କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ - ସୋମମନ୍ତ୍ରବ୍ରାହ୍ମଣନିରୂପଣଂ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଯଦୁ॒ଭୌ ଵି॒ମୁଚ୍ଯା॑-ଽଽତି॒ଥ୍ଯ-ଙ୍ଗୃ॑ହ୍ଣୀ॒ଯା-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞଂ-ଵିଁଚ୍ଛି॑ନ୍ଦ୍ଯା॒-ଦ୍ଯଦୁ॒ଭାଵ-ଵି॑ମୁଚ୍ଯ॒ ଯଥା-ଽନା॑ଗତାଯା-ଽଽତି॒ଥ୍ଯ-ଙ୍କ୍ରି॒ଯତେ॑ ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଵିମୁ॑କ୍ତୋ॒-ଽନ୍ଯୋ॑-ଽନ॒ଡ୍ଵା-ନ୍ଭଵ॒ତ୍ଯ ଵି॑ମୁକ୍ତୋ॒-ଽନ୍ଯୋ-ଽଥା॑-ଽଽତି॒ଥ୍ଯ-ଙ୍ଗୃ॑ହ୍ଣାତି ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ସନ୍ତ॑ତ୍ଯୈ॒ ପତ୍ନ୍ଯ॒ନ୍ଵାର॑ଭତେ॒ ପତ୍ନୀ॒ ହି ପାରୀ॑ଣହ୍ଯ॒ସ୍ଯେଶେ॒ ପତ୍ନି॑ଯୈ॒ ଵାନୁ॑ମତ॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି॒ ଯଦ୍ଵୈ ପତ୍ନୀ॑ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ କ॒ରୋତି॑ ମିଥୁ॒ନ-ନ୍ତଦଥୋ॒ ପତ୍ନି॑ଯା ଏ॒ଵୈ- [ପତ୍ନି॑ଯା ଏ॒ଵ, ଏ॒ଷ] 1
-ଷ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯା᳚ନ୍ଵାର॒ଭୋଂ ଽନ॑ଵଚ୍ଛିତ୍ତ୍ଯୈ॒ ଯାଵ॑-ଦ୍ଭି॒ର୍ଵୈ ରାଜା॑-ଽନୁଚ॒ରୈରା॒ଗଚ୍ଛ॑ତି॒ ସର୍ଵେ᳚ଭ୍ଯୋ॒ ଵୈ ତେଭ୍ଯ॑ ଆତି॒ଥ୍ଯ-ଙ୍କ୍ରି॑ଯତେ॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଖଲୁ॒ ଵୈ ସୋମ॑ସ୍ଯ॒ ରାଜ୍ଞୋ॑-ଽନୁଚ॒ରାଣ୍ଯ॒ଗ୍ନେ-ରା॑ତି॒ଥ୍ଯମ॑ସି॒ ଵିଷ୍ଣ॑ଵେ॒ ତ୍ଵେତ୍ଯା॑ହ ଗାଯତ୍ରି॒ଯା ଏ॒ଵୈତେନ॑ କରୋତି॒ ସୋମ॑ସ୍ଯା-ଽଽତି॒ଥ୍ଯମ॑ସି॒ ଵିଷ୍ଣ॑ଵେ॒ ତ୍ଵେତ୍ଯା॑ହ ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଭ॑ ଏ॒ଵୈତେନ॑ କରୋ॒ତ୍ଯତି॑ଥେରାତି॒ଥ୍ଯମ॑ସି॒ ଵିଷ୍ଣ॑ଵେ॒ ତ୍ଵେତ୍ଯା॑ହ॒ ଜଗ॑ତ୍ଯା [ଜଗ॑ତ୍ଯୈ, ଏ॒ଵୈତେନ॑] 2
ଏ॒ଵୈତେନ॑ କରୋତ୍ଯ॒ଗ୍ନଯେ᳚ ତ୍ଵା ରାଯସ୍ପୋଷ॒ଦାଵ୍ନ୍ନେ॒ ଵିଷ୍ଣ॑ଵେ॒ ତ୍ଵେତ୍ଯା॑ହାନୁ॒ଷ୍ଟୁଭ॑ ଏ॒ଵୈତେନ॑ କରୋତି ଶ୍ଯେ॒ନାଯ॑ ତ୍ଵା ସୋମ॒ଭୃତେ॒ ଵିଷ୍ଣ॑ଵେ॒ ତ୍ଵେତ୍ଯା॑ହ ଗାଯତ୍ରି॒ଯା ଏ॒ଵୈତେନ॑ କରୋତି॒ ପଞ୍ଚ॒ କୃତ୍ଵୋ॑ ଗୃହ୍ଣାତି॒ ପଞ୍ଚା᳚କ୍ଷରା ପ॒ଙ୍କ୍ତିଃ ପାଙ୍କ୍ତୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଯ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ବ୍ରହ୍ମଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି॒ କସ୍ମା᳚-ଥ୍ସ॒ତ୍ଯା-ଦ୍ଗା॑ଯତ୍ରି॒ଯା ଉ॑ଭ॒ଯତ॑ ଆତି॒ଥ୍ଯସ୍ଯ॑ କ୍ରିଯତ॒ ଇତି॒ ଯଦେ॒ଵା-ଽଦ-ସ୍ସୋମ॒ମା- [ଯଦେ॒ଵା-ଽଦ-ସ୍ସୋମ॒ମା, ଆହ॑ର॒-ତ୍ତସ୍ମା᳚-] 3
-ଽହ॑ର॒-ତ୍ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଗାଯତ୍ରି॒ଯା ଉ॑ଭ॒ଯତ॑ ଆତି॒ଥ୍ଯସ୍ଯ॑ କ୍ରିଯତେ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ଚ୍ଚୋ॒ ପରି॑ଷ୍ଟାଚ୍ଚ॒ ଶିରୋ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ଯଦା॑ତି॒ଥ୍ଯ-ନ୍ନଵ॑କପାଲଃ ପୁରୋ॒ଡାଶୋ॑ ଭଵତି॒ ତସ୍ମା᳚ନ୍ନଵ॒ଧା ଶିରୋ॒ ଵିଷ୍ଯୂ॑ତ॒-ନ୍ନଵ॑କପାଲଃ ପୁରୋ॒ଡାଶୋ॑ ଭଵତି॒ ତେ ତ୍ରଯ॑ସ୍ତ୍ରିକପା॒ଲାସ୍ତ୍ରି॒ଵୃତା॒ ସ୍ତୋମେ॑ନ॒ ସମ୍ମି॑ତା॒ସ୍ତେଜ॑ସ୍ତ୍ରି॒ଵୃ-ତ୍ତେଜ॑ ଏ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ଶୀ॒ର୍॒ଷ-ନ୍ଦ॑ଧାତି॒ ନଵ॑କପାଲଃ ପୁରୋ॒ଡାଶୋ॑ ଭଵତି॒ ତେ ତ୍ରଯ॑ସ୍ତ୍ରିକପା॒ଲାସ୍ତ୍ରି॒ଵୃତା᳚ ପ୍ରା॒ଣେନ॒ ସମ୍ମି॑ତାସ୍ତ୍ରି॒ଵୃଦ୍ଵୈ [ ] 4
ପ୍ରା॒ଣ-ସ୍ତ୍ରି॒ଵୃତ॑ମେ॒ଵ ପ୍ରା॒ଣମ॑ଭିପୂ॒ର୍ଵଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ଶୀ॒ର୍॒ଷ-ନ୍ଦ॑ଧାତି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ର୍ଵା ଏ॒ତାନି॒ ପକ୍ଷ୍ମା॑ଣି॒ ଯଦ॑ଶ୍ଵଵା॒ଲା ଐ᳚କ୍ଷ॒ଵୀ ତି॒ରଶ୍ଚୀ॒ ଯଦାଶ୍ଵ॑ଵାଲଃ ପ୍ରସ୍ତ॒ରୋ ଭଵ॑ତ୍ଯୈକ୍ଷ॒ଵୀ ତି॒ରଶ୍ଚୀ᳚ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେରେ॒ଵ ତଚ୍ଚକ୍ଷୁ॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରତି ଦେ॒ଵା ଵୈ ଯା ଆହୁ॑ତୀ॒ରଜୁ॑ହଵୁ॒ସ୍ତା ଅସୁ॑ରା ନି॒ଷ୍କାଵ॑ମାଦ॒-ନ୍ତେ ଦେ॒ଵାଃ କା᳚ର୍ଷ୍ମ॒ର୍ଯ॑ମପଶ୍ଯନ୍ କର୍ମ॒ଣ୍ଯୋ॑ ଵୈ କର୍ମୈ॑ନେନ କୁର୍ଵୀ॒ତେତି॒ ତେ କା᳚ର୍ଷ୍ମର୍ଯ॒ମଯା᳚-ନ୍ପରି॒ଧୀ- [-ନ୍ପରି॒ଧୀନ୍, ଅ॒କୁ॒ର୍ଵ॒ତ॒ ତୈର୍ଵୈ] 5
-ନ॑କୁର୍ଵତ॒ ତୈର୍ଵୈ ତେ ରକ୍ଷା॒ଗ୍॒ସ୍ଯପା᳚ଘ୍ନତ॒ ଯ-ତ୍କା᳚ର୍ଷ୍ମର୍ଯ॒ମଯାଃ᳚ ପରି॒ଧଯୋ॒ ଭଵ॑ନ୍ତି॒ ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ଯୈ॒ ସଗ୍ଗ୍ ସ୍ପ॑ର୍ଶଯତି॒ ରକ୍ଷ॑ସା॒ମନ॑ନ୍ଵ-ଵଚାରାଯ॒ ନ ପୁ॒ରସ୍ତା॒-ତ୍ପରି॑ ଦଧାତ୍ଯାଦି॒ତ୍ଯୋ ହ୍ଯେ॑ଵୋଦ୍ଯ-ନ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒-ଦ୍ରକ୍ଷାଗ୍॑ସ୍ଯପ॒ହନ୍ତ୍ଯୂ॒ର୍ଧ୍ଵେ ସ॒ମିଧା॒ଵା ଦ॑ଧାତ୍ଯୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟାଦେ॒ଵ ରକ୍ଷା॒ଗ୍॒ସ୍ଯପ॑ ହନ୍ତି॒ ଯଜୁ॑ଷା॒-ଽନ୍ଯା-ନ୍ତୂ॒ଷ୍ଣୀମ॒ନ୍ଯା-ମ୍ମି॑ଥୁନ॒ତ୍ଵାଯ॒ ଦ୍ଵେ ଆ ଦ॑ଧାତି ଦ୍ଵି॒ପା-ଦ୍ଯଜ॑ମାନଃ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ବ୍ରହ୍ମଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦ- [ଵଦନ୍ତି, ଅ॒ଗ୍ନିଶ୍ଚ॒ ଵା] 6
-ନ୍ତ୍ଯ॒ଗ୍ନିଶ୍ଚ॒ ଵା ଏ॒ତୌ ସୋମ॑ଶ୍ଚ କ॒ଥା ସୋମା॑ଯା-ଽଽତି॒ଥ୍ଯ-ଙ୍କ୍ରି॒ଯତେ॒ ନାଗ୍ନଯ॒ ଇତି॒ ଯଦ॒ଗ୍ନାଵ॒ଗ୍ନି-ମ୍ମ॑ଥି॒ତ୍ଵା ପ୍ର॒ହର॑ତି॒ ତେନୈ॒ଵାଗ୍ନଯ॑ ଆତି॒ଥ୍ଯ-ଙ୍କ୍ରି॑ଯ॒ତେ ଽଥୋ॒ ଖଲ୍ଵା॑ହୁର॒ଗ୍ନି-ସ୍ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତା॒ ଇତି॒ ଯଦ୍ଧ॒ଵିରା॒ସାଦ୍ଯା॒ଗ୍ନି-ମ୍ମନ୍ଥ॑ତି ହ॒ଵ୍ଯାଯୈ॒ଵା-ଽଽସ॑ନ୍ନାଯ॒ ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତା॑ ଜନଯତି ॥ 7 ॥
(ପତ୍ନି॑ଯା ଏ॒ଵ - ଜଗ॑ତ୍ଯା॒ - ଆ - ତ୍ରି॒ଵୃଦ୍ଵୈ - ପ॑ରି॒ଧୀନ୍ - ଵ॑ଦ॒ନ୍ତ୍ଯେ - କ॑ଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 1)
ଦେ॒ଵା॒ସୁ॒ରା-ସ୍ସଂଯଁ॑ତ୍ତା ଆସ॒-ନ୍ତେ ଦେ॒ଵା ମି॒ଥୋ ଵିପ୍ରି॑ଯା ଆସ॒-ନ୍ତେ᳚-ଽ(1॒)ନ୍ଯୋ᳚-ଽନ୍ଯସ୍ମୈ॒ ଜ୍ଯୈଷ୍ଠ୍ଯା॒ଯାତି॑ଷ୍ଠମାନାଃ ପଞ୍ଚ॒ଧା ଵ୍ଯ॑କ୍ରାମନ୍ନ॒ଗ୍ନିର୍ଵସୁ॑ଭି॒-ସ୍ସୋମୋ॑ ରୁ॒ଦ୍ରୈରିନ୍ଦ୍ରୋ॑ ମ॒ରୁଦ୍ଭି॒-ର୍ଵରୁ॑ଣ ଆଦି॒ତ୍ଯୈ-ର୍ବୃହ॒ସ୍ପତି॒-ର୍ଵିଶ୍ଵୈ᳚ର୍ଦେ॒ଵୈସ୍ତେ॑ ଽମନ୍ଯ॒ନ୍ତାସୁ॑ରେଭ୍ଯୋ॒ ଵା ଇ॒ଦ-ମ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯେଭ୍ଯୋ ରଦ୍ଧ୍ଯାମୋ॒ ଯନ୍ମି॒ଥୋ ଵିପ୍ରି॑ଯା॒-ସ୍ସ୍ମୋ ଯା ନ॑ ଇ॒ମାଃ ପ୍ରି॒ଯାସ୍ତ॒ନୁଵ॒ସ୍ତା-ସ୍ସ॒ମଵ॑ଦ୍ଯାମହୈ॒ ତାଭ୍ଯ॒-ସ୍ସ ନିର୍-ଋ॑ଚ୍ଛା॒ଦ୍ଯୋ [ନିର୍-ଋ॑ଚ୍ଛା॒ଦ୍ଯଃ, ନଃ॒ ପ୍ର॒ଥ॒ମୋ᳚(1॒)-ଽନ୍ଯୋ᳚] 8
ନଃ॑ ପ୍ରଥ॒ମୋ᳚(1॒)-ଽନ୍ଯୋ᳚-ଽନ୍ଯସ୍ମୈ॒ ଦ୍ରୁହ୍ଯା॒ଦିତି॒ ତସ୍ମା॒ଦ୍ଯ-ସ୍ସତା॑ନୂନପ୍ତ୍ରିଣା-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମୋ ଦ୍ରୁହ୍ଯ॑ତି॒ ସ ଆର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି॒ ଯ-ତ୍ତା॑ନୂନ॒ପ୍ତ୍ରଗ୍ଂ ସ॑ମଵ॒ଦ୍ଯତି॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯାଭିଭୂତ୍ଯୈ॒ ଭଵ॑ତ୍ଯା॒ତ୍ମନା॒ ପରା᳚-ଽସ୍ଯ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯୋ ଭଵତି॒ ପଞ୍ଚ॒ କୃତ୍ଵୋ-ଽଵ॑ଦ୍ଯତି ପଞ୍ଚ॒ଧା ହି ତେ ତ-ଥ୍ସ॑ମ॒ଵାଦ୍ଯ॒ନ୍ତାଥୋ॒ ପଞ୍ଚା᳚କ୍ଷରା ପ॒ଙ୍କ୍ତିଃ ପାଙ୍କ୍ତୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଯ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧ॒ ଆପ॑ତଯେ ତ୍ଵା ଗୃହ୍ଣା॒ମୀତ୍ଯା॑ହ ପ୍ରା॒ଣୋ ଵା [ପ୍ରା॒ଣୋ ଵୈ, ଆପ॑ତିଃ] 9
ଆପ॑ତିଃ ପ୍ରା॒ଣମେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି॒ ପରି॑ପତଯ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ॒ ମନୋ॒ ଵୈ ପରି॑ପତି॒ର୍ମନ॑ ଏ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି॒ ତନୂ॒ନପ୍ତ୍ର॒ ଇତ୍ଯା॑ହ ତ॒ନୁଵୋ॒ ହି ତେ ତା-ସ୍ସ॑ମ॒ଵାଦ୍ଯ॑ନ୍ତ ଶାକ୍ଵ॒ରାଯେତ୍ଯା॑ହ॒ ଶକ୍ତ୍ଯୈ॒ ହି ତେ ତା-ସ୍ସ॑ମ॒ଵାଦ୍ଯ॑ନ୍ତ॒ ଶକ୍ମ॒-ନ୍ନୋଜି॑ଷ୍ଠା॒ଯେତ୍ଯା॒ହୌଜି॑ଷ୍ଠ॒ଗ୍ଂ॒ ହି ତେ ତ ଦା॒ତ୍ମନଃ॑ ସମ॒ଵାଦ୍ଯ॒ନ୍ତା--ନା॑ଧୃଷ୍ଟ-ମସ୍ଯନାଧୃ॒ଷ୍ଯ-ମିତ୍ଯା॒ହା-ଽନା॑ଧୃଷ୍ଟ॒ଗ୍ଗ୍॒ ହ୍ଯେ॑ତଦ॑ନାଧୃ॒ଷ୍ଯ-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॒-ମୋଜ॒ [ଦେ॒ଵାନା॒-ମୋଜଃ॑, ଇତ୍ଯା॑ହ] 10
ଇତ୍ଯା॑ହ ଦେ॒ଵାନା॒ଗ୍॒ ହ୍ଯେ॑ତଦୋଜୋ॑-ଽଭିଶସ୍ତି॒ପା ଅ॑ନଭିଶସ୍ତେ॒ନ୍ଯମିତ୍ଯା॑ହା-ଭିଶସ୍ତି॒ପା ହ୍ଯେ॑ତଦ॑ -ନଭିଶସ୍ତେ॒ନ୍ଯମନୁ॑ ମେ ଦୀ॒କ୍ଷା-ନ୍ଦୀ॒କ୍ଷାପ॑ତି-ର୍ମନ୍ଯତା॒ମିତ୍ଯା॑ହ ଯଥାଯ॒ଜୁରେ॒ଵୈତ-ଦ୍ଘୃ॒ତଂ-ଵୈଁ ଦେ॒ଵା ଵଜ୍ର॑-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା ସୋମ॑ମଘ୍ନ-ନ୍ନନ୍ତି॒କମି॑ଵ॒ ଖଲୁ॒ ଵା ଅ॑ସ୍ଯୈ॒ତଚ୍ଚ॑ରନ୍ତି॒ ଯ-ତ୍ତା॑ନୂନ॒ପ୍ତ୍ରେଣ॑ ପ୍ର॒ଚର॑ନ୍ତ୍ଯ॒ଗ୍ଂ॒ ଶୁରଗ୍ଂ॑ ଶୁସ୍ତେ ଦେଵ ସୋ॒ମା-ଽଽ ପ୍ଯା॑ଯତା॒-ମିତ୍ଯା॑ହ॒ ଯ- [-ମିତ୍ଯା॑ହ॒ ଯତ୍, ଏ॒ଵାସ୍ଯା॑-] 11
-ଦେ॒ଵାସ୍ଯା॑-ପୁଵା॒ଯତେ॒ ଯନ୍ମୀଯ॑ତେ॒-ତଦେ॒ଵାସ୍ଯୈ॒ତେନା-ଽଽ ପ୍ଯା॑ଯଯ॒ତ୍ଯା ତୁଭ୍ଯ॒ମିନ୍ଦ୍ରଃ॑ ପ୍ଯାଯତା॒ମା ତ୍ଵମିନ୍ଦ୍ରା॑ଯ ପ୍ଯାଯ॒ସ୍ଵେତ୍ଯା॑-ହୋ॒ଭାଵେ॒ଵେନ୍ଦ୍ର॑-ଞ୍ଚ॒ ସୋମ॒-ଞ୍ଚା-ଽଽପ୍ଯା॑ଯଯ॒ତ୍ଯା ପ୍ଯା॑ଯଯ॒ ସଖୀ᳚ନ୍-ଥ୍ସ॒ନ୍ଯା ମେ॒ଧଯେତ୍ଯା॑ହ॒ର୍ତ୍ଵିଜୋ॒ ଵା ଅ॑ସ୍ଯ॒ ସଖା॑ଯ॒ସ୍ତା-ନେ॒ଵା-ଽଽପ୍ଯା॑ଯଯତି ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ତେ॑ ଦେଵ ସୋମ ସୁ॒ତ୍ଯାମ॑ଶୀ॒ଯେ- [ସୁ॒ତ୍ଯାମ॑ଶୀ॒ଯ, ଇତ୍ଯା॑ହା॒ ଽଽଶିଷ॑-] 12
-ତ୍ଯା॑ହା॒ ଽଽଶିଷ॑-ମେ॒ଵୈତାମା ଶା᳚ସ୍ତେ॒ ପ୍ର ଵା ଏ॒ତେ᳚-ଽସ୍ମା-ଲ୍ଲୋ॒କାଚ୍ଚ୍ଯ॑ଵନ୍ତେ॒ ଯେ ସୋମ॑ମା-ପ୍ଯା॒ଯଯ॑ନ୍ତ୍ଯ-ନ୍ତରିକ୍ଷଦେଵ॒ତ୍ଯୋ॑ ହି ସୋମ॒ ଆପ୍ଯା॑ଯିତ॒ ଏଷ୍ଟା॒ ରାଯଃ॒ ପ୍ରେଷେ ଭଗା॒ଯେତ୍ଯା॑ହ॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀଭ୍ଯା॑ମେ॒ଵ ନ॑ମ॒ସ୍କୃତ୍ଯା॒ସ୍ମିନ୍ ଁଲୋ॒କେ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଦେଵାସୁ॒ରା-ସ୍ସଂଯଁ॑ତ୍ତା ଆସ॒-ନ୍ତେ ଦେ॒ଵା ବିଭ୍ଯ॑ତୋ॒-ଽଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ରାଵି॑ଶ॒-ନ୍ତସ୍ମା॑ଦାହୁର॒ଗ୍ନି-ସ୍ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତା॒ ଇତି॒ ତେ᳚- [ଦେ॒ଵତା॒ ଇତି॒ ତେ, ଅ॒ଗ୍ନିମେ॒ଵ] 13
-ଽଗ୍ନିମେ॒ଵ ଵରୂ॑ଥ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା ଽସୁ॑ରାନ॒ଭ୍ଯ॑ଭଵ-ନ୍ନ॒ଗ୍ନିମି॑ଵ॒ ଖଲୁ॒ ଵା ଏ॒ଷ ପ୍ରଵି॑ଶତି॒ ଯୋ॑-ଽଵାନ୍ତରଦୀ॒କ୍ଷାମୁ॒ପୈତି॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯାଭିଭୂତ୍ଯୈ॒ ଭଵ॑ତ୍ଯା॒ତ୍ମନା॒ ପରା᳚-ଽସ୍ଯ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯୋ ଭଵତ୍ଯା॒ତ୍ମାନ॑ମେ॒ଵ ଦୀ॒କ୍ଷଯା॑ ପାତି ପ୍ର॒ଜାମ॑ଵାନ୍ତରଦୀ॒କ୍ଷଯା॑ ସନ୍ତ॒ରା-ମ୍ମେଖ॑ଲାଗ୍ଂ ସ॒ମାଯ॑ଚ୍ଛତେ ପ୍ର॒ଜା ହ୍ଯା᳚ତ୍ମନୋ-ଽନ୍ତ॑ରତରା ତ॒ପ୍ତଵ୍ର॑ତୋ ଭଵତି॒ ମଦ॑ନ୍ତୀଭିର୍ମାର୍ଜଯତେ॒ ନିର୍ହ୍ଯ॑ଗ୍ନି-ଶ୍ଶୀ॒ତେନ॒ ଵାଯ॑ତି॒ ସମି॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ॒ ଯା ତେ॑ ଅଗ୍ନେ॒ ରୁଦ୍ରି॑ଯା ତ॒ନୂରିତ୍ଯା॑ହ॒ ସ୍ଵଯୈ॒ଵୈନ॑-ଦ୍ଦେ॒ଵତ॑ଯା ଵ୍ରତଯତି ସଯୋନି॒ତ୍ଵାଯ॒ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ᳚ ॥ 14 ॥
(ଯୋ - ଵା - ଓଜ॑ - ଆହ॒ ଯ - ଦ॑ଶୀ॒ଯେ - ତି॒ ତେ᳚ - ଽଗ୍ନ॒ - ଏକା॑ଦଶ ଚ) (ଅ. 2)
ତେଷା॒ମସୁ॑ରାଣା-ନ୍ତି॒ସ୍ରଃ ପୁର॑ ଆସ-ନ୍ନଯ॒ସ୍ମ-ଯ୍ଯ॑ଵ॒ମା-ଽଥ॑ ରଜ॒ତା-ଽଥ॒ ହରି॑ଣୀ॒ ତା ଦେ॒ଵା ଜେତୁ॒-ନ୍ନାଶ॑କ୍ନୁଵ॒-ନ୍ତା ଉ॑ପ॒ସଦୈ॒ଵାଜି॑ଗୀଷ॒-ନ୍ତସ୍ମା॑ଦାହୁ॒ର୍ଯଶ୍ଚୈ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॒ ଯଶ୍ଚ॒ ନୋପ॒ସଦା॒ ଵୈ ମ॑ହାପୁ॒ର-ଞ୍ଜ॑ଯ॒ନ୍ତୀତି॒ ତ ଇଷୁ॒ଗ୍ଂ॒ ସମ॑ସ୍କୁର୍ଵତା॒- ଗ୍ନିମନୀ॑କ॒ଗ୍ଂ॒ ସୋମଗ୍ଂ॑ ଶ॒ଲ୍ଯଂ-ଵିଁଷ୍ଣୁ॒-ନ୍ତେଜ॑ନ॒-ନ୍ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵ॒ନ୍ କ ଇ॒ମାମ॑ସିଷ୍ଯ॒ତୀତି॑ [ ] 15
ରୁ॒ଦ୍ର ଇତ୍ଯ॑ବ୍ରୁଵ-ନ୍ରୁ॒ଦ୍ରୋ ଵୈ କ୍ରୂ॒ର-ସ୍ସୋ᳚-ଽସ୍ଯ॒ତ୍ଵିତି॒ ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀ॒-ଦ୍ଵରଂ॑-ଵୃଁଣା ଅ॒ହମେ॒ଵ ପ॑ଶୂ॒ନା-ମଧି॑ପତିରସା॒ନୀତି॒ ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ରୁ॒ଦ୍ରଃ ପ॑ଶୂ॒ନା-ମଧି॑ପତି॒ସ୍ତାଗ୍ଂ ରୁ॒ଦ୍ରୋ-ଽଵା॑ସୃଜ॒-ଥ୍ସ ତି॒ସ୍ରଃ ପୁରୋ॑ ଭି॒ତ୍ତ୍ଵୈଭ୍ଯୋ ଲୋ॒କେଭ୍ଯୋ- ଽସୁ॑ରା॒-ନ୍ପ୍ରାଣୁ॑ଦତ॒ ଯଦୁ॑ପ॒ସଦ॑ ଉପସ॒ଦ୍ଯନ୍ତେ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯପରାଣୁତ୍ଯୈ॒ ନାନ୍ଯାମାହୁ॑ତି-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଜ୍ଜୁହୁଯା॒-ଦ୍ଯଦ॒ନ୍ଯାମାହୁ॑ତି-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଜ୍ଜୁହୁ॒ଯା- [-ଜ୍ଜୁହୁ॒ଯାତ୍, ଅ॒ନ୍ଯନ୍ମୁଖ॑-ଙ୍କୁର୍ଯା-] 16
-ଦ॒ନ୍ଯନ୍ମୁଖ॑-ଙ୍କୁର୍ଯା-ଥ୍ସ୍ରୁ॒ଵେଣା॑-ଽଘା॒ରମା ଘା॑ରଯତି ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ପ୍ରଜ୍ଞା᳚ତ୍ଯୈ॒ ପରାଂ॑ଅତି॒କ୍ରମ୍ଯ॑ ଜୁହୋତି॒ ପରା॑ଚ ଏ॒ଵୈଭ୍ଯୋ ଲୋ॒କେଭ୍ଯୋ॒ ଯଜ॑ମାନୋ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯା॒-ନ୍ପ୍ର ଣୁ॑ଦତେ॒ ପୁନ॑ରତ୍ଯା॒କ୍ରମ୍ଯୋ॑ପ॒ସଦ॑-ଞ୍ଜୁହୋତି ପ୍ର॒ଣୁଦ୍ଯୈ॒ଵୈଭ୍ଯୋ ଲୋ॒କେଭ୍ଯୋ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯାଞ୍ଜି॒ତ୍ଵା ଭ୍ରା॑ତୃଵ୍ଯଲୋ॒କ-ମ॒ଭ୍ଯାରୋ॑ହତି ଦେ॒ଵା ଵୈ ଯାଃ ପ୍ରା॒ତରୁ॑ପ॒ସଦ॑ ଉ॒ପାସୀ॑ଦ॒-ନ୍ନହ୍ନ॒ସ୍ତାଭି॒ରସୁ॑ରା॒-ନ୍ପ୍ରାଣୁ॑ଦନ୍ତ॒ ଯା-ସ୍ସା॒ଯଗ୍ଂ ରାତ୍ରି॑ଯୈ॒ ତାଭି॒ର୍ଯ-ଥ୍ସା॒ଯ-ମ୍ପ୍ରା॑ତ-ରୁପ॒ସଦ॑- [-ରୁପ॒ସଦଃ॑, ଉ॒ପ॒ସ॒ଦ୍ଯନ୍ତେ॑] 17
ଉପସ॒ଦ୍ଯନ୍ତେ॑ ଽହୋରା॒ତ୍ରାଭ୍ଯା॑ମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯଜ॑ମାନୋ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯା॒-ନ୍ପ୍ର ଣୁ॑ଦତେ॒ ଯାଃ ପ୍ରା॒ତର୍ଯା॒ଜ୍ଯା᳚-ସ୍ସ୍ଯୁସ୍ତା-ସ୍ସା॒ଯ-ମ୍ପୁ॑ରୋ-ଽନୁଵା॒କ୍ଯାଃ᳚ କୁର୍ଯା॒ଦଯା॑ତଯାମତ୍ଵାଯ ତି॒ସ୍ର ଉ॑ପ॒ସଦ॒ ଉପୈ॑ତି॒ ତ୍ରଯ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କା ଇ॒ମାନେ॒ଵ ଲୋ॒କା-ନ୍ପ୍ରୀ॑ଣାତି॒ ଷଟ୍-ଥ୍ସ-ମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ॒ ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵ॑ ଋ॒ତୂନେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି॒ ଦ୍ଵାଦ॑ଶା॒ହୀନେ॒ ସୋମ॒ ଉପୈ॑ତି॒ ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସା᳚-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ର-ସ୍ସ॑ଵନ୍ଥ୍ସ॒ରମେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣାତି॒ ଚତୁ॑ର୍ଵିଗ୍ଂଶତି॒-ସ୍ସ- [ଚତୁ॑ର୍ଵିଗ୍ଂଶତି॒-ସ୍ସମ୍, ପ॒ଦ୍ଯ॒ନ୍ତେ॒ ଚତୁ॑ର୍ଵିଗ୍ଂଶତି-] 18
-ମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ॒ ଚତୁ॑ର୍ଵିଗ୍ଂଶତି-ରର୍ଧମା॒ସା ଅ॑ର୍ଧମା॒ସାନେ॒ଵ ପ୍ରୀ॑ଣା॒ତ୍ଯାରା᳚ଗ୍ରା-ମଵାନ୍ତରଦୀ॒କ୍ଷା-ମୁପେ॑ଯା॒ଦ୍ଯଃ କା॒ମଯେ॑ତା॒-ଽସ୍ମି-ନ୍ମେ॑ ଲୋ॒କେ-ଽର୍ଧୁ॑କଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯା॒ଦିତ୍ଯେକ॒ମଗ୍ରେ-ଽଥ॒ ଦ୍ଵାଵଥ॒ ତ୍ରୀନଥ॑ ଚ॒ତୁର॑ ଏ॒ଷା ଵା ଆରା᳚ଗ୍ରା ଽଵାନ୍ତରଦୀ॒କ୍ଷା ଽସ୍ମିନ୍ନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ଲୋ॒କେ-ଽର୍ଧୁ॑କ-ମ୍ଭଵତି ପ॒ରୋଵ॑ରୀଯସୀ-ମଵାନ୍ତରଦୀ॒କ୍ଷା-ମୁପେ॑ଯା॒ଦ୍ଯଃ କା॒ମଯେ॑ତା॒ମୁଷ୍ମି॑-ନ୍ମେ ଲୋ॒କେ-ଽର୍ଧୁ॑କଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯା॒ଦିତି॑ ଚ॒ତୁରୋ-ଽଗ୍ରେ ଽଥ॒ ତ୍ରୀନଥ॒ ଦ୍ଵାଵଥୈକ॑ମେ॒ଷା ଵୈ ପ॒ରୋଵ॑ରୀଯସ୍ଯ-ଵାନ୍ତରଦୀ॒କ୍ଷା ଽମୁଷ୍ମି॑ନ୍ନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ଲୋ॒କେ-ଽର୍ଧୁ॑କ-ମ୍ଭଵତି ॥ 19 ॥
(ଅ॒ସି॒ଷ୍ଯ॒ତୀତି॑ - ଜୁହୁ॒ଯାଥ୍ - ସା॒ଯ-ମ୍ପ୍ରା॑ତରୁପ॒ସଦ॒ - ଶ୍ଚତୁ॑ର୍ଵିଗ୍ଂଶତି॒-ସ୍ସଂ - ଚ॒ତୁରୋ-ଽଗ୍ରେ॒ - ଷୋଡ॑ଶ ଚ) (ଅ. 3)
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗଂ-ଵାଁ ଏ॒ତେ ଲୋ॒କଂ-ଯଁ॑ନ୍ତି॒ ଯ ଉ॑ପ॒ସଦ॑ ଉପ॒ଯନ୍ତି॒ ତେଷାଂ॒-ଯଁ ଉ॒ନ୍ନଯ॑ତେ॒ ହୀଯ॑ତ ଏ॒ଵ ସ ନୋଦ॑ନେ॒ଷୀତି॒ ସୂ᳚ନ୍ନୀଯମିଵ॒ ଯୋ ଵୈ ସ୍ଵା॒ର୍ଥେତାଂ᳚-ଯଁ॒ତାଗ୍ ଶ୍ରା॒ନ୍ତୋ ହୀଯ॑ତ ଉ॒ତ ସ ନି॒ଷ୍ଟ୍ଯାଯ॑ ସ॒ହ ଵ॑ସତି॒ ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସ॒କୃଦୁ॒ନ୍ନୀଯ॒ ନାପ॑ର॒ମୁନ୍ନ॑ଯେତ ଦ॒ଦ୍ଧ୍ନୋନ୍ନ॑ଯେତୈ॒ତଦ୍ଵୈ ପ॑ଶୂ॒ନାଗ୍ଂ ରୂ॒ପଗ୍ଂ ରୂ॒ପେଣୈ॒ଵ ପ॒ଶୂନଵ॑ ରୁନ୍ଧେ [ ] 20
ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॒ ନିଲା॑ଯତ॒ ଵିଷ୍ଣୂ॑ ରୂ॒ପ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା ସ ପୃ॑ଥି॒ଵୀ-ମ୍ପ୍ରାଵି॑ଶ॒-ତ୍ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା ହସ୍ତା᳚ନ୍-ଥ୍ସ॒ଗ୍ଂ॒ ରଭ୍ଯୈ᳚ଚ୍ଛ॒-ନ୍ତମିନ୍ଦ୍ର॑ ଉ॒ପର୍ଯୁ॑ପ॒ର୍ଯତ୍ଯ॑କ୍ରାମ॒-ଥ୍ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀ॒-ତ୍କୋ ମା॒-ଽଯମୁ॒ପର୍ଯୁ॑ପ॒ର୍ଯତ୍ଯ॑କ୍ରମୀ॒-ଦିତ୍ଯ॒ହ-ନ୍ଦୁ॒ର୍ଗେ ହନ୍ତେତ୍ଯଥ॒ କସ୍ତ୍ଵମିତ୍ଯ॒ହ-ନ୍ଦୁ॒ର୍ଗାଦାହ॒ର୍ତେତି॒ ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀ-ଦ୍ଦୁ॒ର୍ଗେ ଵୈ ହନ୍ତା॑-ଽଵୋଚଥା ଵରା॒ହୋ॑-ଽଯଂ-ଵାଁ॑ମମୋ॒ଷ- [-ଁଵା॑ମମୋ॒ଷଃ, ସ॒ପ୍ତା॒ନା] 21
-ସ୍ସ॑ପ୍ତା॒ନା-ଙ୍ଗି॑ରୀ॒ଣା-ମ୍ପ॒ରସ୍ତା᳚ଦ୍ଵି॒ତ୍ତଂ-ଵେଁଦ୍ଯ॒ମସୁ॑ରାଣା-ମ୍ବିଭର୍ତି॒ ତ-ଞ୍ଜ॑ହି॒ ଯଦି॑ ଦୁ॒ର୍ଗେ ହନ୍ତା-ଽସୀତି॒ ସ ଦ॑ର୍ଭପୁଞ୍ଜୀ॒ଲମୁ॒-ଦ୍ଵୃହ୍ଯ॑ ସ॒ପ୍ତ ଗି॒ରୀ-ନ୍ଭି॒ତ୍ତ୍ଵା ତମ॑ହ॒ନ୍-ଥ୍ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀ-ଦ୍ଦୁ॒ର୍ଗାଦ୍ଵା ଆହ॑ର୍ତାଵୋଚଥା ଏ॒ତମା ହ॒ରେତି॒ ତମେ᳚ଭ୍ଯୋ ଯ॒ଜ୍ଞ ଏ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞମା-ଽହ॑ର॒ଦ୍ଯ-ତ୍ତଦ୍ଵି॒ତ୍ତଂ-ଵେଁଦ୍ଯ॒ମସୁ॑ରାଣା॒-ମଵି॑ନ୍ଦନ୍ତ॒ ତଦେକଂ॒-ଵେଁଦ୍ଯୈ॑ ଵେଦି॒ତ୍ଵ-ମସୁ॑ରାଣାଂ॒- [-ମସୁ॑ରାଣାମ୍, ଵା ଇ॒ଯମଗ୍ର॑] 22
-ଁଵା ଇ॒ଯମଗ୍ର॑ ଆସୀ॒-ଦ୍ଯାଵ॒ଦାସୀ॑ନଃ ପରା॒ପଶ୍ଯ॑ତି॒ ତାଵ॑-ଦ୍ଦେ॒ଵାନା॒-ନ୍ତେ ଦେ॒ଵା ଅ॑ବ୍ରୁଵ॒ନ୍ନସ୍ତ୍ଵେ॒ଵ ନୋ॒-ଽସ୍ଯାମପୀତି॒ କିଯ॑ଦ୍ଵୋ ଦାସ୍ଯାମ॒ ଇତି॒ ଯାଵ॑ଦି॒ଯଗ୍ଂ ସ॑ଲାଵୃ॒କୀ ତ୍ରିଃ ପ॑ରି॒କ୍ରାମ॑ତି॒ ତାଵ॑ନ୍ନୋ ଦ॒ତ୍ତେତି॒ ସ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ ସଲାଵୃ॒କୀ ରୂ॒ପ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵେମା-ନ୍ତ୍ରି-ସ୍ସ॒ର୍ଵତଃ॒ ପର୍ଯ॑କ୍ରାମ॒-ତ୍ତଦି॒ମାମ॑ଵିନ୍ଦନ୍ତ॒ ଯଦି॒ମାମଵି॑ନ୍ଦନ୍ତ॒ ତ-ଦ୍ଵେଦ୍ଯୈ॑ ଵେଦି॒ତ୍ଵଗ୍ଂ [ଵେଦି॒ତ୍ଵମ୍, ସା ଵା ଇ॒ଯଗ୍ଂ] 23
ସା ଵା ଇ॒ଯଗ୍ଂ ସର୍ଵୈ॒ଵ ଵେଦି॒ରିଯ॑ତି ଶକ୍ଷ୍ଯା॒ମୀତି॒ ତ୍ଵା ଅ॑ଵ॒ମାଯ॑ ଯଜନ୍ତେ ତ୍ରି॒ଗ୍ଂ॒ଶ-ତ୍ପ॒ଦାନି॑ ପ॒ଶ୍ଚା-ତ୍ତି॒ରଶ୍ଚୀ॑ ଭଵତି॒ ଷଟ୍ତ୍ରିଗ୍ଂ॑ଶ॒-ତ୍ପ୍ରାଚୀ॒ ଚତୁ॑ର୍ଵିଗ୍ଂଶତିଃ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ତ୍ତି॒ରଶ୍ଚୀ॒ ଦଶ॑ଦଶ॒ ସମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ॒ ଦଶା᳚କ୍ଷରା ଵି॒ରାଡନ୍ନଂ॑-ଵିଁ॒ରା-ଡ୍ଵି॒ରାଜୈ॒ଵାନ୍ନାଦ୍ଯ॒ମଵ॑ ରୁନ୍ଧ॒ ଉଦ୍ଧ॑ନ୍ତି॒ ଯଦେ॒ଵାସ୍ଯା॑ ଅମେ॒ଦ୍ଧ୍ଯ-ନ୍ତଦପ॑ ହ॒ନ୍ତ୍ଯୁଦ୍ଧ॑ନ୍ତି॒ ତସ୍ମା॒ଦୋଷ॑ଧଯଃ॒ ପରା॑ ଭଵନ୍ତି ବ॒ର୍॒ହି-ସ୍ସ୍ତୃ॑ଣାତି॒ ତସ୍ମା॒ଦୋଷ॑ଧଯଃ॒ ପୁନ॒ରା ଭ॑ଵ॒ନ୍ତ୍ଯୁତ୍ତ॑ର-ମ୍ବ॒ର୍॒ହିଷ॑ ଉତ୍ତରବ॒ର୍॒ହି-ସ୍ସ୍ତୃ॑ଣାତି ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ବ॒ର୍॒ହିର୍ଯଜ॑ମାନ ଉତ୍ତର ବ॒ର୍॒ହି ର୍ଯଜ॑ମାନ-ମେ॒ଵା-ଯ॑ଜମାନା॒ଦୁତ୍ତ॑ର-ଙ୍କରୋତି॒ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଯଜ॑ମା॒ନୋ ଽଯ॑ଜମାନା॒ଦୁତ୍ତ॑ରଃ ॥ 24 ॥
(ରୁ॒ନ୍ଧେ॒ - ଵା॒ମ॒ମୋ॒ଷୋ - ଵେ॑ଦି॒ତ୍ଵମସୁ॑ରାଣାଂ - ଁଵେଦି॒ତ୍ଵଂ - ଭ॑ଵନ୍ତି॒ - ପଞ୍ଚ॑ଵିଗ୍ଂଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 4)
ଯଦ୍ଵା ଅନୀ॑ଶାନୋ ଭା॒ରମା॑ଦ॒ତ୍ତେ ଵି ଵୈ ସ ଲି॑ଶତେ॒ ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵାଦ॑ଶ ସା॒ହ୍ନସ୍ଯୋ॑ପ॒ସଦ॒-ସ୍ସ୍ଯୁସ୍ତି॒ସ୍ତ୍ରୋ॑-ଽହୀନ॑ସ୍ଯ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ଵିଲୋ॑ମ କ୍ରିଯେତ ତି॒ସ୍ର ଏ॒ଵ ସା॒ହ୍ନସ୍ଯୋ॑ପ॒ସଦୋ॒ ଦ୍ଵାଦ॑ଶା॒ହୀନ॑ସ୍ଯ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ସଵୀର୍ଯ॒ତ୍ଵାଯାଥୋ॒ ସଲୋ॑ମ କ୍ରିଯତେ ଵ॒ଥ୍ସସ୍ଯୈକ॒-ସ୍ସ୍ତନୋ॑ ଭା॒ଗୀ ହି ସୋ-ଽଥୈକ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ତନଂ॑-ଵ୍ରଁ॒ତମୁପୈ॒ତ୍ଯଥ॒ ଦ୍ଵାଵଥ॒ ତ୍ରୀନଥ॑ ଚ॒ତୁର॑ ଏ॒ତଦ୍ଵୈ [ ] 25
କ୍ଷୁ॒ରପ॑ଵି॒ ନାମ॑ ଵ୍ର॒ତଂ-ଯେଁନ॒ ପ୍ର ଜା॒ତା-ନ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯା-ନ୍ନୁ॒ଦତେ॒ ପ୍ରତି॑ ଜନି॒ଷ୍ଯମା॑ଣା॒ନଥୋ॒ କନୀ॑ଯସୈ॒ଵ ଭୂଯ॒ ଉପୈ॑ତି ଚ॒ତୁରୋ-ଽଗ୍ରେ॒ ସ୍ତନା᳚ନ୍ ଵ୍ର॒ତମୁପୈ॒ତ୍ଯଥ॒ ତ୍ରୀନଥ॒ ଦ୍ଵାଵଥୈକ॑ମେ॒ତଦ୍ଵୈ ସୁ॑ଜଘ॒ନ-ନ୍ନାମ॑ ଵ୍ର॒ତ-ନ୍ତ॑ପ॒ସ୍ଯଗ୍ଂ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗ୍ଯ॑ମଥୋ॒ ପ୍ରୈଵ ଜା॑ଯତେ ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭି॑ର୍ଯଵା॒ଗୂ ରା॑ଜ॒ନ୍ଯ॑ସ୍ଯ ଵ୍ର॒ତ-ଙ୍କ୍ରୂ॒ରେଵ॒ ଵୈ ଯ॑ଵା॒ଗୂଃ କ୍ରୂ॒ର ଇ॑ଵ [କ୍ରୂ॒ର ଇ॑ଵ, ରା॒ଜ॒ନ୍ଯୋ॑ ଵଜ୍ର॑ସ୍ଯ] 26
ରାଜ॒ନ୍ଯୋ॑ ଵଜ୍ର॑ସ୍ଯ ରୂ॒ପଗ୍ଂ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯା ଆ॒ମିକ୍ଷା॒ ଵୈଶ୍ଯ॑ସ୍ଯ ପାକଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ରୂ॒ପ-ମ୍ପୁଷ୍ଟ୍ଯୈ॒ ପଯୋ᳚ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣସ୍ଯ॒ ତେଜୋ॒ ଵୈ ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣସ୍ତେଜଃ॒ ପଯ॒ସ୍ତେଜ॑ସୈ॒ଵ ତେଜଃ॒ ପଯ॑ ଆ॒ତ୍ମ-ନ୍ଧ॒ତ୍ତେ ଽଥୋ॒ ପଯ॑ସା॒ ଵୈ ଗର୍ଭା॑ ଵର୍ଧନ୍ତେ॒ ଗର୍ଭ॑ ଇଵ॒ ଖଲୁ॒ ଵା ଏ॒ଷ ଯ-ଦ୍ଦୀ᳚କ୍ଷି॒ତୋ ଯଦ॑ସ୍ଯ॒ ପଯୋ᳚ ଵ୍ର॒ତ-ମ୍ଭଵ॑ତ୍ଯା॒ତ୍ମାନ॑ମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଵ॑ର୍ଧଯତି॒ ତ୍ରିଵ୍ର॑ତୋ॒ ଵୈ ମନୁ॑ରାସୀ॒-ଦ୍ଦ୍ଵିଵ୍ର॑ତା॒ ଅସୁ॑ରା॒ ଏକ॑ଵ୍ରତା [ଏକ॑ଵ୍ରତାଃ, ଦେ॒ଵାଃ ପ୍ରା॒ତର୍ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦି॑ନେ] 27
ଦେ॒ଵାଃ ପ୍ରା॒ତର୍ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦି॑ନେ ସା॒ଯ-ନ୍ତ-ନ୍ମନୋ᳚ର୍ଵ୍ର॒ତମା॑ସୀ-ତ୍ପାକଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ରୂ॒ପ-ମ୍ପୁଷ୍ଟ୍ଯୈ᳚ ପ୍ରା॒ତଶ୍ଚ॑ ସା॒ଯ-ଞ୍ଚାସୁ॑ରାଣା-ନ୍ନିର୍ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯ-ଙ୍କ୍ଷୁ॒ଧୋ ରୂ॒ପ-ନ୍ତତ॒ସ୍ତେ ପରା॑-ଽଭଵ-ନ୍ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦି॑ନେ ମଦ୍ଧ୍ଯରା॒ତ୍ରେ ଦେ॒ଵାନା॒-ନ୍ତତ॒ସ୍ତେ॑-ଽଭଵନ୍-ଥ୍ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମା॑ଯ॒ନ୍॒. ଯଦ॑ସ୍ଯ ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦି॑ନେ ମଦ୍ଧ୍ଯରା॒ତ୍ରେ ଵ୍ର॒ତ-ମ୍ଭଵ॑ତି ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତୋ ଵା ଅନ୍ନେ॑ନ ଭୁଞ୍ଜତେ ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ ଏ॒ଵ ତଦୂର୍ଜ॑-ନ୍ଧତ୍ତେ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯାଭିଭୂତ୍ଯୈ॒ ଭଵ॑ତ୍ଯା॒ତ୍ମନା॒ [ଭଵ॑ତ୍ଯା॒ତ୍ମନା᳚, ପରା᳚-ଽସ୍ଯ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯୋ] 28
ପରା᳚-ଽସ୍ଯ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯୋ ଭଵତି॒ ଗର୍ଭୋ॒ ଵା ଏ॒ଷ ଯ-ଦ୍ଦୀ᳚କ୍ଷି॒ତୋ ଯୋନି॑ ର୍ଦୀକ୍ଷିତଵିମି॒ତଂ-ଯଁ-ଦ୍ଦୀ᳚କ୍ଷି॒ତୋ ଦୀ᳚କ୍ଷିତଵିମି॒ତା-ତ୍ପ୍ର॒ଵସେ॒-ଦ୍ଯଥା॒ ଯୋନେ॒ର୍ଗର୍ଭ॒-ସ୍ସ୍କନ୍ଦ॑ତି ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତନ୍ନ ପ୍ର॑ଵସ୍ତ॒ଵ୍ଯ॑ମା॒ତ୍ମନୋ॑ ଗୋପୀ॒ଥାଯୈ॒ଷ ଵୈ ଵ୍ଯା॒ଘ୍ରଃ କୁ॑ଲଗୋ॒ପୋ ଯଦ॒ଗ୍ନିସ୍ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଯ-ଦ୍ଦୀ᳚କ୍ଷି॒ତଃ ପ୍ର॒ଵସେ॒-ଥ୍ସ ଏ॑ନମୀଶ୍ଵ॒ରୋ॑-ଽନୂ॒ତ୍ଥାଯ॒ ହନ୍ତୋ॒ର୍ନ ପ୍ର॑ଵସ୍ତ॒ଵ୍ଯ॑ମା॒ତ୍ମନୋ॒ ଗୁପ୍ତ୍ଯୈ॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତ-ଶ୍ଶ॑ଯ ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ଯଜ॑ମାନସ୍ଯା॒ ଽଽଯତ॑ନ॒ଗ୍ଗ୍॒ସ୍ଵ ଏ॒ଵା-ଽଽଯତ॑ନେ ଶଯେ॒ ଽଗ୍ନିମ॑ଭ୍ଯା॒ଵୃତ୍ଯ॑ ଶଯେ ଦେ॒ଵତା॑ ଏ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞମ॑ଭ୍ଯା॒ଵୃତ୍ଯ॑ ଶଯେ ॥ 29 ॥
(ଏ॒ତଦ୍ଵୈ-କ୍ରୂ॒ର ଇ॒ଵୈ-କ॑ଵ୍ରତା-ଆ॒ତ୍ମନା॒-ଯଜ॑ମାନସ୍ଯ॒-ତ୍ରଯୋ॑ଦଶ ଚ) (ଅ. 5)
ପୁ॒ରୋହ॑ଵିଷି ଦେଵ॒ଯଜ॑ନେ ଯାଜଯେ॒ଦ୍ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॒ତୋପୈ॑ନ॒ମୁତ୍ତ॑ରୋ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ନ॑ମେଦ॒ଭି ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଞ୍ଜ॑ଯେ॒ଦିତ୍ଯେ॒ତଦ୍ଵୈ ପୁ॒ରୋହ॑ଵିର୍ଦେଵ॒ଯଜ॑ନଂ॒-ଯଁସ୍ଯ॒ ହୋତା᳚ ପ୍ରାତରନୁଵା॒କ -ମ॑ନୁବ୍ରୁ॒ଵ-ନ୍ନ॒ଗ୍ନିମ॒ପ ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯମ॒ଭି ଵି॒ପଶ୍ଯ॒ତ୍ଯୁପୈ॑ନ॒ମୁତ୍ତ॑ରୋ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ନ॑ମତ୍ଯ॒ଭି ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଞ୍ଜ॑ଯତ୍ଯା॒ପ୍ତେ ଦେ॑ଵ॒ଯଜ॑ନେ ଯାଜଯେ॒--ଦ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯଵନ୍ତ॒-ମ୍ପନ୍ଥାଂ᳚-ଵାଁ-ଽଧିସ୍ପ॒ର୍॒ଶଯେ᳚-ତ୍କ॒ର୍ତଂ-ଵାଁ॒ ଯାଵ॒ନ୍ନାନ॑ସେ॒ ଯାତ॒ଵୈ [ ] 30
ନ ରଥା॑ଯୈ॒ତଦ୍ଵା ଆ॒ପ୍ତ-ନ୍ଦେ॑ଵ॒ଯଜ॑ନମା॒ପ୍ନୋତ୍ଯେ॒ଵ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯ॒-ନ୍ନୈନ॒-ମ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯ ଆପ୍ନୋ॒ତ୍ଯେକୋ᳚ନ୍ନତେ ଦେଵ॒ଯ॑ଜନେ ଯାଜଯେ-ତ୍ପ॒ଶୁକା॑ମ॒-ମେକୋ᳚ନ୍ନତା॒ଦ୍ଵୈ ଦେ॑ଵ॒ଯଜ॑ନା॒ଦଙ୍ଗି॑ରସଃ ପ॒ଶୂନ॑ସୃଜନ୍ତାନ୍ତ॒ରା ସ॑ଦୋହଵିର୍ଧା॒ନେ ଉ॑ନ୍ନ॒ତଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯା॑ଦେ॒ତଦ୍ଵା ଏକୋ᳚ନ୍ନତ-ନ୍ଦେଵ॒ଯଜ॑ନ-ମ୍ପଶୁ॒ମାନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି॒ ତ୍ର୍ଯୁ॑ନ୍ନତେ ଦେଵ॒ଯଜ॑ନେ ଯାଜଯେ-ଥ୍ସୁଵ॒ର୍ଗକା॑ମ॒-ନ୍ତ୍ର୍ଯୁ॑ନ୍ନତା॒ଦ୍ଵୈ ଦେ॑ଵ॒ଯଜ॑ନା॒ଦଙ୍ଗି॑ରସ-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମା॑ଯ-ନ୍ନନ୍ତ॒ରା ଽଽହ॑ଵ॒ନୀଯ॑-ଞ୍ଚ ହଵି॒ର୍ଧାନ॑-ଞ୍ଚୋ- [ହଵି॒ର୍ଧାନ॑-ଞ୍ଚ, ଉ॒ନ୍ନ॒ତଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯା॑ଦନ୍ତ॒ରା] 31
-ନ୍ନ॒ତଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯା॑ଦନ୍ତ॒ରା ହ॑ଵି॒ର୍ଧାନ॑-ଞ୍ଚ॒ ସଦ॑ଶ୍ଚାନ୍ତ॒ରା ସଦ॑ଶ୍ଚ॒ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯ-ଞ୍ଚୈ॒ତଦ୍ଵୈ ତ୍ର୍ଯୁ॑ନ୍ନତ-ନ୍ଦେଵ॒ଯଜ॑ନଗ୍ଂ ସୁଵ॒ର୍ଗମେ॒ଵ ଲୋ॒କମେ॑ତି॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତେ ଦେଵ॒ଯଜ॑ନେ ଯାଜଯେ-ତ୍ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାକା॑ମମେ॒ତଦ୍ଵୈ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ-ନ୍ଦେଵ॒ଯଜ॑ନଂ॒-ଯଁ-ଥ୍ସ॒ର୍ଵତଃ॑ ସ॒ମ-ମ୍ପ୍ରତ୍ଯେ॒ଵ ତି॑ଷ୍ଠତି॒ ଯତ୍ରା॒ନ୍ଯା ଅ॑ନ୍ଯା॒ ଓଷ॑ଧଯୋ॒ ଵ୍ଯତି॑ଷକ୍ତା॒-ସ୍ସ୍ଯୁସ୍ତ-ଦ୍ଯା॑ଜଯେ-ତ୍ପ॒ଶୁକା॑ମମେ॒ତଦ୍ଵୈ ପ॑ଶୂ॒ନାଗ୍ଂ ରୂ॒ପଗ୍ଂ ରୂ॒ପେଣୈ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ପ॒ଶୂ- [ପ॒ଶୂନ୍, ଅଵ॑ ରୁନ୍ଧେ] 32
-ନଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ପଶୁ॒ମାନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି॒ ନିର୍-ଋ॑ତିଗୃହୀତେ ଦେଵ॒ଯଜ॑ନେ ଯାଜଯେ॒ଦ୍ଯ-ଙ୍କା॒ମଯେ॑ତ॒ ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯାସ୍ଯ ଯ॒ଜ୍ଞ-ଙ୍ଗ୍ରା॑ହଯେଯ॒ମିତ୍ଯେ॒ତଦ୍ଵୈ ନିର୍-ଋ॑ତିଗୃହୀତ-ନ୍ଦେଵ॒ଯଜ॑ନଂ॒-ଯଁ-ଥ୍ସ॒ଦୃଶ୍ଯୈ॑ ସ॒ତ୍ଯା॑ ଋ॒କ୍ଷ-ନ୍ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯୈ॒ଵାସ୍ଯ॑ ଯ॒ଜ୍ଞ-ଙ୍ଗ୍ରା॑ହଯତି॒ ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତେ ଦେଵ॒ଯଜ॑ନେ ଯାଜଯେ-ଦ୍ଵ୍ଯା॒ଵୃତ୍କା॑ମଂ॒-ଯଁ-ମ୍ପାତ୍ରେ॑ ଵା॒ ତଲ୍ପେ॑ ଵା॒ ମୀମାଗ୍ଂ॑ସେର-ନ୍ପ୍ରା॒ଚୀନ॑ମାହଵ॒ନୀଯା᳚-ତ୍ପ୍ରଵ॒ଣଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯା᳚-ତ୍ପ୍ରତୀ॒ଚୀନ॒-ଙ୍ଗାର୍ହ॑ପତ୍ଯାଦେ॒ତଦ୍ଵୈ ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ-ନ୍ଦେଵ॒ଯଜ॑ନଂ॒-ଵିଁ ପା॒ପ୍ମନା॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯେ॒ଣା- ଽଽଵ॑ର୍ତତେ॒ ନୈନ॒-ମ୍ପାତ୍ରେ॒ ନ ତଲ୍ପେ॑ ମୀମାଗ୍ଂ ସନ୍ତେ କା॒ର୍ଯେ॑ ଦେଵ॒ଯଜ॑ନେ ଯାଜଯେ॒-ଦ୍ଭୂତି॑କାମ-ଙ୍କା॒ଯା॑ ଵୈ ପୁରୁ॑ଷୋ॒ ଭଵ॑ତ୍ଯେ॒ଵ ॥ 33 ॥
(ଯାତ॒ଵୈ - ହ॑ଵି॒ର୍ଧାନ॑-ଞ୍ଚ - ପ॒ଶୂନ୍ - ପା॒ପ୍ମନା॒ - ଽଷ୍ଟାଦ॑ଶ ଚ) (ଅ. 6)
ତେଭ୍ଯ॑ ଉତ୍ତରଵେ॒ଦି-ସ୍ସି॒ଗ୍ଂ॒ହୀ ରୂ॒ପ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵୋଭଯା॑-ନନ୍ତ॒ରା-ଽପ॒କ୍ରମ୍ଯା॑ତିଷ୍ଠ॒-ତ୍ତେ ଦେ॒ଵା ଅ॑ମନ୍ଯନ୍ତ ଯତ॒ରାନ୍. ଵା ଇ॒ଯମୁ॑ପାଵ॒ର୍ଥ୍ସ୍ଯତି॒ ତ ଇ॒ଦ-ମ୍ଭ॑ଵିଷ୍ଯ॒ନ୍ତୀତି॒ ତାମୁପା॑ମନ୍ତ୍ରଯନ୍ତ॒ ସା-ଽବ୍ର॑ଵୀ॒-ଦ୍ଵରଂ॑-ଵୃଁଣୈ॒ ସର୍ଵା॒-ନ୍ମଯା॒ କାମା॒ନ୍ ଵ୍ଯ॑ଶ୍ଞଵଥ॒ ପୂର୍ଵା॒-ନ୍ତୁ ମା॒-ଽଗ୍ନେରାହୁ॑ତିରଶ୍ଞଵତା॒ ଇତି॒ ତସ୍ମା॑ଦୁତ୍ତରଵେ॒ଦି-ମ୍ପୂର୍ଵା॑ମ॒ଗ୍ନେ- ର୍ଵ୍ଯାଘା॑ରଯନ୍ତି॒ ଵାରେ॑ଵୃତ॒ଗ୍ଗ୍॒ ହ୍ଯ॑ସ୍ଯୈ॒ ଶମ୍ଯ॑ଯା॒ ପରି॑ ମିମୀତେ॒ [ମିମୀତେ, ମାତ୍ରୈ॒ଵା-ଽସ୍ଯୈ॒] 34
ମାତ୍ରୈ॒ଵା-ଽସ୍ଯୈ॒ ସାଥୋ॑ ଯୁ॒କ୍ତେନୈ॒ଵ ଯୁ॒କ୍ତମଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ଵି॒ତ୍ତାଯ॑ନୀ ମେ॒-ଽସୀତ୍ଯା॑ହ ଵି॒ତ୍ତା ହ୍ଯେ॑ନା॒ନାଵ॑-ତ୍ତି॒କ୍ତାଯ॑ନୀ ମେ॒-ଽସୀତ୍ଯା॑ହ ତି॒କ୍ତାନ୍. ହ୍ଯେ॑ନା॒ନାଵ॒ଦଵ॑ତାନ୍ମା ନାଥି॒ତମିତ୍ଯା॑ହ ନାଥି॒ତାନ୍. ହ୍ଯେ॑ନା॒ନାଵ॒ଦଵ॑ତାନ୍ମା ଵ୍ଯଥି॒ତମିତ୍ଯା॑ହ ଵ୍ଯଥି॒ତାନ୍. ହ୍ଯେ॑ନା॒ନାଵ॑-ଦ୍ଵି॒ଦେ-ର॒ଗ୍ନି-ର୍ନଭୋ॒ ନାମା- [-ର୍ନଭୋ॒ ନାମା॑, ଅଗ୍ନେ॑ ଅଙ୍ଗିର॒ ଇତି॒] 35
-ଽଗ୍ନେ॑ ଅଙ୍ଗିର॒ ଇତି॒ ତ୍ରିର୍ହ॑ରତି॒ ଯ ଏ॒ଵୈଷୁ ଲୋ॒କେଷ୍ଵ॒ଗ୍ନଯ॒-ସ୍ତାନେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ତୂ॒ଷ୍ଣୀ-ଞ୍ଚ॑ତୁ॒ର୍ଥଗ୍ଂ ହ॑ର॒ତ୍ଯନି॑-ରୁକ୍ତମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ସି॒ଗ୍ଂ॒ହୀର॑ସି ମହି॒ଷୀର॒ସୀତ୍ଯା॑ହ ସି॒ଗ୍ଂ॒ହୀର୍ହ୍ଯେ॑ଷା ରୂ॒ପ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵୋଭଯା॑-ନନ୍ତ॒ରା ଽପ॒କ୍ରମ୍ଯାତି॑ଷ୍ଠଦୁ॒ରୁ ପ୍ର॑ଥସ୍ଵୋ॒ରୁ ତେ॑ ଯ॒ଜ୍ଞପ॑ତିଃ ପ୍ରଥତା॒ମିତ୍ଯା॑ହ॒ ଯଜ॑ମାନମେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ ପ୍ରଥଯତି ଧ୍ରୁ॒ଵା- [ଧ୍ରୁ॒ଵା, ଅ॒ସୀତି॒ ସଗ୍ଂ ହ॑ନ୍ତି॒] 36
-ଽସୀତି॒ ସଗ୍ଂ ହ॑ନ୍ତି॒ ଧୃତ୍ଯୈ॑ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯଃ॑ ଶୁନ୍ଧସ୍ଵ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯଃ॑ ଶୁମ୍ଭ॒ସ୍ଵେତ୍ଯଵ॑ ଚୋ॒କ୍ଷତି॒ ପ୍ର ଚ॑ କିରତି॒ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯା॑ ଇନ୍ଦ୍ରଘୋ॒ଷସ୍ତ୍ଵା॒ ଵସୁ॑ଭିଃ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ତ୍ପା॒ତ୍ଵିତ୍ଯା॑ହ ଦି॒ଗ୍ଭ୍ଯ ଏ॒ଵୈନା॒-ମ୍ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ତି ଦେ॒ଵାଗ୍ଶ୍ଚେଦୁ॑-ତ୍ତରଵେ॒ଦିରୁ॒ପାଵ॑ଵର୍ତୀ॒ହୈଵ ଵି ଜ॑ଯାମହା॒ ଇତ୍ଯସୁ॑ରା॒ ଵଜ୍ର॑ମୁ॒ଦ୍ଯତ୍ଯ॑ ଦେ॒ଵାନ॒ଭ୍ଯା॑ଯନ୍ତ॒ ତାନି॑ନ୍ଦ୍ରଘୋ॒ଷୋ ଵସୁ॑ଭିଃ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦପା॑- [ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦପା॑, ଅ॒ନୁ॒ଦ॒ତ॒ ମନୋ॑ଜଵାଃ] 37
-ନୁଦତ॒ ମନୋ॑ଜଵାଃ ପି॒ତୃଭି॑ ର୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ ପ୍ରଚେ॑ତା ରୁ॒ଦ୍ରୈଃ ପ॒ଶ୍ଚା-ଦ୍ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା-ଽଽଦି॒ତ୍ଯୈରୁ॑ତ୍ତର॒ତୋ ଯଦେ॒ଵମୁ॑ତ୍ତରଵେ॒ଦି-ମ୍ପ୍ରୋ॒କ୍ଷତି॑ ଦି॒ଗ୍ଭ୍ଯ ଏ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯଜ॑ମାନୋ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯା॒-ନ୍ପ୍ର ଣୁ॑ଦତ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ଯତୀ᳚ନ୍-ଥ୍ସାଲାଵୃ॒କେଭ୍ଯଃ॒ ପ୍ରାଯ॑ଚ୍ଛ॒-ତ୍ତା-ନ୍ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତ ଉ॑ତ୍ତରଵେ॒ଦ୍ଯା ଆ॑ଦ॒ନ୍॒ ଯ-ତ୍ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ଣୀନା-ମୁ॒ଚ୍ଛିଷ୍ଯେ॑ତ॒ ତ-ଦ୍ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତ ଉ॑ତ୍ତରଵେ॒ଦ୍ଯୈ ନି ନ॑ଯେ॒-ଦ୍ଯଦେ॒ଵ ତତ୍ର॑ କ୍ରୂ॒ର-ନ୍ତ-ତ୍ତେନ॑ ଶମଯତି॒ ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ଯା-ତ୍ତ-ନ୍ଧ୍ଯା॑ଯେଚ୍ଛୁ॒ଚୈ ଵୈନ॑ମର୍ପଯତି ॥ 38 ॥
(ମି॒ମୀ॒ତେ॒ - ନାମ॑ - ଧ୍ରୁ॒ଵା - ଽପ॑ - ଶୁ॒ଚା - ତ୍ରୀଣି॑ ଚ) ( ଆ7)
ସୋତ୍ତ॑ରଵେ॒ଦିର॑ବ୍ରଵୀ॒-ଥ୍ସର୍ଵା॒-ନ୍ମଯା॒ କାମା॒ନ୍ ଵ୍ଯ॑ଶ୍ଞଵ॒ଥେତି॒ ତେ ଦେ॒ଵା ଅ॑କାମଯ॒ନ୍ତାସୁ॑ରା॒-ନ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯାନ॒ଭି ଭ॑ଵେ॒ମେତି॒ ତେ॑-ଽଜୁହଵୁ-ସ୍ସି॒ଗ୍ଂ॒ହୀର॑ସି ସପତ୍ନସା॒ହୀ ସ୍ଵାହେତି॒ ତେ-ଽସୁ॑ରା॒-ନ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯା-ନ॒ଭ୍ଯ॑ଭଵ॒-ନ୍ତେ-ଽସୁ॑ରା॒-ନ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯା-ନଭି॒ଭୂଯା॑କାମଯନ୍ତ ପ୍ର॒ଜାଂ-ଵିଁ॑ନ୍ଦେମ॒ହୀତି॒ ତେ॑-ଽଜୁହଵୁ-ସ୍ସି॒ଗ୍ଂ॒ହୀର॑ସି ସୁପ୍ରଜା॒ଵନି॒-ସ୍ସ୍ଵାହେତି॒ ତେ ପ୍ର॒ଜାମ॑ଵିନ୍ଦନ୍ତ॒ ତେ ପ୍ର॒ଜାଂ-ଵିଁ॒ତ୍ତ୍ଵା- [ପ୍ର॒ଜାଂ-ଵିଁ॒ତ୍ତ୍ଵା,ଅ॒କା॒ମ॒ଯ॒ନ୍ତ॒ ପ॒ଶୂନ୍. ] 39
-ଽକା॑ମଯନ୍ତ ପ॒ଶୂନ୍. ଵି॑ନ୍ଦେମ॒ହୀତି॒ ତେ॑-ଽଜୁହଵୁ-ସ୍ସି॒ଗ୍ଂ॒ହୀର॑ସି ରାଯସ୍ପୋଷ॒ଵନି॒-ସ୍ସ୍ଵାହେତି॒ ତେ ପ॒ଶୂନ॑ଵିନ୍ଦନ୍ତ॒ ତେ ପ॒ଶୂନ୍. ଵି॒ତ୍ତ୍ଵା-ଽକା॑ମଯନ୍ତ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାଂ-ଵିଁ॑ନ୍ଦେମ॒ହୀତି॒ ତେ॑-ଽଜୁହଵୁ-ସ୍ସି॒ଗ୍ଂ॒ହୀ-ର॑ସ୍ଯାଦିତ୍ଯ॒ଵନି॒-ସ୍ସ୍ଵାହେତି॒ ତ ଇ॒ମା-ମ୍ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠାମ॑ଵିନ୍ଦନ୍ତ॒ ତ ଇ॒ମା-ମ୍ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠାଂ-ଵିଁ॒ତ୍ତ୍ଵା-ଽକା॑ମଯନ୍ତ ଦେ॒ଵତା॑ ଆ॒ଶିଷ॒ ଉପେ॑ଯା॒ମେତି॒ ତେ॑-ଽଜୁହଵୁ-ସ୍ସି॒ଗ୍ଂ॒ହୀର॒ସ୍ଯା ଵ॑ହ ଦେ॒ଵା-ନ୍ଦେ॑ଵଯ॒ତେ [ ] 40
ଯଜ॑ମାନାଯ॒ ସ୍ଵାହେତି॒ ତେ ଦେ॒ଵତା॑ ଆ॒ଶିଷ॒ ଉପା॑ଯ॒-ନ୍ପଞ୍ଚ॒ କୃତ୍ଵୋ॒ ଵ୍ଯାଘା॑ରଯତି॒ ପଞ୍ଚା᳚କ୍ଷରା ପ॒ଙ୍କ୍ତିଃ ପାଙ୍କ୍ତୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଯ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ଽକ୍ଷ୍ଣ॒ଯା ଵ୍ଯାଘା॑ରଯତି॒ ତସ୍ମା॑ଦକ୍ଷ୍ଣ॒ଯା ପ॒ଶଵୋ-ଽଙ୍ଗା॑ନି॒ ପ୍ରହ॑ରନ୍ତି॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ଭୂ॒ତେଭ୍ଯ॒ସ୍ତ୍ଵେତି॒ ସ୍ରୁଚ॒ମୁଦ୍ଗୃ॑ହ୍ଣାତି॒ ଯ ଏ॒ଵ ଦେ॒ଵା ଭୂ॒ତାସ୍ତେଷା॒-ନ୍ତ-ଦ୍ଭା॑ଗ॒ଧେଯ॒-ନ୍ତାନେ॒ଵ ତେନ॑ ପ୍ରୀଣାତି॒ ପୌତୁ॑ଦ୍ରଵା-ନ୍ପରି॒ଧୀ-ନ୍ପରି॑ ଦଧାତ୍ଯେ॒ଷାଂ- [ଦଧାତ୍ଯେ॒ଷାମ୍, ଲୋ॒କାନାଂ॒-ଵିଁଧୃ॑ତ୍ଯା] 41
-ଁଲୋ॒କାନାଂ॒-ଵିଁଧୃ॑ତ୍ଯା ଅ॒ଗ୍ନେସ୍ତ୍ରଯୋ॒ ଜ୍ଯାଯାଗ୍ଂ॑ସୋ॒ ଭ୍ରାତ॑ର ଆସ॒-ନ୍ତେ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ହ॒ଵ୍ଯଂ-ଵଁହ॑ନ୍ତଃ॒ ପ୍ରାମୀ॑ଯନ୍ତ॒ ସୋ᳚-ଽଗ୍ନିର॑ବିଭେଦି॒ତ୍ଥଂ-ଵାଁଵ ସ୍ଯ ଆର୍ତି॒ମା-ଽରି॑ଷ୍ଯ॒ତୀତି॒ ସ ନିଲା॑ଯତ॒ ସ ଯାଂ-ଵଁନ॒ସ୍ପତି॒ଷ୍ଵଵ॑ସ॒ତ୍ତା-ମ୍ପୂତୁ॑ଦ୍ରୌ॒ ଯାମୋଷ॑ଧୀଷୁ॒ ତାଗ୍ଂ ସୁ॑ଗନ୍ଧି॒ତେଜ॑ନେ॒ ଯା-ମ୍ପ॒ଶୁଷୁ॒ ତା-ମ୍ପେତ୍ଵ॑ସ୍ଯାନ୍ତ॒ରା ଶୃଙ୍ଗେ॒ ତ-ନ୍ଦେ॒ଵତାଃ॒ ପ୍ରୈଷ॑ମୈଚ୍ଛ॒-ନ୍ତମନ୍ଵ॑ଵିନ୍ଦ॒-ନ୍ତ-ମ॑ବ୍ରୁଵ॒- [-ମ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍, ଉପ॑ ନ॒ ଆ] 42
-ନ୍ନୁପ॑ ନ॒ ଆ ଵ॑ର୍ତସ୍ଵ ହ॒ଵ୍ଯ-ନ୍ନୋ॑ ଵ॒ହେତି॒ ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀ॒-ଦ୍ଵରଂ॑-ଵୃଁଣୈ॒ ଯଦେ॒ଵ ଗୃ॑ହୀ॒ତସ୍ଯାହୁ॑ତସ୍ଯ ବହିଃପରି॒ଧି ସ୍କନ୍ଦା॒-ତ୍ତନ୍ମେ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଣା-ମ୍ଭାଗ॒ଧେଯ॑-ମସ॒ଦିତି॒ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଯ-ଦ୍ଗୃ॑ହୀ॒ତସ୍ଯା-ଽହୁ॑ତସ୍ଯ ବହିଃପରି॒ଧି ସ୍କନ୍ଦ॑ତି॒ ତେଷା॒-ନ୍ତ-ଦ୍ଭା॑ଗ॒ଧେଯ॒-ନ୍ତାନେ॒ଵ ତେନ॑ ପ୍ରୀଣାତି॒ ସୋ॑-ଽମନ୍ଯତା-ଽସ୍ଥ॒ନ୍ଵନ୍ତୋ॑ ମେ॒ ପୂର୍ଵେ॒ ଭ୍ରାତ॑ରଃ॒ ପ୍ରାମେ॑ଷତା॒-ଽସ୍ଥାନି॑ ଶାତଯା॒ ଇତି॒ ସ ଯା- [ସ ଯାନି॑, ] 43
-ନ୍ଯ॒ସ୍ଥାନ୍ଯଶା॑ତଯତ॒ ତ-ତ୍ପୂତୁ॑ଦ୍ର୍ଵ-ଭଵ॒-ଦ୍ଯନ୍ମା॒ଗ୍ଂ॒ ସମୁପ॑ମୃତ॒-ନ୍ତ-ଦ୍ଗୁଲ୍ଗୁ॑ଲୁ॒ ଯଦେ॒ତାନ୍-ଥ୍ସ॑ଭାଂ॒ରାନ୍-ଥ୍ସ॒-ମ୍ଭର॑ତ୍ଯ॒ଗ୍ନିମେ॒ଵ ତ-ଥ୍ସମ୍ଭ॑ରତ୍ଯ॒ଗ୍ନେଃ ପୁରୀ॑ଷ-ମ॒ସୀତ୍ଯା॑ହା॒-ଽଗ୍ନେର୍ହ୍ଯେ॑ତ-ତ୍ପୁରୀ॑ଷଂ॒-ଯଁ-ଥ୍ସ॑ମ୍ଭା॒ରା ଅଥୋ॒ ଖଲ୍ଵା॑ହୁରେ॒ତେ ଵାଵୈନ॒-ନ୍ତେ ଭ୍ରାତ॑ରଃ॒ ପରି॑ ଶେରେ॒ ଯ-ତ୍ପୌତୁ॑ଦ୍ରଵାଃ ପରି॒ଧଯ॒ ଇତି॑ ॥ 44 ॥
(ଵି॒ତ୍ତ୍ଵା - ଦେ॑ଵଯ॒ତ - ଏ॒ଷା - ମ॑ବ୍ରୁଵ॒ନ୍ - ଯାନି॒ - ଚତୁ॑ଶ୍ଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 8)
ବ॒ଦ୍ଧମଵ॑ ସ୍ଯତି ଵରୁଣପା॒ଶାଦେ॒ଵୈନେ॑ ମୁଞ୍ଚତି॒ ପ୍ରଣେ॑ନେକ୍ତି॒ ମେଦ୍ଧ୍ଯେ॑ ଏ॒ଵୈନେ॑ କରୋତି ସାଵିତ୍ରି॒ଯର୍ଚା ହୁ॒ତ୍ଵା ହ॑ଵି॒ର୍ଧାନେ॒ ପ୍ର ଵ॑ର୍ତଯତି ସଵି॒ତୃପ୍ର॑ସୂତ ଏ॒ଵୈନେ॒ ପ୍ର ଵ॑ର୍ତଯତି॒ ଵରୁ॑ଣୋ॒ ଵା ଏ॒ଷ ଦୁ॒ର୍ଵାଗୁ॑ଭ॒ଯତୋ॑ ବ॒ଦ୍ଧୋ ଯଦକ୍ଷ॒-ସ୍ସ ଯଦୁ॒-ଥ୍ସର୍ଜେ॒-ଦ୍ଯଜ॑ମାନସ୍ଯ ଗୃ॒ହା-ନ॒ଭ୍ଯୁଥ୍ସ॑ର୍ଜେ-ଥ୍ସୁ॒ଵାଗ୍ଦେ॑ଵ॒ ଦୁର୍ଯା॒ଗ୍ଂ॒ ଆ ଵ॒ଦେତ୍ଯା॑ହ ଗୃ॒ହା ଵୈ ଦୁର୍ଯା॒-ଶ୍ଶାନ୍ତ୍ଯୈ॒ ପ- [ଦୁର୍ଯା॒-ଶ୍ଶାନ୍ତ୍ଯୈ॒ ପତ୍ନୀ᳚, ଉପା॑ନକ୍ତି॒] 45
-ତ୍ନ୍ଯୁପା॑ନକ୍ତି॒ ପତ୍ନୀ॒ ହି ସର୍ଵ॑ସ୍ଯ ମି॒ତ୍ର-ମ୍ମି॑ତ୍ର॒ତ୍ଵାଯ॒ ଯଦ୍ଵୈ ପତ୍ନୀ॑ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ କ॒ରୋତି॑ ମିଥୁ॒ନ-ନ୍ତଦଥୋ॒ ପତ୍ନି॑ଯା ଏ॒ଵୈଷ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯା᳚-ନ୍ଵାର॒ଭୋଂ-ଽନ॑ଵଚ୍ଛିତ୍ତ୍ଯୈ॒ ଵର୍ତ୍ମ॑ନା॒ ଵା ଅ॒ନ୍ଵିତ୍ଯ॑ ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି ଜିଘାଗ୍ଂସନ୍ତି ଵୈଷ୍ଣ॒ଵୀଭ୍ଯା॑ମୃ॒ଗ୍ଭ୍ଯାଂ-ଵଁର୍ତ୍ମ॑ନୋ ର୍ଜୁହୋତି ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁ॑ର୍ଯ॒ଜ୍ଞାଦେ॒ଵ ରକ୍ଷା॒ଗ୍॒ସ୍ଯପ॑ ହନ୍ତି॒ ଯଦ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁ-ର॑ନ॒ଗ୍ନା-ଵାହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁହୁ॒ଯା-ଦ॒ନ୍ଧୋ᳚-ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁ-ସ୍ସ୍ଯା॒-ଦ୍ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ହ॑ନ୍ଯୁ॒ର୍॒- [ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ହ॑ନ୍ଯୁଃ, ହିର॑ଣ୍ଯ-ମୁ॒ପାସ୍ଯ॑] 46
-ହିର॑ଣ୍ଯ-ମୁ॒ପାସ୍ଯ॑ ଜୁହୋତ୍ଯଗ୍ନି॒ଵତ୍ଯେ॒ଵ ଜୁ॑ହୋତି॒ ନାନ୍ଧୋ᳚-ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁର୍ଭଵ॑ତି॒ ନ ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି ଘ୍ନନ୍ତି॒ ପ୍ରାଚୀ॒ ପ୍ରେତ॑ମଦ୍ଧ୍ଵ॒ର-ଙ୍କ॒ଲ୍ପଯ॑ନ୍ତୀ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ ସୁଵ॒ର୍ଗମେ॒ଵୈନେ॑ ଲୋ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମଯ॒ତ୍ଯତ୍ର॑ ରମେଥାଂ॒-ଵଁର୍ଷ୍ମ॑-ନ୍ପୃଥି॒ଵ୍ଯା ଇତ୍ଯା॑ହ॒ ଵର୍ଷ୍ମ॒ ହ୍ଯେ॑ତ-ତ୍ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ଯା ଯ-ଦ୍ଦେ॑ଵ॒ଯଜ॑ନ॒ଗ୍ଂ॒ ଶିରୋ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ଯଦ୍ଧ॑ଵି॒ର୍ଧାନ॑-ନ୍ଦି॒ଵୋ ଵା॑ ଵିଷ୍ଣଵୁ॒ତ ଵା॑ ପୃଥି॒ଵ୍ଯା [ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଃ, ଇତ୍ଯା॒ଶୀର୍ପ॑ଦଯ॒ର୍ଚା] 47
ଇତ୍ଯା॒ଶୀର୍ପ॑ଦଯ॒ର୍ଚା ଦକ୍ଷି॑ଣସ୍ଯ ହଵି॒ର୍ଧାନ॑ସ୍ଯ ମେ॒ଥୀ-ନ୍ନି ହ॑ନ୍ତି ଶୀର୍ଷ॒ତ ଏ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ଯଜ॑ମାନ ଆ॒ଶିଷୋ-ଽଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ଦ॒ଣ୍ଡୋ ଵା ଔ॑ପ॒ରସ୍ତୃ॒ତୀଯ॑ସ୍ଯ ହଵି॒ର୍ଧାନ॑ସ୍ଯ ଵଷଟ୍କା॒ରେ-ଣାକ୍ଷ॑-ମଚ୍ଛିନ॒-ଦ୍ଯତ୍-ତୃ॒ତୀଯ॑-ଞ୍ଛ॒ଦିର୍-ହ॑ଵି॒ର୍ଧାନ॑ଯୋ-ରୁଦାହ୍ରି॒ଯତେ॑ ତୃ॒ତୀଯ॑ସ୍ଯ ହଵି॒ର୍ଧାନ॒ସ୍ଯାଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ॒ ଶିରୋ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ଯଦ୍ଧ॑ଵି॒ର୍ଧାନଂ॒-ଵିଁଷ୍ଣୋ॑ ର॒ରାଟ॑ମସି॒ ଵିଷ୍ଣୋଃ᳚ ପୃ॒ଷ୍ଠମ॒ସୀତ୍ଯା॑ହ॒ ତସ୍ମା॑ଦେତାଵ॒ଦ୍ଧା ଶିରୋ॒ ଵିଷ୍ଯୂ॑ତଂ॒-ଵିଁଷ୍ଣୋ॒-ସ୍ସ୍ଯୂର॑ସି॒ ଵିଷ୍ଣୋ᳚ର୍ଧ୍ରୁ॒ଵମ॒ସୀତ୍ଯା॑ହ ଵୈଷ୍ଣ॒ଵଗ୍ଂ ହି ଦେ॒ଵତ॑ଯା ହଵି॒ର୍ଧାନଂ॒-ଯଁ-ମ୍ପ୍ର॑ଥ॒ମ-ଙ୍ଗ୍ର॒ନ୍ଥି-ଙ୍ଗ୍ର॑ଥ୍ନୀ॒ଯାଦ୍ଯ-ତ୍ତ-ନ୍ନ ଵି॑ସ୍ର॒ଗ୍ଂ॒ ସଯେ॒ଦମେ॑ହେନାଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁଃ ପ୍ରମୀ॑ଯେତ॒ ତସ୍ମା॒-ଥ୍ସ ଵି॒ସ୍ରସ୍ଯଃ॑ ॥ 48 ॥
(ପତ୍ନୀ॑ -ହନ୍ଯୁ-ର୍ଵା ପୃଥି॒ଵ୍ଯା-ଵିଷ୍ଯୂ॑ତଂ॒-ଵିଁଷ୍ଣୋଃ॒-ଷଡ୍ଵିଗ୍ଂ॑ଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 9)
ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ତ୍ଵା ସଵି॒ତୁଃ ପ୍ର॑ସ॒ଵ ଇତ୍ଯଭ୍ରି॒ମା ଦ॑ତ୍ତେ॒ ପ୍ରସୂ᳚ତ୍ଯା ଅ॒ଶ୍ଵିନୋ᳚ ର୍ବା॒ହୁଭ୍ଯା॒ମିତ୍ଯା॑ହା॒ଶ୍ଵିନୌ॒ ହି ଦେ॒ଵାନା॑ମଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୂ ଆସ୍ତା᳚-ମ୍ପୂ॒ଷ୍ଣୋ ହସ୍ତା᳚ଭ୍ଯା॒ମିତ୍ଯା॑ହ॒ ଯତ୍ଯୈ॒ ଵଜ୍ର॑ ଇଵ॒ ଵା ଏ॒ଷା ଯଦଭ୍ରି॒ରଭ୍ରି॑ରସି॒ ନାରି॑ର॒ସୀତ୍ଯା॑ହ॒ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ॒ କାଣ୍ଡେ॑ କାଣ୍ଡେ॒ ଵୈ କ୍ରି॒ଯମା॑ଣେ ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍ଂ॑ସି ଜିଘାଗ୍ଂସନ୍ତି॒ ପରି॑ଲିଖିତ॒ଗ୍ଂ॒ ରକ୍ଷଃ॒ ପରି॑ଲିଖିତା॒ ଅରା॑ତଯ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ॒ ରକ୍ଷ॑ସା॒-ମପ॑ହତ୍ଯା [ରକ୍ଷ॑ସା॒-ମପ॑ହତ୍ଯୈ, ଇ॒ଦମ॒ହଗ୍ଂ] 49
ଇ॒ଦମ॒ହଗ୍ଂ ରକ୍ଷ॑ସୋ ଗ୍ରୀ॒ଵା ଅପି॑ କୃନ୍ତାମି॒ ଯୋ᳚-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ଯ-ଞ୍ଚ॑ ଵ॒ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମ ଇତ୍ଯା॑ହ॒ ଦ୍ଵୌ ଵାଵ ପୁରୁ॑ଷୌ॒ ଯ-ଞ୍ଚୈ॒ଵ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ଯଶ୍ଚୈ॑ନ॒-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ତଯୋ॑-ରେ॒ଵା-ଽନ॑ନ୍ତରାଯ-ଙ୍ଗ୍ରୀ॒ଵାଃ କୃ॑ନ୍ତତି ଦି॒ଵେ ତ୍ଵା॒-ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷାଯ ତ୍ଵା ପୃଥି॒ଵ୍ଯୈ ତ୍ଵେତ୍ଯା॑ହୈ॒ଭ୍ଯ ଏ॒ଵୈନାଂ᳚-ଲୋଁ॒କେଭ୍ଯଃ॒ ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ତି ପ॒ରସ୍ତା॑-ଦ॒ର୍ଵାଚୀ॒-ମ୍ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ତି॒ ତସ୍ମା᳚- [ତସ୍ମା᳚ତ୍, ପ॒ରସ୍ତା॑-] 50
-ତ୍ପ॒ରସ୍ତା॑-ଦ॒ର୍ଵାଚୀ᳚-ମ୍ମନୁ॒ଷ୍ଯା॑ ଊର୍ଜ॒ମୁପ॑ ଜୀଵନ୍ତି କ୍ରୂ॒ରମି॑ଵ॒ ଵା ଏ॒ତ-ତ୍କ॑ରୋତି॒ ଯ-ତ୍ଖନ॑ତ୍ଯ॒ପୋ-ଽଵ॑ ନଯତି॒ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ॒ ଯଵ॑ମତୀ॒ରଵ॑ ନଯ॒ତ୍ଯୂର୍ଗ୍ଵୈ ଯଵ॒ ଊର୍ଗୁ॑ଦୁ॒ବଂର॑ ଊ॒ର୍ଜୈଵୋର୍ଜ॒ଗ୍ଂ॒ ସମ॑ର୍ଧଯତି॒ ଯଜ॑ମାନେନ॒ ସମ୍ମି॒ତୌଦୁ॑ବଂରୀ ଭଵତି॒ ଯାଵା॑ନେ॒ଵ ଯଜ॑ମାନ॒ସ୍ତାଵ॑ତୀ-ମେ॒ଵାସ୍ମି॒-ନ୍ନୂର୍ଜ॑-ନ୍ଦଧାତି ପିତୃ॒ଣାଗ୍ଂ ସଦ॑ନମ॒ସୀତି॑ ବ॒ର୍॒ହିରଵ॑ ସ୍ତୃଣାତି ପିତୃଦେଵ॒ତ୍ଯା᳚(1॒)ଗ୍ଗ୍॒- [ପିତୃଦେଵ॒ତ୍ଯା᳚ମ୍, ହ୍ଯେ॑ତ-ଦ୍ଯନ୍ନିଖା॑ତଂ॒-] 51
-ହ୍ଯେ॑ତ-ଦ୍ଯନ୍ନିଖା॑ତଂ॒-ଯଁ-ଦ୍ବ॒ର୍॒ହି-ରନ॑ଵସ୍ତୀର୍ଯ ମିନୁ॒ଯା-ତ୍ପି॑ତୃଦେଵ॒ତ୍ଯା॑ ନିଖା॑ତା ସ୍ଯା-ଦ୍ବ॒ର୍॒ହି-ର॑ଵ॒ସ୍ତୀର୍ଯ॑ ମିନୋତ୍ଯ॒ସ୍ଯା-ମେ॒ଵୈନା᳚-ମ୍ମିନୋ॒ତ୍ଯଥୋ᳚ ସ୍ଵା॒ରୁହ॑-ମେ॒ଵୈନା᳚-ଙ୍କରୋ॒ତ୍ଯୁ-ଦ୍ଦିଵଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ତଭା॒ନା-ଽଽନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ମ୍ପୃ॒ଣେତ୍ଯା॑ହୈ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନାଂ॒-ଵିଁଧୃ॑ତ୍ଯୈ ଦ୍ଯୁତା॒ନସ୍ତ୍ଵା॑ ମାରୁ॒ତୋ ମି॑ନୋ॒ତ୍ଵିତ୍ଯା॑ହ ଦ୍ଯୁତା॒ନୋ ହ॑ ସ୍ମ॒ ଵୈ ମା॑ରୁ॒ତୋ ଦେ॒ଵାନା॒-ମୌଦୁ॑ବଂରୀ-ମ୍ମିନୋତି॒ ତେନୈ॒ଵୈ- [ତେନୈ॒ଵ, ଏ॒ନା॒-ମ୍ମି॒ନୋ॒ତି॒ ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵନି॑-ନ୍ତ୍ଵା] 52
-ନା᳚-ମ୍ମିନୋତି ବ୍ରହ୍ମ॒ଵନି॑-ନ୍ତ୍ଵା କ୍ଷତ୍ର॒ଵନି॒ମିତ୍ଯା॑ହ ଯଥାଯ॒ଜୁରେ॒ଵୈତ-ଦ୍ଘୃ॒ତେନ॑ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ॒ ଆ ପୃ॑ଣେଥା॒ମିତ୍ଯୌଦୁ॑ବଂର୍ଯା-ଞ୍ଜୁହୋତି॒ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଏ॒ଵ ରସେ॑ନାନକ୍ତ୍ଯା॒-ନ୍ତମ॒ନ୍ଵ-ଵ॑ସ୍ରାଵଯତ୍ଯା॒ନ୍ତମେ॒ଵ ଯଜ॑ମାନ॒-ନ୍ତେଜ॑ସା-ନକ୍ତ୍ଯୈ॒ନ୍ଦ୍ରମ॒ସୀତି॑ ଛ॒ଦିରଧି॒ ନି ଦ॑ଧାତ୍ଯୈ॒ନ୍ଦ୍ରଗ୍ଂ ହି ଦେ॒ଵତ॑ଯା॒ ସଦୋ॑ ଵିଶ୍ଵଜ॒ନସ୍ଯ॑ ଛା॒ଯେତ୍ଯା॑ହ ଵିଶ୍ଵଜ॒ନସ୍ଯ॒ ହ୍ଯେ॑ଷା ଛା॒ଯା ଯ-ଥ୍ସଦୋ॒ ନଵ॑ଛଦି॒ [ନଵ॑ଛଦି, ତେଜ॑ସ୍କାମସ୍ଯ] 53
ତେଜ॑ସ୍କାମସ୍ଯ ମିନୁଯା-ତ୍ତ୍ରି॒ଵୃତା॒ ସ୍ତୋମେ॑ନ॒ ସମ୍ମି॑ତ॒-ନ୍ତେଜ॑ସ୍ତ୍ରି॒ଵୃ-ତ୍ତେ॑ଜ॒ସ୍ଵ୍ଯେ॑ଵ ଭ॑ଵ॒-ତ୍ଯେକା॑ଦଶ-ଛଦୀନ୍ଦ୍ରି॒ଯକା॑ମ॒-ସ୍ଯୈକା॑ଦଶାକ୍ଷରା ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଗି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ଯ-ନ୍ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଗି॑ନ୍ଦ୍ରିଯା॒ଵ୍ଯେ॑ଵ ଭ॑ଵତି॒ ପଞ୍ଚ॑ଦଶଛଦି॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯଵତଃ ପଞ୍ଚଦ॒ଶୋ ଵଜ୍ରୋ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯାଭିଭୂତ୍ଯୈ ସ॒ପ୍ତଦ॑ଶଛଦି ପ୍ର॒ଜାକା॑ମସ୍ଯ ସପ୍ତଦ॒ଶଃ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ରାପ୍ତ୍ଯା॒ ଏକ॑ଵିଗ୍ଂଶତିଛଦି ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାକା॑ମ-ସ୍ଯୈକଵି॒ଗ୍ଂ॒ଶ-ସ୍ସ୍ତୋମା॑ନା-ମ୍ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠା ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ଯା ଉ॒ଦରଂ॒-ଵୈଁ ସଦ॒ ଊର୍ଗୁ॑ଦୁ॒ବଂରୋ॑ ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ ଔଦୁ॑ବଂରୀ-ମ୍ମିନୋତି ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ ଏ॒ଵ ପ୍ର॒ଜାନା॒ମୂର୍ଜ॑-ନ୍ଦଧାତି॒ ତସ୍ମା᳚- [ତସ୍ମା᳚ତ୍, ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ ଊ॒ର୍ଜା] 54
-ନ୍ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ ଊ॒ର୍ଜା ଭୁ॑ଞ୍ଜତେ ଯଜମାନଲୋ॒କେ ଵୈ ଦକ୍ଷି॑ଣାନି ଛ॒ଦୀଗ୍ଂଷି॑ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯଲୋ॒କ ଉତ୍ତ॑ରାଣି॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ନ୍ଯୁତ୍ତ॑ରାଣି କରୋତି॒ ଯଜ॑ମାନ-ମେ॒ଵା-ଯ॑ଜମାନା॒ଦୁତ୍ତ॑ର-ଙ୍କରୋତି॒ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଯଜ॑ମା॒ନୋ-ଽଯ॑ଜମାନା॒ଦୁତ୍ତ॑ରୋ ଽନ୍ତର୍ଵ॒ର୍ତାନ୍ କ॑ରୋତି॒ ଵ୍ଯାଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯୈ॒ ତସ୍ମା॒ଦର॑ଣ୍ଯ-ମ୍ପ୍ର॒ଜା ଉପ॑ ଜୀଵନ୍ତି॒ ପରି॑ ତ୍ଵା ଗିର୍ଵଣୋ॒ ଗିର॒ ଇତ୍ଯା॑ହ ଯଥାଯ॒ଜୁରେ॒ଵୈତଦିନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ॒ ସ୍ଯୂର॒ସୀନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ ଧ୍ରୁ॒ଵମ॒ସୀତ୍ଯା॑ହୈ॒ନ୍ଦ୍ରଗ୍ଂ ହି ଦେ॒ଵତ॑ଯା॒ ସଦୋ॒ ଯ-ମ୍ପ୍ର॑ଥ॒ମ-ଙ୍ଗ୍ର॒ନ୍ଥି-ଙ୍ଗ୍ର॑ଥ୍ନୀ॒ଯାଦ୍ଯ-ତ୍ତ-ନ୍ନ ଵି॑ସ୍ର॒ଗ୍ଂ॒ ସଯେ॒ଦମେ॑ହେନାଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁଃ ପ୍ରମୀ॑ଯେତ॒ ତସ୍ମା॒-ଥ୍ସ ଵି॒ସ୍ରସ୍ଯଃ॑ ॥ 55 ॥
(ଅପ॑ହତ୍ଯୈ॒ - ତସ୍ମା᳚ତ୍ - ପିତୃଦେଵ॒ତ୍ଯଂ॑ - ତେନୈ॒ଵ - ନଵ॑ଛଦି॒ - ତସ୍ମା॒ଥ୍ - ସଦଃ॒ - ପଞ୍ଚ॑ଦଶ ଚ) (ଅ. 10)
ଶିରୋ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ଯଦ୍ଧ॑ଵି॒ର୍ଧାନ॑-ମ୍ପ୍ରା॒ଣା ଉ॑ପର॒ଵା ହ॑ଵି॒ର୍ଧାନେ॑ ଖାଯନ୍ତେ॒ ତସ୍ମା᳚-ଚ୍ଛୀ॒ର୍॒ଷ-ନ୍ପ୍ରା॒ଣା ଅ॒ଧସ୍ତା᳚-ତ୍ଖାଯନ୍ତେ॒ ତସ୍ମା॑-ଦ॒ଧସ୍ତା᳚-ଚ୍ଛୀ॒ର୍ଷ୍ଣଃ ପ୍ରା॒ଣା ର॑କ୍ଷୋ॒ହଣୋ॑ ଵଲଗ॒ହନୋ॑ ଵୈଷ୍ଣ॒ଵା-ନ୍ଖ॑ନା॒ମୀତ୍ଯା॑ହ ଵୈଷ୍ଣ॒ଵା ହି ଦେ॒ଵତ॑ଯୋପର॒ଵା ଅସୁ॑ରା॒ ଵୈ ନି॒ର୍ଯନ୍ତୋ॑ ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣେଷୁ॑ ଵଲ॒ଗା-ନ୍ନ୍ଯ॑ଖନ॒-ନ୍ତା-ନ୍ବା॑ହୁମା॒ତ୍ରେ-ଽନ୍ଵ॑ଵିନ୍ଦ॒-ନ୍ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ବାହୁମା॒ତ୍ରାଃ ଖା॑ଯନ୍ତ ଇ॒ଦମ॒ହ-ନ୍ତଂ-ଵଁ॑ଲ॒ଗ-ମୁଦ୍ଵ॑ପାମି॒ [ ] 56
ଯ-ନ୍ନଃ॑ ସମା॒ନୋ ଯମସ॑ମାନୋ ନିଚ॒ଖାନେତ୍ଯା॑ହ॒ ଦ୍ଵୌ ଵାଵ ପୁରୁ॑ଷୌ॒ ଯଶ୍ଚୈ॒ଵ ସ॑ମା॒ନୋ ଯଶ୍ଚାସ॑ମାନୋ॒ ଯମେ॒ଵାସ୍ମୈ॒ ତୌ ଵ॑ଲ॒ଗ-ନ୍ନି॒ଖନ॑ତ॒ସ୍ତ-ମେ॒ଵୋଦ୍ଵ॑ପତି॒ ସନ୍ତୃ॑ଣତ୍ତି॒ ତସ୍ମା॒-ଥ୍ସନ୍ତୃ॑ଣ୍ଣା ଅନ୍ତର॒ତଃ ପ୍ରା॒ଣା ନ ସ-ମ୍ଭି॑ନତ୍ତି॒ ତସ୍ମା॒-ଦସ॑ଭିନ୍ନ୍ନାଃ ପ୍ରା॒ଣା ଅ॒ପୋ-ଽଵ॑ ନଯତି॒ ତସ୍ମା॑-ଦା॒ର୍ଦ୍ରା ଅ॑ନ୍ତର॒ତଃ ପ୍ରା॒ଣା ଯଵ॑ମତୀ॒-ରଵ॑ ନଯ॒- [-ରଵ॑ ନଯତି, ଊର୍ଗ୍ଵୈ] 57
-ତ୍ଯୂର୍ଗ୍ଵୈ ଯଵଃ॑ ପ୍ରା॒ଣା ଉ॑ପର॒ଵାଃ ପ୍ରା॒ଣେଷ୍ଵେ॒ଵୋର୍ଜ॑-ନ୍ଦଧାତି ବ॒ର୍॒ହିରଵ॑ ସ୍ତୃଣାତି॒ ତସ୍ମା᳚ଲ୍ଲୋମ॒ଶା ଅ॑ନ୍ତର॒ତଃ ପ୍ରା॒ଣା ଆଜ୍ଯେ॑ନ॒ ଵ୍ଯାଘା॑ରଯତି॒ ତେଜୋ॒ ଵା ଆଜ୍ଯ॑-ମ୍ପ୍ରା॒ଣା ଉ॑ପର॒ଵାଃ ପ୍ରା॒ଣେଷ୍ଵେ॒ଵ ତେଜୋ॑ ଦଧାତି॒ ହନୂ॒ ଵା ଏ॒ତେ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ଯଦ॑ଧି॒ଷଵ॑ଣେ॒ ନ ସ-ନ୍ତୃ॑ଣ॒ତ୍ତ୍ଯ ସ॑ତୃଂଣ୍ଣେ॒ ହି ହନୂ॒ ଅଥୋ॒ ଖଲୁ॑ ଦୀର୍ଘସୋ॒ମେ ସ॒ତୃନ୍ଦ୍ଯେ॒ ଧୃତ୍ଯୈ॒ ଶିରୋ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ଯଦ୍ଧ॑ଵି॒ର୍ଧାନ॑- [ଯଦ୍ଧ॑ଵି॒ର୍ଧାନ᳚ମ୍, ପ୍ରା॒ଣା ଉ॑ପର॒ଵା ହନୂ॑] 58
-ମ୍ପ୍ରା॒ଣା ଉ॑ପର॒ଵା ହନୂ॑ ଅଧି॒ଷଵ॑ଣେ ଜି॒ହ୍ଵା ଚର୍ମ॒ ଗ୍ରାଵା॑ଣୋ॒ ଦନ୍ତା॒ ମୁଖ॑ମାହଵ॒ନୀଯୋ॒ ନାସି॑କୋ-ତ୍ତରଵେ॒ଦି-ରୁ॒ଦର॒ଗ୍ଂ॒ ସଦୋ॑ ଯ॒ଦା ଖଲୁ॒ ଵୈ ଜି॒ହ୍ଵଯା॑ ଦ॒ଥ୍ସ୍ଵଧି॒ ଖାଦ॒ତ୍ଯଥ॒ ମୁଖ॑-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ଯ॒ଦା ମୁଖ॒-ଙ୍ଗଚ୍ଛ॒ତ୍ଯଥୋ॒ଦର॑-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି॒ ତସ୍ମା᳚ଦ୍ଧଵି॒ର୍ଧାନେ॒ ଚର୍ମ॒ନ୍ନଧି॒ ଗ୍ରାଵ॑ଭିରଭି॒ଷୁତ୍ଯା॑-ଽଽହଵ॒ନୀଯେ॑ ହୁ॒ତ୍ଵା ପ୍ର॒ତ୍ଯଞ୍ଚଃ॑ ପ॒ରେତ୍ଯ॒ ସଦ॑ସି ଭକ୍ଷଯନ୍ତି॒ ଯୋ ଵୈ ଵି॒ରାଜୋ॑ ଯଜ୍ଞମୁ॒ଖେ ଦୋହଂ॒-ଵେଁଦ॑ ଦୁ॒ହ ଏ॒ଵୈ ନା॑ମି॒ଯଂ-ଵୈଁ ଵି॒ରା-ଟ୍ତସ୍ଯୈ॒ ତ୍ଵକ୍ଚର୍ମୋଧୋ॑-ଽଧି॒ଷଵ॑ଣେ॒ ସ୍ତନା॑ ଉପର॒ଵା ଗ୍ରାଵା॑ଣୋ ଵ॒ଥ୍ସା ଋ॒ତ୍ଵିଜୋ॑ ଦୁହନ୍ତି॒ ସୋମଃ॒ ପଯୋ॒ ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ଦୁ॒ହ ଏ॒ଵୈନା᳚ମ୍ ॥ 59 ॥
(ଵ॒ପା॒ମି॒-ଯଵ॑ମତୀ॒ରଵ॑ ନଯତି-ହଵି॒ର୍ଧାନ॑-ମେ॒ଵ-ତ୍ରଯୋ॑ଵିଗ୍ଂଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 11)
(ଯଦୁ॒ଭୌ - ଦେ॑ଵାସୁ॒ରାଃ ମି॒ଥ - ସ୍ତେଷାଗ୍ଂ॑ - ସୁଵ॒ର୍ଗଂ - ଁଯଦ୍ଵା ଅନୀ॑ଶାନଃ - ପୁ॒ରୋହ॑ଵିଷି॒ - ତେଭ୍ଯଃ॒ - ସୋତ୍ତ॑ରଵେ॒ଦି - ର୍ବ॒ଦ୍ଧନ୍ - ଦେ॒ଵସ୍ଯା-ଽଭ୍ରିଂ॒-ଵଁଜ୍ରଃ - ଶିରୋ॒ ଵା - ଏକା॑ଦଶ )
(ଯଦୁ॒ଭା - ଵିତ୍ଯା॑ହ ଦେ॒ଵାନାଂ᳚ - ଁଯ॒ଜ୍ଞୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॒ - ନ ରଥା॑ଯ॒ - ଯଜ॑ମାନାଯ - ପ॒ରସ୍ତା॑ଦ॒ର୍ଵାଚୀ॒ - ନ୍ନଵ॑ ପଞ୍ଚା॒ଶତ୍)
(ଯଦୁ॒ଭୌ, ଦୁ॒ହ ଏ॒ଵୈନା᳚ମ୍)
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵିତୀଯଃ ପ୍ରଶ୍ନ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe dvitīyaḥ praśnaḥ - somamantrabrāhmaṇanirūpaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
yadu॒bhau vi॒mucyā̭-''ti॒thya-ṅgṛ̭hṇī॒yā-dya॒jñaṃ-vi~cchi̭ndyā॒-dyadu॒bhāva-vi̭mucya॒ yathā-'nā̭gatāyā-''ti॒thya-ṅkri॒yatḙ tā॒dṛge॒va ta-dvimṷkto॒-'nyo̭-'na॒ḍvā-nbhava॒tya vi̭mukto॒-'nyo-'thā̭-''ti॒thya-ṅgṛ̭hṇāti ya॒jñasya॒ santa̭tyai॒ patnya॒nvāra̭bhate॒ patnī॒ hi pārī̭ṇahya॒syeśe॒ patni̭yai॒ vānṷmata॒-nnirva̭pati॒ yadvai patnī̭ ya॒jñasya̭ ka॒roti̭ mithu॒na-ntadatho॒ patni̭yā e॒vai- [patni̭yā e॒va, e॒ṣa] 1
-ṣa ya॒jñasyā᳚nvāra॒bhoṃ 'na̭vacchittyai॒ yāva̭-dbhi॒rvai rājā̭-'nuca॒rairā॒gaccha̭ti॒ sarve᳚bhyo॒ vai tebhya̭ āti॒thya-ṅkri̭yate॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vai soma̭sya॒ rājño̭-'nuca॒rāṇya॒gne-rā̭ti॒thyama̭si॒ viṣṇa̭ve॒ tvetyā̭ha gāyatri॒yā e॒vaitena̭ karoti॒ soma̭syā-''ti॒thyama̭si॒ viṣṇa̭ve॒ tvetyā̭ha tri॒ṣṭubha̭ e॒vaitena̭ karo॒tyati̭therāti॒thyama̭si॒ viṣṇa̭ve॒ tvetyā̭ha॒ jaga̭tyā [jaga̭tyai, e॒vaitena̭] 2
e॒vaitena̭ karotya॒gnaye᳚ tvā rāyaspoṣa॒dāvnne॒ viṣṇa̭ve॒ tvetyā̭hānu॒ṣṭubha̭ e॒vaitena̭ karoti śye॒nāya̭ tvā soma॒bhṛte॒ viṣṇa̭ve॒ tvetyā̭ha gāyatri॒yā e॒vaitena̭ karoti॒ pañca॒ kṛtvo̭ gṛhṇāti॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundhe brahmavā॒dino̭ vadanti॒ kasmā᳚-thsa॒tyā-dgā̭yatri॒yā ṷbha॒yata̭ āti॒thyasya̭ kriyata॒ iti॒ yade॒vā-'da-ssoma॒mā- [yade॒vā-'da-ssoma॒mā, āha̭ra॒-ttasmā᳚-] 3
-'ha̭ra॒-ttasmā᳚-dgāyatri॒yā ṷbha॒yata̭ āti॒thyasya̭ kriyate pu॒rastā᳚cco॒ pari̭ṣṭācca॒ śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya॒ yadā̭ti॒thya-nnava̭kapālaḥ puro॒ḍāśo̭ bhavati॒ tasmā᳚nnava॒dhā śiro॒ viṣyṷ̄ta॒-nnava̭kapālaḥ puro॒ḍāśo̭ bhavati॒ te traya̭strikapā॒lāstri॒vṛtā॒ stomḙna॒ sammi̭tā॒steja̭stri॒vṛ-tteja̭ e॒va ya॒jñasya̭ śī॒r॒ṣa-nda̭dhāti॒ nava̭kapālaḥ puro॒ḍāśo̭ bhavati॒ te traya̭strikapā॒lāstri॒vṛtā᳚ prā॒ṇena॒ sammi̭tāstri॒vṛdvai [ ] 4
prā॒ṇa-stri॒vṛta̭me॒va prā॒ṇama̭bhipū॒rvaṃ-ya~॒jñasya̭ śī॒r॒ṣa-nda̭dhāti pra॒jāpa̭te॒rvā e॒tāni॒ pakṣmā̭ṇi॒ yada̭śvavā॒lā ai᳚kṣa॒vī ti॒raścī॒ yadāśva̭vālaḥ prasta॒ro bhava̭tyaikṣa॒vī ti॒raścī᳚ pra॒jāpa̭tere॒va taccakṣu॒-ssambha̭rati de॒vā vai yā āhṷtī॒rajṷhavu॒stā asṷrā ni॒ṣkāva̭māda॒-nte de॒vāḥ kā᳚rṣma॒rya̭mapaśyan karma॒ṇyo̭ vai karmai̭nena kurvī॒teti॒ te kā᳚rṣmarya॒mayā᳚-npari॒dhī- [-npari॒dhīn, a॒ku॒rva॒ta॒ tairvai] 5
-na̭kurvata॒ tairvai te rakṣā॒g॒syapā᳚ghnata॒ ya-tkā᳚rṣmarya॒mayāḥ᳚ pari॒dhayo॒ bhava̭nti॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ sagg spa̭rśayati॒ rakṣa̭sā॒mana̭nva-vacārāya॒ na pu॒rastā॒-tpari̭ dadhātyādi॒tyo hyḙvodya-npu॒rastā॒-drakṣāg̭syapa॒hantyū॒rdhve sa॒midhā॒vā da̭dhātyu॒pari̭ṣṭāde॒va rakṣā॒g॒syapa̭ hanti॒ yajṷṣā॒-'nyā-ntū॒ṣṇīma॒nyā-mmi̭thuna॒tvāya॒ dve ā da̭dhāti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai brahmavā॒dino̭ vada- [vadanti, a॒gniśca॒ vā] 6
-ntya॒gniśca॒ vā e॒tau soma̭śca ka॒thā somā̭yā-''ti॒thya-ṅkri॒yate॒ nāgnaya॒ iti॒ yada॒gnāva॒gni-mma̭thi॒tvā pra॒hara̭ti॒ tenai॒vāgnaya̭ āti॒thya-ṅkri̭ya॒te 'tho॒ khalvā̭hura॒gni-ssarvā̭ de॒vatā॒ iti॒ yaddha॒virā॒sādyā॒gni-mmantha̭ti ha॒vyāyai॒vā-''sa̭nnāya॒ sarvā̭ de॒vatā̭ janayati || 7 ||
(patni̭yā e॒va - jaga̭tyā॒ - ā - tri॒vṛdvai - pa̭ri॒dhīn - va̭da॒ntye - ka̭catvārigṃśacca) (a. 1)
de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒-nte de॒vā mi॒tho vipri̭yā āsa॒-nte᳚-'(1॒)nyo᳚-'nyasmai॒ jyaiṣṭhyā॒yāti̭ṣṭhamānāḥ pañca॒dhā vya̭krāmanna॒gnirvasṷbhi॒-ssomo̭ ru॒drairindro̭ ma॒rudbhi॒-rvarṷṇa ādi॒tyai-rbṛha॒spati॒-rviśvai᳚rde॒vaistḙ 'manya॒ntāsṷrebhyo॒ vā i॒da-mbhrātṛ̭vyebhyo raddhyāmo॒ yanmi॒tho vipri̭yā॒-ssmo yā na̭ i॒māḥ pri॒yāsta॒nuva॒stā-ssa॒mava̭dyāmahai॒ tābhya॒-ssa nir-ṛ̭cchā॒dyo [nir-ṛ̭cchā॒dyaḥ, naḥ॒ pra॒tha॒mo᳚(1॒)-'nyo᳚] 8
naḥ̭ pratha॒mo᳚(1॒)-'nyo᳚-'nyasmai॒ druhyā॒diti॒ tasmā॒dya-ssatā̭nūnaptriṇā-mpratha॒mo druhya̭ti॒ sa ārti॒mārccha̭ti॒ ya-ttā̭nūna॒ptragṃ sa̭mava॒dyati॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati॒ pañca॒ kṛtvo-'va̭dyati pañca॒dhā hi te ta-thsa̭ma॒vādya॒ntātho॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundha॒ āpa̭taye tvā gṛhṇā॒mītyā̭ha prā॒ṇo vā [prā॒ṇo vai, āpa̭tiḥ] 9
āpa̭tiḥ prā॒ṇame॒va prī̭ṇāti॒ pari̭pataya॒ ityā̭ha॒ mano॒ vai pari̭pati॒rmana̭ e॒va prī̭ṇāti॒ tanū॒naptra॒ ityā̭ha ta॒nuvo॒ hi te tā-ssa̭ma॒vādya̭nta śākva॒rāyetyā̭ha॒ śaktyai॒ hi te tā-ssa̭ma॒vādya̭nta॒ śakma॒-nnoji̭ṣṭhā॒yetyā॒hauji̭ṣṭha॒gṃ॒ hi te ta dā॒tmanaḥ̭ sama॒vādya॒ntā--nā̭dhṛṣṭa-masyanādhṛ॒ṣya-mityā॒hā-'nā̭dhṛṣṭa॒gg॒ hyḙtada̭nādhṛ॒ṣya-nde॒vānā॒-moja॒ [de॒vānā॒-mojaḥ̭, ityā̭ha] 10
ityā̭ha de॒vānā॒g॒ hyḙtadojo̭-'bhiśasti॒pā a̭nabhiśaste॒nyamityā̭hā-bhiśasti॒pā hyḙtada̭ -nabhiśaste॒nyamanṷ me dī॒kṣā-ndī॒kṣāpa̭ti-rmanyatā॒mityā̭ha yathāya॒jure॒vaita-dghṛ॒taṃ-vai~ de॒vā vajra̭-ṅkṛ॒tvā soma̭maghna-nnanti॒kami̭va॒ khalu॒ vā a̭syai॒tacca̭ranti॒ ya-ttā̭nūna॒ptreṇa̭ pra॒cara̭ntya॒gṃ॒ śuragṃ̭ śuste deva so॒mā-'' pyā̭yatā॒-mityā̭ha॒ ya- [-mityā̭ha॒ yat, e॒vāsyā̭-] 11
-de॒vāsyā̭-puvā॒yate॒ yanmīya̭te॒-tade॒vāsyai॒tenā-'' pyā̭yaya॒tyā tubhya॒mindraḥ̭ pyāyatā॒mā tvamindrā̭ya pyāya॒svetyā̭-ho॒bhāve॒vendra̭-ñca॒ soma॒-ñcā-''pyā̭yaya॒tyā pyā̭yaya॒ sakhī᳚n-thsa॒nyā me॒dhayetyā̭ha॒rtvijo॒ vā a̭sya॒ sakhā̭ya॒stā-ne॒vā-''pyā̭yayati sva॒sti tḙ deva soma su॒tyāma̭śī॒ye- [su॒tyāma̭śī॒ya, ityā̭hā॒ ''śiṣa̭-] 12
-tyā̭hā॒ ''śiṣa̭-me॒vaitāmā śā᳚ste॒ pra vā e॒te᳚-'smā-llo॒kāccya̭vante॒ ye soma̭mā-pyā॒yaya̭ntya-ntarikṣadeva॒tyo̭ hi soma॒ āpyā̭yita॒ eṣṭā॒ rāyaḥ॒ preṣe bhagā॒yetyā̭ha॒ dyāvā̭pṛthi॒vībhyā̭me॒va na̭ma॒skṛtyā॒smin ~lo॒ke prati̭ tiṣṭhanti devāsu॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒-nte de॒vā bibhya̭to॒-'gni-mprāvi̭śa॒-ntasmā̭dāhura॒gni-ssarvā̭ de॒vatā॒ iti॒ te᳚- [de॒vatā॒ iti॒ te, a॒gnime॒va] 13
-'gnime॒va varṷ̄tha-ṅkṛ॒tvā 'sṷrāna॒bhya̭bhava-nna॒gnimi̭va॒ khalu॒ vā e॒ṣa pravi̭śati॒ yo̭-'vāntaradī॒kṣāmu॒paiti॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavatyā॒tmāna̭me॒va dī॒kṣayā̭ pāti pra॒jāma̭vāntaradī॒kṣayā̭ santa॒rā-mmekha̭lāgṃ sa॒māya̭cchate pra॒jā hyā᳚tmano-'nta̭ratarā ta॒ptavra̭to bhavati॒ mada̭ntībhirmārjayate॒ nirhya̭gni-śśī॒tena॒ vāya̭ti॒ sami̭ddhyai॒ yā tḙ agne॒ rudri̭yā ta॒nūrityā̭ha॒ svayai॒vaina̭-dde॒vata̭yā vratayati sayoni॒tvāya॒ śāntyai᳚ || 14 ||
(yo - vā - oja̭ - āha॒ ya - da̭śī॒ye - ti॒ te᳚ - 'gna॒ - ekā̭daśa ca) (a. 2)
teṣā॒masṷrāṇā-nti॒sraḥ pura̭ āsa-nnaya॒sma-yya̭va॒mā-'tha̭ raja॒tā-'tha॒ hari̭ṇī॒ tā de॒vā jetu॒-nnāśa̭knuva॒-ntā ṷpa॒sadai॒vāji̭gīṣa॒-ntasmā̭dāhu॒ryaścai॒vaṃ-ve~da॒ yaśca॒ nopa॒sadā॒ vai ma̭hāpu॒ra-ñja̭ya॒ntīti॒ ta iṣu॒gṃ॒ sama̭skurvatā॒- gnimanī̭ka॒gṃ॒ somagṃ̭ śa॒lyaṃ-vi~ṣṇu॒-nteja̭na॒-nte᳚-'bruva॒n ka i॒māma̭siṣya॒tīti̭ [ ] 15
ru॒dra itya̭bruva-nru॒dro vai krū॒ra-sso᳚-'sya॒tviti॒ so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇā a॒hame॒va pa̭śū॒nā-madhi̭patirasā॒nīti॒ tasmā᳚-dru॒draḥ pa̭śū॒nā-madhi̭pati॒stāgṃ ru॒dro-'vā̭sṛja॒-thsa ti॒sraḥ puro̭ bhi॒ttvaibhyo lo॒kebhyo- 'sṷrā॒-nprāṇṷdata॒ yadṷpa॒sada̭ upasa॒dyante॒ bhrātṛ̭vyaparāṇutyai॒ nānyāmāhṷti-mpu॒rastā᳚-jjuhuyā॒-dyada॒nyāmāhṷti-mpu॒rastā᳚-jjuhu॒yā- [-jjuhu॒yāt, a॒nyanmukha̭-ṅkuryā-] 16
-da॒nyanmukha̭-ṅkuryā-thsru॒veṇā̭-'ghā॒ramā ghā̭rayati ya॒jñasya॒ prajñā᳚tyai॒ parāṃ̭ati॒kramya̭ juhoti॒ parā̭ca e॒vaibhyo lo॒kebhyo॒ yaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyā॒-npra ṇṷdate॒ puna̭ratyā॒kramyo̭pa॒sada̭-ñjuhoti pra॒ṇudyai॒vaibhyo lo॒kebhyo॒ bhrātṛ̭vyāñji॒tvā bhrā̭tṛvyalo॒ka-ma॒bhyāro̭hati de॒vā vai yāḥ prā॒tarṷpa॒sada̭ u॒pāsī̭da॒-nnahna॒stābhi॒rasṷrā॒-nprāṇṷdanta॒ yā-ssā॒yagṃ rātri̭yai॒ tābhi॒rya-thsā॒ya-mprā̭ta-rupa॒sada̭- [-rupa॒sadaḥ̭, u॒pa॒sa॒dyantḙ] 17
upasa॒dyantḙ 'horā॒trābhyā̭me॒va ta-dyaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyā॒-npra ṇṷdate॒ yāḥ prā॒taryā॒jyā᳚-ssyustā-ssā॒ya-mpṷro-'nuvā॒kyāḥ᳚ kuryā॒dayā̭tayāmatvāya ti॒sra ṷpa॒sada॒ upai̭ti॒ traya̭ i॒me lo॒kā i॒māne॒va lo॒kā-nprī̭ṇāti॒ ṣaṭ-thsa-mpa̭dyante॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti॒ dvāda̭śā॒hīne॒ soma॒ upai̭ti॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssa̭vanthsa॒rame॒va prī̭ṇāti॒ catṷrvigṃśati॒-ssa- [catṷrvigṃśati॒-ssam, pa॒dya॒nte॒ catṷrvigṃśati-] 18
-mpa̭dyante॒ catṷrvigṃśati-rardhamā॒sā a̭rdhamā॒sāne॒va prī̭ṇā॒tyārā᳚grā-mavāntaradī॒kṣā-mupḙyā॒dyaḥ kā॒mayḙtā॒-'smi-nmḙ lo॒ke-'rdhṷkagg syā॒dityeka॒magre-'tha॒ dvāvatha॒ trīnatha̭ ca॒tura̭ e॒ṣā vā ārā᳚grā 'vāntaradī॒kṣā 'sminne॒vāsmai̭ lo॒ke-'rdhṷka-mbhavati pa॒rova̭rīyasī-mavāntaradī॒kṣā-mupḙyā॒dyaḥ kā॒mayḙtā॒muṣmi̭-nme lo॒ke-'rdhṷkagg syā॒diti̭ ca॒turo-'gre 'tha॒ trīnatha॒ dvāvathaika̭me॒ṣā vai pa॒rova̭rīyasya-vāntaradī॒kṣā 'muṣmi̭nne॒vāsmai̭ lo॒ke-'rdhṷka-mbhavati || 19 ||
(a॒si॒ṣya॒tīti̭ - juhu॒yāth - sā॒ya-mprā̭tarupa॒sada॒ - ścatṷrvigṃśati॒-ssaṃ - ca॒turo-'gre॒ - ṣoḍa̭śa ca) (a. 3)
su॒va॒rgaṃ-vā~ e॒te lo॒kaṃ-ya~̭nti॒ ya ṷpa॒sada̭ upa॒yanti॒ teṣāṃ॒-ya~ u॒nnaya̭te॒ hīya̭ta e॒va sa noda̭ne॒ṣīti॒ sū᳚nnīyamiva॒ yo vai svā॒rthetāṃ᳚-ya~॒tāg śrā॒nto hīya̭ta u॒ta sa ni॒ṣṭyāya̭ sa॒ha va̭sati॒ tasmā᳚-thsa॒kṛdu॒nnīya॒ nāpa̭ra॒munna̭yeta da॒ddhnonna̭yetai॒tadvai pa̭śū॒nāgṃ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va pa॒śūnava̭ rundhe [ ] 20
ya॒jño de॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ viṣṇṷ̄ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā sa pṛ̭thi॒vī-mprāvi̭śa॒-tta-nde॒vā hastā᳚n-thsa॒gṃ॒ rabhyai᳚ccha॒-ntamindra̭ u॒paryṷpa॒ryatya̭krāma॒-thso᳚-'bravī॒-tko mā॒-'yamu॒paryṷpa॒ryatya̭kramī॒-ditya॒ha-ndu॒rge hantetyatha॒ kastvamitya॒ha-ndu॒rgādāha॒rteti॒ so᳚-'bravī-ddu॒rge vai hantā̭-'vocathā varā॒ho̭-'yaṃ-vā~̭mamo॒ṣa- [-~vā̭mamo॒ṣaḥ, sa॒ptā॒nā] 21
-ssa̭ptā॒nā-ṅgi̭rī॒ṇā-mpa॒rastā᳚dvi॒ttaṃ-ve~dya॒masṷrāṇā-mbibharti॒ ta-ñja̭hi॒ yadi̭ du॒rge hantā-'sīti॒ sa da̭rbhapuñjī॒lamu॒-dvṛhya̭ sa॒pta gi॒rī-nbhi॒ttvā tama̭ha॒n-thso᳚-'bravī-ddu॒rgādvā āha̭rtāvocathā e॒tamā ha॒reti॒ tame᳚bhyo ya॒jña e॒va ya॒jñamā-'ha̭ra॒dya-ttadvi॒ttaṃ-ve~dya॒masṷrāṇā॒-mavi̭ndanta॒ tadekaṃ॒-ve~dyai̭ vedi॒tva-masṷrāṇāṃ॒- [-masṷrāṇām, vā i॒yamagra̭] 22
-~vā i॒yamagra̭ āsī॒-dyāva॒dāsī̭naḥ parā॒paśya̭ti॒ tāva̭-dde॒vānā॒-nte de॒vā a̭bruva॒nnastve॒va no॒-'syāmapīti॒ kiya̭dvo dāsyāma॒ iti॒ yāva̭di॒yagṃ sa̭lāvṛ॒kī triḥ pa̭ri॒krāma̭ti॒ tāva̭nno da॒tteti॒ sa indraḥ̭ salāvṛ॒kī rū॒pa-ṅkṛ॒tvemā-ntri-ssa॒rvataḥ॒ parya̭krāma॒-ttadi॒māma̭vindanta॒ yadi॒māmavi̭ndanta॒ ta-dvedyai̭ vedi॒tvagṃ [vedi॒tvam, sā vā i॒yagṃ] 23
sā vā i॒yagṃ sarvai॒va vedi॒riya̭ti śakṣyā॒mīti॒ tvā a̭va॒māya̭ yajante tri॒gṃ॒śa-tpa॒dāni̭ pa॒ścā-tti॒raścī̭ bhavati॒ ṣaṭtrigṃ̭śa॒-tprācī॒ catṷrvigṃśatiḥ pu॒rastā᳚-tti॒raścī॒ daśa̭daśa॒ sampa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājai॒vānnādya॒mava̭ rundha॒ uddha̭nti॒ yade॒vāsyā̭ ame॒ddhya-ntadapa̭ ha॒ntyuddha̭nti॒ tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ parā̭ bhavanti ba॒r॒hi-sstṛ̭ṇāti॒ tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ puna॒rā bha̭va॒ntyutta̭ra-mba॒r॒hiṣa̭ uttaraba॒r॒hi-sstṛ̭ṇāti pra॒jā vai ba॒r॒hiryaja̭māna uttara ba॒r॒hi ryaja̭māna-me॒vā-ya̭jamānā॒dutta̭ra-ṅkaroti॒ tasmā॒-dyaja̭mā॒no 'ya̭jamānā॒dutta̭raḥ || 24 ||
(ru॒ndhe॒ - vā॒ma॒mo॒ṣo - vḙdi॒tvamasṷrāṇāṃ - ~vedi॒tvaṃ - bha̭vanti॒ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 4)
yadvā anī̭śāno bhā॒ramā̭da॒tte vi vai sa li̭śate॒ ya-ddvāda̭śa sā॒hnasyo̭pa॒sada॒-ssyusti॒stro̭-'hīna̭sya ya॒jñasya॒ vilo̭ma kriyeta ti॒sra e॒va sā॒hnasyo̭pa॒sado॒ dvāda̭śā॒hīna̭sya ya॒jñasya̭ savīrya॒tvāyātho॒ salo̭ma kriyate va॒thsasyaika॒-sstano̭ bhā॒gī hi so-'thaika॒gg॒ stanaṃ̭-vra~॒tamupai॒tyatha॒ dvāvatha॒ trīnatha̭ ca॒tura̭ e॒tadvai [ ] 25
kṣu॒rapa̭vi॒ nāma̭ vra॒taṃ-ye~na॒ pra jā॒tā-nbhrātṛ̭vyā-nnu॒date॒ prati̭ jani॒ṣyamā̭ṇā॒natho॒ kanī̭yasai॒va bhūya॒ upai̭ti ca॒turo-'gre॒ stanā᳚n vra॒tamupai॒tyatha॒ trīnatha॒ dvāvathaika̭me॒tadvai sṷjagha॒na-nnāma̭ vra॒ta-nta̭pa॒syagṃ̭ suva॒rgya̭matho॒ praiva jā̭yate pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭ryavā॒gū rā̭ja॒nya̭sya vra॒ta-ṅkrū॒reva॒ vai ya̭vā॒gūḥ krū॒ra i̭va [krū॒ra i̭va, rā॒ja॒nyo̭ vajra̭sya] 26
rāja॒nyo̭ vajra̭sya rū॒pagṃ samṛ̭ddhyā ā॒mikṣā॒ vaiśya̭sya pākaya॒jñasya̭ rū॒pa-mpuṣṭyai॒ payo᳚ brāhma॒ṇasya॒ tejo॒ vai brā᳚hma॒ṇastejaḥ॒ paya॒steja̭sai॒va tejaḥ॒ paya̭ ā॒tma-ndha॒tte 'tho॒ paya̭sā॒ vai garbhā̭ vardhante॒ garbha̭ iva॒ khalu॒ vā e॒ṣa ya-ddī᳚kṣi॒to yada̭sya॒ payo᳚ vra॒ta-mbhava̭tyā॒tmāna̭me॒va ta-dva̭rdhayati॒ trivra̭to॒ vai manṷrāsī॒-ddvivra̭tā॒ asṷrā॒ eka̭vratā [eka̭vratāḥ, de॒vāḥ prā॒tarma॒ddhyandi̭ne] 27
de॒vāḥ prā॒tarma॒ddhyandi̭ne sā॒ya-nta-nmano᳚rvra॒tamā̭sī-tpākaya॒jñasya̭ rū॒pa-mpuṣṭyai᳚ prā॒taśca̭ sā॒ya-ñcāsṷrāṇā-nnirma॒ddhya-ṅkṣu॒dho rū॒pa-ntata॒ste parā̭-'bhava-nma॒ddhyandi̭ne maddhyarā॒tre de॒vānā॒-ntata॒stḙ-'bhavan-thsuva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n॒. yada̭sya ma॒ddhyandi̭ne maddhyarā॒tre vra॒ta-mbhava̭ti maddhya॒to vā annḙna bhuñjate maddhya॒ta e॒va tadūrja̭-ndhatte॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ [bhava̭tyā॒tmanā᳚, parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo] 28
parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati॒ garbho॒ vā e॒ṣa ya-ddī᳚kṣi॒to yoni̭ rdīkṣitavimi॒taṃ-ya~-ddī᳚kṣi॒to dī᳚kṣitavimi॒tā-tpra॒vase॒-dyathā॒ yone॒rgarbha॒-sskanda̭ti tā॒dṛge॒va tanna pra̭vasta॒vya̭mā॒tmano̭ gopī॒thāyai॒ṣa vai vyā॒ghraḥ kṷlago॒po yada॒gnistasmā॒-dya-ddī᳚kṣi॒taḥ pra॒vase॒-thsa ḙnamīśva॒ro̭-'nū॒tthāya॒ hanto॒rna pra̭vasta॒vya̭mā॒tmano॒ guptyai̭ dakṣiṇa॒ta-śśa̭ya e॒tadvai yaja̭mānasyā॒ ''yata̭na॒gg॒sva e॒vā-''yata̭ne śaye॒ 'gnima̭bhyā॒vṛtya̭ śaye de॒vatā̭ e॒va ya॒jñama̭bhyā॒vṛtya̭ śaye || 29 ||
(e॒tadvai-krū॒ra i॒vai-ka̭vratā-ā॒tmanā॒-yaja̭mānasya॒-trayo̭daśa ca) (a. 5)
pu॒roha̭viṣi deva॒yaja̭ne yājaye॒dya-ṅkā॒maye॒topai̭na॒mutta̭ro ya॒jño na̭meda॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñja̭ye॒ditye॒tadvai pu॒roha̭virdeva॒yaja̭naṃ॒-ya~sya॒ hotā᳚ prātaranuvā॒ka -ma̭nubru॒va-nna॒gnima॒pa ā̭di॒tyama॒bhi vi॒paśya॒tyupai̭na॒mutta̭ro ya॒jño na̭matya॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñja̭yatyā॒pte dḙva॒yaja̭ne yājaye॒--dbhrātṛ̭vyavanta॒-mpanthāṃ᳚-vā~-'dhispa॒r॒śaye᳚-tka॒rtaṃ-vā~॒ yāva॒nnāna̭se॒ yāta॒vai [ ] 30
na rathā̭yai॒tadvā ā॒pta-ndḙva॒yaja̭namā॒pnotye॒va bhrātṛ̭vya॒-nnaina॒-mbhrātṛ̭vya āpno॒tyeko᳚nnate deva॒ya̭jane yājaye-tpa॒śukā̭ma॒-meko᳚nnatā॒dvai dḙva॒yaja̭nā॒daṅgi̭rasaḥ pa॒śūna̭sṛjantānta॒rā sa̭dohavirdhā॒ne ṷnna॒tagg syā̭de॒tadvā eko᳚nnata-ndeva॒yaja̭na-mpaśu॒māne॒va bha̭vati॒ tryṷnnate deva॒yaja̭ne yājaye-thsuva॒rgakā̭ma॒-ntryṷnnatā॒dvai dḙva॒yaja̭nā॒daṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya-nnanta॒rā ''ha̭va॒nīya̭-ñca havi॒rdhāna̭-ñco- [havi॒rdhāna̭-ñca, u॒nna॒tagg syā̭danta॒rā] 31
-nna॒tagg syā̭danta॒rā ha̭vi॒rdhāna̭-ñca॒ sada̭ścānta॒rā sada̭śca॒ gārha̭patya-ñcai॒tadvai tryṷnnata-ndeva॒yaja̭nagṃ suva॒rgame॒va lo॒kamḙti॒ prati̭ṣṭhite deva॒yaja̭ne yājaye-tprati॒ṣṭhākā̭mame॒tadvai prati̭ṣṭhita-ndeva॒yaja̭naṃ॒-ya~-thsa॒rvataḥ̭ sa॒ma-mpratye॒va ti̭ṣṭhati॒ yatrā॒nyā a̭nyā॒ oṣa̭dhayo॒ vyati̭ṣaktā॒-ssyusta-dyā̭jaye-tpa॒śukā̭mame॒tadvai pa̭śū॒nāgṃ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒vāsmai̭ pa॒śū- [pa॒śūn, ava̭ rundhe] 32
-nava̭ rundhe paśu॒māne॒va bha̭vati॒ nir-ṛ̭tigṛhīte deva॒yaja̭ne yājaye॒dya-ṅkā॒mayḙta॒ nir-ṛ̭tyāsya ya॒jña-ṅgrā̭hayeya॒mitye॒tadvai nir-ṛ̭tigṛhīta-ndeva॒yaja̭naṃ॒-ya~-thsa॒dṛśyai̭ sa॒tyā̭ ṛ॒kṣa-nnir-ṛ̭tyai॒vāsya̭ ya॒jña-ṅgrā̭hayati॒ vyāvṛ̭tte deva॒yaja̭ne yājaye-dvyā॒vṛtkā̭maṃ॒-ya~-mpātrḙ vā॒ talpḙ vā॒ mīmāgṃ̭sera-nprā॒cīna̭māhava॒nīyā᳚-tprava॒ṇagg syā᳚-tpratī॒cīna॒-ṅgārha̭patyāde॒tadvai vyāvṛ̭tta-ndeva॒yaja̭naṃ॒-vi~ pā॒pmanā॒ bhrātṛ̭vye॒ṇā- ''va̭rtate॒ naina॒-mpātre॒ na talpḙ mīmāgṃ sante kā॒ryḙ deva॒yaja̭ne yājaye॒-dbhūti̭kāma-ṅkā॒yā̭ vai purṷṣo॒ bhava̭tye॒va || 33 ||
(yāta॒vai - ha̭vi॒rdhāna̭-ñca - pa॒śūn - pā॒pmanā॒ - 'ṣṭāda̭śa ca) (a. 6)
tebhya̭ uttarave॒di-ssi॒gṃ॒hī rū॒pa-ṅkṛ॒tvobhayā̭-nanta॒rā-'pa॒kramyā̭tiṣṭha॒-tte de॒vā a̭manyanta yata॒rān. vā i॒yamṷpāva॒rthsyati॒ ta i॒da-mbha̭viṣya॒ntīti॒ tāmupā̭mantrayanta॒ sā-'bra̭vī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ sarvā॒-nmayā॒ kāmā॒n vya̭śñavatha॒ pūrvā॒-ntu mā॒-'gnerāhṷtiraśñavatā॒ iti॒ tasmā̭duttarave॒di-mpūrvā̭ma॒gne- rvyāghā̭rayanti॒ vārḙvṛta॒gg॒ hya̭syai॒ śamya̭yā॒ pari̭ mimīte॒ [mimīte, mātrai॒vā-'syai॒] 34
mātrai॒vā-'syai॒ sātho̭ yu॒ktenai॒va yu॒ktamava̭ rundhe vi॒ttāya̭nī me॒-'sītyā̭ha vi॒ttā hyḙnā॒nāva̭-tti॒ktāya̭nī me॒-'sītyā̭ha ti॒ktān. hyḙnā॒nāva॒dava̭tānmā nāthi॒tamityā̭ha nāthi॒tān. hyḙnā॒nāva॒dava̭tānmā vyathi॒tamityā̭ha vyathi॒tān. hyḙnā॒nāva̭-dvi॒de-ra॒gni-rnabho॒ nāmā- [-rnabho॒ nāmā̭, agnḙ aṅgira॒ iti॒] 35
-'gnḙ aṅgira॒ iti॒ trirha̭rati॒ ya e॒vaiṣu lo॒keṣva॒gnaya॒-stāne॒vāva̭ rundhe tū॒ṣṇī-ñca̭tu॒rthagṃ ha̭ra॒tyani̭-ruktame॒vāva̭ rundhe si॒gṃ॒hīra̭si mahi॒ṣīra॒sītyā̭ha si॒gṃ॒hīrhyḙṣā rū॒pa-ṅkṛ॒tvobhayā̭-nanta॒rā 'pa॒kramyāti̭ṣṭhadu॒ru pra̭thasvo॒ru tḙ ya॒jñapa̭tiḥ prathatā॒mityā̭ha॒ yaja̭māname॒va pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ prathayati dhru॒vā- [dhru॒vā, a॒sīti॒ sagṃ ha̭nti॒] 36
-'sīti॒ sagṃ ha̭nti॒ dhṛtyai̭ de॒vebhyaḥ̭ śundhasva de॒vebhyaḥ̭ śumbha॒svetyava̭ co॒kṣati॒ pra ca̭ kirati॒ śuddhyā̭ indragho॒ṣastvā॒ vasṷbhiḥ pu॒rastā᳚-tpā॒tvityā̭ha di॒gbhya e॒vainā॒-mprokṣa̭ti de॒vāgścedṷ-ttarave॒diru॒pāva̭vartī॒haiva vi ja̭yāmahā॒ ityasṷrā॒ vajra̭mu॒dyatya̭ de॒vāna॒bhyā̭yanta॒ tāni̭ndragho॒ṣo vasṷbhiḥ pu॒rastā॒dapā̭- [pu॒rastā॒dapā̭, a॒nu॒da॒ta॒ mano̭javāḥ] 37
-nudata॒ mano̭javāḥ pi॒tṛbhi̭ rdakṣiṇa॒taḥ pracḙtā ru॒draiḥ pa॒ścā-dvi॒śvaka̭rmā-''di॒tyairṷttara॒to yade॒vamṷttarave॒di-mpro॒kṣati̭ di॒gbhya e॒va ta-dyaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyā॒-npra ṇṷdata॒ indro॒ yatī᳚n-thsālāvṛ॒kebhyaḥ॒ prāya̭ccha॒-ttā-nda̭kṣiṇa॒ta ṷttarave॒dyā ā̭da॒n॒ ya-tprokṣa̭ṇīnā-mu॒cchiṣyḙta॒ ta-dda̭kṣiṇa॒ta ṷttarave॒dyai ni na̭ye॒-dyade॒va tatra̭ krū॒ra-nta-ttena̭ śamayati॒ ya-ndvi॒ṣyā-tta-ndhyā̭yecchu॒cai vaina̭marpayati || 38 ||
(mi॒mī॒te॒ - nāma̭ - dhru॒vā - 'pa̭ - śu॒cā - trīṇi̭ ca) ( ā7)
sotta̭rave॒dira̭bravī॒-thsarvā॒-nmayā॒ kāmā॒n vya̭śñava॒theti॒ te de॒vā a̭kāmaya॒ntāsṷrā॒-nbhrātṛ̭vyāna॒bhi bha̭ve॒meti॒ tḙ-'juhavu-ssi॒gṃ॒hīra̭si sapatnasā॒hī svāheti॒ te-'sṷrā॒-nbhrātṛ̭vyā-na॒bhya̭bhava॒-nte-'sṷrā॒-nbhrātṛ̭vyā-nabhi॒bhūyā̭kāmayanta pra॒jāṃ-vi~̭ndema॒hīti॒ tḙ-'juhavu-ssi॒gṃ॒hīra̭si suprajā॒vani॒-ssvāheti॒ te pra॒jāma̭vindanta॒ te pra॒jāṃ-vi~॒ttvā- [pra॒jāṃ-vi~॒ttvā,a॒kā॒ma॒ya॒nta॒ pa॒śūn. ] 39
-'kā̭mayanta pa॒śūn. vi̭ndema॒hīti॒ tḙ-'juhavu-ssi॒gṃ॒hīra̭si rāyaspoṣa॒vani॒-ssvāheti॒ te pa॒śūna̭vindanta॒ te pa॒śūn. vi॒ttvā-'kā̭mayanta prati॒ṣṭhāṃ-vi~̭ndema॒hīti॒ tḙ-'juhavu-ssi॒gṃ॒hī-ra̭syāditya॒vani॒-ssvāheti॒ ta i॒mā-mpra̭ti॒ṣṭhāma̭vindanta॒ ta i॒mā-mpra̭ti॒ṣṭhāṃ-vi~॒ttvā-'kā̭mayanta de॒vatā̭ ā॒śiṣa॒ upḙyā॒meti॒ tḙ-'juhavu-ssi॒gṃ॒hīra॒syā va̭ha de॒vā-ndḙvaya॒te [ ] 40
yaja̭mānāya॒ svāheti॒ te de॒vatā̭ ā॒śiṣa॒ upā̭ya॒-npañca॒ kṛtvo॒ vyāghā̭rayati॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundhe 'kṣṇa॒yā vyāghā̭rayati॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai bhū॒tebhya॒stveti॒ sruca॒mudgṛ̭hṇāti॒ ya e॒va de॒vā bhū॒tāsteṣā॒-nta-dbhā̭ga॒dheya॒-ntāne॒va tena̭ prīṇāti॒ pautṷdravā-npari॒dhī-npari̭ dadhātye॒ṣāṃ- [dadhātye॒ṣām, lo॒kānāṃ॒-vi~dhṛ̭tyā] 41
-~lo॒kānāṃ॒-vi~dhṛ̭tyā a॒gnestrayo॒ jyāyāgṃ̭so॒ bhrāta̭ra āsa॒-nte de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~ha̭ntaḥ॒ prāmī̭yanta॒ so᳚-'gnira̭bibhedi॒tthaṃ-vā~va sya ārti॒mā-'ri̭ṣya॒tīti॒ sa nilā̭yata॒ sa yāṃ-va~na॒spati॒ṣvava̭sa॒ttā-mpūtṷdrau॒ yāmoṣa̭dhīṣu॒ tāgṃ sṷgandhi॒teja̭ne॒ yā-mpa॒śuṣu॒ tā-mpetva̭syānta॒rā śṛṅge॒ ta-nde॒vatāḥ॒ praiṣa̭maiccha॒-ntamanva̭vinda॒-nta-ma̭bruva॒- [-ma̭bruvann, upa̭ na॒ ā] 42
-nnupa̭ na॒ ā va̭rtasva ha॒vya-nno̭ va॒heti॒ so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ yade॒va gṛ̭hī॒tasyāhṷtasya bahiḥpari॒dhi skandā॒-ttanme॒ bhrātṛ̭ṇā-mbhāga॒dheya̭-masa॒diti॒ tasmā॒-dya-dgṛ̭hī॒tasyā-'hṷtasya bahiḥpari॒dhi skanda̭ti॒ teṣā॒-nta-dbhā̭ga॒dheya॒-ntāne॒va tena̭ prīṇāti॒ so̭-'manyatā-'stha॒nvanto̭ me॒ pūrve॒ bhrāta̭raḥ॒ prāmḙṣatā॒-'sthāni̭ śātayā॒ iti॒ sa yā- [sa yāni̭, ] 43
-nya॒sthānyaśā̭tayata॒ ta-tpūtṷdrva-bhava॒-dyanmā॒gṃ॒ samupa̭mṛta॒-nta-dgulgṷlu॒ yade॒tān-thsa̭bhāṃ॒rān-thsa॒-mbhara̭tya॒gnime॒va ta-thsambha̭ratya॒gneḥ purī̭ṣa-ma॒sītyā̭hā॒-'gnerhyḙta-tpurī̭ṣaṃ॒-ya~-thsa̭mbhā॒rā atho॒ khalvā̭hure॒te vāvaina॒-nte bhrāta̭raḥ॒ pari̭ śere॒ ya-tpautṷdravāḥ pari॒dhaya॒ iti̭ || 44 ||
(vi॒ttvā - dḙvaya॒ta - e॒ṣā - ma̭bruva॒n - yāni॒ - catṷścatvārigṃśacca) (a. 8)
ba॒ddhamava̭ syati varuṇapā॒śāde॒vainḙ muñcati॒ praṇḙnekti॒ meddhyḙ e॒vainḙ karoti sāvitri॒yarcā hu॒tvā ha̭vi॒rdhāne॒ pra va̭rtayati savi॒tṛpra̭sūta e॒vaine॒ pra va̭rtayati॒ varṷṇo॒ vā e॒ṣa du॒rvāgṷbha॒yato̭ ba॒ddho yadakṣa॒-ssa yadu॒-thsarje॒-dyaja̭mānasya gṛ॒hā-na॒bhyuthsa̭rje-thsu॒vāgdḙva॒ duryā॒gṃ॒ ā va॒detyā̭ha gṛ॒hā vai duryā॒-śśāntyai॒ pa- [duryā॒-śśāntyai॒ patnī᳚, upā̭nakti॒] 45
-tnyupā̭nakti॒ patnī॒ hi sarva̭sya mi॒tra-mmi̭tra॒tvāya॒ yadvai patnī̭ ya॒jñasya̭ ka॒roti̭ mithu॒na-ntadatho॒ patni̭yā e॒vaiṣa ya॒jñasyā᳚-nvāra॒bhoṃ-'na̭vacchittyai॒ vartma̭nā॒ vā a॒nvitya̭ ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti vaiṣṇa॒vībhyā̭mṛ॒gbhyāṃ-va~rtma̭no rjuhoti ya॒jño vai viṣṇṷrya॒jñāde॒va rakṣā॒g॒syapa̭ hanti॒ yada̭ddhva॒ryu-ra̭na॒gnā-vāhṷti-ñjuhu॒yā-da॒ndho᳚-'ddhva॒ryu-ssyā॒-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒r॒- [ya॒jñagṃ ha̭nyuḥ, hira̭ṇya-mu॒pāsya̭] 46
-hira̭ṇya-mu॒pāsya̭ juhotyagni॒vatye॒va jṷhoti॒ nāndho᳚-'ddhva॒ryurbhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ prācī॒ preta̭maddhva॒ra-ṅka॒lpaya̭ntī॒ ityā̭ha suva॒rgame॒vainḙ lo॒ka-ṅga̭maya॒tyatra̭ ramethāṃ॒-va~rṣma̭-npṛthi॒vyā ityā̭ha॒ varṣma॒ hyḙta-tpṛ̭thi॒vyā ya-ddḙva॒yaja̭na॒gṃ॒ śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya॒ yaddha̭vi॒rdhāna̭-ndi॒vo vā̭ viṣṇavu॒ta vā̭ pṛthi॒vyā [pṛthi॒vyāḥ, ityā॒śīrpa̭daya॒rcā] 47
ityā॒śīrpa̭daya॒rcā dakṣi̭ṇasya havi॒rdhāna̭sya me॒thī-nni ha̭nti śīrṣa॒ta e॒va ya॒jñasya॒ yaja̭māna ā॒śiṣo-'va̭ rundhe da॒ṇḍo vā aṷpa॒rastṛ॒tīya̭sya havi॒rdhāna̭sya vaṣaṭkā॒re-ṇākṣa̭-macchina॒-dyat-tṛ॒tīya̭-ñcha॒dir-ha̭vi॒rdhāna̭yo-rudāhri॒yatḙ tṛ॒tīya̭sya havi॒rdhāna॒syāva̭ruddhyai॒ śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya॒ yaddha̭vi॒rdhānaṃ॒-vi~ṣṇo̭ ra॒rāṭa̭masi॒ viṣṇoḥ᳚ pṛ॒ṣṭhama॒sītyā̭ha॒ tasmā̭detāva॒ddhā śiro॒ viṣyṷ̄taṃ॒-vi~ṣṇo॒-ssyūra̭si॒ viṣṇo᳚rdhru॒vama॒sītyā̭ha vaiṣṇa॒vagṃ hi de॒vata̭yā havi॒rdhānaṃ॒-ya~-mpra̭tha॒ma-ṅgra॒nthi-ṅgra̭thnī॒yādya-tta-nna vi̭sra॒gṃ॒ saye॒damḙhenāddhva॒ryuḥ pramī̭yeta॒ tasmā॒-thsa vi॒srasyaḥ̭ || 48 ||
(patnī̭ -hanyu-rvā pṛthi॒vyā-viṣyṷ̄taṃ॒-vi~ṣṇoḥ॒-ṣaḍvigṃ̭śatiśca) (a. 9)
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityabhri॒mā da̭tte॒ prasū᳚tyā a॒śvino᳚ rbā॒hubhyā॒mityā̭hā॒śvinau॒ hi de॒vānā̭maddhva॒ryū āstā᳚-mpū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒mityā̭ha॒ yatyai॒ vajra̭ iva॒ vā e॒ṣā yadabhri॒rabhri̭rasi॒ nāri̭ra॒sītyā̭ha॒ śāntyai॒ kāṇḍḙ kāṇḍe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti॒ pari̭likhita॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pari̭likhitā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha॒ rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyā [rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai, i॒dama॒hagṃ] 49
i॒dama॒hagṃ rakṣa̭so grī॒vā api̭ kṛntāmi॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ ya-ñca̭ va॒ya-ndvi॒ṣma ityā̭ha॒ dvau vāva purṷṣau॒ ya-ñcai॒va dveṣṭi॒ yaścai̭na॒-ndveṣṭi॒ tayo̭-re॒vā-'na̭ntarāya-ṅgrī॒vāḥ kṛ̭ntati di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tvetyā̭hai॒bhya e॒vaināṃ᳚-lo~॒kebhyaḥ॒ prokṣa̭ti pa॒rastā̭-da॒rvācī॒-mprokṣa̭ti॒ tasmā᳚- [tasmā᳚t, pa॒rastā̭-] 50
-tpa॒rastā̭-da॒rvācī᳚-mmanu॒ṣyā̭ ūrja॒mupa̭ jīvanti krū॒rami̭va॒ vā e॒ta-tka̭roti॒ ya-tkhana̭tya॒po-'va̭ nayati॒ śāntyai॒ yava̭matī॒rava̭ naya॒tyūrgvai yava॒ ūrgṷdu॒baṃra̭ ū॒rjaivorja॒gṃ॒ sama̭rdhayati॒ yaja̭mānena॒ sammi॒taudṷbaṃrī bhavati॒ yāvā̭ne॒va yaja̭māna॒stāva̭tī-me॒vāsmi॒-nnūrja̭-ndadhāti pitṛ॒ṇāgṃ sada̭nama॒sīti̭ ba॒r॒hirava̭ stṛṇāti pitṛdeva॒tyā᳚(1॒)gg॒- [pitṛdeva॒tyā᳚m, hyḙta-dyannikhā̭taṃ॒-] 51
-hyḙta-dyannikhā̭taṃ॒-ya~-dba॒r॒hi-rana̭vastīrya minu॒yā-tpi̭tṛdeva॒tyā̭ nikhā̭tā syā-dba॒r॒hi-ra̭va॒stīrya̭ minotya॒syā-me॒vainā᳚-mmino॒tyatho᳚ svā॒ruha̭-me॒vainā᳚-ṅkaro॒tyu-ddivagg̭ stabhā॒nā-''ntari̭kṣa-mpṛ॒ṇetyā̭hai॒ṣāṃ-lo~॒kānāṃ॒-vi~dhṛ̭tyai dyutā॒nastvā̭ māru॒to mi̭no॒tvityā̭ha dyutā॒no ha̭ sma॒ vai mā̭ru॒to de॒vānā॒-maudṷbaṃrī-mminoti॒ tenai॒vai- [tenai॒va, e॒nā॒-mmi॒no॒ti॒ bra॒hma॒vani̭-ntvā] 52
-nā᳚-mminoti brahma॒vani̭-ntvā kṣatra॒vani॒mityā̭ha yathāya॒jure॒vaita-dghṛ॒tena̭ dyāvāpṛthivī॒ ā pṛ̭ṇethā॒mityaudṷbaṃryā-ñjuhoti॒ dyāvā̭pṛthi॒vī e॒va rasḙnānaktyā॒-ntama॒nva-va̭srāvayatyā॒ntame॒va yaja̭māna॒-nteja̭sā-naktyai॒ndrama॒sīti̭ cha॒diradhi॒ ni da̭dhātyai॒ndragṃ hi de॒vata̭yā॒ sado̭ viśvaja॒nasya̭ chā॒yetyā̭ha viśvaja॒nasya॒ hyḙṣā chā॒yā ya-thsado॒ nava̭chadi॒ [nava̭chadi, teja̭skāmasya] 53
teja̭skāmasya minuyā-ttri॒vṛtā॒ stomḙna॒ sammi̭ta॒-nteja̭stri॒vṛ-ttḙja॒svyḙva bha̭va॒-tyekā̭daśa-chadīndri॒yakā̭ma॒-syaikā̭daśākṣarā tri॒ṣṭugi̭ndri॒ya-ntri॒ṣṭugi̭ndriyā॒vyḙva bha̭vati॒ pañca̭daśachadi॒ bhrātṛ̭vyavataḥ pañcada॒śo vajro॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai sa॒ptada̭śachadi pra॒jākā̭masya saptada॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyā॒ eka̭vigṃśatichadi prati॒ṣṭhākā̭ma-syaikavi॒gṃ॒śa-sstomā̭nā-mprati॒ṣṭhā prati̭ṣṭhityā u॒daraṃ॒-vai~ sada॒ ūrgṷdu॒baṃro̭ maddhya॒ta audṷbaṃrī-mminoti maddhya॒ta e॒va pra॒jānā॒mūrja̭-ndadhāti॒ tasmā᳚- [tasmā᳚t, ma॒ddhya॒ta ū॒rjā] 54
-nmaddhya॒ta ū॒rjā bhṷñjate yajamānalo॒ke vai dakṣi̭ṇāni cha॒dīgṃṣi̭ bhrātṛvyalo॒ka utta̭rāṇi॒ dakṣi̭ṇā॒nyutta̭rāṇi karoti॒ yaja̭māna-me॒vā-ya̭jamānā॒dutta̭ra-ṅkaroti॒ tasmā॒-dyaja̭mā॒no-'ya̭jamānā॒dutta̭ro 'ntarva॒rtān ka̭roti॒ vyāvṛ̭ttyai॒ tasmā॒dara̭ṇya-mpra॒jā upa̭ jīvanti॒ pari̭ tvā girvaṇo॒ gira॒ ityā̭ha yathāya॒jure॒vaitadindra̭sya॒ syūra॒sīndra̭sya dhru॒vama॒sītyā̭hai॒ndragṃ hi de॒vata̭yā॒ sado॒ ya-mpra̭tha॒ma-ṅgra॒nthi-ṅgra̭thnī॒yādya-tta-nna vi̭sra॒gṃ॒ saye॒damḙhenāddhva॒ryuḥ pramī̭yeta॒ tasmā॒-thsa vi॒srasyaḥ̭ || 55 ||
(apa̭hatyai॒ - tasmā᳚t - pitṛdeva॒tyaṃ̭ - tenai॒va - nava̭chadi॒ - tasmā॒th - sadaḥ॒ - pañca̭daśa ca) (a. 10)
śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya॒ yaddha̭vi॒rdhāna̭-mprā॒ṇā ṷpara॒vā ha̭vi॒rdhānḙ khāyante॒ tasmā᳚-cchī॒r॒ṣa-nprā॒ṇā a॒dhastā᳚-tkhāyante॒ tasmā̭-da॒dhastā᳚-cchī॒rṣṇaḥ prā॒ṇā ra̭kṣo॒haṇo̭ valaga॒hano̭ vaiṣṇa॒vā-nkha̭nā॒mītyā̭ha vaiṣṇa॒vā hi de॒vata̭yopara॒vā asṷrā॒ vai ni॒ryanto̭ de॒vānā᳚-mprā॒ṇeṣṷ vala॒gā-nnya̭khana॒-ntā-nbā̭humā॒tre-'nva̭vinda॒-ntasmā᳚-dbāhumā॒trāḥ khā̭yanta i॒dama॒ha-ntaṃ-va~̭la॒ga-mudva̭pāmi॒ [ ] 56
ya-nnaḥ̭ samā॒no yamasa̭māno nica॒khānetyā̭ha॒ dvau vāva purṷṣau॒ yaścai॒va sa̭mā॒no yaścāsa̭māno॒ yame॒vāsmai॒ tau va̭la॒ga-nni॒khana̭ta॒sta-me॒vodva̭pati॒ santṛ̭ṇatti॒ tasmā॒-thsantṛ̭ṇṇā antara॒taḥ prā॒ṇā na sa-mbhi̭natti॒ tasmā॒-dasa̭bhinnnāḥ prā॒ṇā a॒po-'va̭ nayati॒ tasmā̭-dā॒rdrā a̭ntara॒taḥ prā॒ṇā yava̭matī॒-rava̭ naya॒- [-rava̭ nayati, ūrgvai] 57
-tyūrgvai yavaḥ̭ prā॒ṇā ṷpara॒vāḥ prā॒ṇeṣve॒vorja̭-ndadhāti ba॒r॒hirava̭ stṛṇāti॒ tasmā᳚lloma॒śā a̭ntara॒taḥ prā॒ṇā ājyḙna॒ vyāghā̭rayati॒ tejo॒ vā ājya̭-mprā॒ṇā ṷpara॒vāḥ prā॒ṇeṣve॒va tejo̭ dadhāti॒ hanū॒ vā e॒te ya॒jñasya॒ yada̭dhi॒ṣava̭ṇe॒ na sa-ntṛ̭ṇa॒ttya sa̭tṛṃṇṇe॒ hi hanū॒ atho॒ khalṷ dīrghaso॒me sa॒tṛndye॒ dhṛtyai॒ śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya॒ yaddha̭vi॒rdhāna̭- [yaddha̭vi॒rdhāna᳚m, prā॒ṇā ṷpara॒vā hanṷ̄] 58
-mprā॒ṇā ṷpara॒vā hanṷ̄ adhi॒ṣava̭ṇe ji॒hvā carma॒ grāvā̭ṇo॒ dantā॒ mukha̭māhava॒nīyo॒ nāsi̭ko-ttarave॒di-ru॒dara॒gṃ॒ sado̭ ya॒dā khalu॒ vai ji॒hvayā̭ da॒thsvadhi॒ khāda॒tyatha॒ mukha̭-ṅgacchati ya॒dā mukha॒-ṅgaccha॒tyatho॒dara̭-ṅgacchati॒ tasmā᳚ddhavi॒rdhāne॒ carma॒nnadhi॒ grāva̭bhirabhi॒ṣutyā̭-''hava॒nīyḙ hu॒tvā pra॒tyañcaḥ̭ pa॒retya॒ sada̭si bhakṣayanti॒ yo vai vi॒rājo̭ yajñamu॒khe dohaṃ॒-ve~da̭ du॒ha e॒vai nā̭mi॒yaṃ-vai~ vi॒rā-ṭtasyai॒ tvakcarmodho̭-'dhi॒ṣava̭ṇe॒ stanā̭ upara॒vā grāvā̭ṇo va॒thsā ṛ॒tvijo̭ duhanti॒ somaḥ॒ payo॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ du॒ha e॒vainā᳚m || 59 ||
(va॒pā॒mi॒-yava̭matī॒rava̭ nayati-havi॒rdhāna̭-me॒va-trayo̭vigṃśatiśca) (a. 11)
(yadu॒bhau - dḙvāsu॒rāḥ mi॒tha - steṣāgṃ̭ - suva॒rgaṃ - ~yadvā anī̭śānaḥ - pu॒roha̭viṣi॒ - tebhyaḥ॒ - sotta̭rave॒di - rba॒ddhan - de॒vasyā-'bhriṃ॒-va~jraḥ - śiro॒ vā - ekā̭daśa )
(yadu॒bhā - vityā̭ha de॒vānāṃ᳚ - ~ya॒jño de॒vebhyo॒ - na rathā̭ya॒ - yaja̭mānāya - pa॒rastā̭da॒rvācī॒ - nnava̭ pañcā॒śat)
(yadu॒bhau, du॒ha e॒vainā᳚m)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe dvitīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां षष्ठकाण्डे द्वितीयः प्रश्नः - सोममन्त्रब्राह्मणनिरूपणं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
यदु॒भौ वि॒मुच्या॑-ऽऽति॒थ्य-ङ्गृ॑ह्णी॒या-द्य॒ज्ञं-विँच्छि॑न्द्या॒-द्यदु॒भाव-वि॑मुच्य॒ यथा-ऽना॑गताया-ऽऽति॒थ्य-ङ्क्रि॒यते॑ ता॒दृगे॒व त-द्विमु॑क्तो॒-ऽन्यो॑-ऽन॒ड्वा-न्भव॒त्य वि॑मुक्तो॒-ऽन्यो-ऽथा॑-ऽऽति॒थ्य-ङ्गृ॑ह्णाति य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑त्यै॒ पत्न्य॒न्वार॑भते॒ पत्नी॒ हि पारी॑णह्य॒स्येशे॒ पत्नि॑यै॒ वानु॑मत॒-न्निर्व॑पति॒ यद्वै पत्नी॑ य॒ज्ञस्य॑ क॒रोति॑ मिथु॒न-न्तदथो॒ पत्नि॑या ए॒वै- [पत्नि॑या ए॒व, ए॒ष] 1
-ष य॒ज्ञस्या᳚न्वार॒भों ऽन॑वच्छित्त्यै॒ याव॑-द्भि॒र्वै राजा॑-ऽनुच॒रैरा॒गच्छ॑ति॒ सर्वे᳚भ्यो॒ वै तेभ्य॑ आति॒थ्य-ङ्क्रि॑यते॒ छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वै सोम॑स्य॒ राज्ञो॑-ऽनुच॒राण्य॒ग्ने-रा॑ति॒थ्यम॑सि॒ विष्ण॑वे॒ त्वेत्या॑ह गायत्रि॒या ए॒वैतेन॑ करोति॒ सोम॑स्या-ऽऽति॒थ्यम॑सि॒ विष्ण॑वे॒ त्वेत्या॑ह त्रि॒ष्टुभ॑ ए॒वैतेन॑ करो॒त्यति॑थेराति॒थ्यम॑सि॒ विष्ण॑वे॒ त्वेत्या॑ह॒ जग॑त्या [जग॑त्यै, ए॒वैतेन॑] 2
ए॒वैतेन॑ करोत्य॒ग्नये᳚ त्वा रायस्पोष॒दाव्न्ने॒ विष्ण॑वे॒ त्वेत्या॑हानु॒ष्टुभ॑ ए॒वैतेन॑ करोति श्ये॒नाय॑ त्वा सोम॒भृते॒ विष्ण॑वे॒ त्वेत्या॑ह गायत्रि॒या ए॒वैतेन॑ करोति॒ पञ्च॒ कृत्वो॑ गृह्णाति॒ पञ्चा᳚क्षरा प॒ङ्क्तिः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो य॒ज्ञमे॒वाव॑ रुन्धे ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ कस्मा᳚-थ्स॒त्या-द्गा॑यत्रि॒या उ॑भ॒यत॑ आति॒थ्यस्य॑ क्रियत॒ इति॒ यदे॒वा-ऽद-स्सोम॒मा- [यदे॒वा-ऽद-स्सोम॒मा, आह॑र॒-त्तस्मा᳚-] 3
-ऽह॑र॒-त्तस्मा᳚-द्गायत्रि॒या उ॑भ॒यत॑ आति॒थ्यस्य॑ क्रियते पु॒रस्ता᳚च्चो॒ परि॑ष्टाच्च॒ शिरो॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यदा॑ति॒थ्य-न्नव॑कपालः पुरो॒डाशो॑ भवति॒ तस्मा᳚न्नव॒धा शिरो॒ विष्यू॑त॒-न्नव॑कपालः पुरो॒डाशो॑ भवति॒ ते त्रय॑स्त्रिकपा॒लास्त्रि॒वृता॒ स्तोमे॑न॒ सम्मि॑ता॒स्तेज॑स्त्रि॒वृ-त्तेज॑ ए॒व य॒ज्ञस्य॑ शी॒र्॒ष-न्द॑धाति॒ नव॑कपालः पुरो॒डाशो॑ भवति॒ ते त्रय॑स्त्रिकपा॒लास्त्रि॒वृता᳚ प्रा॒णेन॒ सम्मि॑तास्त्रि॒वृद्वै [ ] 4
प्रा॒ण-स्त्रि॒वृत॑मे॒व प्रा॒णम॑भिपू॒र्वं-यँ॒ज्ञस्य॑ शी॒र्॒ष-न्द॑धाति प्र॒जाप॑ते॒र्वा ए॒तानि॒ पक्ष्मा॑णि॒ यद॑श्ववा॒ला ऐ᳚क्ष॒वी ति॒रश्ची॒ यदाश्व॑वालः प्रस्त॒रो भव॑त्यैक्ष॒वी ति॒रश्ची᳚ प्र॒जाप॑तेरे॒व तच्चक्षु॒-स्सम्भ॑रति दे॒वा वै या आहु॑ती॒रजु॑हवु॒स्ता असु॑रा नि॒ष्काव॑माद॒-न्ते दे॒वाः का᳚र्ष्म॒र्य॑मपश्यन् कर्म॒ण्यो॑ वै कर्मै॑नेन कुर्वी॒तेति॒ ते का᳚र्ष्मर्य॒मया᳚-न्परि॒धी- [-न्परि॒धीन्, अ॒कु॒र्व॒त॒ तैर्वै] 5
-न॑कुर्वत॒ तैर्वै ते रक्षा॒ग्॒स्यपा᳚घ्नत॒ य-त्का᳚र्ष्मर्य॒मयाः᳚ परि॒धयो॒ भव॑न्ति॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै॒ सग्ग् स्प॑र्शयति॒ रक्ष॑सा॒मन॑न्व-वचाराय॒ न पु॒रस्ता॒-त्परि॑ दधात्यादि॒त्यो ह्ये॑वोद्य-न्पु॒रस्ता॒-द्रक्षाग्॑स्यप॒हन्त्यू॒र्ध्वे स॒मिधा॒वा द॑धात्यु॒परि॑ष्टादे॒व रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति॒ यजु॑षा॒-ऽन्या-न्तू॒ष्णीम॒न्या-म्मि॑थुन॒त्वाय॒ द्वे आ द॑धाति द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्यै ब्रह्मवा॒दिनो॑ वद- [वदन्ति, अ॒ग्निश्च॒ वा] 6
-न्त्य॒ग्निश्च॒ वा ए॒तौ सोम॑श्च क॒था सोमा॑या-ऽऽति॒थ्य-ङ्क्रि॒यते॒ नाग्नय॒ इति॒ यद॒ग्नाव॒ग्नि-म्म॑थि॒त्वा प्र॒हर॑ति॒ तेनै॒वाग्नय॑ आति॒थ्य-ङ्क्रि॑य॒ते ऽथो॒ खल्वा॑हुर॒ग्नि-स्सर्वा॑ दे॒वता॒ इति॒ यद्ध॒विरा॒साद्या॒ग्नि-म्मन्थ॑ति ह॒व्यायै॒वा-ऽऽस॑न्नाय॒ सर्वा॑ दे॒वता॑ जनयति ॥ 7 ॥
(पत्नि॑या ए॒व - जग॑त्या॒ - आ - त्रि॒वृद्वै - प॑रि॒धीन् - व॑द॒न्त्ये - क॑चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 1)
दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आस॒-न्ते दे॒वा मि॒थो विप्रि॑या आस॒-न्ते᳚-ऽ(1॒)न्यो᳚-ऽन्यस्मै॒ ज्यैष्ठ्या॒याति॑ष्ठमानाः पञ्च॒धा व्य॑क्रामन्न॒ग्निर्वसु॑भि॒-स्सोमो॑ रु॒द्रैरिन्द्रो॑ म॒रुद्भि॒-र्वरु॑ण आदि॒त्यै-र्बृह॒स्पति॒-र्विश्वै᳚र्दे॒वैस्ते॑ ऽमन्य॒न्तासु॑रेभ्यो॒ वा इ॒द-म्भ्रातृ॑व्येभ्यो रद्ध्यामो॒ यन्मि॒थो विप्रि॑या॒-स्स्मो या न॑ इ॒माः प्रि॒यास्त॒नुव॒स्ता-स्स॒मव॑द्यामहै॒ ताभ्य॒-स्स निर्-ऋ॑च्छा॒द्यो [निर्-ऋ॑च्छा॒द्यः, नः॒ प्र॒थ॒मो᳚(1॒)-ऽन्यो᳚] 8
नः॑ प्रथ॒मो᳚(1॒)-ऽन्यो᳚-ऽन्यस्मै॒ द्रुह्या॒दिति॒ तस्मा॒द्य-स्सता॑नूनप्त्रिणा-म्प्रथ॒मो द्रुह्य॑ति॒ स आर्ति॒मार्च्छ॑ति॒ य-त्ता॑नून॒प्त्रग्ं स॑मव॒द्यति॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति॒ पञ्च॒ कृत्वो-ऽव॑द्यति पञ्च॒धा हि ते त-थ्स॑म॒वाद्य॒न्ताथो॒ पञ्चा᳚क्षरा प॒ङ्क्तिः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो य॒ज्ञमे॒वाव॑ रुन्ध॒ आप॑तये त्वा गृह्णा॒मीत्या॑ह प्रा॒णो वा [प्रा॒णो वै, आप॑तिः] 9
आप॑तिः प्रा॒णमे॒व प्री॑णाति॒ परि॑पतय॒ इत्या॑ह॒ मनो॒ वै परि॑पति॒र्मन॑ ए॒व प्री॑णाति॒ तनू॒नप्त्र॒ इत्या॑ह त॒नुवो॒ हि ते ता-स्स॑म॒वाद्य॑न्त शाक्व॒रायेत्या॑ह॒ शक्त्यै॒ हि ते ता-स्स॑म॒वाद्य॑न्त॒ शक्म॒-न्नोजि॑ष्ठा॒येत्या॒हौजि॑ष्ठ॒ग्ं॒ हि ते त दा॒त्मनः॑ सम॒वाद्य॒न्ता--ना॑धृष्ट-मस्यनाधृ॒ष्य-मित्या॒हा-ऽना॑धृष्ट॒ग्ग्॒ ह्ये॑तद॑नाधृ॒ष्य-न्दे॒वाना॒-मोज॒ [दे॒वाना॒-मोजः॑, इत्या॑ह] 10
इत्या॑ह दे॒वाना॒ग्॒ ह्ये॑तदोजो॑-ऽभिशस्ति॒पा अ॑नभिशस्ते॒न्यमित्या॑हा-भिशस्ति॒पा ह्ये॑तद॑ -नभिशस्ते॒न्यमनु॑ मे दी॒क्षा-न्दी॒क्षाप॑ति-र्मन्यता॒मित्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैत-द्घृ॒तं-वैँ दे॒वा वज्र॑-ङ्कृ॒त्वा सोम॑मघ्न-न्नन्ति॒कमि॑व॒ खलु॒ वा अ॑स्यै॒तच्च॑रन्ति॒ य-त्ता॑नून॒प्त्रेण॑ प्र॒चर॑न्त्य॒ग्ं॒ शुरग्ं॑ शुस्ते देव सो॒मा-ऽऽ प्या॑यता॒-मित्या॑ह॒ य- [-मित्या॑ह॒ यत्, ए॒वास्या॑-] 11
-दे॒वास्या॑-पुवा॒यते॒ यन्मीय॑ते॒-तदे॒वास्यै॒तेना-ऽऽ प्या॑यय॒त्या तुभ्य॒मिन्द्रः॑ प्यायता॒मा त्वमिन्द्रा॑य प्याय॒स्वेत्या॑-हो॒भावे॒वेन्द्र॑-ञ्च॒ सोम॒-ञ्चा-ऽऽप्या॑यय॒त्या प्या॑यय॒ सखी᳚न्-थ्स॒न्या मे॒धयेत्या॑ह॒र्त्विजो॒ वा अ॑स्य॒ सखा॑य॒स्ता-ने॒वा-ऽऽप्या॑ययति स्व॒स्ति ते॑ देव सोम सु॒त्याम॑शी॒ये- [सु॒त्याम॑शी॒य, इत्या॑हा॒ ऽऽशिष॑-] 12
-त्या॑हा॒ ऽऽशिष॑-मे॒वैतामा शा᳚स्ते॒ प्र वा ए॒ते᳚-ऽस्मा-ल्लो॒काच्च्य॑वन्ते॒ ये सोम॑मा-प्या॒यय॑न्त्य-न्तरिक्षदेव॒त्यो॑ हि सोम॒ आप्या॑यित॒ एष्टा॒ रायः॒ प्रेषे भगा॒येत्या॑ह॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॑मे॒व न॑म॒स्कृत्या॒स्मिन् ँलो॒के प्रति॑ तिष्ठन्ति देवासु॒रा-स्संयँ॑त्ता आस॒-न्ते दे॒वा बिभ्य॑तो॒-ऽग्नि-म्प्रावि॑श॒-न्तस्मा॑दाहुर॒ग्नि-स्सर्वा॑ दे॒वता॒ इति॒ ते᳚- [दे॒वता॒ इति॒ ते, अ॒ग्निमे॒व] 13
-ऽग्निमे॒व वरू॑थ-ङ्कृ॒त्वा ऽसु॑रान॒भ्य॑भव-न्न॒ग्निमि॑व॒ खलु॒ वा ए॒ष प्रवि॑शति॒ यो॑-ऽवान्तरदी॒क्षामु॒पैति॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवत्या॒त्मान॑मे॒व दी॒क्षया॑ पाति प्र॒जाम॑वान्तरदी॒क्षया॑ सन्त॒रा-म्मेख॑लाग्ं स॒माय॑च्छते प्र॒जा ह्या᳚त्मनो-ऽन्त॑रतरा त॒प्तव्र॑तो भवति॒ मद॑न्तीभिर्मार्जयते॒ निर्ह्य॑ग्नि-श्शी॒तेन॒ वाय॑ति॒ समि॑द्ध्यै॒ या ते॑ अग्ने॒ रुद्रि॑या त॒नूरित्या॑ह॒ स्वयै॒वैन॑-द्दे॒वत॑या व्रतयति सयोनि॒त्वाय॒ शान्त्यै᳚ ॥ 14 ॥
(यो - वा - ओज॑ - आह॒ य - द॑शी॒ये - ति॒ ते᳚ - ऽग्न॒ - एका॑दश च) (अ. 2)
तेषा॒मसु॑राणा-न्ति॒स्रः पुर॑ आस-न्नय॒स्म-य्य॑व॒मा-ऽथ॑ रज॒ता-ऽथ॒ हरि॑णी॒ ता दे॒वा जेतु॒-न्नाश॑क्नुव॒-न्ता उ॑प॒सदै॒वाजि॑गीष॒-न्तस्मा॑दाहु॒र्यश्चै॒वं-वेँद॒ यश्च॒ नोप॒सदा॒ वै म॑हापु॒र-ञ्ज॑य॒न्तीति॒ त इषु॒ग्ं॒ सम॑स्कुर्वता॒- ग्निमनी॑क॒ग्ं॒ सोमग्ं॑ श॒ल्यं-विँष्णु॒-न्तेज॑न॒-न्ते᳚-ऽब्रुव॒न् क इ॒माम॑सिष्य॒तीति॑ [ ] 15
रु॒द्र इत्य॑ब्रुव-न्रु॒द्रो वै क्रू॒र-स्सो᳚-ऽस्य॒त्विति॒ सो᳚-ऽब्रवी॒-द्वरं॑-वृँणा अ॒हमे॒व प॑शू॒ना-मधि॑पतिरसा॒नीति॒ तस्मा᳚-द्रु॒द्रः प॑शू॒ना-मधि॑पति॒स्ताग्ं रु॒द्रो-ऽवा॑सृज॒-थ्स ति॒स्रः पुरो॑ भि॒त्त्वैभ्यो लो॒केभ्यो- ऽसु॑रा॒-न्प्राणु॑दत॒ यदु॑प॒सद॑ उपस॒द्यन्ते॒ भ्रातृ॑व्यपराणुत्यै॒ नान्यामाहु॑ति-म्पु॒रस्ता᳚-ज्जुहुया॒-द्यद॒न्यामाहु॑ति-म्पु॒रस्ता᳚-ज्जुहु॒या- [-ज्जुहु॒यात्, अ॒न्यन्मुख॑-ङ्कुर्या-] 16
-द॒न्यन्मुख॑-ङ्कुर्या-थ्स्रु॒वेणा॑-ऽघा॒रमा घा॑रयति य॒ज्ञस्य॒ प्रज्ञा᳚त्यै॒ परां॑अति॒क्रम्य॑ जुहोति॒ परा॑च ए॒वैभ्यो लो॒केभ्यो॒ यज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्या॒-न्प्र णु॑दते॒ पुन॑रत्या॒क्रम्यो॑प॒सद॑-ञ्जुहोति प्र॒णुद्यै॒वैभ्यो लो॒केभ्यो॒ भ्रातृ॑व्याञ्जि॒त्वा भ्रा॑तृव्यलो॒क-म॒भ्यारो॑हति दे॒वा वै याः प्रा॒तरु॑प॒सद॑ उ॒पासी॑द॒-न्नह्न॒स्ताभि॒रसु॑रा॒-न्प्राणु॑दन्त॒ या-स्सा॒यग्ं रात्रि॑यै॒ ताभि॒र्य-थ्सा॒य-म्प्रा॑त-रुप॒सद॑- [-रुप॒सदः॑, उ॒प॒स॒द्यन्ते॑] 17
उपस॒द्यन्ते॑ ऽहोरा॒त्राभ्या॑मे॒व त-द्यज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्या॒-न्प्र णु॑दते॒ याः प्रा॒तर्या॒ज्या᳚-स्स्युस्ता-स्सा॒य-म्पु॑रो-ऽनुवा॒क्याः᳚ कुर्या॒दया॑तयामत्वाय ति॒स्र उ॑प॒सद॒ उपै॑ति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का इ॒माने॒व लो॒का-न्प्री॑णाति॒ षट्-थ्स-म्प॑द्यन्ते॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तूने॒व प्री॑णाति॒ द्वाद॑शा॒हीने॒ सोम॒ उपै॑ति॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्स॑वन्थ्स॒रमे॒व प्री॑णाति॒ चतु॑र्विग्ंशति॒-स्स- [चतु॑र्विग्ंशति॒-स्सम्, प॒द्य॒न्ते॒ चतु॑र्विग्ंशति-] 18
-म्प॑द्यन्ते॒ चतु॑र्विग्ंशति-रर्धमा॒सा अ॑र्धमा॒साने॒व प्री॑णा॒त्यारा᳚ग्रा-मवान्तरदी॒क्षा-मुपे॑या॒द्यः का॒मये॑ता॒-ऽस्मि-न्मे॑ लो॒के-ऽर्धु॑कग्ग् स्या॒दित्येक॒मग्रे-ऽथ॒ द्वावथ॒ त्रीनथ॑ च॒तुर॑ ए॒षा वा आरा᳚ग्रा ऽवान्तरदी॒क्षा ऽस्मिन्ने॒वास्मै॑ लो॒के-ऽर्धु॑क-म्भवति प॒रोव॑रीयसी-मवान्तरदी॒क्षा-मुपे॑या॒द्यः का॒मये॑ता॒मुष्मि॑-न्मे लो॒के-ऽर्धु॑कग्ग् स्या॒दिति॑ च॒तुरो-ऽग्रे ऽथ॒ त्रीनथ॒ द्वावथैक॑मे॒षा वै प॒रोव॑रीयस्य-वान्तरदी॒क्षा ऽमुष्मि॑न्ने॒वास्मै॑ लो॒के-ऽर्धु॑क-म्भवति ॥ 19 ॥
(अ॒सि॒ष्य॒तीति॑ - जुहु॒याथ् - सा॒य-म्प्रा॑तरुप॒सद॒ - श्चतु॑र्विग्ंशति॒-स्सं - च॒तुरो-ऽग्रे॒ - षोड॑श च) (अ. 3)
सु॒व॒र्गं-वाँ ए॒ते लो॒कं-यँ॑न्ति॒ य उ॑प॒सद॑ उप॒यन्ति॒ तेषां॒-यँ उ॒न्नय॑ते॒ हीय॑त ए॒व स नोद॑ने॒षीति॒ सू᳚न्नीयमिव॒ यो वै स्वा॒र्थेतां᳚-यँ॒ताग् श्रा॒न्तो हीय॑त उ॒त स नि॒ष्ट्याय॑ स॒ह व॑सति॒ तस्मा᳚-थ्स॒कृदु॒न्नीय॒ नाप॑र॒मुन्न॑येत द॒द्ध्नोन्न॑येतै॒तद्वै प॑शू॒नाग्ं रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व प॒शूनव॑ रुन्धे [ ] 20
य॒ज्ञो दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत॒ विष्णू॑ रू॒प-ङ्कृ॒त्वा स पृ॑थि॒वी-म्प्रावि॑श॒-त्त-न्दे॒वा हस्ता᳚न्-थ्स॒ग्ं॒ रभ्यै᳚च्छ॒-न्तमिन्द्र॑ उ॒पर्यु॑प॒र्यत्य॑क्राम॒-थ्सो᳚-ऽब्रवी॒-त्को मा॒-ऽयमु॒पर्यु॑प॒र्यत्य॑क्रमी॒-दित्य॒ह-न्दु॒र्गे हन्तेत्यथ॒ कस्त्वमित्य॒ह-न्दु॒र्गादाह॒र्तेति॒ सो᳚-ऽब्रवी-द्दु॒र्गे वै हन्ता॑-ऽवोचथा वरा॒हो॑-ऽयं-वाँ॑ममो॒ष- [-ँवा॑ममो॒षः, स॒प्ता॒ना] 21
-स्स॑प्ता॒ना-ङ्गि॑री॒णा-म्प॒रस्ता᳚द्वि॒त्तं-वेँद्य॒मसु॑राणा-म्बिभर्ति॒ त-ञ्ज॑हि॒ यदि॑ दु॒र्गे हन्ता-ऽसीति॒ स द॑र्भपुञ्जी॒लमु॒-द्वृह्य॑ स॒प्त गि॒री-न्भि॒त्त्वा तम॑ह॒न्-थ्सो᳚-ऽब्रवी-द्दु॒र्गाद्वा आह॑र्तावोचथा ए॒तमा ह॒रेति॒ तमे᳚भ्यो य॒ज्ञ ए॒व य॒ज्ञमा-ऽह॑र॒द्य-त्तद्वि॒त्तं-वेँद्य॒मसु॑राणा॒-मवि॑न्दन्त॒ तदेकं॒-वेँद्यै॑ वेदि॒त्व-मसु॑राणां॒- [-मसु॑राणाम्, वा इ॒यमग्र॑] 22
-ँवा इ॒यमग्र॑ आसी॒-द्याव॒दासी॑नः परा॒पश्य॑ति॒ ताव॑-द्दे॒वाना॒-न्ते दे॒वा अ॑ब्रुव॒न्नस्त्वे॒व नो॒-ऽस्यामपीति॒ किय॑द्वो दास्याम॒ इति॒ याव॑दि॒यग्ं स॑लावृ॒की त्रिः प॑रि॒क्राम॑ति॒ ताव॑न्नो द॒त्तेति॒ स इन्द्रः॑ सलावृ॒की रू॒प-ङ्कृ॒त्वेमा-न्त्रि-स्स॒र्वतः॒ पर्य॑क्राम॒-त्तदि॒माम॑विन्दन्त॒ यदि॒मामवि॑न्दन्त॒ त-द्वेद्यै॑ वेदि॒त्वग्ं [वेदि॒त्वम्, सा वा इ॒यग्ं] 23
सा वा इ॒यग्ं सर्वै॒व वेदि॒रिय॑ति शक्ष्या॒मीति॒ त्वा अ॑व॒माय॑ यजन्ते त्रि॒ग्ं॒श-त्प॒दानि॑ प॒श्चा-त्ति॒रश्ची॑ भवति॒ षट्त्रिग्ं॑श॒-त्प्राची॒ चतु॑र्विग्ंशतिः पु॒रस्ता᳚-त्ति॒रश्ची॒ दश॑दश॒ सम्प॑द्यन्ते॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राजै॒वान्नाद्य॒मव॑ रुन्ध॒ उद्ध॑न्ति॒ यदे॒वास्या॑ अमे॒द्ध्य-न्तदप॑ ह॒न्त्युद्ध॑न्ति॒ तस्मा॒दोष॑धयः॒ परा॑ भवन्ति ब॒र्॒हि-स्स्तृ॑णाति॒ तस्मा॒दोष॑धयः॒ पुन॒रा भ॑व॒न्त्युत्त॑र-म्ब॒र्॒हिष॑ उत्तरब॒र्॒हि-स्स्तृ॑णाति प्र॒जा वै ब॒र्॒हिर्यज॑मान उत्तर ब॒र्॒हि र्यज॑मान-मे॒वा-य॑जमाना॒दुत्त॑र-ङ्करोति॒ तस्मा॒-द्यज॑मा॒नो ऽय॑जमाना॒दुत्त॑रः ॥ 24 ॥
(रु॒न्धे॒ - वा॒म॒मो॒षो - वे॑दि॒त्वमसु॑राणां - ँवेदि॒त्वं - भ॑वन्ति॒ - पञ्च॑विग्ंशतिश्च) (अ. 4)
यद्वा अनी॑शानो भा॒रमा॑द॒त्ते वि वै स लि॑शते॒ य-द्द्वाद॑श सा॒ह्नस्यो॑प॒सद॒-स्स्युस्ति॒स्त्रो॑-ऽहीन॑स्य य॒ज्ञस्य॒ विलो॑म क्रियेत ति॒स्र ए॒व सा॒ह्नस्यो॑प॒सदो॒ द्वाद॑शा॒हीन॑स्य य॒ज्ञस्य॑ सवीर्य॒त्वायाथो॒ सलो॑म क्रियते व॒थ्सस्यैक॒-स्स्तनो॑ भा॒गी हि सो-ऽथैक॒ग्ग्॒ स्तनं॑-व्रँ॒तमुपै॒त्यथ॒ द्वावथ॒ त्रीनथ॑ च॒तुर॑ ए॒तद्वै [ ] 25
क्षु॒रप॑वि॒ नाम॑ व्र॒तं-येँन॒ प्र जा॒ता-न्भ्रातृ॑व्या-न्नु॒दते॒ प्रति॑ जनि॒ष्यमा॑णा॒नथो॒ कनी॑यसै॒व भूय॒ उपै॑ति च॒तुरो-ऽग्रे॒ स्तना᳚न् व्र॒तमुपै॒त्यथ॒ त्रीनथ॒ द्वावथैक॑मे॒तद्वै सु॑जघ॒न-न्नाम॑ व्र॒त-न्त॑प॒स्यग्ं॑ सुव॒र्ग्य॑मथो॒ प्रैव जा॑यते प्र॒जया॑ प॒शुभि॑र्यवा॒गू रा॑ज॒न्य॑स्य व्र॒त-ङ्क्रू॒रेव॒ वै य॑वा॒गूः क्रू॒र इ॑व [क्रू॒र इ॑व, रा॒ज॒न्यो॑ वज्र॑स्य] 26
राज॒न्यो॑ वज्र॑स्य रू॒पग्ं समृ॑द्ध्या आ॒मिक्षा॒ वैश्य॑स्य पाकय॒ज्ञस्य॑ रू॒प-म्पुष्ट्यै॒ पयो᳚ ब्राह्म॒णस्य॒ तेजो॒ वै ब्रा᳚ह्म॒णस्तेजः॒ पय॒स्तेज॑सै॒व तेजः॒ पय॑ आ॒त्म-न्ध॒त्ते ऽथो॒ पय॑सा॒ वै गर्भा॑ वर्धन्ते॒ गर्भ॑ इव॒ खलु॒ वा ए॒ष य-द्दी᳚क्षि॒तो यद॑स्य॒ पयो᳚ व्र॒त-म्भव॑त्या॒त्मान॑मे॒व त-द्व॑र्धयति॒ त्रिव्र॑तो॒ वै मनु॑रासी॒-द्द्विव्र॑ता॒ असु॑रा॒ एक॑व्रता [एक॑व्रताः, दे॒वाः प्रा॒तर्म॒द्ध्यन्दि॑ने] 27
दे॒वाः प्रा॒तर्म॒द्ध्यन्दि॑ने सा॒य-न्त-न्मनो᳚र्व्र॒तमा॑सी-त्पाकय॒ज्ञस्य॑ रू॒प-म्पुष्ट्यै᳚ प्रा॒तश्च॑ सा॒य-ञ्चासु॑राणा-न्निर्म॒द्ध्य-ङ्क्षु॒धो रू॒प-न्तत॒स्ते परा॑-ऽभव-न्म॒द्ध्यन्दि॑ने मद्ध्यरा॒त्रे दे॒वाना॒-न्तत॒स्ते॑-ऽभवन्-थ्सुव॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒न्॒. यद॑स्य म॒द्ध्यन्दि॑ने मद्ध्यरा॒त्रे व्र॒त-म्भव॑ति मद्ध्य॒तो वा अन्ने॑न भुञ्जते मद्ध्य॒त ए॒व तदूर्ज॑-न्धत्ते॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै॒ भव॑त्या॒त्मना॒ [भव॑त्या॒त्मना᳚, परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो] 28
परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति॒ गर्भो॒ वा ए॒ष य-द्दी᳚क्षि॒तो योनि॑ र्दीक्षितविमि॒तं-यँ-द्दी᳚क्षि॒तो दी᳚क्षितविमि॒ता-त्प्र॒वसे॒-द्यथा॒ योने॒र्गर्भ॒-स्स्कन्द॑ति ता॒दृगे॒व तन्न प्र॑वस्त॒व्य॑मा॒त्मनो॑ गोपी॒थायै॒ष वै व्या॒घ्रः कु॑लगो॒पो यद॒ग्निस्तस्मा॒-द्य-द्दी᳚क्षि॒तः प्र॒वसे॒-थ्स ए॑नमीश्व॒रो॑-ऽनू॒त्थाय॒ हन्तो॒र्न प्र॑वस्त॒व्य॑मा॒त्मनो॒ गुप्त्यै॑ दक्षिण॒त-श्श॑य ए॒तद्वै यज॑मानस्या॒ ऽऽयत॑न॒ग्ग्॒स्व ए॒वा-ऽऽयत॑ने शये॒ ऽग्निम॑भ्या॒वृत्य॑ शये दे॒वता॑ ए॒व य॒ज्ञम॑भ्या॒वृत्य॑ शये ॥ 29 ॥
(ए॒तद्वै-क्रू॒र इ॒वै-क॑व्रता-आ॒त्मना॒-यज॑मानस्य॒-त्रयो॑दश च) (अ. 5)
पु॒रोह॑विषि देव॒यज॑ने याजये॒द्य-ङ्का॒मये॒तोपै॑न॒मुत्त॑रो य॒ज्ञो न॑मेद॒भि सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ञ्ज॑ये॒दित्ये॒तद्वै पु॒रोह॑विर्देव॒यज॑नं॒-यँस्य॒ होता᳚ प्रातरनुवा॒क -म॑नुब्रु॒व-न्न॒ग्निम॒प आ॑दि॒त्यम॒भि वि॒पश्य॒त्युपै॑न॒मुत्त॑रो य॒ज्ञो न॑मत्य॒भि सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ञ्ज॑यत्या॒प्ते दे॑व॒यज॑ने याजये॒--द्भ्रातृ॑व्यवन्त॒-म्पन्थां᳚-वाँ-ऽधिस्प॒र्॒शये᳚-त्क॒र्तं-वाँ॒ याव॒न्नान॑से॒ यात॒वै [ ] 30
न रथा॑यै॒तद्वा आ॒प्त-न्दे॑व॒यज॑नमा॒प्नोत्ये॒व भ्रातृ॑व्य॒-न्नैन॒-म्भ्रातृ॑व्य आप्नो॒त्येको᳚न्नते देव॒य॑जने याजये-त्प॒शुका॑म॒-मेको᳚न्नता॒द्वै दे॑व॒यज॑ना॒दङ्गि॑रसः प॒शून॑सृजन्तान्त॒रा स॑दोहविर्धा॒ने उ॑न्न॒तग्ग् स्या॑दे॒तद्वा एको᳚न्नत-न्देव॒यज॑न-म्पशु॒माने॒व भ॑वति॒ त्र्यु॑न्नते देव॒यज॑ने याजये-थ्सुव॒र्गका॑म॒-न्त्र्यु॑न्नता॒द्वै दे॑व॒यज॑ना॒दङ्गि॑रस-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमा॑य-न्नन्त॒रा ऽऽह॑व॒नीय॑-ञ्च हवि॒र्धान॑-ञ्चो- [हवि॒र्धान॑-ञ्च, उ॒न्न॒तग्ग् स्या॑दन्त॒रा] 31
-न्न॒तग्ग् स्या॑दन्त॒रा ह॑वि॒र्धान॑-ञ्च॒ सद॑श्चान्त॒रा सद॑श्च॒ गार्ह॑पत्य-ञ्चै॒तद्वै त्र्यु॑न्नत-न्देव॒यज॑नग्ं सुव॒र्गमे॒व लो॒कमे॑ति॒ प्रति॑ष्ठिते देव॒यज॑ने याजये-त्प्रति॒ष्ठाका॑ममे॒तद्वै प्रति॑ष्ठित-न्देव॒यज॑नं॒-यँ-थ्स॒र्वतः॑ स॒म-म्प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति॒ यत्रा॒न्या अ॑न्या॒ ओष॑धयो॒ व्यति॑षक्ता॒-स्स्युस्त-द्या॑जये-त्प॒शुका॑ममे॒तद्वै प॑शू॒नाग्ं रू॒पग्ं रू॒पेणै॒वास्मै॑ प॒शू- [प॒शून्, अव॑ रुन्धे] 32
-नव॑ रुन्धे पशु॒माने॒व भ॑वति॒ निर्-ऋ॑तिगृहीते देव॒यज॑ने याजये॒द्य-ङ्का॒मये॑त॒ निर्-ऋ॑त्यास्य य॒ज्ञ-ङ्ग्रा॑हयेय॒मित्ये॒तद्वै निर्-ऋ॑तिगृहीत-न्देव॒यज॑नं॒-यँ-थ्स॒दृश्यै॑ स॒त्या॑ ऋ॒क्ष-न्निर्-ऋ॑त्यै॒वास्य॑ य॒ज्ञ-ङ्ग्रा॑हयति॒ व्यावृ॑त्ते देव॒यज॑ने याजये-द्व्या॒वृत्का॑मं॒-यँ-म्पात्रे॑ वा॒ तल्पे॑ वा॒ मीमाग्ं॑सेर-न्प्रा॒चीन॑माहव॒नीया᳚-त्प्रव॒णग्ग् स्या᳚-त्प्रती॒चीन॒-ङ्गार्ह॑पत्यादे॒तद्वै व्यावृ॑त्त-न्देव॒यज॑नं॒-विँ पा॒प्मना॒ भ्रातृ॑व्ये॒णा- ऽऽव॑र्तते॒ नैन॒-म्पात्रे॒ न तल्पे॑ मीमाग्ं सन्ते का॒र्ये॑ देव॒यज॑ने याजये॒-द्भूति॑काम-ङ्का॒या॑ वै पुरु॑षो॒ भव॑त्ये॒व ॥ 33 ॥
(यात॒वै - ह॑वि॒र्धान॑-ञ्च - प॒शून् - पा॒प्मना॒ - ऽष्टाद॑श च) (अ. 6)
तेभ्य॑ उत्तरवे॒दि-स्सि॒ग्ं॒ही रू॒प-ङ्कृ॒त्वोभया॑-नन्त॒रा-ऽप॒क्रम्या॑तिष्ठ॒-त्ते दे॒वा अ॑मन्यन्त यत॒रान्. वा इ॒यमु॑पाव॒र्थ्स्यति॒ त इ॒द-म्भ॑विष्य॒न्तीति॒ तामुपा॑मन्त्रयन्त॒ सा-ऽब्र॑वी॒-द्वरं॑-वृँणै॒ सर्वा॒-न्मया॒ कामा॒न् व्य॑श्ञवथ॒ पूर्वा॒-न्तु मा॒-ऽग्नेराहु॑तिरश्ञवता॒ इति॒ तस्मा॑दुत्तरवे॒दि-म्पूर्वा॑म॒ग्ने- र्व्याघा॑रयन्ति॒ वारे॑वृत॒ग्ग्॒ ह्य॑स्यै॒ शम्य॑या॒ परि॑ मिमीते॒ [मिमीते, मात्रै॒वा-ऽस्यै॒] 34
मात्रै॒वा-ऽस्यै॒ साथो॑ यु॒क्तेनै॒व यु॒क्तमव॑ रुन्धे वि॒त्ताय॑नी मे॒-ऽसीत्या॑ह वि॒त्ता ह्ये॑ना॒नाव॑-त्ति॒क्ताय॑नी मे॒-ऽसीत्या॑ह ति॒क्तान्. ह्ये॑ना॒नाव॒दव॑तान्मा नाथि॒तमित्या॑ह नाथि॒तान्. ह्ये॑ना॒नाव॒दव॑तान्मा व्यथि॒तमित्या॑ह व्यथि॒तान्. ह्ये॑ना॒नाव॑-द्वि॒दे-र॒ग्नि-र्नभो॒ नामा- [-र्नभो॒ नामा॑, अग्ने॑ अङ्गिर॒ इति॒] 35
-ऽग्ने॑ अङ्गिर॒ इति॒ त्रिर्ह॑रति॒ य ए॒वैषु लो॒केष्व॒ग्नय॒-स्ताने॒वाव॑ रुन्धे तू॒ष्णी-ञ्च॑तु॒र्थग्ं ह॑र॒त्यनि॑-रुक्तमे॒वाव॑ रुन्धे सि॒ग्ं॒हीर॑सि महि॒षीर॒सीत्या॑ह सि॒ग्ं॒हीर्ह्ये॑षा रू॒प-ङ्कृ॒त्वोभया॑-नन्त॒रा ऽप॒क्रम्याति॑ष्ठदु॒रु प्र॑थस्वो॒रु ते॑ य॒ज्ञप॑तिः प्रथता॒मित्या॑ह॒ यज॑मानमे॒व प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ प्रथयति ध्रु॒वा- [ध्रु॒वा, अ॒सीति॒ सग्ं ह॑न्ति॒] 36
-ऽसीति॒ सग्ं ह॑न्ति॒ धृत्यै॑ दे॒वेभ्यः॑ शुन्धस्व दे॒वेभ्यः॑ शुम्भ॒स्वेत्यव॑ चो॒क्षति॒ प्र च॑ किरति॒ शुद्ध्या॑ इन्द्रघो॒षस्त्वा॒ वसु॑भिः पु॒रस्ता᳚-त्पा॒त्वित्या॑ह दि॒ग्भ्य ए॒वैना॒-म्प्रोक्ष॑ति दे॒वाग्श्चेदु॑-त्तरवे॒दिरु॒पाव॑वर्ती॒हैव वि ज॑यामहा॒ इत्यसु॑रा॒ वज्र॑मु॒द्यत्य॑ दे॒वान॒भ्या॑यन्त॒ तानि॑न्द्रघो॒षो वसु॑भिः पु॒रस्ता॒दपा॑- [पु॒रस्ता॒दपा॑, अ॒नु॒द॒त॒ मनो॑जवाः] 37
-नुदत॒ मनो॑जवाः पि॒तृभि॑ र्दक्षिण॒तः प्रचे॑ता रु॒द्रैः प॒श्चा-द्वि॒श्वक॑र्मा-ऽऽदि॒त्यैरु॑त्तर॒तो यदे॒वमु॑त्तरवे॒दि-म्प्रो॒क्षति॑ दि॒ग्भ्य ए॒व त-द्यज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्या॒-न्प्र णु॑दत॒ इन्द्रो॒ यती᳚न्-थ्सालावृ॒केभ्यः॒ प्राय॑च्छ॒-त्ता-न्द॑क्षिण॒त उ॑त्तरवे॒द्या आ॑द॒न्॒ य-त्प्रोक्ष॑णीना-मु॒च्छिष्ये॑त॒ त-द्द॑क्षिण॒त उ॑त्तरवे॒द्यै नि न॑ये॒-द्यदे॒व तत्र॑ क्रू॒र-न्त-त्तेन॑ शमयति॒ य-न्द्वि॒ष्या-त्त-न्ध्या॑येच्छु॒चै वैन॑मर्पयति ॥ 38 ॥
(मि॒मी॒ते॒ - नाम॑ - ध्रु॒वा - ऽप॑ - शु॒चा - त्रीणि॑ च) ( आ7)
सोत्त॑रवे॒दिर॑ब्रवी॒-थ्सर्वा॒-न्मया॒ कामा॒न् व्य॑श्ञव॒थेति॒ ते दे॒वा अ॑कामय॒न्तासु॑रा॒-न्भ्रातृ॑व्यान॒भि भ॑वे॒मेति॒ ते॑-ऽजुहवु-स्सि॒ग्ं॒हीर॑सि सपत्नसा॒ही स्वाहेति॒ ते-ऽसु॑रा॒-न्भ्रातृ॑व्या-न॒भ्य॑भव॒-न्ते-ऽसु॑रा॒-न्भ्रातृ॑व्या-नभि॒भूया॑कामयन्त प्र॒जां-विँ॑न्देम॒हीति॒ ते॑-ऽजुहवु-स्सि॒ग्ं॒हीर॑सि सुप्रजा॒वनि॒-स्स्वाहेति॒ ते प्र॒जाम॑विन्दन्त॒ ते प्र॒जां-विँ॒त्त्वा- [प्र॒जां-विँ॒त्त्वा,अ॒का॒म॒य॒न्त॒ प॒शून्. ] 39
-ऽका॑मयन्त प॒शून्. वि॑न्देम॒हीति॒ ते॑-ऽजुहवु-स्सि॒ग्ं॒हीर॑सि रायस्पोष॒वनि॒-स्स्वाहेति॒ ते प॒शून॑विन्दन्त॒ ते प॒शून्. वि॒त्त्वा-ऽका॑मयन्त प्रति॒ष्ठां-विँ॑न्देम॒हीति॒ ते॑-ऽजुहवु-स्सि॒ग्ं॒ही-र॑स्यादित्य॒वनि॒-स्स्वाहेति॒ त इ॒मा-म्प्र॑ति॒ष्ठाम॑विन्दन्त॒ त इ॒मा-म्प्र॑ति॒ष्ठां-विँ॒त्त्वा-ऽका॑मयन्त दे॒वता॑ आ॒शिष॒ उपे॑या॒मेति॒ ते॑-ऽजुहवु-स्सि॒ग्ं॒हीर॒स्या व॑ह दे॒वा-न्दे॑वय॒ते [ ] 40
यज॑मानाय॒ स्वाहेति॒ ते दे॒वता॑ आ॒शिष॒ उपा॑य॒-न्पञ्च॒ कृत्वो॒ व्याघा॑रयति॒ पञ्चा᳚क्षरा प॒ङ्क्तिः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो य॒ज्ञमे॒वाव॑ रुन्धे ऽक्ष्ण॒या व्याघा॑रयति॒ तस्मा॑दक्ष्ण॒या प॒शवो-ऽङ्गा॑नि॒ प्रह॑रन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै भू॒तेभ्य॒स्त्वेति॒ स्रुच॒मुद्गृ॑ह्णाति॒ य ए॒व दे॒वा भू॒तास्तेषा॒-न्त-द्भा॑ग॒धेय॒-न्ताने॒व तेन॑ प्रीणाति॒ पौतु॑द्रवा-न्परि॒धी-न्परि॑ दधात्ये॒षां- [दधात्ये॒षाम्, लो॒कानां॒-विँधृ॑त्या] 41
-ँलो॒कानां॒-विँधृ॑त्या अ॒ग्नेस्त्रयो॒ ज्यायाग्ं॑सो॒ भ्रात॑र आस॒-न्ते दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं-वँह॑न्तः॒ प्रामी॑यन्त॒ सो᳚-ऽग्निर॑बिभेदि॒त्थं-वाँव स्य आर्ति॒मा-ऽरि॑ष्य॒तीति॒ स निला॑यत॒ स यां-वँन॒स्पति॒ष्वव॑स॒त्ता-म्पूतु॑द्रौ॒ यामोष॑धीषु॒ ताग्ं सु॑गन्धि॒तेज॑ने॒ या-म्प॒शुषु॒ ता-म्पेत्व॑स्यान्त॒रा शृङ्गे॒ त-न्दे॒वताः॒ प्रैष॑मैच्छ॒-न्तमन्व॑विन्द॒-न्त-म॑ब्रुव॒- [-म॑ब्रुवन्न्, उप॑ न॒ आ] 42
-न्नुप॑ न॒ आ व॑र्तस्व ह॒व्य-न्नो॑ व॒हेति॒ सो᳚-ऽब्रवी॒-द्वरं॑-वृँणै॒ यदे॒व गृ॑ही॒तस्याहु॑तस्य बहिःपरि॒धि स्कन्दा॒-त्तन्मे॒ भ्रातृ॑णा-म्भाग॒धेय॑-मस॒दिति॒ तस्मा॒-द्य-द्गृ॑ही॒तस्या-ऽहु॑तस्य बहिःपरि॒धि स्कन्द॑ति॒ तेषा॒-न्त-द्भा॑ग॒धेय॒-न्ताने॒व तेन॑ प्रीणाति॒ सो॑-ऽमन्यता-ऽस्थ॒न्वन्तो॑ मे॒ पूर्वे॒ भ्रात॑रः॒ प्रामे॑षता॒-ऽस्थानि॑ शातया॒ इति॒ स या- [स यानि॑, ] 43
-न्य॒स्थान्यशा॑तयत॒ त-त्पूतु॑द्र्व-भव॒-द्यन्मा॒ग्ं॒ समुप॑मृत॒-न्त-द्गुल्गु॑लु॒ यदे॒तान्-थ्स॑भां॒रान्-थ्स॒-म्भर॑त्य॒ग्निमे॒व त-थ्सम्भ॑रत्य॒ग्नेः पुरी॑ष-म॒सीत्या॑हा॒-ऽग्नेर्ह्ये॑त-त्पुरी॑षं॒-यँ-थ्स॑म्भा॒रा अथो॒ खल्वा॑हुरे॒ते वावैन॒-न्ते भ्रात॑रः॒ परि॑ शेरे॒ य-त्पौतु॑द्रवाः परि॒धय॒ इति॑ ॥ 44 ॥
(वि॒त्त्वा - दे॑वय॒त - ए॒षा - म॑ब्रुव॒न् - यानि॒ - चतु॑श्चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 8)
ब॒द्धमव॑ स्यति वरुणपा॒शादे॒वैने॑ मुञ्चति॒ प्रणे॑नेक्ति॒ मेद्ध्ये॑ ए॒वैने॑ करोति सावित्रि॒यर्चा हु॒त्वा ह॑वि॒र्धाने॒ प्र व॑र्तयति सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वैने॒ प्र व॑र्तयति॒ वरु॑णो॒ वा ए॒ष दु॒र्वागु॑भ॒यतो॑ ब॒द्धो यदक्ष॒-स्स यदु॒-थ्सर्जे॒-द्यज॑मानस्य गृ॒हा-न॒भ्युथ्स॑र्जे-थ्सु॒वाग्दे॑व॒ दुर्या॒ग्ं॒ आ व॒देत्या॑ह गृ॒हा वै दुर्या॒-श्शान्त्यै॒ प- [दुर्या॒-श्शान्त्यै॒ पत्नी᳚, उपा॑नक्ति॒] 45
-त्न्युपा॑नक्ति॒ पत्नी॒ हि सर्व॑स्य मि॒त्र-म्मि॑त्र॒त्वाय॒ यद्वै पत्नी॑ य॒ज्ञस्य॑ क॒रोति॑ मिथु॒न-न्तदथो॒ पत्नि॑या ए॒वैष य॒ज्ञस्या᳚-न्वार॒भों-ऽन॑वच्छित्त्यै॒ वर्त्म॑ना॒ वा अ॒न्वित्य॑ य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि जिघाग्ंसन्ति वैष्ण॒वीभ्या॑मृ॒ग्भ्यां-वँर्त्म॑नो र्जुहोति य॒ज्ञो वै विष्णु॑र्य॒ज्ञादे॒व रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति॒ यद॑द्ध्व॒र्यु-र॑न॒ग्ना-वाहु॑ति-ञ्जुहु॒या-द॒न्धो᳚-ऽद्ध्व॒र्यु-स्स्या॒-द्रक्षाग्ं॑सि य॒ज्ञग्ं ह॑न्यु॒र्॒- [य॒ज्ञग्ं ह॑न्युः, हिर॑ण्य-मु॒पास्य॑] 46
-हिर॑ण्य-मु॒पास्य॑ जुहोत्यग्नि॒वत्ये॒व जु॑होति॒ नान्धो᳚-ऽद्ध्व॒र्युर्भव॑ति॒ न य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि घ्नन्ति॒ प्राची॒ प्रेत॑मद्ध्व॒र-ङ्क॒ल्पय॑न्ती॒ इत्या॑ह सुव॒र्गमे॒वैने॑ लो॒क-ङ्ग॑मय॒त्यत्र॑ रमेथां॒-वँर्ष्म॑-न्पृथि॒व्या इत्या॑ह॒ वर्ष्म॒ ह्ये॑त-त्पृ॑थि॒व्या य-द्दे॑व॒यज॑न॒ग्ं॒ शिरो॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यद्ध॑वि॒र्धान॑-न्दि॒वो वा॑ विष्णवु॒त वा॑ पृथि॒व्या [पृथि॒व्याः, इत्या॒शीर्प॑दय॒र्चा] 47
इत्या॒शीर्प॑दय॒र्चा दक्षि॑णस्य हवि॒र्धान॑स्य मे॒थी-न्नि ह॑न्ति शीर्ष॒त ए॒व य॒ज्ञस्य॒ यज॑मान आ॒शिषो-ऽव॑ रुन्धे द॒ण्डो वा औ॑प॒रस्तृ॒तीय॑स्य हवि॒र्धान॑स्य वषट्का॒रे-णाक्ष॑-मच्छिन॒-द्यत्-तृ॒तीय॑-ञ्छ॒दिर्-ह॑वि॒र्धान॑यो-रुदाह्रि॒यते॑ तृ॒तीय॑स्य हवि॒र्धान॒स्याव॑रुद्ध्यै॒ शिरो॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यद्ध॑वि॒र्धानं॒-विँष्णो॑ र॒राट॑मसि॒ विष्णोः᳚ पृ॒ष्ठम॒सीत्या॑ह॒ तस्मा॑देताव॒द्धा शिरो॒ विष्यू॑तं॒-विँष्णो॒-स्स्यूर॑सि॒ विष्णो᳚र्ध्रु॒वम॒सीत्या॑ह वैष्ण॒वग्ं हि दे॒वत॑या हवि॒र्धानं॒-यँ-म्प्र॑थ॒म-ङ्ग्र॒न्थि-ङ्ग्र॑थ्नी॒याद्य-त्त-न्न वि॑स्र॒ग्ं॒ सये॒दमे॑हेनाद्ध्व॒र्युः प्रमी॑येत॒ तस्मा॒-थ्स वि॒स्रस्यः॑ ॥ 48 ॥
(पत्नी॑ -हन्यु-र्वा पृथि॒व्या-विष्यू॑तं॒-विँष्णोः॒-षड्विग्ं॑शतिश्च) (अ. 9)
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इत्यभ्रि॒मा द॑त्ते॒ प्रसू᳚त्या अ॒श्विनो᳚ र्बा॒हुभ्या॒मित्या॑हा॒श्विनौ॒ हि दे॒वाना॑मद्ध्व॒र्यू आस्ता᳚-म्पू॒ष्णो हस्ता᳚भ्या॒मित्या॑ह॒ यत्यै॒ वज्र॑ इव॒ वा ए॒षा यदभ्रि॒रभ्रि॑रसि॒ नारि॑र॒सीत्या॑ह॒ शान्त्यै॒ काण्डे॑ काण्डे॒ वै क्रि॒यमा॑णे य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि जिघाग्ंसन्ति॒ परि॑लिखित॒ग्ं॒ रक्षः॒ परि॑लिखिता॒ अरा॑तय॒ इत्या॑ह॒ रक्ष॑सा॒-मप॑हत्या [रक्ष॑सा॒-मप॑हत्यै, इ॒दम॒हग्ं] 49
इ॒दम॒हग्ं रक्ष॑सो ग्री॒वा अपि॑ कृन्तामि॒ यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ य-ञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्म इत्या॑ह॒ द्वौ वाव पुरु॑षौ॒ य-ञ्चै॒व द्वेष्टि॒ यश्चै॑न॒-न्द्वेष्टि॒ तयो॑-रे॒वा-ऽन॑न्तराय-ङ्ग्री॒वाः कृ॑न्तति दि॒वे त्वा॒-ऽन्तरि॑क्षाय त्वा पृथि॒व्यै त्वेत्या॑है॒भ्य ए॒वैनां᳚-लोँ॒केभ्यः॒ प्रोक्ष॑ति प॒रस्ता॑-द॒र्वाची॒-म्प्रोक्ष॑ति॒ तस्मा᳚- [तस्मा᳚त्, प॒रस्ता॑-] 50
-त्प॒रस्ता॑-द॒र्वाची᳚-म्मनु॒ष्या॑ ऊर्ज॒मुप॑ जीवन्ति क्रू॒रमि॑व॒ वा ए॒त-त्क॑रोति॒ य-त्खन॑त्य॒पो-ऽव॑ नयति॒ शान्त्यै॒ यव॑मती॒रव॑ नय॒त्यूर्ग्वै यव॒ ऊर्गु॑दु॒बंर॑ ऊ॒र्जैवोर्ज॒ग्ं॒ सम॑र्धयति॒ यज॑मानेन॒ सम्मि॒तौदु॑बंरी भवति॒ यावा॑ने॒व यज॑मान॒स्ताव॑ती-मे॒वास्मि॒-न्नूर्ज॑-न्दधाति पितृ॒णाग्ं सद॑नम॒सीति॑ ब॒र्॒हिरव॑ स्तृणाति पितृदेव॒त्या᳚(1॒)ग्ग्॒- [पितृदेव॒त्या᳚म्, ह्ये॑त-द्यन्निखा॑तं॒-] 51
-ह्ये॑त-द्यन्निखा॑तं॒-यँ-द्ब॒र्॒हि-रन॑वस्तीर्य मिनु॒या-त्पि॑तृदेव॒त्या॑ निखा॑ता स्या-द्ब॒र्॒हि-र॑व॒स्तीर्य॑ मिनोत्य॒स्या-मे॒वैना᳚-म्मिनो॒त्यथो᳚ स्वा॒रुह॑-मे॒वैना᳚-ङ्करो॒त्यु-द्दिवग्ग्॑ स्तभा॒ना-ऽऽन्तरि॑क्ष-म्पृ॒णेत्या॑है॒षां-लोँ॒कानां॒-विँधृ॑त्यै द्युता॒नस्त्वा॑ मारु॒तो मि॑नो॒त्वित्या॑ह द्युता॒नो ह॑ स्म॒ वै मा॑रु॒तो दे॒वाना॒-मौदु॑बंरी-म्मिनोति॒ तेनै॒वै- [तेनै॒व, ए॒ना॒-म्मि॒नो॒ति॒ ब्र॒ह्म॒वनि॑-न्त्वा] 52
-ना᳚-म्मिनोति ब्रह्म॒वनि॑-न्त्वा क्षत्र॒वनि॒मित्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैत-द्घृ॒तेन॑ द्यावापृथिवी॒ आ पृ॑णेथा॒मित्यौदु॑बंर्या-ञ्जुहोति॒ द्यावा॑पृथि॒वी ए॒व रसे॑नानक्त्या॒-न्तम॒न्व-व॑स्रावयत्या॒न्तमे॒व यज॑मान॒-न्तेज॑सा-नक्त्यै॒न्द्रम॒सीति॑ छ॒दिरधि॒ नि द॑धात्यै॒न्द्रग्ं हि दे॒वत॑या॒ सदो॑ विश्वज॒नस्य॑ छा॒येत्या॑ह विश्वज॒नस्य॒ ह्ये॑षा छा॒या य-थ्सदो॒ नव॑छदि॒ [नव॑छदि, तेज॑स्कामस्य] 53
तेज॑स्कामस्य मिनुया-त्त्रि॒वृता॒ स्तोमे॑न॒ सम्मि॑त॒-न्तेज॑स्त्रि॒वृ-त्ते॑ज॒स्व्ये॑व भ॑व॒-त्येका॑दश-छदीन्द्रि॒यका॑म॒-स्यैका॑दशाक्षरा त्रि॒ष्टुगि॑न्द्रि॒य-न्त्रि॒ष्टुगि॑न्द्रिया॒व्ये॑व भ॑वति॒ पञ्च॑दशछदि॒ भ्रातृ॑व्यवतः पञ्चद॒शो वज्रो॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै स॒प्तद॑शछदि प्र॒जाका॑मस्य सप्तद॒शः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्या॒ एक॑विग्ंशतिछदि प्रति॒ष्ठाका॑म-स्यैकवि॒ग्ं॒श-स्स्तोमा॑ना-म्प्रति॒ष्ठा प्रति॑ष्ठित्या उ॒दरं॒-वैँ सद॒ ऊर्गु॑दु॒बंरो॑ मद्ध्य॒त औदु॑बंरी-म्मिनोति मद्ध्य॒त ए॒व प्र॒जाना॒मूर्ज॑-न्दधाति॒ तस्मा᳚- [तस्मा᳚त्, म॒द्ध्य॒त ऊ॒र्जा] 54
-न्मद्ध्य॒त ऊ॒र्जा भु॑ञ्जते यजमानलो॒के वै दक्षि॑णानि छ॒दीग्ंषि॑ भ्रातृव्यलो॒क उत्त॑राणि॒ दक्षि॑णा॒न्युत्त॑राणि करोति॒ यज॑मान-मे॒वा-य॑जमाना॒दुत्त॑र-ङ्करोति॒ तस्मा॒-द्यज॑मा॒नो-ऽय॑जमाना॒दुत्त॑रो ऽन्तर्व॒र्तान् क॑रोति॒ व्यावृ॑त्त्यै॒ तस्मा॒दर॑ण्य-म्प्र॒जा उप॑ जीवन्ति॒ परि॑ त्वा गिर्वणो॒ गिर॒ इत्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैतदिन्द्र॑स्य॒ स्यूर॒सीन्द्र॑स्य ध्रु॒वम॒सीत्या॑है॒न्द्रग्ं हि दे॒वत॑या॒ सदो॒ य-म्प्र॑थ॒म-ङ्ग्र॒न्थि-ङ्ग्र॑थ्नी॒याद्य-त्त-न्न वि॑स्र॒ग्ं॒ सये॒दमे॑हेनाद्ध्व॒र्युः प्रमी॑येत॒ तस्मा॒-थ्स वि॒स्रस्यः॑ ॥ 55 ॥
(अप॑हत्यै॒ - तस्मा᳚त् - पितृदेव॒त्यं॑ - तेनै॒व - नव॑छदि॒ - तस्मा॒थ् - सदः॒ - पञ्च॑दश च) (अ. 10)
शिरो॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यद्ध॑वि॒र्धान॑-म्प्रा॒णा उ॑पर॒वा ह॑वि॒र्धाने॑ खायन्ते॒ तस्मा᳚-च्छी॒र्॒ष-न्प्रा॒णा अ॒धस्ता᳚-त्खायन्ते॒ तस्मा॑-द॒धस्ता᳚-च्छी॒र्ष्णः प्रा॒णा र॑क्षो॒हणो॑ वलग॒हनो॑ वैष्ण॒वा-न्ख॑ना॒मीत्या॑ह वैष्ण॒वा हि दे॒वत॑योपर॒वा असु॑रा॒ वै नि॒र्यन्तो॑ दे॒वाना᳚-म्प्रा॒णेषु॑ वल॒गा-न्न्य॑खन॒-न्ता-न्बा॑हुमा॒त्रे-ऽन्व॑विन्द॒-न्तस्मा᳚-द्बाहुमा॒त्राः खा॑यन्त इ॒दम॒ह-न्तं-वँ॑ल॒ग-मुद्व॑पामि॒ [ ] 56
य-न्नः॑ समा॒नो यमस॑मानो निच॒खानेत्या॑ह॒ द्वौ वाव पुरु॑षौ॒ यश्चै॒व स॑मा॒नो यश्चास॑मानो॒ यमे॒वास्मै॒ तौ व॑ल॒ग-न्नि॒खन॑त॒स्त-मे॒वोद्व॑पति॒ सन्तृ॑णत्ति॒ तस्मा॒-थ्सन्तृ॑ण्णा अन्तर॒तः प्रा॒णा न स-म्भि॑नत्ति॒ तस्मा॒-दस॑भिन्न्नाः प्रा॒णा अ॒पो-ऽव॑ नयति॒ तस्मा॑-दा॒र्द्रा अ॑न्तर॒तः प्रा॒णा यव॑मती॒-रव॑ नय॒- [-रव॑ नयति, ऊर्ग्वै] 57
-त्यूर्ग्वै यवः॑ प्रा॒णा उ॑पर॒वाः प्रा॒णेष्वे॒वोर्ज॑-न्दधाति ब॒र्॒हिरव॑ स्तृणाति॒ तस्मा᳚ल्लोम॒शा अ॑न्तर॒तः प्रा॒णा आज्ये॑न॒ व्याघा॑रयति॒ तेजो॒ वा आज्य॑-म्प्रा॒णा उ॑पर॒वाः प्रा॒णेष्वे॒व तेजो॑ दधाति॒ हनू॒ वा ए॒ते य॒ज्ञस्य॒ यद॑धि॒षव॑णे॒ न स-न्तृ॑ण॒त्त्य स॑तृंण्णे॒ हि हनू॒ अथो॒ खलु॑ दीर्घसो॒मे स॒तृन्द्ये॒ धृत्यै॒ शिरो॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यद्ध॑वि॒र्धान॑- [यद्ध॑वि॒र्धान᳚म्, प्रा॒णा उ॑पर॒वा हनू॑] 58
-म्प्रा॒णा उ॑पर॒वा हनू॑ अधि॒षव॑णे जि॒ह्वा चर्म॒ ग्रावा॑णो॒ दन्ता॒ मुख॑माहव॒नीयो॒ नासि॑को-त्तरवे॒दि-रु॒दर॒ग्ं॒ सदो॑ य॒दा खलु॒ वै जि॒ह्वया॑ द॒थ्स्वधि॒ खाद॒त्यथ॒ मुख॑-ङ्गच्छति य॒दा मुख॒-ङ्गच्छ॒त्यथो॒दर॑-ङ्गच्छति॒ तस्मा᳚द्धवि॒र्धाने॒ चर्म॒न्नधि॒ ग्राव॑भिरभि॒षुत्या॑-ऽऽहव॒नीये॑ हु॒त्वा प्र॒त्यञ्चः॑ प॒रेत्य॒ सद॑सि भक्षयन्ति॒ यो वै वि॒राजो॑ यज्ञमु॒खे दोहं॒-वेँद॑ दु॒ह ए॒वै ना॑मि॒यं-वैँ वि॒रा-ट्तस्यै॒ त्वक्चर्मोधो॑-ऽधि॒षव॑णे॒ स्तना॑ उपर॒वा ग्रावा॑णो व॒थ्सा ऋ॒त्विजो॑ दुहन्ति॒ सोमः॒ पयो॒ य ए॒वं-वेँद॑ दु॒ह ए॒वैना᳚म् ॥ 59 ॥
(व॒पा॒मि॒-यव॑मती॒रव॑ नयति-हवि॒र्धान॑-मे॒व-त्रयो॑विग्ंशतिश्च) (अ. 11)
(यदु॒भौ - दे॑वासु॒राः मि॒थ - स्तेषाग्ं॑ - सुव॒र्गं - ँयद्वा अनी॑शानः - पु॒रोह॑विषि॒ - तेभ्यः॒ - सोत्त॑रवे॒दि - र्ब॒द्धन् - दे॒वस्या-ऽभ्रिं॒-वँज्रः - शिरो॒ वा - एका॑दश )
(यदु॒भा - वित्या॑ह दे॒वानां᳚ - ँय॒ज्ञो दे॒वेभ्यो॒ - न रथा॑य॒ - यज॑मानाय - प॒रस्ता॑द॒र्वाची॒ - न्नव॑ पञ्चा॒शत्)
(यदु॒भौ, दु॒ह ए॒वैना᳚म्)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां षष्ठकाण्डे द्वितीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe dvitīyaḥ praśnaḥ - somamantrabrāhmaṇanirūpaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
yadu॒bhau vi॒mucyā̭-''ti॒thya-ṅgṛ̭hṇī॒yā-dya॒jñaṃ-vi~cchi̭ndyā॒-dyadu॒bhāva-vi̭mucya॒ yathā-'nā̭gatāyā-''ti॒thya-ṅkri॒yatḙ tā॒dṛge॒va ta-dvimṷkto॒-'nyo̭-'na॒ḍvā-nbhava॒tya vi̭mukto॒-'nyo-'thā̭-''ti॒thya-ṅgṛ̭hṇāti ya॒jñasya॒ santa̭tyai॒ patnya॒nvāra̭bhate॒ patnī॒ hi pārī̭ṇahya॒syeśe॒ patni̭yai॒ vānṷmata॒-nnirva̭pati॒ yadvai patnī̭ ya॒jñasya̭ ka॒roti̭ mithu॒na-ntadatho॒ patni̭yā e॒vai- [patni̭yā e॒va, e॒ṣa] 1
-ṣa ya॒jñasyā᳚nvāra॒bhoṃ 'na̭vacchittyai॒ yāva̭-dbhi॒rvai rājā̭-'nuca॒rairā॒gaccha̭ti॒ sarve᳚bhyo॒ vai tebhya̭ āti॒thya-ṅkri̭yate॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vai soma̭sya॒ rājño̭-'nuca॒rāṇya॒gne-rā̭ti॒thyama̭si॒ viṣṇa̭ve॒ tvetyā̭ha gāyatri॒yā e॒vaitena̭ karoti॒ soma̭syā-''ti॒thyama̭si॒ viṣṇa̭ve॒ tvetyā̭ha tri॒ṣṭubha̭ e॒vaitena̭ karo॒tyati̭therāti॒thyama̭si॒ viṣṇa̭ve॒ tvetyā̭ha॒ jaga̭tyā [jaga̭tyai, e॒vaitena̭] 2
e॒vaitena̭ karotya॒gnaye᳚ tvā rāyaspoṣa॒dāvnne॒ viṣṇa̭ve॒ tvetyā̭hānu॒ṣṭubha̭ e॒vaitena̭ karoti śye॒nāya̭ tvā soma॒bhṛte॒ viṣṇa̭ve॒ tvetyā̭ha gāyatri॒yā e॒vaitena̭ karoti॒ pañca॒ kṛtvo̭ gṛhṇāti॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundhe brahmavā॒dino̭ vadanti॒ kasmā᳚-thsa॒tyā-dgā̭yatri॒yā ṷbha॒yata̭ āti॒thyasya̭ kriyata॒ iti॒ yade॒vā-'da-ssoma॒mā- [yade॒vā-'da-ssoma॒mā, āha̭ra॒-ttasmā᳚-] 3
-'ha̭ra॒-ttasmā᳚-dgāyatri॒yā ṷbha॒yata̭ āti॒thyasya̭ kriyate pu॒rastā᳚cco॒ pari̭ṣṭācca॒ śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya॒ yadā̭ti॒thya-nnava̭kapālaḥ puro॒ḍāśo̭ bhavati॒ tasmā᳚nnava॒dhā śiro॒ viṣyṷ̄ta॒-nnava̭kapālaḥ puro॒ḍāśo̭ bhavati॒ te traya̭strikapā॒lāstri॒vṛtā॒ stomḙna॒ sammi̭tā॒steja̭stri॒vṛ-tteja̭ e॒va ya॒jñasya̭ śī॒r॒ṣa-nda̭dhāti॒ nava̭kapālaḥ puro॒ḍāśo̭ bhavati॒ te traya̭strikapā॒lāstri॒vṛtā᳚ prā॒ṇena॒ sammi̭tāstri॒vṛdvai [ ] 4
prā॒ṇa-stri॒vṛta̭me॒va prā॒ṇama̭bhipū॒rvaṃ-ya~॒jñasya̭ śī॒r॒ṣa-nda̭dhāti pra॒jāpa̭te॒rvā e॒tāni॒ pakṣmā̭ṇi॒ yada̭śvavā॒lā ai᳚kṣa॒vī ti॒raścī॒ yadāśva̭vālaḥ prasta॒ro bhava̭tyaikṣa॒vī ti॒raścī᳚ pra॒jāpa̭tere॒va taccakṣu॒-ssambha̭rati de॒vā vai yā āhṷtī॒rajṷhavu॒stā asṷrā ni॒ṣkāva̭māda॒-nte de॒vāḥ kā᳚rṣma॒rya̭mapaśyan karma॒ṇyo̭ vai karmai̭nena kurvī॒teti॒ te kā᳚rṣmarya॒mayā᳚-npari॒dhī- [-npari॒dhīn, a॒ku॒rva॒ta॒ tairvai] 5
-na̭kurvata॒ tairvai te rakṣā॒g॒syapā᳚ghnata॒ ya-tkā᳚rṣmarya॒mayāḥ᳚ pari॒dhayo॒ bhava̭nti॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ sagg spa̭rśayati॒ rakṣa̭sā॒mana̭nva-vacārāya॒ na pu॒rastā॒-tpari̭ dadhātyādi॒tyo hyḙvodya-npu॒rastā॒-drakṣāg̭syapa॒hantyū॒rdhve sa॒midhā॒vā da̭dhātyu॒pari̭ṣṭāde॒va rakṣā॒g॒syapa̭ hanti॒ yajṷṣā॒-'nyā-ntū॒ṣṇīma॒nyā-mmi̭thuna॒tvāya॒ dve ā da̭dhāti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai brahmavā॒dino̭ vada- [vadanti, a॒gniśca॒ vā] 6
-ntya॒gniśca॒ vā e॒tau soma̭śca ka॒thā somā̭yā-''ti॒thya-ṅkri॒yate॒ nāgnaya॒ iti॒ yada॒gnāva॒gni-mma̭thi॒tvā pra॒hara̭ti॒ tenai॒vāgnaya̭ āti॒thya-ṅkri̭ya॒te 'tho॒ khalvā̭hura॒gni-ssarvā̭ de॒vatā॒ iti॒ yaddha॒virā॒sādyā॒gni-mmantha̭ti ha॒vyāyai॒vā-''sa̭nnāya॒ sarvā̭ de॒vatā̭ janayati || 7 ||
(patni̭yā e॒va - jaga̭tyā॒ - ā - tri॒vṛdvai - pa̭ri॒dhīn - va̭da॒ntye - ka̭catvārigṃśacca) (a. 1)
de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒-nte de॒vā mi॒tho vipri̭yā āsa॒-nte᳚-'(1॒)nyo᳚-'nyasmai॒ jyaiṣṭhyā॒yāti̭ṣṭhamānāḥ pañca॒dhā vya̭krāmanna॒gnirvasṷbhi॒-ssomo̭ ru॒drairindro̭ ma॒rudbhi॒-rvarṷṇa ādi॒tyai-rbṛha॒spati॒-rviśvai᳚rde॒vaistḙ 'manya॒ntāsṷrebhyo॒ vā i॒da-mbhrātṛ̭vyebhyo raddhyāmo॒ yanmi॒tho vipri̭yā॒-ssmo yā na̭ i॒māḥ pri॒yāsta॒nuva॒stā-ssa॒mava̭dyāmahai॒ tābhya॒-ssa nir-ṛ̭cchā॒dyo [nir-ṛ̭cchā॒dyaḥ, naḥ॒ pra॒tha॒mo᳚(1॒)-'nyo᳚] 8
naḥ̭ pratha॒mo᳚(1॒)-'nyo᳚-'nyasmai॒ druhyā॒diti॒ tasmā॒dya-ssatā̭nūnaptriṇā-mpratha॒mo druhya̭ti॒ sa ārti॒mārccha̭ti॒ ya-ttā̭nūna॒ptragṃ sa̭mava॒dyati॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati॒ pañca॒ kṛtvo-'va̭dyati pañca॒dhā hi te ta-thsa̭ma॒vādya॒ntātho॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundha॒ āpa̭taye tvā gṛhṇā॒mītyā̭ha prā॒ṇo vā [prā॒ṇo vai, āpa̭tiḥ] 9
āpa̭tiḥ prā॒ṇame॒va prī̭ṇāti॒ pari̭pataya॒ ityā̭ha॒ mano॒ vai pari̭pati॒rmana̭ e॒va prī̭ṇāti॒ tanū॒naptra॒ ityā̭ha ta॒nuvo॒ hi te tā-ssa̭ma॒vādya̭nta śākva॒rāyetyā̭ha॒ śaktyai॒ hi te tā-ssa̭ma॒vādya̭nta॒ śakma॒-nnoji̭ṣṭhā॒yetyā॒hauji̭ṣṭha॒gṃ॒ hi te ta dā॒tmanaḥ̭ sama॒vādya॒ntā--nā̭dhṛṣṭa-masyanādhṛ॒ṣya-mityā॒hā-'nā̭dhṛṣṭa॒gg॒ hyḙtada̭nādhṛ॒ṣya-nde॒vānā॒-moja॒ [de॒vānā॒-mojaḥ̭, ityā̭ha] 10
ityā̭ha de॒vānā॒g॒ hyḙtadojo̭-'bhiśasti॒pā a̭nabhiśaste॒nyamityā̭hā-bhiśasti॒pā hyḙtada̭ -nabhiśaste॒nyamanṷ me dī॒kṣā-ndī॒kṣāpa̭ti-rmanyatā॒mityā̭ha yathāya॒jure॒vaita-dghṛ॒taṃ-vai~ de॒vā vajra̭-ṅkṛ॒tvā soma̭maghna-nnanti॒kami̭va॒ khalu॒ vā a̭syai॒tacca̭ranti॒ ya-ttā̭nūna॒ptreṇa̭ pra॒cara̭ntya॒gṃ॒ śuragṃ̭ śuste deva so॒mā-'' pyā̭yatā॒-mityā̭ha॒ ya- [-mityā̭ha॒ yat, e॒vāsyā̭-] 11
-de॒vāsyā̭-puvā॒yate॒ yanmīya̭te॒-tade॒vāsyai॒tenā-'' pyā̭yaya॒tyā tubhya॒mindraḥ̭ pyāyatā॒mā tvamindrā̭ya pyāya॒svetyā̭-ho॒bhāve॒vendra̭-ñca॒ soma॒-ñcā-''pyā̭yaya॒tyā pyā̭yaya॒ sakhī᳚n-thsa॒nyā me॒dhayetyā̭ha॒rtvijo॒ vā a̭sya॒ sakhā̭ya॒stā-ne॒vā-''pyā̭yayati sva॒sti tḙ deva soma su॒tyāma̭śī॒ye- [su॒tyāma̭śī॒ya, ityā̭hā॒ ''śiṣa̭-] 12
-tyā̭hā॒ ''śiṣa̭-me॒vaitāmā śā᳚ste॒ pra vā e॒te᳚-'smā-llo॒kāccya̭vante॒ ye soma̭mā-pyā॒yaya̭ntya-ntarikṣadeva॒tyo̭ hi soma॒ āpyā̭yita॒ eṣṭā॒ rāyaḥ॒ preṣe bhagā॒yetyā̭ha॒ dyāvā̭pṛthi॒vībhyā̭me॒va na̭ma॒skṛtyā॒smin ~lo॒ke prati̭ tiṣṭhanti devāsu॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒-nte de॒vā bibhya̭to॒-'gni-mprāvi̭śa॒-ntasmā̭dāhura॒gni-ssarvā̭ de॒vatā॒ iti॒ te᳚- [de॒vatā॒ iti॒ te, a॒gnime॒va] 13
-'gnime॒va varṷ̄tha-ṅkṛ॒tvā 'sṷrāna॒bhya̭bhava-nna॒gnimi̭va॒ khalu॒ vā e॒ṣa pravi̭śati॒ yo̭-'vāntaradī॒kṣāmu॒paiti॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavatyā॒tmāna̭me॒va dī॒kṣayā̭ pāti pra॒jāma̭vāntaradī॒kṣayā̭ santa॒rā-mmekha̭lāgṃ sa॒māya̭cchate pra॒jā hyā᳚tmano-'nta̭ratarā ta॒ptavra̭to bhavati॒ mada̭ntībhirmārjayate॒ nirhya̭gni-śśī॒tena॒ vāya̭ti॒ sami̭ddhyai॒ yā tḙ agne॒ rudri̭yā ta॒nūrityā̭ha॒ svayai॒vaina̭-dde॒vata̭yā vratayati sayoni॒tvāya॒ śāntyai᳚ || 14 ||
(yo - vā - oja̭ - āha॒ ya - da̭śī॒ye - ti॒ te᳚ - 'gna॒ - ekā̭daśa ca) (a. 2)
teṣā॒masṷrāṇā-nti॒sraḥ pura̭ āsa-nnaya॒sma-yya̭va॒mā-'tha̭ raja॒tā-'tha॒ hari̭ṇī॒ tā de॒vā jetu॒-nnāśa̭knuva॒-ntā ṷpa॒sadai॒vāji̭gīṣa॒-ntasmā̭dāhu॒ryaścai॒vaṃ-ve~da॒ yaśca॒ nopa॒sadā॒ vai ma̭hāpu॒ra-ñja̭ya॒ntīti॒ ta iṣu॒gṃ॒ sama̭skurvatā॒- gnimanī̭ka॒gṃ॒ somagṃ̭ śa॒lyaṃ-vi~ṣṇu॒-nteja̭na॒-nte᳚-'bruva॒n ka i॒māma̭siṣya॒tīti̭ [ ] 15
ru॒dra itya̭bruva-nru॒dro vai krū॒ra-sso᳚-'sya॒tviti॒ so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇā a॒hame॒va pa̭śū॒nā-madhi̭patirasā॒nīti॒ tasmā᳚-dru॒draḥ pa̭śū॒nā-madhi̭pati॒stāgṃ ru॒dro-'vā̭sṛja॒-thsa ti॒sraḥ puro̭ bhi॒ttvaibhyo lo॒kebhyo- 'sṷrā॒-nprāṇṷdata॒ yadṷpa॒sada̭ upasa॒dyante॒ bhrātṛ̭vyaparāṇutyai॒ nānyāmāhṷti-mpu॒rastā᳚-jjuhuyā॒-dyada॒nyāmāhṷti-mpu॒rastā᳚-jjuhu॒yā- [-jjuhu॒yāt, a॒nyanmukha̭-ṅkuryā-] 16
-da॒nyanmukha̭-ṅkuryā-thsru॒veṇā̭-'ghā॒ramā ghā̭rayati ya॒jñasya॒ prajñā᳚tyai॒ parāṃ̭ati॒kramya̭ juhoti॒ parā̭ca e॒vaibhyo lo॒kebhyo॒ yaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyā॒-npra ṇṷdate॒ puna̭ratyā॒kramyo̭pa॒sada̭-ñjuhoti pra॒ṇudyai॒vaibhyo lo॒kebhyo॒ bhrātṛ̭vyāñji॒tvā bhrā̭tṛvyalo॒ka-ma॒bhyāro̭hati de॒vā vai yāḥ prā॒tarṷpa॒sada̭ u॒pāsī̭da॒-nnahna॒stābhi॒rasṷrā॒-nprāṇṷdanta॒ yā-ssā॒yagṃ rātri̭yai॒ tābhi॒rya-thsā॒ya-mprā̭ta-rupa॒sada̭- [-rupa॒sadaḥ̭, u॒pa॒sa॒dyantḙ] 17
upasa॒dyantḙ 'horā॒trābhyā̭me॒va ta-dyaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyā॒-npra ṇṷdate॒ yāḥ prā॒taryā॒jyā᳚-ssyustā-ssā॒ya-mpṷro-'nuvā॒kyāḥ᳚ kuryā॒dayā̭tayāmatvāya ti॒sra ṷpa॒sada॒ upai̭ti॒ traya̭ i॒me lo॒kā i॒māne॒va lo॒kā-nprī̭ṇāti॒ ṣaṭ-thsa-mpa̭dyante॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti॒ dvāda̭śā॒hīne॒ soma॒ upai̭ti॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssa̭vanthsa॒rame॒va prī̭ṇāti॒ catṷrvigṃśati॒-ssa- [catṷrvigṃśati॒-ssam, pa॒dya॒nte॒ catṷrvigṃśati-] 18
-mpa̭dyante॒ catṷrvigṃśati-rardhamā॒sā a̭rdhamā॒sāne॒va prī̭ṇā॒tyārā᳚grā-mavāntaradī॒kṣā-mupḙyā॒dyaḥ kā॒mayḙtā॒-'smi-nmḙ lo॒ke-'rdhṷkagg syā॒dityeka॒magre-'tha॒ dvāvatha॒ trīnatha̭ ca॒tura̭ e॒ṣā vā ārā᳚grā 'vāntaradī॒kṣā 'sminne॒vāsmai̭ lo॒ke-'rdhṷka-mbhavati pa॒rova̭rīyasī-mavāntaradī॒kṣā-mupḙyā॒dyaḥ kā॒mayḙtā॒muṣmi̭-nme lo॒ke-'rdhṷkagg syā॒diti̭ ca॒turo-'gre 'tha॒ trīnatha॒ dvāvathaika̭me॒ṣā vai pa॒rova̭rīyasya-vāntaradī॒kṣā 'muṣmi̭nne॒vāsmai̭ lo॒ke-'rdhṷka-mbhavati || 19 ||
(a॒si॒ṣya॒tīti̭ - juhu॒yāth - sā॒ya-mprā̭tarupa॒sada॒ - ścatṷrvigṃśati॒-ssaṃ - ca॒turo-'gre॒ - ṣoḍa̭śa ca) (a. 3)
su॒va॒rgaṃ-vā~ e॒te lo॒kaṃ-ya~̭nti॒ ya ṷpa॒sada̭ upa॒yanti॒ teṣāṃ॒-ya~ u॒nnaya̭te॒ hīya̭ta e॒va sa noda̭ne॒ṣīti॒ sū᳚nnīyamiva॒ yo vai svā॒rthetāṃ᳚-ya~॒tāg śrā॒nto hīya̭ta u॒ta sa ni॒ṣṭyāya̭ sa॒ha va̭sati॒ tasmā᳚-thsa॒kṛdu॒nnīya॒ nāpa̭ra॒munna̭yeta da॒ddhnonna̭yetai॒tadvai pa̭śū॒nāgṃ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va pa॒śūnava̭ rundhe [ ] 20
ya॒jño de॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ viṣṇṷ̄ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā sa pṛ̭thi॒vī-mprāvi̭śa॒-tta-nde॒vā hastā᳚n-thsa॒gṃ॒ rabhyai᳚ccha॒-ntamindra̭ u॒paryṷpa॒ryatya̭krāma॒-thso᳚-'bravī॒-tko mā॒-'yamu॒paryṷpa॒ryatya̭kramī॒-ditya॒ha-ndu॒rge hantetyatha॒ kastvamitya॒ha-ndu॒rgādāha॒rteti॒ so᳚-'bravī-ddu॒rge vai hantā̭-'vocathā varā॒ho̭-'yaṃ-vā~̭mamo॒ṣa- [-~vā̭mamo॒ṣaḥ, sa॒ptā॒nā] 21
-ssa̭ptā॒nā-ṅgi̭rī॒ṇā-mpa॒rastā᳚dvi॒ttaṃ-ve~dya॒masṷrāṇā-mbibharti॒ ta-ñja̭hi॒ yadi̭ du॒rge hantā-'sīti॒ sa da̭rbhapuñjī॒lamu॒-dvṛhya̭ sa॒pta gi॒rī-nbhi॒ttvā tama̭ha॒n-thso᳚-'bravī-ddu॒rgādvā āha̭rtāvocathā e॒tamā ha॒reti॒ tame᳚bhyo ya॒jña e॒va ya॒jñamā-'ha̭ra॒dya-ttadvi॒ttaṃ-ve~dya॒masṷrāṇā॒-mavi̭ndanta॒ tadekaṃ॒-ve~dyai̭ vedi॒tva-masṷrāṇāṃ॒- [-masṷrāṇām, vā i॒yamagra̭] 22
-~vā i॒yamagra̭ āsī॒-dyāva॒dāsī̭naḥ parā॒paśya̭ti॒ tāva̭-dde॒vānā॒-nte de॒vā a̭bruva॒nnastve॒va no॒-'syāmapīti॒ kiya̭dvo dāsyāma॒ iti॒ yāva̭di॒yagṃ sa̭lāvṛ॒kī triḥ pa̭ri॒krāma̭ti॒ tāva̭nno da॒tteti॒ sa indraḥ̭ salāvṛ॒kī rū॒pa-ṅkṛ॒tvemā-ntri-ssa॒rvataḥ॒ parya̭krāma॒-ttadi॒māma̭vindanta॒ yadi॒māmavi̭ndanta॒ ta-dvedyai̭ vedi॒tvagṃ [vedi॒tvam, sā vā i॒yagṃ] 23
sā vā i॒yagṃ sarvai॒va vedi॒riya̭ti śakṣyā॒mīti॒ tvā a̭va॒māya̭ yajante tri॒gṃ॒śa-tpa॒dāni̭ pa॒ścā-tti॒raścī̭ bhavati॒ ṣaṭtrigṃ̭śa॒-tprācī॒ catṷrvigṃśatiḥ pu॒rastā᳚-tti॒raścī॒ daśa̭daśa॒ sampa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājai॒vānnādya॒mava̭ rundha॒ uddha̭nti॒ yade॒vāsyā̭ ame॒ddhya-ntadapa̭ ha॒ntyuddha̭nti॒ tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ parā̭ bhavanti ba॒r॒hi-sstṛ̭ṇāti॒ tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ puna॒rā bha̭va॒ntyutta̭ra-mba॒r॒hiṣa̭ uttaraba॒r॒hi-sstṛ̭ṇāti pra॒jā vai ba॒r॒hiryaja̭māna uttara ba॒r॒hi ryaja̭māna-me॒vā-ya̭jamānā॒dutta̭ra-ṅkaroti॒ tasmā॒-dyaja̭mā॒no 'ya̭jamānā॒dutta̭raḥ || 24 ||
(ru॒ndhe॒ - vā॒ma॒mo॒ṣo - vḙdi॒tvamasṷrāṇāṃ - ~vedi॒tvaṃ - bha̭vanti॒ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 4)
yadvā anī̭śāno bhā॒ramā̭da॒tte vi vai sa li̭śate॒ ya-ddvāda̭śa sā॒hnasyo̭pa॒sada॒-ssyusti॒stro̭-'hīna̭sya ya॒jñasya॒ vilo̭ma kriyeta ti॒sra e॒va sā॒hnasyo̭pa॒sado॒ dvāda̭śā॒hīna̭sya ya॒jñasya̭ savīrya॒tvāyātho॒ salo̭ma kriyate va॒thsasyaika॒-sstano̭ bhā॒gī hi so-'thaika॒gg॒ stanaṃ̭-vra~॒tamupai॒tyatha॒ dvāvatha॒ trīnatha̭ ca॒tura̭ e॒tadvai [ ] 25
kṣu॒rapa̭vi॒ nāma̭ vra॒taṃ-ye~na॒ pra jā॒tā-nbhrātṛ̭vyā-nnu॒date॒ prati̭ jani॒ṣyamā̭ṇā॒natho॒ kanī̭yasai॒va bhūya॒ upai̭ti ca॒turo-'gre॒ stanā᳚n vra॒tamupai॒tyatha॒ trīnatha॒ dvāvathaika̭me॒tadvai sṷjagha॒na-nnāma̭ vra॒ta-nta̭pa॒syagṃ̭ suva॒rgya̭matho॒ praiva jā̭yate pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭ryavā॒gū rā̭ja॒nya̭sya vra॒ta-ṅkrū॒reva॒ vai ya̭vā॒gūḥ krū॒ra i̭va [krū॒ra i̭va, rā॒ja॒nyo̭ vajra̭sya] 26
rāja॒nyo̭ vajra̭sya rū॒pagṃ samṛ̭ddhyā ā॒mikṣā॒ vaiśya̭sya pākaya॒jñasya̭ rū॒pa-mpuṣṭyai॒ payo᳚ brāhma॒ṇasya॒ tejo॒ vai brā᳚hma॒ṇastejaḥ॒ paya॒steja̭sai॒va tejaḥ॒ paya̭ ā॒tma-ndha॒tte 'tho॒ paya̭sā॒ vai garbhā̭ vardhante॒ garbha̭ iva॒ khalu॒ vā e॒ṣa ya-ddī᳚kṣi॒to yada̭sya॒ payo᳚ vra॒ta-mbhava̭tyā॒tmāna̭me॒va ta-dva̭rdhayati॒ trivra̭to॒ vai manṷrāsī॒-ddvivra̭tā॒ asṷrā॒ eka̭vratā [eka̭vratāḥ, de॒vāḥ prā॒tarma॒ddhyandi̭ne] 27
de॒vāḥ prā॒tarma॒ddhyandi̭ne sā॒ya-nta-nmano᳚rvra॒tamā̭sī-tpākaya॒jñasya̭ rū॒pa-mpuṣṭyai᳚ prā॒taśca̭ sā॒ya-ñcāsṷrāṇā-nnirma॒ddhya-ṅkṣu॒dho rū॒pa-ntata॒ste parā̭-'bhava-nma॒ddhyandi̭ne maddhyarā॒tre de॒vānā॒-ntata॒stḙ-'bhavan-thsuva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n॒. yada̭sya ma॒ddhyandi̭ne maddhyarā॒tre vra॒ta-mbhava̭ti maddhya॒to vā annḙna bhuñjate maddhya॒ta e॒va tadūrja̭-ndhatte॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ [bhava̭tyā॒tmanā᳚, parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo] 28
parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati॒ garbho॒ vā e॒ṣa ya-ddī᳚kṣi॒to yoni̭ rdīkṣitavimi॒taṃ-ya~-ddī᳚kṣi॒to dī᳚kṣitavimi॒tā-tpra॒vase॒-dyathā॒ yone॒rgarbha॒-sskanda̭ti tā॒dṛge॒va tanna pra̭vasta॒vya̭mā॒tmano̭ gopī॒thāyai॒ṣa vai vyā॒ghraḥ kṷlago॒po yada॒gnistasmā॒-dya-ddī᳚kṣi॒taḥ pra॒vase॒-thsa ḙnamīśva॒ro̭-'nū॒tthāya॒ hanto॒rna pra̭vasta॒vya̭mā॒tmano॒ guptyai̭ dakṣiṇa॒ta-śśa̭ya e॒tadvai yaja̭mānasyā॒ ''yata̭na॒gg॒sva e॒vā-''yata̭ne śaye॒ 'gnima̭bhyā॒vṛtya̭ śaye de॒vatā̭ e॒va ya॒jñama̭bhyā॒vṛtya̭ śaye || 29 ||
(e॒tadvai-krū॒ra i॒vai-ka̭vratā-ā॒tmanā॒-yaja̭mānasya॒-trayo̭daśa ca) (a. 5)
pu॒roha̭viṣi deva॒yaja̭ne yājaye॒dya-ṅkā॒maye॒topai̭na॒mutta̭ro ya॒jño na̭meda॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñja̭ye॒ditye॒tadvai pu॒roha̭virdeva॒yaja̭naṃ॒-ya~sya॒ hotā᳚ prātaranuvā॒ka -ma̭nubru॒va-nna॒gnima॒pa ā̭di॒tyama॒bhi vi॒paśya॒tyupai̭na॒mutta̭ro ya॒jño na̭matya॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñja̭yatyā॒pte dḙva॒yaja̭ne yājaye॒--dbhrātṛ̭vyavanta॒-mpanthāṃ᳚-vā~-'dhispa॒r॒śaye᳚-tka॒rtaṃ-vā~॒ yāva॒nnāna̭se॒ yāta॒vai [ ] 30
na rathā̭yai॒tadvā ā॒pta-ndḙva॒yaja̭namā॒pnotye॒va bhrātṛ̭vya॒-nnaina॒-mbhrātṛ̭vya āpno॒tyeko᳚nnate deva॒ya̭jane yājaye-tpa॒śukā̭ma॒-meko᳚nnatā॒dvai dḙva॒yaja̭nā॒daṅgi̭rasaḥ pa॒śūna̭sṛjantānta॒rā sa̭dohavirdhā॒ne ṷnna॒tagg syā̭de॒tadvā eko᳚nnata-ndeva॒yaja̭na-mpaśu॒māne॒va bha̭vati॒ tryṷnnate deva॒yaja̭ne yājaye-thsuva॒rgakā̭ma॒-ntryṷnnatā॒dvai dḙva॒yaja̭nā॒daṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya-nnanta॒rā ''ha̭va॒nīya̭-ñca havi॒rdhāna̭-ñco- [havi॒rdhāna̭-ñca, u॒nna॒tagg syā̭danta॒rā] 31
-nna॒tagg syā̭danta॒rā ha̭vi॒rdhāna̭-ñca॒ sada̭ścānta॒rā sada̭śca॒ gārha̭patya-ñcai॒tadvai tryṷnnata-ndeva॒yaja̭nagṃ suva॒rgame॒va lo॒kamḙti॒ prati̭ṣṭhite deva॒yaja̭ne yājaye-tprati॒ṣṭhākā̭mame॒tadvai prati̭ṣṭhita-ndeva॒yaja̭naṃ॒-ya~-thsa॒rvataḥ̭ sa॒ma-mpratye॒va ti̭ṣṭhati॒ yatrā॒nyā a̭nyā॒ oṣa̭dhayo॒ vyati̭ṣaktā॒-ssyusta-dyā̭jaye-tpa॒śukā̭mame॒tadvai pa̭śū॒nāgṃ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒vāsmai̭ pa॒śū- [pa॒śūn, ava̭ rundhe] 32
-nava̭ rundhe paśu॒māne॒va bha̭vati॒ nir-ṛ̭tigṛhīte deva॒yaja̭ne yājaye॒dya-ṅkā॒mayḙta॒ nir-ṛ̭tyāsya ya॒jña-ṅgrā̭hayeya॒mitye॒tadvai nir-ṛ̭tigṛhīta-ndeva॒yaja̭naṃ॒-ya~-thsa॒dṛśyai̭ sa॒tyā̭ ṛ॒kṣa-nnir-ṛ̭tyai॒vāsya̭ ya॒jña-ṅgrā̭hayati॒ vyāvṛ̭tte deva॒yaja̭ne yājaye-dvyā॒vṛtkā̭maṃ॒-ya~-mpātrḙ vā॒ talpḙ vā॒ mīmāgṃ̭sera-nprā॒cīna̭māhava॒nīyā᳚-tprava॒ṇagg syā᳚-tpratī॒cīna॒-ṅgārha̭patyāde॒tadvai vyāvṛ̭tta-ndeva॒yaja̭naṃ॒-vi~ pā॒pmanā॒ bhrātṛ̭vye॒ṇā- ''va̭rtate॒ naina॒-mpātre॒ na talpḙ mīmāgṃ sante kā॒ryḙ deva॒yaja̭ne yājaye॒-dbhūti̭kāma-ṅkā॒yā̭ vai purṷṣo॒ bhava̭tye॒va || 33 ||
(yāta॒vai - ha̭vi॒rdhāna̭-ñca - pa॒śūn - pā॒pmanā॒ - 'ṣṭāda̭śa ca) (a. 6)
tebhya̭ uttarave॒di-ssi॒gṃ॒hī rū॒pa-ṅkṛ॒tvobhayā̭-nanta॒rā-'pa॒kramyā̭tiṣṭha॒-tte de॒vā a̭manyanta yata॒rān. vā i॒yamṷpāva॒rthsyati॒ ta i॒da-mbha̭viṣya॒ntīti॒ tāmupā̭mantrayanta॒ sā-'bra̭vī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ sarvā॒-nmayā॒ kāmā॒n vya̭śñavatha॒ pūrvā॒-ntu mā॒-'gnerāhṷtiraśñavatā॒ iti॒ tasmā̭duttarave॒di-mpūrvā̭ma॒gne- rvyāghā̭rayanti॒ vārḙvṛta॒gg॒ hya̭syai॒ śamya̭yā॒ pari̭ mimīte॒ [mimīte, mātrai॒vā-'syai॒] 34
mātrai॒vā-'syai॒ sātho̭ yu॒ktenai॒va yu॒ktamava̭ rundhe vi॒ttāya̭nī me॒-'sītyā̭ha vi॒ttā hyḙnā॒nāva̭-tti॒ktāya̭nī me॒-'sītyā̭ha ti॒ktān. hyḙnā॒nāva॒dava̭tānmā nāthi॒tamityā̭ha nāthi॒tān. hyḙnā॒nāva॒dava̭tānmā vyathi॒tamityā̭ha vyathi॒tān. hyḙnā॒nāva̭-dvi॒de-ra॒gni-rnabho॒ nāmā- [-rnabho॒ nāmā̭, agnḙ aṅgira॒ iti॒] 35
-'gnḙ aṅgira॒ iti॒ trirha̭rati॒ ya e॒vaiṣu lo॒keṣva॒gnaya॒-stāne॒vāva̭ rundhe tū॒ṣṇī-ñca̭tu॒rthagṃ ha̭ra॒tyani̭-ruktame॒vāva̭ rundhe si॒gṃ॒hīra̭si mahi॒ṣīra॒sītyā̭ha si॒gṃ॒hīrhyḙṣā rū॒pa-ṅkṛ॒tvobhayā̭-nanta॒rā 'pa॒kramyāti̭ṣṭhadu॒ru pra̭thasvo॒ru tḙ ya॒jñapa̭tiḥ prathatā॒mityā̭ha॒ yaja̭māname॒va pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ prathayati dhru॒vā- [dhru॒vā, a॒sīti॒ sagṃ ha̭nti॒] 36
-'sīti॒ sagṃ ha̭nti॒ dhṛtyai̭ de॒vebhyaḥ̭ śundhasva de॒vebhyaḥ̭ śumbha॒svetyava̭ co॒kṣati॒ pra ca̭ kirati॒ śuddhyā̭ indragho॒ṣastvā॒ vasṷbhiḥ pu॒rastā᳚-tpā॒tvityā̭ha di॒gbhya e॒vainā॒-mprokṣa̭ti de॒vāgścedṷ-ttarave॒diru॒pāva̭vartī॒haiva vi ja̭yāmahā॒ ityasṷrā॒ vajra̭mu॒dyatya̭ de॒vāna॒bhyā̭yanta॒ tāni̭ndragho॒ṣo vasṷbhiḥ pu॒rastā॒dapā̭- [pu॒rastā॒dapā̭, a॒nu॒da॒ta॒ mano̭javāḥ] 37
-nudata॒ mano̭javāḥ pi॒tṛbhi̭ rdakṣiṇa॒taḥ pracḙtā ru॒draiḥ pa॒ścā-dvi॒śvaka̭rmā-''di॒tyairṷttara॒to yade॒vamṷttarave॒di-mpro॒kṣati̭ di॒gbhya e॒va ta-dyaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyā॒-npra ṇṷdata॒ indro॒ yatī᳚n-thsālāvṛ॒kebhyaḥ॒ prāya̭ccha॒-ttā-nda̭kṣiṇa॒ta ṷttarave॒dyā ā̭da॒n॒ ya-tprokṣa̭ṇīnā-mu॒cchiṣyḙta॒ ta-dda̭kṣiṇa॒ta ṷttarave॒dyai ni na̭ye॒-dyade॒va tatra̭ krū॒ra-nta-ttena̭ śamayati॒ ya-ndvi॒ṣyā-tta-ndhyā̭yecchu॒cai vaina̭marpayati || 38 ||
(mi॒mī॒te॒ - nāma̭ - dhru॒vā - 'pa̭ - śu॒cā - trīṇi̭ ca) ( ā7)
sotta̭rave॒dira̭bravī॒-thsarvā॒-nmayā॒ kāmā॒n vya̭śñava॒theti॒ te de॒vā a̭kāmaya॒ntāsṷrā॒-nbhrātṛ̭vyāna॒bhi bha̭ve॒meti॒ tḙ-'juhavu-ssi॒gṃ॒hīra̭si sapatnasā॒hī svāheti॒ te-'sṷrā॒-nbhrātṛ̭vyā-na॒bhya̭bhava॒-nte-'sṷrā॒-nbhrātṛ̭vyā-nabhi॒bhūyā̭kāmayanta pra॒jāṃ-vi~̭ndema॒hīti॒ tḙ-'juhavu-ssi॒gṃ॒hīra̭si suprajā॒vani॒-ssvāheti॒ te pra॒jāma̭vindanta॒ te pra॒jāṃ-vi~॒ttvā- [pra॒jāṃ-vi~॒ttvā,a॒kā॒ma॒ya॒nta॒ pa॒śūn. ] 39
-'kā̭mayanta pa॒śūn. vi̭ndema॒hīti॒ tḙ-'juhavu-ssi॒gṃ॒hīra̭si rāyaspoṣa॒vani॒-ssvāheti॒ te pa॒śūna̭vindanta॒ te pa॒śūn. vi॒ttvā-'kā̭mayanta prati॒ṣṭhāṃ-vi~̭ndema॒hīti॒ tḙ-'juhavu-ssi॒gṃ॒hī-ra̭syāditya॒vani॒-ssvāheti॒ ta i॒mā-mpra̭ti॒ṣṭhāma̭vindanta॒ ta i॒mā-mpra̭ti॒ṣṭhāṃ-vi~॒ttvā-'kā̭mayanta de॒vatā̭ ā॒śiṣa॒ upḙyā॒meti॒ tḙ-'juhavu-ssi॒gṃ॒hīra॒syā va̭ha de॒vā-ndḙvaya॒te [ ] 40
yaja̭mānāya॒ svāheti॒ te de॒vatā̭ ā॒śiṣa॒ upā̭ya॒-npañca॒ kṛtvo॒ vyāghā̭rayati॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundhe 'kṣṇa॒yā vyāghā̭rayati॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai bhū॒tebhya॒stveti॒ sruca॒mudgṛ̭hṇāti॒ ya e॒va de॒vā bhū॒tāsteṣā॒-nta-dbhā̭ga॒dheya॒-ntāne॒va tena̭ prīṇāti॒ pautṷdravā-npari॒dhī-npari̭ dadhātye॒ṣāṃ- [dadhātye॒ṣām, lo॒kānāṃ॒-vi~dhṛ̭tyā] 41
-~lo॒kānāṃ॒-vi~dhṛ̭tyā a॒gnestrayo॒ jyāyāgṃ̭so॒ bhrāta̭ra āsa॒-nte de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~ha̭ntaḥ॒ prāmī̭yanta॒ so᳚-'gnira̭bibhedi॒tthaṃ-vā~va sya ārti॒mā-'ri̭ṣya॒tīti॒ sa nilā̭yata॒ sa yāṃ-va~na॒spati॒ṣvava̭sa॒ttā-mpūtṷdrau॒ yāmoṣa̭dhīṣu॒ tāgṃ sṷgandhi॒teja̭ne॒ yā-mpa॒śuṣu॒ tā-mpetva̭syānta॒rā śṛṅge॒ ta-nde॒vatāḥ॒ praiṣa̭maiccha॒-ntamanva̭vinda॒-nta-ma̭bruva॒- [-ma̭bruvann, upa̭ na॒ ā] 42
-nnupa̭ na॒ ā va̭rtasva ha॒vya-nno̭ va॒heti॒ so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ yade॒va gṛ̭hī॒tasyāhṷtasya bahiḥpari॒dhi skandā॒-ttanme॒ bhrātṛ̭ṇā-mbhāga॒dheya̭-masa॒diti॒ tasmā॒-dya-dgṛ̭hī॒tasyā-'hṷtasya bahiḥpari॒dhi skanda̭ti॒ teṣā॒-nta-dbhā̭ga॒dheya॒-ntāne॒va tena̭ prīṇāti॒ so̭-'manyatā-'stha॒nvanto̭ me॒ pūrve॒ bhrāta̭raḥ॒ prāmḙṣatā॒-'sthāni̭ śātayā॒ iti॒ sa yā- [sa yāni̭, ] 43
-nya॒sthānyaśā̭tayata॒ ta-tpūtṷdrva-bhava॒-dyanmā॒gṃ॒ samupa̭mṛta॒-nta-dgulgṷlu॒ yade॒tān-thsa̭bhāṃ॒rān-thsa॒-mbhara̭tya॒gnime॒va ta-thsambha̭ratya॒gneḥ purī̭ṣa-ma॒sītyā̭hā॒-'gnerhyḙta-tpurī̭ṣaṃ॒-ya~-thsa̭mbhā॒rā atho॒ khalvā̭hure॒te vāvaina॒-nte bhrāta̭raḥ॒ pari̭ śere॒ ya-tpautṷdravāḥ pari॒dhaya॒ iti̭ || 44 ||
(vi॒ttvā - dḙvaya॒ta - e॒ṣā - ma̭bruva॒n - yāni॒ - catṷścatvārigṃśacca) (a. 8)
ba॒ddhamava̭ syati varuṇapā॒śāde॒vainḙ muñcati॒ praṇḙnekti॒ meddhyḙ e॒vainḙ karoti sāvitri॒yarcā hu॒tvā ha̭vi॒rdhāne॒ pra va̭rtayati savi॒tṛpra̭sūta e॒vaine॒ pra va̭rtayati॒ varṷṇo॒ vā e॒ṣa du॒rvāgṷbha॒yato̭ ba॒ddho yadakṣa॒-ssa yadu॒-thsarje॒-dyaja̭mānasya gṛ॒hā-na॒bhyuthsa̭rje-thsu॒vāgdḙva॒ duryā॒gṃ॒ ā va॒detyā̭ha gṛ॒hā vai duryā॒-śśāntyai॒ pa- [duryā॒-śśāntyai॒ patnī᳚, upā̭nakti॒] 45
-tnyupā̭nakti॒ patnī॒ hi sarva̭sya mi॒tra-mmi̭tra॒tvāya॒ yadvai patnī̭ ya॒jñasya̭ ka॒roti̭ mithu॒na-ntadatho॒ patni̭yā e॒vaiṣa ya॒jñasyā᳚-nvāra॒bhoṃ-'na̭vacchittyai॒ vartma̭nā॒ vā a॒nvitya̭ ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti vaiṣṇa॒vībhyā̭mṛ॒gbhyāṃ-va~rtma̭no rjuhoti ya॒jño vai viṣṇṷrya॒jñāde॒va rakṣā॒g॒syapa̭ hanti॒ yada̭ddhva॒ryu-ra̭na॒gnā-vāhṷti-ñjuhu॒yā-da॒ndho᳚-'ddhva॒ryu-ssyā॒-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒r॒- [ya॒jñagṃ ha̭nyuḥ, hira̭ṇya-mu॒pāsya̭] 46
-hira̭ṇya-mu॒pāsya̭ juhotyagni॒vatye॒va jṷhoti॒ nāndho᳚-'ddhva॒ryurbhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ prācī॒ preta̭maddhva॒ra-ṅka॒lpaya̭ntī॒ ityā̭ha suva॒rgame॒vainḙ lo॒ka-ṅga̭maya॒tyatra̭ ramethāṃ॒-va~rṣma̭-npṛthi॒vyā ityā̭ha॒ varṣma॒ hyḙta-tpṛ̭thi॒vyā ya-ddḙva॒yaja̭na॒gṃ॒ śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya॒ yaddha̭vi॒rdhāna̭-ndi॒vo vā̭ viṣṇavu॒ta vā̭ pṛthi॒vyā [pṛthi॒vyāḥ, ityā॒śīrpa̭daya॒rcā] 47
ityā॒śīrpa̭daya॒rcā dakṣi̭ṇasya havi॒rdhāna̭sya me॒thī-nni ha̭nti śīrṣa॒ta e॒va ya॒jñasya॒ yaja̭māna ā॒śiṣo-'va̭ rundhe da॒ṇḍo vā aṷpa॒rastṛ॒tīya̭sya havi॒rdhāna̭sya vaṣaṭkā॒re-ṇākṣa̭-macchina॒-dyat-tṛ॒tīya̭-ñcha॒dir-ha̭vi॒rdhāna̭yo-rudāhri॒yatḙ tṛ॒tīya̭sya havi॒rdhāna॒syāva̭ruddhyai॒ śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya॒ yaddha̭vi॒rdhānaṃ॒-vi~ṣṇo̭ ra॒rāṭa̭masi॒ viṣṇoḥ᳚ pṛ॒ṣṭhama॒sītyā̭ha॒ tasmā̭detāva॒ddhā śiro॒ viṣyṷ̄taṃ॒-vi~ṣṇo॒-ssyūra̭si॒ viṣṇo᳚rdhru॒vama॒sītyā̭ha vaiṣṇa॒vagṃ hi de॒vata̭yā havi॒rdhānaṃ॒-ya~-mpra̭tha॒ma-ṅgra॒nthi-ṅgra̭thnī॒yādya-tta-nna vi̭sra॒gṃ॒ saye॒damḙhenāddhva॒ryuḥ pramī̭yeta॒ tasmā॒-thsa vi॒srasyaḥ̭ || 48 ||
(patnī̭ -hanyu-rvā pṛthi॒vyā-viṣyṷ̄taṃ॒-vi~ṣṇoḥ॒-ṣaḍvigṃ̭śatiśca) (a. 9)
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityabhri॒mā da̭tte॒ prasū᳚tyā a॒śvino᳚ rbā॒hubhyā॒mityā̭hā॒śvinau॒ hi de॒vānā̭maddhva॒ryū āstā᳚-mpū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒mityā̭ha॒ yatyai॒ vajra̭ iva॒ vā e॒ṣā yadabhri॒rabhri̭rasi॒ nāri̭ra॒sītyā̭ha॒ śāntyai॒ kāṇḍḙ kāṇḍe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti॒ pari̭likhita॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pari̭likhitā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha॒ rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyā [rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai, i॒dama॒hagṃ] 49
i॒dama॒hagṃ rakṣa̭so grī॒vā api̭ kṛntāmi॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ ya-ñca̭ va॒ya-ndvi॒ṣma ityā̭ha॒ dvau vāva purṷṣau॒ ya-ñcai॒va dveṣṭi॒ yaścai̭na॒-ndveṣṭi॒ tayo̭-re॒vā-'na̭ntarāya-ṅgrī॒vāḥ kṛ̭ntati di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tvetyā̭hai॒bhya e॒vaināṃ᳚-lo~॒kebhyaḥ॒ prokṣa̭ti pa॒rastā̭-da॒rvācī॒-mprokṣa̭ti॒ tasmā᳚- [tasmā᳚t, pa॒rastā̭-] 50
-tpa॒rastā̭-da॒rvācī᳚-mmanu॒ṣyā̭ ūrja॒mupa̭ jīvanti krū॒rami̭va॒ vā e॒ta-tka̭roti॒ ya-tkhana̭tya॒po-'va̭ nayati॒ śāntyai॒ yava̭matī॒rava̭ naya॒tyūrgvai yava॒ ūrgṷdu॒baṃra̭ ū॒rjaivorja॒gṃ॒ sama̭rdhayati॒ yaja̭mānena॒ sammi॒taudṷbaṃrī bhavati॒ yāvā̭ne॒va yaja̭māna॒stāva̭tī-me॒vāsmi॒-nnūrja̭-ndadhāti pitṛ॒ṇāgṃ sada̭nama॒sīti̭ ba॒r॒hirava̭ stṛṇāti pitṛdeva॒tyā᳚(1॒)gg॒- [pitṛdeva॒tyā᳚m, hyḙta-dyannikhā̭taṃ॒-] 51
-hyḙta-dyannikhā̭taṃ॒-ya~-dba॒r॒hi-rana̭vastīrya minu॒yā-tpi̭tṛdeva॒tyā̭ nikhā̭tā syā-dba॒r॒hi-ra̭va॒stīrya̭ minotya॒syā-me॒vainā᳚-mmino॒tyatho᳚ svā॒ruha̭-me॒vainā᳚-ṅkaro॒tyu-ddivagg̭ stabhā॒nā-''ntari̭kṣa-mpṛ॒ṇetyā̭hai॒ṣāṃ-lo~॒kānāṃ॒-vi~dhṛ̭tyai dyutā॒nastvā̭ māru॒to mi̭no॒tvityā̭ha dyutā॒no ha̭ sma॒ vai mā̭ru॒to de॒vānā॒-maudṷbaṃrī-mminoti॒ tenai॒vai- [tenai॒va, e॒nā॒-mmi॒no॒ti॒ bra॒hma॒vani̭-ntvā] 52
-nā᳚-mminoti brahma॒vani̭-ntvā kṣatra॒vani॒mityā̭ha yathāya॒jure॒vaita-dghṛ॒tena̭ dyāvāpṛthivī॒ ā pṛ̭ṇethā॒mityaudṷbaṃryā-ñjuhoti॒ dyāvā̭pṛthi॒vī e॒va rasḙnānaktyā॒-ntama॒nva-va̭srāvayatyā॒ntame॒va yaja̭māna॒-nteja̭sā-naktyai॒ndrama॒sīti̭ cha॒diradhi॒ ni da̭dhātyai॒ndragṃ hi de॒vata̭yā॒ sado̭ viśvaja॒nasya̭ chā॒yetyā̭ha viśvaja॒nasya॒ hyḙṣā chā॒yā ya-thsado॒ nava̭chadi॒ [nava̭chadi, teja̭skāmasya] 53
teja̭skāmasya minuyā-ttri॒vṛtā॒ stomḙna॒ sammi̭ta॒-nteja̭stri॒vṛ-ttḙja॒svyḙva bha̭va॒-tyekā̭daśa-chadīndri॒yakā̭ma॒-syaikā̭daśākṣarā tri॒ṣṭugi̭ndri॒ya-ntri॒ṣṭugi̭ndriyā॒vyḙva bha̭vati॒ pañca̭daśachadi॒ bhrātṛ̭vyavataḥ pañcada॒śo vajro॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai sa॒ptada̭śachadi pra॒jākā̭masya saptada॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyā॒ eka̭vigṃśatichadi prati॒ṣṭhākā̭ma-syaikavi॒gṃ॒śa-sstomā̭nā-mprati॒ṣṭhā prati̭ṣṭhityā u॒daraṃ॒-vai~ sada॒ ūrgṷdu॒baṃro̭ maddhya॒ta audṷbaṃrī-mminoti maddhya॒ta e॒va pra॒jānā॒mūrja̭-ndadhāti॒ tasmā᳚- [tasmā᳚t, ma॒ddhya॒ta ū॒rjā] 54
-nmaddhya॒ta ū॒rjā bhṷñjate yajamānalo॒ke vai dakṣi̭ṇāni cha॒dīgṃṣi̭ bhrātṛvyalo॒ka utta̭rāṇi॒ dakṣi̭ṇā॒nyutta̭rāṇi karoti॒ yaja̭māna-me॒vā-ya̭jamānā॒dutta̭ra-ṅkaroti॒ tasmā॒-dyaja̭mā॒no-'ya̭jamānā॒dutta̭ro 'ntarva॒rtān ka̭roti॒ vyāvṛ̭ttyai॒ tasmā॒dara̭ṇya-mpra॒jā upa̭ jīvanti॒ pari̭ tvā girvaṇo॒ gira॒ ityā̭ha yathāya॒jure॒vaitadindra̭sya॒ syūra॒sīndra̭sya dhru॒vama॒sītyā̭hai॒ndragṃ hi de॒vata̭yā॒ sado॒ ya-mpra̭tha॒ma-ṅgra॒nthi-ṅgra̭thnī॒yādya-tta-nna vi̭sra॒gṃ॒ saye॒damḙhenāddhva॒ryuḥ pramī̭yeta॒ tasmā॒-thsa vi॒srasyaḥ̭ || 55 ||
(apa̭hatyai॒ - tasmā᳚t - pitṛdeva॒tyaṃ̭ - tenai॒va - nava̭chadi॒ - tasmā॒th - sadaḥ॒ - pañca̭daśa ca) (a. 10)
śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya॒ yaddha̭vi॒rdhāna̭-mprā॒ṇā ṷpara॒vā ha̭vi॒rdhānḙ khāyante॒ tasmā᳚-cchī॒r॒ṣa-nprā॒ṇā a॒dhastā᳚-tkhāyante॒ tasmā̭-da॒dhastā᳚-cchī॒rṣṇaḥ prā॒ṇā ra̭kṣo॒haṇo̭ valaga॒hano̭ vaiṣṇa॒vā-nkha̭nā॒mītyā̭ha vaiṣṇa॒vā hi de॒vata̭yopara॒vā asṷrā॒ vai ni॒ryanto̭ de॒vānā᳚-mprā॒ṇeṣṷ vala॒gā-nnya̭khana॒-ntā-nbā̭humā॒tre-'nva̭vinda॒-ntasmā᳚-dbāhumā॒trāḥ khā̭yanta i॒dama॒ha-ntaṃ-va~̭la॒ga-mudva̭pāmi॒ [ ] 56
ya-nnaḥ̭ samā॒no yamasa̭māno nica॒khānetyā̭ha॒ dvau vāva purṷṣau॒ yaścai॒va sa̭mā॒no yaścāsa̭māno॒ yame॒vāsmai॒ tau va̭la॒ga-nni॒khana̭ta॒sta-me॒vodva̭pati॒ santṛ̭ṇatti॒ tasmā॒-thsantṛ̭ṇṇā antara॒taḥ prā॒ṇā na sa-mbhi̭natti॒ tasmā॒-dasa̭bhinnnāḥ prā॒ṇā a॒po-'va̭ nayati॒ tasmā̭-dā॒rdrā a̭ntara॒taḥ prā॒ṇā yava̭matī॒-rava̭ naya॒- [-rava̭ nayati, ūrgvai] 57
-tyūrgvai yavaḥ̭ prā॒ṇā ṷpara॒vāḥ prā॒ṇeṣve॒vorja̭-ndadhāti ba॒r॒hirava̭ stṛṇāti॒ tasmā᳚lloma॒śā a̭ntara॒taḥ prā॒ṇā ājyḙna॒ vyāghā̭rayati॒ tejo॒ vā ājya̭-mprā॒ṇā ṷpara॒vāḥ prā॒ṇeṣve॒va tejo̭ dadhāti॒ hanū॒ vā e॒te ya॒jñasya॒ yada̭dhi॒ṣava̭ṇe॒ na sa-ntṛ̭ṇa॒ttya sa̭tṛṃṇṇe॒ hi hanū॒ atho॒ khalṷ dīrghaso॒me sa॒tṛndye॒ dhṛtyai॒ śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya॒ yaddha̭vi॒rdhāna̭- [yaddha̭vi॒rdhāna᳚m, prā॒ṇā ṷpara॒vā hanṷ̄] 58
-mprā॒ṇā ṷpara॒vā hanṷ̄ adhi॒ṣava̭ṇe ji॒hvā carma॒ grāvā̭ṇo॒ dantā॒ mukha̭māhava॒nīyo॒ nāsi̭ko-ttarave॒di-ru॒dara॒gṃ॒ sado̭ ya॒dā khalu॒ vai ji॒hvayā̭ da॒thsvadhi॒ khāda॒tyatha॒ mukha̭-ṅgacchati ya॒dā mukha॒-ṅgaccha॒tyatho॒dara̭-ṅgacchati॒ tasmā᳚ddhavi॒rdhāne॒ carma॒nnadhi॒ grāva̭bhirabhi॒ṣutyā̭-''hava॒nīyḙ hu॒tvā pra॒tyañcaḥ̭ pa॒retya॒ sada̭si bhakṣayanti॒ yo vai vi॒rājo̭ yajñamu॒khe dohaṃ॒-ve~da̭ du॒ha e॒vai nā̭mi॒yaṃ-vai~ vi॒rā-ṭtasyai॒ tvakcarmodho̭-'dhi॒ṣava̭ṇe॒ stanā̭ upara॒vā grāvā̭ṇo va॒thsā ṛ॒tvijo̭ duhanti॒ somaḥ॒ payo॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ du॒ha e॒vainā᳚m || 59 ||
(va॒pā॒mi॒-yava̭matī॒rava̭ nayati-havi॒rdhāna̭-me॒va-trayo̭vigṃśatiśca) (a. 11)
(yadu॒bhau - dḙvāsu॒rāḥ mi॒tha - steṣāgṃ̭ - suva॒rgaṃ - ~yadvā anī̭śānaḥ - pu॒roha̭viṣi॒ - tebhyaḥ॒ - sotta̭rave॒di - rba॒ddhan - de॒vasyā-'bhriṃ॒-va~jraḥ - śiro॒ vā - ekā̭daśa )
(yadu॒bhā - vityā̭ha de॒vānāṃ᳚ - ~ya॒jño de॒vebhyo॒ - na rathā̭ya॒ - yaja̭mānāya - pa॒rastā̭da॒rvācī॒ - nnava̭ pañcā॒śat)
(yadu॒bhau, du॒ha e॒vainā᳚m)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe dvitīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.