒હ્નસ્યો॑પ॒સદો॒ દ્વાદ॑શા॒હીન॑સ્ય ય॒જ્ઞસ્ય॑ સવીર્ય॒ત્વાયાથો॒ સલો॑મ ક્રિયતે વ॒થ્સસ્યૈક॒-સ્સ્તનો॑ ભા॒ગી હિ સો-ઽથૈક॒ગ્ગ્॒ સ્તનં॑-વ્રઁ॒તમુપૈ॒ત્યથ॒ દ્વાવથ॒ ત્રીનથ॑ ચ॒તુર॑ એ॒તદ્વૈ [ ] 25

ક્ષુ॒રપ॑વિ॒ નામ॑ વ્ર॒તં-યેઁન॒ પ્ર જા॒તા-ન્ભ્રાતૃ॑વ્યા-ન્નુ॒દતે॒ પ્રતિ॑ જનિ॒ષ્યમા॑ણા॒નથો॒ કની॑યસૈ॒વ ભૂય॒ ઉપૈ॑તિ ચ॒તુરો-ઽગ્રે॒ સ્તના᳚ન્ વ્ર॒તમુપૈ॒ત્યથ॒ ત્રીનથ॒ દ્વાવથૈક॑મે॒તદ્વૈ સુ॑જઘ॒ન-ન્નામ॑ વ્ર॒ત-ન્ત॑પ॒સ્યગ્ં॑ સુવ॒ર્ગ્ય॑મથો॒ પ્રૈવ જા॑યતે પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॑ર્યવા॒ગૂ રા॑જ॒ન્ય॑સ્ય વ્ર॒ત-ઙ્ક્રૂ॒રેવ॒ વૈ ય॑વા॒ગૂઃ ક્રૂ॒ર ઇ॑વ [ક્રૂ॒ર ઇ॑વ, રા॒જ॒ન્યો॑ વજ્ર॑સ્ય] 26

રાજ॒ન્યો॑ વજ્ર॑સ્ય રૂ॒પગ્ં સમૃ॑દ્ધ્યા આ॒મિક્ષા॒ વૈશ્ય॑સ્ય પાકય॒જ્ઞસ્ય॑ રૂ॒પ-મ્પુષ્ટ્યૈ॒ પયો᳚ બ્રાહ્મ॒ણસ્ય॒ તેજો॒ વૈ બ્રા᳚હ્મ॒ણસ્તેજઃ॒ પય॒સ્તેજ॑સૈ॒વ તેજઃ॒ પય॑ આ॒ત્મ-ન્ધ॒ત્તે ઽથો॒ પય॑સા॒ વૈ ગર્ભા॑ વર્ધન્તે॒ ગર્ભ॑ ઇવ॒ ખલુ॒ વા એ॒ષ ય-દ્દી᳚ક્ષિ॒તો યદ॑સ્ય॒ પયો᳚ વ્ર॒ત-મ્ભવ॑ત્યા॒ત્માન॑મે॒વ ત-દ્વ॑ર્ધયતિ॒ ત્રિવ્ર॑તો॒ વૈ મનુ॑રાસી॒-દ્દ્વિવ્ર॑તા॒ અસુ॑રા॒ એક॑વ્રતા [એક॑વ્રતાઃ, દે॒વાઃ પ્રા॒તર્મ॒દ્ધ્યન્દિ॑ને] 27

દે॒વાઃ પ્રા॒તર્મ॒દ્ધ્યન્દિ॑ને સા॒ય-ન્ત-ન્મનો᳚ર્વ્ર॒તમા॑સી-ત્પાકય॒જ્ઞસ્ય॑ રૂ॒પ-મ્પુષ્ટ્યૈ᳚ પ્રા॒તશ્ચ॑ સા॒ય-ઞ્ચાસુ॑રાણા-ન્નિર્મ॒દ્ધ્ય-ઙ્ક્ષુ॒ધો રૂ॒પ-ન્તત॒સ્તે પરા॑-ઽભવ-ન્મ॒દ્ધ્યન્દિ॑ને મદ્ધ્યરા॒ત્રે દે॒વાના॒-ન્તત॒સ્તે॑-ઽભવન્-થ્સુવ॒ર્ગં-લોઁ॒કમા॑ય॒ન્॒. યદ॑સ્ય મ॒દ્ધ્યન્દિ॑ને મદ્ધ્યરા॒ત્રે વ્ર॒ત-મ્ભવ॑તિ મદ્ધ્ય॒તો વા અન્ને॑ન ભુઞ્જતે મદ્ધ્ય॒ત એ॒વ તદૂર્જ॑-ન્ધત્તે॒ ભ્રાતૃ॑વ્યાભિભૂત્યૈ॒ ભવ॑ત્યા॒ત્મના॒ [ભવ॑ત્યા॒ત્મના᳚, પરા᳚-ઽસ્ય॒ ભ્રાતૃ॑વ્યો] 28

પરા᳚-ઽસ્ય॒ ભ્રાતૃ॑વ્યો ભવતિ॒ ગર્ભો॒ વા એ॒ષ ય-દ્દી᳚ક્ષિ॒તો યોનિ॑ ર્દીક્ષિતવિમિ॒તં-યઁ-દ્દી᳚ક્ષિ॒તો દી᳚ક્ષિતવિમિ॒તા-ત્પ્ર॒વસે॒-દ્યથા॒ યોને॒ર્ગર્ભ॒-સ્સ્કન્દ॑તિ તા॒દૃગે॒વ તન્ન પ્ર॑વસ્ત॒વ્ય॑મા॒ત્મનો॑ ગોપી॒થાયૈ॒ષ વૈ વ્યા॒ઘ્રઃ કુ॑લગો॒પો યદ॒ગ્નિસ્તસ્મા॒-દ્ય-દ્દી᳚ક્ષિ॒તઃ પ્ર॒વસે॒-થ્સ એ॑નમીશ્વ॒રો॑-ઽનૂ॒ત્થાય॒ હન્તો॒ર્ન પ્ર॑વસ્ત॒વ્ય॑મા॒ત્મનો॒ ગુપ્ત્યૈ॑ દક્ષિણ॒ત-શ્શ॑ય એ॒તદ્વૈ યજ॑માનસ્યા॒ ઽઽયત॑ન॒ગ્ગ્॒સ્વ એ॒વા-ઽઽયત॑ને શયે॒ ઽગ્નિમ॑ભ્યા॒વૃત્ય॑ શયે દે॒વતા॑ એ॒વ ય॒જ્ઞમ॑ભ્યા॒વૃત્ય॑ શયે ॥ 29 ॥

(એ॒તદ્વૈ-ક્રૂ॒ર ઇ॒વૈ-ક॑વ્રતા-આ॒ત્મના॒-યજ॑માનસ્ય॒-ત્રયો॑દશ ચ) (અ. 5)

પુ॒રોહ॑વિષિ દેવ॒યજ॑ને યાજયે॒દ્ય-ઙ્કા॒મયે॒તોપૈ॑ન॒મુત્ત॑રો ય॒જ્ઞો ન॑મેદ॒ભિ સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒ક-ઞ્જ॑યે॒દિત્યે॒તદ્વૈ પુ॒રોહ॑વિર્દેવ॒યજ॑નં॒-યઁસ્ય॒ હોતા᳚ પ્રાતરનુવા॒ક -મ॑નુબ્રુ॒વ-ન્ન॒ગ્નિમ॒પ આ॑દિ॒ત્યમ॒ભિ વિ॒પશ્ય॒ત્યુપૈ॑ન॒મુત્ત॑રો ય॒જ્ઞો ન॑મત્ય॒ભિ સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒ક-ઞ્જ॑યત્યા॒પ્તે દે॑વ॒યજ॑ને યાજયે॒--દ્ભ્રાતૃ॑વ્યવન્ત॒-મ્પન્થાં᳚-વાઁ-ઽધિસ્પ॒ર્॒શયે᳚-ત્ક॒ર્તં-વાઁ॒ યાવ॒ન્નાન॑સે॒ યાત॒વૈ [ ] 30

ન રથા॑યૈ॒તદ્વા આ॒પ્ત-ન્દે॑વ॒યજ॑નમા॒પ્નોત્યે॒વ ભ્રાતૃ॑વ્ય॒-ન્નૈન॒-મ્ભ્રાતૃ॑વ્ય આપ્નો॒ત્યેકો᳚ન્નતે દેવ॒ય॑જને યાજયે-ત્પ॒શુકા॑મ॒-મેકો᳚ન્નતા॒દ્વૈ દે॑વ॒યજ॑ના॒દઙ્ગિ॑રસઃ પ॒શૂન॑સૃજન્તાન્ત॒રા સ॑દોહવિર્ધા॒ને ઉ॑ન્ન॒તગ્ગ્ સ્યા॑દે॒તદ્વા એકો᳚ન્નત-ન્દેવ॒યજ॑ન-મ્પશુ॒માને॒વ ભ॑વતિ॒ ત્ર્યુ॑ન્નતે દેવ॒યજ॑ને યાજયે-થ્સુવ॒ર્ગકા॑મ॒-ન્ત્ર્યુ॑ન્નતા॒દ્વૈ દે॑વ॒યજ॑ના॒દઙ્ગિ॑રસ-સ્સુવ॒ર્ગં-લોઁ॒કમા॑ય-ન્નન્ત॒રા ઽઽહ॑વ॒નીય॑-ઞ્ચ હવિ॒ર્ધાન॑-ઞ્ચો- [હવિ॒ર્ધાન॑-ઞ્ચ, ઉ॒ન્ન॒તગ્ગ્ સ્યા॑દન્ત॒રા] 31

-ન્ન॒તગ્ગ્ સ્યા॑દન્ત॒રા હ॑વિ॒ર્ધાન॑-ઞ્ચ॒ સદ॑શ્ચાન્ત॒રા સદ॑શ્ચ॒ ગાર્હ॑પત્ય-ઞ્ચૈ॒તદ્વૈ ત્ર્યુ॑ન્નત-ન્દેવ॒યજ॑નગ્ં સુવ॒ર્ગમે॒વ લો॒કમે॑તિ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિતે દેવ॒યજ॑ને યાજયે-ત્પ્રતિ॒ષ્ઠાકા॑મમે॒તદ્વૈ પ્રતિ॑ષ્ઠિત-ન્દેવ॒યજ॑નં॒-યઁ-થ્સ॒ર્વતઃ॑ સ॒મ-મ્પ્રત્યે॒વ તિ॑ષ્ઠતિ॒ યત્રા॒ન્યા અ॑ન્યા॒ ઓષ॑ધયો॒ વ્યતિ॑ષક્તા॒-સ્સ્યુસ્ત-દ્યા॑જયે-ત્પ॒શુકા॑મમે॒તદ્વૈ પ॑શૂ॒નાગ્ં રૂ॒પગ્ં રૂ॒પેણૈ॒વાસ્મૈ॑ પ॒શૂ- [પ॒શૂન્, અવ॑ રુન્ધે] 32

-નવ॑ રુન્ધે પશુ॒માને॒વ ભ॑વતિ॒ નિર્-ઋ॑તિગૃહીતે દેવ॒યજ॑ને યાજયે॒દ્ય-ઙ્કા॒મયે॑ત॒ નિર્-ઋ॑ત્યાસ્ય ય॒જ્ઞ-ઙ્ગ્રા॑હયેય॒મિત્યે॒તદ્વૈ નિર્-ઋ॑તિગૃહીત-ન્દેવ॒યજ॑નં॒-યઁ-થ્સ॒દૃશ્યૈ॑ સ॒ત્યા॑ ઋ॒ક્ષ-ન્નિર્-ઋ॑ત્યૈ॒વાસ્ય॑ ય॒જ્ઞ-ઙ્ગ્રા॑હયતિ॒ વ્યાવૃ॑ત્તે દેવ॒યજ॑ને યાજયે-દ્વ્યા॒વૃત્કા॑મં॒-યઁ-મ્પાત્રે॑ વા॒ તલ્પે॑ વા॒ મીમાગ્ં॑સેર-ન્પ્રા॒ચીન॑માહવ॒નીયા᳚-ત્પ્રવ॒ણગ્ગ્ સ્યા᳚-ત્પ્રતી॒ચીન॒-ઙ્ગાર્હ॑પત્યાદે॒તદ્વૈ વ્યાવૃ॑ત્ત-ન્દેવ॒યજ॑નં॒-વિઁ પા॒પ્મના॒ ભ્રાતૃ॑વ્યે॒ણા- ઽઽવ॑ર્તતે॒ નૈન॒-મ્પાત્રે॒ ન તલ્પે॑ મીમાગ્ં સન્તે કા॒ર્યે॑ દેવ॒યજ॑ને યાજયે॒-દ્ભૂતિ॑કામ-ઙ્કા॒યા॑ વૈ પુરુ॑ષો॒ ભવ॑ત્યે॒વ ॥ 33 ॥

(યાત॒વૈ - હ॑વિ॒ર્ધાન॑-ઞ્ચ - પ॒શૂન્ - પા॒પ્મના॒ - ઽષ્ટાદ॑શ ચ) (અ. 6)

તેભ્ય॑ ઉત્તરવે॒દિ-સ્સિ॒ગ્ં॒હી રૂ॒પ-ઙ્કૃ॒ત્વોભયા॑-નન્ત॒રા-ઽપ॒ક્રમ્યા॑તિષ્ઠ॒-ત્તે દે॒વા અ॑મન્યન્ત યત॒રાન્. વા ઇ॒યમુ॑પાવ॒ર્થ્સ્યતિ॒ ત ઇ॒દ-મ્ભ॑વિષ્ય॒ન્તીતિ॒ તામુપા॑મન્ત્રયન્ત॒ સા-ઽબ્ર॑વી॒-દ્વરં॑-વૃઁણૈ॒ સર્વા॒-ન્મયા॒ કામા॒ન્ વ્ય॑શ્ઞવથ॒ પૂર્વા॒-ન્તુ મા॒-ઽગ્નેરાહુ॑તિરશ્ઞવતા॒ ઇતિ॒ તસ્મા॑દુત્તરવે॒દિ-મ્પૂર્વા॑મ॒ગ્ને- ર્વ્યાઘા॑રયન્તિ॒ વારે॑વૃત॒ગ્ગ્॒ હ્ય॑સ્યૈ॒ શમ્ય॑યા॒ પરિ॑ મિમીતે॒ [મિમીતે, માત્રૈ॒વા-ઽસ્યૈ॒] 34

માત્રૈ॒વા-ઽસ્યૈ॒ સાથો॑ યુ॒ક્તેનૈ॒વ યુ॒ક્તમવ॑ રુન્ધે વિ॒ત્તાય॑ની મે॒-ઽસીત્યા॑હ વિ॒ત્તા હ્યે॑ના॒નાવ॑-ત્તિ॒ક્તાય॑ની મે॒-ઽસીત્યા॑હ તિ॒ક્તાન્. હ્યે॑ના॒નાવ॒દવ॑તાન્મા નાથિ॒તમિત્યા॑હ નાથિ॒તાન્. હ્યે॑ના॒નાવ॒દવ॑તાન્મા વ્યથિ॒તમિત્યા॑હ વ્યથિ॒તાન્. હ્યે॑ના॒નાવ॑-દ્વિ॒દે-ર॒ગ્નિ-ર્નભો॒ નામા- [-ર્નભો॒ નામા॑, અગ્ને॑ અઙ્ગિર॒ ઇતિ॒] 35

-ઽગ્ને॑ અઙ્ગિર॒ ઇતિ॒ ત્રિર્હ॑રતિ॒ ય એ॒વૈષુ લો॒કેષ્વ॒ગ્નય॒-સ્તાને॒વાવ॑ રુન્ધે તૂ॒ષ્ણી-ઞ્ચ॑તુ॒ર્થગ્ં હ॑ર॒ત્યનિ॑-રુક્તમે॒વાવ॑ રુન્ધે સિ॒ગ્ં॒હીર॑સિ મહિ॒ષીર॒સીત્યા॑હ સિ॒ગ્ં॒હીર્હ્યે॑ષા રૂ॒પ-ઙ્કૃ॒ત્વોભયા॑-નન્ત॒રા ઽપ॒ક્રમ્યાતિ॑ષ્ઠદુ॒રુ પ્ર॑થસ્વો॒રુ તે॑ ય॒જ્ઞપ॑તિઃ પ્રથતા॒મિત્યા॑હ॒ યજ॑માનમે॒વ પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિઃ॑ પ્રથયતિ ધ્રુ॒વા- [ધ્રુ॒વા, અ॒સીતિ॒ સગ્ં હ॑ન્તિ॒] 36

-ઽસીતિ॒ સગ્ં હ॑ન્તિ॒ ધૃત્યૈ॑ દે॒વેભ્યઃ॑ શુન્ધસ્વ દે॒વેભ્યઃ॑ શુમ્ભ॒સ્વેત્યવ॑ ચો॒ક્ષતિ॒ પ્ર ચ॑ કિરતિ॒ શુદ્ધ્યા॑ ઇન્દ્રઘો॒ષસ્ત્વા॒ વસુ॑ભિઃ પુ॒રસ્તા᳚-ત્પા॒ત્વિત્યા॑હ દિ॒ગ્ભ્ય એ॒વૈના॒-મ્પ્રોક્ષ॑તિ દે॒વાગ્શ્ચેદુ॑-ત્તરવે॒દિરુ॒પાવ॑વર્તી॒હૈવ વિ જ॑યામહા॒ ઇત્યસુ॑રા॒ વજ્ર॑મુ॒દ્યત્ય॑ દે॒વાન॒ભ્યા॑યન્ત॒ તાનિ॑ન્દ્રઘો॒ષો વસુ॑ભિઃ પુ॒રસ્તા॒દપા॑- [પુ॒રસ્તા॒દપા॑, અ॒નુ॒દ॒ત॒ મનો॑જવાઃ] 37

-નુદત॒ મનો॑જવાઃ પિ॒તૃભિ॑ ર્દક્ષિણ॒તઃ પ્રચે॑તા રુ॒દ્રૈઃ પ॒શ્ચા-દ્વિ॒શ્વક॑ર્મા-ઽઽદિ॒ત્યૈરુ॑ત્તર॒તો યદે॒વમુ॑ત્તરવે॒દિ-મ્પ્રો॒ક્ષતિ॑ દિ॒ગ્ભ્ય એ॒વ ત-દ્યજ॑માનો॒ ભ્રાતૃ॑વ્યા॒-ન્પ્ર ણુ॑દત॒ ઇન્દ્રો॒ યતી᳚ન્-થ્સાલાવૃ॒કેભ્યઃ॒ પ્રાય॑ચ્છ॒-ત્તા-ન્દ॑ક્ષિણ॒ત ઉ॑ત્તરવે॒દ્યા આ॑દ॒ન્॒ ય-ત્પ્રોક્ષ॑ણીના-મુ॒ચ્છિષ્યે॑ત॒ ત-દ્દ॑ક્ષિણ॒ત ઉ॑ત્તરવે॒દ્યૈ નિ ન॑યે॒-દ્યદે॒વ તત્ર॑ ક્રૂ॒ર-ન્ત-ત્તેન॑ શમયતિ॒ ય-ન્દ્વિ॒ષ્યા-ત્ત-ન્ધ્યા॑યેચ્છુ॒ચૈ વૈન॑મર્પયતિ ॥ 38 ॥

(મિ॒મી॒તે॒ - નામ॑ - ધ્રુ॒વા - ઽપ॑ - શુ॒ચા - ત્રીણિ॑ ચ) ( આ7)

સોત્ત॑રવે॒દિર॑બ્રવી॒-થ્સર્વા॒-ન્મયા॒ કામા॒ન્ વ્ય॑શ્ઞવ॒થેતિ॒ તે દે॒વા અ॑કામય॒ન્તાસુ॑રા॒-ન્ભ્રાતૃ॑વ્યાન॒ભિ ભ॑વે॒મેતિ॒ તે॑-ઽજુહવુ-સ્સિ॒ગ્ં॒હીર॑સિ સપત્નસા॒હી સ્વાહેતિ॒ તે-ઽસુ॑રા॒-ન્ભ્રાતૃ॑વ્યા-ન॒ભ્ય॑ભવ॒-ન્તે-ઽસુ॑રા॒-ન્ભ્રાતૃ॑વ્યા-નભિ॒ભૂયા॑કામયન્ત પ્ર॒જાં-વિઁ॑ન્દેમ॒હીતિ॒ તે॑-ઽજુહવુ-સ્સિ॒ગ્ં॒હીર॑સિ સુપ્રજા॒વનિ॒-સ્સ્વાહેતિ॒ તે પ્ર॒જામ॑વિન્દન્ત॒ તે પ્ર॒જાં-વિઁ॒ત્ત્વા- [પ્ર॒જાં-વિઁ॒ત્ત્વા,અ॒કા॒મ॒ય॒ન્ત॒ પ॒શૂન્. ] 39

-ઽકા॑મયન્ત પ॒શૂન્. વિ॑ન્દેમ॒હીતિ॒ તે॑-ઽજુહવુ-સ્સિ॒ગ્ં॒હીર॑સિ રાયસ્પોષ॒વનિ॒-સ્સ્વાહેતિ॒ તે પ॒શૂન॑વિન્દન્ત॒ તે પ॒શૂન્. વિ॒ત્ત્વા-ઽકા॑મયન્ત પ્રતિ॒ષ્ઠાં-વિઁ॑ન્દેમ॒હીતિ॒ તે॑-ઽજુહવુ-સ્સિ॒ગ્ં॒હી-ર॑સ્યાદિત્ય॒વનિ॒-સ્સ્વાહેતિ॒ ત ઇ॒મા-મ્પ્ર॑તિ॒ષ્ઠામ॑વિન્દન્ત॒ ત ઇ॒મા-મ્પ્ર॑તિ॒ષ્ઠાં-વિઁ॒ત્ત્વા-ઽકા॑મયન્ત દે॒વતા॑ આ॒શિષ॒ ઉપે॑યા॒મેતિ॒ તે॑-ઽજુહવુ-સ્સિ॒ગ્ં॒હીર॒સ્યા વ॑હ દે॒વા-ન્દે॑વય॒તે [ ] 40

યજ॑માનાય॒ સ્વાહેતિ॒ તે દે॒વતા॑ આ॒શિષ॒ ઉપા॑ય॒-ન્પઞ્ચ॒ કૃત્વો॒ વ્યાઘા॑રયતિ॒ પઞ્ચા᳚ક્ષરા પ॒ઙ્ક્તિઃ પાઙ્ક્તો॑ ય॒જ્ઞો ય॒જ્ઞમે॒વાવ॑ રુન્ધે ઽક્ષ્ણ॒યા વ્યાઘા॑રયતિ॒ તસ્મા॑દક્ષ્ણ॒યા પ॒શવો-ઽઙ્ગા॑નિ॒ પ્રહ॑રન્તિ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ ભૂ॒તેભ્ય॒સ્ત્વેતિ॒ સ્રુચ॒મુદ્ગૃ॑હ્ણાતિ॒ ય એ॒વ દે॒વા ભૂ॒તાસ્તેષા॒-ન્ત-દ્ભા॑ગ॒ધેય॒-ન્તાને॒વ તેન॑ પ્રીણાતિ॒ પૌતુ॑દ્રવા-ન્પરિ॒ધી-ન્પરિ॑ દધાત્યે॒ષાં- [દધાત્યે॒ષામ્, લો॒કાનાં॒-વિઁધૃ॑ત્યા] 41

-ઁલો॒કાનાં॒-વિઁધૃ॑ત્યા અ॒ગ્નેસ્ત્રયો॒ જ્યાયાગ્ં॑સો॒ ભ્રાત॑ર આસ॒-ન્તે દે॒વેભ્યો॑ હ॒વ્યં-વઁહ॑ન્તઃ॒ પ્રામી॑યન્ત॒ સો᳚-ઽગ્નિર॑બિભેદિ॒ત્થં-વાઁવ સ્ય આર્તિ॒મા-ઽરિ॑ષ્ય॒તીતિ॒ સ નિલા॑યત॒ સ યાં-વઁન॒સ્પતિ॒ષ્વવ॑સ॒ત્તા-મ્પૂતુ॑દ્રૌ॒ યામોષ॑ધીષુ॒ તાગ્ં સુ॑ગન્ધિ॒તેજ॑ને॒ યા-મ્પ॒શુષુ॒ તા-મ્પેત્વ॑સ્યાન્ત॒રા શૃઙ્ગે॒ ત-ન્દે॒વતાઃ॒ પ્રૈષ॑મૈચ્છ॒-ન્તમન્વ॑વિન્દ॒-ન્ત-મ॑બ્રુવ॒- [-મ॑બ્રુવન્ન્, ઉપ॑ ન॒ આ] 42

-ન્નુપ॑ ન॒ આ વ॑ર્તસ્વ હ॒વ્ય-ન્નો॑ વ॒હેતિ॒ સો᳚-ઽબ્રવી॒-દ્વરં॑-વૃઁણૈ॒ યદે॒વ ગૃ॑હી॒તસ્યાહુ॑તસ્ય બહિઃપરિ॒ધિ સ્કન્દા॒-ત્તન્મે॒ ભ્રાતૃ॑ણા-મ્ભાગ॒ધેય॑-મસ॒દિતિ॒ તસ્મા॒-દ્ય-દ્ગૃ॑હી॒તસ્યા-ઽહુ॑તસ્ય બહિઃપરિ॒ધિ સ્કન્દ॑તિ॒ તેષા॒-ન્ત-દ્ભા॑ગ॒ધેય॒-ન્તાને॒વ તેન॑ પ્રીણાતિ॒ સો॑-ઽમન્યતા-ઽસ્થ॒ન્વન્તો॑ મે॒ પૂર્વે॒ ભ્રાત॑રઃ॒ પ્રામે॑ષતા॒-ઽસ્થાનિ॑ શાતયા॒ ઇતિ॒ સ યા- [સ યાનિ॑, ] 43

-ન્ય॒સ્થાન્યશા॑તયત॒ ત-ત્પૂતુ॑દ્ર્વ-ભવ॒-દ્યન્મા॒ગ્ં॒ સમુપ॑મૃત॒-ન્ત-દ્ગુલ્ગુ॑લુ॒ યદે॒તાન્-થ્સ॑ભાં॒રાન્-થ્સ॒-મ્ભર॑ત્ય॒ગ્નિમે॒વ ત-થ્સમ્ભ॑રત્ય॒ગ્નેઃ પુરી॑ષ-મ॒સીત્યા॑હા॒-ઽગ્નેર્હ્યે॑ત-ત્પુરી॑ષં॒-યઁ-થ્સ॑મ્ભા॒રા અથો॒ ખલ્વા॑હુરે॒તે વાવૈન॒-ન્તે ભ્રાત॑રઃ॒ પરિ॑ શેરે॒ ય-ત્પૌતુ॑દ્રવાઃ પરિ॒ધય॒ ઇતિ॑ ॥ 44 ॥

(વિ॒ત્ત્વા - દે॑વય॒ત - એ॒ષા - મ॑બ્રુવ॒ન્ - યાનિ॒ - ચતુ॑શ્ચત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 8)

બ॒દ્ધમવ॑ સ્યતિ વરુણપા॒શાદે॒વૈને॑ મુઞ્ચતિ॒ પ્રણે॑નેક્તિ॒ મેદ્ધ્યે॑ એ॒વૈને॑ કરોતિ સાવિત્રિ॒યર્ચા હુ॒ત્વા હ॑વિ॒ર્ધાને॒ પ્ર વ॑ર્તયતિ સવિ॒તૃપ્ર॑સૂત એ॒વૈને॒ પ્ર વ॑ર્તયતિ॒ વરુ॑ણો॒ વા એ॒ષ દુ॒ર્વાગુ॑ભ॒યતો॑ બ॒દ્ધો યદક્ષ॒-સ્સ યદુ॒-થ્સર્જે॒-દ્યજ॑માનસ્ય ગૃ॒હા-ન॒ભ્યુથ્સ॑ર્જે-થ્સુ॒વાગ્દે॑વ॒ દુર્યા॒ગ્ં॒ આ વ॒દેત્યા॑હ ગૃ॒હા વૈ દુર્યા॒-શ્શાન્ત્યૈ॒ પ- [દુર્યા॒-શ્શાન્ત્યૈ॒ પત્ની᳚, ઉપા॑નક્તિ॒] 45

-ત્ન્યુપા॑નક્તિ॒ પત્ની॒ હિ સર્વ॑સ્ય મિ॒ત્ર-મ્મિ॑ત્ર॒ત્વાય॒ યદ્વૈ પત્ની॑ ય॒જ્ઞસ્ય॑ ક॒રોતિ॑ મિથુ॒ન-ન્તદથો॒ પત્નિ॑યા એ॒વૈષ ય॒જ્ઞસ્યા᳚-ન્વાર॒ભોં-ઽન॑વચ્છિત્ત્યૈ॒ વર્ત્મ॑ના॒ વા અ॒ન્વિત્ય॑ ય॒જ્ઞગ્ં રક્ષાગ્ં॑સિ જિઘાગ્ંસન્તિ વૈષ્ણ॒વીભ્યા॑મૃ॒ગ્ભ્યાં-વઁર્ત્મ॑નો ર્જુહોતિ ય॒જ્ઞો વૈ વિષ્ણુ॑ર્ય॒જ્ઞાદે॒વ રક્ષા॒ગ્॒સ્યપ॑ હન્તિ॒ યદ॑દ્ધ્વ॒ર્યુ-ર॑ન॒ગ્ના-વાહુ॑તિ-ઞ્જુહુ॒યા-દ॒ન્ધો᳚-ઽદ્ધ્વ॒ર્યુ-સ્સ્યા॒-દ્રક્ષાગ્ં॑સિ ય॒જ્ઞગ્ં હ॑ન્યુ॒ર્॒- [ય॒જ્ઞગ્ં હ॑ન્યુઃ, હિર॑ણ્ય-મુ॒પાસ્ય॑] 46

-હિર॑ણ્ય-મુ॒પાસ્ય॑ જુહોત્યગ્નિ॒વત્યે॒વ જુ॑હોતિ॒ નાન્ધો᳚-ઽદ્ધ્વ॒ર્યુર્ભવ॑તિ॒ ન ય॒જ્ઞગ્ં રક્ષાગ્ં॑સિ ઘ્નન્તિ॒ પ્રાચી॒ પ્રેત॑મદ્ધ્વ॒ર-ઙ્ક॒લ્પય॑ન્તી॒ ઇત્યા॑હ સુવ॒ર્ગમે॒વૈને॑ લો॒ક-ઙ્ગ॑મય॒ત્યત્ર॑ રમેથાં॒-વઁર્ષ્મ॑-ન્પૃથિ॒વ્યા ઇત્યા॑હ॒ વર્ષ્મ॒ હ્યે॑ત-ત્પૃ॑થિ॒વ્યા ય-દ્દે॑વ॒યજ॑ન॒ગ્ં॒ શિરો॒ વા એ॒ત-દ્ય॒જ્ઞસ્ય॒ યદ્ધ॑વિ॒ર્ધાન॑-ન્દિ॒વો વા॑ વિષ્ણવુ॒ત વા॑ પૃથિ॒વ્યા [પૃથિ॒વ્યાઃ, ઇત્યા॒શીર્પ॑દય॒ર્ચા] 47

ઇત્યા॒શીર્પ॑દય॒ર્ચા દક્ષિ॑ણસ્ય હવિ॒ર્ધાન॑સ્ય મે॒થી-ન્નિ હ॑ન્તિ શીર્ષ॒ત એ॒વ ય॒જ્ઞસ્ય॒ યજ॑માન આ॒શિષો-ઽવ॑ રુન્ધે દ॒ણ્ડો વા ઔ॑પ॒રસ્તૃ॒તીય॑સ્ય હવિ॒ર્ધાન॑સ્ય વષટ્કા॒રે-ણાક્ષ॑-મચ્છિન॒-દ્યત્-તૃ॒તીય॑-ઞ્છ॒દિર્-હ॑વિ॒ર્ધાન॑યો-રુદાહ્રિ॒યતે॑ તૃ॒તીય॑સ્ય હવિ॒ર્ધાન॒સ્યાવ॑રુદ્ધ્યૈ॒ શિરો॒ વા એ॒ત-દ્ય॒જ્ઞસ્ય॒ યદ્ધ॑વિ॒ર્ધાનં॒-વિઁષ્ણો॑ ર॒રાટ॑મસિ॒ વિષ્ણોઃ᳚ પૃ॒ષ્ઠમ॒સીત્યા॑હ॒ તસ્મા॑દેતાવ॒દ્ધા શિરો॒ વિષ્યૂ॑તં॒-વિઁષ્ણો॒-સ્સ્યૂર॑સિ॒ વિષ્ણો᳚ર્ધ્રુ॒વમ॒સીત્યા॑હ વૈષ્ણ॒વગ્ં હિ દે॒વત॑યા હવિ॒ર્ધાનં॒-યઁ-મ્પ્ર॑થ॒મ-ઙ્ગ્ર॒ન્થિ-ઙ્ગ્ર॑થ્ની॒યાદ્ય-ત્ત-ન્ન વિ॑સ્ર॒ગ્ં॒ સયે॒દમે॑હેનાદ્ધ્વ॒ર્યુઃ પ્રમી॑યેત॒ તસ્મા॒-થ્સ વિ॒સ્રસ્યઃ॑ ॥ 48 ॥

(પત્ની॑ -હન્યુ-ર્વા પૃથિ॒વ્યા-વિષ્યૂ॑તં॒-વિઁષ્ણોઃ॒-ષડ્વિગ્ં॑શતિશ્ચ) (અ. 9)

દે॒વસ્ય॑ ત્વા સવિ॒તુઃ પ્ર॑સ॒વ ઇત્યભ્રિ॒મા દ॑ત્તે॒ પ્રસૂ᳚ત્યા અ॒શ્વિનો᳚ ર્બા॒હુભ્યા॒મિત્યા॑હા॒શ્વિનૌ॒ હિ દે॒વાના॑મદ્ધ્વ॒ર્યૂ આસ્તા᳚-મ્પૂ॒ષ્ણો હસ્તા᳚ભ્યા॒મિત્યા॑હ॒ યત્યૈ॒ વજ્ર॑ ઇવ॒ વા એ॒ષા યદભ્રિ॒રભ્રિ॑રસિ॒ નારિ॑ર॒સીત્યા॑હ॒ શાન્ત્યૈ॒ કાણ્ડે॑ કાણ્ડે॒ વૈ ક્રિ॒યમા॑ણે ય॒જ્ઞગ્ં રક્ષાગ્ં॑સિ જિઘાગ્ંસન્તિ॒ પરિ॑લિખિત॒ગ્ં॒ રક્ષઃ॒ પરિ॑લિખિતા॒ અરા॑તય॒ ઇત્યા॑હ॒ રક્ષ॑સા॒-મપ॑હત્યા [રક્ષ॑સા॒-મપ॑હત્યૈ, ઇ॒દમ॒હગ્ં] 49

ઇ॒દમ॒હગ્ં રક્ષ॑સો ગ્રી॒વા અપિ॑ કૃન્તામિ॒ યો᳚-ઽસ્મા-ન્દ્વેષ્ટિ॒ ય-ઞ્ચ॑ વ॒ય-ન્દ્વિ॒ષ્મ ઇત્યા॑હ॒ દ્વૌ વાવ પુરુ॑ષૌ॒ ય-ઞ્ચૈ॒વ દ્વેષ્ટિ॒ યશ્ચૈ॑ન॒-ન્દ્વેષ્ટિ॒ તયો॑-રે॒વા-ઽન॑ન્તરાય-ઙ્ગ્રી॒વાઃ કૃ॑ન્તતિ દિ॒વે ત્વા॒-ઽન્તરિ॑ક્ષાય ત્વા પૃથિ॒વ્યૈ ત્વેત્યા॑હૈ॒ભ્ય એ॒વૈનાં᳚-લોઁ॒કેભ્યઃ॒ પ્રોક્ષ॑તિ પ॒રસ્તા॑-દ॒ર્વાચી॒-મ્પ્રોક્ષ॑તિ॒ તસ્મા᳚- [તસ્મા᳚ત્, પ॒રસ્તા॑-] 50

-ત્પ॒રસ્તા॑-દ॒ર્વાચી᳚-મ્મનુ॒ષ્યા॑ ઊર્જ॒મુપ॑ જીવન્તિ ક્રૂ॒રમિ॑વ॒ વા એ॒ત-ત્ક॑રોતિ॒ ય-ત્ખન॑ત્ય॒પો-ઽવ॑ નયતિ॒ શાન્ત્યૈ॒ યવ॑મતી॒રવ॑ નય॒ત્યૂર્ગ્વૈ યવ॒ ઊર્ગુ॑દુ॒બંર॑ ઊ॒ર્જૈવોર્જ॒ગ્ં॒ સમ॑ર્ધયતિ॒ યજ॑માનેન॒ સમ્મિ॒તૌદુ॑બંરી ભવતિ॒ યાવા॑ને॒વ યજ॑માન॒સ્તાવ॑તી-મે॒વાસ્મિ॒-ન્નૂર્જ॑-ન્દધાતિ પિતૃ॒ણાગ્ં સદ॑નમ॒સીતિ॑ બ॒ર્॒હિરવ॑ સ્તૃણાતિ પિતૃદેવ॒ત્યા᳚(1॒)ગ્ગ્॒- [પિતૃદેવ॒ત્યા᳚મ્, હ્યે॑ત-દ્યન્નિખા॑તં॒-] 51

-હ્યે॑ત-દ્યન્નિખા॑તં॒-યઁ-દ્બ॒ર્॒હિ-રન॑વસ્તીર્ય મિનુ॒યા-ત્પિ॑તૃદેવ॒ત્યા॑ નિખા॑તા સ્યા-દ્બ॒ર્॒હિ-ર॑વ॒સ્તીર્ય॑ મિનોત્ય॒સ્યા-મે॒વૈના᳚-મ્મિનો॒ત્યથો᳚ સ્વા॒રુહ॑-મે॒વૈના᳚-ઙ્કરો॒ત્યુ-દ્દિવગ્ગ્॑ સ્તભા॒ના-ઽઽન્તરિ॑ક્ષ-મ્પૃ॒ણેત્યા॑હૈ॒ષાં-લોઁ॒કાનાં॒-વિઁધૃ॑ત્યૈ દ્યુતા॒નસ્ત્વા॑ મારુ॒તો મિ॑નો॒ત્વિત્યા॑હ દ્યુતા॒નો હ॑ સ્મ॒ વૈ મા॑રુ॒તો દે॒વાના॒-મૌદુ॑બંરી-મ્મિનોતિ॒ તેનૈ॒વૈ- [તેનૈ॒વ, એ॒ના॒-મ્મિ॒નો॒તિ॒ બ્ર॒હ્મ॒વનિ॑-ન્ત્વા] 52

-ના᳚-મ્મિનોતિ બ્રહ્મ॒વનિ॑-ન્ત્વા ક્ષત્ર॒વનિ॒મિત્યા॑હ યથાય॒જુરે॒વૈત-દ્ઘૃ॒તેન॑ દ્યાવાપૃથિવી॒ આ પૃ॑ણેથા॒મિત્યૌદુ॑બંર્યા-ઞ્જુહોતિ॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી એ॒વ રસે॑નાનક્ત્યા॒-ન્તમ॒ન્વ-વ॑સ્રાવયત્યા॒ન્તમે॒વ યજ॑માન॒-ન્તેજ॑સા-નક્ત્યૈ॒ન્દ્રમ॒સીતિ॑ છ॒દિરધિ॒ નિ દ॑ધાત્યૈ॒ન્દ્રગ્ં હિ દે॒વત॑યા॒ સદો॑ વિશ્વજ॒નસ્ય॑ છા॒યેત્યા॑હ વિશ્વજ॒નસ્ય॒ હ્યે॑ષા છા॒યા ય-થ્સદો॒ નવ॑છદિ॒ [નવ॑છદિ, તેજ॑સ્કામસ્ય] 53

તેજ॑સ્કામસ્ય મિનુયા-ત્ત્રિ॒વૃતા॒ સ્તોમે॑ન॒ સમ્મિ॑ત॒-ન્તેજ॑સ્ત્રિ॒વૃ-ત્તે॑જ॒સ્વ્યે॑વ ભ॑વ॒-ત્યેકા॑દશ-છદીન્દ્રિ॒યકા॑મ॒-સ્યૈકા॑દશાક્ષરા ત્રિ॒ષ્ટુગિ॑ન્દ્રિ॒ય-ન્ત્રિ॒ષ્ટુગિ॑ન્દ્રિયા॒વ્યે॑વ ભ॑વતિ॒ પઞ્ચ॑દશછદિ॒ ભ્રાતૃ॑વ્યવતઃ પઞ્ચદ॒શો વજ્રો॒ ભ્રાતૃ॑વ્યાભિભૂત્યૈ સ॒પ્તદ॑શછદિ પ્ર॒જાકા॑મસ્ય સપ્તદ॒શઃ પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જાપ॑તે॒રાપ્ત્યા॒ એક॑વિગ્ંશતિછદિ પ્રતિ॒ષ્ઠાકા॑મ-સ્યૈકવિ॒ગ્ં॒શ-સ્સ્તોમા॑ના-મ્પ્રતિ॒ષ્ઠા પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યા ઉ॒દરં॒-વૈઁ સદ॒ ઊર્ગુ॑દુ॒બંરો॑ મદ્ધ્ય॒ત ઔદુ॑બંરી-મ્મિનોતિ મદ્ધ્ય॒ત એ॒વ પ્ર॒જાના॒મૂર્જ॑-ન્દધાતિ॒ તસ્મા᳚- [તસ્મા᳚ત્, મ॒દ્ધ્ય॒ત ઊ॒ર્જા] 54

-ન્મદ્ધ્ય॒ત ઊ॒ર્જા ભુ॑ઞ્જતે યજમાનલો॒કે વૈ દક્ષિ॑ણાનિ છ॒દીગ્ંષિ॑ ભ્રાતૃવ્યલો॒ક ઉત્ત॑રાણિ॒ દક્ષિ॑ણા॒ન્યુત્ત॑રાણિ કરોતિ॒ યજ॑માન-મે॒વા-ય॑જમાના॒દુત્ત॑ર-ઙ્કરોતિ॒ તસ્મા॒-દ્યજ॑મા॒નો-ઽય॑જમાના॒દુત્ત॑રો ઽન્તર્વ॒ર્તાન્ ક॑રોતિ॒ વ્યાવૃ॑ત્ત્યૈ॒ તસ્મા॒દર॑ણ્ય-મ્પ્ર॒જા ઉપ॑ જીવન્તિ॒ પરિ॑ ત્વા ગિર્વણો॒ ગિર॒ ઇત્યા॑હ યથાય॒જુરે॒વૈતદિન્દ્ર॑સ્ય॒ સ્યૂર॒સીન્દ્ર॑સ્ય ધ્રુ॒વમ॒સીત્યા॑હૈ॒ન્દ્રગ્ં હિ દે॒વત॑યા॒ સદો॒ ય-મ્પ્ર॑થ॒મ-ઙ્ગ્ર॒ન્થિ-ઙ્ગ્ર॑થ્ની॒યાદ્ય-ત્ત-ન્ન વિ॑સ્ર॒ગ્ં॒ સયે॒દમે॑હેનાદ્ધ્વ॒ર્યુઃ પ્રમી॑યેત॒ તસ્મા॒-થ્સ વિ॒સ્રસ્યઃ॑ ॥ 55 ॥

(અપ॑હત્યૈ॒ - તસ્મા᳚ત્ - પિતૃદેવ॒ત્યં॑ - તેનૈ॒વ - નવ॑છદિ॒ - તસ્મા॒થ્ - સદઃ॒ - પઞ્ચ॑દશ ચ) (અ. 10)

શિરો॒ વા એ॒ત-દ્ય॒જ્ઞસ્ય॒ યદ્ધ॑વિ॒ર્ધાન॑-મ્પ્રા॒ણા ઉ॑પર॒વા હ॑વિ॒ર્ધાને॑ ખાયન્તે॒ તસ્મા᳚-ચ્છી॒ર્॒ષ-ન્પ્રા॒ણા અ॒ધસ્તા᳚-ત્ખાયન્તે॒ તસ્મા॑-દ॒ધસ્તા᳚-ચ્છી॒ર્ષ્ણઃ પ્રા॒ણા ર॑ક્ષો॒હણો॑ વલગ॒હનો॑ વૈષ્ણ॒વા-ન્ખ॑ના॒મીત્યા॑હ વૈષ્ણ॒વા હિ દે॒વત॑યોપર॒વા અસુ॑રા॒ વૈ નિ॒ર્યન્તો॑ દે॒વાના᳚-મ્પ્રા॒ણેષુ॑ વલ॒ગા-ન્ન્ય॑ખન॒-ન્તા-ન્બા॑હુમા॒ત્રે-ઽન્વ॑વિન્દ॒-ન્તસ્મા᳚-દ્બાહુમા॒ત્રાઃ ખા॑યન્ત ઇ॒દમ॒હ-ન્તં-વઁ॑લ॒ગ-મુદ્વ॑પામિ॒ [ ] 56

ય-ન્નઃ॑ સમા॒નો યમસ॑માનો નિચ॒ખાનેત્યા॑હ॒ દ્વૌ વાવ પુરુ॑ષૌ॒ યશ્ચૈ॒વ સ॑મા॒નો યશ્ચાસ॑માનો॒ યમે॒વાસ્મૈ॒ તૌ વ॑લ॒ગ-ન્નિ॒ખન॑ત॒સ્ત-મે॒વોદ્વ॑પતિ॒ સન્તૃ॑ણત્તિ॒ તસ્મા॒-થ્સન્તૃ॑ણ્ણા અન્તર॒તઃ પ્રા॒ણા ન સ-મ્ભિ॑નત્તિ॒ તસ્મા॒-દસ॑ભિન્ન્નાઃ પ્રા॒ણા અ॒પો-ઽવ॑ નયતિ॒ તસ્મા॑-દા॒ર્દ્રા અ॑ન્તર॒તઃ પ્રા॒ણા યવ॑મતી॒-રવ॑ નય॒- [-રવ॑ નયતિ, ઊર્ગ્વૈ] 57

-ત્યૂર્ગ્વૈ યવઃ॑ પ્રા॒ણા ઉ॑પર॒વાઃ પ્રા॒ણેષ્વે॒વોર્જ॑-ન્દધાતિ બ॒ર્॒હિરવ॑ સ્તૃણાતિ॒ તસ્મા᳚લ્લોમ॒શા અ॑ન્તર॒તઃ પ્રા॒ણા આજ્યે॑ન॒ વ્યાઘા॑રયતિ॒ તેજો॒ વા આજ્ય॑-મ્પ્રા॒ણા ઉ॑પર॒વાઃ પ્રા॒ણેષ્વે॒વ તેજો॑ દધાતિ॒ હનૂ॒ વા એ॒તે ય॒જ્ઞસ્ય॒ યદ॑ધિ॒ષવ॑ણે॒ ન સ-ન્તૃ॑ણ॒ત્ત્ય સ॑તૃંણ્ણે॒ હિ હનૂ॒ અથો॒ ખલુ॑ દીર્ઘસો॒મે સ॒તૃન્દ્યે॒ ધૃત્યૈ॒ શિરો॒ વા એ॒ત-દ્ય॒જ્ઞસ્ય॒ યદ્ધ॑વિ॒ર્ધાન॑- [યદ્ધ॑વિ॒ર્ધાન᳚મ્, પ્રા॒ણા ઉ॑પર॒વા હનૂ॑] 58

-મ્પ્રા॒ણા ઉ॑પર॒વા હનૂ॑ અધિ॒ષવ॑ણે જિ॒હ્વા ચર્મ॒ ગ્રાવા॑ણો॒ દન્તા॒ મુખ॑માહવ॒નીયો॒ નાસિ॑કો-ત્તરવે॒દિ-રુ॒દર॒ગ્ં॒ સદો॑ ય॒દા ખલુ॒ વૈ જિ॒હ્વયા॑ દ॒થ્સ્વધિ॒ ખાદ॒ત્યથ॒ મુખ॑-ઙ્ગચ્છતિ ય॒દા મુખ॒-ઙ્ગચ્છ॒ત્યથો॒દર॑-ઙ્ગચ્છતિ॒ તસ્મા᳚દ્ધવિ॒ર્ધાને॒ ચર્મ॒ન્નધિ॒ ગ્રાવ॑ભિરભિ॒ષુત્યા॑-ઽઽહવ॒નીયે॑ હુ॒ત્વા પ્ર॒ત્યઞ્ચઃ॑ પ॒રેત્ય॒ સદ॑સિ ભક્ષયન્તિ॒ યો વૈ વિ॒રાજો॑ યજ્ઞમુ॒ખે દોહં॒-વેઁદ॑ દુ॒હ એ॒વૈ ના॑મિ॒યં-વૈઁ વિ॒રા-ટ્તસ્યૈ॒ ત્વક્ચર્મોધો॑-ઽધિ॒ષવ॑ણે॒ સ્તના॑ ઉપર॒વા ગ્રાવા॑ણો વ॒થ્સા ઋ॒ત્વિજો॑ દુહન્તિ॒ સોમઃ॒ પયો॒ ય એ॒વં-વેઁદ॑ દુ॒હ એ॒વૈના᳚મ્ ॥ 59 ॥

(વ॒પા॒મિ॒-યવ॑મતી॒રવ॑ નયતિ-હવિ॒ર્ધાન॑-મે॒વ-ત્રયો॑વિગ્ંશતિશ્ચ) (અ. 11)

(યદુ॒ભૌ - દે॑વાસુ॒રાઃ મિ॒થ - સ્તેષાગ્ં॑ - સુવ॒ર્ગં - ઁયદ્વા અની॑શાનઃ - પુ॒રોહ॑વિષિ॒ - તેભ્યઃ॒ - સોત્ત॑રવે॒દિ - ર્બ॒દ્ધન્ - દે॒વસ્યા-ઽભ્રિં॒-વઁજ્રઃ - શિરો॒ વા - એકા॑દશ )

(યદુ॒ભા - વિત્યા॑હ દે॒વાનાં᳚ - ઁય॒જ્ઞો દે॒વેભ્યો॒ - ન રથા॑ય॒ - યજ॑માનાય - પ॒રસ્તા॑દ॒ર્વાચી॒ - ન્નવ॑ પઞ્ચા॒શત્)

(યદુ॒ભૌ, દુ॒હ એ॒વૈના᳚મ્)

॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥

॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયાં ષષ્ઠકાણ્ડે દ્વિતીયઃ પ્રશ્ન-સ્સમાપ્તઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe dvitīyaḥ praśnaḥ - somamantrabrāhmaṇanirūpaṇaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

yadu॒bhau vi॒mucyā̭-''ti॒thya-ṅgṛ̭hṇī॒yā-dya॒jñaṃ-vi~cchi̭ndyā॒-dyadu॒bhāva-vi̭mucya॒ yathā-'nā̭gatāyā-''ti॒thya-ṅkri॒yatḙ tā॒dṛge॒va ta-dvimṷkto॒-'nyo̭-'na॒ḍvā-nbhava॒tya vi̭mukto॒-'nyo-'thā̭-''ti॒thya-ṅgṛ̭hṇāti ya॒jñasya॒ santa̭tyai॒ patnya॒nvāra̭bhate॒ patnī॒ hi pārī̭ṇahya॒syeśe॒ patni̭yai॒ vānṷmata॒-nnirva̭pati॒ yadvai patnī̭ ya॒jñasya̭ ka॒roti̭ mithu॒na-ntadatho॒ patni̭yā e॒vai- [patni̭yā e॒va, e॒ṣa] 1

-ṣa ya॒jñasyā᳚nvāra॒bhoṃ 'na̭vacchittyai॒ yāva̭-dbhi॒rvai rājā̭-'nuca॒rairā॒gaccha̭ti॒ sarve᳚bhyo॒ vai tebhya̭ āti॒thya-ṅkri̭yate॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vai soma̭sya॒ rājño̭-'nuca॒rāṇya॒gne-rā̭ti॒thyama̭si॒ viṣṇa̭ve॒ tvetyā̭ha gāyatri॒yā e॒vaitena̭ karoti॒ soma̭syā-''ti॒thyama̭si॒ viṣṇa̭ve॒ tvetyā̭ha tri॒ṣṭubha̭ e॒vaitena̭ karo॒tyati̭therāti॒thyama̭si॒ viṣṇa̭ve॒ tvetyā̭ha॒ jaga̭tyā [jaga̭tyai, e॒vaitena̭] 2

e॒vaitena̭ karotya॒gnaye᳚ tvā rāyaspoṣa॒dāvnne॒ viṣṇa̭ve॒ tvetyā̭hānu॒ṣṭubha̭ e॒vaitena̭ karoti śye॒nāya̭ tvā soma॒bhṛte॒ viṣṇa̭ve॒ tvetyā̭ha gāyatri॒yā e॒vaitena̭ karoti॒ pañca॒ kṛtvo̭ gṛhṇāti॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundhe brahmavā॒dino̭ vadanti॒ kasmā᳚-thsa॒tyā-dgā̭yatri॒yā ṷbha॒yata̭ āti॒thyasya̭ kriyata॒ iti॒ yade॒vā-'da-ssoma॒mā- [yade॒vā-'da-ssoma॒mā, āha̭ra॒-ttasmā᳚-] 3

-'ha̭ra॒-ttasmā᳚-dgāyatri॒yā ṷbha॒yata̭ āti॒thyasya̭ kriyate pu॒rastā᳚cco॒ pari̭ṣṭācca॒ śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya॒ yadā̭ti॒thya-nnava̭kapālaḥ puro॒ḍāśo̭ bhavati॒ tasmā᳚nnava॒dhā śiro॒ viṣyṷ̄ta॒-nnava̭kapālaḥ puro॒ḍāśo̭ bhavati॒ te traya̭strikapā॒lāstri॒vṛtā॒ stomḙna॒ sammi̭tā॒steja̭stri॒vṛ-tteja̭ e॒va ya॒jñasya̭ śī॒r॒ṣa-nda̭dhāti॒ nava̭kapālaḥ puro॒ḍāśo̭ bhavati॒ te traya̭strikapā॒lāstri॒vṛtā᳚ prā॒ṇena॒ sammi̭tāstri॒vṛdvai [ ] 4

prā॒ṇa-stri॒vṛta̭me॒va prā॒ṇama̭bhipū॒rvaṃ-ya~॒jñasya̭ śī॒r॒ṣa-nda̭dhāti pra॒jāpa̭te॒rvā e॒tāni॒ pakṣmā̭ṇi॒ yada̭śvavā॒lā ai᳚kṣa॒vī ti॒raścī॒ yadāśva̭vālaḥ prasta॒ro bhava̭tyaikṣa॒vī ti॒raścī᳚ pra॒jāpa̭tere॒va taccakṣu॒-ssambha̭rati de॒vā vai yā āhṷtī॒rajṷhavu॒stā asṷrā ni॒ṣkāva̭māda॒-nte de॒vāḥ kā᳚rṣma॒rya̭mapaśyan karma॒ṇyo̭ vai karmai̭nena kurvī॒teti॒ te kā᳚rṣmarya॒mayā᳚-npari॒dhī- [-npari॒dhīn, a॒ku॒rva॒ta॒ tairvai] 5

-na̭kurvata॒ tairvai te rakṣā॒g॒syapā᳚ghnata॒ ya-tkā᳚rṣmarya॒mayāḥ᳚ pari॒dhayo॒ bhava̭nti॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ sagg spa̭rśayati॒ rakṣa̭sā॒mana̭nva-vacārāya॒ na pu॒rastā॒-tpari̭ dadhātyādi॒tyo hyḙvodya-npu॒rastā॒-drakṣāg̭syapa॒hantyū॒rdhve sa॒midhā॒vā da̭dhātyu॒pari̭ṣṭāde॒va rakṣā॒g॒syapa̭ hanti॒ yajṷṣā॒-'nyā-ntū॒ṣṇīma॒nyā-mmi̭thuna॒tvāya॒ dve ā da̭dhāti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai brahmavā॒dino̭ vada- [vadanti, a॒gniśca॒ vā] 6

-ntya॒gniśca॒ vā e॒tau soma̭śca ka॒thā somā̭yā-''ti॒thya-ṅkri॒yate॒ nāgnaya॒ iti॒ yada॒gnāva॒gni-mma̭thi॒tvā pra॒hara̭ti॒ tenai॒vāgnaya̭ āti॒thya-ṅkri̭ya॒te 'tho॒ khalvā̭hura॒gni-ssarvā̭ de॒vatā॒ iti॒ yaddha॒virā॒sādyā॒gni-mmantha̭ti ha॒vyāyai॒vā-''sa̭nnāya॒ sarvā̭ de॒vatā̭ janayati || 7 ||

(patni̭yā e॒va - jaga̭tyā॒ - ā - tri॒vṛdvai - pa̭ri॒dhīn - va̭da॒ntye - ka̭catvārigṃśacca) (a. 1)

de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒-nte de॒vā mi॒tho vipri̭yā āsa॒-nte᳚-'(1॒)nyo᳚-'nyasmai॒ jyaiṣṭhyā॒yāti̭ṣṭhamānāḥ pañca॒dhā vya̭krāmanna॒gnirvasṷbhi॒-ssomo̭ ru॒drairindro̭ ma॒rudbhi॒-rvarṷṇa ādi॒tyai-rbṛha॒spati॒-rviśvai᳚rde॒vaistḙ 'manya॒ntāsṷrebhyo॒ vā i॒da-mbhrātṛ̭vyebhyo raddhyāmo॒ yanmi॒tho vipri̭yā॒-ssmo yā na̭ i॒māḥ pri॒yāsta॒nuva॒stā-ssa॒mava̭dyāmahai॒ tābhya॒-ssa nir-ṛ̭cchā॒dyo [nir-ṛ̭cchā॒dyaḥ, naḥ॒ pra॒tha॒mo᳚(1॒)-'nyo᳚] 8

naḥ̭ pratha॒mo᳚(1॒)-'nyo᳚-'nyasmai॒ druhyā॒diti॒ tasmā॒dya-ssatā̭nūnaptriṇā-mpratha॒mo druhya̭ti॒ sa ārti॒mārccha̭ti॒ ya-ttā̭nūna॒ptragṃ sa̭mava॒dyati॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati॒ pañca॒ kṛtvo-'va̭dyati pañca॒dhā hi te ta-thsa̭ma॒vādya॒ntātho॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundha॒ āpa̭taye tvā gṛhṇā॒mītyā̭ha prā॒ṇo vā [prā॒ṇo vai, āpa̭tiḥ] 9

āpa̭tiḥ prā॒ṇame॒va prī̭ṇāti॒ pari̭pataya॒ ityā̭ha॒ mano॒ vai pari̭pati॒rmana̭ e॒va prī̭ṇāti॒ tanū॒naptra॒ ityā̭ha ta॒nuvo॒ hi te tā-ssa̭ma॒vādya̭nta śākva॒rāyetyā̭ha॒ śaktyai॒ hi te tā-ssa̭ma॒vādya̭nta॒ śakma॒-nnoji̭ṣṭhā॒yetyā॒hauji̭ṣṭha॒gṃ॒ hi te ta dā॒tmanaḥ̭ sama॒vādya॒ntā--nā̭dhṛṣṭa-masyanādhṛ॒ṣya-mityā॒hā-'nā̭dhṛṣṭa॒gg॒ hyḙtada̭nādhṛ॒ṣya-nde॒vānā॒-moja॒ [de॒vānā॒-mojaḥ̭, ityā̭ha] 10

ityā̭ha de॒vānā॒g॒ hyḙtadojo̭-'bhiśasti॒pā a̭nabhiśaste॒nyamityā̭hā-bhiśasti॒pā hyḙtada̭ -nabhiśaste॒nyamanṷ me dī॒kṣā-ndī॒kṣāpa̭ti-rmanyatā॒mityā̭ha yathāya॒jure॒vaita-dghṛ॒taṃ-vai~ de॒vā vajra̭-ṅkṛ॒tvā soma̭maghna-nnanti॒kami̭va॒ khalu॒ vā a̭syai॒tacca̭ranti॒ ya-ttā̭nūna॒ptreṇa̭ pra॒cara̭ntya॒gṃ॒ śuragṃ̭ śuste deva so॒mā-'' pyā̭yatā॒-mityā̭ha॒ ya- [-mityā̭ha॒ yat, e॒vāsyā̭-] 11

-de॒vāsyā̭-puvā॒yate॒ yanmīya̭te॒-tade॒vāsyai॒tenā-'' pyā̭yaya॒tyā tubhya॒mindraḥ̭ pyāyatā॒mā tvamindrā̭ya pyāya॒svetyā̭-ho॒bhāve॒vendra̭-ñca॒ soma॒-ñcā-''pyā̭yaya॒tyā pyā̭yaya॒ sakhī᳚n-thsa॒nyā me॒dhayetyā̭ha॒rtvijo॒ vā a̭sya॒ sakhā̭ya॒stā-ne॒vā-''pyā̭yayati sva॒sti tḙ deva soma su॒tyāma̭śī॒ye- [su॒tyāma̭śī॒ya, ityā̭hā॒ ''śiṣa̭-] 12

-tyā̭hā॒ ''śiṣa̭-me॒vaitāmā śā᳚ste॒ pra vā e॒te᳚-'smā-llo॒kāccya̭vante॒ ye soma̭mā-pyā॒yaya̭ntya-ntarikṣadeva॒tyo̭ hi soma॒ āpyā̭yita॒ eṣṭā॒ rāyaḥ॒ preṣe bhagā॒yetyā̭ha॒ dyāvā̭pṛthi॒vībhyā̭me॒va na̭ma॒skṛtyā॒smin ~lo॒ke prati̭ tiṣṭhanti devāsu॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒-nte de॒vā bibhya̭to॒-'gni-mprāvi̭śa॒-ntasmā̭dāhura॒gni-ssarvā̭ de॒vatā॒ iti॒ te᳚- [de॒vatā॒ iti॒ te, a॒gnime॒va] 13

-'gnime॒va varṷ̄tha-ṅkṛ॒tvā 'sṷrāna॒bhya̭bhava-nna॒gnimi̭va॒ khalu॒ vā e॒ṣa pravi̭śati॒ yo̭-'vāntaradī॒kṣāmu॒paiti॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavatyā॒tmāna̭me॒va dī॒kṣayā̭ pāti pra॒jāma̭vāntaradī॒kṣayā̭ santa॒rā-mmekha̭lāgṃ sa॒māya̭cchate pra॒jā hyā᳚tmano-'nta̭ratarā ta॒ptavra̭to bhavati॒ mada̭ntībhirmārjayate॒ nirhya̭gni-śśī॒tena॒ vāya̭ti॒ sami̭ddhyai॒ yā tḙ agne॒ rudri̭yā ta॒nūrityā̭ha॒ svayai॒vaina̭-dde॒vata̭yā vratayati sayoni॒tvāya॒ śāntyai᳚ || 14 ||

(yo - vā - oja̭ - āha॒ ya - da̭śī॒ye - ti॒ te᳚ - 'gna॒ - ekā̭daśa ca) (a. 2)

teṣā॒masṷrāṇā-nti॒sraḥ pura̭ āsa-nnaya॒sma-yya̭va॒mā-'tha̭ raja॒tā-'tha॒ hari̭ṇī॒ tā de॒vā jetu॒-nnāśa̭knuva॒-ntā ṷpa॒sadai॒vāji̭gīṣa॒-ntasmā̭dāhu॒ryaścai॒vaṃ-ve~da॒ yaśca॒ nopa॒sadā॒ vai ma̭hāpu॒ra-ñja̭ya॒ntīti॒ ta iṣu॒gṃ॒ sama̭skurvatā॒- gnimanī̭ka॒gṃ॒ somagṃ̭ śa॒lyaṃ-vi~ṣṇu॒-nteja̭na॒-nte᳚-'bruva॒n ka i॒māma̭siṣya॒tīti̭ [ ] 15

ru॒dra itya̭bruva-nru॒dro vai krū॒ra-sso᳚-'sya॒tviti॒ so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇā a॒hame॒va pa̭śū॒nā-madhi̭patirasā॒nīti॒ tasmā᳚-dru॒draḥ pa̭śū॒nā-madhi̭pati॒stāgṃ ru॒dro-'vā̭sṛja॒-thsa ti॒sraḥ puro̭ bhi॒ttvaibhyo lo॒kebhyo- 'sṷrā॒-nprāṇṷdata॒ yadṷpa॒sada̭ upasa॒dyante॒ bhrātṛ̭vyaparāṇutyai॒ nānyāmāhṷti-mpu॒rastā᳚-jjuhuyā॒-dyada॒nyāmāhṷti-mpu॒rastā᳚-jjuhu॒yā- [-jjuhu॒yāt, a॒nyanmukha̭-ṅkuryā-] 16

-da॒nyanmukha̭-ṅkuryā-thsru॒veṇā̭-'ghā॒ramā ghā̭rayati ya॒jñasya॒ prajñā᳚tyai॒ parāṃ̭ati॒kramya̭ juhoti॒ parā̭ca e॒vaibhyo lo॒kebhyo॒ yaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyā॒-npra ṇṷdate॒ puna̭ratyā॒kramyo̭pa॒sada̭-ñjuhoti pra॒ṇudyai॒vaibhyo lo॒kebhyo॒ bhrātṛ̭vyāñji॒tvā bhrā̭tṛvyalo॒ka-ma॒bhyāro̭hati de॒vā vai yāḥ prā॒tarṷpa॒sada̭ u॒pāsī̭da॒-nnahna॒stābhi॒rasṷrā॒-nprāṇṷdanta॒ yā-ssā॒yagṃ rātri̭yai॒ tābhi॒rya-thsā॒ya-mprā̭ta-rupa॒sada̭- [-rupa॒sadaḥ̭, u॒pa॒sa॒dyantḙ] 17

upasa॒dyantḙ 'horā॒trābhyā̭me॒va ta-dyaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyā॒-npra ṇṷdate॒ yāḥ prā॒taryā॒jyā᳚-ssyustā-ssā॒ya-mpṷro-'nuvā॒kyāḥ᳚ kuryā॒dayā̭tayāmatvāya ti॒sra ṷpa॒sada॒ upai̭ti॒ traya̭ i॒me lo॒kā i॒māne॒va lo॒kā-nprī̭ṇāti॒ ṣaṭ-thsa-mpa̭dyante॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti॒ dvāda̭śā॒hīne॒ soma॒ upai̭ti॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssa̭vanthsa॒rame॒va prī̭ṇāti॒ catṷrvigṃśati॒-ssa- [catṷrvigṃśati॒-ssam, pa॒dya॒nte॒ catṷrvigṃśati-] 18

-mpa̭dyante॒ catṷrvigṃśati-rardhamā॒sā a̭rdhamā॒sāne॒va prī̭ṇā॒tyārā᳚grā-mavāntaradī॒kṣā-mupḙyā॒dyaḥ kā॒mayḙtā॒-'smi-nmḙ lo॒ke-'rdhṷkagg syā॒dityeka॒magre-'tha॒ dvāvatha॒ trīnatha̭ ca॒tura̭ e॒ṣā vā ārā᳚grā 'vāntaradī॒kṣā 'sminne॒vāsmai̭ lo॒ke-'rdhṷka-mbhavati pa॒rova̭rīyasī-mavāntaradī॒kṣā-mupḙyā॒dyaḥ kā॒mayḙtā॒muṣmi̭-nme lo॒ke-'rdhṷkagg syā॒diti̭ ca॒turo-'gre 'tha॒ trīnatha॒ dvāvathaika̭me॒ṣā vai pa॒rova̭rīyasya-vāntaradī॒kṣā 'muṣmi̭nne॒vāsmai̭ lo॒ke-'rdhṷka-mbhavati || 19 ||

(a॒si॒ṣya॒tīti̭ - juhu॒yāth - sā॒ya-mprā̭tarupa॒sada॒ - ścatṷrvigṃśati॒-ssaṃ - ca॒turo-'gre॒ - ṣoḍa̭śa ca) (a. 3)

su॒va॒rgaṃ-vā~ e॒te lo॒kaṃ-ya~̭nti॒ ya ṷpa॒sada̭ upa॒yanti॒ teṣāṃ॒-ya~ u॒nnaya̭te॒ hīya̭ta e॒va sa noda̭ne॒ṣīti॒ sū᳚nnīyamiva॒ yo vai svā॒rthetāṃ᳚-ya~॒tāg śrā॒nto hīya̭ta u॒ta sa ni॒ṣṭyāya̭ sa॒ha va̭sati॒ tasmā᳚-thsa॒kṛdu॒nnīya॒ nāpa̭ra॒munna̭yeta da॒ddhnonna̭yetai॒tadvai pa̭śū॒nāgṃ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va pa॒śūnava̭ rundhe [ ] 20

ya॒jño de॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ viṣṇṷ̄ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā sa pṛ̭thi॒vī-mprāvi̭śa॒-tta-nde॒vā hastā᳚n-thsa॒gṃ॒ rabhyai᳚ccha॒-ntamindra̭ u॒paryṷpa॒ryatya̭krāma॒-thso᳚-'bravī॒-tko mā॒-'yamu॒paryṷpa॒ryatya̭kramī॒-ditya॒ha-ndu॒rge hantetyatha॒ kastvamitya॒ha-ndu॒rgādāha॒rteti॒ so᳚-'bravī-ddu॒rge vai hantā̭-'vocathā varā॒ho̭-'yaṃ-vā~̭mamo॒ṣa- [-~vā̭mamo॒ṣaḥ, sa॒ptā॒nā] 21

-ssa̭ptā॒nā-ṅgi̭rī॒ṇā-mpa॒rastā᳚dvi॒ttaṃ-ve~dya॒masṷrāṇā-mbibharti॒ ta-ñja̭hi॒ yadi̭ du॒rge hantā-'sīti॒ sa da̭rbhapuñjī॒lamu॒-dvṛhya̭ sa॒pta gi॒rī-nbhi॒ttvā tama̭ha॒n-thso᳚-'bravī-ddu॒rgādvā āha̭rtāvocathā e॒tamā ha॒reti॒ tame᳚bhyo ya॒jña e॒va ya॒jñamā-'ha̭ra॒dya-ttadvi॒ttaṃ-ve~dya॒masṷrāṇā॒-mavi̭ndanta॒ tadekaṃ॒-ve~dyai̭ vedi॒tva-masṷrāṇāṃ॒- [-masṷrāṇām, vā i॒yamagra̭] 22

-~vā i॒yamagra̭ āsī॒-dyāva॒dāsī̭naḥ parā॒paśya̭ti॒ tāva̭-dde॒vānā॒-nte de॒vā a̭bruva॒nnastve॒va no॒-'syāmapīti॒ kiya̭dvo dāsyāma॒ iti॒ yāva̭di॒yagṃ sa̭lāvṛ॒kī triḥ pa̭ri॒krāma̭ti॒ tāva̭nno da॒tteti॒ sa indraḥ̭ salāvṛ॒kī rū॒pa-ṅkṛ॒tvemā-ntri-ssa॒rvataḥ॒ parya̭krāma॒-ttadi॒māma̭vindanta॒ yadi॒māmavi̭ndanta॒ ta-dvedyai̭ vedi॒tvagṃ [vedi॒tvam, sā vā i॒yagṃ] 23

sā vā i॒yagṃ sarvai॒va vedi॒riya̭ti śakṣyā॒mīti॒ tvā a̭va॒māya̭ yajante tri॒gṃ॒śa-tpa॒dāni̭ pa॒ścā-tti॒raścī̭ bhavati॒ ṣaṭtrigṃ̭śa॒-tprācī॒ catṷrvigṃśatiḥ pu॒rastā᳚-tti॒raścī॒ daśa̭daśa॒ sampa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājai॒vānnādya॒mava̭ rundha॒ uddha̭nti॒ yade॒vāsyā̭ ame॒ddhya-ntadapa̭ ha॒ntyuddha̭nti॒ tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ parā̭ bhavanti ba॒r॒hi-sstṛ̭ṇāti॒ tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ puna॒rā bha̭va॒ntyutta̭ra-mba॒r॒hiṣa̭ uttaraba॒r॒hi-sstṛ̭ṇāti pra॒jā vai ba॒r॒hiryaja̭māna uttara ba॒r॒hi ryaja̭māna-me॒vā-ya̭jamānā॒dutta̭ra-ṅkaroti॒ tasmā॒-dyaja̭mā॒no 'ya̭jamānā॒dutta̭raḥ || 24 ||

(ru॒ndhe॒ - vā॒ma॒mo॒ṣo - vḙdi॒tvamasṷrāṇāṃ - ~vedi॒tvaṃ - bha̭vanti॒ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 4)

yadvā anī̭śāno bhā॒ramā̭da॒tte vi vai sa li̭śate॒ ya-ddvāda̭śa sā॒hnasyo̭pa॒sada॒-ssyusti॒stro̭-'hīna̭sya ya॒jñasya॒ vilo̭ma kriyeta ti॒sra e॒va sā॒hnasyo̭pa॒sado॒ dvāda̭śā॒hīna̭sya ya॒jñasya̭ savīrya॒tvāyātho॒ salo̭ma kriyate va॒thsasyaika॒-sstano̭ bhā॒gī hi so-'thaika॒gg॒ stanaṃ̭-vra~॒tamupai॒tyatha॒ dvāvatha॒ trīnatha̭ ca॒tura̭ e॒tadvai [ ] 25

kṣu॒rapa̭vi॒ nāma̭ vra॒taṃ-ye~na॒ pra jā॒tā-nbhrātṛ̭vyā-nnu॒date॒ prati̭ jani॒ṣyamā̭ṇā॒natho॒ kanī̭yasai॒va bhūya॒ upai̭ti ca॒turo-'gre॒ stanā᳚n vra॒tamupai॒tyatha॒ trīnatha॒ dvāvathaika̭me॒tadvai sṷjagha॒na-nnāma̭ vra॒ta-nta̭pa॒syagṃ̭ suva॒rgya̭matho॒ praiva jā̭yate pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭ryavā॒gū rā̭ja॒nya̭sya vra॒ta-ṅkrū॒reva॒ vai ya̭vā॒gūḥ krū॒ra i̭va [krū॒ra i̭va, rā॒ja॒nyo̭ vajra̭sya] 26

rāja॒nyo̭ vajra̭sya rū॒pagṃ samṛ̭ddhyā ā॒mikṣā॒ vaiśya̭sya pākaya॒jñasya̭ rū॒pa-mpuṣṭyai॒ payo᳚ brāhma॒ṇasya॒ tejo॒ vai brā᳚hma॒ṇastejaḥ॒ paya॒steja̭sai॒va tejaḥ॒ paya̭ ā॒tma-ndha॒tte 'tho॒ paya̭sā॒ vai garbhā̭ vardhante॒ garbha̭ iva॒ khalu॒ vā e॒ṣa ya-ddī᳚kṣi॒to yada̭sya॒ payo᳚ vra॒ta-mbhava̭tyā॒tmāna̭me॒va ta-dva̭rdhayati॒ trivra̭to॒ vai manṷrāsī॒-ddvivra̭tā॒ asṷrā॒ eka̭vratā [eka̭vratāḥ, de॒vāḥ prā॒tarma॒ddhyandi̭ne] 27

de॒vāḥ prā॒tarma॒ddhyandi̭ne sā॒ya-nta-nmano᳚rvra॒tamā̭sī-tpākaya॒jñasya̭ rū॒pa-mpuṣṭyai᳚ prā॒taśca̭ sā॒ya-ñcāsṷrāṇā-nnirma॒ddhya-ṅkṣu॒dho rū॒pa-ntata॒ste parā̭-'bhava-nma॒ddhyandi̭ne maddhyarā॒tre de॒vānā॒-ntata॒stḙ-'bhavan-thsuva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n॒. yada̭sya ma॒ddhyandi̭ne maddhyarā॒tre vra॒ta-mbhava̭ti maddhya॒to vā annḙna bhuñjate maddhya॒ta e॒va tadūrja̭-ndhatte॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ [bhava̭tyā॒tmanā᳚, parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo] 28

parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati॒ garbho॒ vā e॒ṣa ya-ddī᳚kṣi॒to yoni̭ rdīkṣitavimi॒taṃ-ya~-ddī᳚kṣi॒to dī᳚kṣitavimi॒tā-tpra॒vase॒-dyathā॒ yone॒rgarbha॒-sskanda̭ti tā॒dṛge॒va tanna pra̭vasta॒vya̭mā॒tmano̭ gopī॒thāyai॒ṣa vai vyā॒ghraḥ kṷlago॒po yada॒gnistasmā॒-dya-ddī᳚kṣi॒taḥ pra॒vase॒-thsa ḙnamīśva॒ro̭-'nū॒tthāya॒ hanto॒rna pra̭vasta॒vya̭mā॒tmano॒ guptyai̭ dakṣiṇa॒ta-śśa̭ya e॒tadvai yaja̭mānasyā॒ ''yata̭na॒gg॒sva e॒vā-''yata̭ne śaye॒ 'gnima̭bhyā॒vṛtya̭ śaye de॒vatā̭ e॒va ya॒jñama̭bhyā॒vṛtya̭ śaye || 29 ||

(e॒tadvai-krū॒ra i॒vai-ka̭vratā-ā॒tmanā॒-yaja̭mānasya॒-trayo̭daśa ca) (a. 5)

pu॒roha̭viṣi deva॒yaja̭ne yājaye॒dya-ṅkā॒maye॒topai̭na॒mutta̭ro ya॒jño na̭meda॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñja̭ye॒ditye॒tadvai pu॒roha̭virdeva॒yaja̭naṃ॒-ya~sya॒ hotā᳚ prātaranuvā॒ka -ma̭nubru॒va-nna॒gnima॒pa ā̭di॒tyama॒bhi vi॒paśya॒tyupai̭na॒mutta̭ro ya॒jño na̭matya॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñja̭yatyā॒pte dḙva॒yaja̭ne yājaye॒--dbhrātṛ̭vyavanta॒-mpanthāṃ᳚-vā~-'dhispa॒r॒śaye᳚-tka॒rtaṃ-vā~॒ yāva॒nnāna̭se॒ yāta॒vai [ ] 30

na rathā̭yai॒tadvā ā॒pta-ndḙva॒yaja̭namā॒pnotye॒va bhrātṛ̭vya॒-nnaina॒-mbhrātṛ̭vya āpno॒tyeko᳚nnate deva॒ya̭jane yājaye-tpa॒śukā̭ma॒-meko᳚nnatā॒dvai dḙva॒yaja̭nā॒daṅgi̭rasaḥ pa॒śūna̭sṛjantānta॒rā sa̭dohavirdhā॒ne ṷnna॒tagg syā̭de॒tadvā eko᳚nnata-ndeva॒yaja̭na-mpaśu॒māne॒va bha̭vati॒ tryṷnnate deva॒yaja̭ne yājaye-thsuva॒rgakā̭ma॒-ntryṷnnatā॒dvai dḙva॒yaja̭nā॒daṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya-nnanta॒rā ''ha̭va॒nīya̭-ñca havi॒rdhāna̭-ñco- [havi॒rdhāna̭-ñca, u॒nna॒tagg syā̭danta॒rā] 31

-nna॒tagg syā̭danta॒rā ha̭vi॒rdhāna̭-ñca॒ sada̭ścānta॒rā sada̭śca॒ gārha̭patya-ñcai॒tadvai tryṷnnata-ndeva॒yaja̭nagṃ suva॒rgame॒va lo॒kamḙti॒ prati̭ṣṭhite deva॒yaja̭ne yājaye-tprati॒ṣṭhākā̭mame॒tadvai prati̭ṣṭhita-ndeva॒yaja̭naṃ॒-ya~-thsa॒rvataḥ̭ sa॒ma-mpratye॒va ti̭ṣṭhati॒ yatrā॒nyā a̭nyā॒ oṣa̭dhayo॒ vyati̭ṣaktā॒-ssyusta-dyā̭jaye-tpa॒śukā̭mame॒tadvai pa̭śū॒nāgṃ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒vāsmai̭ pa॒śū- [pa॒śūn, ava̭ rundhe] 32

-nava̭ rundhe paśu॒māne॒va bha̭vati॒ nir-ṛ̭tigṛhīte deva॒yaja̭ne yājaye॒dya-ṅkā॒mayḙta॒ nir-ṛ̭tyāsya ya॒jña-ṅgrā̭hayeya॒mitye॒tadvai nir-ṛ̭tigṛhīta-ndeva॒yaja̭naṃ॒-ya~-thsa॒dṛśyai̭ sa॒tyā̭ ṛ॒kṣa-nnir-ṛ̭tyai॒vāsya̭ ya॒jña-ṅgrā̭hayati॒ vyāvṛ̭tte deva॒yaja̭ne yājaye-dvyā॒vṛtkā̭maṃ॒-ya~-mpātrḙ vā॒ talpḙ vā॒ mīmāgṃ̭sera-nprā॒cīna̭māhava॒nīyā᳚-tprava॒ṇagg syā᳚-tpratī॒cīna॒-ṅgārha̭patyāde॒tadvai vyāvṛ̭tta-ndeva॒yaja̭naṃ॒-vi~ pā॒pmanā॒ bhrātṛ̭vye॒ṇā- ''va̭rtate॒ naina॒-mpātre॒ na talpḙ mīmāgṃ sante kā॒ryḙ deva॒yaja̭ne yājaye॒-dbhūti̭kāma-ṅkā॒yā̭ vai purṷṣo॒ bhava̭tye॒va || 33 ||

(yāta॒vai - ha̭vi॒rdhāna̭-ñca - pa॒śūn - pā॒pmanā॒ - 'ṣṭāda̭śa ca) (a. 6)

tebhya̭ uttarave॒di-ssi॒gṃ॒hī rū॒pa-ṅkṛ॒tvobhayā̭-nanta॒rā-'pa॒kramyā̭tiṣṭha॒-tte de॒vā a̭manyanta yata॒rān. vā i॒yamṷpāva॒rthsyati॒ ta i॒da-mbha̭viṣya॒ntīti॒ tāmupā̭mantrayanta॒ sā-'bra̭vī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ sarvā॒-nmayā॒ kāmā॒n vya̭śñavatha॒ pūrvā॒-ntu mā॒-'gnerāhṷtiraśñavatā॒ iti॒ tasmā̭duttarave॒di-mpūrvā̭ma॒gne- rvyāghā̭rayanti॒ vārḙvṛta॒gg॒ hya̭syai॒ śamya̭yā॒ pari̭ mimīte॒ [mimīte, mātrai॒vā-'syai॒] 34

mātrai॒vā-'syai॒ sātho̭ yu॒ktenai॒va yu॒ktamava̭ rundhe vi॒ttāya̭nī me॒-'sītyā̭ha vi॒ttā hyḙnā॒nāva̭-tti॒ktāya̭nī me॒-'sītyā̭ha ti॒ktān. hyḙnā॒nāva॒dava̭tānmā nāthi॒tamityā̭ha nāthi॒tān. hyḙnā॒nāva॒dava̭tānmā vyathi॒tamityā̭ha vyathi॒tān. hyḙnā॒nāva̭-dvi॒de-ra॒gni-rnabho॒ nāmā- [-rnabho॒ nāmā̭, agnḙ aṅgira॒ iti॒] 35

-'gnḙ aṅgira॒ iti॒ trirha̭rati॒ ya e॒vaiṣu lo॒keṣva॒gnaya॒-stāne॒vāva̭ rundhe tū॒ṣṇī-ñca̭tu॒rthagṃ ha̭ra॒tyani̭-ruktame॒vāva̭ rundhe si॒gṃ॒hīra̭si mahi॒ṣīra॒sītyā̭ha si॒gṃ॒hīrhyḙṣā rū॒pa-ṅkṛ॒tvobhayā̭-nanta॒rā 'pa॒kramyāti̭ṣṭhadu॒ru pra̭thasvo॒ru tḙ ya॒jñapa̭tiḥ prathatā॒mityā̭ha॒ yaja̭māname॒va pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ prathayati dhru॒vā- [dhru॒vā, a॒sīti॒ sagṃ ha̭nti॒] 36

-'sīti॒ sagṃ ha̭nti॒ dhṛtyai̭ de॒vebhyaḥ̭ śundhasva de॒vebhyaḥ̭ śumbha॒svetyava̭ co॒kṣati॒ pra ca̭ kirati॒ śuddhyā̭ indragho॒ṣastvā॒ vasṷbhiḥ pu॒rastā᳚-tpā॒tvityā̭ha di॒gbhya e॒vainā॒-mprokṣa̭ti de॒vāgścedṷ-ttarave॒diru॒pāva̭vartī॒haiva vi ja̭yāmahā॒ ityasṷrā॒ vajra̭mu॒dyatya̭ de॒vāna॒bhyā̭yanta॒ tāni̭ndragho॒ṣo vasṷbhiḥ pu॒rastā॒dapā̭- [pu॒rastā॒dapā̭, a॒nu॒da॒ta॒ mano̭javāḥ] 37

-nudata॒ mano̭javāḥ pi॒tṛbhi̭ rdakṣiṇa॒taḥ pracḙtā ru॒draiḥ pa॒ścā-dvi॒śvaka̭rmā-''di॒tyairṷttara॒to yade॒vamṷttarave॒di-mpro॒kṣati̭ di॒gbhya e॒va ta-dyaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyā॒-npra ṇṷdata॒ indro॒ yatī᳚n-thsālāvṛ॒kebhyaḥ॒ prāya̭ccha॒-ttā-nda̭kṣiṇa॒ta ṷttarave॒dyā ā̭da॒n॒ ya-tprokṣa̭ṇīnā-mu॒cchiṣyḙta॒ ta-dda̭kṣiṇa॒ta ṷttarave॒dyai ni na̭ye॒-dyade॒va tatra̭ krū॒ra-nta-ttena̭ śamayati॒ ya-ndvi॒ṣyā-tta-ndhyā̭yecchu॒cai vaina̭marpayati || 38 ||

(mi॒mī॒te॒ - nāma̭ - dhru॒vā - 'pa̭ - śu॒cā - trīṇi̭ ca) ( ā7)

sotta̭rave॒dira̭bravī॒-thsarvā॒-nmayā॒ kāmā॒n vya̭śñava॒theti॒ te de॒vā a̭kāmaya॒ntāsṷrā॒-nbhrātṛ̭vyāna॒bhi bha̭ve॒meti॒ tḙ-'juhavu-ssi॒gṃ॒hīra̭si sapatnasā॒hī svāheti॒ te-'sṷrā॒-nbhrātṛ̭vyā-na॒bhya̭bhava॒-nte-'sṷrā॒-nbhrātṛ̭vyā-nabhi॒bhūyā̭kāmayanta pra॒jāṃ-vi~̭ndema॒hīti॒ tḙ-'juhavu-ssi॒gṃ॒hīra̭si suprajā॒vani॒-ssvāheti॒ te pra॒jāma̭vindanta॒ te pra॒jāṃ-vi~॒ttvā- [pra॒jāṃ-vi~॒ttvā,a॒kā॒ma॒ya॒nta॒ pa॒śūn. ] 39

-'kā̭mayanta pa॒śūn. vi̭ndema॒hīti॒ tḙ-'juhavu-ssi॒gṃ॒hīra̭si rāyaspoṣa॒vani॒-ssvāheti॒ te pa॒śūna̭vindanta॒ te pa॒śūn. vi॒ttvā-'kā̭mayanta prati॒ṣṭhāṃ-vi~̭ndema॒hīti॒ tḙ-'juhavu-ssi॒gṃ॒hī-ra̭syāditya॒vani॒-ssvāheti॒ ta i॒mā-mpra̭ti॒ṣṭhāma̭vindanta॒ ta i॒mā-mpra̭ti॒ṣṭhāṃ-vi~॒ttvā-'kā̭mayanta de॒vatā̭ ā॒śiṣa॒ upḙyā॒meti॒ tḙ-'juhavu-ssi॒gṃ॒hīra॒syā va̭ha de॒vā-ndḙvaya॒te [ ] 40

yaja̭mānāya॒ svāheti॒ te de॒vatā̭ ā॒śiṣa॒ upā̭ya॒-npañca॒ kṛtvo॒ vyāghā̭rayati॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundhe 'kṣṇa॒yā vyāghā̭rayati॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai bhū॒tebhya॒stveti॒ sruca॒mudgṛ̭hṇāti॒ ya e॒va de॒vā bhū॒tāsteṣā॒-nta-dbhā̭ga॒dheya॒-ntāne॒va tena̭ prīṇāti॒ pautṷdravā-npari॒dhī-npari̭ dadhātye॒ṣāṃ- [dadhātye॒ṣām, lo॒kānāṃ॒-vi~dhṛ̭tyā] 41

-~lo॒kānāṃ॒-vi~dhṛ̭tyā a॒gnestrayo॒ jyāyāgṃ̭so॒ bhrāta̭ra āsa॒-nte de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~ha̭ntaḥ॒ prāmī̭yanta॒ so᳚-'gnira̭bibhedi॒tthaṃ-vā~va sya ārti॒mā-'ri̭ṣya॒tīti॒ sa nilā̭yata॒ sa yāṃ-va~na॒spati॒ṣvava̭sa॒ttā-mpūtṷdrau॒ yāmoṣa̭dhīṣu॒ tāgṃ sṷgandhi॒teja̭ne॒ yā-mpa॒śuṣu॒ tā-mpetva̭syānta॒rā śṛṅge॒ ta-nde॒vatāḥ॒ praiṣa̭maiccha॒-ntamanva̭vinda॒-nta-ma̭bruva॒- [-ma̭bruvann, upa̭ na॒ ā] 42

-nnupa̭ na॒ ā va̭rtasva ha॒vya-nno̭ va॒heti॒ so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ yade॒va gṛ̭hī॒tasyāhṷtasya bahiḥpari॒dhi skandā॒-ttanme॒ bhrātṛ̭ṇā-mbhāga॒dheya̭-masa॒diti॒ tasmā॒-dya-dgṛ̭hī॒tasyā-'hṷtasya bahiḥpari॒dhi skanda̭ti॒ teṣā॒-nta-dbhā̭ga॒dheya॒-ntāne॒va tena̭ prīṇāti॒ so̭-'manyatā-'stha॒nvanto̭ me॒ pūrve॒ bhrāta̭raḥ॒ prāmḙṣatā॒-'sthāni̭ śātayā॒ iti॒ sa yā- [sa yāni̭, ] 43

-nya॒sthānyaśā̭tayata॒ ta-tpūtṷdrva-bhava॒-dyanmā॒gṃ॒ samupa̭mṛta॒-nta-dgulgṷlu॒ yade॒tān-thsa̭bhāṃ॒rān-thsa॒-mbhara̭tya॒gnime॒va ta-thsambha̭ratya॒gneḥ purī̭ṣa-ma॒sītyā̭hā॒-'gnerhyḙta-tpurī̭ṣaṃ॒-ya~-thsa̭mbhā॒rā atho॒ khalvā̭hure॒te vāvaina॒-nte bhrāta̭raḥ॒ pari̭ śere॒ ya-tpautṷdravāḥ pari॒dhaya॒ iti̭ || 44 ||

(vi॒ttvā - dḙvaya॒ta - e॒ṣā - ma̭bruva॒n - yāni॒ - catṷścatvārigṃśacca) (a. 8)

ba॒ddhamava̭ syati varuṇapā॒śāde॒vainḙ muñcati॒ praṇḙnekti॒ meddhyḙ e॒vainḙ karoti sāvitri॒yarcā hu॒tvā ha̭vi॒rdhāne॒ pra va̭rtayati savi॒tṛpra̭sūta e॒vaine॒ pra va̭rtayati॒ varṷṇo॒ vā e॒ṣa du॒rvāgṷbha॒yato̭ ba॒ddho yadakṣa॒-ssa yadu॒-thsarje॒-dyaja̭mānasya gṛ॒hā-na॒bhyuthsa̭rje-thsu॒vāgdḙva॒ duryā॒gṃ॒ ā va॒detyā̭ha gṛ॒hā vai duryā॒-śśāntyai॒ pa- [duryā॒-śśāntyai॒ patnī᳚, upā̭nakti॒] 45

-tnyupā̭nakti॒ patnī॒ hi sarva̭sya mi॒tra-mmi̭tra॒tvāya॒ yadvai patnī̭ ya॒jñasya̭ ka॒roti̭ mithu॒na-ntadatho॒ patni̭yā e॒vaiṣa ya॒jñasyā᳚-nvāra॒bhoṃ-'na̭vacchittyai॒ vartma̭nā॒ vā a॒nvitya̭ ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti vaiṣṇa॒vībhyā̭mṛ॒gbhyāṃ-va~rtma̭no rjuhoti ya॒jño vai viṣṇṷrya॒jñāde॒va rakṣā॒g॒syapa̭ hanti॒ yada̭ddhva॒ryu-ra̭na॒gnā-vāhṷti-ñjuhu॒yā-da॒ndho᳚-'ddhva॒ryu-ssyā॒-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒r॒- [ya॒jñagṃ ha̭nyuḥ, hira̭ṇya-mu॒pāsya̭] 46

-hira̭ṇya-mu॒pāsya̭ juhotyagni॒vatye॒va jṷhoti॒ nāndho᳚-'ddhva॒ryurbhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ prācī॒ preta̭maddhva॒ra-ṅka॒lpaya̭ntī॒ ityā̭ha suva॒rgame॒vainḙ lo॒ka-ṅga̭maya॒tyatra̭ ramethāṃ॒-va~rṣma̭-npṛthi॒vyā ityā̭ha॒ varṣma॒ hyḙta-tpṛ̭thi॒vyā ya-ddḙva॒yaja̭na॒gṃ॒ śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya॒ yaddha̭vi॒rdhāna̭-ndi॒vo vā̭ viṣṇavu॒ta vā̭ pṛthi॒vyā [pṛthi॒vyāḥ, ityā॒śīrpa̭daya॒rcā] 47

ityā॒śīrpa̭daya॒rcā dakṣi̭ṇasya havi॒rdhāna̭sya me॒thī-nni ha̭nti śīrṣa॒ta e॒va ya॒jñasya॒ yaja̭māna ā॒śiṣo-'va̭ rundhe da॒ṇḍo vā aṷpa॒rastṛ॒tīya̭sya havi॒rdhāna̭sya vaṣaṭkā॒re-ṇākṣa̭-macchina॒-dyat-tṛ॒tīya̭-ñcha॒dir-ha̭vi॒rdhāna̭yo-rudāhri॒yatḙ tṛ॒tīya̭sya havi॒rdhāna॒syāva̭ruddhyai॒ śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya॒ yaddha̭vi॒rdhānaṃ॒-vi~ṣṇo̭ ra॒rāṭa̭masi॒ viṣṇoḥ᳚ pṛ॒ṣṭhama॒sītyā̭ha॒ tasmā̭detāva॒ddhā śiro॒ viṣyṷ̄taṃ॒-vi~ṣṇo॒-ssyūra̭si॒ viṣṇo᳚rdhru॒vama॒sītyā̭ha vaiṣṇa॒vagṃ hi de॒vata̭yā havi॒rdhānaṃ॒-ya~-mpra̭tha॒ma-ṅgra॒nthi-ṅgra̭thnī॒yādya-tta-nna vi̭sra॒gṃ॒ saye॒damḙhenāddhva॒ryuḥ pramī̭yeta॒ tasmā॒-thsa vi॒srasyaḥ̭ || 48 ||

(patnī̭ -hanyu-rvā pṛthi॒vyā-viṣyṷ̄taṃ॒-vi~ṣṇoḥ॒-ṣaḍvigṃ̭śatiśca) (a. 9)

de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityabhri॒mā da̭tte॒ prasū᳚tyā a॒śvino᳚ rbā॒hubhyā॒mityā̭hā॒śvinau॒ hi de॒vānā̭maddhva॒ryū āstā᳚-mpū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒mityā̭ha॒ yatyai॒ vajra̭ iva॒ vā e॒ṣā yadabhri॒rabhri̭rasi॒ nāri̭ra॒sītyā̭ha॒ śāntyai॒ kāṇḍḙ kāṇḍe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti॒ pari̭likhita॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pari̭likhitā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha॒ rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyā [rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai, i॒dama॒hagṃ] 49

i॒dama॒hagṃ rakṣa̭so grī॒vā api̭ kṛntāmi॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ ya-ñca̭ va॒ya-ndvi॒ṣma ityā̭ha॒ dvau vāva purṷṣau॒ ya-ñcai॒va dveṣṭi॒ yaścai̭na॒-ndveṣṭi॒ tayo̭-re॒vā-'na̭ntarāya-ṅgrī॒vāḥ kṛ̭ntati di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tvetyā̭hai॒bhya e॒vaināṃ᳚-lo~॒kebhyaḥ॒ prokṣa̭ti pa॒rastā̭-da॒rvācī॒-mprokṣa̭ti॒ tasmā᳚- [tasmā᳚t, pa॒rastā̭-] 50

-tpa॒rastā̭-da॒rvācī᳚-mmanu॒ṣyā̭ ūrja॒mupa̭ jīvanti krū॒rami̭va॒ vā e॒ta-tka̭roti॒ ya-tkhana̭tya॒po-'va̭ nayati॒ śāntyai॒ yava̭matī॒rava̭ naya॒tyūrgvai yava॒ ūrgṷdu॒baṃra̭ ū॒rjaivorja॒gṃ॒ sama̭rdhayati॒ yaja̭mānena॒ sammi॒taudṷbaṃrī bhavati॒ yāvā̭ne॒va yaja̭māna॒stāva̭tī-me॒vāsmi॒-nnūrja̭-ndadhāti pitṛ॒ṇāgṃ sada̭nama॒sīti̭ ba॒r॒hirava̭ stṛṇāti pitṛdeva॒tyā᳚(1॒)gg॒- [pitṛdeva॒tyā᳚m, hyḙta-dyannikhā̭taṃ॒-] 51

-hyḙta-dyannikhā̭taṃ॒-ya~-dba॒r॒hi-rana̭vastīrya minu॒yā-tpi̭tṛdeva॒tyā̭ nikhā̭tā syā-dba॒r॒hi-ra̭va॒stīrya̭ minotya॒syā-me॒vainā᳚-mmino॒tyatho᳚ svā॒ruha̭-me॒vainā᳚-ṅkaro॒tyu-ddivagg̭ stabhā॒nā-''ntari̭kṣa-mpṛ॒ṇetyā̭hai॒ṣāṃ-lo~॒kānāṃ॒-vi~dhṛ̭tyai dyutā॒nastvā̭ māru॒to mi̭no॒tvityā̭ha dyutā॒no ha̭ sma॒ vai mā̭ru॒to de॒vānā॒-maudṷbaṃrī-mminoti॒ tenai॒vai- [tenai॒va, e॒nā॒-mmi॒no॒ti॒ bra॒hma॒vani̭-ntvā] 52

-nā᳚-mminoti brahma॒vani̭-ntvā kṣatra॒vani॒mityā̭ha yathāya॒jure॒vaita-dghṛ॒tena̭ dyāvāpṛthivī॒ ā pṛ̭ṇethā॒mityaudṷbaṃryā-ñjuhoti॒ dyāvā̭pṛthi॒vī e॒va rasḙnānaktyā॒-ntama॒nva-va̭srāvayatyā॒ntame॒va yaja̭māna॒-nteja̭sā-naktyai॒ndrama॒sīti̭ cha॒diradhi॒ ni da̭dhātyai॒ndragṃ hi de॒vata̭yā॒ sado̭ viśvaja॒nasya̭ chā॒yetyā̭ha viśvaja॒nasya॒ hyḙṣā chā॒yā ya-thsado॒ nava̭chadi॒ [nava̭chadi, teja̭skāmasya] 53

teja̭skāmasya minuyā-ttri॒vṛtā॒ stomḙna॒ sammi̭ta॒-nteja̭stri॒vṛ-ttḙja॒svyḙva bha̭va॒-tyekā̭daśa-chadīndri॒yakā̭ma॒-syaikā̭daśākṣarā tri॒ṣṭugi̭ndri॒ya-ntri॒ṣṭugi̭ndriyā॒vyḙva bha̭vati॒ pañca̭daśachadi॒ bhrātṛ̭vyavataḥ pañcada॒śo vajro॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai sa॒ptada̭śachadi pra॒jākā̭masya saptada॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyā॒ eka̭vigṃśatichadi prati॒ṣṭhākā̭ma-syaikavi॒gṃ॒śa-sstomā̭nā-mprati॒ṣṭhā prati̭ṣṭhityā u॒daraṃ॒-vai~ sada॒ ūrgṷdu॒baṃro̭ maddhya॒ta audṷbaṃrī-mminoti maddhya॒ta e॒va pra॒jānā॒mūrja̭-ndadhāti॒ tasmā᳚- [tasmā᳚t, ma॒ddhya॒ta ū॒rjā] 54

-nmaddhya॒ta ū॒rjā bhṷñjate yajamānalo॒ke vai dakṣi̭ṇāni cha॒dīgṃṣi̭ bhrātṛvyalo॒ka utta̭rāṇi॒ dakṣi̭ṇā॒nyutta̭rāṇi karoti॒ yaja̭māna-me॒vā-ya̭jamānā॒dutta̭ra-ṅkaroti॒ tasmā॒-dyaja̭mā॒no-'ya̭jamānā॒dutta̭ro 'ntarva॒rtān ka̭roti॒ vyāvṛ̭ttyai॒ tasmā॒dara̭ṇya-mpra॒jā upa̭ jīvanti॒ pari̭ tvā girvaṇo॒ gira॒ ityā̭ha yathāya॒jure॒vaitadindra̭sya॒ syūra॒sīndra̭sya dhru॒vama॒sītyā̭hai॒ndragṃ hi de॒vata̭yā॒ sado॒ ya-mpra̭tha॒ma-ṅgra॒nthi-ṅgra̭thnī॒yādya-tta-nna vi̭sra॒gṃ॒ saye॒damḙhenāddhva॒ryuḥ pramī̭yeta॒ tasmā॒-thsa vi॒srasyaḥ̭ || 55 ||

(apa̭hatyai॒ - tasmā᳚t - pitṛdeva॒tyaṃ̭ - tenai॒va - nava̭chadi॒ - tasmā॒th - sadaḥ॒ - pañca̭daśa ca) (a. 10)

śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya॒ yaddha̭vi॒rdhāna̭-mprā॒ṇā ṷpara॒vā ha̭vi॒rdhānḙ khāyante॒ tasmā᳚-cchī॒r॒ṣa-nprā॒ṇā a॒dhastā᳚-tkhāyante॒ tasmā̭-da॒dhastā᳚-cchī॒rṣṇaḥ prā॒ṇā ra̭kṣo॒haṇo̭ valaga॒hano̭ vaiṣṇa॒vā-nkha̭nā॒mītyā̭ha vaiṣṇa॒vā hi de॒vata̭yopara॒vā asṷrā॒ vai ni॒ryanto̭ de॒vānā᳚-mprā॒ṇeṣṷ vala॒gā-nnya̭khana॒-ntā-nbā̭humā॒tre-'nva̭vinda॒-ntasmā᳚-dbāhumā॒trāḥ khā̭yanta i॒dama॒ha-ntaṃ-va~̭la॒ga-mudva̭pāmi॒ [ ] 56

ya-nnaḥ̭ samā॒no yamasa̭māno nica॒khānetyā̭ha॒ dvau vāva purṷṣau॒ yaścai॒va sa̭mā॒no yaścāsa̭māno॒ yame॒vāsmai॒ tau va̭la॒ga-nni॒khana̭ta॒sta-me॒vodva̭pati॒ santṛ̭ṇatti॒ tasmā॒-thsantṛ̭ṇṇā antara॒taḥ prā॒ṇā na sa-mbhi̭natti॒ tasmā॒-dasa̭bhinnnāḥ prā॒ṇā a॒po-'va̭ nayati॒ tasmā̭-dā॒rdrā a̭ntara॒taḥ prā॒ṇā yava̭matī॒-rava̭ naya॒- [-rava̭ nayati, ūrgvai] 57

-tyūrgvai yavaḥ̭ prā॒ṇā ṷpara॒vāḥ prā॒ṇeṣve॒vorja̭-ndadhāti ba॒r॒hirava̭ stṛṇāti॒ tasmā᳚lloma॒śā a̭ntara॒taḥ prā॒ṇā ājyḙna॒ vyāghā̭rayati॒ tejo॒ vā ājya̭-mprā॒ṇā ṷpara॒vāḥ prā॒ṇeṣve॒va tejo̭ dadhāti॒ hanū॒ vā e॒te ya॒jñasya॒ yada̭dhi॒ṣava̭ṇe॒ na sa-ntṛ̭ṇa॒ttya sa̭tṛṃṇṇe॒ hi hanū॒ atho॒ khalṷ dīrghaso॒me sa॒tṛndye॒ dhṛtyai॒ śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya॒ yaddha̭vi॒rdhāna̭- [yaddha̭vi॒rdhāna᳚m, prā॒ṇā ṷpara॒vā hanṷ̄] 58

-mprā॒ṇā ṷpara॒vā hanṷ̄ adhi॒ṣava̭ṇe ji॒hvā carma॒ grāvā̭ṇo॒ dantā॒ mukha̭māhava॒nīyo॒ nāsi̭ko-ttarave॒di-ru॒dara॒gṃ॒ sado̭ ya॒dā khalu॒ vai ji॒hvayā̭ da॒thsvadhi॒ khāda॒tyatha॒ mukha̭-ṅgacchati ya॒dā mukha॒-ṅgaccha॒tyatho॒dara̭-ṅgacchati॒ tasmā᳚ddhavi॒rdhāne॒ carma॒nnadhi॒ grāva̭bhirabhi॒ṣutyā̭-''hava॒nīyḙ hu॒tvā pra॒tyañcaḥ̭ pa॒retya॒ sada̭si bhakṣayanti॒ yo vai vi॒rājo̭ yajñamu॒khe dohaṃ॒-ve~da̭ du॒ha e॒vai nā̭mi॒yaṃ-vai~ vi॒rā-ṭtasyai॒ tvakcarmodho̭-'dhi॒ṣava̭ṇe॒ stanā̭ upara॒vā grāvā̭ṇo va॒thsā ṛ॒tvijo̭ duhanti॒ somaḥ॒ payo॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ du॒ha e॒vainā᳚m || 59 ||

(va॒pā॒mi॒-yava̭matī॒rava̭ nayati-havi॒rdhāna̭-me॒va-trayo̭vigṃśatiśca) (a. 11)

(yadu॒bhau - dḙvāsu॒rāḥ mi॒tha - steṣāgṃ̭ - suva॒rgaṃ - ~yadvā anī̭śānaḥ - pu॒roha̭viṣi॒ - tebhyaḥ॒ - sotta̭rave॒di - rba॒ddhan - de॒vasyā-'bhriṃ॒-va~jraḥ - śiro॒ vā - ekā̭daśa )

(yadu॒bhā - vityā̭ha de॒vānāṃ᳚ - ~ya॒jño de॒vebhyo॒ - na rathā̭ya॒ - yaja̭mānāya - pa॒rastā̭da॒rvācī॒ - nnava̭ pañcā॒śat)

(yadu॒bhau, du॒ha e॒vainā᳚m)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe dvitīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां षष्ठकाण्डे द्वितीयः प्रश्नः - सोममन्त्रब्राह्मणनिरूपणं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

यदु॒भौ वि॒मुच्या॑-ऽऽति॒थ्य-ङ्गृ॑ह्णी॒या-द्य॒ज्ञं-विँच्छि॑न्द्या॒-द्यदु॒भाव-वि॑मुच्य॒ यथा-ऽना॑गताया-ऽऽति॒थ्य-ङ्क्रि॒यते॑ ता॒दृगे॒व त-द्विमु॑क्तो॒-ऽन्यो॑-ऽन॒ड्वा-न्भव॒त्य वि॑मुक्तो॒-ऽन्यो-ऽथा॑-ऽऽति॒थ्य-ङ्गृ॑ह्णाति य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑त्यै॒ पत्न्य॒न्वार॑भते॒ पत्नी॒ हि पारी॑णह्य॒स्येशे॒ पत्नि॑यै॒ वानु॑मत॒-न्निर्व॑पति॒ यद्वै पत्नी॑ य॒ज्ञस्य॑ क॒रोति॑ मिथु॒न-न्तदथो॒ पत्नि॑या ए॒वै- [पत्नि॑या ए॒व, ए॒ष] 1

-ष य॒ज्ञस्या᳚न्वार॒भों ऽन॑वच्छित्त्यै॒ याव॑-द्भि॒र्वै राजा॑-ऽनुच॒रैरा॒गच्छ॑ति॒ सर्वे᳚भ्यो॒ वै तेभ्य॑ आति॒थ्य-ङ्क्रि॑यते॒ छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वै सोम॑स्य॒ राज्ञो॑-ऽनुच॒राण्य॒ग्ने-रा॑ति॒थ्यम॑सि॒ विष्ण॑वे॒ त्वेत्या॑ह गायत्रि॒या ए॒वैतेन॑ करोति॒ सोम॑स्या-ऽऽति॒थ्यम॑सि॒ विष्ण॑वे॒ त्वेत्या॑ह त्रि॒ष्टुभ॑ ए॒वैतेन॑ करो॒त्यति॑थेराति॒थ्यम॑सि॒ विष्ण॑वे॒ त्वेत्या॑ह॒ जग॑त्या [जग॑त्यै, ए॒वैतेन॑] 2

ए॒वैतेन॑ करोत्य॒ग्नये᳚ त्वा रायस्पोष॒दाव्न्ने॒ विष्ण॑वे॒ त्वेत्या॑हानु॒ष्टुभ॑ ए॒वैतेन॑ करोति श्ये॒नाय॑ त्वा सोम॒भृते॒ विष्ण॑वे॒ त्वेत्या॑ह गायत्रि॒या ए॒वैतेन॑ करोति॒ पञ्च॒ कृत्वो॑ गृह्णाति॒ पञ्चा᳚क्षरा प॒ङ्क्तिः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो य॒ज्ञमे॒वाव॑ रुन्धे ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ कस्मा᳚-थ्स॒त्या-द्गा॑यत्रि॒या उ॑भ॒यत॑ आति॒थ्यस्य॑ क्रियत॒ इति॒ यदे॒वा-ऽद-स्सोम॒मा- [यदे॒वा-ऽद-स्सोम॒मा, आह॑र॒-त्तस्मा᳚-] 3

-ऽह॑र॒-त्तस्मा᳚-द्गायत्रि॒या उ॑भ॒यत॑ आति॒थ्यस्य॑ क्रियते पु॒रस्ता᳚च्चो॒ परि॑ष्टाच्च॒ शिरो॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यदा॑ति॒थ्य-न्नव॑कपालः पुरो॒डाशो॑ भवति॒ तस्मा᳚न्नव॒धा शिरो॒ विष्यू॑त॒-न्नव॑कपालः पुरो॒डाशो॑ भवति॒ ते त्रय॑स्त्रिकपा॒लास्त्रि॒वृता॒ स्तोमे॑न॒ सम्मि॑ता॒स्तेज॑स्त्रि॒वृ-त्तेज॑ ए॒व य॒ज्ञस्य॑ शी॒र्॒ष-न्द॑धाति॒ नव॑कपालः पुरो॒डाशो॑ भवति॒ ते त्रय॑स्त्रिकपा॒लास्त्रि॒वृता᳚ प्रा॒णेन॒ सम्मि॑तास्त्रि॒वृद्वै [ ] 4

प्रा॒ण-स्त्रि॒वृत॑मे॒व प्रा॒णम॑भिपू॒र्वं-यँ॒ज्ञस्य॑ शी॒र्॒ष-न्द॑धाति प्र॒जाप॑ते॒र्वा ए॒तानि॒ पक्ष्मा॑णि॒ यद॑श्ववा॒ला ऐ᳚क्ष॒वी ति॒रश्ची॒ यदाश्व॑वालः प्रस्त॒रो भव॑त्यैक्ष॒वी ति॒रश्ची᳚ प्र॒जाप॑तेरे॒व तच्चक्षु॒-स्सम्भ॑रति दे॒वा वै या आहु॑ती॒रजु॑हवु॒स्ता असु॑रा नि॒ष्काव॑माद॒-न्ते दे॒वाः का᳚र्ष्म॒र्य॑मपश्यन् कर्म॒ण्यो॑ वै कर्मै॑नेन कुर्वी॒तेति॒ ते का᳚र्ष्मर्य॒मया᳚-न्परि॒धी- [-न्परि॒धीन्, अ॒कु॒र्व॒त॒ तैर्वै] 5

-न॑कुर्वत॒ तैर्वै ते रक्षा॒ग्॒स्यपा᳚घ्नत॒ य-त्का᳚र्ष्मर्य॒मयाः᳚ परि॒धयो॒ भव॑न्ति॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै॒ सग्ग् स्प॑र्शयति॒ रक्ष॑सा॒मन॑न्व-वचाराय॒ न पु॒रस्ता॒-त्परि॑ दधात्यादि॒त्यो ह्ये॑वोद्य-न्पु॒रस्ता॒-द्रक्षाग्॑स्यप॒हन्त्यू॒र्ध्वे स॒मिधा॒वा द॑धात्यु॒परि॑ष्टादे॒व रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति॒ यजु॑षा॒-ऽन्या-न्तू॒ष्णीम॒न्या-म्मि॑थुन॒त्वाय॒ द्वे आ द॑धाति द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्यै ब्रह्मवा॒दिनो॑ वद- [वदन्ति, अ॒ग्निश्च॒ वा] 6

-न्त्य॒ग्निश्च॒ वा ए॒तौ सोम॑श्च क॒था सोमा॑या-ऽऽति॒थ्य-ङ्क्रि॒यते॒ नाग्नय॒ इति॒ यद॒ग्नाव॒ग्नि-म्म॑थि॒त्वा प्र॒हर॑ति॒ तेनै॒वाग्नय॑ आति॒थ्य-ङ्क्रि॑य॒ते ऽथो॒ खल्वा॑हुर॒ग्नि-स्सर्वा॑ दे॒वता॒ इति॒ यद्ध॒विरा॒साद्या॒ग्नि-म्मन्थ॑ति ह॒व्यायै॒वा-ऽऽस॑न्नाय॒ सर्वा॑ दे॒वता॑ जनयति ॥ 7 ॥

(पत्नि॑या ए॒व - जग॑त्या॒ - आ - त्रि॒वृद्वै - प॑रि॒धीन् - व॑द॒न्त्ये - क॑चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 1)

दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आस॒-न्ते दे॒वा मि॒थो विप्रि॑या आस॒-न्ते᳚-ऽ(1॒)न्यो᳚-ऽन्यस्मै॒ ज्यैष्ठ्या॒याति॑ष्ठमानाः पञ्च॒धा व्य॑क्रामन्न॒ग्निर्वसु॑भि॒-स्सोमो॑ रु॒द्रैरिन्द्रो॑ म॒रुद्भि॒-र्वरु॑ण आदि॒त्यै-र्बृह॒स्पति॒-र्विश्वै᳚र्दे॒वैस्ते॑ ऽमन्य॒न्तासु॑रेभ्यो॒ वा इ॒द-म्भ्रातृ॑व्येभ्यो रद्ध्यामो॒ यन्मि॒थो विप्रि॑या॒-स्स्मो या न॑ इ॒माः प्रि॒यास्त॒नुव॒स्ता-स्स॒मव॑द्यामहै॒ ताभ्य॒-स्स निर्-ऋ॑च्छा॒द्यो [निर्-ऋ॑च्छा॒द्यः, नः॒ प्र॒थ॒मो᳚(1॒)-ऽन्यो᳚] 8

नः॑ प्रथ॒मो᳚(1॒)-ऽन्यो᳚-ऽन्यस्मै॒ द्रुह्या॒दिति॒ तस्मा॒द्य-स्सता॑नूनप्त्रिणा-म्प्रथ॒मो द्रुह्य॑ति॒ स आर्ति॒मार्च्छ॑ति॒ य-त्ता॑नून॒प्त्रग्ं स॑मव॒द्यति॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति॒ पञ्च॒ कृत्वो-ऽव॑द्यति पञ्च॒धा हि ते त-थ्स॑म॒वाद्य॒न्ताथो॒ पञ्चा᳚क्षरा प॒ङ्क्तिः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो य॒ज्ञमे॒वाव॑ रुन्ध॒ आप॑तये त्वा गृह्णा॒मीत्या॑ह प्रा॒णो वा [प्रा॒णो वै, आप॑तिः] 9

आप॑तिः प्रा॒णमे॒व प्री॑णाति॒ परि॑पतय॒ इत्या॑ह॒ मनो॒ वै परि॑पति॒र्मन॑ ए॒व प्री॑णाति॒ तनू॒नप्त्र॒ इत्या॑ह त॒नुवो॒ हि ते ता-स्स॑म॒वाद्य॑न्त शाक्व॒रायेत्या॑ह॒ शक्त्यै॒ हि ते ता-स्स॑म॒वाद्य॑न्त॒ शक्म॒-न्नोजि॑ष्ठा॒येत्या॒हौजि॑ष्ठ॒ग्ं॒ हि ते त दा॒त्मनः॑ सम॒वाद्य॒न्ता--ना॑धृष्ट-मस्यनाधृ॒ष्य-मित्या॒हा-ऽना॑धृष्ट॒ग्ग्॒ ह्ये॑तद॑नाधृ॒ष्य-न्दे॒वाना॒-मोज॒ [दे॒वाना॒-मोजः॑, इत्या॑ह] 10

इत्या॑ह दे॒वाना॒ग्॒ ह्ये॑तदोजो॑-ऽभिशस्ति॒पा अ॑नभिशस्ते॒न्यमित्या॑हा-भिशस्ति॒पा ह्ये॑तद॑ -नभिशस्ते॒न्यमनु॑ मे दी॒क्षा-न्दी॒क्षाप॑ति-र्मन्यता॒मित्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैत-द्घृ॒तं-वैँ दे॒वा वज्र॑-ङ्कृ॒त्वा सोम॑मघ्न-न्नन्ति॒कमि॑व॒ खलु॒ वा अ॑स्यै॒तच्च॑रन्ति॒ य-त्ता॑नून॒प्त्रेण॑ प्र॒चर॑न्त्य॒ग्ं॒ शुरग्ं॑ शुस्ते देव सो॒मा-ऽऽ प्या॑यता॒-मित्या॑ह॒ य- [-मित्या॑ह॒ यत्, ए॒वास्या॑-] 11

-दे॒वास्या॑-पुवा॒यते॒ यन्मीय॑ते॒-तदे॒वास्यै॒तेना-ऽऽ प्या॑यय॒त्या तुभ्य॒मिन्द्रः॑ प्यायता॒मा त्वमिन्द्रा॑य प्याय॒स्वेत्या॑-हो॒भावे॒वेन्द्र॑-ञ्च॒ सोम॒-ञ्चा-ऽऽप्या॑यय॒त्या प्या॑यय॒ सखी᳚न्-थ्स॒न्या मे॒धयेत्या॑ह॒र्त्विजो॒ वा अ॑स्य॒ सखा॑य॒स्ता-ने॒वा-ऽऽप्या॑ययति स्व॒स्ति ते॑ देव सोम सु॒त्याम॑शी॒ये- [सु॒त्याम॑शी॒य, इत्या॑हा॒ ऽऽशिष॑-] 12

-त्या॑हा॒ ऽऽशिष॑-मे॒वैतामा शा᳚स्ते॒ प्र वा ए॒ते᳚-ऽस्मा-ल्लो॒काच्च्य॑वन्ते॒ ये सोम॑मा-प्या॒यय॑न्त्य-न्तरिक्षदेव॒त्यो॑ हि सोम॒ आप्या॑यित॒ एष्टा॒ रायः॒ प्रेषे भगा॒येत्या॑ह॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॑मे॒व न॑म॒स्कृत्या॒स्मिन् ँलो॒के प्रति॑ तिष्ठन्ति देवासु॒रा-स्संयँ॑त्ता आस॒-न्ते दे॒वा बिभ्य॑तो॒-ऽग्नि-म्प्रावि॑श॒-न्तस्मा॑दाहुर॒ग्नि-स्सर्वा॑ दे॒वता॒ इति॒ ते᳚- [दे॒वता॒ इति॒ ते, अ॒ग्निमे॒व] 13

-ऽग्निमे॒व वरू॑थ-ङ्कृ॒त्वा ऽसु॑रान॒भ्य॑भव-न्न॒ग्निमि॑व॒ खलु॒ वा ए॒ष प्रवि॑शति॒ यो॑-ऽवान्तरदी॒क्षामु॒पैति॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवत्या॒त्मान॑मे॒व दी॒क्षया॑ पाति प्र॒जाम॑वान्तरदी॒क्षया॑ सन्त॒रा-म्मेख॑लाग्ं स॒माय॑च्छते प्र॒जा ह्या᳚त्मनो-ऽन्त॑रतरा त॒प्तव्र॑तो भवति॒ मद॑न्तीभिर्मार्जयते॒ निर्ह्य॑ग्नि-श्शी॒तेन॒ वाय॑ति॒ समि॑द्ध्यै॒ या ते॑ अग्ने॒ रुद्रि॑या त॒नूरित्या॑ह॒ स्वयै॒वैन॑-द्दे॒वत॑या व्रतयति सयोनि॒त्वाय॒ शान्त्यै᳚ ॥ 14 ॥

(यो - वा - ओज॑ - आह॒ य - द॑शी॒ये - ति॒ ते᳚ - ऽग्न॒ - एका॑दश च) (अ. 2)

तेषा॒मसु॑राणा-न्ति॒स्रः पुर॑ आस-न्नय॒स्म-य्य॑व॒मा-ऽथ॑ रज॒ता-ऽथ॒ हरि॑णी॒ ता दे॒वा जेतु॒-न्नाश॑क्नुव॒-न्ता उ॑प॒सदै॒वाजि॑गीष॒-न्तस्मा॑दाहु॒र्यश्चै॒वं-वेँद॒ यश्च॒ नोप॒सदा॒ वै म॑हापु॒र-ञ्ज॑य॒न्तीति॒ त इषु॒ग्ं॒ सम॑स्कुर्वता॒- ग्निमनी॑क॒ग्ं॒ सोमग्ं॑ श॒ल्यं-विँष्णु॒-न्तेज॑न॒-न्ते᳚-ऽब्रुव॒न् क इ॒माम॑सिष्य॒तीति॑ [ ] 15

रु॒द्र इत्य॑ब्रुव-न्रु॒द्रो वै क्रू॒र-स्सो᳚-ऽस्य॒त्विति॒ सो᳚-ऽब्रवी॒-द्वरं॑-वृँणा अ॒हमे॒व प॑शू॒ना-मधि॑पतिरसा॒नीति॒ तस्मा᳚-द्रु॒द्रः प॑शू॒ना-मधि॑पति॒स्ताग्ं रु॒द्रो-ऽवा॑सृज॒-थ्स ति॒स्रः पुरो॑ भि॒त्त्वैभ्यो लो॒केभ्यो- ऽसु॑रा॒-न्प्राणु॑दत॒ यदु॑प॒सद॑ उपस॒द्यन्ते॒ भ्रातृ॑व्यपराणुत्यै॒ नान्यामाहु॑ति-म्पु॒रस्ता᳚-ज्जुहुया॒-द्यद॒न्यामाहु॑ति-म्पु॒रस्ता᳚-ज्जुहु॒या- [-ज्जुहु॒यात्, अ॒न्यन्मुख॑-ङ्कुर्या-] 16

-द॒न्यन्मुख॑-ङ्कुर्या-थ्स्रु॒वेणा॑-ऽघा॒रमा घा॑रयति य॒ज्ञस्य॒ प्रज्ञा᳚त्यै॒ परां॑अति॒क्रम्य॑ जुहोति॒ परा॑च ए॒वैभ्यो लो॒केभ्यो॒ यज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्या॒-न्प्र णु॑दते॒ पुन॑रत्या॒क्रम्यो॑प॒सद॑-ञ्जुहोति प्र॒णुद्यै॒वैभ्यो लो॒केभ्यो॒ भ्रातृ॑व्याञ्जि॒त्वा भ्रा॑तृव्यलो॒क-म॒भ्यारो॑हति दे॒वा वै याः प्रा॒तरु॑प॒सद॑ उ॒पासी॑द॒-न्नह्न॒स्ताभि॒रसु॑रा॒-न्प्राणु॑दन्त॒ या-स्सा॒यग्ं रात्रि॑यै॒ ताभि॒र्य-थ्सा॒य-म्प्रा॑त-रुप॒सद॑- [-रुप॒सदः॑, उ॒प॒स॒द्यन्ते॑] 17

उपस॒द्यन्ते॑ ऽहोरा॒त्राभ्या॑मे॒व त-द्यज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्या॒-न्प्र णु॑दते॒ याः प्रा॒तर्या॒ज्या᳚-स्स्युस्ता-स्सा॒य-म्पु॑रो-ऽनुवा॒क्याः᳚ कुर्या॒दया॑तयामत्वाय ति॒स्र उ॑प॒सद॒ उपै॑ति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का इ॒माने॒व लो॒का-न्प्री॑णाति॒ षट्-थ्स-म्प॑द्यन्ते॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तूने॒व प्री॑णाति॒ द्वाद॑शा॒हीने॒ सोम॒ उपै॑ति॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्स॑वन्थ्स॒रमे॒व प्री॑णाति॒ चतु॑र्विग्ंशति॒-स्स- [चतु॑र्विग्ंशति॒-स्सम्, प॒द्य॒न्ते॒ चतु॑र्विग्ंशति-] 18

-म्प॑द्यन्ते॒ चतु॑र्विग्ंशति-रर्धमा॒सा अ॑र्धमा॒साने॒व प्री॑णा॒त्यारा᳚ग्रा-मवान्तरदी॒क्षा-मुपे॑या॒द्यः का॒मये॑ता॒-ऽस्मि-न्मे॑ लो॒के-ऽर्धु॑कग्ग् स्या॒दित्येक॒मग्रे-ऽथ॒ द्वावथ॒ त्रीनथ॑ च॒तुर॑ ए॒षा वा आरा᳚ग्रा ऽवान्तरदी॒क्षा ऽस्मिन्ने॒वास्मै॑ लो॒के-ऽर्धु॑क-म्भवति प॒रोव॑रीयसी-मवान्तरदी॒क्षा-मुपे॑या॒द्यः का॒मये॑ता॒मुष्मि॑-न्मे लो॒के-ऽर्धु॑कग्ग् स्या॒दिति॑ च॒तुरो-ऽग्रे ऽथ॒ त्रीनथ॒ द्वावथैक॑मे॒षा वै प॒रोव॑रीयस्य-वान्तरदी॒क्षा ऽमुष्मि॑न्ने॒वास्मै॑ लो॒के-ऽर्धु॑क-म्भवति ॥ 19 ॥

(अ॒सि॒ष्य॒तीति॑ - जुहु॒याथ् - सा॒य-म्प्रा॑तरुप॒सद॒ - श्चतु॑र्विग्ंशति॒-स्सं - च॒तुरो-ऽग्रे॒ - षोड॑श च) (अ. 3)

सु॒व॒र्गं-वाँ ए॒ते लो॒कं-यँ॑न्ति॒ य उ॑प॒सद॑ उप॒यन्ति॒ तेषां॒-यँ उ॒न्नय॑ते॒ हीय॑त ए॒व स नोद॑ने॒षीति॒ सू᳚न्नीयमिव॒ यो वै स्वा॒र्थेतां᳚-यँ॒ताग् श्रा॒न्तो हीय॑त उ॒त स नि॒ष्ट्याय॑ स॒ह व॑सति॒ तस्मा᳚-थ्स॒कृदु॒न्नीय॒ नाप॑र॒मुन्न॑येत द॒द्ध्नोन्न॑येतै॒तद्वै प॑शू॒नाग्ं रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व प॒शूनव॑ रुन्धे [ ] 20

य॒ज्ञो दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत॒ विष्णू॑ रू॒प-ङ्कृ॒त्वा स पृ॑थि॒वी-म्प्रावि॑श॒-त्त-न्दे॒वा हस्ता᳚न्-थ्स॒ग्ं॒ रभ्यै᳚च्छ॒-न्तमिन्द्र॑ उ॒पर्यु॑प॒र्यत्य॑क्राम॒-थ्सो᳚-ऽब्रवी॒-त्को मा॒-ऽयमु॒पर्यु॑प॒र्यत्य॑क्रमी॒-दित्य॒ह-न्दु॒र्गे हन्तेत्यथ॒ कस्त्वमित्य॒ह-न्दु॒र्गादाह॒र्तेति॒ सो᳚-ऽब्रवी-द्दु॒र्गे वै हन्ता॑-ऽवोचथा वरा॒हो॑-ऽयं-वाँ॑ममो॒ष- [-ँवा॑ममो॒षः, स॒प्ता॒ना] 21

-स्स॑प्ता॒ना-ङ्गि॑री॒णा-म्प॒रस्ता᳚द्वि॒त्तं-वेँद्य॒मसु॑राणा-म्बिभर्ति॒ त-ञ्ज॑हि॒ यदि॑ दु॒र्गे हन्ता-ऽसीति॒ स द॑र्भपुञ्जी॒लमु॒-द्वृह्य॑ स॒प्त गि॒री-न्भि॒त्त्वा तम॑ह॒न्-थ्सो᳚-ऽब्रवी-द्दु॒र्गाद्वा आह॑र्तावोचथा ए॒तमा ह॒रेति॒ तमे᳚भ्यो य॒ज्ञ ए॒व य॒ज्ञमा-ऽह॑र॒द्य-त्तद्वि॒त्तं-वेँद्य॒मसु॑राणा॒-मवि॑न्दन्त॒ तदेकं॒-वेँद्यै॑ वेदि॒त्व-मसु॑राणां॒- [-मसु॑राणाम्, वा इ॒यमग्र॑] 22

-ँवा इ॒यमग्र॑ आसी॒-द्याव॒दासी॑नः परा॒पश्य॑ति॒ ताव॑-द्दे॒वाना॒-न्ते दे॒वा अ॑ब्रुव॒न्नस्त्वे॒व नो॒-ऽस्यामपीति॒ किय॑द्वो दास्याम॒ इति॒ याव॑दि॒यग्ं स॑लावृ॒की त्रिः प॑रि॒क्राम॑ति॒ ताव॑न्नो द॒त्तेति॒ स इन्द्रः॑ सलावृ॒की रू॒प-ङ्कृ॒त्वेमा-न्त्रि-स्स॒र्वतः॒ पर्य॑क्राम॒-त्तदि॒माम॑विन्दन्त॒ यदि॒मामवि॑न्दन्त॒ त-द्वेद्यै॑ वेदि॒त्वग्ं [वेदि॒त्वम्, सा वा इ॒यग्ं] 23

सा वा इ॒यग्ं सर्वै॒व वेदि॒रिय॑ति शक्ष्या॒मीति॒ त्वा अ॑व॒माय॑ यजन्ते त्रि॒ग्ं॒श-त्प॒दानि॑ प॒श्चा-त्ति॒रश्ची॑ भवति॒ षट्त्रिग्ं॑श॒-त्प्राची॒ चतु॑र्विग्ंशतिः पु॒रस्ता᳚-त्ति॒रश्ची॒ दश॑दश॒ सम्प॑द्यन्ते॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राजै॒वान्नाद्य॒मव॑ रुन्ध॒ उद्ध॑न्ति॒ यदे॒वास्या॑ अमे॒द्ध्य-न्तदप॑ ह॒न्त्युद्ध॑न्ति॒ तस्मा॒दोष॑धयः॒ परा॑ भवन्ति ब॒र्॒हि-स्स्तृ॑णाति॒ तस्मा॒दोष॑धयः॒ पुन॒रा भ॑व॒न्त्युत्त॑र-म्ब॒र्॒हिष॑ उत्तरब॒र्॒हि-स्स्तृ॑णाति प्र॒जा वै ब॒र्॒हिर्यज॑मान उत्तर ब॒र्॒हि र्यज॑मान-मे॒वा-य॑जमाना॒दुत्त॑र-ङ्करोति॒ तस्मा॒-द्यज॑मा॒नो ऽय॑जमाना॒दुत्त॑रः ॥ 24 ॥

(रु॒न्धे॒ - वा॒म॒मो॒षो - वे॑दि॒त्वमसु॑राणां - ँवेदि॒त्वं - भ॑वन्ति॒ - पञ्च॑विग्ंशतिश्च) (अ. 4)

यद्वा अनी॑शानो भा॒रमा॑द॒त्ते वि वै स लि॑शते॒ य-द्द्वाद॑श सा॒ह्नस्यो॑प॒सद॒-स्स्युस्ति॒स्त्रो॑-ऽहीन॑स्य य॒ज्ञस्य॒ विलो॑म क्रियेत ति॒स्र ए॒व सा॒ह्नस्यो॑प॒सदो॒ द्वाद॑शा॒हीन॑स्य य॒ज्ञस्य॑ सवीर्य॒त्वायाथो॒ सलो॑म क्रियते व॒थ्सस्यैक॒-स्स्तनो॑ भा॒गी हि सो-ऽथैक॒ग्ग्॒ स्तनं॑-व्रँ॒तमुपै॒त्यथ॒ द्वावथ॒ त्रीनथ॑ च॒तुर॑ ए॒तद्वै [ ] 25

क्षु॒रप॑वि॒ नाम॑ व्र॒तं-येँन॒ प्र जा॒ता-न्भ्रातृ॑व्या-न्नु॒दते॒ प्रति॑ जनि॒ष्यमा॑णा॒नथो॒ कनी॑यसै॒व भूय॒ उपै॑ति च॒तुरो-ऽग्रे॒ स्तना᳚न् व्र॒तमुपै॒त्यथ॒ त्रीनथ॒ द्वावथैक॑मे॒तद्वै सु॑जघ॒न-न्नाम॑ व्र॒त-न्त॑प॒स्यग्ं॑ सुव॒र्ग्य॑मथो॒ प्रैव जा॑यते प्र॒जया॑ प॒शुभि॑र्यवा॒गू रा॑ज॒न्य॑स्य व्र॒त-ङ्क्रू॒रेव॒ वै य॑वा॒गूः क्रू॒र इ॑व [क्रू॒र इ॑व, रा॒ज॒न्यो॑ वज्र॑स्य] 26

राज॒न्यो॑ वज्र॑स्य रू॒पग्ं समृ॑द्ध्या आ॒मिक्षा॒ वैश्य॑स्य पाकय॒ज्ञस्य॑ रू॒प-म्पुष्ट्यै॒ पयो᳚ ब्राह्म॒णस्य॒ तेजो॒ वै ब्रा᳚ह्म॒णस्तेजः॒ पय॒स्तेज॑सै॒व तेजः॒ पय॑ आ॒त्म-न्ध॒त्ते ऽथो॒ पय॑सा॒ वै गर्भा॑ वर्धन्ते॒ गर्भ॑ इव॒ खलु॒ वा ए॒ष य-द्दी᳚क्षि॒तो यद॑स्य॒ पयो᳚ व्र॒त-म्भव॑त्या॒त्मान॑मे॒व त-द्व॑र्धयति॒ त्रिव्र॑तो॒ वै मनु॑रासी॒-द्द्विव्र॑ता॒ असु॑रा॒ एक॑व्रता [एक॑व्रताः, दे॒वाः प्रा॒तर्म॒द्ध्यन्दि॑ने] 27

दे॒वाः प्रा॒तर्म॒द्ध्यन्दि॑ने सा॒य-न्त-न्मनो᳚र्व्र॒तमा॑सी-त्पाकय॒ज्ञस्य॑ रू॒प-म्पुष्ट्यै᳚ प्रा॒तश्च॑ सा॒य-ञ्चासु॑राणा-न्निर्म॒द्ध्य-ङ्क्षु॒धो रू॒प-न्तत॒स्ते परा॑-ऽभव-न्म॒द्ध्यन्दि॑ने मद्ध्यरा॒त्रे दे॒वाना॒-न्तत॒स्ते॑-ऽभवन्-थ्सुव॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒न्॒. यद॑स्य म॒द्ध्यन्दि॑ने मद्ध्यरा॒त्रे व्र॒त-म्भव॑ति मद्ध्य॒तो वा अन्ने॑न भुञ्जते मद्ध्य॒त ए॒व तदूर्ज॑-न्धत्ते॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै॒ भव॑त्या॒त्मना॒ [भव॑त्या॒त्मना᳚, परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो] 28

परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति॒ गर्भो॒ वा ए॒ष य-द्दी᳚क्षि॒तो योनि॑ र्दीक्षितविमि॒तं-यँ-द्दी᳚क्षि॒तो दी᳚क्षितविमि॒ता-त्प्र॒वसे॒-द्यथा॒ योने॒र्गर्भ॒-स्स्कन्द॑ति ता॒दृगे॒व तन्न प्र॑वस्त॒व्य॑मा॒त्मनो॑ गोपी॒थायै॒ष वै व्या॒घ्रः कु॑लगो॒पो यद॒ग्निस्तस्मा॒-द्य-द्दी᳚क्षि॒तः प्र॒वसे॒-थ्स ए॑नमीश्व॒रो॑-ऽनू॒त्थाय॒ हन्तो॒र्न प्र॑वस्त॒व्य॑मा॒त्मनो॒ गुप्त्यै॑ दक्षिण॒त-श्श॑य ए॒तद्वै यज॑मानस्या॒ ऽऽयत॑न॒ग्ग्॒स्व ए॒वा-ऽऽयत॑ने शये॒ ऽग्निम॑भ्या॒वृत्य॑ शये दे॒वता॑ ए॒व य॒ज्ञम॑भ्या॒वृत्य॑ शये ॥ 29 ॥

(ए॒तद्वै-क्रू॒र इ॒वै-क॑व्रता-आ॒त्मना॒-यज॑मानस्य॒-त्रयो॑दश च) (अ. 5)

पु॒रोह॑विषि देव॒यज॑ने याजये॒द्य-ङ्का॒मये॒तोपै॑न॒मुत्त॑रो य॒ज्ञो न॑मेद॒भि सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ञ्ज॑ये॒दित्ये॒तद्वै पु॒रोह॑विर्देव॒यज॑नं॒-यँस्य॒ होता᳚ प्रातरनुवा॒क -म॑नुब्रु॒व-न्न॒ग्निम॒प आ॑दि॒त्यम॒भि वि॒पश्य॒त्युपै॑न॒मुत्त॑रो य॒ज्ञो न॑मत्य॒भि सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ञ्ज॑यत्या॒प्ते दे॑व॒यज॑ने याजये॒--द्भ्रातृ॑व्यवन्त॒-म्पन्थां᳚-वाँ-ऽधिस्प॒र्॒शये᳚-त्क॒र्तं-वाँ॒ याव॒न्नान॑से॒ यात॒वै [ ] 30

न रथा॑यै॒तद्वा आ॒प्त-न्दे॑व॒यज॑नमा॒प्नोत्ये॒व भ्रातृ॑व्य॒-न्नैन॒-म्भ्रातृ॑व्य आप्नो॒त्येको᳚न्नते देव॒य॑जने याजये-त्प॒शुका॑म॒-मेको᳚न्नता॒द्वै दे॑व॒यज॑ना॒दङ्गि॑रसः प॒शून॑सृजन्तान्त॒रा स॑दोहविर्धा॒ने उ॑न्न॒तग्ग् स्या॑दे॒तद्वा एको᳚न्नत-न्देव॒यज॑न-म्पशु॒माने॒व भ॑वति॒ त्र्यु॑न्नते देव॒यज॑ने याजये-थ्सुव॒र्गका॑म॒-न्त्र्यु॑न्नता॒द्वै दे॑व॒यज॑ना॒दङ्गि॑रस-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमा॑य-न्नन्त॒रा ऽऽह॑व॒नीय॑-ञ्च हवि॒र्धान॑-ञ्चो- [हवि॒र्धान॑-ञ्च, उ॒न्न॒तग्ग् स्या॑दन्त॒रा] 31

-न्न॒तग्ग् स्या॑दन्त॒रा ह॑वि॒र्धान॑-ञ्च॒ सद॑श्चान्त॒रा सद॑श्च॒ गार्ह॑पत्य-ञ्चै॒तद्वै त्र्यु॑न्नत-न्देव॒यज॑नग्ं सुव॒र्गमे॒व लो॒कमे॑ति॒ प्रति॑ष्ठिते देव॒यज॑ने याजये-त्प्रति॒ष्ठाका॑ममे॒तद्वै प्रति॑ष्ठित-न्देव॒यज॑नं॒-यँ-थ्स॒र्वतः॑ स॒म-म्प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति॒ यत्रा॒न्या अ॑न्या॒ ओष॑धयो॒ व्यति॑षक्ता॒-स्स्युस्त-द्या॑जये-त्प॒शुका॑ममे॒तद्वै प॑शू॒नाग्ं रू॒पग्ं रू॒पेणै॒वास्मै॑ प॒शू- [प॒शून्, अव॑ रुन्धे] 32

-नव॑ रुन्धे पशु॒माने॒व भ॑वति॒ निर्-ऋ॑तिगृहीते देव॒यज॑ने याजये॒द्य-ङ्का॒मये॑त॒ निर्-ऋ॑त्यास्य य॒ज्ञ-ङ्ग्रा॑हयेय॒मित्ये॒तद्वै निर्-ऋ॑तिगृहीत-न्देव॒यज॑नं॒-यँ-थ्स॒दृश्यै॑ स॒त्या॑ ऋ॒क्ष-न्निर्-ऋ॑त्यै॒वास्य॑ य॒ज्ञ-ङ्ग्रा॑हयति॒ व्यावृ॑त्ते देव॒यज॑ने याजये-द्व्या॒वृत्का॑मं॒-यँ-म्पात्रे॑ वा॒ तल्पे॑ वा॒ मीमाग्ं॑सेर-न्प्रा॒चीन॑माहव॒नीया᳚-त्प्रव॒णग्ग् स्या᳚-त्प्रती॒चीन॒-ङ्गार्ह॑पत्यादे॒तद्वै व्यावृ॑त्त-न्देव॒यज॑नं॒-विँ पा॒प्मना॒ भ्रातृ॑व्ये॒णा- ऽऽव॑र्तते॒ नैन॒-म्पात्रे॒ न तल्पे॑ मीमाग्ं सन्ते का॒र्ये॑ देव॒यज॑ने याजये॒-द्भूति॑काम-ङ्का॒या॑ वै पुरु॑षो॒ भव॑त्ये॒व ॥ 33 ॥

(यात॒वै - ह॑वि॒र्धान॑-ञ्च - प॒शून् - पा॒प्मना॒ - ऽष्टाद॑श च) (अ. 6)

तेभ्य॑ उत्तरवे॒दि-स्सि॒ग्ं॒ही रू॒प-ङ्कृ॒त्वोभया॑-नन्त॒रा-ऽप॒क्रम्या॑तिष्ठ॒-त्ते दे॒वा अ॑मन्यन्त यत॒रान्. वा इ॒यमु॑पाव॒र्थ्स्यति॒ त इ॒द-म्भ॑विष्य॒न्तीति॒ तामुपा॑मन्त्रयन्त॒ सा-ऽब्र॑वी॒-द्वरं॑-वृँणै॒ सर्वा॒-न्मया॒ कामा॒न् व्य॑श्ञवथ॒ पूर्वा॒-न्तु मा॒-ऽग्नेराहु॑तिरश्ञवता॒ इति॒ तस्मा॑दुत्तरवे॒दि-म्पूर्वा॑म॒ग्ने- र्व्याघा॑रयन्ति॒ वारे॑वृत॒ग्ग्॒ ह्य॑स्यै॒ शम्य॑या॒ परि॑ मिमीते॒ [मिमीते, मात्रै॒वा-ऽस्यै॒] 34

मात्रै॒वा-ऽस्यै॒ साथो॑ यु॒क्तेनै॒व यु॒क्तमव॑ रुन्धे वि॒त्ताय॑नी मे॒-ऽसीत्या॑ह वि॒त्ता ह्ये॑ना॒नाव॑-त्ति॒क्ताय॑नी मे॒-ऽसीत्या॑ह ति॒क्तान्. ह्ये॑ना॒नाव॒दव॑तान्मा नाथि॒तमित्या॑ह नाथि॒तान्. ह्ये॑ना॒नाव॒दव॑तान्मा व्यथि॒तमित्या॑ह व्यथि॒तान्. ह्ये॑ना॒नाव॑-द्वि॒दे-र॒ग्नि-र्नभो॒ नामा- [-र्नभो॒ नामा॑, अग्ने॑ अङ्गिर॒ इति॒] 35

-ऽग्ने॑ अङ्गिर॒ इति॒ त्रिर्ह॑रति॒ य ए॒वैषु लो॒केष्व॒ग्नय॒-स्ताने॒वाव॑ रुन्धे तू॒ष्णी-ञ्च॑तु॒र्थग्ं ह॑र॒त्यनि॑-रुक्तमे॒वाव॑ रुन्धे सि॒ग्ं॒हीर॑सि महि॒षीर॒सीत्या॑ह सि॒ग्ं॒हीर्ह्ये॑षा रू॒प-ङ्कृ॒त्वोभया॑-नन्त॒रा ऽप॒क्रम्याति॑ष्ठदु॒रु प्र॑थस्वो॒रु ते॑ य॒ज्ञप॑तिः प्रथता॒मित्या॑ह॒ यज॑मानमे॒व प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ प्रथयति ध्रु॒वा- [ध्रु॒वा, अ॒सीति॒ सग्ं ह॑न्ति॒] 36

-ऽसीति॒ सग्ं ह॑न्ति॒ धृत्यै॑ दे॒वेभ्यः॑ शुन्धस्व दे॒वेभ्यः॑ शुम्भ॒स्वेत्यव॑ चो॒क्षति॒ प्र च॑ किरति॒ शुद्ध्या॑ इन्द्रघो॒षस्त्वा॒ वसु॑भिः पु॒रस्ता᳚-त्पा॒त्वित्या॑ह दि॒ग्भ्य ए॒वैना॒-म्प्रोक्ष॑ति दे॒वाग्श्चेदु॑-त्तरवे॒दिरु॒पाव॑वर्ती॒हैव वि ज॑यामहा॒ इत्यसु॑रा॒ वज्र॑मु॒द्यत्य॑ दे॒वान॒भ्या॑यन्त॒ तानि॑न्द्रघो॒षो वसु॑भिः पु॒रस्ता॒दपा॑- [पु॒रस्ता॒दपा॑, अ॒नु॒द॒त॒ मनो॑जवाः] 37

-नुदत॒ मनो॑जवाः पि॒तृभि॑ र्दक्षिण॒तः प्रचे॑ता रु॒द्रैः प॒श्चा-द्वि॒श्वक॑र्मा-ऽऽदि॒त्यैरु॑त्तर॒तो यदे॒वमु॑त्तरवे॒दि-म्प्रो॒क्षति॑ दि॒ग्भ्य ए॒व त-द्यज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्या॒-न्प्र णु॑दत॒ इन्द्रो॒ यती᳚न्-थ्सालावृ॒केभ्यः॒ प्राय॑च्छ॒-त्ता-न्द॑क्षिण॒त उ॑त्तरवे॒द्या आ॑द॒न्॒ य-त्प्रोक्ष॑णीना-मु॒च्छिष्ये॑त॒ त-द्द॑क्षिण॒त उ॑त्तरवे॒द्यै नि न॑ये॒-द्यदे॒व तत्र॑ क्रू॒र-न्त-त्तेन॑ शमयति॒ य-न्द्वि॒ष्या-त्त-न्ध्या॑येच्छु॒चै वैन॑मर्पयति ॥ 38 ॥

(मि॒मी॒ते॒ - नाम॑ - ध्रु॒वा - ऽप॑ - शु॒चा - त्रीणि॑ च) ( आ7)

सोत्त॑रवे॒दिर॑ब्रवी॒-थ्सर्वा॒-न्मया॒ कामा॒न् व्य॑श्ञव॒थेति॒ ते दे॒वा अ॑कामय॒न्तासु॑रा॒-न्भ्रातृ॑व्यान॒भि भ॑वे॒मेति॒ ते॑-ऽजुहवु-स्सि॒ग्ं॒हीर॑सि सपत्नसा॒ही स्वाहेति॒ ते-ऽसु॑रा॒-न्भ्रातृ॑व्या-न॒भ्य॑भव॒-न्ते-ऽसु॑रा॒-न्भ्रातृ॑व्या-नभि॒भूया॑कामयन्त प्र॒जां-विँ॑न्देम॒हीति॒ ते॑-ऽजुहवु-स्सि॒ग्ं॒हीर॑सि सुप्रजा॒वनि॒-स्स्वाहेति॒ ते प्र॒जाम॑विन्दन्त॒ ते प्र॒जां-विँ॒त्त्वा- [प्र॒जां-विँ॒त्त्वा,अ॒का॒म॒य॒न्त॒ प॒शून्. ] 39

-ऽका॑मयन्त प॒शून्. वि॑न्देम॒हीति॒ ते॑-ऽजुहवु-स्सि॒ग्ं॒हीर॑सि रायस्पोष॒वनि॒-स्स्वाहेति॒ ते प॒शून॑विन्दन्त॒ ते प॒शून्. वि॒त्त्वा-ऽका॑मयन्त प्रति॒ष्ठां-विँ॑न्देम॒हीति॒ ते॑-ऽजुहवु-स्सि॒ग्ं॒ही-र॑स्यादित्य॒वनि॒-स्स्वाहेति॒ त इ॒मा-म्प्र॑ति॒ष्ठाम॑विन्दन्त॒ त इ॒मा-म्प्र॑ति॒ष्ठां-विँ॒त्त्वा-ऽका॑मयन्त दे॒वता॑ आ॒शिष॒ उपे॑या॒मेति॒ ते॑-ऽजुहवु-स्सि॒ग्ं॒हीर॒स्या व॑ह दे॒वा-न्दे॑वय॒ते [ ] 40

यज॑मानाय॒ स्वाहेति॒ ते दे॒वता॑ आ॒शिष॒ उपा॑य॒-न्पञ्च॒ कृत्वो॒ व्याघा॑रयति॒ पञ्चा᳚क्षरा प॒ङ्क्तिः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो य॒ज्ञमे॒वाव॑ रुन्धे ऽक्ष्ण॒या व्याघा॑रयति॒ तस्मा॑दक्ष्ण॒या प॒शवो-ऽङ्गा॑नि॒ प्रह॑रन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै भू॒तेभ्य॒स्त्वेति॒ स्रुच॒मुद्गृ॑ह्णाति॒ य ए॒व दे॒वा भू॒तास्तेषा॒-न्त-द्भा॑ग॒धेय॒-न्ताने॒व तेन॑ प्रीणाति॒ पौतु॑द्रवा-न्परि॒धी-न्परि॑ दधात्ये॒षां- [दधात्ये॒षाम्, लो॒कानां॒-विँधृ॑त्या] 41

-ँलो॒कानां॒-विँधृ॑त्या अ॒ग्नेस्त्रयो॒ ज्यायाग्ं॑सो॒ भ्रात॑र आस॒-न्ते दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं-वँह॑न्तः॒ प्रामी॑यन्त॒ सो᳚-ऽग्निर॑बिभेदि॒त्थं-वाँव स्य आर्ति॒मा-ऽरि॑ष्य॒तीति॒ स निला॑यत॒ स यां-वँन॒स्पति॒ष्वव॑स॒त्ता-म्पूतु॑द्रौ॒ यामोष॑धीषु॒ ताग्ं सु॑गन्धि॒तेज॑ने॒ या-म्प॒शुषु॒ ता-म्पेत्व॑स्यान्त॒रा शृङ्गे॒ त-न्दे॒वताः॒ प्रैष॑मैच्छ॒-न्तमन्व॑विन्द॒-न्त-म॑ब्रुव॒- [-म॑ब्रुवन्न्, उप॑ न॒ आ] 42

-न्नुप॑ न॒ आ व॑र्तस्व ह॒व्य-न्नो॑ व॒हेति॒ सो᳚-ऽब्रवी॒-द्वरं॑-वृँणै॒ यदे॒व गृ॑ही॒तस्याहु॑तस्य बहिःपरि॒धि स्कन्दा॒-त्तन्मे॒ भ्रातृ॑णा-म्भाग॒धेय॑-मस॒दिति॒ तस्मा॒-द्य-द्गृ॑ही॒तस्या-ऽहु॑तस्य बहिःपरि॒धि स्कन्द॑ति॒ तेषा॒-न्त-द्भा॑ग॒धेय॒-न्ताने॒व तेन॑ प्रीणाति॒ सो॑-ऽमन्यता-ऽस्थ॒न्वन्तो॑ मे॒ पूर्वे॒ भ्रात॑रः॒ प्रामे॑षता॒-ऽस्थानि॑ शातया॒ इति॒ स या- [स यानि॑, ] 43

-न्य॒स्थान्यशा॑तयत॒ त-त्पूतु॑द्र्व-भव॒-द्यन्मा॒ग्ं॒ समुप॑मृत॒-न्त-द्गुल्गु॑लु॒ यदे॒तान्-थ्स॑भां॒रान्-थ्स॒-म्भर॑त्य॒ग्निमे॒व त-थ्सम्भ॑रत्य॒ग्नेः पुरी॑ष-म॒सीत्या॑हा॒-ऽग्नेर्ह्ये॑त-त्पुरी॑षं॒-यँ-थ्स॑म्भा॒रा अथो॒ खल्वा॑हुरे॒ते वावैन॒-न्ते भ्रात॑रः॒ परि॑ शेरे॒ य-त्पौतु॑द्रवाः परि॒धय॒ इति॑ ॥ 44 ॥

(वि॒त्त्वा - दे॑वय॒त - ए॒षा - म॑ब्रुव॒न् - यानि॒ - चतु॑श्चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 8)

ब॒द्धमव॑ स्यति वरुणपा॒शादे॒वैने॑ मुञ्चति॒ प्रणे॑नेक्ति॒ मेद्ध्ये॑ ए॒वैने॑ करोति सावित्रि॒यर्चा हु॒त्वा ह॑वि॒र्धाने॒ प्र व॑र्तयति सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वैने॒ प्र व॑र्तयति॒ वरु॑णो॒ वा ए॒ष दु॒र्वागु॑भ॒यतो॑ ब॒द्धो यदक्ष॒-स्स यदु॒-थ्सर्जे॒-द्यज॑मानस्य गृ॒हा-न॒भ्युथ्स॑र्जे-थ्सु॒वाग्दे॑व॒ दुर्या॒ग्ं॒ आ व॒देत्या॑ह गृ॒हा वै दुर्या॒-श्शान्त्यै॒ प- [दुर्या॒-श्शान्त्यै॒ पत्नी᳚, उपा॑नक्ति॒] 45

-त्न्युपा॑नक्ति॒ पत्नी॒ हि सर्व॑स्य मि॒त्र-म्मि॑त्र॒त्वाय॒ यद्वै पत्नी॑ य॒ज्ञस्य॑ क॒रोति॑ मिथु॒न-न्तदथो॒ पत्नि॑या ए॒वैष य॒ज्ञस्या᳚-न्वार॒भों-ऽन॑वच्छित्त्यै॒ वर्त्म॑ना॒ वा अ॒न्वित्य॑ य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि जिघाग्ंसन्ति वैष्ण॒वीभ्या॑मृ॒ग्भ्यां-वँर्त्म॑नो र्जुहोति य॒ज्ञो वै विष्णु॑र्य॒ज्ञादे॒व रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति॒ यद॑द्ध्व॒र्यु-र॑न॒ग्ना-वाहु॑ति-ञ्जुहु॒या-द॒न्धो᳚-ऽद्ध्व॒र्यु-स्स्या॒-द्रक्षाग्ं॑सि य॒ज्ञग्ं ह॑न्यु॒र्॒- [य॒ज्ञग्ं ह॑न्युः, हिर॑ण्य-मु॒पास्य॑] 46

-हिर॑ण्य-मु॒पास्य॑ जुहोत्यग्नि॒वत्ये॒व जु॑होति॒ नान्धो᳚-ऽद्ध्व॒र्युर्भव॑ति॒ न य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि घ्नन्ति॒ प्राची॒ प्रेत॑मद्ध्व॒र-ङ्क॒ल्पय॑न्ती॒ इत्या॑ह सुव॒र्गमे॒वैने॑ लो॒क-ङ्ग॑मय॒त्यत्र॑ रमेथां॒-वँर्ष्म॑-न्पृथि॒व्या इत्या॑ह॒ वर्ष्म॒ ह्ये॑त-त्पृ॑थि॒व्या य-द्दे॑व॒यज॑न॒ग्ं॒ शिरो॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यद्ध॑वि॒र्धान॑-न्दि॒वो वा॑ विष्णवु॒त वा॑ पृथि॒व्या [पृथि॒व्याः, इत्या॒शीर्प॑दय॒र्चा] 47

इत्या॒शीर्प॑दय॒र्चा दक्षि॑णस्य हवि॒र्धान॑स्य मे॒थी-न्नि ह॑न्ति शीर्ष॒त ए॒व य॒ज्ञस्य॒ यज॑मान आ॒शिषो-ऽव॑ रुन्धे द॒ण्डो वा औ॑प॒रस्तृ॒तीय॑स्य हवि॒र्धान॑स्य वषट्का॒रे-णाक्ष॑-मच्छिन॒-द्यत्-तृ॒तीय॑-ञ्छ॒दिर्-ह॑वि॒र्धान॑यो-रुदाह्रि॒यते॑ तृ॒तीय॑स्य हवि॒र्धान॒स्याव॑रुद्ध्यै॒ शिरो॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यद्ध॑वि॒र्धानं॒-विँष्णो॑ र॒राट॑मसि॒ विष्णोः᳚ पृ॒ष्ठम॒सीत्या॑ह॒ तस्मा॑देताव॒द्धा शिरो॒ विष्यू॑तं॒-विँष्णो॒-स्स्यूर॑सि॒ विष्णो᳚र्ध्रु॒वम॒सीत्या॑ह वैष्ण॒वग्ं हि दे॒वत॑या हवि॒र्धानं॒-यँ-म्प्र॑थ॒म-ङ्ग्र॒न्थि-ङ्ग्र॑थ्नी॒याद्य-त्त-न्न वि॑स्र॒ग्ं॒ सये॒दमे॑हेनाद्ध्व॒र्युः प्रमी॑येत॒ तस्मा॒-थ्स वि॒स्रस्यः॑ ॥ 48 ॥

(पत्नी॑ -हन्यु-र्वा पृथि॒व्या-विष्यू॑तं॒-विँष्णोः॒-षड्विग्ं॑शतिश्च) (अ. 9)

दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इत्यभ्रि॒मा द॑त्ते॒ प्रसू᳚त्या अ॒श्विनो᳚ र्बा॒हुभ्या॒मित्या॑हा॒श्विनौ॒ हि दे॒वाना॑मद्ध्व॒र्यू आस्ता᳚-म्पू॒ष्णो हस्ता᳚भ्या॒मित्या॑ह॒ यत्यै॒ वज्र॑ इव॒ वा ए॒षा यदभ्रि॒रभ्रि॑रसि॒ नारि॑र॒सीत्या॑ह॒ शान्त्यै॒ काण्डे॑ काण्डे॒ वै क्रि॒यमा॑णे य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि जिघाग्ंसन्ति॒ परि॑लिखित॒ग्ं॒ रक्षः॒ परि॑लिखिता॒ अरा॑तय॒ इत्या॑ह॒ रक्ष॑सा॒-मप॑हत्या [रक्ष॑सा॒-मप॑हत्यै, इ॒दम॒हग्ं] 49

इ॒दम॒हग्ं रक्ष॑सो ग्री॒वा अपि॑ कृन्तामि॒ यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ य-ञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्म इत्या॑ह॒ द्वौ वाव पुरु॑षौ॒ य-ञ्चै॒व द्वेष्टि॒ यश्चै॑न॒-न्द्वेष्टि॒ तयो॑-रे॒वा-ऽन॑न्तराय-ङ्ग्री॒वाः कृ॑न्तति दि॒वे त्वा॒-ऽन्तरि॑क्षाय त्वा पृथि॒व्यै त्वेत्या॑है॒भ्य ए॒वैनां᳚-लोँ॒केभ्यः॒ प्रोक्ष॑ति प॒रस्ता॑-द॒र्वाची॒-म्प्रोक्ष॑ति॒ तस्मा᳚- [तस्मा᳚त्, प॒रस्ता॑-] 50

-त्प॒रस्ता॑-द॒र्वाची᳚-म्मनु॒ष्या॑ ऊर्ज॒मुप॑ जीवन्ति क्रू॒रमि॑व॒ वा ए॒त-त्क॑रोति॒ य-त्खन॑त्य॒पो-ऽव॑ नयति॒ शान्त्यै॒ यव॑मती॒रव॑ नय॒त्यूर्ग्वै यव॒ ऊर्गु॑दु॒बंर॑ ऊ॒र्जैवोर्ज॒ग्ं॒ सम॑र्धयति॒ यज॑मानेन॒ सम्मि॒तौदु॑बंरी भवति॒ यावा॑ने॒व यज॑मान॒स्ताव॑ती-मे॒वास्मि॒-न्नूर्ज॑-न्दधाति पितृ॒णाग्ं सद॑नम॒सीति॑ ब॒र्॒हिरव॑ स्तृणाति पितृदेव॒त्या᳚(1॒)ग्ग्॒- [पितृदेव॒त्या᳚म्, ह्ये॑त-द्यन्निखा॑तं॒-] 51

-ह्ये॑त-द्यन्निखा॑तं॒-यँ-द्ब॒र्॒हि-रन॑वस्तीर्य मिनु॒या-त्पि॑तृदेव॒त्या॑ निखा॑ता स्या-द्ब॒र्॒हि-र॑व॒स्तीर्य॑ मिनोत्य॒स्या-मे॒वैना᳚-म्मिनो॒त्यथो᳚ स्वा॒रुह॑-मे॒वैना᳚-ङ्करो॒त्यु-द्दिवग्ग्॑ स्तभा॒ना-ऽऽन्तरि॑क्ष-म्पृ॒णेत्या॑है॒षां-लोँ॒कानां॒-विँधृ॑त्यै द्युता॒नस्त्वा॑ मारु॒तो मि॑नो॒त्वित्या॑ह द्युता॒नो ह॑ स्म॒ वै मा॑रु॒तो दे॒वाना॒-मौदु॑बंरी-म्मिनोति॒ तेनै॒वै- [तेनै॒व, ए॒ना॒-म्मि॒नो॒ति॒ ब्र॒ह्म॒वनि॑-न्त्वा] 52

-ना᳚-म्मिनोति ब्रह्म॒वनि॑-न्त्वा क्षत्र॒वनि॒मित्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैत-द्घृ॒तेन॑ द्यावापृथिवी॒ आ पृ॑णेथा॒मित्यौदु॑बंर्या-ञ्जुहोति॒ द्यावा॑पृथि॒वी ए॒व रसे॑नानक्त्या॒-न्तम॒न्व-व॑स्रावयत्या॒न्तमे॒व यज॑मान॒-न्तेज॑सा-नक्त्यै॒न्द्रम॒सीति॑ छ॒दिरधि॒ नि द॑धात्यै॒न्द्रग्ं हि दे॒वत॑या॒ सदो॑ विश्वज॒नस्य॑ छा॒येत्या॑ह विश्वज॒नस्य॒ ह्ये॑षा छा॒या य-थ्सदो॒ नव॑छदि॒ [नव॑छदि, तेज॑स्कामस्य] 53

तेज॑स्कामस्य मिनुया-त्त्रि॒वृता॒ स्तोमे॑न॒ सम्मि॑त॒-न्तेज॑स्त्रि॒वृ-त्ते॑ज॒स्व्ये॑व भ॑व॒-त्येका॑दश-छदीन्द्रि॒यका॑म॒-स्यैका॑दशाक्षरा त्रि॒ष्टुगि॑न्द्रि॒य-न्त्रि॒ष्टुगि॑न्द्रिया॒व्ये॑व भ॑वति॒ पञ्च॑दशछदि॒ भ्रातृ॑व्यवतः पञ्चद॒शो वज्रो॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै स॒प्तद॑शछदि प्र॒जाका॑मस्य सप्तद॒शः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्या॒ एक॑विग्ंशतिछदि प्रति॒ष्ठाका॑म-स्यैकवि॒ग्ं॒श-स्स्तोमा॑ना-म्प्रति॒ष्ठा प्रति॑ष्ठित्या उ॒दरं॒-वैँ सद॒ ऊर्गु॑दु॒बंरो॑ मद्ध्य॒त औदु॑बंरी-म्मिनोति मद्ध्य॒त ए॒व प्र॒जाना॒मूर्ज॑-न्दधाति॒ तस्मा᳚- [तस्मा᳚त्, म॒द्ध्य॒त ऊ॒र्जा] 54

-न्मद्ध्य॒त ऊ॒र्जा भु॑ञ्जते यजमानलो॒के वै दक्षि॑णानि छ॒दीग्ंषि॑ भ्रातृव्यलो॒क उत्त॑राणि॒ दक्षि॑णा॒न्युत्त॑राणि करोति॒ यज॑मान-मे॒वा-य॑जमाना॒दुत्त॑र-ङ्करोति॒ तस्मा॒-द्यज॑मा॒नो-ऽय॑जमाना॒दुत्त॑रो ऽन्तर्व॒र्तान् क॑रोति॒ व्यावृ॑त्त्यै॒ तस्मा॒दर॑ण्य-म्प्र॒जा उप॑ जीवन्ति॒ परि॑ त्वा गिर्वणो॒ गिर॒ इत्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैतदिन्द्र॑स्य॒ स्यूर॒सीन्द्र॑स्य ध्रु॒वम॒सीत्या॑है॒न्द्रग्ं हि दे॒वत॑या॒ सदो॒ य-म्प्र॑थ॒म-ङ्ग्र॒न्थि-ङ्ग्र॑थ्नी॒याद्य-त्त-न्न वि॑स्र॒ग्ं॒ सये॒दमे॑हेनाद्ध्व॒र्युः प्रमी॑येत॒ तस्मा॒-थ्स वि॒स्रस्यः॑ ॥ 55 ॥

(अप॑हत्यै॒ - तस्मा᳚त् - पितृदेव॒त्यं॑ - तेनै॒व - नव॑छदि॒ - तस्मा॒थ् - सदः॒ - पञ्च॑दश च) (अ. 10)

शिरो॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यद्ध॑वि॒र्धान॑-म्प्रा॒णा उ॑पर॒वा ह॑वि॒र्धाने॑ खायन्ते॒ तस्मा᳚-च्छी॒र्॒ष-न्प्रा॒णा अ॒धस्ता᳚-त्खायन्ते॒ तस्मा॑-द॒धस्ता᳚-च्छी॒र्ष्णः प्रा॒णा र॑क्षो॒हणो॑ वलग॒हनो॑ वैष्ण॒वा-न्ख॑ना॒मीत्या॑ह वैष्ण॒वा हि दे॒वत॑योपर॒वा असु॑रा॒ वै नि॒र्यन्तो॑ दे॒वाना᳚-म्प्रा॒णेषु॑ वल॒गा-न्न्य॑खन॒-न्ता-न्बा॑हुमा॒त्रे-ऽन्व॑विन्द॒-न्तस्मा᳚-द्बाहुमा॒त्राः खा॑यन्त इ॒दम॒ह-न्तं-वँ॑ल॒ग-मुद्व॑पामि॒ [ ] 56

य-न्नः॑ समा॒नो यमस॑मानो निच॒खानेत्या॑ह॒ द्वौ वाव पुरु॑षौ॒ यश्चै॒व स॑मा॒नो यश्चास॑मानो॒ यमे॒वास्मै॒ तौ व॑ल॒ग-न्नि॒खन॑त॒स्त-मे॒वोद्व॑पति॒ सन्तृ॑णत्ति॒ तस्मा॒-थ्सन्तृ॑ण्णा अन्तर॒तः प्रा॒णा न स-म्भि॑नत्ति॒ तस्मा॒-दस॑भिन्न्नाः प्रा॒णा अ॒पो-ऽव॑ नयति॒ तस्मा॑-दा॒र्द्रा अ॑न्तर॒तः प्रा॒णा यव॑मती॒-रव॑ नय॒- [-रव॑ नयति, ऊर्ग्वै] 57

-त्यूर्ग्वै यवः॑ प्रा॒णा उ॑पर॒वाः प्रा॒णेष्वे॒वोर्ज॑-न्दधाति ब॒र्॒हिरव॑ स्तृणाति॒ तस्मा᳚ल्लोम॒शा अ॑न्तर॒तः प्रा॒णा आज्ये॑न॒ व्याघा॑रयति॒ तेजो॒ वा आज्य॑-म्प्रा॒णा उ॑पर॒वाः प्रा॒णेष्वे॒व तेजो॑ दधाति॒ हनू॒ वा ए॒ते य॒ज्ञस्य॒ यद॑धि॒षव॑णे॒ न स-न्तृ॑ण॒त्त्य स॑तृंण्णे॒ हि हनू॒ अथो॒ खलु॑ दीर्घसो॒मे स॒तृन्द्ये॒ धृत्यै॒ शिरो॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यद्ध॑वि॒र्धान॑- [यद्ध॑वि॒र्धान᳚म्, प्रा॒णा उ॑पर॒वा हनू॑] 58

-म्प्रा॒णा उ॑पर॒वा हनू॑ अधि॒षव॑णे जि॒ह्वा चर्म॒ ग्रावा॑णो॒ दन्ता॒ मुख॑माहव॒नीयो॒ नासि॑को-त्तरवे॒दि-रु॒दर॒ग्ं॒ सदो॑ य॒दा खलु॒ वै जि॒ह्वया॑ द॒थ्स्वधि॒ खाद॒त्यथ॒ मुख॑-ङ्गच्छति य॒दा मुख॒-ङ्गच्छ॒त्यथो॒दर॑-ङ्गच्छति॒ तस्मा᳚द्धवि॒र्धाने॒ चर्म॒न्नधि॒ ग्राव॑भिरभि॒षुत्या॑-ऽऽहव॒नीये॑ हु॒त्वा प्र॒त्यञ्चः॑ प॒रेत्य॒ सद॑सि भक्षयन्ति॒ यो वै वि॒राजो॑ यज्ञमु॒खे दोहं॒-वेँद॑ दु॒ह ए॒वै ना॑मि॒यं-वैँ वि॒रा-ट्तस्यै॒ त्वक्चर्मोधो॑-ऽधि॒षव॑णे॒ स्तना॑ उपर॒वा ग्रावा॑णो व॒थ्सा ऋ॒त्विजो॑ दुहन्ति॒ सोमः॒ पयो॒ य ए॒वं-वेँद॑ दु॒ह ए॒वैना᳚म् ॥ 59 ॥

(व॒पा॒मि॒-यव॑मती॒रव॑ नयति-हवि॒र्धान॑-मे॒व-त्रयो॑विग्ंशतिश्च) (अ. 11)

(यदु॒भौ - दे॑वासु॒राः मि॒थ - स्तेषाग्ं॑ - सुव॒र्गं - ँयद्वा अनी॑शानः - पु॒रोह॑विषि॒ - तेभ्यः॒ - सोत्त॑रवे॒दि - र्ब॒द्धन् - दे॒वस्या-ऽभ्रिं॒-वँज्रः - शिरो॒ वा - एका॑दश )

(यदु॒भा - वित्या॑ह दे॒वानां᳚ - ँय॒ज्ञो दे॒वेभ्यो॒ - न रथा॑य॒ - यज॑मानाय - प॒रस्ता॑द॒र्वाची॒ - न्नव॑ पञ्चा॒शत्)

(यदु॒भौ, दु॒ह ए॒वैना᳚म्)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां षष्ठकाण्डे द्वितीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥