6.2 - Yadubhau Vimuchyatithyam - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Bengali Script

কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযাং ষষ্ঠকাণ্ডে দ্বিতীযঃ প্রশ্নঃ - সোমমন্ত্রব্রাহ্মণনিরূপণং

ও-ন্নমঃ পরমাত্মনে, শ্রী মহাগণপতযে নমঃ,

শ্রী গুরুভ্যো নমঃ । হ॒রিঃ॒ ওম্ ॥

যদু॒ভৌ বি॒মুচ্যা॑-ঽঽতি॒থ্য-ঙ্গৃ॑হ্ণী॒যা-দ্য॒জ্ঞং-বিঁচ্ছি॑ন্দ্যা॒-দ্যদু॒ভাব-বি॑মুচ্য॒ যথা-ঽনা॑গতাযা-ঽঽতি॒থ্য-ঙ্ক্রি॒যতে॑ তা॒দৃগে॒ব ত-দ্বিমু॑ক্তো॒-ঽন্যো॑-ঽন॒ড্বা-ন্ভব॒ত্য বি॑মুক্তো॒-ঽন্যো-ঽথা॑-ঽঽতি॒থ্য-ঙ্গৃ॑হ্ণাতি য॒জ্ঞস্য॒ সন্ত॑ত্যৈ॒ পত্ন্য॒ন্বার॑ভতে॒ পত্নী॒ হি পারী॑ণহ্য॒স্যেশে॒ পত্নি॑যৈ॒ বানু॑মত॒-ন্নির্ব॑পতি॒ যদ্বৈ পত্নী॑ য॒জ্ঞস্য॑ ক॒রোতি॑ মিথু॒ন-ন্তদথো॒ পত্নি॑যা এ॒বৈ- [পত্নি॑যা এ॒ব, এ॒ষ] 1

-ষ য॒জ্ঞস্যা᳚ন্বার॒ভোং ঽন॑বচ্ছিত্ত্যৈ॒ যাব॑-দ্ভি॒র্বৈ রাজা॑-ঽনুচ॒রৈরা॒গচ্ছ॑তি॒ সর্বে᳚ভ্যো॒ বৈ তেভ্য॑ আতি॒থ্য-ঙ্ক্রি॑যতে॒ ছন্দাগ্ং॑সি॒ খলু॒ বৈ সোম॑স্য॒ রাজ্ঞো॑-ঽনুচ॒রাণ্য॒গ্নে-রা॑তি॒থ্যম॑সি॒ বিষ্ণ॑বে॒ ত্বেত্যা॑হ গাযত্রি॒যা এ॒বৈতেন॑ করোতি॒ সোম॑স্যা-ঽঽতি॒থ্যম॑সি॒ বিষ্ণ॑বে॒ ত্বেত্যা॑হ ত্রি॒ষ্টুভ॑ এ॒বৈতেন॑ করো॒ত্যতি॑থেরাতি॒থ্যম॑সি॒ বিষ্ণ॑বে॒ ত্বেত্যা॑হ॒ জগ॑ত্যা [জগ॑ত্যৈ, এ॒বৈতেন॑] 2

এ॒বৈতেন॑ করোত্য॒গ্নযে᳚ ত্বা রাযস্পোষ॒দাব্ন্নে॒ বিষ্ণ॑বে॒ ত্বেত্যা॑হানু॒ষ্টুভ॑ এ॒বৈতেন॑ করোতি শ্যে॒নায॑ ত্বা সোম॒ভৃতে॒ বিষ্ণ॑বে॒ ত্বেত্যা॑হ গাযত্রি॒যা এ॒বৈতেন॑ করোতি॒ পঞ্চ॒ কৃত্বো॑ গৃহ্ণাতি॒ পঞ্চা᳚ক্ষরা প॒ঙ্ক্তিঃ পাঙ্ক্তো॑ য॒জ্ঞো য॒জ্ঞমে॒বাব॑ রুন্ধে ব্রহ্মবা॒দিনো॑ বদন্তি॒ কস্মা᳚-থ্স॒ত্যা-দ্গা॑যত্রি॒যা উ॑ভ॒যত॑ আতি॒থ্যস্য॑ ক্রিযত॒ ইতি॒ যদে॒বা-ঽদ-স্সোম॒মা- [যদে॒বা-ঽদ-স্সোম॒মা, আহ॑র॒-ত্তস্মা᳚-] 3

-ঽহ॑র॒-ত্তস্মা᳚-দ্গাযত্রি॒যা উ॑ভ॒যত॑ আতি॒থ্যস্য॑ ক্রিযতে পু॒রস্তা᳚চ্চো॒ পরি॑ষ্টাচ্চ॒ শিরো॒ বা এ॒ত-দ্য॒জ্ঞস্য॒ যদা॑তি॒থ্য-ন্নব॑কপালঃ পুরো॒ডাশো॑ ভবতি॒ তস্মা᳚ন্নব॒ধা শিরো॒ বিষ্যূ॑ত॒-ন্নব॑কপালঃ পুরো॒ডাশো॑ ভবতি॒ তে ত্রয॑স্ত্রিকপা॒লাস্ত্রি॒বৃতা॒ স্তোমে॑ন॒ সম্মি॑তা॒স্তেজ॑স্ত্রি॒বৃ-ত্তেজ॑ এ॒ব য॒জ্ঞস্য॑ শী॒র্॒ষ-ন্দ॑ধাতি॒ নব॑কপালঃ পুরো॒ডাশো॑ ভবতি॒ তে ত্রয॑স্ত্রিকপা॒লাস্ত্রি॒বৃতা᳚ প্রা॒ণেন॒ সম্মি॑তাস্ত্রি॒বৃদ্বৈ [ ] 4

প্রা॒ণ-স্ত্রি॒বৃত॑মে॒ব প্রা॒ণম॑ভিপূ॒র্বং-যঁ॒জ্ঞস্য॑ শী॒র্॒ষ-ন্দ॑ধাতি প্র॒জাপ॑তে॒র্বা এ॒তানি॒ পক্ষ্মা॑ণি॒ যদ॑শ্ববা॒লা ঐ᳚ক্ষ॒বী তি॒রশ্চী॒ যদাশ্ব॑বালঃ প্রস্ত॒রো ভব॑ত্যৈক্ষ॒বী তি॒রশ্চী᳚ প্র॒জাপ॑তেরে॒ব তচ্চক্ষু॒-স্সম্ভ॑রতি দে॒বা বৈ যা আহু॑তী॒রজু॑হবু॒স্তা অসু॑রা নি॒ষ্কাব॑মাদ॒-ন্তে দে॒বাঃ কা᳚র্ষ্ম॒র্য॑মপশ্যন্ কর্ম॒ণ্যো॑ বৈ কর্মৈ॑নেন কুর্বী॒তেতি॒ তে কা᳚র্ষ্মর্য॒মযা᳚-ন্পরি॒ধী- [-ন্পরি॒ধীন্, অ॒কু॒র্ব॒ত॒ তৈর্বৈ] 5

-ন॑কুর্বত॒ তৈর্বৈ তে রক্ষা॒গ্॒স্যপা᳚ঘ্নত॒ য-ত্কা᳚র্ষ্মর্য॒মযাঃ᳚ পরি॒ধযো॒ ভব॑ন্তি॒ রক্ষ॑সা॒মপ॑হত্যৈ॒ সগ্গ্ স্প॑র্শযতি॒ রক্ষ॑সা॒মন॑ন্ব-বচারায॒ ন পু॒রস্তা॒-ত্পরি॑ দধাত্যাদি॒ত্যো হ্যে॑বোদ্য-ন্পু॒রস্তা॒-দ্রক্ষাগ্॑স্যপ॒হন্ত্যূ॒র্ধ্বে স॒মিধা॒বা দ॑ধাত্যু॒পরি॑ষ্টাদে॒ব রক্ষা॒গ্॒স্যপ॑ হন্তি॒ যজু॑ষা॒-ঽন্যা-ন্তূ॒ষ্ণীম॒ন্যা-ম্মি॑থুন॒ত্বায॒ দ্বে আ দ॑ধাতি দ্বি॒পা-দ্যজ॑মানঃ॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ ব্রহ্মবা॒দিনো॑ বদ- [বদন্তি, অ॒গ্নিশ্চ॒ বা] 6

-ন্ত্য॒গ্নিশ্চ॒ বা এ॒তৌ সোম॑শ্চ ক॒থা সোমা॑যা-ঽঽতি॒থ্য-ঙ্ক্রি॒যতে॒ নাগ্নয॒ ইতি॒ যদ॒গ্নাব॒গ্নি-ম্ম॑থি॒ত্বা প্র॒হর॑তি॒ তেনৈ॒বাগ্নয॑ আতি॒থ্য-ঙ্ক্রি॑য॒তে ঽথো॒ খল্বা॑হুর॒গ্নি-স্সর্বা॑ দে॒বতা॒ ইতি॒ যদ্ধ॒বিরা॒সাদ্যা॒গ্নি-ম্মন্থ॑তি হ॒ব্যাযৈ॒বা-ঽঽস॑ন্নায॒ সর্বা॑ দে॒বতা॑ জনযতি ॥ 7 ॥

(পত্নি॑যা এ॒ব - জগ॑ত্যা॒ - আ - ত্রি॒বৃদ্বৈ - প॑রি॒ধীন্ - ব॑দ॒ন্ত্যে - ক॑চত্বারিগ্ংশচ্চ) (অ. 1)

দে॒বা॒সু॒রা-স্সংযঁ॑ত্তা আস॒-ন্তে দে॒বা মি॒থো বিপ্রি॑যা আস॒-ন্তে᳚-ঽ(1॒)ন্যো᳚-ঽন্যস্মৈ॒ জ্যৈষ্ঠ্যা॒যাতি॑ষ্ঠমানাঃ পঞ্চ॒ধা ব্য॑ক্রামন্ন॒গ্নির্বসু॑ভি॒-স্সোমো॑ রু॒দ্রৈরিন্দ্রো॑ ম॒রুদ্ভি॒-র্বরু॑ণ আদি॒ত্যৈ-র্বৃহ॒স্পতি॒-র্বিশ্বৈ᳚র্দে॒বৈস্তে॑ ঽমন্য॒ন্তাসু॑রেভ্যো॒ বা ই॒দ-ম্ভ্রাতৃ॑ব্যেভ্যো রদ্ধ্যামো॒ যন্মি॒থো বিপ্রি॑যা॒-স্স্মো যা ন॑ ই॒মাঃ প্রি॒যাস্ত॒নুব॒স্তা-স্স॒মব॑দ্যামহৈ॒ তাভ্য॒-স্স নির্-ঋ॑চ্ছা॒দ্যো [নির্-ঋ॑চ্ছা॒দ্যঃ, নঃ॒ প্র॒থ॒মো᳚(1॒)-ঽন্যো᳚] 8

নঃ॑ প্রথ॒মো᳚(1॒)-ঽন্যো᳚-ঽন্যস্মৈ॒ দ্রুহ্যা॒দিতি॒ তস্মা॒দ্য-স্সতা॑নূনপ্ত্রিণা-ম্প্রথ॒মো দ্রুহ্য॑তি॒ স আর্তি॒মার্চ্ছ॑তি॒ য-ত্তা॑নূন॒প্ত্রগ্ং স॑মব॒দ্যতি॒ ভ্রাতৃ॑ব্যাভিভূত্যৈ॒ ভব॑ত্যা॒ত্মনা॒ পরা᳚-ঽস্য॒ ভ্রাতৃ॑ব্যো ভবতি॒ পঞ্চ॒ কৃত্বো-ঽব॑দ্যতি পঞ্চ॒ধা হি তে ত-থ্স॑ম॒বাদ্য॒ন্তাথো॒ পঞ্চা᳚ক্ষরা প॒ঙ্ক্তিঃ পাঙ্ক্তো॑ য॒জ্ঞো য॒জ্ঞমে॒বাব॑ রুন্ধ॒ আপ॑তযে ত্বা গৃহ্ণা॒মীত্যা॑হ প্রা॒ণো বা [প্রা॒ণো বৈ, আপ॑তিঃ] 9

আপ॑তিঃ প্রা॒ণমে॒ব প্রী॑ণাতি॒ পরি॑পতয॒ ইত্যা॑হ॒ মনো॒ বৈ পরি॑পতি॒র্মন॑ এ॒ব প্রী॑ণাতি॒ তনূ॒নপ্ত্র॒ ইত্যা॑হ ত॒নুবো॒ হি তে তা-স্স॑ম॒বাদ্য॑ন্ত শাক্ব॒রাযেত্যা॑হ॒ শক্ত্যৈ॒ হি তে তা-স্স॑ম॒বাদ্য॑ন্ত॒ শক্ম॒-ন্নোজি॑ষ্ঠা॒যেত্যা॒হৌজি॑ষ্ঠ॒গ্ং॒ হি তে ত দা॒ত্মনঃ॑ সম॒বাদ্য॒ন্তা--না॑ধৃষ্ট-মস্যনাধৃ॒ষ্য-মিত্যা॒হা-ঽনা॑ধৃষ্ট॒গ্গ্॒ হ্যে॑তদ॑নাধৃ॒ষ্য-ন্দে॒বানা॒-মোজ॒ [দে॒বানা॒-মোজঃ॑, ইত্যা॑হ] 10

ইত্যা॑হ দে॒বানা॒গ্॒ হ্যে॑তদোজো॑-ঽভিশস্তি॒পা অ॑নভিশস্তে॒ন্যমিত্যা॑হা-ভিশস্তি॒পা হ্যে॑তদ॑ -নভিশস্তে॒ন্যমনু॑ মে দী॒ক্ষা-ন্দী॒ক্ষাপ॑তি-র্মন্যতা॒মিত্যা॑হ যথায॒জুরে॒বৈত-দ্ঘৃ॒তং-বৈঁ দে॒বা বজ্র॑-ঙ্কৃ॒ত্বা সোম॑মঘ্ন-ন্নন্তি॒কমি॑ব॒ খলু॒ বা অ॑স্যৈ॒তচ্চ॑রন্তি॒ য-ত্তা॑নূন॒প্ত্রেণ॑ প্র॒চর॑ন্ত্য॒গ্ং॒ শুরগ্ং॑ শুস্তে দেব সো॒মা-ঽঽ প্যা॑যতা॒-মিত্যা॑হ॒ য- [-মিত্যা॑হ॒ যত্, এ॒বাস্যা॑-] 11

-দে॒বাস্যা॑-পুবা॒যতে॒ যন্মীয॑তে॒-তদে॒বাস্যৈ॒তেনা-ঽঽ প্যা॑যয॒ত্যা তুভ্য॒মিন্দ্রঃ॑ প্যাযতা॒মা ত্বমিন্দ্রা॑য প্যায॒স্বেত্যা॑-হো॒ভাবে॒বেন্দ্র॑-ঞ্চ॒ সোম॒-ঞ্চা-ঽঽপ্যা॑যয॒ত্যা প্যা॑যয॒ সখী᳚ন্-থ্স॒ন্যা মে॒ধযেত্যা॑হ॒র্ত্বিজো॒ বা অ॑স্য॒ সখা॑য॒স্তা-নে॒বা-ঽঽপ্যা॑যযতি স্ব॒স্তি তে॑ দেব সোম সু॒ত্যাম॑শী॒যে- [সু॒ত্যাম॑শী॒য, ইত্যা॑হা॒ ঽঽশিষ॑-] 12

-ত্যা॑হা॒ ঽঽশিষ॑-মে॒বৈতামা শা᳚স্তে॒ প্র বা এ॒তে᳚-ঽস্মা-ল্লো॒কাচ্চ্য॑বন্তে॒ যে সোম॑মা-প্যা॒যয॑ন্ত্য-ন্তরিক্ষদেব॒ত্যো॑ হি সোম॒ আপ্যা॑যিত॒ এষ্টা॒ রাযঃ॒ প্রেষে ভগা॒যেত্যা॑হ॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বীভ্যা॑মে॒ব ন॑ম॒স্কৃত্যা॒স্মিন্ ঁলো॒কে প্রতি॑ তিষ্ঠন্তি দেবাসু॒রা-স্সংযঁ॑ত্তা আস॒-ন্তে দে॒বা বিভ্য॑তো॒-ঽগ্নি-ম্প্রাবি॑শ॒-ন্তস্মা॑দাহুর॒গ্নি-স্সর্বা॑ দে॒বতা॒ ইতি॒ তে᳚- [দে॒বতা॒ ইতি॒ তে, অ॒গ্নিমে॒ব] 13

-ঽগ্নিমে॒ব বরূ॑থ-ঙ্কৃ॒ত্বা ঽসু॑রান॒ভ্য॑ভব-ন্ন॒গ্নিমি॑ব॒ খলু॒ বা এ॒ষ প্রবি॑শতি॒ যো॑-ঽবান্তরদী॒ক্ষামু॒পৈতি॒ ভ্রাতৃ॑ব্যাভিভূত্যৈ॒ ভব॑ত্যা॒ত্মনা॒ পরা᳚-ঽস্য॒ ভ্রাতৃ॑ব্যো ভবত্যা॒ত্মান॑মে॒ব দী॒ক্ষযা॑ পাতি প্র॒জাম॑বান্তরদী॒ক্ষযা॑ সন্ত॒রা-ম্মেখ॑লাগ্ং স॒মায॑চ্ছতে প্র॒জা হ্যা᳚ত্মনো-ঽন্ত॑রতরা ত॒প্তব্র॑তো ভবতি॒ মদ॑ন্তীভির্মার্জযতে॒ নির্হ্য॑গ্নি-শ্শী॒তেন॒ বায॑তি॒ সমি॑দ্ধ্যৈ॒ যা তে॑ অগ্নে॒ রুদ্রি॑যা ত॒নূরিত্যা॑হ॒ স্বযৈ॒বৈন॑-দ্দে॒বত॑যা ব্রতযতি সযোনি॒ত্বায॒ শান্ত্যৈ᳚ ॥ 14 ॥

(যো - বা - ওজ॑ - আহ॒ য - দ॑শী॒যে - তি॒ তে᳚ - ঽগ্ন॒ - একা॑দশ চ) (অ. 2)

তেষা॒মসু॑রাণা-ন্তি॒স্রঃ পুর॑ আস-ন্নয॒স্ম-য্য॑ব॒মা-ঽথ॑ রজ॒তা-ঽথ॒ হরি॑ণী॒ তা দে॒বা জেতু॒-ন্নাশ॑ক্নুব॒-ন্তা উ॑প॒সদৈ॒বাজি॑গীষ॒-ন্তস্মা॑দাহু॒র্যশ্চৈ॒বং-বেঁদ॒ যশ্চ॒ নোপ॒সদা॒ বৈ ম॑হাপু॒র-ঞ্জ॑য॒ন্তীতি॒ ত ইষু॒গ্ং॒ সম॑স্কুর্বতা॒- গ্নিমনী॑ক॒গ্ং॒ সোমগ্ং॑ শ॒ল্যং-বিঁষ্ণু॒-ন্তেজ॑ন॒-ন্তে᳚-ঽব্রুব॒ন্ ক ই॒মাম॑সিষ্য॒তীতি॑ [ ] 15

রু॒দ্র ইত্য॑ব্রুব-ন্রু॒দ্রো বৈ ক্রূ॒র-স্সো᳚-ঽস্য॒ত্বিতি॒ সো᳚-ঽব্রবী॒-দ্বরং॑-বৃঁণা অ॒হমে॒ব প॑শূ॒না-মধি॑পতিরসা॒নীতি॒ তস্মা᳚-দ্রু॒দ্রঃ প॑শূ॒না-মধি॑পতি॒স্তাগ্ং রু॒দ্রো-ঽবা॑সৃজ॒-থ্স তি॒স্রঃ পুরো॑ ভি॒ত্ত্বৈভ্যো লো॒কেভ্যো- ঽসু॑রা॒-ন্প্রাণু॑দত॒ যদু॑প॒সদ॑ উপস॒দ্যন্তে॒ ভ্রাতৃ॑ব্যপরাণুত্যৈ॒ নান্যামাহু॑তি-ম্পু॒রস্তা᳚-জ্জুহুযা॒-দ্যদ॒ন্যামাহু॑তি-ম্পু॒রস্তা᳚-জ্জুহু॒যা- [-জ্জুহু॒যাত্, অ॒ন্যন্মুখ॑-ঙ্কুর্যা-] 16

-দ॒ন্যন্মুখ॑-ঙ্কুর্যা-থ্স্রু॒বেণা॑-ঽঘা॒রমা ঘা॑রযতি য॒জ্ঞস্য॒ প্রজ্ঞা᳚ত্যৈ॒ পরাং॑অতি॒ক্রম্য॑ জুহোতি॒ পরা॑চ এ॒বৈভ্যো লো॒কেভ্যো॒ যজ॑মানো॒ ভ্রাতৃ॑ব্যা॒-ন্প্র ণু॑দতে॒ পুন॑রত্যা॒ক্রম্যো॑প॒সদ॑-ঞ্জুহোতি প্র॒ণুদ্যৈ॒বৈভ্যো লো॒কেভ্যো॒ ভ্রাতৃ॑ব্যাঞ্জি॒ত্বা ভ্রা॑তৃব্যলো॒ক-ম॒ভ্যারো॑হতি দে॒বা বৈ যাঃ প্রা॒তরু॑প॒সদ॑ উ॒পাসী॑দ॒-ন্নহ্ন॒স্তাভি॒রসু॑রা॒-ন্প্রাণু॑দন্ত॒ যা-স্সা॒যগ্ং রাত্রি॑যৈ॒ তাভি॒র্য-থ্সা॒য-ম্প্রা॑ত-রুপ॒সদ॑- [-রুপ॒সদঃ॑, উ॒প॒স॒দ্যন্তে॑] 17

উপস॒দ্যন্তে॑ ঽহোরা॒ত্রাভ্যা॑মে॒ব ত-দ্যজ॑মানো॒ ভ্রাতৃ॑ব্যা॒-ন্প্র ণু॑দতে॒ যাঃ প্রা॒তর্যা॒জ্যা᳚-স্স্যুস্তা-স্সা॒য-ম্পু॑রো-ঽনুবা॒ক্যাঃ᳚ কুর্যা॒দযা॑তযামত্বায তি॒স্র উ॑প॒সদ॒ উপৈ॑তি॒ ত্রয॑ ই॒মে লো॒কা ই॒মানে॒ব লো॒কা-ন্প্রী॑ণাতি॒ ষট্-থ্স-ম্প॑দ্যন্তে॒ ষড্বা ঋ॒তব॑ ঋ॒তূনে॒ব প্রী॑ণাতি॒ দ্বাদ॑শা॒হীনে॒ সোম॒ উপৈ॑তি॒ দ্বাদ॑শ॒ মাসা᳚-স্সংবঁথ্স॒র-স্স॑বন্থ্স॒রমে॒ব প্রী॑ণাতি॒ চতু॑র্বিগ্ংশতি॒-স্স- [চতু॑র্বিগ্ংশতি॒-স্সম্, প॒দ্য॒ন্তে॒ চতু॑র্বিগ্ংশতি-] 18

-ম্প॑দ্যন্তে॒ চতু॑র্বিগ্ংশতি-রর্ধমা॒সা অ॑র্ধমা॒সানে॒ব প্রী॑ণা॒ত্যারা᳚গ্রা-মবান্তরদী॒ক্ষা-মুপে॑যা॒দ্যঃ কা॒মযে॑তা॒-ঽস্মি-ন্মে॑ লো॒কে-ঽর্ধু॑কগ্গ্ স্যা॒দিত্যেক॒মগ্রে-ঽথ॒ দ্বাবথ॒ ত্রীনথ॑ চ॒তুর॑ এ॒ষা বা আরা᳚গ্রা ঽবান্তরদী॒ক্ষা ঽস্মিন্নে॒বাস্মৈ॑ লো॒কে-ঽর্ধু॑ক-ম্ভবতি প॒রোব॑রীযসী-মবান্তরদী॒ক্ষা-মুপে॑যা॒দ্যঃ কা॒মযে॑তা॒মুষ্মি॑-ন্মে লো॒কে-ঽর্ধু॑কগ্গ্ স্যা॒দিতি॑ চ॒তুরো-ঽগ্রে ঽথ॒ ত্রীনথ॒ দ্বাবথৈক॑মে॒ষা বৈ প॒রোব॑রীযস্য-বান্তরদী॒ক্ষা ঽমুষ্মি॑ন্নে॒বাস্মৈ॑ লো॒কে-ঽর্ধু॑ক-ম্ভবতি ॥ 19 ॥

(অ॒সি॒ষ্য॒তীতি॑ - জুহু॒যাথ্ - সা॒য-ম্প্রা॑তরুপ॒সদ॒ - শ্চতু॑র্বিগ্ংশতি॒-স্সং - চ॒তুরো-ঽগ্রে॒ - ষোড॑শ চ) (অ. 3)

সু॒ব॒র্গং-বাঁ এ॒তে লো॒কং-যঁ॑ন্তি॒ য উ॑প॒সদ॑ উপ॒যন্তি॒ তেষাং॒-যঁ উ॒ন্নয॑তে॒ হীয॑ত এ॒ব স নোদ॑নে॒ষীতি॒ সূ᳚ন্নীযমিব॒ যো বৈ স্বা॒র্থেতাং᳚-যঁ॒তাগ্ শ্রা॒ন্তো হীয॑ত উ॒ত স নি॒ষ্ট্যায॑ স॒হ ব॑সতি॒ তস্মা᳚-থ্স॒কৃদু॒ন্নীয॒ নাপ॑র॒মুন্ন॑যেত দ॒দ্ধ্নোন্ন॑যেতৈ॒তদ্বৈ প॑শূ॒নাগ্ং রূ॒পগ্ং রূ॒পেণৈ॒ব প॒শূনব॑ রুন্ধে [ ] 20

য॒জ্ঞো দে॒বেভ্যো॒ নিলা॑যত॒ বিষ্ণূ॑ রূ॒প-ঙ্কৃ॒ত্বা স পৃ॑থি॒বী-ম্প্রাবি॑শ॒-ত্ত-ন্দে॒বা হস্তা᳚ন্-থ্স॒গ্ং॒ রভ্যৈ᳚চ্ছ॒-ন্তমিন্দ্র॑ উ॒পর্যু॑প॒র্যত্য॑ক্রাম॒-থ্সো᳚-ঽব্রবী॒-ত্কো মা॒-ঽযমু॒পর্যু॑প॒র্যত্য॑ক্রমী॒-দিত্য॒হ-ন্দু॒র্গে হন্তেত্যথ॒ কস্ত্বমিত্য॒হ-ন্দু॒র্গাদাহ॒র্তেতি॒ সো᳚-ঽব্রবী-দ্দু॒র্গে বৈ হন্তা॑-ঽবোচথা বরা॒হো॑-ঽযং-বাঁ॑মমো॒ষ- [-ঁবা॑মমো॒ষঃ, স॒প্তা॒না] 21

-স্স॑প্তা॒না-ঙ্গি॑রী॒ণা-ম্প॒রস্তা᳚দ্বি॒ত্তং-বেঁদ্য॒মসু॑রাণা-ম্বিভর্তি॒ ত-ঞ্জ॑হি॒ যদি॑ দু॒র্গে হন্তা-ঽসীতি॒ স দ॑র্ভপুঞ্জী॒লমু॒-দ্বৃহ্য॑ স॒প্ত গি॒রী-ন্ভি॒ত্ত্বা তম॑হ॒ন্-থ্সো᳚-ঽব্রবী-দ্দু॒র্গাদ্বা আহ॑র্তাবোচথা এ॒তমা হ॒রেতি॒ তমে᳚ভ্যো য॒জ্ঞ এ॒ব য॒জ্ঞমা-ঽহ॑র॒দ্য-ত্তদ্বি॒ত্তং-বেঁদ্য॒মসু॑রাণা॒-মবি॑ন্দন্ত॒ তদেকং॒-বেঁদ্যৈ॑ বেদি॒ত্ব-মসু॑রাণাং॒- [-মসু॑রাণাম্, বা ই॒যমগ্র॑] 22

-ঁবা ই॒যমগ্র॑ আসী॒-দ্যাব॒দাসী॑নঃ পরা॒পশ্য॑তি॒ তাব॑-দ্দে॒বানা॒-ন্তে দে॒বা অ॑ব্রুব॒ন্নস্ত্বে॒ব নো॒-ঽস্যামপীতি॒ কিয॑দ্বো দাস্যাম॒ ইতি॒ যাব॑দি॒যগ্ং স॑লাবৃ॒কী ত্রিঃ প॑রি॒ক্রাম॑তি॒ তাব॑ন্নো দ॒ত্তেতি॒ স ইন্দ্রঃ॑ সলাবৃ॒কী রূ॒প-ঙ্কৃ॒ত্বেমা-ন্ত্রি-স্স॒র্বতঃ॒ পর্য॑ক্রাম॒-ত্তদি॒মাম॑বিন্দন্ত॒ যদি॒মামবি॑ন্দন্ত॒ ত-দ্বেদ্যৈ॑ বেদি॒ত্বগ্ং [বেদি॒ত্বম্, সা বা ই॒যগ্ং] 23

সা বা ই॒যগ্ং সর্বৈ॒ব বেদি॒রিয॑তি শক্ষ্যা॒মীতি॒ ত্বা অ॑ব॒মায॑ যজন্তে ত্রি॒গ্ং॒শ-ত্প॒দানি॑ প॒শ্চা-ত্তি॒রশ্চী॑ ভবতি॒ ষট্ত্রিগ্ং॑শ॒-ত্প্রাচী॒ চতু॑র্বিগ্ংশতিঃ পু॒রস্তা᳚-ত্তি॒রশ্চী॒ দশ॑দশ॒ সম্প॑দ্যন্তে॒ দশা᳚ক্ষরা বি॒রাডন্নং॑-বিঁ॒রা-ড্বি॒রাজৈ॒বান্নাদ্য॒মব॑ রুন্ধ॒ উদ্ধ॑ন্তি॒ যদে॒বাস্যা॑ অমে॒দ্ধ্য-ন্তদপ॑ হ॒ন্ত্যুদ্ধ॑ন্তি॒ তস্মা॒দোষ॑ধযঃ॒ পরা॑ ভবন্তি ব॒র্॒হি-স্স্তৃ॑ণাতি॒ তস্মা॒দোষ॑ধযঃ॒ পুন॒রা ভ॑ব॒ন্ত্যুত্ত॑র-ম্ব॒র্॒হিষ॑ উত্তরব॒র্॒হি-স্স্তৃ॑ণাতি প্র॒জা বৈ ব॒র্॒হির্যজ॑মান উত্তর ব॒র্॒হি র্যজ॑মান-মে॒বা-য॑জমানা॒দুত্ত॑র-ঙ্করোতি॒ তস্মা॒-দ্যজ॑মা॒নো ঽয॑জমানা॒দুত্ত॑রঃ ॥ 24 ॥

(রু॒ন্ধে॒ - বা॒ম॒মো॒ষো - বে॑দি॒ত্বমসু॑রাণাং - ঁবেদি॒ত্বং - ভ॑বন্তি॒ - পঞ্চ॑বিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 4)

যদ্বা অনী॑শানো ভা॒রমা॑দ॒ত্তে বি বৈ স লি॑শতে॒ য-দ্দ্বাদ॑শ সা॒হ্নস্যো॑প॒সদ॒-স্স্যুস্তি॒স্ত্রো॑-ঽহীন॑স্য য॒জ্ঞস্য॒ বিলো॑ম ক্রিযেত তি॒স্র এ॒ব সা॒হ্নস্যো॑প॒সদো॒ দ্বাদ॑শা॒হীন॑স্য য॒জ্ঞস্য॑ সবীর্য॒ত্বাযাথো॒ সলো॑ম ক্রিযতে ব॒থ্সস্যৈক॒-স্স্তনো॑ ভা॒গী হি সো-ঽথৈক॒গ্গ্॒ স্তনং॑-ব্রঁ॒তমুপৈ॒ত্যথ॒ দ্বাবথ॒ ত্রীনথ॑ চ॒তুর॑ এ॒তদ্বৈ [ ] 25

ক্ষু॒রপ॑বি॒ নাম॑ ব্র॒তং-যেঁন॒ প্র জা॒তা-ন্ভ্রাতৃ॑ব্যা-ন্নু॒দতে॒ প্রতি॑ জনি॒ষ্যমা॑ণা॒নথো॒ কনী॑যসৈ॒ব ভূয॒ উপৈ॑তি চ॒তুরো-ঽগ্রে॒ স্তনা᳚ন্ ব্র॒তমুপৈ॒ত্যথ॒ ত্রীনথ॒ দ্বাবথৈক॑মে॒তদ্বৈ সু॑জঘ॒ন-ন্নাম॑ ব্র॒ত-ন্ত॑প॒স্যগ্ং॑ সুব॒র্গ্য॑মথো॒ প্রৈব জা॑যতে প্র॒জযা॑ প॒শুভি॑র্যবা॒গূ রা॑জ॒ন্য॑স্য ব্র॒ত-ঙ্ক্রূ॒রেব॒ বৈ য॑বা॒গূঃ ক্রূ॒র ই॑ব [ক্রূ॒র ই॑ব, রা॒জ॒ন্যো॑ বজ্র॑স্য] 26

রাজ॒ন্যো॑ বজ্র॑স্য রূ॒পগ্ং সমৃ॑দ্ধ্যা আ॒মিক্ষা॒ বৈশ্য॑স্য পাকয॒জ্ঞস্য॑ রূ॒প-ম্পুষ্ট্যৈ॒ পযো᳚ ব্রাহ্ম॒ণস্য॒ তেজো॒ বৈ ব্রা᳚হ্ম॒ণস্তেজঃ॒ পয॒স্তেজ॑সৈ॒ব তেজঃ॒ পয॑ আ॒ত্ম-ন্ধ॒ত্তে ঽথো॒ পয॑সা॒ বৈ গর্ভা॑ বর্ধন্তে॒ গর্ভ॑ ইব॒ খলু॒ বা এ॒ষ য-দ্দী᳚ক্ষি॒তো যদ॑স্য॒ পযো᳚ ব্র॒ত-ম্ভব॑ত্যা॒ত্মান॑মে॒ব ত-দ্ব॑র্ধযতি॒ ত্রিব্র॑তো॒ বৈ মনু॑রাসী॒-দ্দ্বিব্র॑তা॒ অসু॑রা॒ এক॑ব্রতা [এক॑ব্রতাঃ, দে॒বাঃ প্রা॒তর্ম॒দ্ধ্যন্দি॑নে] 27

দে॒বাঃ প্রা॒তর্ম॒দ্ধ্যন্দি॑নে সা॒য-ন্ত-ন্মনো᳚র্ব্র॒তমা॑সী-ত্পাকয॒জ্ঞস্য॑ রূ॒প-ম্পুষ্ট্যৈ᳚ প্রা॒তশ্চ॑ সা॒য-ঞ্চাসু॑রাণা-ন্নির্ম॒দ্ধ্য-ঙ্ক্ষু॒ধো রূ॒প-ন্তত॒স্তে পরা॑-ঽভব-ন্ম॒দ্ধ্যন্দি॑নে মদ্ধ্যরা॒ত্রে দে॒বানা॒-ন্তত॒স্তে॑-ঽভবন্-থ্সুব॒র্গং-লোঁ॒কমা॑য॒ন্॒. যদ॑স্য ম॒দ্ধ্যন্দি॑নে মদ্ধ্যরা॒ত্রে ব্র॒ত-ম্ভব॑তি মদ্ধ্য॒তো বা অন্নে॑ন ভুঞ্জতে মদ্ধ্য॒ত এ॒ব তদূর্জ॑-ন্ধত্তে॒ ভ্রাতৃ॑ব্যাভিভূত্যৈ॒ ভব॑ত্যা॒ত্মনা॒ [ভব॑ত্যা॒ত্মনা᳚, পরা᳚-ঽস্য॒ ভ্রাতৃ॑ব্যো] 28

পরা᳚-ঽস্য॒ ভ্রাতৃ॑ব্যো ভবতি॒ গর্ভো॒ বা এ॒ষ য-দ্দী᳚ক্ষি॒তো যোনি॑ র্দীক্ষিতবিমি॒তং-যঁ-দ্দী᳚ক্ষি॒তো দী᳚ক্ষিতবিমি॒তা-ত্প্র॒বসে॒-দ্যথা॒ যোনে॒র্গর্ভ॒-স্স্কন্দ॑তি তা॒দৃগে॒ব তন্ন প্র॑বস্ত॒ব্য॑মা॒ত্মনো॑ গোপী॒থাযৈ॒ষ বৈ ব্যা॒ঘ্রঃ কু॑লগো॒পো যদ॒গ্নিস্তস্মা॒-দ্য-দ্দী᳚ক্ষি॒তঃ প্র॒বসে॒-থ্স এ॑নমীশ্ব॒রো॑-ঽনূ॒ত্থায॒ হন্তো॒র্ন প্র॑বস্ত॒ব্য॑মা॒ত্মনো॒ গুপ্ত্যৈ॑ দক্ষিণ॒ত-শ্শ॑য এ॒তদ্বৈ যজ॑মানস্যা॒ ঽঽযত॑ন॒গ্গ্॒স্ব এ॒বা-ঽঽযত॑নে শযে॒ ঽগ্নিম॑ভ্যা॒বৃত্য॑ শযে দে॒বতা॑ এ॒ব য॒জ্ঞম॑ভ্যা॒বৃত্য॑ শযে ॥ 29 ॥

(এ॒তদ্বৈ-ক্রূ॒র ই॒বৈ-ক॑ব্রতা-আ॒ত্মনা॒-যজ॑মানস্য॒-ত্রযো॑দশ চ) (অ. 5)

পু॒রোহ॑বিষি দেব॒যজ॑নে যাজযে॒দ্য-ঙ্কা॒মযে॒তোপৈ॑ন॒মুত্ত॑রো য॒জ্ঞো ন॑মেদ॒ভি সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒ক-ঞ্জ॑যে॒দিত্যে॒তদ্বৈ পু॒রোহ॑বির্দেব॒যজ॑নং॒-যঁস্য॒ হোতা᳚ প্রাতরনুবা॒ক -ম॑নুব্রু॒ব-ন্ন॒গ্নিম॒প আ॑দি॒ত্যম॒ভি বি॒পশ্য॒ত্যুপৈ॑ন॒মুত্ত॑রো য॒জ্ঞো ন॑মত্য॒ভি সু॑ব॒র্গং-লোঁ॒ক-ঞ্জ॑যত্যা॒প্তে দে॑ব॒যজ॑নে যাজযে॒--দ্ভ্রাতৃ॑ব্যবন্ত॒-ম্পন্থাং᳚-বাঁ-ঽধিস্প॒র্॒শযে᳚-ত্ক॒র্তং-বাঁ॒ যাব॒ন্নান॑সে॒ যাত॒বৈ [ ] 30

ন রথা॑যৈ॒তদ্বা আ॒প্ত-ন্দে॑ব॒যজ॑নমা॒প্নোত্যে॒ব ভ্রাতৃ॑ব্য॒-ন্নৈন॒-ম্ভ্রাতৃ॑ব্য আপ্নো॒ত্যেকো᳚ন্নতে দেব॒য॑জনে যাজযে-ত্প॒শুকা॑ম॒-মেকো᳚ন্নতা॒দ্বৈ দে॑ব॒যজ॑না॒দঙ্গি॑রসঃ প॒শূন॑সৃজন্তান্ত॒রা স॑দোহবির্ধা॒নে উ॑ন্ন॒তগ্গ্ স্যা॑দে॒তদ্বা একো᳚ন্নত-ন্দেব॒যজ॑ন-ম্পশু॒মানে॒ব ভ॑বতি॒ ত্র্যু॑ন্নতে দেব॒যজ॑নে যাজযে-থ্সুব॒র্গকা॑ম॒-ন্ত্র্যু॑ন্নতা॒দ্বৈ দে॑ব॒যজ॑না॒দঙ্গি॑রস-স্সুব॒র্গং-লোঁ॒কমা॑য-ন্নন্ত॒রা ঽঽহ॑ব॒নীয॑-ঞ্চ হবি॒র্ধান॑-ঞ্চো- [হবি॒র্ধান॑-ঞ্চ, উ॒ন্ন॒তগ্গ্ স্যা॑দন্ত॒রা] 31

-ন্ন॒তগ্গ্ স্যা॑দন্ত॒রা হ॑বি॒র্ধান॑-ঞ্চ॒ সদ॑শ্চান্ত॒রা সদ॑শ্চ॒ গার্হ॑পত্য-ঞ্চৈ॒তদ্বৈ ত্র্যু॑ন্নত-ন্দেব॒যজ॑নগ্ং সুব॒র্গমে॒ব লো॒কমে॑তি॒ প্রতি॑ষ্ঠিতে দেব॒যজ॑নে যাজযে-ত্প্রতি॒ষ্ঠাকা॑মমে॒তদ্বৈ প্রতি॑ষ্ঠিত-ন্দেব॒যজ॑নং॒-যঁ-থ্স॒র্বতঃ॑ স॒ম-ম্প্রত্যে॒ব তি॑ষ্ঠতি॒ যত্রা॒ন্যা অ॑ন্যা॒ ওষ॑ধযো॒ ব্যতি॑ষক্তা॒-স্স্যুস্ত-দ্যা॑জযে-ত্প॒শুকা॑মমে॒তদ্বৈ প॑শূ॒নাগ্ং রূ॒পগ্ং রূ॒পেণৈ॒বাস্মৈ॑ প॒শূ- [প॒শূন্, অব॑ রুন্ধে] 32

-নব॑ রুন্ধে পশু॒মানে॒ব ভ॑বতি॒ নির্-ঋ॑তিগৃহীতে দেব॒যজ॑নে যাজযে॒দ্য-ঙ্কা॒মযে॑ত॒ নির্-ঋ॑ত্যাস্য য॒জ্ঞ-ঙ্গ্রা॑হযেয॒মিত্যে॒তদ্বৈ নির্-ঋ॑তিগৃহীত-ন্দেব॒যজ॑নং॒-যঁ-থ্স॒দৃশ্যৈ॑ স॒ত্যা॑ ঋ॒ক্ষ-ন্নির্-ঋ॑ত্যৈ॒বাস্য॑ য॒জ্ঞ-ঙ্গ্রা॑হযতি॒ ব্যাবৃ॑ত্তে দেব॒যজ॑নে যাজযে-দ্ব্যা॒বৃত্কা॑মং॒-যঁ-ম্পাত্রে॑ বা॒ তল্পে॑ বা॒ মীমাগ্ং॑সের-ন্প্রা॒চীন॑মাহব॒নীযা᳚-ত্প্রব॒ণগ্গ্ স্যা᳚-ত্প্রতী॒চীন॒-ঙ্গার্হ॑পত্যাদে॒তদ্বৈ ব্যাবৃ॑ত্ত-ন্দেব॒যজ॑নং॒-বিঁ পা॒প্মনা॒ ভ্রাতৃ॑ব্যে॒ণা- ঽঽব॑র্ততে॒ নৈন॒-ম্পাত্রে॒ ন তল্পে॑ মীমাগ্ং সন্তে কা॒র্যে॑ দেব॒যজ॑নে যাজযে॒-দ্ভূতি॑কাম-ঙ্কা॒যা॑ বৈ পুরু॑ষো॒ ভব॑ত্যে॒ব ॥ 33 ॥

(যাত॒বৈ - হ॑বি॒র্ধান॑-ঞ্চ - প॒শূন্ - পা॒প্মনা॒ - ঽষ্টাদ॑শ চ) (অ. 6)

তেভ্য॑ উত্তরবে॒দি-স্সি॒গ্ং॒হী রূ॒প-ঙ্কৃ॒ত্বোভযা॑-নন্ত॒রা-ঽপ॒ক্রম্যা॑তিষ্ঠ॒-ত্তে দে॒বা অ॑মন্যন্ত যত॒রান্. বা ই॒যমু॑পাব॒র্থ্স্যতি॒ ত ই॒দ-ম্ভ॑বিষ্য॒ন্তীতি॒ তামুপা॑মন্ত্রযন্ত॒ সা-ঽব্র॑বী॒-দ্বরং॑-বৃঁণৈ॒ সর্বা॒-ন্মযা॒ কামা॒ন্ ব্য॑শ্ঞবথ॒ পূর্বা॒-ন্তু মা॒-ঽগ্নেরাহু॑তিরশ্ঞবতা॒ ইতি॒ তস্মা॑দুত্তরবে॒দি-ম্পূর্বা॑ম॒গ্নে- র্ব্যাঘা॑রযন্তি॒ বারে॑বৃত॒গ্গ্॒ হ্য॑স্যৈ॒ শম্য॑যা॒ পরি॑ মিমীতে॒ [মিমীতে, মাত্রৈ॒বা-ঽস্যৈ॒] 34

মাত্রৈ॒বা-ঽস্যৈ॒ সাথো॑ যু॒ক্তেনৈ॒ব যু॒ক্তমব॑ রুন্ধে বি॒ত্তায॑নী মে॒-ঽসীত্যা॑হ বি॒ত্তা হ্যে॑না॒নাব॑-ত্তি॒ক্তায॑নী মে॒-ঽসীত্যা॑হ তি॒ক্তান্. হ্যে॑না॒নাব॒দব॑তান্মা নাথি॒তমিত্যা॑হ নাথি॒তান্. হ্যে॑না॒নাব॒দব॑তান্মা ব্যথি॒তমিত্যা॑হ ব্যথি॒তান্. হ্যে॑না॒নাব॑-দ্বি॒দে-র॒গ্নি-র্নভো॒ নামা- [-র্নভো॒ নামা॑, অগ্নে॑ অঙ্গির॒ ইতি॒] 35

-ঽগ্নে॑ অঙ্গির॒ ইতি॒ ত্রির্হ॑রতি॒ য এ॒বৈষু লো॒কেষ্ব॒গ্নয॒-স্তানে॒বাব॑ রুন্ধে তূ॒ষ্ণী-ঞ্চ॑তু॒র্থগ্ং হ॑র॒ত্যনি॑-রুক্তমে॒বাব॑ রুন্ধে সি॒গ্ং॒হীর॑সি মহি॒ষীর॒সীত্যা॑হ সি॒গ্ং॒হীর্হ্যে॑ষা রূ॒প-ঙ্কৃ॒ত্বোভযা॑-নন্ত॒রা ঽপ॒ক্রম্যাতি॑ষ্ঠদু॒রু প্র॑থস্বো॒রু তে॑ য॒জ্ঞপ॑তিঃ প্রথতা॒মিত্যা॑হ॒ যজ॑মানমে॒ব প্র॒জযা॑ প॒শুভিঃ॑ প্রথযতি ধ্রু॒বা- [ধ্রু॒বা, অ॒সীতি॒ সগ্ং হ॑ন্তি॒] 36

-ঽসীতি॒ সগ্ং হ॑ন্তি॒ ধৃত্যৈ॑ দে॒বেভ্যঃ॑ শুন্ধস্ব দে॒বেভ্যঃ॑ শুম্ভ॒স্বেত্যব॑ চো॒ক্ষতি॒ প্র চ॑ কিরতি॒ শুদ্ধ্যা॑ ইন্দ্রঘো॒ষস্ত্বা॒ বসু॑ভিঃ পু॒রস্তা᳚-ত্পা॒ত্বিত্যা॑হ দি॒গ্ভ্য এ॒বৈনা॒-ম্প্রোক্ষ॑তি দে॒বাগ্শ্চেদু॑-ত্তরবে॒দিরু॒পাব॑বর্তী॒হৈব বি জ॑যামহা॒ ইত্যসু॑রা॒ বজ্র॑মু॒দ্যত্য॑ দে॒বান॒ভ্যা॑যন্ত॒ তানি॑ন্দ্রঘো॒ষো বসু॑ভিঃ পু॒রস্তা॒দপা॑- [পু॒রস্তা॒দপা॑, অ॒নু॒দ॒ত॒ মনো॑জবাঃ] 37

-নুদত॒ মনো॑জবাঃ পি॒তৃভি॑ র্দক্ষিণ॒তঃ প্রচে॑তা রু॒দ্রৈঃ প॒শ্চা-দ্বি॒শ্বক॑র্মা-ঽঽদি॒ত্যৈরু॑ত্তর॒তো যদে॒বমু॑ত্তরবে॒দি-ম্প্রো॒ক্ষতি॑ দি॒গ্ভ্য এ॒ব ত-দ্যজ॑মানো॒ ভ্রাতৃ॑ব্যা॒-ন্প্র ণু॑দত॒ ইন্দ্রো॒ যতী᳚ন্-থ্সালাবৃ॒কেভ্যঃ॒ প্রায॑চ্ছ॒-ত্তা-ন্দ॑ক্ষিণ॒ত উ॑ত্তরবে॒দ্যা আ॑দ॒ন্॒ য-ত্প্রোক্ষ॑ণীনা-মু॒চ্ছিষ্যে॑ত॒ ত-দ্দ॑ক্ষিণ॒ত উ॑ত্তরবে॒দ্যৈ নি ন॑যে॒-দ্যদে॒ব তত্র॑ ক্রূ॒র-ন্ত-ত্তেন॑ শমযতি॒ য-ন্দ্বি॒ষ্যা-ত্ত-ন্ধ্যা॑যেচ্ছু॒চৈ বৈন॑মর্পযতি ॥ 38 ॥

(মি॒মী॒তে॒ - নাম॑ - ধ্রু॒বা - ঽপ॑ - শু॒চা - ত্রীণি॑ চ) ( আ7)

সোত্ত॑রবে॒দির॑ব্রবী॒-থ্সর্বা॒-ন্মযা॒ কামা॒ন্ ব্য॑শ্ঞব॒থেতি॒ তে দে॒বা অ॑কাময॒ন্তাসু॑রা॒-ন্ভ্রাতৃ॑ব্যান॒ভি ভ॑বে॒মেতি॒ তে॑-ঽজুহবু-স্সি॒গ্ং॒হীর॑সি সপত্নসা॒হী স্বাহেতি॒ তে-ঽসু॑রা॒-ন্ভ্রাতৃ॑ব্যা-ন॒ভ্য॑ভব॒-ন্তে-ঽসু॑রা॒-ন্ভ্রাতৃ॑ব্যা-নভি॒ভূযা॑কামযন্ত প্র॒জাং-বিঁ॑ন্দেম॒হীতি॒ তে॑-ঽজুহবু-স্সি॒গ্ং॒হীর॑সি সুপ্রজা॒বনি॒-স্স্বাহেতি॒ তে প্র॒জাম॑বিন্দন্ত॒ তে প্র॒জাং-বিঁ॒ত্ত্বা- [প্র॒জাং-বিঁ॒ত্ত্বা,অ॒কা॒ম॒য॒ন্ত॒ প॒শূন্. ] 39

-ঽকা॑মযন্ত প॒শূন্. বি॑ন্দেম॒হীতি॒ তে॑-ঽজুহবু-স্সি॒গ্ং॒হীর॑সি রাযস্পোষ॒বনি॒-স্স্বাহেতি॒ তে প॒শূন॑বিন্দন্ত॒ তে প॒শূন্. বি॒ত্ত্বা-ঽকা॑মযন্ত প্রতি॒ষ্ঠাং-বিঁ॑ন্দেম॒হীতি॒ তে॑-ঽজুহবু-স্সি॒গ্ং॒হী-র॑স্যাদিত্য॒বনি॒-স্স্বাহেতি॒ ত ই॒মা-ম্প্র॑তি॒ষ্ঠাম॑বিন্দন্ত॒ ত ই॒মা-ম্প্র॑তি॒ষ্ঠাং-বিঁ॒ত্ত্বা-ঽকা॑মযন্ত দে॒বতা॑ আ॒শিষ॒ উপে॑যা॒মেতি॒ তে॑-ঽজুহবু-স্সি॒গ্ং॒হীর॒স্যা ব॑হ দে॒বা-ন্দে॑বয॒তে [ ] 40

যজ॑মানায॒ স্বাহেতি॒ তে দে॒বতা॑ আ॒শিষ॒ উপা॑য॒-ন্পঞ্চ॒ কৃত্বো॒ ব্যাঘা॑রযতি॒ পঞ্চা᳚ক্ষরা প॒ঙ্ক্তিঃ পাঙ্ক্তো॑ য॒জ্ঞো য॒জ্ঞমে॒বাব॑ রুন্ধে ঽক্ষ্ণ॒যা ব্যাঘা॑রযতি॒ তস্মা॑দক্ষ্ণ॒যা প॒শবো-ঽঙ্গা॑নি॒ প্রহ॑রন্তি॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ ভূ॒তেভ্য॒স্ত্বেতি॒ স্রুচ॒মুদ্গৃ॑হ্ণাতি॒ য এ॒ব দে॒বা ভূ॒তাস্তেষা॒-ন্ত-দ্ভা॑গ॒ধেয॒-ন্তানে॒ব তেন॑ প্রীণাতি॒ পৌতু॑দ্রবা-ন্পরি॒ধী-ন্পরি॑ দধাত্যে॒ষাং- [দধাত্যে॒ষাম্, লো॒কানাং॒-বিঁধৃ॑ত্যা] 41

-ঁলো॒কানাং॒-বিঁধৃ॑ত্যা অ॒গ্নেস্ত্রযো॒ জ্যাযাগ্ং॑সো॒ ভ্রাত॑র আস॒-ন্তে দে॒বেভ্যো॑ হ॒ব্যং-বঁহ॑ন্তঃ॒ প্রামী॑যন্ত॒ সো᳚-ঽগ্নির॑বিভেদি॒ত্থং-বাঁব স্য আর্তি॒মা-ঽরি॑ষ্য॒তীতি॒ স নিলা॑যত॒ স যাং-বঁন॒স্পতি॒ষ্বব॑স॒ত্তা-ম্পূতু॑দ্রৌ॒ যামোষ॑ধীষু॒ তাগ্ং সু॑গন্ধি॒তেজ॑নে॒ যা-ম্প॒শুষু॒ তা-ম্পেত্ব॑স্যান্ত॒রা শৃঙ্গে॒ ত-ন্দে॒বতাঃ॒ প্রৈষ॑মৈচ্ছ॒-ন্তমন্ব॑বিন্দ॒-ন্ত-ম॑ব্রুব॒- [-ম॑ব্রুবন্ন্, উপ॑ ন॒ আ] 42

-ন্নুপ॑ ন॒ আ ব॑র্তস্ব হ॒ব্য-ন্নো॑ ব॒হেতি॒ সো᳚-ঽব্রবী॒-দ্বরং॑-বৃঁণৈ॒ যদে॒ব গৃ॑হী॒তস্যাহু॑তস্য বহিঃপরি॒ধি স্কন্দা॒-ত্তন্মে॒ ভ্রাতৃ॑ণা-ম্ভাগ॒ধেয॑-মস॒দিতি॒ তস্মা॒-দ্য-দ্গৃ॑হী॒তস্যা-ঽহু॑তস্য বহিঃপরি॒ধি স্কন্দ॑তি॒ তেষা॒-ন্ত-দ্ভা॑গ॒ধেয॒-ন্তানে॒ব তেন॑ প্রীণাতি॒ সো॑-ঽমন্যতা-ঽস্থ॒ন্বন্তো॑ মে॒ পূর্বে॒ ভ্রাত॑রঃ॒ প্রামে॑ষতা॒-ঽস্থানি॑ শাতযা॒ ইতি॒ স যা- [স যানি॑, ] 43

-ন্য॒স্থান্যশা॑তযত॒ ত-ত্পূতু॑দ্র্ব-ভব॒-দ্যন্মা॒গ্ং॒ সমুপ॑মৃত॒-ন্ত-দ্গুল্গু॑লু॒ যদে॒তান্-থ্স॑ভাং॒রান্-থ্স॒-ম্ভর॑ত্য॒গ্নিমে॒ব ত-থ্সম্ভ॑রত্য॒গ্নেঃ পুরী॑ষ-ম॒সীত্যা॑হা॒-ঽগ্নের্হ্যে॑ত-ত্পুরী॑ষং॒-যঁ-থ্স॑ম্ভা॒রা অথো॒ খল্বা॑হুরে॒তে বাবৈন॒-ন্তে ভ্রাত॑রঃ॒ পরি॑ শেরে॒ য-ত্পৌতু॑দ্রবাঃ পরি॒ধয॒ ইতি॑ ॥ 44 ॥

(বি॒ত্ত্বা - দে॑বয॒ত - এ॒ষা - ম॑ব্রুব॒ন্ - যানি॒ - চতু॑শ্চত্বারিগ্ংশচ্চ) (অ. 8)

ব॒দ্ধমব॑ স্যতি বরুণপা॒শাদে॒বৈনে॑ মুঞ্চতি॒ প্রণে॑নেক্তি॒ মেদ্ধ্যে॑ এ॒বৈনে॑ করোতি সাবিত্রি॒যর্চা হু॒ত্বা হ॑বি॒র্ধানে॒ প্র ব॑র্তযতি সবি॒তৃপ্র॑সূত এ॒বৈনে॒ প্র ব॑র্তযতি॒ বরু॑ণো॒ বা এ॒ষ দু॒র্বাগু॑ভ॒যতো॑ ব॒দ্ধো যদক্ষ॒-স্স যদু॒-থ্সর্জে॒-দ্যজ॑মানস্য গৃ॒হা-ন॒ভ্যুথ্স॑র্জে-থ্সু॒বাগ্দে॑ব॒ দুর্যা॒গ্ং॒ আ ব॒দেত্যা॑হ গৃ॒হা বৈ দুর্যা॒-শ্শান্ত্যৈ॒ প- [দুর্যা॒-শ্শান্ত্যৈ॒ পত্নী᳚, উপা॑নক্তি॒] 45

-ত্ন্যুপা॑নক্তি॒ পত্নী॒ হি সর্ব॑স্য মি॒ত্র-ম্মি॑ত্র॒ত্বায॒ যদ্বৈ পত্নী॑ য॒জ্ঞস্য॑ ক॒রোতি॑ মিথু॒ন-ন্তদথো॒ পত্নি॑যা এ॒বৈষ য॒জ্ঞস্যা᳚-ন্বার॒ভোং-ঽন॑বচ্ছিত্ত্যৈ॒ বর্ত্ম॑না॒ বা অ॒ন্বিত্য॑ য॒জ্ঞগ্ং রক্ষাগ্ং॑সি জিঘাগ্ংসন্তি বৈষ্ণ॒বীভ্যা॑মৃ॒গ্ভ্যাং-বঁর্ত্ম॑নো র্জুহোতি য॒জ্ঞো বৈ বিষ্ণু॑র্য॒জ্ঞাদে॒ব রক্ষা॒গ্॒স্যপ॑ হন্তি॒ যদ॑দ্ধ্ব॒র্যু-র॑ন॒গ্না-বাহু॑তি-ঞ্জুহু॒যা-দ॒ন্ধো᳚-ঽদ্ধ্ব॒র্যু-স্স্যা॒-দ্রক্ষাগ্ং॑সি য॒জ্ঞগ্ং হ॑ন্যু॒র্॒- [য॒জ্ঞগ্ং হ॑ন্যুঃ, হির॑ণ্য-মু॒পাস্য॑] 46

-হির॑ণ্য-মু॒পাস্য॑ জুহোত্যগ্নি॒বত্যে॒ব জু॑হোতি॒ নান্ধো᳚-ঽদ্ধ্ব॒র্যুর্ভব॑তি॒ ন য॒জ্ঞগ্ং রক্ষাগ্ং॑সি ঘ্নন্তি॒ প্রাচী॒ প্রেত॑মদ্ধ্ব॒র-ঙ্ক॒ল্পয॑ন্তী॒ ইত্যা॑হ সুব॒র্গমে॒বৈনে॑ লো॒ক-ঙ্গ॑ময॒ত্যত্র॑ রমেথাং॒-বঁর্ষ্ম॑-ন্পৃথি॒ব্যা ইত্যা॑হ॒ বর্ষ্ম॒ হ্যে॑ত-ত্পৃ॑থি॒ব্যা য-দ্দে॑ব॒যজ॑ন॒গ্ং॒ শিরো॒ বা এ॒ত-দ্য॒জ্ঞস্য॒ যদ্ধ॑বি॒র্ধান॑-ন্দি॒বো বা॑ বিষ্ণবু॒ত বা॑ পৃথি॒ব্যা [পৃথি॒ব্যাঃ, ইত্যা॒শীর্প॑দয॒র্চা] 47

ইত্যা॒শীর্প॑দয॒র্চা দক্ষি॑ণস্য হবি॒র্ধান॑স্য মে॒থী-ন্নি হ॑ন্তি শীর্ষ॒ত এ॒ব য॒জ্ঞস্য॒ যজ॑মান আ॒শিষো-ঽব॑ রুন্ধে দ॒ণ্ডো বা ঔ॑প॒রস্তৃ॒তীয॑স্য হবি॒র্ধান॑স্য বষট্কা॒রে-ণাক্ষ॑-মচ্ছিন॒-দ্যত্-তৃ॒তীয॑-ঞ্ছ॒দির্-হ॑বি॒র্ধান॑যো-রুদাহ্রি॒যতে॑ তৃ॒তীয॑স্য হবি॒র্ধান॒স্যাব॑রুদ্ধ্যৈ॒ শিরো॒ বা এ॒ত-দ্য॒জ্ঞস্য॒ যদ্ধ॑বি॒র্ধানং॒-বিঁষ্ণো॑ র॒রাট॑মসি॒ বিষ্ণোঃ᳚ পৃ॒ষ্ঠম॒সীত্যা॑হ॒ তস্মা॑দেতাব॒দ্ধা শিরো॒ বিষ্যূ॑তং॒-বিঁষ্ণো॒-স্স্যূর॑সি॒ বিষ্ণো᳚র্ধ্রু॒বম॒সীত্যা॑হ বৈষ্ণ॒বগ্ং হি দে॒বত॑যা হবি॒র্ধানং॒-যঁ-ম্প্র॑থ॒ম-ঙ্গ্র॒ন্থি-ঙ্গ্র॑থ্নী॒যাদ্য-ত্ত-ন্ন বি॑স্র॒গ্ং॒ সযে॒দমে॑হেনাদ্ধ্ব॒র্যুঃ প্রমী॑যেত॒ তস্মা॒-থ্স বি॒স্রস্যঃ॑ ॥ 48 ॥

(পত্নী॑ -হন্যু-র্বা পৃথি॒ব্যা-বিষ্যূ॑তং॒-বিঁষ্ণোঃ॒-ষড্বিগ্ং॑শতিশ্চ) (অ. 9)

দে॒বস্য॑ ত্বা সবি॒তুঃ প্র॑স॒ব ইত্যভ্রি॒মা দ॑ত্তে॒ প্রসূ᳚ত্যা অ॒শ্বিনো᳚ র্বা॒হুভ্যা॒মিত্যা॑হা॒শ্বিনৌ॒ হি দে॒বানা॑মদ্ধ্ব॒র্যূ আস্তা᳚-ম্পূ॒ষ্ণো হস্তা᳚ভ্যা॒মিত্যা॑হ॒ যত্যৈ॒ বজ্র॑ ইব॒ বা এ॒ষা যদভ্রি॒রভ্রি॑রসি॒ নারি॑র॒সীত্যা॑হ॒ শান্ত্যৈ॒ কাণ্ডে॑ কাণ্ডে॒ বৈ ক্রি॒যমা॑ণে য॒জ্ঞগ্ং রক্ষাগ্ং॑সি জিঘাগ্ংসন্তি॒ পরি॑লিখিত॒গ্ং॒ রক্ষঃ॒ পরি॑লিখিতা॒ অরা॑তয॒ ইত্যা॑হ॒ রক্ষ॑সা॒-মপ॑হত্যা [রক্ষ॑সা॒-মপ॑হত্যৈ, ই॒দম॒হগ্ং] 49

ই॒দম॒হগ্ং রক্ষ॑সো গ্রী॒বা অপি॑ কৃন্তামি॒ যো᳚-ঽস্মা-ন্দ্বেষ্টি॒ য-ঞ্চ॑ ব॒য-ন্দ্বি॒ষ্ম ইত্যা॑হ॒ দ্বৌ বাব পুরু॑ষৌ॒ য-ঞ্চৈ॒ব দ্বেষ্টি॒ যশ্চৈ॑ন॒-ন্দ্বেষ্টি॒ তযো॑-রে॒বা-ঽন॑ন্তরায-ঙ্গ্রী॒বাঃ কৃ॑ন্ততি দি॒বে ত্বা॒-ঽন্তরি॑ক্ষায ত্বা পৃথি॒ব্যৈ ত্বেত্যা॑হৈ॒ভ্য এ॒বৈনাং᳚-লোঁ॒কেভ্যঃ॒ প্রোক্ষ॑তি প॒রস্তা॑-দ॒র্বাচী॒-ম্প্রোক্ষ॑তি॒ তস্মা᳚- [তস্মা᳚ত্, প॒রস্তা॑-] 50

-ত্প॒রস্তা॑-দ॒র্বাচী᳚-ম্মনু॒ষ্যা॑ ঊর্জ॒মুপ॑ জীবন্তি ক্রূ॒রমি॑ব॒ বা এ॒ত-ত্ক॑রোতি॒ য-ত্খন॑ত্য॒পো-ঽব॑ নযতি॒ শান্ত্যৈ॒ যব॑মতী॒রব॑ নয॒ত্যূর্গ্বৈ যব॒ ঊর্গু॑দু॒বংর॑ ঊ॒র্জৈবোর্জ॒গ্ং॒ সম॑র্ধযতি॒ যজ॑মানেন॒ সম্মি॒তৌদু॑বংরী ভবতি॒ যাবা॑নে॒ব যজ॑মান॒স্তাব॑তী-মে॒বাস্মি॒-ন্নূর্জ॑-ন্দধাতি পিতৃ॒ণাগ্ং সদ॑নম॒সীতি॑ ব॒র্॒হিরব॑ স্তৃণাতি পিতৃদেব॒ত্যা᳚(1॒)গ্গ্॒- [পিতৃদেব॒ত্যা᳚ম্, হ্যে॑ত-দ্যন্নিখা॑তং॒-] 51

-হ্যে॑ত-দ্যন্নিখা॑তং॒-যঁ-দ্ব॒র্॒হি-রন॑বস্তীর্য মিনু॒যা-ত্পি॑তৃদেব॒ত্যা॑ নিখা॑তা স্যা-দ্ব॒র্॒হি-র॑ব॒স্তীর্য॑ মিনোত্য॒স্যা-মে॒বৈনা᳚-ম্মিনো॒ত্যথো᳚ স্বা॒রুহ॑-মে॒বৈনা᳚-ঙ্করো॒ত্যু-দ্দিবগ্গ্॑ স্তভা॒না-ঽঽন্তরি॑ক্ষ-ম্পৃ॒ণেত্যা॑হৈ॒ষাং-লোঁ॒কানাং॒-বিঁধৃ॑ত্যৈ দ্যুতা॒নস্ত্বা॑ মারু॒তো মি॑নো॒ত্বিত্যা॑হ দ্যুতা॒নো হ॑ স্ম॒ বৈ মা॑রু॒তো দে॒বানা॒-মৌদু॑বংরী-ম্মিনোতি॒ তেনৈ॒বৈ- [তেনৈ॒ব, এ॒না॒-ম্মি॒নো॒তি॒ ব্র॒হ্ম॒বনি॑-ন্ত্বা] 52

-না᳚-ম্মিনোতি ব্রহ্ম॒বনি॑-ন্ত্বা ক্ষত্র॒বনি॒মিত্যা॑হ যথায॒জুরে॒বৈত-দ্ঘৃ॒তেন॑ দ্যাবাপৃথিবী॒ আ পৃ॑ণেথা॒মিত্যৌদু॑বংর্যা-ঞ্জুহোতি॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী এ॒ব রসে॑নানক্ত্যা॒-ন্তম॒ন্ব-ব॑স্রাবযত্যা॒ন্তমে॒ব যজ॑মান॒-ন্তেজ॑সা-নক্ত্যৈ॒ন্দ্রম॒সীতি॑ ছ॒দিরধি॒ নি দ॑ধাত্যৈ॒ন্দ্রগ্ং হি দে॒বত॑যা॒ সদো॑ বিশ্বজ॒নস্য॑ ছা॒যেত্যা॑হ বিশ্বজ॒নস্য॒ হ্যে॑ষা ছা॒যা য-থ্সদো॒ নব॑ছদি॒ [নব॑ছদি, তেজ॑স্কামস্য] 53

তেজ॑স্কামস্য মিনুযা-ত্ত্রি॒বৃতা॒ স্তোমে॑ন॒ সম্মি॑ত॒-ন্তেজ॑স্ত্রি॒বৃ-ত্তে॑জ॒স্ব্যে॑ব ভ॑ব॒-ত্যেকা॑দশ-ছদীন্দ্রি॒যকা॑ম॒-স্যৈকা॑দশাক্ষরা ত্রি॒ষ্টুগি॑ন্দ্রি॒য-ন্ত্রি॒ষ্টুগি॑ন্দ্রিযা॒ব্যে॑ব ভ॑বতি॒ পঞ্চ॑দশছদি॒ ভ্রাতৃ॑ব্যবতঃ পঞ্চদ॒শো বজ্রো॒ ভ্রাতৃ॑ব্যাভিভূত্যৈ স॒প্তদ॑শছদি প্র॒জাকা॑মস্য সপ্তদ॒শঃ প্র॒জাপ॑তিঃ প্র॒জাপ॑তে॒রাপ্ত্যা॒ এক॑বিগ্ংশতিছদি প্রতি॒ষ্ঠাকা॑ম-স্যৈকবি॒গ্ং॒শ-স্স্তোমা॑না-ম্প্রতি॒ষ্ঠা প্রতি॑ষ্ঠিত্যা উ॒দরং॒-বৈঁ সদ॒ ঊর্গু॑দু॒বংরো॑ মদ্ধ্য॒ত ঔদু॑বংরী-ম্মিনোতি মদ্ধ্য॒ত এ॒ব প্র॒জানা॒মূর্জ॑-ন্দধাতি॒ তস্মা᳚- [তস্মা᳚ত্, ম॒দ্ধ্য॒ত ঊ॒র্জা] 54

-ন্মদ্ধ্য॒ত ঊ॒র্জা ভু॑ঞ্জতে যজমানলো॒কে বৈ দক্ষি॑ণানি ছ॒দীগ্ংষি॑ ভ্রাতৃব্যলো॒ক উত্ত॑রাণি॒ দক্ষি॑ণা॒ন্যুত্ত॑রাণি করোতি॒ যজ॑মান-মে॒বা-য॑জমানা॒দুত্ত॑র-ঙ্করোতি॒ তস্মা॒-দ্যজ॑মা॒নো-ঽয॑জমানা॒দুত্ত॑রো ঽন্তর্ব॒র্তান্ ক॑রোতি॒ ব্যাবৃ॑ত্ত্যৈ॒ তস্মা॒দর॑ণ্য-ম্প্র॒জা উপ॑ জীবন্তি॒ পরি॑ ত্বা গির্বণো॒ গির॒ ইত্যা॑হ যথায॒জুরে॒বৈতদিন্দ্র॑স্য॒ স্যূর॒সীন্দ্র॑স্য ধ্রু॒বম॒সীত্যা॑হৈ॒ন্দ্রগ্ং হি দে॒বত॑যা॒ সদো॒ য-ম্প্র॑থ॒ম-ঙ্গ্র॒ন্থি-ঙ্গ্র॑থ্নী॒যাদ্য-ত্ত-ন্ন বি॑স্র॒গ্ং॒ সযে॒দমে॑হেনাদ্ধ্ব॒র্যুঃ প্রমী॑যেত॒ তস্মা॒-থ্স বি॒স্রস্যঃ॑ ॥ 55 ॥

(অপ॑হত্যৈ॒ - তস্মা᳚ত্ - পিতৃদেব॒ত্যং॑ - তেনৈ॒ব - নব॑ছদি॒ - তস্মা॒থ্ - সদঃ॒ - পঞ্চ॑দশ চ) (অ. 10)

শিরো॒ বা এ॒ত-দ্য॒জ্ঞস্য॒ যদ্ধ॑বি॒র্ধান॑-ম্প্রা॒ণা উ॑পর॒বা হ॑বি॒র্ধানে॑ খাযন্তে॒ তস্মা᳚-চ্ছী॒র্॒ষ-ন্প্রা॒ণা অ॒ধস্তা᳚-ত্খাযন্তে॒ তস্মা॑-দ॒ধস্তা᳚-চ্ছী॒র্ষ্ণঃ প্রা॒ণা র॑ক্ষো॒হণো॑ বলগ॒হনো॑ বৈষ্ণ॒বা-ন্খ॑না॒মীত্যা॑হ বৈষ্ণ॒বা হি দে॒বত॑যোপর॒বা অসু॑রা॒ বৈ নি॒র্যন্তো॑ দে॒বানা᳚-ম্প্রা॒ণেষু॑ বল॒গা-ন্ন্য॑খন॒-ন্তা-ন্বা॑হুমা॒ত্রে-ঽন্ব॑বিন্দ॒-ন্তস্মা᳚-দ্বাহুমা॒ত্রাঃ খা॑যন্ত ই॒দম॒হ-ন্তং-বঁ॑ল॒গ-মুদ্ব॑পামি॒ [ ] 56

য-ন্নঃ॑ সমা॒নো যমস॑মানো নিচ॒খানেত্যা॑হ॒ দ্বৌ বাব পুরু॑ষৌ॒ যশ্চৈ॒ব স॑মা॒নো যশ্চাস॑মানো॒ যমে॒বাস্মৈ॒ তৌ ব॑ল॒গ-ন্নি॒খন॑ত॒স্ত-মে॒বোদ্ব॑পতি॒ সন্তৃ॑ণত্তি॒ তস্মা॒-থ্সন্তৃ॑ণ্ণা অন্তর॒তঃ প্রা॒ণা ন স-ম্ভি॑নত্তি॒ তস্মা॒-দস॑ভিন্ন্নাঃ প্রা॒ণা অ॒পো-ঽব॑ নযতি॒ তস্মা॑-দা॒র্দ্রা অ॑ন্তর॒তঃ প্রা॒ণা যব॑মতী॒-রব॑ নয॒- [-রব॑ নযতি, ঊর্গ্বৈ] 57

-ত্যূর্গ্বৈ যবঃ॑ প্রা॒ণা উ॑পর॒বাঃ প্রা॒ণেষ্বে॒বোর্জ॑-ন্দধাতি ব॒র্॒হিরব॑ স্তৃণাতি॒ তস্মা᳚ল্লোম॒শা অ॑ন্তর॒তঃ প্রা॒ণা আজ্যে॑ন॒ ব্যাঘা॑রযতি॒ তেজো॒ বা আজ্য॑-ম্প্রা॒ণা উ॑পর॒বাঃ প্রা॒ণেষ্বে॒ব তেজো॑ দধাতি॒ হনূ॒ বা এ॒তে য॒জ্ঞস্য॒ যদ॑ধি॒ষব॑ণে॒ ন স-ন্তৃ॑ণ॒ত্ত্য স॑তৃংণ্ণে॒ হি হনূ॒ অথো॒ খলু॑ দীর্ঘসো॒মে স॒তৃন্দ্যে॒ ধৃত্যৈ॒ শিরো॒ বা এ॒ত-দ্য॒জ্ঞস্য॒ যদ্ধ॑বি॒র্ধান॑- [যদ্ধ॑বি॒র্ধান᳚ম্, প্রা॒ণা উ॑পর॒বা হনূ॑] 58

-ম্প্রা॒ণা উ॑পর॒বা হনূ॑ অধি॒ষব॑ণে জি॒হ্বা চর্ম॒ গ্রাবা॑ণো॒ দন্তা॒ মুখ॑মাহব॒নীযো॒ নাসি॑কো-ত্তরবে॒দি-রু॒দর॒গ্ং॒ সদো॑ য॒দা খলু॒ বৈ জি॒হ্বযা॑ দ॒থ্স্বধি॒ খাদ॒ত্যথ॒ মুখ॑-ঙ্গচ্ছতি য॒দা মুখ॒-ঙ্গচ্ছ॒ত্যথো॒দর॑-ঙ্গচ্ছতি॒ তস্মা᳚দ্ধবি॒র্ধানে॒ চর্ম॒ন্নধি॒ গ্রাব॑ভিরভি॒ষুত্যা॑-ঽঽহব॒নীযে॑ হু॒ত্বা প্র॒ত্যঞ্চঃ॑ প॒রেত্য॒ সদ॑সি ভক্ষযন্তি॒ যো বৈ বি॒রাজো॑ যজ্ঞমু॒খে দোহং॒-বেঁদ॑ দু॒হ এ॒বৈ না॑মি॒যং-বৈঁ বি॒রা-ট্তস্যৈ॒ ত্বক্চর্মোধো॑-ঽধি॒ষব॑ণে॒ স্তনা॑ উপর॒বা গ্রাবা॑ণো ব॒থ্সা ঋ॒ত্বিজো॑ দুহন্তি॒ সোমঃ॒ পযো॒ য এ॒বং-বেঁদ॑ দু॒হ এ॒বৈনা᳚ম্ ॥ 59 ॥

(ব॒পা॒মি॒-যব॑মতী॒রব॑ নযতি-হবি॒র্ধান॑-মে॒ব-ত্রযো॑বিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 11)

(যদু॒ভৌ - দে॑বাসু॒রাঃ মি॒থ - স্তেষাগ্ং॑ - সুব॒র্গং - ঁযদ্বা অনী॑শানঃ - পু॒রোহ॑বিষি॒ - তেভ্যঃ॒ - সোত্ত॑রবে॒দি - র্ব॒দ্ধন্ - দে॒বস্যা-ঽভ্রিং॒-বঁজ্রঃ - শিরো॒ বা - একা॑দশ )

(যদু॒ভা - বিত্যা॑হ দে॒বানাং᳚ - ঁয॒জ্ঞো দে॒বেভ্যো॒ - ন রথা॑য॒ - যজ॑মানায - প॒রস্তা॑দ॒র্বাচী॒ - ন্নব॑ পঞ্চা॒শত্)

(যদু॒ভৌ, দু॒হ এ॒বৈনা᳚ম্)

॥ হরিঃ॑ ওম্ ॥

॥ কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযাং ষষ্ঠকাণ্ডে দ্বিতীযঃ প্রশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe dvitīyaḥ praśnaḥ - somamantrabrāhmaṇanirūpaṇaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

yadu॒bhau vi॒mucyā̭-''ti॒thya-ṅgṛ̭hṇī॒yā-dya॒jñaṃ-vi~cchi̭ndyā॒-dyadu॒bhāva-vi̭mucya॒ yathā-'nā̭gatāyā-''ti॒thya-ṅkri॒yatḙ tā॒dṛge॒va ta-dvimṷkto॒-'nyo̭-'na॒ḍvā-nbhava॒tya vi̭mukto॒-'nyo-'thā̭-''ti॒thya-ṅgṛ̭hṇāti ya॒jñasya॒ santa̭tyai॒ patnya॒nvāra̭bhate॒ patnī॒ hi pārī̭ṇahya॒syeśe॒ patni̭yai॒ vānṷmata॒-nnirva̭pati॒ yadvai patnī̭ ya॒jñasya̭ ka॒roti̭ mithu॒na-ntadatho॒ patni̭yā e॒vai- [patni̭yā e॒va, e॒ṣa] 1

-ṣa ya॒jñasyā᳚nvāra॒bhoṃ 'na̭vacchittyai॒ yāva̭-dbhi॒rvai rājā̭-'nuca॒rairā॒gaccha̭ti॒ sarve᳚bhyo॒ vai tebhya̭ āti॒thya-ṅkri̭yate॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vai soma̭sya॒ rājño̭-'nuca॒rāṇya॒gne-rā̭ti॒thyama̭si॒ viṣṇa̭ve॒ tvetyā̭ha gāyatri॒yā e॒vaitena̭ karoti॒ soma̭syā-''ti॒thyama̭si॒ viṣṇa̭ve॒ tvetyā̭ha tri॒ṣṭubha̭ e॒vaitena̭ karo॒tyati̭therāti॒thyama̭si॒ viṣṇa̭ve॒ tvetyā̭ha॒ jaga̭tyā [jaga̭tyai, e॒vaitena̭] 2

e॒vaitena̭ karotya॒gnaye᳚ tvā rāyaspoṣa॒dāvnne॒ viṣṇa̭ve॒ tvetyā̭hānu॒ṣṭubha̭ e॒vaitena̭ karoti śye॒nāya̭ tvā soma॒bhṛte॒ viṣṇa̭ve॒ tvetyā̭ha gāyatri॒yā e॒vaitena̭ karoti॒ pañca॒ kṛtvo̭ gṛhṇāti॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundhe brahmavā॒dino̭ vadanti॒ kasmā᳚-thsa॒tyā-dgā̭yatri॒yā ṷbha॒yata̭ āti॒thyasya̭ kriyata॒ iti॒ yade॒vā-'da-ssoma॒mā- [yade॒vā-'da-ssoma॒mā, āha̭ra॒-ttasmā᳚-] 3

-'ha̭ra॒-ttasmā᳚-dgāyatri॒yā ṷbha॒yata̭ āti॒thyasya̭ kriyate pu॒rastā᳚cco॒ pari̭ṣṭācca॒ śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya॒ yadā̭ti॒thya-nnava̭kapālaḥ puro॒ḍāśo̭ bhavati॒ tasmā᳚nnava॒dhā śiro॒ viṣyṷ̄ta॒-nnava̭kapālaḥ puro॒ḍāśo̭ bhavati॒ te traya̭strikapā॒lāstri॒vṛtā॒ stomḙna॒ sammi̭tā॒steja̭stri॒vṛ-tteja̭ e॒va ya॒jñasya̭ śī॒r॒ṣa-nda̭dhāti॒ nava̭kapālaḥ puro॒ḍāśo̭ bhavati॒ te traya̭strikapā॒lāstri॒vṛtā᳚ prā॒ṇena॒ sammi̭tāstri॒vṛdvai [ ] 4

prā॒ṇa-stri॒vṛta̭me॒va prā॒ṇama̭bhipū॒rvaṃ-ya~॒jñasya̭ śī॒r॒ṣa-nda̭dhāti pra॒jāpa̭te॒rvā e॒tāni॒ pakṣmā̭ṇi॒ yada̭śvavā॒lā ai᳚kṣa॒vī ti॒raścī॒ yadāśva̭vālaḥ prasta॒ro bhava̭tyaikṣa॒vī ti॒raścī᳚ pra॒jāpa̭tere॒va taccakṣu॒-ssambha̭rati de॒vā vai yā āhṷtī॒rajṷhavu॒stā asṷrā ni॒ṣkāva̭māda॒-nte de॒vāḥ kā᳚rṣma॒rya̭mapaśyan karma॒ṇyo̭ vai karmai̭nena kurvī॒teti॒ te kā᳚rṣmarya॒mayā᳚-npari॒dhī- [-npari॒dhīn, a॒ku॒rva॒ta॒ tairvai] 5

-na̭kurvata॒ tairvai te rakṣā॒g॒syapā᳚ghnata॒ ya-tkā᳚rṣmarya॒mayāḥ᳚ pari॒dhayo॒ bhava̭nti॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ sagg spa̭rśayati॒ rakṣa̭sā॒mana̭nva-vacārāya॒ na pu॒rastā॒-tpari̭ dadhātyādi॒tyo hyḙvodya-npu॒rastā॒-drakṣāg̭syapa॒hantyū॒rdhve sa॒midhā॒vā da̭dhātyu॒pari̭ṣṭāde॒va rakṣā॒g॒syapa̭ hanti॒ yajṷṣā॒-'nyā-ntū॒ṣṇīma॒nyā-mmi̭thuna॒tvāya॒ dve ā da̭dhāti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai brahmavā॒dino̭ vada- [vadanti, a॒gniśca॒ vā] 6

-ntya॒gniśca॒ vā e॒tau soma̭śca ka॒thā somā̭yā-''ti॒thya-ṅkri॒yate॒ nāgnaya॒ iti॒ yada॒gnāva॒gni-mma̭thi॒tvā pra॒hara̭ti॒ tenai॒vāgnaya̭ āti॒thya-ṅkri̭ya॒te 'tho॒ khalvā̭hura॒gni-ssarvā̭ de॒vatā॒ iti॒ yaddha॒virā॒sādyā॒gni-mmantha̭ti ha॒vyāyai॒vā-''sa̭nnāya॒ sarvā̭ de॒vatā̭ janayati || 7 ||

(patni̭yā e॒va - jaga̭tyā॒ - ā - tri॒vṛdvai - pa̭ri॒dhīn - va̭da॒ntye - ka̭catvārigṃśacca) (a. 1)

de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒-nte de॒vā mi॒tho vipri̭yā āsa॒-nte᳚-'(1॒)nyo᳚-'nyasmai॒ jyaiṣṭhyā॒yāti̭ṣṭhamānāḥ pañca॒dhā vya̭krāmanna॒gnirvasṷbhi॒-ssomo̭ ru॒drairindro̭ ma॒rudbhi॒-rvarṷṇa ādi॒tyai-rbṛha॒spati॒-rviśvai᳚rde॒vaistḙ 'manya॒ntāsṷrebhyo॒ vā i॒da-mbhrātṛ̭vyebhyo raddhyāmo॒ yanmi॒tho vipri̭yā॒-ssmo yā na̭ i॒māḥ pri॒yāsta॒nuva॒stā-ssa॒mava̭dyāmahai॒ tābhya॒-ssa nir-ṛ̭cchā॒dyo [nir-ṛ̭cchā॒dyaḥ, naḥ॒ pra॒tha॒mo᳚(1॒)-'nyo᳚] 8

naḥ̭ pratha॒mo᳚(1॒)-'nyo᳚-'nyasmai॒ druhyā॒diti॒ tasmā॒dya-ssatā̭nūnaptriṇā-mpratha॒mo druhya̭ti॒ sa ārti॒mārccha̭ti॒ ya-ttā̭nūna॒ptragṃ sa̭mava॒dyati॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati॒ pañca॒ kṛtvo-'va̭dyati pañca॒dhā hi te ta-thsa̭ma॒vādya॒ntātho॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundha॒ āpa̭taye tvā gṛhṇā॒mītyā̭ha prā॒ṇo vā [prā॒ṇo vai, āpa̭tiḥ] 9

āpa̭tiḥ prā॒ṇame॒va prī̭ṇāti॒ pari̭pataya॒ ityā̭ha॒ mano॒ vai pari̭pati॒rmana̭ e॒va prī̭ṇāti॒ tanū॒naptra॒ ityā̭ha ta॒nuvo॒ hi te tā-ssa̭ma॒vādya̭nta śākva॒rāyetyā̭ha॒ śaktyai॒ hi te tā-ssa̭ma॒vādya̭nta॒ śakma॒-nnoji̭ṣṭhā॒yetyā॒hauji̭ṣṭha॒gṃ॒ hi te ta dā॒tmanaḥ̭ sama॒vādya॒ntā--nā̭dhṛṣṭa-masyanādhṛ॒ṣya-mityā॒hā-'nā̭dhṛṣṭa॒gg॒ hyḙtada̭nādhṛ॒ṣya-nde॒vānā॒-moja॒ [de॒vānā॒-mojaḥ̭, ityā̭ha] 10

ityā̭ha de॒vānā॒g॒ hyḙtadojo̭-'bhiśasti॒pā a̭nabhiśaste॒nyamityā̭hā-bhiśasti॒pā hyḙtada̭ -nabhiśaste॒nyamanṷ me dī॒kṣā-ndī॒kṣāpa̭ti-rmanyatā॒mityā̭ha yathāya॒jure॒vaita-dghṛ॒taṃ-vai~ de॒vā vajra̭-ṅkṛ॒tvā soma̭maghna-nnanti॒kami̭va॒ khalu॒ vā a̭syai॒tacca̭ranti॒ ya-ttā̭nūna॒ptreṇa̭ pra॒cara̭ntya॒gṃ॒ śuragṃ̭ śuste deva so॒mā-'' pyā̭yatā॒-mityā̭ha॒ ya- [-mityā̭ha॒ yat, e॒vāsyā̭-] 11

-de॒vāsyā̭-puvā॒yate॒ yanmīya̭te॒-tade॒vāsyai॒tenā-'' pyā̭yaya॒tyā tubhya॒mindraḥ̭ pyāyatā॒mā tvamindrā̭ya pyāya॒svetyā̭-ho॒bhāve॒vendra̭-ñca॒ soma॒-ñcā-''pyā̭yaya॒tyā pyā̭yaya॒ sakhī᳚n-thsa॒nyā me॒dhayetyā̭ha॒rtvijo॒ vā a̭sya॒ sakhā̭ya॒stā-ne॒vā-''pyā̭yayati sva॒sti tḙ deva soma su॒tyāma̭śī॒ye- [su॒tyāma̭śī॒ya, ityā̭hā॒ ''śiṣa̭-] 12

-tyā̭hā॒ ''śiṣa̭-me॒vaitāmā śā᳚ste॒ pra vā e॒te᳚-'smā-llo॒kāccya̭vante॒ ye soma̭mā-pyā॒yaya̭ntya-ntarikṣadeva॒tyo̭ hi soma॒ āpyā̭yita॒ eṣṭā॒ rāyaḥ॒ preṣe bhagā॒yetyā̭ha॒ dyāvā̭pṛthi॒vībhyā̭me॒va na̭ma॒skṛtyā॒smin ~lo॒ke prati̭ tiṣṭhanti devāsu॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒-nte de॒vā bibhya̭to॒-'gni-mprāvi̭śa॒-ntasmā̭dāhura॒gni-ssarvā̭ de॒vatā॒ iti॒ te᳚- [de॒vatā॒ iti॒ te, a॒gnime॒va] 13

-'gnime॒va varṷ̄tha-ṅkṛ॒tvā 'sṷrāna॒bhya̭bhava-nna॒gnimi̭va॒ khalu॒ vā e॒ṣa pravi̭śati॒ yo̭-'vāntaradī॒kṣāmu॒paiti॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavatyā॒tmāna̭me॒va dī॒kṣayā̭ pāti pra॒jāma̭vāntaradī॒kṣayā̭ santa॒rā-mmekha̭lāgṃ sa॒māya̭cchate pra॒jā hyā᳚tmano-'nta̭ratarā ta॒ptavra̭to bhavati॒ mada̭ntībhirmārjayate॒ nirhya̭gni-śśī॒tena॒ vāya̭ti॒ sami̭ddhyai॒ yā tḙ agne॒ rudri̭yā ta॒nūrityā̭ha॒ svayai॒vaina̭-dde॒vata̭yā vratayati sayoni॒tvāya॒ śāntyai᳚ || 14 ||

(yo - vā - oja̭ - āha॒ ya - da̭śī॒ye - ti॒ te᳚ - 'gna॒ - ekā̭daśa ca) (a. 2)

teṣā॒masṷrāṇā-nti॒sraḥ pura̭ āsa-nnaya॒sma-yya̭va॒mā-'tha̭ raja॒tā-'tha॒ hari̭ṇī॒ tā de॒vā jetu॒-nnāśa̭knuva॒-ntā ṷpa॒sadai॒vāji̭gīṣa॒-ntasmā̭dāhu॒ryaścai॒vaṃ-ve~da॒ yaśca॒ nopa॒sadā॒ vai ma̭hāpu॒ra-ñja̭ya॒ntīti॒ ta iṣu॒gṃ॒ sama̭skurvatā॒- gnimanī̭ka॒gṃ॒ somagṃ̭ śa॒lyaṃ-vi~ṣṇu॒-nteja̭na॒-nte᳚-'bruva॒n ka i॒māma̭siṣya॒tīti̭ [ ] 15

ru॒dra itya̭bruva-nru॒dro vai krū॒ra-sso᳚-'sya॒tviti॒ so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇā a॒hame॒va pa̭śū॒nā-madhi̭patirasā॒nīti॒ tasmā᳚-dru॒draḥ pa̭śū॒nā-madhi̭pati॒stāgṃ ru॒dro-'vā̭sṛja॒-thsa ti॒sraḥ puro̭ bhi॒ttvaibhyo lo॒kebhyo- 'sṷrā॒-nprāṇṷdata॒ yadṷpa॒sada̭ upasa॒dyante॒ bhrātṛ̭vyaparāṇutyai॒ nānyāmāhṷti-mpu॒rastā᳚-jjuhuyā॒-dyada॒nyāmāhṷti-mpu॒rastā᳚-jjuhu॒yā- [-jjuhu॒yāt, a॒nyanmukha̭-ṅkuryā-] 16

-da॒nyanmukha̭-ṅkuryā-thsru॒veṇā̭-'ghā॒ramā ghā̭rayati ya॒jñasya॒ prajñā᳚tyai॒ parāṃ̭ati॒kramya̭ juhoti॒ parā̭ca e॒vaibhyo lo॒kebhyo॒ yaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyā॒-npra ṇṷdate॒ puna̭ratyā॒kramyo̭pa॒sada̭-ñjuhoti pra॒ṇudyai॒vaibhyo lo॒kebhyo॒ bhrātṛ̭vyāñji॒tvā bhrā̭tṛvyalo॒ka-ma॒bhyāro̭hati de॒vā vai yāḥ prā॒tarṷpa॒sada̭ u॒pāsī̭da॒-nnahna॒stābhi॒rasṷrā॒-nprāṇṷdanta॒ yā-ssā॒yagṃ rātri̭yai॒ tābhi॒rya-thsā॒ya-mprā̭ta-rupa॒sada̭- [-rupa॒sadaḥ̭, u॒pa॒sa॒dyantḙ] 17

upasa॒dyantḙ 'horā॒trābhyā̭me॒va ta-dyaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyā॒-npra ṇṷdate॒ yāḥ prā॒taryā॒jyā᳚-ssyustā-ssā॒ya-mpṷro-'nuvā॒kyāḥ᳚ kuryā॒dayā̭tayāmatvāya ti॒sra ṷpa॒sada॒ upai̭ti॒ traya̭ i॒me lo॒kā i॒māne॒va lo॒kā-nprī̭ṇāti॒ ṣaṭ-thsa-mpa̭dyante॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti॒ dvāda̭śā॒hīne॒ soma॒ upai̭ti॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssa̭vanthsa॒rame॒va prī̭ṇāti॒ catṷrvigṃśati॒-ssa- [catṷrvigṃśati॒-ssam, pa॒dya॒nte॒ catṷrvigṃśati-] 18

-mpa̭dyante॒ catṷrvigṃśati-rardhamā॒sā a̭rdhamā॒sāne॒va prī̭ṇā॒tyārā᳚grā-mavāntaradī॒kṣā-mupḙyā॒dyaḥ kā॒mayḙtā॒-'smi-nmḙ lo॒ke-'rdhṷkagg syā॒dityeka॒magre-'tha॒ dvāvatha॒ trīnatha̭ ca॒tura̭ e॒ṣā vā ārā᳚grā 'vāntaradī॒kṣā 'sminne॒vāsmai̭ lo॒ke-'rdhṷka-mbhavati pa॒rova̭rīyasī-mavāntaradī॒kṣā-mupḙyā॒dyaḥ kā॒mayḙtā॒muṣmi̭-nme lo॒ke-'rdhṷkagg syā॒diti̭ ca॒turo-'gre 'tha॒ trīnatha॒ dvāvathaika̭me॒ṣā vai pa॒rova̭rīyasya-vāntaradī॒kṣā 'muṣmi̭nne॒vāsmai̭ lo॒ke-'rdhṷka-mbhavati || 19 ||

(a॒si॒ṣya॒tīti̭ - juhu॒yāth - sā॒ya-mprā̭tarupa॒sada॒ - ścatṷrvigṃśati॒-ssaṃ - ca॒turo-'gre॒ - ṣoḍa̭śa ca) (a. 3)

su॒va॒rgaṃ-vā~ e॒te lo॒kaṃ-ya~̭nti॒ ya ṷpa॒sada̭ upa॒yanti॒ teṣāṃ॒-ya~ u॒nnaya̭te॒ hīya̭ta e॒va sa noda̭ne॒ṣīti॒ sū᳚nnīyamiva॒ yo vai svā॒rthetāṃ᳚-ya~॒tāg śrā॒nto hīya̭ta u॒ta sa ni॒ṣṭyāya̭ sa॒ha va̭sati॒ tasmā᳚-thsa॒kṛdu॒nnīya॒ nāpa̭ra॒munna̭yeta da॒ddhnonna̭yetai॒tadvai pa̭śū॒nāgṃ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va pa॒śūnava̭ rundhe [ ] 20

ya॒jño de॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ viṣṇṷ̄ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā sa pṛ̭thi॒vī-mprāvi̭śa॒-tta-nde॒vā hastā᳚n-thsa॒gṃ॒ rabhyai᳚ccha॒-ntamindra̭ u॒paryṷpa॒ryatya̭krāma॒-thso᳚-'bravī॒-tko mā॒-'yamu॒paryṷpa॒ryatya̭kramī॒-ditya॒ha-ndu॒rge hantetyatha॒ kastvamitya॒ha-ndu॒rgādāha॒rteti॒ so᳚-'bravī-ddu॒rge vai hantā̭-'vocathā varā॒ho̭-'yaṃ-vā~̭mamo॒ṣa- [-~vā̭mamo॒ṣaḥ, sa॒ptā॒nā] 21

-ssa̭ptā॒nā-ṅgi̭rī॒ṇā-mpa॒rastā᳚dvi॒ttaṃ-ve~dya॒masṷrāṇā-mbibharti॒ ta-ñja̭hi॒ yadi̭ du॒rge hantā-'sīti॒ sa da̭rbhapuñjī॒lamu॒-dvṛhya̭ sa॒pta gi॒rī-nbhi॒ttvā tama̭ha॒n-thso᳚-'bravī-ddu॒rgādvā āha̭rtāvocathā e॒tamā ha॒reti॒ tame᳚bhyo ya॒jña e॒va ya॒jñamā-'ha̭ra॒dya-ttadvi॒ttaṃ-ve~dya॒masṷrāṇā॒-mavi̭ndanta॒ tadekaṃ॒-ve~dyai̭ vedi॒tva-masṷrāṇāṃ॒- [-masṷrāṇām, vā i॒yamagra̭] 22

-~vā i॒yamagra̭ āsī॒-dyāva॒dāsī̭naḥ parā॒paśya̭ti॒ tāva̭-dde॒vānā॒-nte de॒vā a̭bruva॒nnastve॒va no॒-'syāmapīti॒ kiya̭dvo dāsyāma॒ iti॒ yāva̭di॒yagṃ sa̭lāvṛ॒kī triḥ pa̭ri॒krāma̭ti॒ tāva̭nno da॒tteti॒ sa indraḥ̭ salāvṛ॒kī rū॒pa-ṅkṛ॒tvemā-ntri-ssa॒rvataḥ॒ parya̭krāma॒-ttadi॒māma̭vindanta॒ yadi॒māmavi̭ndanta॒ ta-dvedyai̭ vedi॒tvagṃ [vedi॒tvam, sā vā i॒yagṃ] 23

sā vā i॒yagṃ sarvai॒va vedi॒riya̭ti śakṣyā॒mīti॒ tvā a̭va॒māya̭ yajante tri॒gṃ॒śa-tpa॒dāni̭ pa॒ścā-tti॒raścī̭ bhavati॒ ṣaṭtrigṃ̭śa॒-tprācī॒ catṷrvigṃśatiḥ pu॒rastā᳚-tti॒raścī॒ daśa̭daśa॒ sampa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājai॒vānnādya॒mava̭ rundha॒ uddha̭nti॒ yade॒vāsyā̭ ame॒ddhya-ntadapa̭ ha॒ntyuddha̭nti॒ tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ parā̭ bhavanti ba॒r॒hi-sstṛ̭ṇāti॒ tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ puna॒rā bha̭va॒ntyutta̭ra-mba॒r॒hiṣa̭ uttaraba॒r॒hi-sstṛ̭ṇāti pra॒jā vai ba॒r॒hiryaja̭māna uttara ba॒r॒hi ryaja̭māna-me॒vā-ya̭jamānā॒dutta̭ra-ṅkaroti॒ tasmā॒-dyaja̭mā॒no 'ya̭jamānā॒dutta̭raḥ || 24 ||

(ru॒ndhe॒ - vā॒ma॒mo॒ṣo - vḙdi॒tvamasṷrāṇāṃ - ~vedi॒tvaṃ - bha̭vanti॒ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 4)

yadvā anī̭śāno bhā॒ramā̭da॒tte vi vai sa li̭śate॒ ya-ddvāda̭śa sā॒hnasyo̭pa॒sada॒-ssyusti॒stro̭-'hīna̭sya ya॒jñasya॒ vilo̭ma kriyeta ti॒sra e॒va sā॒hnasyo̭pa॒sado॒ dvāda̭śā॒hīna̭sya ya॒jñasya̭ savīrya॒tvāyātho॒ salo̭ma kriyate va॒thsasyaika॒-sstano̭ bhā॒gī hi so-'thaika॒gg॒ stanaṃ̭-vra~॒tamupai॒tyatha॒ dvāvatha॒ trīnatha̭ ca॒tura̭ e॒tadvai [ ] 25

kṣu॒rapa̭vi॒ nāma̭ vra॒taṃ-ye~na॒ pra jā॒tā-nbhrātṛ̭vyā-nnu॒date॒ prati̭ jani॒ṣyamā̭ṇā॒natho॒ kanī̭yasai॒va bhūya॒ upai̭ti ca॒turo-'gre॒ stanā᳚n vra॒tamupai॒tyatha॒ trīnatha॒ dvāvathaika̭me॒tadvai sṷjagha॒na-nnāma̭ vra॒ta-nta̭pa॒syagṃ̭ suva॒rgya̭matho॒ praiva jā̭yate pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭ryavā॒gū rā̭ja॒nya̭sya vra॒ta-ṅkrū॒reva॒ vai ya̭vā॒gūḥ krū॒ra i̭va [krū॒ra i̭va, rā॒ja॒nyo̭ vajra̭sya] 26

rāja॒nyo̭ vajra̭sya rū॒pagṃ samṛ̭ddhyā ā॒mikṣā॒ vaiśya̭sya pākaya॒jñasya̭ rū॒pa-mpuṣṭyai॒ payo᳚ brāhma॒ṇasya॒ tejo॒ vai brā᳚hma॒ṇastejaḥ॒ paya॒steja̭sai॒va tejaḥ॒ paya̭ ā॒tma-ndha॒tte 'tho॒ paya̭sā॒ vai garbhā̭ vardhante॒ garbha̭ iva॒ khalu॒ vā e॒ṣa ya-ddī᳚kṣi॒to yada̭sya॒ payo᳚ vra॒ta-mbhava̭tyā॒tmāna̭me॒va ta-dva̭rdhayati॒ trivra̭to॒ vai manṷrāsī॒-ddvivra̭tā॒ asṷrā॒ eka̭vratā [eka̭vratāḥ, de॒vāḥ prā॒tarma॒ddhyandi̭ne] 27

de॒vāḥ prā॒tarma॒ddhyandi̭ne sā॒ya-nta-nmano᳚rvra॒tamā̭sī-tpākaya॒jñasya̭ rū॒pa-mpuṣṭyai᳚ prā॒taśca̭ sā॒ya-ñcāsṷrāṇā-nnirma॒ddhya-ṅkṣu॒dho rū॒pa-ntata॒ste parā̭-'bhava-nma॒ddhyandi̭ne maddhyarā॒tre de॒vānā॒-ntata॒stḙ-'bhavan-thsuva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n॒. yada̭sya ma॒ddhyandi̭ne maddhyarā॒tre vra॒ta-mbhava̭ti maddhya॒to vā annḙna bhuñjate maddhya॒ta e॒va tadūrja̭-ndhatte॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ [bhava̭tyā॒tmanā᳚, parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo] 28

parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati॒ garbho॒ vā e॒ṣa ya-ddī᳚kṣi॒to yoni̭ rdīkṣitavimi॒taṃ-ya~-ddī᳚kṣi॒to dī᳚kṣitavimi॒tā-tpra॒vase॒-dyathā॒ yone॒rgarbha॒-sskanda̭ti tā॒dṛge॒va tanna pra̭vasta॒vya̭mā॒tmano̭ gopī॒thāyai॒ṣa vai vyā॒ghraḥ kṷlago॒po yada॒gnistasmā॒-dya-ddī᳚kṣi॒taḥ pra॒vase॒-thsa ḙnamīśva॒ro̭-'nū॒tthāya॒ hanto॒rna pra̭vasta॒vya̭mā॒tmano॒ guptyai̭ dakṣiṇa॒ta-śśa̭ya e॒tadvai yaja̭mānasyā॒ ''yata̭na॒gg॒sva e॒vā-''yata̭ne śaye॒ 'gnima̭bhyā॒vṛtya̭ śaye de॒vatā̭ e॒va ya॒jñama̭bhyā॒vṛtya̭ śaye || 29 ||

(e॒tadvai-krū॒ra i॒vai-ka̭vratā-ā॒tmanā॒-yaja̭mānasya॒-trayo̭daśa ca) (a. 5)

pu॒roha̭viṣi deva॒yaja̭ne yājaye॒dya-ṅkā॒maye॒topai̭na॒mutta̭ro ya॒jño na̭meda॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñja̭ye॒ditye॒tadvai pu॒roha̭virdeva॒yaja̭naṃ॒-ya~sya॒ hotā᳚ prātaranuvā॒ka -ma̭nubru॒va-nna॒gnima॒pa ā̭di॒tyama॒bhi vi॒paśya॒tyupai̭na॒mutta̭ro ya॒jño na̭matya॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñja̭yatyā॒pte dḙva॒yaja̭ne yājaye॒--dbhrātṛ̭vyavanta॒-mpanthāṃ᳚-vā~-'dhispa॒r॒śaye᳚-tka॒rtaṃ-vā~॒ yāva॒nnāna̭se॒ yāta॒vai [ ] 30

na rathā̭yai॒tadvā ā॒pta-ndḙva॒yaja̭namā॒pnotye॒va bhrātṛ̭vya॒-nnaina॒-mbhrātṛ̭vya āpno॒tyeko᳚nnate deva॒ya̭jane yājaye-tpa॒śukā̭ma॒-meko᳚nnatā॒dvai dḙva॒yaja̭nā॒daṅgi̭rasaḥ pa॒śūna̭sṛjantānta॒rā sa̭dohavirdhā॒ne ṷnna॒tagg syā̭de॒tadvā eko᳚nnata-ndeva॒yaja̭na-mpaśu॒māne॒va bha̭vati॒ tryṷnnate deva॒yaja̭ne yājaye-thsuva॒rgakā̭ma॒-ntryṷnnatā॒dvai dḙva॒yaja̭nā॒daṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya-nnanta॒rā ''ha̭va॒nīya̭-ñca havi॒rdhāna̭-ñco- [havi॒rdhāna̭-ñca, u॒nna॒tagg syā̭danta॒rā] 31

-nna॒tagg syā̭danta॒rā ha̭vi॒rdhāna̭-ñca॒ sada̭ścānta॒rā sada̭śca॒ gārha̭patya-ñcai॒tadvai tryṷnnata-ndeva॒yaja̭nagṃ suva॒rgame॒va lo॒kamḙti॒ prati̭ṣṭhite deva॒yaja̭ne yājaye-tprati॒ṣṭhākā̭mame॒tadvai prati̭ṣṭhita-ndeva॒yaja̭naṃ॒-ya~-thsa॒rvataḥ̭ sa॒ma-mpratye॒va ti̭ṣṭhati॒ yatrā॒nyā a̭nyā॒ oṣa̭dhayo॒ vyati̭ṣaktā॒-ssyusta-dyā̭jaye-tpa॒śukā̭mame॒tadvai pa̭śū॒nāgṃ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒vāsmai̭ pa॒śū- [pa॒śūn, ava̭ rundhe] 32

-nava̭ rundhe paśu॒māne॒va bha̭vati॒ nir-ṛ̭tigṛhīte deva॒yaja̭ne yājaye॒dya-ṅkā॒mayḙta॒ nir-ṛ̭tyāsya ya॒jña-ṅgrā̭hayeya॒mitye॒tadvai nir-ṛ̭tigṛhīta-ndeva॒yaja̭naṃ॒-ya~-thsa॒dṛśyai̭ sa॒tyā̭ ṛ॒kṣa-nnir-ṛ̭tyai॒vāsya̭ ya॒jña-ṅgrā̭hayati॒ vyāvṛ̭tte deva॒yaja̭ne yājaye-dvyā॒vṛtkā̭maṃ॒-ya~-mpātrḙ vā॒ talpḙ vā॒ mīmāgṃ̭sera-nprā॒cīna̭māhava॒nīyā᳚-tprava॒ṇagg syā᳚-tpratī॒cīna॒-ṅgārha̭patyāde॒tadvai vyāvṛ̭tta-ndeva॒yaja̭naṃ॒-vi~ pā॒pmanā॒ bhrātṛ̭vye॒ṇā- ''va̭rtate॒ naina॒-mpātre॒ na talpḙ mīmāgṃ sante kā॒ryḙ deva॒yaja̭ne yājaye॒-dbhūti̭kāma-ṅkā॒yā̭ vai purṷṣo॒ bhava̭tye॒va || 33 ||

(yāta॒vai - ha̭vi॒rdhāna̭-ñca - pa॒śūn - pā॒pmanā॒ - 'ṣṭāda̭śa ca) (a. 6)

tebhya̭ uttarave॒di-ssi॒gṃ॒hī rū॒pa-ṅkṛ॒tvobhayā̭-nanta॒rā-'pa॒kramyā̭tiṣṭha॒-tte de॒vā a̭manyanta yata॒rān. vā i॒yamṷpāva॒rthsyati॒ ta i॒da-mbha̭viṣya॒ntīti॒ tāmupā̭mantrayanta॒ sā-'bra̭vī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ sarvā॒-nmayā॒ kāmā॒n vya̭śñavatha॒ pūrvā॒-ntu mā॒-'gnerāhṷtiraśñavatā॒ iti॒ tasmā̭duttarave॒di-mpūrvā̭ma॒gne- rvyāghā̭rayanti॒ vārḙvṛta॒gg॒ hya̭syai॒ śamya̭yā॒ pari̭ mimīte॒ [mimīte, mātrai॒vā-'syai॒] 34

mātrai॒vā-'syai॒ sātho̭ yu॒ktenai॒va yu॒ktamava̭ rundhe vi॒ttāya̭nī me॒-'sītyā̭ha vi॒ttā hyḙnā॒nāva̭-tti॒ktāya̭nī me॒-'sītyā̭ha ti॒ktān. hyḙnā॒nāva॒dava̭tānmā nāthi॒tamityā̭ha nāthi॒tān. hyḙnā॒nāva॒dava̭tānmā vyathi॒tamityā̭ha vyathi॒tān. hyḙnā॒nāva̭-dvi॒de-ra॒gni-rnabho॒ nāmā- [-rnabho॒ nāmā̭, agnḙ aṅgira॒ iti॒] 35

-'gnḙ aṅgira॒ iti॒ trirha̭rati॒ ya e॒vaiṣu lo॒keṣva॒gnaya॒-stāne॒vāva̭ rundhe tū॒ṣṇī-ñca̭tu॒rthagṃ ha̭ra॒tyani̭-ruktame॒vāva̭ rundhe si॒gṃ॒hīra̭si mahi॒ṣīra॒sītyā̭ha si॒gṃ॒hīrhyḙṣā rū॒pa-ṅkṛ॒tvobhayā̭-nanta॒rā 'pa॒kramyāti̭ṣṭhadu॒ru pra̭thasvo॒ru tḙ ya॒jñapa̭tiḥ prathatā॒mityā̭ha॒ yaja̭māname॒va pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ prathayati dhru॒vā- [dhru॒vā, a॒sīti॒ sagṃ ha̭nti॒] 36

-'sīti॒ sagṃ ha̭nti॒ dhṛtyai̭ de॒vebhyaḥ̭ śundhasva de॒vebhyaḥ̭ śumbha॒svetyava̭ co॒kṣati॒ pra ca̭ kirati॒ śuddhyā̭ indragho॒ṣastvā॒ vasṷbhiḥ pu॒rastā᳚-tpā॒tvityā̭ha di॒gbhya e॒vainā॒-mprokṣa̭ti de॒vāgścedṷ-ttarave॒diru॒pāva̭vartī॒haiva vi ja̭yāmahā॒ ityasṷrā॒ vajra̭mu॒dyatya̭ de॒vāna॒bhyā̭yanta॒ tāni̭ndragho॒ṣo vasṷbhiḥ pu॒rastā॒dapā̭- [pu॒rastā॒dapā̭, a॒nu॒da॒ta॒ mano̭javāḥ] 37

-nudata॒ mano̭javāḥ pi॒tṛbhi̭ rdakṣiṇa॒taḥ pracḙtā ru॒draiḥ pa॒ścā-dvi॒śvaka̭rmā-''di॒tyairṷttara॒to yade॒vamṷttarave॒di-mpro॒kṣati̭ di॒gbhya e॒va ta-dyaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyā॒-npra ṇṷdata॒ indro॒ yatī᳚n-thsālāvṛ॒kebhyaḥ॒ prāya̭ccha॒-ttā-nda̭kṣiṇa॒ta ṷttarave॒dyā ā̭da॒n॒ ya-tprokṣa̭ṇīnā-mu॒cchiṣyḙta॒ ta-dda̭kṣiṇa॒ta ṷttarave॒dyai ni na̭ye॒-dyade॒va tatra̭ krū॒ra-nta-ttena̭ śamayati॒ ya-ndvi॒ṣyā-tta-ndhyā̭yecchu॒cai vaina̭marpayati || 38 ||

(mi॒mī॒te॒ - nāma̭ - dhru॒vā - 'pa̭ - śu॒cā - trīṇi̭ ca) ( ā7)

sotta̭rave॒dira̭bravī॒-thsarvā॒-nmayā॒ kāmā॒n vya̭śñava॒theti॒ te de॒vā a̭kāmaya॒ntāsṷrā॒-nbhrātṛ̭vyāna॒bhi bha̭ve॒meti॒ tḙ-'juhavu-ssi॒gṃ॒hīra̭si sapatnasā॒hī svāheti॒ te-'sṷrā॒-nbhrātṛ̭vyā-na॒bhya̭bhava॒-nte-'sṷrā॒-nbhrātṛ̭vyā-nabhi॒bhūyā̭kāmayanta pra॒jāṃ-vi~̭ndema॒hīti॒ tḙ-'juhavu-ssi॒gṃ॒hīra̭si suprajā॒vani॒-ssvāheti॒ te pra॒jāma̭vindanta॒ te pra॒jāṃ-vi~॒ttvā- [pra॒jāṃ-vi~॒ttvā,a॒kā॒ma॒ya॒nta॒ pa॒śūn. ] 39

-'kā̭mayanta pa॒śūn. vi̭ndema॒hīti॒ tḙ-'juhavu-ssi॒gṃ॒hīra̭si rāyaspoṣa॒vani॒-ssvāheti॒ te pa॒śūna̭vindanta॒ te pa॒śūn. vi॒ttvā-'kā̭mayanta prati॒ṣṭhāṃ-vi~̭ndema॒hīti॒ tḙ-'juhavu-ssi॒gṃ॒hī-ra̭syāditya॒vani॒-ssvāheti॒ ta i॒mā-mpra̭ti॒ṣṭhāma̭vindanta॒ ta i॒mā-mpra̭ti॒ṣṭhāṃ-vi~॒ttvā-'kā̭mayanta de॒vatā̭ ā॒śiṣa॒ upḙyā॒meti॒ tḙ-'juhavu-ssi॒gṃ॒hīra॒syā va̭ha de॒vā-ndḙvaya॒te [ ] 40

yaja̭mānāya॒ svāheti॒ te de॒vatā̭ ā॒śiṣa॒ upā̭ya॒-npañca॒ kṛtvo॒ vyāghā̭rayati॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundhe 'kṣṇa॒yā vyāghā̭rayati॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai bhū॒tebhya॒stveti॒ sruca॒mudgṛ̭hṇāti॒ ya e॒va de॒vā bhū॒tāsteṣā॒-nta-dbhā̭ga॒dheya॒-ntāne॒va tena̭ prīṇāti॒ pautṷdravā-npari॒dhī-npari̭ dadhātye॒ṣāṃ- [dadhātye॒ṣām, lo॒kānāṃ॒-vi~dhṛ̭tyā] 41

-~lo॒kānāṃ॒-vi~dhṛ̭tyā a॒gnestrayo॒ jyāyāgṃ̭so॒ bhrāta̭ra āsa॒-nte de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~ha̭ntaḥ॒ prāmī̭yanta॒ so᳚-'gnira̭bibhedi॒tthaṃ-vā~va sya ārti॒mā-'ri̭ṣya॒tīti॒ sa nilā̭yata॒ sa yāṃ-va~na॒spati॒ṣvava̭sa॒ttā-mpūtṷdrau॒ yāmoṣa̭dhīṣu॒ tāgṃ sṷgandhi॒teja̭ne॒ yā-mpa॒śuṣu॒ tā-mpetva̭syānta॒rā śṛṅge॒ ta-nde॒vatāḥ॒ praiṣa̭maiccha॒-ntamanva̭vinda॒-nta-ma̭bruva॒- [-ma̭bruvann, upa̭ na॒ ā] 42

-nnupa̭ na॒ ā va̭rtasva ha॒vya-nno̭ va॒heti॒ so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ yade॒va gṛ̭hī॒tasyāhṷtasya bahiḥpari॒dhi skandā॒-ttanme॒ bhrātṛ̭ṇā-mbhāga॒dheya̭-masa॒diti॒ tasmā॒-dya-dgṛ̭hī॒tasyā-'hṷtasya bahiḥpari॒dhi skanda̭ti॒ teṣā॒-nta-dbhā̭ga॒dheya॒-ntāne॒va tena̭ prīṇāti॒ so̭-'manyatā-'stha॒nvanto̭ me॒ pūrve॒ bhrāta̭raḥ॒ prāmḙṣatā॒-'sthāni̭ śātayā॒ iti॒ sa yā- [sa yāni̭, ] 43

-nya॒sthānyaśā̭tayata॒ ta-tpūtṷdrva-bhava॒-dyanmā॒gṃ॒ samupa̭mṛta॒-nta-dgulgṷlu॒ yade॒tān-thsa̭bhāṃ॒rān-thsa॒-mbhara̭tya॒gnime॒va ta-thsambha̭ratya॒gneḥ purī̭ṣa-ma॒sītyā̭hā॒-'gnerhyḙta-tpurī̭ṣaṃ॒-ya~-thsa̭mbhā॒rā atho॒ khalvā̭hure॒te vāvaina॒-nte bhrāta̭raḥ॒ pari̭ śere॒ ya-tpautṷdravāḥ pari॒dhaya॒ iti̭ || 44 ||

(vi॒ttvā - dḙvaya॒ta - e॒ṣā - ma̭bruva॒n - yāni॒ - catṷścatvārigṃśacca) (a. 8)

ba॒ddhamava̭ syati varuṇapā॒śāde॒vainḙ muñcati॒ praṇḙnekti॒ meddhyḙ e॒vainḙ karoti sāvitri॒yarcā hu॒tvā ha̭vi॒rdhāne॒ pra va̭rtayati savi॒tṛpra̭sūta e॒vaine॒ pra va̭rtayati॒ varṷṇo॒ vā e॒ṣa du॒rvāgṷbha॒yato̭ ba॒ddho yadakṣa॒-ssa yadu॒-thsarje॒-dyaja̭mānasya gṛ॒hā-na॒bhyuthsa̭rje-thsu॒vāgdḙva॒ duryā॒gṃ॒ ā va॒detyā̭ha gṛ॒hā vai duryā॒-śśāntyai॒ pa- [duryā॒-śśāntyai॒ patnī᳚, upā̭nakti॒] 45

-tnyupā̭nakti॒ patnī॒ hi sarva̭sya mi॒tra-mmi̭tra॒tvāya॒ yadvai patnī̭ ya॒jñasya̭ ka॒roti̭ mithu॒na-ntadatho॒ patni̭yā e॒vaiṣa ya॒jñasyā᳚-nvāra॒bhoṃ-'na̭vacchittyai॒ vartma̭nā॒ vā a॒nvitya̭ ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti vaiṣṇa॒vībhyā̭mṛ॒gbhyāṃ-va~rtma̭no rjuhoti ya॒jño vai viṣṇṷrya॒jñāde॒va rakṣā॒g॒syapa̭ hanti॒ yada̭ddhva॒ryu-ra̭na॒gnā-vāhṷti-ñjuhu॒yā-da॒ndho᳚-'ddhva॒ryu-ssyā॒-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒r॒- [ya॒jñagṃ ha̭nyuḥ, hira̭ṇya-mu॒pāsya̭] 46

-hira̭ṇya-mu॒pāsya̭ juhotyagni॒vatye॒va jṷhoti॒ nāndho᳚-'ddhva॒ryurbhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ prācī॒ preta̭maddhva॒ra-ṅka॒lpaya̭ntī॒ ityā̭ha suva॒rgame॒vainḙ lo॒ka-ṅga̭maya॒tyatra̭ ramethāṃ॒-va~rṣma̭-npṛthi॒vyā ityā̭ha॒ varṣma॒ hyḙta-tpṛ̭thi॒vyā ya-ddḙva॒yaja̭na॒gṃ॒ śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya॒ yaddha̭vi॒rdhāna̭-ndi॒vo vā̭ viṣṇavu॒ta vā̭ pṛthi॒vyā [pṛthi॒vyāḥ, ityā॒śīrpa̭daya॒rcā] 47

ityā॒śīrpa̭daya॒rcā dakṣi̭ṇasya havi॒rdhāna̭sya me॒thī-nni ha̭nti śīrṣa॒ta e॒va ya॒jñasya॒ yaja̭māna ā॒śiṣo-'va̭ rundhe da॒ṇḍo vā aṷpa॒rastṛ॒tīya̭sya havi॒rdhāna̭sya vaṣaṭkā॒re-ṇākṣa̭-macchina॒-dyat-tṛ॒tīya̭-ñcha॒dir-ha̭vi॒rdhāna̭yo-rudāhri॒yatḙ tṛ॒tīya̭sya havi॒rdhāna॒syāva̭ruddhyai॒ śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya॒ yaddha̭vi॒rdhānaṃ॒-vi~ṣṇo̭ ra॒rāṭa̭masi॒ viṣṇoḥ᳚ pṛ॒ṣṭhama॒sītyā̭ha॒ tasmā̭detāva॒ddhā śiro॒ viṣyṷ̄taṃ॒-vi~ṣṇo॒-ssyūra̭si॒ viṣṇo᳚rdhru॒vama॒sītyā̭ha vaiṣṇa॒vagṃ hi de॒vata̭yā havi॒rdhānaṃ॒-ya~-mpra̭tha॒ma-ṅgra॒nthi-ṅgra̭thnī॒yādya-tta-nna vi̭sra॒gṃ॒ saye॒damḙhenāddhva॒ryuḥ pramī̭yeta॒ tasmā॒-thsa vi॒srasyaḥ̭ || 48 ||

(patnī̭ -hanyu-rvā pṛthi॒vyā-viṣyṷ̄taṃ॒-vi~ṣṇoḥ॒-ṣaḍvigṃ̭śatiśca) (a. 9)

de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityabhri॒mā da̭tte॒ prasū᳚tyā a॒śvino᳚ rbā॒hubhyā॒mityā̭hā॒śvinau॒ hi de॒vānā̭maddhva॒ryū āstā᳚-mpū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒mityā̭ha॒ yatyai॒ vajra̭ iva॒ vā e॒ṣā yadabhri॒rabhri̭rasi॒ nāri̭ra॒sītyā̭ha॒ śāntyai॒ kāṇḍḙ kāṇḍe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti॒ pari̭likhita॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pari̭likhitā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha॒ rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyā [rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai, i॒dama॒hagṃ] 49

i॒dama॒hagṃ rakṣa̭so grī॒vā api̭ kṛntāmi॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ ya-ñca̭ va॒ya-ndvi॒ṣma ityā̭ha॒ dvau vāva purṷṣau॒ ya-ñcai॒va dveṣṭi॒ yaścai̭na॒-ndveṣṭi॒ tayo̭-re॒vā-'na̭ntarāya-ṅgrī॒vāḥ kṛ̭ntati di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tvetyā̭hai॒bhya e॒vaināṃ᳚-lo~॒kebhyaḥ॒ prokṣa̭ti pa॒rastā̭-da॒rvācī॒-mprokṣa̭ti॒ tasmā᳚- [tasmā᳚t, pa॒rastā̭-] 50

-tpa॒rastā̭-da॒rvācī᳚-mmanu॒ṣyā̭ ūrja॒mupa̭ jīvanti krū॒rami̭va॒ vā e॒ta-tka̭roti॒ ya-tkhana̭tya॒po-'va̭ nayati॒ śāntyai॒ yava̭matī॒rava̭ naya॒tyūrgvai yava॒ ūrgṷdu॒baṃra̭ ū॒rjaivorja॒gṃ॒ sama̭rdhayati॒ yaja̭mānena॒ sammi॒taudṷbaṃrī bhavati॒ yāvā̭ne॒va yaja̭māna॒stāva̭tī-me॒vāsmi॒-nnūrja̭-ndadhāti pitṛ॒ṇāgṃ sada̭nama॒sīti̭ ba॒r॒hirava̭ stṛṇāti pitṛdeva॒tyā᳚(1॒)gg॒- [pitṛdeva॒tyā᳚m, hyḙta-dyannikhā̭taṃ॒-] 51

-hyḙta-dyannikhā̭taṃ॒-ya~-dba॒r॒hi-rana̭vastīrya minu॒yā-tpi̭tṛdeva॒tyā̭ nikhā̭tā syā-dba॒r॒hi-ra̭va॒stīrya̭ minotya॒syā-me॒vainā᳚-mmino॒tyatho᳚ svā॒ruha̭-me॒vainā᳚-ṅkaro॒tyu-ddivagg̭ stabhā॒nā-''ntari̭kṣa-mpṛ॒ṇetyā̭hai॒ṣāṃ-lo~॒kānāṃ॒-vi~dhṛ̭tyai dyutā॒nastvā̭ māru॒to mi̭no॒tvityā̭ha dyutā॒no ha̭ sma॒ vai mā̭ru॒to de॒vānā॒-maudṷbaṃrī-mminoti॒ tenai॒vai- [tenai॒va, e॒nā॒-mmi॒no॒ti॒ bra॒hma॒vani̭-ntvā] 52

-nā᳚-mminoti brahma॒vani̭-ntvā kṣatra॒vani॒mityā̭ha yathāya॒jure॒vaita-dghṛ॒tena̭ dyāvāpṛthivī॒ ā pṛ̭ṇethā॒mityaudṷbaṃryā-ñjuhoti॒ dyāvā̭pṛthi॒vī e॒va rasḙnānaktyā॒-ntama॒nva-va̭srāvayatyā॒ntame॒va yaja̭māna॒-nteja̭sā-naktyai॒ndrama॒sīti̭ cha॒diradhi॒ ni da̭dhātyai॒ndragṃ hi de॒vata̭yā॒ sado̭ viśvaja॒nasya̭ chā॒yetyā̭ha viśvaja॒nasya॒ hyḙṣā chā॒yā ya-thsado॒ nava̭chadi॒ [nava̭chadi, teja̭skāmasya] 53

teja̭skāmasya minuyā-ttri॒vṛtā॒ stomḙna॒ sammi̭ta॒-nteja̭stri॒vṛ-ttḙja॒svyḙva bha̭va॒-tyekā̭daśa-chadīndri॒yakā̭ma॒-syaikā̭daśākṣarā tri॒ṣṭugi̭ndri॒ya-ntri॒ṣṭugi̭ndriyā॒vyḙva bha̭vati॒ pañca̭daśachadi॒ bhrātṛ̭vyavataḥ pañcada॒śo vajro॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai sa॒ptada̭śachadi pra॒jākā̭masya saptada॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyā॒ eka̭vigṃśatichadi prati॒ṣṭhākā̭ma-syaikavi॒gṃ॒śa-sstomā̭nā-mprati॒ṣṭhā prati̭ṣṭhityā u॒daraṃ॒-vai~ sada॒ ūrgṷdu॒baṃro̭ maddhya॒ta audṷbaṃrī-mminoti maddhya॒ta e॒va pra॒jānā॒mūrja̭-ndadhāti॒ tasmā᳚- [tasmā᳚t, ma॒ddhya॒ta ū॒rjā] 54

-nmaddhya॒ta ū॒rjā bhṷñjate yajamānalo॒ke vai dakṣi̭ṇāni cha॒dīgṃṣi̭ bhrātṛvyalo॒ka utta̭rāṇi॒ dakṣi̭ṇā॒nyutta̭rāṇi karoti॒ yaja̭māna-me॒vā-ya̭jamānā॒dutta̭ra-ṅkaroti॒ tasmā॒-dyaja̭mā॒no-'ya̭jamānā॒dutta̭ro 'ntarva॒rtān ka̭roti॒ vyāvṛ̭ttyai॒ tasmā॒dara̭ṇya-mpra॒jā upa̭ jīvanti॒ pari̭ tvā girvaṇo॒ gira॒ ityā̭ha yathāya॒jure॒vaitadindra̭sya॒ syūra॒sīndra̭sya dhru॒vama॒sītyā̭hai॒ndragṃ hi de॒vata̭yā॒ sado॒ ya-mpra̭tha॒ma-ṅgra॒nthi-ṅgra̭thnī॒yādya-tta-nna vi̭sra॒gṃ॒ saye॒damḙhenāddhva॒ryuḥ pramī̭yeta॒ tasmā॒-thsa vi॒srasyaḥ̭ || 55 ||

(apa̭hatyai॒ - tasmā᳚t - pitṛdeva॒tyaṃ̭ - tenai॒va - nava̭chadi॒ - tasmā॒th - sadaḥ॒ - pañca̭daśa ca) (a. 10)

śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya॒ yaddha̭vi॒rdhāna̭-mprā॒ṇā ṷpara॒vā ha̭vi॒rdhānḙ khāyante॒ tasmā᳚-cchī॒r॒ṣa-nprā॒ṇā a॒dhastā᳚-tkhāyante॒ tasmā̭-da॒dhastā᳚-cchī॒rṣṇaḥ prā॒ṇā ra̭kṣo॒haṇo̭ valaga॒hano̭ vaiṣṇa॒vā-nkha̭nā॒mītyā̭ha vaiṣṇa॒vā hi de॒vata̭yopara॒vā asṷrā॒ vai ni॒ryanto̭ de॒vānā᳚-mprā॒ṇeṣṷ vala॒gā-nnya̭khana॒-ntā-nbā̭humā॒tre-'nva̭vinda॒-ntasmā᳚-dbāhumā॒trāḥ khā̭yanta i॒dama॒ha-ntaṃ-va~̭la॒ga-mudva̭pāmi॒ [ ] 56

ya-nnaḥ̭ samā॒no yamasa̭māno nica॒khānetyā̭ha॒ dvau vāva purṷṣau॒ yaścai॒va sa̭mā॒no yaścāsa̭māno॒ yame॒vāsmai॒ tau va̭la॒ga-nni॒khana̭ta॒sta-me॒vodva̭pati॒ santṛ̭ṇatti॒ tasmā॒-thsantṛ̭ṇṇā antara॒taḥ prā॒ṇā na sa-mbhi̭natti॒ tasmā॒-dasa̭bhinnnāḥ prā॒ṇā a॒po-'va̭ nayati॒ tasmā̭-dā॒rdrā a̭ntara॒taḥ prā॒ṇā yava̭matī॒-rava̭ naya॒- [-rava̭ nayati, ūrgvai] 57

-tyūrgvai yavaḥ̭ prā॒ṇā ṷpara॒vāḥ prā॒ṇeṣve॒vorja̭-ndadhāti ba॒r॒hirava̭ stṛṇāti॒ tasmā᳚lloma॒śā a̭ntara॒taḥ prā॒ṇā ājyḙna॒ vyāghā̭rayati॒ tejo॒ vā ājya̭-mprā॒ṇā ṷpara॒vāḥ prā॒ṇeṣve॒va tejo̭ dadhāti॒ hanū॒ vā e॒te ya॒jñasya॒ yada̭dhi॒ṣava̭ṇe॒ na sa-ntṛ̭ṇa॒ttya sa̭tṛṃṇṇe॒ hi hanū॒ atho॒ khalṷ dīrghaso॒me sa॒tṛndye॒ dhṛtyai॒ śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya॒ yaddha̭vi॒rdhāna̭- [yaddha̭vi॒rdhāna᳚m, prā॒ṇā ṷpara॒vā hanṷ̄] 58

-mprā॒ṇā ṷpara॒vā hanṷ̄ adhi॒ṣava̭ṇe ji॒hvā carma॒ grāvā̭ṇo॒ dantā॒ mukha̭māhava॒nīyo॒ nāsi̭ko-ttarave॒di-ru॒dara॒gṃ॒ sado̭ ya॒dā khalu॒ vai ji॒hvayā̭ da॒thsvadhi॒ khāda॒tyatha॒ mukha̭-ṅgacchati ya॒dā mukha॒-ṅgaccha॒tyatho॒dara̭-ṅgacchati॒ tasmā᳚ddhavi॒rdhāne॒ carma॒nnadhi॒ grāva̭bhirabhi॒ṣutyā̭-''hava॒nīyḙ hu॒tvā pra॒tyañcaḥ̭ pa॒retya॒ sada̭si bhakṣayanti॒ yo vai vi॒rājo̭ yajñamu॒khe dohaṃ॒-ve~da̭ du॒ha e॒vai nā̭mi॒yaṃ-vai~ vi॒rā-ṭtasyai॒ tvakcarmodho̭-'dhi॒ṣava̭ṇe॒ stanā̭ upara॒vā grāvā̭ṇo va॒thsā ṛ॒tvijo̭ duhanti॒ somaḥ॒ payo॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ du॒ha e॒vainā᳚m || 59 ||

(va॒pā॒mi॒-yava̭matī॒rava̭ nayati-havi॒rdhāna̭-me॒va-trayo̭vigṃśatiśca) (a. 11)

(yadu॒bhau - dḙvāsu॒rāḥ mi॒tha - steṣāgṃ̭ - suva॒rgaṃ - ~yadvā anī̭śānaḥ - pu॒roha̭viṣi॒ - tebhyaḥ॒ - sotta̭rave॒di - rba॒ddhan - de॒vasyā-'bhriṃ॒-va~jraḥ - śiro॒ vā - ekā̭daśa )

(yadu॒bhā - vityā̭ha de॒vānāṃ᳚ - ~ya॒jño de॒vebhyo॒ - na rathā̭ya॒ - yaja̭mānāya - pa॒rastā̭da॒rvācī॒ - nnava̭ pañcā॒śat)

(yadu॒bhau, du॒ha e॒vainā᳚m)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe dvitīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां षष्ठकाण्डे द्वितीयः प्रश्नः - सोममन्त्रब्राह्मणनिरूपणं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

यदु॒भौ वि॒मुच्या॑-ऽऽति॒थ्य-ङ्गृ॑ह्णी॒या-द्य॒ज्ञं-विँच्छि॑न्द्या॒-द्यदु॒भाव-वि॑मुच्य॒ यथा-ऽना॑गताया-ऽऽति॒थ्य-ङ्क्रि॒यते॑ ता॒दृगे॒व त-द्विमु॑क्तो॒-ऽन्यो॑-ऽन॒ड्वा-न्भव॒त्य वि॑मुक्तो॒-ऽन्यो-ऽथा॑-ऽऽति॒थ्य-ङ्गृ॑ह्णाति य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑त्यै॒ पत्न्य॒न्वार॑भते॒ पत्नी॒ हि पारी॑णह्य॒स्येशे॒ पत्नि॑यै॒ वानु॑मत॒-न्निर्व॑पति॒ यद्वै पत्नी॑ य॒ज्ञस्य॑ क॒रोति॑ मिथु॒न-न्तदथो॒ पत्नि॑या ए॒वै- [पत्नि॑या ए॒व, ए॒ष] 1

-ष य॒ज्ञस्या᳚न्वार॒भों ऽन॑वच्छित्त्यै॒ याव॑-द्भि॒र्वै राजा॑-ऽनुच॒रैरा॒गच्छ॑ति॒ सर्वे᳚भ्यो॒ वै तेभ्य॑ आति॒थ्य-ङ्क्रि॑यते॒ छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वै सोम॑स्य॒ राज्ञो॑-ऽनुच॒राण्य॒ग्ने-रा॑ति॒थ्यम॑सि॒ विष्ण॑वे॒ त्वेत्या॑ह गायत्रि॒या ए॒वैतेन॑ करोति॒ सोम॑स्या-ऽऽति॒थ्यम॑सि॒ विष्ण॑वे॒ त्वेत्या॑ह त्रि॒ष्टुभ॑ ए॒वैतेन॑ करो॒त्यति॑थेराति॒थ्यम॑सि॒ विष्ण॑वे॒ त्वेत्या॑ह॒ जग॑त्या [जग॑त्यै, ए॒वैतेन॑] 2

ए॒वैतेन॑ करोत्य॒ग्नये᳚ त्वा रायस्पोष॒दाव्न्ने॒ विष्ण॑वे॒ त्वेत्या॑हानु॒ष्टुभ॑ ए॒वैतेन॑ करोति श्ये॒नाय॑ त्वा सोम॒भृते॒ विष्ण॑वे॒ त्वेत्या॑ह गायत्रि॒या ए॒वैतेन॑ करोति॒ पञ्च॒ कृत्वो॑ गृह्णाति॒ पञ्चा᳚क्षरा प॒ङ्क्तिः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो य॒ज्ञमे॒वाव॑ रुन्धे ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ कस्मा᳚-थ्स॒त्या-द्गा॑यत्रि॒या उ॑भ॒यत॑ आति॒थ्यस्य॑ क्रियत॒ इति॒ यदे॒वा-ऽद-स्सोम॒मा- [यदे॒वा-ऽद-स्सोम॒मा, आह॑र॒-त्तस्मा᳚-] 3

-ऽह॑र॒-त्तस्मा᳚-द्गायत्रि॒या उ॑भ॒यत॑ आति॒थ्यस्य॑ क्रियते पु॒रस्ता᳚च्चो॒ परि॑ष्टाच्च॒ शिरो॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यदा॑ति॒थ्य-न्नव॑कपालः पुरो॒डाशो॑ भवति॒ तस्मा᳚न्नव॒धा शिरो॒ विष्यू॑त॒-न्नव॑कपालः पुरो॒डाशो॑ भवति॒ ते त्रय॑स्त्रिकपा॒लास्त्रि॒वृता॒ स्तोमे॑न॒ सम्मि॑ता॒स्तेज॑स्त्रि॒वृ-त्तेज॑ ए॒व य॒ज्ञस्य॑ शी॒र्॒ष-न्द॑धाति॒ नव॑कपालः पुरो॒डाशो॑ भवति॒ ते त्रय॑स्त्रिकपा॒लास्त्रि॒वृता᳚ प्रा॒णेन॒ सम्मि॑तास्त्रि॒वृद्वै [ ] 4

प्रा॒ण-स्त्रि॒वृत॑मे॒व प्रा॒णम॑भिपू॒र्वं-यँ॒ज्ञस्य॑ शी॒र्॒ष-न्द॑धाति प्र॒जाप॑ते॒र्वा ए॒तानि॒ पक्ष्मा॑णि॒ यद॑श्ववा॒ला ऐ᳚क्ष॒वी ति॒रश्ची॒ यदाश्व॑वालः प्रस्त॒रो भव॑त्यैक्ष॒वी ति॒रश्ची᳚ प्र॒जाप॑तेरे॒व तच्चक्षु॒-स्सम्भ॑रति दे॒वा वै या आहु॑ती॒रजु॑हवु॒स्ता असु॑रा नि॒ष्काव॑माद॒-न्ते दे॒वाः का᳚र्ष्म॒र्य॑मपश्यन् कर्म॒ण्यो॑ वै कर्मै॑नेन कुर्वी॒तेति॒ ते का᳚र्ष्मर्य॒मया᳚-न्परि॒धी- [-न्परि॒धीन्, अ॒कु॒र्व॒त॒ तैर्वै] 5

-न॑कुर्वत॒ तैर्वै ते रक्षा॒ग्॒स्यपा᳚घ्नत॒ य-त्का᳚र्ष्मर्य॒मयाः᳚ परि॒धयो॒ भव॑न्ति॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै॒ सग्ग् स्प॑र्शयति॒ रक्ष॑सा॒मन॑न्व-वचाराय॒ न पु॒रस्ता॒-त्परि॑ दधात्यादि॒त्यो ह्ये॑वोद्य-न्पु॒रस्ता॒-द्रक्षाग्॑स्यप॒हन्त्यू॒र्ध्वे स॒मिधा॒वा द॑धात्यु॒परि॑ष्टादे॒व रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति॒ यजु॑षा॒-ऽन्या-न्तू॒ष्णीम॒न्या-म्मि॑थुन॒त्वाय॒ द्वे आ द॑धाति द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्यै ब्रह्मवा॒दिनो॑ वद- [वदन्ति, अ॒ग्निश्च॒ वा] 6

-न्त्य॒ग्निश्च॒ वा ए॒तौ सोम॑श्च क॒था सोमा॑या-ऽऽति॒थ्य-ङ्क्रि॒यते॒ नाग्नय॒ इति॒ यद॒ग्नाव॒ग्नि-म्म॑थि॒त्वा प्र॒हर॑ति॒ तेनै॒वाग्नय॑ आति॒थ्य-ङ्क्रि॑य॒ते ऽथो॒ खल्वा॑हुर॒ग्नि-स्सर्वा॑ दे॒वता॒ इति॒ यद्ध॒विरा॒साद्या॒ग्नि-म्मन्थ॑ति ह॒व्यायै॒वा-ऽऽस॑न्नाय॒ सर्वा॑ दे॒वता॑ जनयति ॥ 7 ॥

(पत्नि॑या ए॒व - जग॑त्या॒ - आ - त्रि॒वृद्वै - प॑रि॒धीन् - व॑द॒न्त्ये - क॑चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 1)

दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आस॒-न्ते दे॒वा मि॒थो विप्रि॑या आस॒-न्ते᳚-ऽ(1॒)न्यो᳚-ऽन्यस्मै॒ ज्यैष्ठ्या॒याति॑ष्ठमानाः पञ्च॒धा व्य॑क्रामन्न॒ग्निर्वसु॑भि॒-स्सोमो॑ रु॒द्रैरिन्द्रो॑ म॒रुद्भि॒-र्वरु॑ण आदि॒त्यै-र्बृह॒स्पति॒-र्विश्वै᳚र्दे॒वैस्ते॑ ऽमन्य॒न्तासु॑रेभ्यो॒ वा इ॒द-म्भ्रातृ॑व्येभ्यो रद्ध्यामो॒ यन्मि॒थो विप्रि॑या॒-स्स्मो या न॑ इ॒माः प्रि॒यास्त॒नुव॒स्ता-स्स॒मव॑द्यामहै॒ ताभ्य॒-स्स निर्-ऋ॑च्छा॒द्यो [निर्-ऋ॑च्छा॒द्यः, नः॒ प्र॒थ॒मो᳚(1॒)-ऽन्यो᳚] 8

नः॑ प्रथ॒मो᳚(1॒)-ऽन्यो᳚-ऽन्यस्मै॒ द्रुह्या॒दिति॒ तस्मा॒द्य-स्सता॑नूनप्त्रिणा-म्प्रथ॒मो द्रुह्य॑ति॒ स आर्ति॒मार्च्छ॑ति॒ य-त्ता॑नून॒प्त्रग्ं स॑मव॒द्यति॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति॒ पञ्च॒ कृत्वो-ऽव॑द्यति पञ्च॒धा हि ते त-थ्स॑म॒वाद्य॒न्ताथो॒ पञ्चा᳚क्षरा प॒ङ्क्तिः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो य॒ज्ञमे॒वाव॑ रुन्ध॒ आप॑तये त्वा गृह्णा॒मीत्या॑ह प्रा॒णो वा [प्रा॒णो वै, आप॑तिः] 9

आप॑तिः प्रा॒णमे॒व प्री॑णाति॒ परि॑पतय॒ इत्या॑ह॒ मनो॒ वै परि॑पति॒र्मन॑ ए॒व प्री॑णाति॒ तनू॒नप्त्र॒ इत्या॑ह त॒नुवो॒ हि ते ता-स्स॑म॒वाद्य॑न्त शाक्व॒रायेत्या॑ह॒ शक्त्यै॒ हि ते ता-स्स॑म॒वाद्य॑न्त॒ शक्म॒-न्नोजि॑ष्ठा॒येत्या॒हौजि॑ष्ठ॒ग्ं॒ हि ते त दा॒त्मनः॑ सम॒वाद्य॒न्ता--ना॑धृष्ट-मस्यनाधृ॒ष्य-मित्या॒हा-ऽना॑धृष्ट॒ग्ग्॒ ह्ये॑तद॑नाधृ॒ष्य-न्दे॒वाना॒-मोज॒ [दे॒वाना॒-मोजः॑, इत्या॑ह] 10

इत्या॑ह दे॒वाना॒ग्॒ ह्ये॑तदोजो॑-ऽभिशस्ति॒पा अ॑नभिशस्ते॒न्यमित्या॑हा-भिशस्ति॒पा ह्ये॑तद॑ -नभिशस्ते॒न्यमनु॑ मे दी॒क्षा-न्दी॒क्षाप॑ति-र्मन्यता॒मित्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैत-द्घृ॒तं-वैँ दे॒वा वज्र॑-ङ्कृ॒त्वा सोम॑मघ्न-न्नन्ति॒कमि॑व॒ खलु॒ वा अ॑स्यै॒तच्च॑रन्ति॒ य-त्ता॑नून॒प्त्रेण॑ प्र॒चर॑न्त्य॒ग्ं॒ शुरग्ं॑ शुस्ते देव सो॒मा-ऽऽ प्या॑यता॒-मित्या॑ह॒ य- [-मित्या॑ह॒ यत्, ए॒वास्या॑-] 11

-दे॒वास्या॑-पुवा॒यते॒ यन्मीय॑ते॒-तदे॒वास्यै॒तेना-ऽऽ प्या॑यय॒त्या तुभ्य॒मिन्द्रः॑ प्यायता॒मा त्वमिन्द्रा॑य प्याय॒स्वेत्या॑-हो॒भावे॒वेन्द्र॑-ञ्च॒ सोम॒-ञ्चा-ऽऽप्या॑यय॒त्या प्या॑यय॒ सखी᳚न्-थ्स॒न्या मे॒धयेत्या॑ह॒र्त्विजो॒ वा अ॑स्य॒ सखा॑य॒स्ता-ने॒वा-ऽऽप्या॑ययति स्व॒स्ति ते॑ देव सोम सु॒त्याम॑शी॒ये- [सु॒त्याम॑शी॒य, इत्या॑हा॒ ऽऽशिष॑-] 12

-त्या॑हा॒ ऽऽशिष॑-मे॒वैतामा शा᳚स्ते॒ प्र वा ए॒ते᳚-ऽस्मा-ल्लो॒काच्च्य॑वन्ते॒ ये सोम॑मा-प्या॒यय॑न्त्य-न्तरिक्षदेव॒त्यो॑ हि सोम॒ आप्या॑यित॒ एष्टा॒ रायः॒ प्रेषे भगा॒येत्या॑ह॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॑मे॒व न॑म॒स्कृत्या॒स्मिन् ँलो॒के प्रति॑ तिष्ठन्ति देवासु॒रा-स्संयँ॑त्ता आस॒-न्ते दे॒वा बिभ्य॑तो॒-ऽग्नि-म्प्रावि॑श॒-न्तस्मा॑दाहुर॒ग्नि-स्सर्वा॑ दे॒वता॒ इति॒ ते᳚- [दे॒वता॒ इति॒ ते, अ॒ग्निमे॒व] 13

-ऽग्निमे॒व वरू॑थ-ङ्कृ॒त्वा ऽसु॑रान॒भ्य॑भव-न्न॒ग्निमि॑व॒ खलु॒ वा ए॒ष प्रवि॑शति॒ यो॑-ऽवान्तरदी॒क्षामु॒पैति॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवत्या॒त्मान॑मे॒व दी॒क्षया॑ पाति प्र॒जाम॑वान्तरदी॒क्षया॑ सन्त॒रा-म्मेख॑लाग्ं स॒माय॑च्छते प्र॒जा ह्या᳚त्मनो-ऽन्त॑रतरा त॒प्तव्र॑तो भवति॒ मद॑न्तीभिर्मार्जयते॒ निर्ह्य॑ग्नि-श्शी॒तेन॒ वाय॑ति॒ समि॑द्ध्यै॒ या ते॑ अग्ने॒ रुद्रि॑या त॒नूरित्या॑ह॒ स्वयै॒वैन॑-द्दे॒वत॑या व्रतयति सयोनि॒त्वाय॒ शान्त्यै᳚ ॥ 14 ॥

(यो - वा - ओज॑ - आह॒ य - द॑शी॒ये - ति॒ ते᳚ - ऽग्न॒ - एका॑दश च) (अ. 2)

तेषा॒मसु॑राणा-न्ति॒स्रः पुर॑ आस-न्नय॒स्म-य्य॑व॒मा-ऽथ॑ रज॒ता-ऽथ॒ हरि॑णी॒ ता दे॒वा जेतु॒-न्नाश॑क्नुव॒-न्ता उ॑प॒सदै॒वाजि॑गीष॒-न्तस्मा॑दाहु॒र्यश्चै॒वं-वेँद॒ यश्च॒ नोप॒सदा॒ वै म॑हापु॒र-ञ्ज॑य॒न्तीति॒ त इषु॒ग्ं॒ सम॑स्कुर्वता॒- ग्निमनी॑क॒ग्ं॒ सोमग्ं॑ श॒ल्यं-विँष्णु॒-न्तेज॑न॒-न्ते᳚-ऽब्रुव॒न् क इ॒माम॑सिष्य॒तीति॑ [ ] 15

रु॒द्र इत्य॑ब्रुव-न्रु॒द्रो वै क्रू॒र-स्सो᳚-ऽस्य॒त्विति॒ सो᳚-ऽब्रवी॒-द्वरं॑-वृँणा अ॒हमे॒व प॑शू॒ना-मधि॑पतिरसा॒नीति॒ तस्मा᳚-द्रु॒द्रः प॑शू॒ना-मधि॑पति॒स्ताग्ं रु॒द्रो-ऽवा॑सृज॒-थ्स ति॒स्रः पुरो॑ भि॒त्त्वैभ्यो लो॒केभ्यो- ऽसु॑रा॒-न्प्राणु॑दत॒ यदु॑प॒सद॑ उपस॒द्यन्ते॒ भ्रातृ॑व्यपराणुत्यै॒ नान्यामाहु॑ति-म्पु॒रस्ता᳚-ज्जुहुया॒-द्यद॒न्यामाहु॑ति-म्पु॒रस्ता᳚-ज्जुहु॒या- [-ज्जुहु॒यात्, अ॒न्यन्मुख॑-ङ्कुर्या-] 16

-द॒न्यन्मुख॑-ङ्कुर्या-थ्स्रु॒वेणा॑-ऽघा॒रमा घा॑रयति य॒ज्ञस्य॒ प्रज्ञा᳚त्यै॒ परां॑अति॒क्रम्य॑ जुहोति॒ परा॑च ए॒वैभ्यो लो॒केभ्यो॒ यज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्या॒-न्प्र णु॑दते॒ पुन॑रत्या॒क्रम्यो॑प॒सद॑-ञ्जुहोति प्र॒णुद्यै॒वैभ्यो लो॒केभ्यो॒ भ्रातृ॑व्याञ्जि॒त्वा भ्रा॑तृव्यलो॒क-म॒भ्यारो॑हति दे॒वा वै याः प्रा॒तरु॑प॒सद॑ उ॒पासी॑द॒-न्नह्न॒स्ताभि॒रसु॑रा॒-न्प्राणु॑दन्त॒ या-स्सा॒यग्ं रात्रि॑यै॒ ताभि॒र्य-थ्सा॒य-म्प्रा॑त-रुप॒सद॑- [-रुप॒सदः॑, उ॒प॒स॒द्यन्ते॑] 17

उपस॒द्यन्ते॑ ऽहोरा॒त्राभ्या॑मे॒व त-द्यज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्या॒-न्प्र णु॑दते॒ याः प्रा॒तर्या॒ज्या᳚-स्स्युस्ता-स्सा॒य-म्पु॑रो-ऽनुवा॒क्याः᳚ कुर्या॒दया॑तयामत्वाय ति॒स्र उ॑प॒सद॒ उपै॑ति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का इ॒माने॒व लो॒का-न्प्री॑णाति॒ षट्-थ्स-म्प॑द्यन्ते॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तूने॒व प्री॑णाति॒ द्वाद॑शा॒हीने॒ सोम॒ उपै॑ति॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्स॑वन्थ्स॒रमे॒व प्री॑णाति॒ चतु॑र्विग्ंशति॒-स्स- [चतु॑र्विग्ंशति॒-स्सम्, प॒द्य॒न्ते॒ चतु॑र्विग्ंशति-] 18

-म्प॑द्यन्ते॒ चतु॑र्विग्ंशति-रर्धमा॒सा अ॑र्धमा॒साने॒व प्री॑णा॒त्यारा᳚ग्रा-मवान्तरदी॒क्षा-मुपे॑या॒द्यः का॒मये॑ता॒-ऽस्मि-न्मे॑ लो॒के-ऽर्धु॑कग्ग् स्या॒दित्येक॒मग्रे-ऽथ॒ द्वावथ॒ त्रीनथ॑ च॒तुर॑ ए॒षा वा आरा᳚ग्रा ऽवान्तरदी॒क्षा ऽस्मिन्ने॒वास्मै॑ लो॒के-ऽर्धु॑क-म्भवति प॒रोव॑रीयसी-मवान्तरदी॒क्षा-मुपे॑या॒द्यः का॒मये॑ता॒मुष्मि॑-न्मे लो॒के-ऽर्धु॑कग्ग् स्या॒दिति॑ च॒तुरो-ऽग्रे ऽथ॒ त्रीनथ॒ द्वावथैक॑मे॒षा वै प॒रोव॑रीयस्य-वान्तरदी॒क्षा ऽमुष्मि॑न्ने॒वास्मै॑ लो॒के-ऽर्धु॑क-म्भवति ॥ 19 ॥

(अ॒सि॒ष्य॒तीति॑ - जुहु॒याथ् - सा॒य-म्प्रा॑तरुप॒सद॒ - श्चतु॑र्विग्ंशति॒-स्सं - च॒तुरो-ऽग्रे॒ - षोड॑श च) (अ. 3)

सु॒व॒र्गं-वाँ ए॒ते लो॒कं-यँ॑न्ति॒ य उ॑प॒सद॑ उप॒यन्ति॒ तेषां॒-यँ उ॒न्नय॑ते॒ हीय॑त ए॒व स नोद॑ने॒षीति॒ सू᳚न्नीयमिव॒ यो वै स्वा॒र्थेतां᳚-यँ॒ताग् श्रा॒न्तो हीय॑त उ॒त स नि॒ष्ट्याय॑ स॒ह व॑सति॒ तस्मा᳚-थ्स॒कृदु॒न्नीय॒ नाप॑र॒मुन्न॑येत द॒द्ध्नोन्न॑येतै॒तद्वै प॑शू॒नाग्ं रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व प॒शूनव॑ रुन्धे [ ] 20

य॒ज्ञो दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत॒ विष्णू॑ रू॒प-ङ्कृ॒त्वा स पृ॑थि॒वी-म्प्रावि॑श॒-त्त-न्दे॒वा हस्ता᳚न्-थ्स॒ग्ं॒ रभ्यै᳚च्छ॒-न्तमिन्द्र॑ उ॒पर्यु॑प॒र्यत्य॑क्राम॒-थ्सो᳚-ऽब्रवी॒-त्को मा॒-ऽयमु॒पर्यु॑प॒र्यत्य॑क्रमी॒-दित्य॒ह-न्दु॒र्गे हन्तेत्यथ॒ कस्त्वमित्य॒ह-न्दु॒र्गादाह॒र्तेति॒ सो᳚-ऽब्रवी-द्दु॒र्गे वै हन्ता॑-ऽवोचथा वरा॒हो॑-ऽयं-वाँ॑ममो॒ष- [-ँवा॑ममो॒षः, स॒प्ता॒ना] 21

-स्स॑प्ता॒ना-ङ्गि॑री॒णा-म्प॒रस्ता᳚द्वि॒त्तं-वेँद्य॒मसु॑राणा-म्बिभर्ति॒ त-ञ्ज॑हि॒ यदि॑ दु॒र्गे हन्ता-ऽसीति॒ स द॑र्भपुञ्जी॒लमु॒-द्वृह्य॑ स॒प्त गि॒री-न्भि॒त्त्वा तम॑ह॒न्-थ्सो᳚-ऽब्रवी-द्दु॒र्गाद्वा आह॑र्तावोचथा ए॒तमा ह॒रेति॒ तमे᳚भ्यो य॒ज्ञ ए॒व य॒ज्ञमा-ऽह॑र॒द्य-त्तद्वि॒त्तं-वेँद्य॒मसु॑राणा॒-मवि॑न्दन्त॒ तदेकं॒-वेँद्यै॑ वेदि॒त्व-मसु॑राणां॒- [-मसु॑राणाम्, वा इ॒यमग्र॑] 22

-ँवा इ॒यमग्र॑ आसी॒-द्याव॒दासी॑नः परा॒पश्य॑ति॒ ताव॑-द्दे॒वाना॒-न्ते दे॒वा अ॑ब्रुव॒न्नस्त्वे॒व नो॒-ऽस्यामपीति॒ किय॑द्वो दास्याम॒ इति॒ याव॑दि॒यग्ं स॑लावृ॒की त्रिः प॑रि॒क्राम॑ति॒ ताव॑न्नो द॒त्तेति॒ स इन्द्रः॑ सलावृ॒की रू॒प-ङ्कृ॒त्वेमा-न्त्रि-स्स॒र्वतः॒ पर्य॑क्राम॒-त्तदि॒माम॑विन्दन्त॒ यदि॒मामवि॑न्दन्त॒ त-द्वेद्यै॑ वेदि॒त्वग्ं [वेदि॒त्वम्, सा वा इ॒यग्ं] 23

सा वा इ॒यग्ं सर्वै॒व वेदि॒रिय॑ति शक्ष्या॒मीति॒ त्वा अ॑व॒माय॑ यजन्ते त्रि॒ग्ं॒श-त्प॒दानि॑ प॒श्चा-त्ति॒रश्ची॑ भवति॒ षट्त्रिग्ं॑श॒-त्प्राची॒ चतु॑र्विग्ंशतिः पु॒रस्ता᳚-त्ति॒रश्ची॒ दश॑दश॒ सम्प॑द्यन्ते॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राजै॒वान्नाद्य॒मव॑ रुन्ध॒ उद्ध॑न्ति॒ यदे॒वास्या॑ अमे॒द्ध्य-न्तदप॑ ह॒न्त्युद्ध॑न्ति॒ तस्मा॒दोष॑धयः॒ परा॑ भवन्ति ब॒र्॒हि-स्स्तृ॑णाति॒ तस्मा॒दोष॑धयः॒ पुन॒रा भ॑व॒न्त्युत्त॑र-म्ब॒र्॒हिष॑ उत्तरब॒र्॒हि-स्स्तृ॑णाति प्र॒जा वै ब॒र्॒हिर्यज॑मान उत्तर ब॒र्॒हि र्यज॑मान-मे॒वा-य॑जमाना॒दुत्त॑र-ङ्करोति॒ तस्मा॒-द्यज॑मा॒नो ऽय॑जमाना॒दुत्त॑रः ॥ 24 ॥

(रु॒न्धे॒ - वा॒म॒मो॒षो - वे॑दि॒त्वमसु॑राणां - ँवेदि॒त्वं - भ॑वन्ति॒ - पञ्च॑विग्ंशतिश्च) (अ. 4)

यद्वा अनी॑शानो भा॒रमा॑द॒त्ते वि वै स लि॑शते॒ य-द्द्वाद॑श सा॒ह्नस्यो॑प॒सद॒-स्स्युस्ति॒स्त्रो॑-ऽहीन॑स्य य॒ज्ञस्य॒ विलो॑म क्रियेत ति॒स्र ए॒व सा॒ह्नस्यो॑प॒सदो॒ द्वाद॑शा॒हीन॑स्य य॒ज्ञस्य॑ सवीर्य॒त्वायाथो॒ सलो॑म क्रियते व॒थ्सस्यैक॒-स्स्तनो॑ भा॒गी हि सो-ऽथैक॒ग्ग्॒ स्तनं॑-व्रँ॒तमुपै॒त्यथ॒ द्वावथ॒ त्रीनथ॑ च॒तुर॑ ए॒तद्वै [ ] 25

क्षु॒रप॑वि॒ नाम॑ व्र॒तं-येँन॒ प्र जा॒ता-न्भ्रातृ॑व्या-न्नु॒दते॒ प्रति॑ जनि॒ष्यमा॑णा॒नथो॒ कनी॑यसै॒व भूय॒ उपै॑ति च॒तुरो-ऽग्रे॒ स्तना᳚न् व्र॒तमुपै॒त्यथ॒ त्रीनथ॒ द्वावथैक॑मे॒तद्वै सु॑जघ॒न-न्नाम॑ व्र॒त-न्त॑प॒स्यग्ं॑ सुव॒र्ग्य॑मथो॒ प्रैव जा॑यते प्र॒जया॑ प॒शुभि॑र्यवा॒गू रा॑ज॒न्य॑स्य व्र॒त-ङ्क्रू॒रेव॒ वै य॑वा॒गूः क्रू॒र इ॑व [क्रू॒र इ॑व, रा॒ज॒न्यो॑ वज्र॑स्य] 26

राज॒न्यो॑ वज्र॑स्य रू॒पग्ं समृ॑द्ध्या आ॒मिक्षा॒ वैश्य॑स्य पाकय॒ज्ञस्य॑ रू॒प-म्पुष्ट्यै॒ पयो᳚ ब्राह्म॒णस्य॒ तेजो॒ वै ब्रा᳚ह्म॒णस्तेजः॒ पय॒स्तेज॑सै॒व तेजः॒ पय॑ आ॒त्म-न्ध॒त्ते ऽथो॒ पय॑सा॒ वै गर्भा॑ वर्धन्ते॒ गर्भ॑ इव॒ खलु॒ वा ए॒ष य-द्दी᳚क्षि॒तो यद॑स्य॒ पयो᳚ व्र॒त-म्भव॑त्या॒त्मान॑मे॒व त-द्व॑र्धयति॒ त्रिव्र॑तो॒ वै मनु॑रासी॒-द्द्विव्र॑ता॒ असु॑रा॒ एक॑व्रता [एक॑व्रताः, दे॒वाः प्रा॒तर्म॒द्ध्यन्दि॑ने] 27

दे॒वाः प्रा॒तर्म॒द्ध्यन्दि॑ने सा॒य-न्त-न्मनो᳚र्व्र॒तमा॑सी-त्पाकय॒ज्ञस्य॑ रू॒प-म्पुष्ट्यै᳚ प्रा॒तश्च॑ सा॒य-ञ्चासु॑राणा-न्निर्म॒द्ध्य-ङ्क्षु॒धो रू॒प-न्तत॒स्ते परा॑-ऽभव-न्म॒द्ध्यन्दि॑ने मद्ध्यरा॒त्रे दे॒वाना॒-न्तत॒स्ते॑-ऽभवन्-थ्सुव॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒न्॒. यद॑स्य म॒द्ध्यन्दि॑ने मद्ध्यरा॒त्रे व्र॒त-म्भव॑ति मद्ध्य॒तो वा अन्ने॑न भुञ्जते मद्ध्य॒त ए॒व तदूर्ज॑-न्धत्ते॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै॒ भव॑त्या॒त्मना॒ [भव॑त्या॒त्मना᳚, परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो] 28

परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति॒ गर्भो॒ वा ए॒ष य-द्दी᳚क्षि॒तो योनि॑ र्दीक्षितविमि॒तं-यँ-द्दी᳚क्षि॒तो दी᳚क्षितविमि॒ता-त्प्र॒वसे॒-द्यथा॒ योने॒र्गर्भ॒-स्स्कन्द॑ति ता॒दृगे॒व तन्न प्र॑वस्त॒व्य॑मा॒त्मनो॑ गोपी॒थायै॒ष वै व्या॒घ्रः कु॑लगो॒पो यद॒ग्निस्तस्मा॒-द्य-द्दी᳚क्षि॒तः प्र॒वसे॒-थ्स ए॑नमीश्व॒रो॑-ऽनू॒त्थाय॒ हन्तो॒र्न प्र॑वस्त॒व्य॑मा॒त्मनो॒ गुप्त्यै॑ दक्षिण॒त-श्श॑य ए॒तद्वै यज॑मानस्या॒ ऽऽयत॑न॒ग्ग्॒स्व ए॒वा-ऽऽयत॑ने शये॒ ऽग्निम॑भ्या॒वृत्य॑ शये दे॒वता॑ ए॒व य॒ज्ञम॑भ्या॒वृत्य॑ शये ॥ 29 ॥

(ए॒तद्वै-क्रू॒र इ॒वै-क॑व्रता-आ॒त्मना॒-यज॑मानस्य॒-त्रयो॑दश च) (अ. 5)

पु॒रोह॑विषि देव॒यज॑ने याजये॒द्य-ङ्का॒मये॒तोपै॑न॒मुत्त॑रो य॒ज्ञो न॑मेद॒भि सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ञ्ज॑ये॒दित्ये॒तद्वै पु॒रोह॑विर्देव॒यज॑नं॒-यँस्य॒ होता᳚ प्रातरनुवा॒क -म॑नुब्रु॒व-न्न॒ग्निम॒प आ॑दि॒त्यम॒भि वि॒पश्य॒त्युपै॑न॒मुत्त॑रो य॒ज्ञो न॑मत्य॒भि सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ञ्ज॑यत्या॒प्ते दे॑व॒यज॑ने याजये॒--द्भ्रातृ॑व्यवन्त॒-म्पन्थां᳚-वाँ-ऽधिस्प॒र्॒शये᳚-त्क॒र्तं-वाँ॒ याव॒न्नान॑से॒ यात॒वै [ ] 30

न रथा॑यै॒तद्वा आ॒प्त-न्दे॑व॒यज॑नमा॒प्नोत्ये॒व भ्रातृ॑व्य॒-न्नैन॒-म्भ्रातृ॑व्य आप्नो॒त्येको᳚न्नते देव॒य॑जने याजये-त्प॒शुका॑म॒-मेको᳚न्नता॒द्वै दे॑व॒यज॑ना॒दङ्गि॑रसः प॒शून॑सृजन्तान्त॒रा स॑दोहविर्धा॒ने उ॑न्न॒तग्ग् स्या॑दे॒तद्वा एको᳚न्नत-न्देव॒यज॑न-म्पशु॒माने॒व भ॑वति॒ त्र्यु॑न्नते देव॒यज॑ने याजये-थ्सुव॒र्गका॑म॒-न्त्र्यु॑न्नता॒द्वै दे॑व॒यज॑ना॒दङ्गि॑रस-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमा॑य-न्नन्त॒रा ऽऽह॑व॒नीय॑-ञ्च हवि॒र्धान॑-ञ्चो- [हवि॒र्धान॑-ञ्च, उ॒न्न॒तग्ग् स्या॑दन्त॒रा] 31

-न्न॒तग्ग् स्या॑दन्त॒रा ह॑वि॒र्धान॑-ञ्च॒ सद॑श्चान्त॒रा सद॑श्च॒ गार्ह॑पत्य-ञ्चै॒तद्वै त्र्यु॑न्नत-न्देव॒यज॑नग्ं सुव॒र्गमे॒व लो॒कमे॑ति॒ प्रति॑ष्ठिते देव॒यज॑ने याजये-त्प्रति॒ष्ठाका॑ममे॒तद्वै प्रति॑ष्ठित-न्देव॒यज॑नं॒-यँ-थ्स॒र्वतः॑ स॒म-म्प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति॒ यत्रा॒न्या अ॑न्या॒ ओष॑धयो॒ व्यति॑षक्ता॒-स्स्युस्त-द्या॑जये-त्प॒शुका॑ममे॒तद्वै प॑शू॒नाग्ं रू॒पग्ं रू॒पेणै॒वास्मै॑ प॒शू- [प॒शून्, अव॑ रुन्धे] 32

-नव॑ रुन्धे पशु॒माने॒व भ॑वति॒ निर्-ऋ॑तिगृहीते देव॒यज॑ने याजये॒द्य-ङ्का॒मये॑त॒ निर्-ऋ॑त्यास्य य॒ज्ञ-ङ्ग्रा॑हयेय॒मित्ये॒तद्वै निर्-ऋ॑तिगृहीत-न्देव॒यज॑नं॒-यँ-थ्स॒दृश्यै॑ स॒त्या॑ ऋ॒क्ष-न्निर्-ऋ॑त्यै॒वास्य॑ य॒ज्ञ-ङ्ग्रा॑हयति॒ व्यावृ॑त्ते देव॒यज॑ने याजये-द्व्या॒वृत्का॑मं॒-यँ-म्पात्रे॑ वा॒ तल्पे॑ वा॒ मीमाग्ं॑सेर-न्प्रा॒चीन॑माहव॒नीया᳚-त्प्रव॒णग्ग् स्या᳚-त्प्रती॒चीन॒-ङ्गार्ह॑पत्यादे॒तद्वै व्यावृ॑त्त-न्देव॒यज॑नं॒-विँ पा॒प्मना॒ भ्रातृ॑व्ये॒णा- ऽऽव॑र्तते॒ नैन॒-म्पात्रे॒ न तल्पे॑ मीमाग्ं सन्ते का॒र्ये॑ देव॒यज॑ने याजये॒-द्भूति॑काम-ङ्का॒या॑ वै पुरु॑षो॒ भव॑त्ये॒व ॥ 33 ॥

(यात॒वै - ह॑वि॒र्धान॑-ञ्च - प॒शून् - पा॒प्मना॒ - ऽष्टाद॑श च) (अ. 6)

तेभ्य॑ उत्तरवे॒दि-स्सि॒ग्ं॒ही रू॒प-ङ्कृ॒त्वोभया॑-नन्त॒रा-ऽप॒क्रम्या॑तिष्ठ॒-त्ते दे॒वा अ॑मन्यन्त यत॒रान्. वा इ॒यमु॑पाव॒र्थ्स्यति॒ त इ॒द-म्भ॑विष्य॒न्तीति॒ तामुपा॑मन्त्रयन्त॒ सा-ऽब्र॑वी॒-द्वरं॑-वृँणै॒ सर्वा॒-न्मया॒ कामा॒न् व्य॑श्ञवथ॒ पूर्वा॒-न्तु मा॒-ऽग्नेराहु॑तिरश्ञवता॒ इति॒ तस्मा॑दुत्तरवे॒दि-म्पूर्वा॑म॒ग्ने- र्व्याघा॑रयन्ति॒ वारे॑वृत॒ग्ग्॒ ह्य॑स्यै॒ शम्य॑या॒ परि॑ मिमीते॒ [मिमीते, मात्रै॒वा-ऽस्यै॒] 34

मात्रै॒वा-ऽस्यै॒ साथो॑ यु॒क्तेनै॒व यु॒क्तमव॑ रुन्धे वि॒त्ताय॑नी मे॒-ऽसीत्या॑ह वि॒त्ता ह्ये॑ना॒नाव॑-त्ति॒क्ताय॑नी मे॒-ऽसीत्या॑ह ति॒क्तान्. ह्ये॑ना॒नाव॒दव॑तान्मा नाथि॒तमित्या॑ह नाथि॒तान्. ह्ये॑ना॒नाव॒दव॑तान्मा व्यथि॒तमित्या॑ह व्यथि॒तान्. ह्ये॑ना॒नाव॑-द्वि॒दे-र॒ग्नि-र्नभो॒ नामा- [-र्नभो॒ नामा॑, अग्ने॑ अङ्गिर॒ इति॒] 35

-ऽग्ने॑ अङ्गिर॒ इति॒ त्रिर्ह॑रति॒ य ए॒वैषु लो॒केष्व॒ग्नय॒-स्ताने॒वाव॑ रुन्धे तू॒ष्णी-ञ्च॑तु॒र्थग्ं ह॑र॒त्यनि॑-रुक्तमे॒वाव॑ रुन्धे सि॒ग्ं॒हीर॑सि महि॒षीर॒सीत्या॑ह सि॒ग्ं॒हीर्ह्ये॑षा रू॒प-ङ्कृ॒त्वोभया॑-नन्त॒रा ऽप॒क्रम्याति॑ष्ठदु॒रु प्र॑थस्वो॒रु ते॑ य॒ज्ञप॑तिः प्रथता॒मित्या॑ह॒ यज॑मानमे॒व प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ प्रथयति ध्रु॒वा- [ध्रु॒वा, अ॒सीति॒ सग्ं ह॑न्ति॒] 36

-ऽसीति॒ सग्ं ह॑न्ति॒ धृत्यै॑ दे॒वेभ्यः॑ शुन्धस्व दे॒वेभ्यः॑ शुम्भ॒स्वेत्यव॑ चो॒क्षति॒ प्र च॑ किरति॒ शुद्ध्या॑ इन्द्रघो॒षस्त्वा॒ वसु॑भिः पु॒रस्ता᳚-त्पा॒त्वित्या॑ह दि॒ग्भ्य ए॒वैना॒-म्प्रोक्ष॑ति दे॒वाग्श्चेदु॑-त्तरवे॒दिरु॒पाव॑वर्ती॒हैव वि ज॑यामहा॒ इत्यसु॑रा॒ वज्र॑मु॒द्यत्य॑ दे॒वान॒भ्या॑यन्त॒ तानि॑न्द्रघो॒षो वसु॑भिः पु॒रस्ता॒दपा॑- [पु॒रस्ता॒दपा॑, अ॒नु॒द॒त॒ मनो॑जवाः] 37

-नुदत॒ मनो॑जवाः पि॒तृभि॑ र्दक्षिण॒तः प्रचे॑ता रु॒द्रैः प॒श्चा-द्वि॒श्वक॑र्मा-ऽऽदि॒त्यैरु॑त्तर॒तो यदे॒वमु॑त्तरवे॒दि-म्प्रो॒क्षति॑ दि॒ग्भ्य ए॒व त-द्यज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्या॒-न्प्र णु॑दत॒ इन्द्रो॒ यती᳚न्-थ्सालावृ॒केभ्यः॒ प्राय॑च्छ॒-त्ता-न्द॑क्षिण॒त उ॑त्तरवे॒द्या आ॑द॒न्॒ य-त्प्रोक्ष॑णीना-मु॒च्छिष्ये॑त॒ त-द्द॑क्षिण॒त उ॑त्तरवे॒द्यै नि न॑ये॒-द्यदे॒व तत्र॑ क्रू॒र-न्त-त्तेन॑ शमयति॒ य-न्द्वि॒ष्या-त्त-न्ध्या॑येच्छु॒चै वैन॑मर्पयति ॥ 38 ॥

(मि॒मी॒ते॒ - नाम॑ - ध्रु॒वा - ऽप॑ - शु॒चा - त्रीणि॑ च) ( आ7)

सोत्त॑रवे॒दिर॑ब्रवी॒-थ्सर्वा॒-न्मया॒ कामा॒न् व्य॑श्ञव॒थेति॒ ते दे॒वा अ॑कामय॒न्तासु॑रा॒-न्भ्रातृ॑व्यान॒भि भ॑वे॒मेति॒ ते॑-ऽजुहवु-स्सि॒ग्ं॒हीर॑सि सपत्नसा॒ही स्वाहेति॒ ते-ऽसु॑रा॒-न्भ्रातृ॑व्या-न॒भ्य॑भव॒-न्ते-ऽसु॑रा॒-न्भ्रातृ॑व्या-नभि॒भूया॑कामयन्त प्र॒जां-विँ॑न्देम॒हीति॒ ते॑-ऽजुहवु-स्सि॒ग्ं॒हीर॑सि सुप्रजा॒वनि॒-स्स्वाहेति॒ ते प्र॒जाम॑विन्दन्त॒ ते प्र॒जां-विँ॒त्त्वा- [प्र॒जां-विँ॒त्त्वा,अ॒का॒म॒य॒न्त॒ प॒शून्. ] 39

-ऽका॑मयन्त प॒शून्. वि॑न्देम॒हीति॒ ते॑-ऽजुहवु-स्सि॒ग्ं॒हीर॑सि रायस्पोष॒वनि॒-स्स्वाहेति॒ ते प॒शून॑विन्दन्त॒ ते प॒शून्. वि॒त्त्वा-ऽका॑मयन्त प्रति॒ष्ठां-विँ॑न्देम॒हीति॒ ते॑-ऽजुहवु-स्सि॒ग्ं॒ही-र॑स्यादित्य॒वनि॒-स्स्वाहेति॒ त इ॒मा-म्प्र॑ति॒ष्ठाम॑विन्दन्त॒ त इ॒मा-म्प्र॑ति॒ष्ठां-विँ॒त्त्वा-ऽका॑मयन्त दे॒वता॑ आ॒शिष॒ उपे॑या॒मेति॒ ते॑-ऽजुहवु-स्सि॒ग्ं॒हीर॒स्या व॑ह दे॒वा-न्दे॑वय॒ते [ ] 40

यज॑मानाय॒ स्वाहेति॒ ते दे॒वता॑ आ॒शिष॒ उपा॑य॒-न्पञ्च॒ कृत्वो॒ व्याघा॑रयति॒ पञ्चा᳚क्षरा प॒ङ्क्तिः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो य॒ज्ञमे॒वाव॑ रुन्धे ऽक्ष्ण॒या व्याघा॑रयति॒ तस्मा॑दक्ष्ण॒या प॒शवो-ऽङ्गा॑नि॒ प्रह॑रन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै भू॒तेभ्य॒स्त्वेति॒ स्रुच॒मुद्गृ॑ह्णाति॒ य ए॒व दे॒वा भू॒तास्तेषा॒-न्त-द्भा॑ग॒धेय॒-न्ताने॒व तेन॑ प्रीणाति॒ पौतु॑द्रवा-न्परि॒धी-न्परि॑ दधात्ये॒षां- [दधात्ये॒षाम्, लो॒कानां॒-विँधृ॑त्या] 41

-ँलो॒कानां॒-विँधृ॑त्या अ॒ग्नेस्त्रयो॒ ज्यायाग्ं॑सो॒ भ्रात॑र आस॒-न्ते दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं-वँह॑न्तः॒ प्रामी॑यन्त॒ सो᳚-ऽग्निर॑बिभेदि॒त्थं-वाँव स्य आर्ति॒मा-ऽरि॑ष्य॒तीति॒ स निला॑यत॒ स यां-वँन॒स्पति॒ष्वव॑स॒त्ता-म्पूतु॑द्रौ॒ यामोष॑धीषु॒ ताग्ं सु॑गन्धि॒तेज॑ने॒ या-म्प॒शुषु॒ ता-म्पेत्व॑स्यान्त॒रा शृङ्गे॒ त-न्दे॒वताः॒ प्रैष॑मैच्छ॒-न्तमन्व॑विन्द॒-न्त-म॑ब्रुव॒- [-म॑ब्रुवन्न्, उप॑ न॒ आ] 42

-न्नुप॑ न॒ आ व॑र्तस्व ह॒व्य-न्नो॑ व॒हेति॒ सो᳚-ऽब्रवी॒-द्वरं॑-वृँणै॒ यदे॒व गृ॑ही॒तस्याहु॑तस्य बहिःपरि॒धि स्कन्दा॒-त्तन्मे॒ भ्रातृ॑णा-म्भाग॒धेय॑-मस॒दिति॒ तस्मा॒-द्य-द्गृ॑ही॒तस्या-ऽहु॑तस्य बहिःपरि॒धि स्कन्द॑ति॒ तेषा॒-न्त-द्भा॑ग॒धेय॒-न्ताने॒व तेन॑ प्रीणाति॒ सो॑-ऽमन्यता-ऽस्थ॒न्वन्तो॑ मे॒ पूर्वे॒ भ्रात॑रः॒ प्रामे॑षता॒-ऽस्थानि॑ शातया॒ इति॒ स या- [स यानि॑, ] 43

-न्य॒स्थान्यशा॑तयत॒ त-त्पूतु॑द्र्व-भव॒-द्यन्मा॒ग्ं॒ समुप॑मृत॒-न्त-द्गुल्गु॑लु॒ यदे॒तान्-थ्स॑भां॒रान्-थ्स॒-म्भर॑त्य॒ग्निमे॒व त-थ्सम्भ॑रत्य॒ग्नेः पुरी॑ष-म॒सीत्या॑हा॒-ऽग्नेर्ह्ये॑त-त्पुरी॑षं॒-यँ-थ्स॑म्भा॒रा अथो॒ खल्वा॑हुरे॒ते वावैन॒-न्ते भ्रात॑रः॒ परि॑ शेरे॒ य-त्पौतु॑द्रवाः परि॒धय॒ इति॑ ॥ 44 ॥

(वि॒त्त्वा - दे॑वय॒त - ए॒षा - म॑ब्रुव॒न् - यानि॒ - चतु॑श्चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 8)

ब॒द्धमव॑ स्यति वरुणपा॒शादे॒वैने॑ मुञ्चति॒ प्रणे॑नेक्ति॒ मेद्ध्ये॑ ए॒वैने॑ करोति सावित्रि॒यर्चा हु॒त्वा ह॑वि॒र्धाने॒ प्र व॑र्तयति सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वैने॒ प्र व॑र्तयति॒ वरु॑णो॒ वा ए॒ष दु॒र्वागु॑भ॒यतो॑ ब॒द्धो यदक्ष॒-स्स यदु॒-थ्सर्जे॒-द्यज॑मानस्य गृ॒हा-न॒भ्युथ्स॑र्जे-थ्सु॒वाग्दे॑व॒ दुर्या॒ग्ं॒ आ व॒देत्या॑ह गृ॒हा वै दुर्या॒-श्शान्त्यै॒ प- [दुर्या॒-श्शान्त्यै॒ पत्नी᳚, उपा॑नक्ति॒] 45

-त्न्युपा॑नक्ति॒ पत्नी॒ हि सर्व॑स्य मि॒त्र-म्मि॑त्र॒त्वाय॒ यद्वै पत्नी॑ य॒ज्ञस्य॑ क॒रोति॑ मिथु॒न-न्तदथो॒ पत्नि॑या ए॒वैष य॒ज्ञस्या᳚-न्वार॒भों-ऽन॑वच्छित्त्यै॒ वर्त्म॑ना॒ वा अ॒न्वित्य॑ य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि जिघाग्ंसन्ति वैष्ण॒वीभ्या॑मृ॒ग्भ्यां-वँर्त्म॑नो र्जुहोति य॒ज्ञो वै विष्णु॑र्य॒ज्ञादे॒व रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति॒ यद॑द्ध्व॒र्यु-र॑न॒ग्ना-वाहु॑ति-ञ्जुहु॒या-द॒न्धो᳚-ऽद्ध्व॒र्यु-स्स्या॒-द्रक्षाग्ं॑सि य॒ज्ञग्ं ह॑न्यु॒र्॒- [य॒ज्ञग्ं ह॑न्युः, हिर॑ण्य-मु॒पास्य॑] 46

-हिर॑ण्य-मु॒पास्य॑ जुहोत्यग्नि॒वत्ये॒व जु॑होति॒ नान्धो᳚-ऽद्ध्व॒र्युर्भव॑ति॒ न य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि घ्नन्ति॒ प्राची॒ प्रेत॑मद्ध्व॒र-ङ्क॒ल्पय॑न्ती॒ इत्या॑ह सुव॒र्गमे॒वैने॑ लो॒क-ङ्ग॑मय॒त्यत्र॑ रमेथां॒-वँर्ष्म॑-न्पृथि॒व्या इत्या॑ह॒ वर्ष्म॒ ह्ये॑त-त्पृ॑थि॒व्या य-द्दे॑व॒यज॑न॒ग्ं॒ शिरो॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यद्ध॑वि॒र्धान॑-न्दि॒वो वा॑ विष्णवु॒त वा॑ पृथि॒व्या [पृथि॒व्याः, इत्या॒शीर्प॑दय॒र्चा] 47

इत्या॒शीर्प॑दय॒र्चा दक्षि॑णस्य हवि॒र्धान॑स्य मे॒थी-न्नि ह॑न्ति शीर्ष॒त ए॒व य॒ज्ञस्य॒ यज॑मान आ॒शिषो-ऽव॑ रुन्धे द॒ण्डो वा औ॑प॒रस्तृ॒तीय॑स्य हवि॒र्धान॑स्य वषट्का॒रे-णाक्ष॑-मच्छिन॒-द्यत्-तृ॒तीय॑-ञ्छ॒दिर्-ह॑वि॒र्धान॑यो-रुदाह्रि॒यते॑ तृ॒तीय॑स्य हवि॒र्धान॒स्याव॑रुद्ध्यै॒ शिरो॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यद्ध॑वि॒र्धानं॒-विँष्णो॑ र॒राट॑मसि॒ विष्णोः᳚ पृ॒ष्ठम॒सीत्या॑ह॒ तस्मा॑देताव॒द्धा शिरो॒ विष्यू॑तं॒-विँष्णो॒-स्स्यूर॑सि॒ विष्णो᳚र्ध्रु॒वम॒सीत्या॑ह वैष्ण॒वग्ं हि दे॒वत॑या हवि॒र्धानं॒-यँ-म्प्र॑थ॒म-ङ्ग्र॒न्थि-ङ्ग्र॑थ्नी॒याद्य-त्त-न्न वि॑स्र॒ग्ं॒ सये॒दमे॑हेनाद्ध्व॒र्युः प्रमी॑येत॒ तस्मा॒-थ्स वि॒स्रस्यः॑ ॥ 48 ॥

(पत्नी॑ -हन्यु-र्वा पृथि॒व्या-विष्यू॑तं॒-विँष्णोः॒-षड्विग्ं॑शतिश्च) (अ. 9)

दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इत्यभ्रि॒मा द॑त्ते॒ प्रसू᳚त्या अ॒श्विनो᳚ र्बा॒हुभ्या॒मित्या॑हा॒श्विनौ॒ हि दे॒वाना॑मद्ध्व॒र्यू आस्ता᳚-म्पू॒ष्णो हस्ता᳚भ्या॒मित्या॑ह॒ यत्यै॒ वज्र॑ इव॒ वा ए॒षा यदभ्रि॒रभ्रि॑रसि॒ नारि॑र॒सीत्या॑ह॒ शान्त्यै॒ काण्डे॑ काण्डे॒ वै क्रि॒यमा॑णे य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि जिघाग्ंसन्ति॒ परि॑लिखित॒ग्ं॒ रक्षः॒ परि॑लिखिता॒ अरा॑तय॒ इत्या॑ह॒ रक्ष॑सा॒-मप॑हत्या [रक्ष॑सा॒-मप॑हत्यै, इ॒दम॒हग्ं] 49

इ॒दम॒हग्ं रक्ष॑सो ग्री॒वा अपि॑ कृन्तामि॒ यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ य-ञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्म इत्या॑ह॒ द्वौ वाव पुरु॑षौ॒ य-ञ्चै॒व द्वेष्टि॒ यश्चै॑न॒-न्द्वेष्टि॒ तयो॑-रे॒वा-ऽन॑न्तराय-ङ्ग्री॒वाः कृ॑न्तति दि॒वे त्वा॒-ऽन्तरि॑क्षाय त्वा पृथि॒व्यै त्वेत्या॑है॒भ्य ए॒वैनां᳚-लोँ॒केभ्यः॒ प्रोक्ष॑ति प॒रस्ता॑-द॒र्वाची॒-म्प्रोक्ष॑ति॒ तस्मा᳚- [तस्मा᳚त्, प॒रस्ता॑-] 50

-त्प॒रस्ता॑-द॒र्वाची᳚-म्मनु॒ष्या॑ ऊर्ज॒मुप॑ जीवन्ति क्रू॒रमि॑व॒ वा ए॒त-त्क॑रोति॒ य-त्खन॑त्य॒पो-ऽव॑ नयति॒ शान्त्यै॒ यव॑मती॒रव॑ नय॒त्यूर्ग्वै यव॒ ऊर्गु॑दु॒बंर॑ ऊ॒र्जैवोर्ज॒ग्ं॒ सम॑र्धयति॒ यज॑मानेन॒ सम्मि॒तौदु॑बंरी भवति॒ यावा॑ने॒व यज॑मान॒स्ताव॑ती-मे॒वास्मि॒-न्नूर्ज॑-न्दधाति पितृ॒णाग्ं सद॑नम॒सीति॑ ब॒र्॒हिरव॑ स्तृणाति पितृदेव॒त्या᳚(1॒)ग्ग्॒- [पितृदेव॒त्या᳚म्, ह्ये॑त-द्यन्निखा॑तं॒-] 51

-ह्ये॑त-द्यन्निखा॑तं॒-यँ-द्ब॒र्॒हि-रन॑वस्तीर्य मिनु॒या-त्पि॑तृदेव॒त्या॑ निखा॑ता स्या-द्ब॒र्॒हि-र॑व॒स्तीर्य॑ मिनोत्य॒स्या-मे॒वैना᳚-म्मिनो॒त्यथो᳚ स्वा॒रुह॑-मे॒वैना᳚-ङ्करो॒त्यु-द्दिवग्ग्॑ स्तभा॒ना-ऽऽन्तरि॑क्ष-म्पृ॒णेत्या॑है॒षां-लोँ॒कानां॒-विँधृ॑त्यै द्युता॒नस्त्वा॑ मारु॒तो मि॑नो॒त्वित्या॑ह द्युता॒नो ह॑ स्म॒ वै मा॑रु॒तो दे॒वाना॒-मौदु॑बंरी-म्मिनोति॒ तेनै॒वै- [तेनै॒व, ए॒ना॒-म्मि॒नो॒ति॒ ब्र॒ह्म॒वनि॑-न्त्वा] 52

-ना᳚-म्मिनोति ब्रह्म॒वनि॑-न्त्वा क्षत्र॒वनि॒मित्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैत-द्घृ॒तेन॑ द्यावापृथिवी॒ आ पृ॑णेथा॒मित्यौदु॑बंर्या-ञ्जुहोति॒ द्यावा॑पृथि॒वी ए॒व रसे॑नानक्त्या॒-न्तम॒न्व-व॑स्रावयत्या॒न्तमे॒व यज॑मान॒-न्तेज॑सा-नक्त्यै॒न्द्रम॒सीति॑ छ॒दिरधि॒ नि द॑धात्यै॒न्द्रग्ं हि दे॒वत॑या॒ सदो॑ विश्वज॒नस्य॑ छा॒येत्या॑ह विश्वज॒नस्य॒ ह्ये॑षा छा॒या य-थ्सदो॒ नव॑छदि॒ [नव॑छदि, तेज॑स्कामस्य] 53

तेज॑स्कामस्य मिनुया-त्त्रि॒वृता॒ स्तोमे॑न॒ सम्मि॑त॒-न्तेज॑स्त्रि॒वृ-त्ते॑ज॒स्व्ये॑व भ॑व॒-त्येका॑दश-छदीन्द्रि॒यका॑म॒-स्यैका॑दशाक्षरा त्रि॒ष्टुगि॑न्द्रि॒य-न्त्रि॒ष्टुगि॑न्द्रिया॒व्ये॑व भ॑वति॒ पञ्च॑दशछदि॒ भ्रातृ॑व्यवतः पञ्चद॒शो वज्रो॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै स॒प्तद॑शछदि प्र॒जाका॑मस्य सप्तद॒शः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्या॒ एक॑विग्ंशतिछदि प्रति॒ष्ठाका॑म-स्यैकवि॒ग्ं॒श-स्स्तोमा॑ना-म्प्रति॒ष्ठा प्रति॑ष्ठित्या उ॒दरं॒-वैँ सद॒ ऊर्गु॑दु॒बंरो॑ मद्ध्य॒त औदु॑बंरी-म्मिनोति मद्ध्य॒त ए॒व प्र॒जाना॒मूर्ज॑-न्दधाति॒ तस्मा᳚- [तस्मा᳚त्, म॒द्ध्य॒त ऊ॒र्जा] 54

-न्मद्ध्य॒त ऊ॒र्जा भु॑ञ्जते यजमानलो॒के वै दक्षि॑णानि छ॒दीग्ंषि॑ भ्रातृव्यलो॒क उत्त॑राणि॒ दक्षि॑णा॒न्युत्त॑राणि करोति॒ यज॑मान-मे॒वा-य॑जमाना॒दुत्त॑र-ङ्करोति॒ तस्मा॒-द्यज॑मा॒नो-ऽय॑जमाना॒दुत्त॑रो ऽन्तर्व॒र्तान् क॑रोति॒ व्यावृ॑त्त्यै॒ तस्मा॒दर॑ण्य-म्प्र॒जा उप॑ जीवन्ति॒ परि॑ त्वा गिर्वणो॒ गिर॒ इत्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैतदिन्द्र॑स्य॒ स्यूर॒सीन्द्र॑स्य ध्रु॒वम॒सीत्या॑है॒न्द्रग्ं हि दे॒वत॑या॒ सदो॒ य-म्प्र॑थ॒म-ङ्ग्र॒न्थि-ङ्ग्र॑थ्नी॒याद्य-त्त-न्न वि॑स्र॒ग्ं॒ सये॒दमे॑हेनाद्ध्व॒र्युः प्रमी॑येत॒ तस्मा॒-थ्स वि॒स्रस्यः॑ ॥ 55 ॥

(अप॑हत्यै॒ - तस्मा᳚त् - पितृदेव॒त्यं॑ - तेनै॒व - नव॑छदि॒ - तस्मा॒थ् - सदः॒ - पञ्च॑दश च) (अ. 10)

शिरो॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यद्ध॑वि॒र्धान॑-म्प्रा॒णा उ॑पर॒वा ह॑वि॒र्धाने॑ खायन्ते॒ तस्मा᳚-च्छी॒र्॒ष-न्प्रा॒णा अ॒धस्ता᳚-त्खायन्ते॒ तस्मा॑-द॒धस्ता᳚-च्छी॒र्ष्णः प्रा॒णा र॑क्षो॒हणो॑ वलग॒हनो॑ वैष्ण॒वा-न्ख॑ना॒मीत्या॑ह वैष्ण॒वा हि दे॒वत॑योपर॒वा असु॑रा॒ वै नि॒र्यन्तो॑ दे॒वाना᳚-म्प्रा॒णेषु॑ वल॒गा-न्न्य॑खन॒-न्ता-न्बा॑हुमा॒त्रे-ऽन्व॑विन्द॒-न्तस्मा᳚-द्बाहुमा॒त्राः खा॑यन्त इ॒दम॒ह-न्तं-वँ॑ल॒ग-मुद्व॑पामि॒ [ ] 56

य-न्नः॑ समा॒नो यमस॑मानो निच॒खानेत्या॑ह॒ द्वौ वाव पुरु॑षौ॒ यश्चै॒व स॑मा॒नो यश्चास॑मानो॒ यमे॒वास्मै॒ तौ व॑ल॒ग-न्नि॒खन॑त॒स्त-मे॒वोद्व॑पति॒ सन्तृ॑णत्ति॒ तस्मा॒-थ्सन्तृ॑ण्णा अन्तर॒तः प्रा॒णा न स-म्भि॑नत्ति॒ तस्मा॒-दस॑भिन्न्नाः प्रा॒णा अ॒पो-ऽव॑ नयति॒ तस्मा॑-दा॒र्द्रा अ॑न्तर॒तः प्रा॒णा यव॑मती॒-रव॑ नय॒- [-रव॑ नयति, ऊर्ग्वै] 57

-त्यूर्ग्वै यवः॑ प्रा॒णा उ॑पर॒वाः प्रा॒णेष्वे॒वोर्ज॑-न्दधाति ब॒र्॒हिरव॑ स्तृणाति॒ तस्मा᳚ल्लोम॒शा अ॑न्तर॒तः प्रा॒णा आज्ये॑न॒ व्याघा॑रयति॒ तेजो॒ वा आज्य॑-म्प्रा॒णा उ॑पर॒वाः प्रा॒णेष्वे॒व तेजो॑ दधाति॒ हनू॒ वा ए॒ते य॒ज्ञस्य॒ यद॑धि॒षव॑णे॒ न स-न्तृ॑ण॒त्त्य स॑तृंण्णे॒ हि हनू॒ अथो॒ खलु॑ दीर्घसो॒मे स॒तृन्द्ये॒ धृत्यै॒ शिरो॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यद्ध॑वि॒र्धान॑- [यद्ध॑वि॒र्धान᳚म्, प्रा॒णा उ॑पर॒वा हनू॑] 58

-म्प्रा॒णा उ॑पर॒वा हनू॑ अधि॒षव॑णे जि॒ह्वा चर्म॒ ग्रावा॑णो॒ दन्ता॒ मुख॑माहव॒नीयो॒ नासि॑को-त्तरवे॒दि-रु॒दर॒ग्ं॒ सदो॑ य॒दा खलु॒ वै जि॒ह्वया॑ द॒थ्स्वधि॒ खाद॒त्यथ॒ मुख॑-ङ्गच्छति य॒दा मुख॒-ङ्गच्छ॒त्यथो॒दर॑-ङ्गच्छति॒ तस्मा᳚द्धवि॒र्धाने॒ चर्म॒न्नधि॒ ग्राव॑भिरभि॒षुत्या॑-ऽऽहव॒नीये॑ हु॒त्वा प्र॒त्यञ्चः॑ प॒रेत्य॒ सद॑सि भक्षयन्ति॒ यो वै वि॒राजो॑ यज्ञमु॒खे दोहं॒-वेँद॑ दु॒ह ए॒वै ना॑मि॒यं-वैँ वि॒रा-ट्तस्यै॒ त्वक्चर्मोधो॑-ऽधि॒षव॑णे॒ स्तना॑ उपर॒वा ग्रावा॑णो व॒थ्सा ऋ॒त्विजो॑ दुहन्ति॒ सोमः॒ पयो॒ य ए॒वं-वेँद॑ दु॒ह ए॒वैना᳚म् ॥ 59 ॥

(व॒पा॒मि॒-यव॑मती॒रव॑ नयति-हवि॒र्धान॑-मे॒व-त्रयो॑विग्ंशतिश्च) (अ. 11)

(यदु॒भौ - दे॑वासु॒राः मि॒थ - स्तेषाग्ं॑ - सुव॒र्गं - ँयद्वा अनी॑शानः - पु॒रोह॑विषि॒ - तेभ्यः॒ - सोत्त॑रवे॒दि - र्ब॒द्धन् - दे॒वस्या-ऽभ्रिं॒-वँज्रः - शिरो॒ वा - एका॑दश )

(यदु॒भा - वित्या॑ह दे॒वानां᳚ - ँय॒ज्ञो दे॒वेभ्यो॒ - न रथा॑य॒ - यज॑मानाय - प॒रस्ता॑द॒र्वाची॒ - न्नव॑ पञ्चा॒शत्)

(यदु॒भौ, दु॒ह ए॒वैना᳚म्)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां षष्ठकाण्डे द्वितीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥