কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযা-ন্দ্বিতীযকাণ্ডে চতুর্থঃ প্রশ্নঃ - ইষ্টিবিধানং
ও-ন্নমঃ পরমাত্মনে, শ্রী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্রী গুরুভ্যো নমঃ । হ॒রিঃ॒ ওম্ ॥
দে॒বা ম॑নু॒ষ্যাঃ᳚ পি॒তর॒স্তে᳚-ঽন্যত॑ আস॒ন্নসু॑রা॒ রক্ষাগ্ং॑সি পিশা॒চাস্তে᳚ ঽন্যত॒স্তেষা᳚-ন্দে॒বানা॑মু॒ত যদল্পং॒-লোঁহি॑ত॒মকু॑র্ব॒-ন্ত-দ্রক্ষাগ্ং॑সি॒ রাত্রী॑ভিরসুভ্ন॒-ন্তান্-থ্সু॒ব্ধা-ন্মৃ॒তান॒ভি ব্যৌ᳚চ্ছ॒-ত্তে দে॒বা অ॑বিদু॒র্যো বৈ নো॒-ঽয-ম্ম্রি॒যতে॒ রক্ষাগ্ং॑সি॒ বা ই॒ম-ঙ্ঘ্ন॒ন্তীতি॒ তে রক্ষা॒গ্॒স্যুপা॑মন্ত্রযন্ত॒ তান্য॑ব্রুব॒ন্. বরং॑-বৃঁণামহৈ॒ য- [যত্, অসু॑রা॒ন্ জযা॑ম॒] 1
-দসু॑রা॒ন্ জযা॑ম॒ তন্নঃ॑ স॒হাস॒দিতি॒ ততো॒ বৈ দে॒বা অসু॑রানজয॒-ন্তে-ঽসু॑রান্ জি॒ত্বারক্ষা॒গ্॒স্যপা॑নুদন্ত॒ তানি॒ রক্ষা॒গ্॒স্যনৃ॑তম ক॒র্তেতি॑ সম॒ন্ত-ন্দে॒বা-ন্পর্য॑বিশ॒-ন্তে দে॒বা অ॒গ্নাব॑নাথন্ত॒ তে᳚-ঽগ্নযে॒ প্রব॑তে পুরো॒ডাশ॑ম॒ষ্টাক॑পাল॒-ন্নির॑বপন্ন॒গ্নযে॑ বিবা॒ধব॑তে॒-ঽগ্নযে॒ প্রতী॑কবতে॒ যদ॒গ্নযে॒ প্রব॑তে নি॒রব॑প॒ন্॒. যান্যে॒ব পু॒রস্তা॒-দ্রক্ষা॒গ্॒- [পু॒রস্তা॒-দ্রক্ষা॒গ্ং॑সি, আ॒স॒ন্তানি॒ তেন॒] 2
-স্যাস॒ন্তানি॒ তেন॒ প্রাণু॑দন্ত॒ যদ॒গ্নযে॑ বিবা॒ধব॑তে॒ যান্যে॒বাভিতো॒ রক্ষা॒গ্॒স্যাস॒-ন্তানি॒ তেন॒ ব্য॑বাধন্ত॒ যদ॒গ্নযে॒ প্রতী॑কবতে॒ যান্যে॒ব প॒শ্চা-দ্রক্ষা॒গ্॒স্যাস॒-ন্তানি॒ তেনাপা॑নুদন্ত॒ ততো॑ দে॒বা অভ॑ব॒-ন্পরাসু॑রা॒ যো ভ্রাতৃ॑ব্যবা॒ন্-থ্স্যা-থ্স স্পর্ধ॑মান এ॒তযেষ্ট্যা॑ যজেতা॒গ্নযে॒ প্রব॑তে পুরো॒ডাশ॑ম॒ষ্টাক॑পাল॒-ন্নির্ব॑পেদ॒গ্নযে॑ বিবা॒ধব॑তে॒- [বিবা॒ধব॑তে॒, অ॒গ্নযে॒ প্রতী॑কবতে॒] 3
-ঽগ্নযে॒ প্রতী॑কবতে॒ যদ॒গ্নযে॒ প্রব॑তে নি॒র্বপ॑তি॒ য এ॒বাস্মা॒চ্ছ্রেযা॒ন্-ভ্রাতৃ॑ব্য॒স্ত-ন্তেন॒ প্রণু॑দতে॒ যদ॒গ্নযে॑ বিবা॒ধব॑তে॒ য এ॒বৈনে॑ন স॒দৃন্ত-ন্তেন॒ বি বা॑ধতে॒ যদ॒গ্নযে॒ প্রতী॑কবতে॒ য এ॒বাস্মা॒-ত্পাপী॑যা॒-ন্ত-ন্তেনাপ॑ নুদতে॒ প্র শ্রেযাগ্ং॑স॒-ম্ভ্রাতৃ॑ব্য-ন্নুদ॒তেতি॑ স॒দৃশ॑-ঙ্ক্রামতি॒ নৈন॒-ম্পাপী॑যানাপ্নোতি॒ য এ॒বং ঁবি॒দ্বানে॒তযেষ্ট্যা॒ যজ॑তে ॥ 4 ॥
(বৃ॒ণা॒ম॒হৈ॒ যত্ - পু॒রস্তা॒-দ্রক্ষাগ্ং॑সি- বপেদ॒গ্নযে॑ বিবা॒ধব॑ত - এ॒বং - চ॒ত্বারি॑ চ) (অ. 1)
দে॒বা॒সু॒রা-স্সংযঁ॑ত্তা আস॒-ন্তে দে॒বা অ॑ব্রুব॒ন্॒. যো নো॑ বী॒র্যা॑বত্তম॒স্তমনু॑ স॒মার॑ভামহা॒ ইতি॒ ত ইন্দ্র॑মব্রুব॒-ন্ত্বং-বৈঁ নো॑ বী॒র্যা॑বত্তমো-ঽসি॒ ত্বামনু॑ স॒মার॑ভামহা॒ ইতি॒ সো᳚-ঽব্রবী-ত্তি॒স্রো ম॑ ই॒মাস্ত॒নুবো॑ বী॒র্যা॑বতী॒স্তাঃ প্রী॑ণী॒তাথা-সু॑রান॒ভি ভ॑বিষ্য॒থেতি॒ তা বৈ ব্রূ॒হীত্য॑ব্রুবন্নি॒যমগ্ং॑ হো॒মুগি॒যং-বিঁ॑মৃ॒ধেয-মি॑ন্দ্রি॒যাব॒তী- [-মি॑ন্দ্রি॒যাব॒তী, ইত্য॑ব্রবী॒ত্ত] 5
-ত্য॑ব্রবী॒ত্ত ইন্দ্রা॑যাগ্ং হো॒মুচে॑ পুরো॒ডাশ॒মেকা॑দশকপাল॒-ন্নির॑বপ॒ন্নিন্দ্রা॑য বৈমৃ॒ধাযে-ন্দ্রা॑যেন্দ্রি॒যাব॑তে॒ যদিন্দ্রা॑যাগ্ং হো॒মুচে॑ নি॒রব॑প॒ন্নগ্ংহ॑স এ॒ব তেনা॑মুচ্যন্ত॒ যদিন্দ্রা॑য বৈ মৃ॒ধায॒ মৃধ॑ এ॒ব তেনাপা᳚ঘ্নত॒যদিন্দ্রা॑যেন্দ্রি॒যাব॑ত ইন্দ্রি॒যমে॒ব তেনা॒-ঽঽত্মন্ন॑দধত॒ ত্রয॑স্ত্রিগ্ংশত্কপাল-ম্পুরো॒ডাশ॒-ন্নির॑বপ॒-ন্ত্রয॑স্ত্রিগ্ংশ॒দ্বৈ দে॒বতা॒স্তা ইন্দ্র॑ আ॒ত্মন্ননু॑ স॒মার॑ভংযঁত॒ ভূত্যৈ॒ [ভূত্যৈ᳚, তাং-বাঁব] 6
তাং-বাঁব দে॒বা বিজি॑তি-মুত্ত॒মা-মসু॑রৈ॒-র্ব্য॑জযন্ত॒যো ভ্রাতৃ॑ব্যবা॒ন্থ্- স্যা-থ্স স্পর্ধ॑মান এ॒তযেষ্ট্যা॑ যজে॒তেন্দ্রা॑যাগ্ং হো॒মুচে॑ পুরো॒ডাশ॒মেকা॑দশকপাল॒-ন্নির্ব॑পে॒দিন্দ্রা॑য বৈমৃ॒ধাযেন্দ্রা॑যেন্দ্রি॒যাব॒তে-ঽগ্ং হ॑সা॒ বা এ॒ষ গৃ॑হী॒তো যস্মা॒চ্ছ্রেযা॒-ন্ভ্রাতৃ॑ব্যো॒যদিন্দ্রা॑যাগ্ং হো॒মুচে॑ নি॒র্বপ॒ত্যগ্ংহ॑স এ॒ব তেন॑ মুচ্যতেমৃ॒ধা বা এ॒ষো॑-ঽভিষ॑ণ্ণো॒ যস্মা᳚-থ্সমা॒নেষ্ব॒ন্য-শ্শ্রেযা॑নু॒তা- [শ্রেযা॑নু॒ত, অ-ঽভ্রা॑তৃব্যো॒] 7
-ঽভ্রা॑তৃব্যো॒ যদিন্দ্রা॑য বৈমৃ॒ধায॒ মৃধ॑ এ॒ব তেনাপ॑ হতে॒যদিন্দ্রা॑যেন্দ্রি॒যাব॑ত ইন্দ্রি॒যমে॒ব তেনা॒ত্ম-ন্ধ॑ত্তে॒ ত্রয॑স্ত্রিগ্ংশত্কপাল-ম্পুরো॒ডাশ॒-ন্নির্ব॑পতি॒ ত্রয॑স্ত্রিগ্ংশ॒দ্বৈ দে॒বতা॒স্তা এ॒ব যজ॑মান আ॒ত্মন্ননু॑ স॒মার॑ভংযঁতে॒ ভূত্যৈ॒ সা বা এ॒ষা বিজি॑তি॒র্নামেষ্টি॒র্য এ॒বং-বিঁ॒দ্বানে॒তযেষ্ট্যা॒ যজ॑ত উত্ত॒মামে॒ব বিজি॑তি॒-ম্ভ্রাতৃ॑ব্যেণ॒ বি জ॑যতে ॥ 8 ॥
(ই॒ন্দ্রি॒যাব॑তী॒ - ভূত্যা॑ - উ॒তৈ - কা॒ন্ন প॑ঞ্চা॒শচ্চ॑) (অ. 2)
দে॒বা॒সু॒রা-স্সংযঁ॑ত্তা আস॒-ন্তেষা᳚-ঙ্গায॒ত্র্যোজো॒ বল॑মিন্দ্রি॒যং-বীঁ॒র্য॑-ম্প্র॒জা-ম্প॒শূন্-থ্স॒গৃংহ্যা॒ ঽঽদাযা॑-প॒ক্রম্যা॑তিষ্ঠ॒-ত্তে॑-ঽমন্যন্ত যত॒রান্. বা ই॒যমু॑পাব॒র্থ্স্যতি॒ ত ই॒দ-ম্ভ॑বিষ্য॒ন্তীতি॒ তাং-ব্যঁ॑হ্বযন্ত॒ বিশ্ব॑কর্ম॒ন্নিতি॑ দে॒বা দাভীত্যসু॑রা॒-স্সা নান্য॑ত॒রাগ্শ্চ॒-নোপাব॑র্তত॒ তে দে॒বা এ॒ত-দ্যজু॑রপশ্য॒ন্নোজো॑-ঽসি॒ সহো॑-ঽসি॒ বল॑মসি॒ [বল॑মসি, ভ্রাজো॑-ঽসি] 9
ভ্রাজো॑-ঽসি দে॒বানা॒-ন্ধাম॒ নামা॑-ঽসি॒ বিশ্ব॑মসি বি॒শ্বাযু॒-স্সর্ব॑মসি স॒র্বাযু॑রভি॒ভূরিতি॒ বাব দে॒বা অসু॑রাণা॒মোজো॒ বল॑মিন্দ্রি॒যং-বীঁ॒র্য॑-ম্প্র॒জা-ম্প॒শূন॑বৃঞ্জত॒ য-দ্গা॑য॒ত্র্য॑প॒ক্রম্যাতি॑ষ্ঠ॒-ত্তস্মা॑দে॒তা-ঙ্গা॑য॒ত্রীতীষ্টি॑মাহু-স্সংবঁথ্স॒রো বৈ গা॑য॒ত্রী সং॑বঁথ্স॒রো বৈ তদ॑প॒ক্রম্যা॑তিষ্ঠ॒-দ্যদে॒তযা॑ দে॒বা অসু॑রাণা॒মোজো॒ বল॑মিন্দ্রি॒যং-বীঁ॒র্য॑- [বল॑মিন্দ্রি॒যং-বীঁ॒র্য᳚ম্, প্র॒জা-ম্প॒শূ-] 10
11
-ম্প্র॒জা-ম্প॒শূ-নবৃ॑ঞ্জত॒ তস্মা॑দে॒তাগ্ং সং॑বঁ॒র্গ ইতীষ্টি॑মাহু॒র্যো ভ্রাতৃ॑ব্যবা॒ন্থ্স্যা-থ্সস্পর্ধ॑মান এ॒তযেষ্ট্যা॑ যজেতা॒গ্নযে॑ সংবঁ॒র্গায॑ পুরো॒ডাশ॑ম॒ষ্টাক॑পাল॒-ন্নির্ব॑পে॒ত্তগ্ংশৃ॒তমাস॑ন্নমে॒তেন॒ যজু॑ষা॒-ঽভি মৃ॑শে॒দোজ॑ এ॒ব বল॑মিন্দ্রি॒যং-বীঁ॒র্য॑-ম্প্র॒জা-ম্প॒শূ-ন্ভ্রাতৃ॑ব্যস্য বৃঙ্ক্তে॒ ভব॑ত্যা॒ত্মনা॒ পরা᳚স্য॒ ভ্রাতৃ॑ব্যো ভবতি ॥ 11
(বল॑মস্যে॒ - তযা॑ দে॒বা অসু॑রাণা॒মোজো॒ বল॑মিন্দ্রি॒যং-বীঁ॒র্যং॑ - পঞ্চ॑চত্বারিগ্ংশচ্চ) (অ. 3)
প্র॒জাপ॑তিঃ প্র॒জা অ॑সৃজত॒ তা অ॑স্মা-থ্সৃ॒ষ্টাঃ পরা॑চীরায॒-ন্তা যত্রাব॑স॒-ন্ততো॑ গ॒র্মুদুদ॑তিষ্ঠ॒-ত্তা বৃহ॒স্পতি॑শ্চা॒ন্ববৈ॑তা॒গ্ং॒ সো᳚-ঽব্রবী॒-দ্বৃহ॒স্পতি॑র॒নযা᳚ ত্বা॒ প্রতি॑ষ্ঠা॒ন্যথ॑ ত্বা প্র॒জা উ॒পাব॑র্থ্স্য॒ন্তীতি॒ ত-ম্প্রাতি॑ষ্ঠ॒-ত্ততো॒ বৈ প্র॒জাপ॑তি-ম্প্র॒জা উ॒পাব॑র্তন্ত॒ যঃ প্র॒জাকা॑ম॒-স্স্যা-ত্তস্মা॑ এ॒ত-ম্প্রা॑জাপ॒ত্য-ঙ্গা᳚র্মু॒ত-ঞ্চ॒রু-ন্নির্ব॑পে-ত্প্র॒জাপ॑তি- [-নির্ব॑পে-ত্প্র॒জাপ॑তিম্, এ॒ব স্বেন॑] 12
-মে॒ব স্বেন॑ ভাগ॒ধেযে॒নোপ॑ ধাবতি॒ স এ॒বাস্মৈ᳚ প্র॒জা-ম্প্রজ॑নযতিপ্র॒জাপ॑তিঃ প॒শূন॑সৃজত॒ তে᳚-ঽস্মা-থ্সৃ॒ষ্টাঃ পরা᳚ঞ্চ আয॒-ন্তে যত্রাব॑স॒-ন্ততো॑ গ॒র্মুদুদ॑তিষ্ঠ॒-ত্তা-ন্পূ॒ষা চা॒ন্ববৈ॑তা॒গ্ং॒ সো᳚-ঽব্রবী-ত্পূ॒ষা-ঽনযা॑ মা॒ প্রতি॒ষ্ঠাথ॑ ত্বা প॒শব॑ উ॒পাব॑র্থ্স্য॒ন্তীতি॒ মা-ম্প্রতি॒ষ্ঠেতি॒ সোমো᳚-ঽব্রবী॒-ন্মম॒ বা [-মম॒ বৈ, অ॒কৃ॒ষ্ট॒প॒চ্যমিত্যু॒ভৌ] 13
অ॑কৃষ্টপ॒চ্যমিত্যু॒ভৌ বা॒-ম্প্রতি॑ষ্ঠা॒নীত্য॑ব্রবী॒-ত্তৌ প্রাতি॑ষ্ঠ॒-ত্ততো॒ বৈ প্র॒জাপ॑তি-ম্প॒শব॑ উ॒পাব॑র্তন্ত॒ যঃ প॒শুকা॑ম॒-স্স্যা-ত্তস্মা॑ এ॒তগ্ং সো॑মাপৌ॒ষ্ণ-ঙ্গা᳚র্মু॒ত-ঞ্চ॒রু-ন্নির্ব॑পে-থ্সোমাপূ॒ষণা॑বে॒ব স্বেন॑ ভাগ॒ধেযে॒নোপ॑ ধাবতি॒ তাবে॒বাস্মৈ॑ প॒শূ-ন্প্রজ॑নযত॒-স্সোমো॒ বৈ রে॑তো॒ধাঃ পূ॒ষা প॑শূ॒না-ম্প্র॑জনযি॒তা সোম॑ এ॒বাস্মৈ॒ রেতো॒ দধা॑তি পূ॒ষা প॒শূ-ন্প্রজ॑নযতি ॥ 14 ॥
(ব॒পে॒-ত্প্র॒জাপ॑তিং॒ - ঁবৈ - দধা॑তি পূ॒ষা - ত্রীণি॑ চ) (অ. 4)
অগ্নে॒ গোভি॑র্ন॒ আ গ॒হীন্দো॑ পু॒ষ্ট্যা জু॑ষস্ব নঃ । ইন্দ্রো॑ ধ॒র্তা গৃ॒হেষু॑ নঃ ॥ স॒বি॒তা য-স্স॑হ॒স্রিয॒-স্স নো॑ গৃ॒হেষু॑ রারণত্ । আ পূ॒ষা এ॒ত্বা বসু॑ ॥ ধা॒তা দ॑দাতু নো র॒যিমীশা॑নো॒ জগ॑ত॒স্পতিঃ॑ । স নঃ॑ পূ॒র্ণেন॑ বাবনত্ ॥ ত্বষ্টা॒ যো বৃ॑ষ॒ভো বৃষা॒ স নো॑ গৃ॒হেষু॑ রারণত্ । স॒হস্রে॑ণা॒যুতে॑ন চ ॥ যেন॑ দে॒বা অ॒মৃত॑- [অ॒মৃত᳚ম্, দী॒র্ঘগ্গ্ শ্রবো॑ দি॒ব্যৈর॑যন্ত ।] 15
-ন্দী॒র্ঘগ্গ্ শ্রবো॑ দি॒ব্যৈর॑যন্ত । রায॑স্পোষ॒ ত্বম॒স্মভ্য॒-ঙ্গবা᳚ঙ্কু॒ল্মি-ঞ্জী॒বস॒ আ যু॑বস্ব ॥ অ॒গ্নি র্গৃ॒হপ॑তি॒-স্সোমো॑ বিশ্ব॒বনিঃ॑ সবি॒তা সু॑মে॒ধা-স্স্বাহা᳚ ॥ অগ্নে॑ গৃহপতে॒ যস্তে॒ ঘৃত্যো॑ ভা॒গস্তেন॒ সহ॒ ওজ॑ আ॒ক্রম॑মাণায ধেহি॒ শ্রৈষ্ঠ্যা᳚ত্প॒থো মা যো॑ষ-ম্মূ॒র্ধা ভূ॑যাস॒গ্গ্॒ স্বাহা᳚ ॥ 16 ॥
(অ॒মৃত॑ - ম॒ষ্টাত্রিগ্ং॑শচ্চ) (অ. 5)
চি॒ত্রযা॑ যজেত প॒শুকা॑ম ই॒যং-বৈঁ চি॒ত্রা যদ্বা অ॒স্যাং-বিঁশ্ব॑-ম্ভূ॒তমধি॑ প্র॒জায॑তে॒ তে নে॒যঞ্চি॒ত্রা য এ॒বং-বিঁ॒দ্বাগ্ শ্চি॒ত্রযা॑ প॒শুকা॑মো॒ যজ॑তে॒ প্র প্র॒জযা॑ প॒শুভি॑ র্মিথু॒নৈ র্জা॑যতে॒ প্রৈবাগ্নে॒যেন॑ বাপযতি॒ রেতঃ॑ সৌ॒ম্যেন॑ দধাতি॒ রেত॑ এ॒ব হি॒ত-ন্ত্বষ্টা॑ রূ॒পাণি॒ বি ক॑রোতিসারস্ব॒তৌ ভ॑বত এ॒তদ্বৈ দৈব্য॑-ম্মিথু॒ন-ন্দৈব্য॑মে॒বাস্মৈ॑ [-দৈব্য॑মে॒বাস্মৈ᳚, মি॒থু॒ন-ম্ম॑দ্ধ্য॒তো] 17
মিথু॒ন-ম্ম॑দ্ধ্য॒তো দ॑ধাতি॒ পুষ্ট্যৈ᳚ প্র॒জন॑নায সিনীবা॒ল্যৈ চ॒রুর্ভ॑বতি॒ বাগ্বৈ সি॑নীবা॒লী পুষ্টিঃ॒ খলু॒ বৈ বাক্পুষ্টি॑মে॒ব বাচ॒মুপৈ᳚ত্যৈ॒ন্দ্র উ॑ত্ত॒মো ভ॑বতি॒ তেনৈ॒ব তন্মি॑থু॒নগ্ং স॒প্তৈতানি॑ হ॒বীগ্ংষি॑ ভবন্তি স॒প্ত গ্রা॒ম্যাঃ প॒শবঃ॑ স॒প্তার॒ণ্যা-স্স॒প্ত ছন্দাগ্॑স্যু॒-ভয॒স্যা-ব॑রুদ্ধ্যা॒ অথৈ॒তা আহু॑তী র্জুহোত্যে॒তে বৈ দে॒বাঃ পুষ্টি॑পতয॒স্ত এ॒বা স্মি॒-ন্পুষ্টি॑-ন্দধতি॒ পুষ্য॑তি প্র॒জযা॑ প॒শুভি॒রথো॒ যদে॒তা আহু॑তী র্জু॒হোতি॒ প্রতি॑ষ্ঠিত্যৈ ॥ 18 ॥
(অ॒স্মৈ॒ - ত এ॒ব - দ্বাদ॑শ চ) (অ. 6)
মা॒রু॒তম॑সি ম॒রুতা॒মোজো॒-ঽপা-ন্ধারা᳚-ম্ভিন্ধি র॒ময॑ত মরুত-শ্শ্যে॒নমা॒যিন॒-ম্মনো॑জব সং॒-বৃঁষ॑ণগ্ং সুবৃ॒ক্তিম্ ॥ যেন॒ শর্ধ॑ উ॒গ্রমব॑-সৃষ্ট॒মেতি॒ তদ॑শ্বিনা॒ পরি॑ ধত্তগ্গ্ স্ব॒স্তি । পু॒রো॒বা॒তো বর্ষ॑ঞ্জি॒ন্বরা॒বৃ-থ্স্বাহা॑ বা॒তাবদ্- বর্ষ॑ন্নু॒গ্ররা॒বৃ-থ্স্বাহা᳚ স্ত॒নয॒ন্ বর্ষ॑-ন্ভী॒মরা॒বথ্স্বাহা॑ ঽনশ॒ন্য॑ব॒স্ফূর্জ॑ন্-দি॒দ্যু-দ্বর্ষ॑ন্-ত্বে॒ষরা॒বৃ-থ্স্বাহা॑ ঽতিরা॒ত্রং॒-বঁর্ষ॑-ন্পূ॒র্তিরা॒বৃ- [-পূ॒র্তিরা॒বৃত্, স্বাহা॑ ব॒হু] 19
-থ্স্বাহা॑ ব॒হু হা॒যম॑বৃষা॒দিতি॑ শ্রু॒তরা॒বৃ-থ্স্বাহা॒ ঽঽতপ॑তি॒ বর্ষ॑ন্-বি॒রাডা॒বৃ-থ্স্বাহা॑ ঽব॒স্ফূর্জ॑ন্-দি॒দ্যু-দ্বর্ষ॑-ন্ভূ॒তরা॒বৃ-থ্স্বাহা॒মান্দা॒ বাশা॒-শ্শুন্ধ্যূ॒রজি॑রাঃ । জ্যোতি॑ষ্মতী॒-স্তম॑স্বরী॒-রুন্দ॑তী॒-স্সুফে॑নাঃ । মিত্র॑ভৃতঃ॒, ক্ষত্র॑ভৃত॒-স্সুরা᳚ষ্ট্রা ই॒হ মা॑-ঽবত ॥বৃষ্ণো॒ অশ্ব॑স্য স॒ন্দান॑মসি॒ বৃষ্ট্যৈ॒ ত্বোপ॑ নহ্যামি ॥ 20 ॥
(পূ॒র্তিরা॒বৃ-দ্- দ্বিচ॑ত্বারিগ্ংশচ্চ) (অ. 7)
দেবা॑ বসব্যা॒ অগ্নে॑ সোম সূর্য ॥ দেবা᳚-শ্শর্মণ্যা॒ মিত্রা॑বরুণা-ঽর্যমন্ন্ ॥ দেবা᳚-স্সপীত॒যো ঽপা᳚-ন্নপাদাশুহেমন্ন্ । উ॒দ্নো দ॑ত্তোদ॒ধি-ম্ভি॑ন্ত্ত দি॒বঃ প॒র্জন্যা॑দ॒ন্তরি॑ক্ষাত্-পৃথি॒ব্যাস্ততো॑ নো॒ বৃষ্ট্যা॑-ঽবত ॥ দিবা॑ চি॒ত্তমঃ॑ কৃণ্বন্তি প॒র্জন্যে॑নো-দবা॒হেন॑ । পৃ॒থি॒বীং-যঁ-দ্ব্যু॒ন্দন্তি॑ ॥ আয-ন্নরঃ॑ সু॒দান॑বো দদা॒শুষে॑ দি॒বঃ কোশ॒মচু॑চ্যবুঃ । বি প॒র্জন্যা᳚-স্সৃজন্তি॒ রোদ॑সী॒ অনু॒ ধন্ব॑না যন্তি [ ] 21
বৃ॒ষ্টযঃ॑ ॥ উদী॑রযথা মরুত-স্সমুদ্র॒তো যূ॒যং-বৃঁ॒ষ্টিং-বঁ॑র্ষযথা পুরীষিণঃ । ন বো॑ দস্রা॒ উপ॑ দস্যন্তি ধে॒নব॒-শ্শুভং॑-যাঁ॒তামনু॒ রথা॑ অবৃথ্সত ॥ সৃ॒জা বৃ॒ষ্টি-ন্দি॒ব আ-ঽদ্ভি-স্স॑মু॒দ্র-ম্পৃ॑ণ ॥ অ॒ব্জা অ॑সি প্রথম॒জা বল॑মসি সমু॒দ্রিয᳚ম্ ॥ উন্ন॑ম্ভয পৃথি॒বী-ম্ভি॒ন্ধীদ-ন্দি॒ব্য-ন্নভঃ॑ । উ॒দ্নো দি॒ব্যস্য॑ নো দে॒হীশা॑নো॒ বিসৃ॑জা॒ দৃতি᳚ম্ ॥ যে দে॒বা দি॒বিভা॑গা॒ যে᳚-ঽন্তরি॑ক্ষ ভাগা॒ যে পৃ॑থি॒বি ভা॑গাঃ । ত ই॒মং-যঁ॒জ্ঞম॑বন্তু॒ ত ই॒দ-ঙ্ক্ষেত্র॒মা বি॑শন্তু॒ ত ই॒দ-ঙ্ক্ষেত্র॒মনু॒ বি বি॑শন্তু ॥ 22 ॥
(য॒ন্তি॒ - দে॒বা - বিগ্ং॑শ॒তিশ্চ॑) (অ. 8)
মা॒রু॒তম॑সি ম॒রুতা॒মোজ॒ ইতি॑ কৃ॒ষ্ণং-বাঁসঃ॑ কৃ॒ষ্ণতূ॑ষ॒-ম্পরি॑ ধত্ত এ॒তদ্বৈ বৃষ্ট্যৈ॑ রূ॒পগ্ং সরূ॑প এ॒ব ভূ॒ত্বা প॒র্জন্যং॑-বঁর্ষযতির॒ময॑ত মরুত-শ্শ্যে॒নমা॒যিন॒মিতি॑ পশ্চাদ্বা॒ত-ম্প্রতি॑ মীবতি পুরোবা॒তমে॒ব জ॑নযতি ব॒র্॒ষস্যা ব॑রুদ্ধ্যৈ বাতনা॒মানি॑ জুহোতি বা॒যুর্বৈ বৃষ্ট্যা॑ ঈশে বা॒যুমে॒ব স্বেন॑ ভাগ॒ধেযে॒নোপ॑ ধাবতি॒ স এ॒বাস্মৈ॑ প॒র্জন্যং॑-বঁর্ষযত্য॒ষ্টৌ [বর্ষযত্য॒ষ্টৌ, জু॒হো॒তি॒ চত॑স্রো॒ বৈ] 23
জু॑হোতি॒ চত॑স্রো॒ বৈ দিশ॒শ্চত॑স্রো-ঽবান্তরদি॒শা দি॒গ্ভ্য এ॒ব বৃষ্টি॒গ্ং॒ স-ম্প্র চ্যা॑বযতি কৃষ্ণাজি॒নে সংযৌঁ॑তি হ॒বিরে॒বাক॑রন্তর্বে॒দি সংযৌঁ॒ত্য ব॑রুদ্ধ্যৈ॒ যতী॑নাম॒দ্যমা॑নানাগ্ং শী॒র্॒ষাণি॒ পরা॑-ঽপত॒ন্তে খ॒র্জূরা॑ অভব॒ন্-তেষা॒গ্ং॒ রস॑ ঊ॒র্ধ্বো॑-ঽপত॒ত্-তানি॑ ক॒রীরা᳚ণ্য-ভবন্-থ্সৌ॒ম্যানি॒ বৈ ক॒রীরা॑ণি সৌ॒ম্যা খলু॒ বা আহু॑তি র্দি॒বো বৃষ্টি॑-ঞ্চ্যাবযতি॒ যত্ক॒রীরা॑ণি॒ ভব॑ন্তি [ ] 24
সৌ॒ম্যযৈ॒বা-ঽঽহু॑ত্যা দি॒বো বৃষ্টি॒মব॑ রুন্ধে॒ মধু॑ষা॒ সং-যৌঁ᳚ত্য॒পাং-বাঁ এ॒ষ ওষ॑ধীনা॒গ্ং॒ রসো॒ যন্মদ্ধ্ব॒দ্ভ্য এ॒বৌষ॑ধীভ্যো বর্ষ॒ত্যথো॑ অ॒দ্ভ্য এ॒বৌষ॑ধীভ্যো॒ বৃষ্টি॒নি-ন্ন॑যতি॒ মান্দা॒ বাশা॒ ইতি॒ সংযৌঁ॑তি নাম॒ধেযৈ॑রে॒বৈনা॒ অচ্ছৈ॒ত্যথো॒ যথা᳚ ব্রূ॒যাদসা॒ বেহীত্যে॒বমে॒বৈনা॑ নাম॒ধেযৈ॒রা - [নাম॒ধেযৈ॒রা, চ্যা॒ব॒য॒তি॒ বৃষ্ণো॒] 25
চ্যা॑বযতি॒ বৃষ্ণো॒ অশ্ব॑স্য স॒ন্দান॑মসি॒ বৃষ্ট্যৈ॒ ত্বোপ॑ নহ্যা॒মীত্যা॑হ॒ বৃষা॒ বা অশ্বো॒ বৃষা॑ প॒র্জন্যঃ॑ কৃ॒ষ্ণ ই॑ব॒ খলু॒ বৈ ভূ॒ত্বা ব॑র্ষতি রূ॒পেণৈ॒বৈন॒গ্ং॒ সম॑র্ধযতি ব॒র্॒ষস্যা ব॑রুদ্ধ্যৈ ॥ 26 ॥
(অ॒ষ্টৌ - ভব॑ন্তি - নাম॒ধেযৈ॒রৈ - কা॒ন্ন ত্রি॒গ্ং॒শচ্চ॑) (অ. 9)
দেবা॑ বসব্যা॒ দেবা᳚-শ্শর্মণ্যা॒ দেবা᳚-স্সপীতয॒ ইত্যা ব॑দ্ধ্নাতি দে॒বতা॑ভিরে॒বান্ব॒হং-বৃঁষ্টি॑মিচ্ছতি॒ যদি॒ বর্ষে॒ত্-তাব॑ত্যে॒ব হো॑ত॒ব্যং॑-যঁদি॒ ন বর্ষে॒চ্ছ্বো ভূ॒তে হ॒বির্নির্ব॑পেদহোরা॒ত্রে বৈ মি॒ত্রাবরু॑ণাবহোরা॒ত্রাভ্যা॒-ঙ্খলু॒ বৈ প॒র্জন্যো॑ বর্ষতি॒ নক্তং॑-বাঁ॒ হি দিবা॑ বা॒ বর্ষ॑তি মি॒ত্রাবরু॑ণাবে॒ব স্বেন॑ ভাগ॒ধেযে॒নোপ॑ ধাবতি॒ তাবে॒বাস্মা॑ [তাবে॒বাস্মৈ᳚, অ॒হো॒রা॒ত্রাভ্যাং᳚-] 27
অহোরা॒ত্রাভ্যা᳚-ম্প॒র্জন্যং॑ ঁবর্ষযতো॒-ঽগ্নযে॑ ধাম॒চ্ছদে॑ পুরো॒ডাশ॑ম॒ষ্টাক॑পাল॒-ন্নির্ব॑পেন্মারু॒তগ্ং স॒প্তক॑পালগ্ং সৌ॒র্যমেক॑কপালম॒গ্নির্বা ই॒তো বৃষ্টি॒মুদী॑রযতি ম॒রুতঃ॑ সৃ॒ষ্টা-ন্ন॑যন্তি য॒দা খলু॒ বা অ॒সাবা॑দি॒ত্যো ন্যং॑-র॒শ্মিভিঃ॑ পর্যা॒বর্ত॒তে-ঽথ॑বর্ষতিধাম॒চ্ছদি॑ব॒ খলু॒ বৈ ভূ॒ত্বা ব॑র্ষত্যে॒তা বৈ দে॒বতা॒ বৃষ্ট্যা॑ ঈশতে॒ তা এ॒ব স্বেন॑ ভাগ॒ধেযে॒নোপ॑ ধাবতি॒ তা [ভাগ॒ধেযে॒নোপ॑ ধাবতি॒ তাঃ, এ॒বাস্মৈ॑] 28
এ॒বাস্মৈ॑ প॒র্জন্যং॑-বঁর্ষযন্ত্যু॒তা ব॑র্ষিষ্য॒ন্ বর্ষ॑ত্যে॒ব সৃ॒জা বৃ॒ষ্টি-ন্দি॒ব আ-ঽদ্ভি-স্স॑মু॒দ্র-ম্পৃ॒ণেত্যা॑হে॒মাশ্চৈ॒বা-মূশ্চা॒প-স্সম॑র্ধয॒ত্যথো॑ আ॒ভিরে॒বা-মূরচ্ছৈ᳚ত্য॒ব্জা অ॑সি প্রথম॒জা বল॑মসি সমু॒দ্রিয॒মিত্যা॑হ যথায॒জুরে॒বৈত-দুন্ন॑-ম্ভয পৃথি॒বীমিতি॑ বর্ষা॒হ্বা-ঞ্জু॑হোত্যে॒ষা বা ওষ॑ধীনাং-বৃঁষ্টি॒বনি॒স্তযৈ॒ব বৃষ্টি॒মা চ্যা॑বযতি॒ যে দে॒বা দি॒বিভা॑গা॒ ইতি॑ কৃষ্ণাজি॒নমব॑ ধূনোতী॒ম এ॒বাস্মৈ॑ লো॒কাঃ প্রী॒তা অ॒ভীষ্টা॑ ভবন্তি ॥ 29 ॥
(অ॒স্মৈ॒ - ধা॒ব॒তি॒ তা - বা - এক॑বিগ্ংশতিশ্চ ) (অ. 10)
সর্বা॑ণি॒ ছন্দাগ্॑স্যে॒তস্যা॒-মিষ্ট্যা॑-ম॒নূচ্যা॒নীত্যা॑হু-স্ত্রি॒ষ্টুভো॒ বা এ॒তদ্বী॒র্যং॑-যঁ-ত্ক॒কুদু॒ষ্ণিহা॒ জগ॑ত্যৈ॒ যদু॑ষ্ণিহ-ক॒কুভা॑ব॒ন্বাহ॒ তেনৈ॒ব সর্বা॑ণি॒ ছন্দা॒গ্॒স্যব॑ রুন্ধে গায॒ত্রী বা এ॒ষা যদু॒ষ্ণিহা॒ যানি॑ চ॒ত্বার্যদ্ধ্য॒ক্ষরা॑ণি॒ চতু॑ষ্পাদ এ॒ব তে প॒শবো॒যথা॑ পুরো॒ডাশে॑ পুরো॒ডাশো-ঽদ্ধ্যে॒বমে॒ব ত-দ্যদ্-ঋ॒চ্যদ্ধ্য॒ক্ষরা॑ণি॒ যজ্জগ॑ত্যা [যজ্জগ॑ত্যা, প॒রি॒দ॒দ্ধ্যাদন্তং॑-] 30
পরিদ॒দ্ধ্যাদন্তং॑-যঁ॒জ্ঞ-ঙ্গ॑মযে-ত্ত্রি॒ষ্টুভা॒ পরি॑ দধাতীন্দ্রি॒যং-বৈঁ বী॒র্য॑-ন্ত্রি॒ষ্টুগি॑ন্দ্রি॒য এ॒ব বী॒র্যে॑ য॒জ্ঞ-ম্প্রতি॑ষ্ঠাপযতি॒ নান্ত॑-ঙ্গময॒ত্যগ্নে॒ ত্রী তে॒ বাজি॑না॒ ত্রী ষ॒ধস্থেতি॒ ত্রিব॑ত্যা॒ পরি॑ দধাতি সরূপ॒ত্বায॒ সর্বো॒ বা এ॒ষ য॒জ্ঞো য-ত্ত্রৈ॑ধাত॒বীয॒-ঙ্কামা॑য-কামায॒ প্রযু॑জ্যতে॒ সর্বে᳚ভ্যো॒ হি কামে᳚ভ্যো য॒জ্ঞঃ প্র॑যু॒জ্যতে᳚ ত্রৈধাত॒বীযে॑ন যজেতাভি॒চর॒ন্-থ্সর্বো॒ বা [সর্বো॒ বৈ, এ॒ষ] 31
এ॒ষ য॒জ্ঞো য-ত্ত্রৈ॑ধাত॒বীয॒গ্ং॒ সর্বে॑ণৈ॒বৈনং॑-যঁ॒জ্ঞেনা॒ভি চ॑রতি স্তৃণু॒ত এ॒বৈন॑মে॒তযৈ॒ব য॑জেতাভিচ॒র্যমা॑ণ॒-স্সর্বো॒ বা এ॒ষ য॒জ্ঞো য-ত্ত্রৈ॑ধাত॒বীয॒গ্ং॒ সর্বে॑ণৈ॒ব য॒জ্ঞেন॑ যজতে॒ নৈন॑মভি॒চর᳚ন্-থ্স্তৃণুত এ॒তযৈ॒ব য॑জেত স॒হস্রে॑ণ য॒ক্ষ্যমা॑ণঃ॒ প্রজা॑তমে॒বৈন॑-দ্দদাত্যে॒তযৈ॒ব য॑জেত স॒হস্রে॑ণেজা॒নো-ঽন্তং॒-বাঁ এ॒ষ প॑শূ॒না-ঙ্গ॑চ্ছতি॒ [-গ॑চ্ছতি, য-স্স॒হস্রে॑ণ॒] 32
য-স্স॒হস্রে॑ণ॒ যজ॑তে প্র॒জাপ॑তিঃ॒ খলু॒ বৈ প॒শূন॑সৃজত॒ তাগ্স্ত্রৈ॑ধাত॒ বীযে॑-নৈ॒বাসৃ॑জত॒ য এ॒বং-বিঁ॒দ্বাগ্ স্ত্রৈ॑ধাত॒বীযে॑নপ॒শুকা॑মো॒ যজ॑তে॒ যস্মা॑দে॒ব যোনেঃ᳚ প্র॒জাপ॑তিঃ প॒শূনসৃ॑জত॒ তস্মা॑দে॒বৈনা᳚ন্-থ্সৃজত॒ উপৈ॑ন॒মুত্ত॑রগ্ং স॒হস্র॑-ন্নমতি দে॒বতা᳚ভ্যো॒ বা এ॒ষ আ বৃ॑শ্চ্যতে॒ যো য॒ক্ষ্য ইত্যু॒ক্ত্বা ন যজ॑তে ত্রৈধাত॒বীযে॑ন যজেত॒ সর্বো॒ বা এ॒ষ য॒জ্ঞো [য॒জ্ঞঃ, য-ত্ত্রৈ॑ধাত॒বীয॒গ্ং॒] 33
য-ত্ত্রৈ॑ধাত॒বীয॒গ্ং॒ সর্বে॑ণৈ॒ব য॒জ্ঞেন॑ যজতে॒ ন দে॒বতা᳚ভ্য॒ আ বৃ॑শ্চ্যতে॒ দ্বাদ॑শকপালঃ পুরো॒ডাশো॑ ভবতি॒ তে ত্রয॒শ্চতু॑ষ্কপালা-স্ত্রিষ্ষমৃদ্ধ॒ত্বায॒ ত্রযঃ॑ পুরো॒ডাশা॑ ভবন্তি॒ ত্রয॑ ই॒মে লো॒কা এ॒ষাং-লোঁ॒কানা॒মাপ্ত্যা॒ উত্ত॑র-উত্তরো॒ জ্যাযা᳚-ন্ভবত্যে॒বমি॑ব॒ হীমে লো॒কা য॑ব॒মযো॒ মদ্ধ্য॑ এ॒তদ্বা অ॒ন্তরি॑ক্ষস্য রূ॒পগ্ং সমৃ॑দ্ধ্যৈ॒ সর্বে॑ষামভিগ॒ময॒ন্নব॑ দ্য॒ত্যছ॑বণ্ট্কার॒গ্ং॒ হির॑ণ্য-ন্দদাতি॒ তেজ॑ এ॒বা- [এ॒ব, অব॑ রুন্ধে] 34
-ঽব॑ রুন্ধে তা॒র্প্য-ন্দ॑দাতি প॒শূনে॒বাব॑ রুন্ধে ধে॒নু-ন্দ॑দাত্যা॒শিষ॑ এ॒বাব॑ রুন্ধে॒ সাম্নো॒ বা এ॒ষ বর্ণো॒ যদ্ধির॑ণ্যং॒-যঁজু॑ষা-ন্তা॒র্প্যমু॑ক্থাম॒দানা᳚-ন্ধে॒নুরে॒তানে॒ব সর্বা॒ন্॒. বর্ণা॒নব॑ রুন্ধে ॥ 35 ॥
(জগ॑ত্যা - ঽভি॒চর॒ন্-থ্সর্বো॒ বৈ - গ॑চ্ছতি - য॒জ্ঞ - স্তেজ॑ এ॒ব - ত্রি॒গ্ং॒শচ্চ॑) (অ. 11)
ত্বষ্টা॑ হ॒তপু॑ত্রো॒ বীন্দ্র॒গ্ং॒ সোম॒মা-ঽহ॑র॒-ত্তস্মি॒ন্নিন্দ্র॑ উপহ॒বমৈ᳚চ্ছত॒ ত-ন্নোপা᳚হ্বযত পু॒ত্র-ম্মে॑-ঽবধী॒রিতি॒ স য॑জ্ঞবেশ॒স-ঙ্কৃ॒ত্বা প্রা॒সহা॒ সোম॑মপিব॒-ত্তস্য॒ যদ॒ত্যশি॑ষ্যত॒ ত-ত্ত্বষ্টা॑-ঽঽহব॒নীয॒মুপ॒ প্রাব॑র্তয॒-থ্স্বাহেন্দ্র॑শত্রুর্বর্ধ॒স্বেতি॒ স যাব॑দূ॒র্ধ্বঃ প॑রা॒বিদ্ধ্য॑তি॒ তাব॑তি স্ব॒যমে॒ব ব্য॑রমত॒ যদি॑ বা॒ তাব॑-ত্প্রব॒ণ- [তাব॑-ত্প্রব॒ণম্, আসী॒দ্যদি॑] 36
-মাসী॒দ্যদি॑ বা॒ তাব॒দদ্ধ্য॒গ্নেরাসী॒-থ্স স॒ম্ভব॑ন্ন॒গ্নীষোমা॑ব॒ভি সম॑ভব॒-থ্স ই॑ষুমা॒ত্রমি॑ষুমাত্রং॒-বিঁষ্ব॑ঙ্ঙবর্ধত॒ স ই॒মাং-লোঁ॒কান॑বৃণো॒দ্য-দি॒মাং-লোঁ॒কানবৃ॑ণো॒-ত্ত-দ্বৃ॒ত্রস্য॑ বৃত্র॒ত্ব-ন্তস্মা॒দিন্দ্রো॑-ঽবিভে॒দপি॒ ত্বষ্টা॒ তস্মৈ॒ ত্বষ্টা॒ বজ্র॑মসিঞ্চ॒-ত্তপো॒ বৈ স বজ্র॑ আসী॒-ত্তমুদ্য॑ন্তু॒-ন্নাশ॑ক্নো॒দথ॒ বৈ তর্হি॒ বিষ্ণু॑- [বিষ্ণুঃ॑, অ॒ন্যা] 37
-র॒ন্যা দে॒বতা॑ ঽঽসী॒-থ্সো᳚-ঽব্রবী॒-দ্বিষ্ণ॒বেহী॒দমা হ॑রিষ্যাবো॒ যেনা॒যমি॒দমিতি॒স বিষ্ণু॑স্ত্রে॒ধা-ঽঽত্মানং॒-বিঁন্য॑ধত্ত পৃথি॒ব্যা-ন্তৃতী॑যম॒ন্তরি॑ক্ষে॒ তৃতী॑য-ন্দি॒বি তৃতী॑য-মভিপর্যাব॒র্তা-দ্ধ্যবি॑ভে॒দ্যত্-পৃ॑থি॒ব্যা-ন্তৃতী॑য॒মাসী॒-ত্তেনেন্দ্রো॒ বজ্র॒মুদ॑যচ্ছ॒-দ্বিষ্ণ্ব॑নুস্থিত॒-স্সো᳚-ঽব্রবী॒ন্মা মে॒ প্র হা॒রস্তি॒ বা ই॒দ- [বা ই॒দম্, মযি॑ বী॒র্য॑-ন্ত-ত্তে॒] 38
-ম্মযি॑ বী॒র্য॑-ন্ত-ত্তে॒ প্রদা᳚স্যা॒মীতি॒ তদ॑স্মৈ॒ প্রায॑চ্ছ॒-ত্ত-ত্প্রত্য॑গৃহ্ণা॒দধা॒ মেতি॒ ত-দ্বিষ্ণ॒বে-ঽতি॒ প্রায॑চ্ছ॒-ত্ত-দ্বিষ্ণুঃ॒ প্রত্য॑গৃহ্ণা-দ॒স্মাস্বিন্দ্র॑ ইন্দ্রি॒য-ন্দ॑ধা॒ত্বিতি॒ যদ॒ন্তরি॑ক্ষে॒ তৃতী॑য॒মাসী॒-ত্তেনেন্দ্রো॒ বজ্র॒মুদ॑যচ্ছ॒-দ্বিষ্ণ্ব॑নুস্থিত॒-স্সো᳚-ঽব্রবী॒ন্মা মে॒ প্রহা॒রস্তি॒ বা ই॒দ- [বা ই॒দম্, মযি॑ বী॒র্য॑-ন্ত-ত্তে॒] 39
-ম্মযি॑ বী॒র্য॑-ন্ত-ত্তে॒ প্র দা᳚স্যা॒মীতি॒ তদ॑স্মৈ॒ প্রায॑চ্ছ॒-ত্ত-ত্প্রত্য॑গৃহ্ণা॒-দ্দ্বির্মা॑-ঽধা॒ ইতি॒ ত-দ্বিষ্ণ॒বে-ঽতি॒ প্রায॑চ্ছ॒-ত্ত-দ্বিষ্ণুঃ॒ প্রত্য॑গৃহ্ণাদ॒স্মাস্বিন্দ্র॑ ইন্দ্রি॒য-ন্দ॑ধা॒ত্বিতি॒ যদ্দি॒বি তৃতী॑য॒মাসী॒-ত্তেনেন্দ্রো॒ বজ্র॒মুদ॑যচ্ছ॒-দ্বিষ্ণ্ব॑নুস্থিত॒-স্সো᳚-ঽব্রবী॒ন্মা মে॒ প্রহা॒র্যেনা॒হ- [প্রহা॒র্যেনা॒হম্, ই॒দমস্মি॒ ত-ত্তে॒] 40
-মি॒দমস্মি॒ ত-ত্তে॒ প্রদা᳚স্যা॒মীতি॒ ত্বী(3) ইত্য॑ব্রবী-থ্স॒ন্ধা-ন্তু সন্দ॑ধাবহৈ॒ ত্বামে॒ব প্রবি॑শা॒নীতি॒ যন্মা-ম্প্র॑বি॒শেঃ কি-ম্মা॑ ভুঞ্জ্যা॒ ইত্য॑ব্রবী॒-ত্ত্বামে॒বেন্ধী॑য॒ তব॒ ভোগা॑য॒ ত্বা-ম্প্রবি॑শেয॒মিত্য॑ব্রবী॒-ত্তং-বৃঁ॒ত্রঃ প্রাবি॑শদু॒দরং॒-বৈঁ বৃ॒ত্রঃ, ক্ষু-ত্খলু॒ বৈ ম॑নু॒ষ্য॑স্য॒ ভ্রাতৃ॑ব্যো॒ য [ভ্রাতৃ॑ব্যো॒ যঃ, এ॒বং-বেঁদ॒ হন্তি॒] 41
এ॒বং-বেঁদ॒ হন্তি॒ ক্ষুধ॒-ম্ভ্রাতৃ॑ব্য॒-ন্তদ॑স্মৈ॒ প্রায॑চ্ছ॒ত্ত-ত্প্রত্য॑গৃহ্ণা॒ত্- ত্রির্মা॑-ঽধা॒ ইতি॒ ত-দ্বিষ্ণ॒বে-ঽতি॒ প্রায॑চ্ছ॒-ত্ত-দ্বিষ্ণুঃ॒ প্রত্য॑গৃহ্ণাদ॒স্মাস্বিন্দ্র॑ ইন্দ্রি॒য-ন্দ॑ধা॒ত্বিতি॒ যত্ত্রিঃ প্রায॑চ্ছ॒-ত্ত্রিঃ প্র॒ত্যগৃ॑হ্ণা॒-ত্ত-ত্ত্রি॒ধাতো᳚স্ত্রিধাতু॒ত্বং-যঁ-দ্বিষ্ণু॑র॒ন্বতি॑ষ্ঠত॒ বিষ্ণ॒বে-ঽতি॒ প্রায॑চ্ছ॒-ত্তস্মা॑দৈন্দ্রাবৈষ্ণ॒বগ্ং হ॒বির্ভ॑বতি॒ যদ্বা ই॒দ-ঙ্কিঞ্চ॒ তদ॑স্মৈ॒ ত-ত্প্রায॑চ্ছ॒-দৃচ॒-স্সামা॑নি॒ যজূগ্ং॑ষি স॒হস্রং॒-বাঁ অ॑স্মৈ॒ ত-ত্প্রায॑চ্ছ॒-ত্তস্মা᳚-থ্স॒হস্র॑দক্ষিণম্ ॥ 42 ॥
(প্র॒ব॒ণং - ঁবিষ্ণু॒- র্বা ই॒দ- মি॒দ - ম॒হং - ঁযো - ভ॑ব॒ - ত্যেক॑ বিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 12)
দে॒বা বৈ রা॑জ॒ন্যা᳚-জ্জায॑মানা-দবিভযু॒-স্তম॒ন্তরে॒ব সন্ত॒-ন্দাম্না ঽপৌ᳚ম্ভ॒ন্-থ্স বা এ॒ষো-ঽপো᳚ব্ধো জাযতে॒ য-দ্রা॑জ॒ন্যো॑ যদ্বা এ॒ষো-ঽন॑পোব্ধো॒ জাযে॑ত বৃ॒ত্রা-ন্ঘ্নগ্গ্ শ্চ॑রে॒দ্য-ঙ্কা॒মযে॑ত রাজ॒ন্য॑মন॑পোব্ধো জাযেত বৃ॒ত্রা-ন্ঘ্নগ্গ্ শ্চ॑রে॒দিতি॒ তস্মা॑ এ॒তমৈ᳚ন্দ্রা বার্হস্প॒ত্য-ঞ্চ॒রু-ন্নির্ব॑পেদৈ॒ন্দ্রো বৈ রা॑জ॒ন্যো᳚ ব্রহ্ম॒ বৃহ॒স্পতি॒ র্ব্রহ্ম॑ণৈ॒বৈন॒-ন্দাম্নো॒-ঽপোম্ভ॑না-ন্মুঞ্চতি হির॒ণ্ময॒-ন্দাম॒ দক্ষি॑ণা সা॒ক্ষাদে॒বৈন॒-ন্দাম্নো॒-ঽপোম্ভ॑না-ন্মুঞ্চতি ॥ 43 ॥
(এ॒নং॒ - দ্বাদ॑শ চ) (অ. 13)
নবো॑নবো ভবতি॒ জায॑মা॒নো-ঽহ্না᳚-ঙ্কে॒তুরু॒ষসা॑ মে॒ত্যগ্রে᳚ । ভা॒গ-ন্দে॒বেভ্যো॒ বিদ॑ধাত্যা॒য-ন্প্রচ॒ন্দ্রমা᳚স্তিরতি দী॒র্ঘমাযুঃ॑ ॥ যমা॑দি॒ত্যা অ॒গ্ং॒শুমা᳚প্যা॒যয॑ন্তি॒ যমক্ষি॑ত॒-মক্ষি॑তযঃ॒ পিব॑ন্তি । তেন॑ নো॒ রাজা॒ বরু॑ণো॒ বৃহ॒স্পতি॒রা প্যা॑যযন্তু॒ ভুব॑নস্য গো॒পাঃ ॥প্রাচ্যা᳚-ন্দি॒শি ত্বমি॑ন্দ্রাসি॒ রাজো॒তোদী᳚চ্যাং-বৃঁত্রহন্ বৃত্র॒হা-ঽসি॑ । যত্র॒ যন্তি॑ স্রো॒ত্যাস্ত- [যন্তি॑ স্রো॒ত্যাস্তত্, জি॒ত-ন্তে॑] 44
-জ্জি॒ত-ন্তে॑ দক্ষিণ॒তো বৃ॑ষ॒ভ এ॑ধি॒ হব্যঃ॑ ॥ ইন্দ্রো॑ জযাতি॒ ন পরা॑ জযাতা অধিরা॒জো রাজ॑সু রাজযাতি । বিশ্বা॒ হি ভূ॒যাঃ পৃত॑না অভি॒ষ্টীরু॑প॒সদ্যো॑ নম॒স্যো॑ যথা-ঽস॑ত্ ॥ অ॒স্যেদে॒ব প্ররি॑রিচে মহি॒ত্ব-ন্দি॒বঃ পৃ॑থি॒ব্যাঃ পর্য॒ন্তরি॑ক্ষাত্ । স্ব॒রাডিন্দ্রো॒ দম॒ আ বি॒শ্বগূ᳚র্ত-স্স্ব॒রিরম॑ত্রো ববক্ষে॒ রণা॑য ॥ অ॒ভি ত্বা॑ শূর নোনু॒মো-ঽদু॑গ্ধা ইব ধে॒নবঃ॑ । ঈশা॑ন- [ঈশা॑নম্, অ॒স্য] 45
-ম॒স্য জগ॑ত-স্সুব॒র্দৃশ॒মীশা॑নমিন্দ্র ত॒স্থুষঃ॑ ॥ ত্বামিদ্ধি হবা॑মহে সা॒তা বাজ॑স্য কা॒রবঃ॑ । ত্বাং-বৃঁ॒ত্রেষ্বি॑ন্দ্র॒ সত্প॑তি॒-ন্নর॒স্ত্বা-ঙ্কাষ্ঠা॒স্বর্ব॑তঃ ॥ যদ্দ্যাব॑ইন্দ্রতেশ॒তগ্ং শ॒ত-ম্ভূমী॑রু॒ত স্যুঃ । ন ত্বা॑ বজ্রিন্-থ্স॒হস্র॒গ্ং॒ সূর্যা॒ অনু॒ ন জা॒তম॑ষ্ট॒ রোদ॑সী ॥ পিবা॒ সোম॑মিন্দ্র॒ মন্দ॑তু ত্বা॒ যন্তে॑ সু॒ষাব॑ হর্য॒শ্বাদ্রিঃ॑ । 46
সো॒তুর্বা॒হুভ্যা॒গ্ং॒ সুয॑তো॒ নার্বা᳚ ॥ রে॒বতী᳚র্ন-স্সধ॒মাদ॒ ইন্দ্রে॑ সন্তু তু॒বিবা॑জাঃ । ক্ষু॒মন্তো॒ যাভি॒র্মদে॑ম ॥ উদ॑গ্নে॒ শুচ॑য॒স্তব॒ , বি জ্যোতি॒ষো,দু॒ ত্য-ঞ্জা॒তবে॑দসগ্ংস॒প্ত ত্বা॑ হ॒রিতো॒ রথে॒ বহ॑ন্তি দেব সূর্য । শো॒চিষ্কে॑শং-বিঁচক্ষণ ॥ চি॒ত্র-ন্দে॒বানা॒মুদ॑গা॒দনী॑ক॒-ঞ্চক্ষু॑র্মি॒ত্রস্য॒ বরু॑ণস্যা॒-ঽগ্নেঃ । আ-ঽপ্রা॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী অ॒ন্তরি॑ক্ষ॒গ্ং॒ সূর্য॑ আ॒ত্মা জগ॑তস্ত॒স্থুষ॑- [জগ॑তস্ত॒স্থুষঃ॑, চ ।] 47
-শ্চ ॥ বিশ্বে॑ দে॒বা ঋ॑তা॒বৃধ॑ ঋ॒তুভি॑র্-হবন॒শ্রুতঃ॑ । জু॒ষন্তাং॒-যুঁজ্য॒-ম্পযঃ॑ ॥ বিশ্বে॑ দেবা-শ্শৃণু॒তেমগ্ং হব॑-ম্মে॒ যে অ॒ন্তরি॑ক্ষে॒ য উপ॒ দ্যবি॒ষ্ঠ । যে অ॑গ্নিজি॒হ্বা উ॒ত বা॒ যজ॑ত্রা আ॒সদ্যা॒স্মি-ন্ব॒র্॒হিষি॑ মাদযদ্ধ্বম্ ॥ 48 ॥
(ত - দীশা॑ন॒ - মদ্রি॑ - স্ত॒স্থুষ॑ - স্ত্রি॒গ্ং॒শচ্চ॑) (অ. 14)
(দে॒বা ম॑নু॒ষ্যা॑ - দেবসু॒রা অ॑ব্রুবন্ - দেবাসু॒রাস্তেষা᳚-ঙ্গায॒ত্রী - প্র॒জাপ॑তি॒স্তা যত্রা-ঽ - গ্নে॒ গোভিঃ॑ - চি॒ত্রযা॑ - মারু॒তং - দেবা॑ বসব্যা॒ অগ্নে॑ - মারু॒তমিতি॒ - দেবা॑ বসব্যা॒ দেবা᳚-শ্শর্মণ্যাঃ॒ - সর্বা॑ণি॒ - ত্বষ্টা॑ হ॒তপু॑ত্রো - দে॒বা বৈ রা॑জ॒ন্যা᳚ন্ - নবো॑নব॒ - শ্চতু॑র্দশ )
(দে॒বা ম॑নু॒ষ্যাঃ᳚ - প্র॒জা-ম্প॒শুন্ - দেবা॑ বসব্যাঃ - পরিদ॒ধ্যদি॒দ- মস্ম্য॒ - ষ্টা চ॑ত্বারিগ্ংশত্ )
(দে॒বা ম॑নু॒ষ্যা॑, মাদযধ্বং)
॥ হরিঃ॑ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযা-ন্দ্বিতীযকাণ্ডে চতুর্থঃ প্রশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ndvitīyakāṇḍe caturthaḥ praśnaḥ - iṣṭividhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
de॒vā ma̭nu॒ṣyāḥ᳚ pi॒tara॒ste᳚-'nyata̭ āsa॒nnasṷrā॒ rakṣāgṃ̭si piśā॒cāste᳚ 'nyata॒steṣā᳚-nde॒vānā̭mu॒ta yadalpaṃ॒-lo~hi̭ta॒makṷrva॒-nta-drakṣāgṃ̭si॒ rātrī̭bhirasubhna॒-ntān-thsu॒bdhā-nmṛ॒tāna॒bhi vyau᳚ccha॒-tte de॒vā a̭vidu॒ryo vai no॒-'ya-mmri॒yate॒ rakṣāgṃ̭si॒ vā i॒ma-ṅghna॒ntīti॒ te rakṣā॒g॒syupā̭mantrayanta॒ tānya̭bruva॒n. varaṃ̭-vṛ~ṇāmahai॒ ya- [yat, asṷrā॒n jayā̭ma॒] 1
-dasṷrā॒n jayā̭ma॒ tannaḥ̭ sa॒hāsa॒diti॒ tato॒ vai de॒vā asṷrānajaya॒-nte-'sṷrān ji॒tvārakṣā॒g॒syapā̭nudanta॒ tāni॒ rakṣā॒g॒syanṛ̭tama ka॒rteti̭ sama॒nta-nde॒vā-nparya̭viśa॒-nte de॒vā a॒gnāva̭nāthanta॒ te᳚-'gnaye॒ prava̭te puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapanna॒gnayḙ vibā॒dhava̭te॒-'gnaye॒ pratī̭kavate॒ yada॒gnaye॒ prava̭te ni॒rava̭pa॒n॒. yānye॒va pu॒rastā॒-drakṣā॒g॒- [pu॒rastā॒-drakṣā॒gṃ̭si, ā॒sa॒ntāni॒ tena॒] 2
-syāsa॒ntāni॒ tena॒ prāṇṷdanta॒ yada॒gnayḙ vibā॒dhava̭te॒ yānye॒vābhito॒ rakṣā॒g॒syāsa॒-ntāni॒ tena॒ vya̭bādhanta॒ yada॒gnaye॒ pratī̭kavate॒ yānye॒va pa॒ścā-drakṣā॒g॒syāsa॒-ntāni॒ tenāpā̭nudanta॒ tato̭ de॒vā abha̭va॒-nparāsṷrā॒ yo bhrātṛ̭vyavā॒n-thsyā-thsa spardha̭māna e॒tayeṣṭyā̭ yajetā॒gnaye॒ prava̭te puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭peda॒gnayḙ vibā॒dhava̭te॒- [vibā॒dhava̭te॒, a॒gnaye॒ pratī̭kavate॒] 3
-'gnaye॒ pratī̭kavate॒ yada॒gnaye॒ prava̭te ni॒rvapa̭ti॒ ya e॒vāsmā॒cchreyā॒n-bhrātṛ̭vya॒sta-ntena॒ praṇṷdate॒ yada॒gnayḙ vibā॒dhava̭te॒ ya e॒vainḙna sa॒dṛnta-ntena॒ vi bā̭dhate॒ yada॒gnaye॒ pratī̭kavate॒ ya e॒vāsmā॒-tpāpī̭yā॒-nta-ntenāpa̭ nudate॒ pra śreyāgṃ̭sa॒-mbhrātṛ̭vya-nnuda॒teti̭ sa॒dṛśa̭-ṅkrāmati॒ naina॒-mpāpī̭yānāpnoti॒ ya e॒vaṃ ~vi॒dvāne॒tayeṣṭyā॒ yaja̭te || 4 ||
(vṛ॒ṇā॒ma॒hai॒ yat - pu॒rastā॒-drakṣāgṃ̭si- vapeda॒gnayḙ vibā॒dhava̭ta - e॒vaṃ - ca॒tvāri̭ ca) (a. 1)
de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒-nte de॒vā a̭bruva॒n॒. yo no̭ vī॒ryā̭vattama॒stamanṷ sa॒māra̭bhāmahā॒ iti॒ ta indra̭mabruva॒-ntvaṃ-vai~ no̭ vī॒ryā̭vattamo-'si॒ tvāmanṷ sa॒māra̭bhāmahā॒ iti॒ so᳚-'bravī-tti॒sro ma̭ i॒māsta॒nuvo̭ vī॒ryā̭vatī॒stāḥ prī̭ṇī॒tāthā-sṷrāna॒bhi bha̭viṣya॒theti॒ tā vai brū॒hītya̭bruvanni॒yamagṃ̭ ho॒mugi॒yaṃ-vi~̭mṛ॒dheya-mi̭ndri॒yāva॒tī- [-mi̭ndri॒yāva॒tī, itya̭bravī॒tta] 5
-tya̭bravī॒tta indrā̭yāgṃ ho॒mucḙ puro॒ḍāśa॒mekā̭daśakapāla॒-nnira̭vapa॒nnindrā̭ya vaimṛ॒dhāye-ndrā̭yendri॒yāva̭te॒ yadindrā̭yāgṃ ho॒mucḙ ni॒rava̭pa॒nnagṃha̭sa e॒va tenā̭mucyanta॒ yadindrā̭ya vai mṛ॒dhāya॒ mṛdha̭ e॒va tenāpā᳚ghnata॒yadindrā̭yendri॒yāva̭ta indri॒yame॒va tenā॒-''tmanna̭dadhata॒ traya̭strigṃśatkapāla-mpuro॒ḍāśa॒-nnira̭vapa॒-ntraya̭strigṃśa॒dvai de॒vatā॒stā indra̭ ā॒tmannanṷ sa॒māra̭bhaṃya~ta॒ bhūtyai॒ [bhūtyai᳚, tāṃ-vā~va] 6
tāṃ-vā~va de॒vā viji̭ti-mutta॒mā-masṷrai॒-rvya̭jayanta॒yo bhrātṛ̭vyavā॒nth- syā-thsa spardha̭māna e॒tayeṣṭyā̭ yaje॒tendrā̭yāgṃ ho॒mucḙ puro॒ḍāśa॒mekā̭daśakapāla॒-nnirva̭pe॒dindrā̭ya vaimṛ॒dhāyendrā̭yendri॒yāva॒te-'gṃ ha̭sā॒ vā e॒ṣa gṛ̭hī॒to yasmā॒cchreyā॒-nbhrātṛ̭vyo॒yadindrā̭yāgṃ ho॒mucḙ ni॒rvapa॒tyagṃha̭sa e॒va tena̭ mucyatemṛ॒dhā vā e॒ṣo̭-'bhiṣa̭ṇṇo॒ yasmā᳚-thsamā॒neṣva॒nya-śśreyā̭nu॒tā- [śreyā̭nu॒ta, a-'bhrā̭tṛvyo॒] 7
-'bhrā̭tṛvyo॒ yadindrā̭ya vaimṛ॒dhāya॒ mṛdha̭ e॒va tenāpa̭ hate॒yadindrā̭yendri॒yāva̭ta indri॒yame॒va tenā॒tma-ndha̭tte॒ traya̭strigṃśatkapāla-mpuro॒ḍāśa॒-nnirva̭pati॒ traya̭strigṃśa॒dvai de॒vatā॒stā e॒va yaja̭māna ā॒tmannanṷ sa॒māra̭bhaṃya~te॒ bhūtyai॒ sā vā e॒ṣā viji̭ti॒rnāmeṣṭi॒rya e॒vaṃ-vi~॒dvāne॒tayeṣṭyā॒ yaja̭ta utta॒māme॒va viji̭ti॒-mbhrātṛ̭vyeṇa॒ vi ja̭yate || 8 ||
(i॒ndri॒yāva̭tī॒ - bhūtyā̭ - u॒tai - kā॒nna pa̭ñcā॒śacca̭) (a. 2)
de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒-nteṣā᳚-ṅgāya॒tryojo॒ bala̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya̭-mpra॒jā-mpa॒śūn-thsa॒gṛṃhyā॒ ''dāyā̭-pa॒kramyā̭tiṣṭha॒-ttḙ-'manyanta yata॒rān. vā i॒yamṷpāva॒rthsyati॒ ta i॒da-mbha̭viṣya॒ntīti॒ tāṃ-vya~̭hvayanta॒ viśva̭karma॒nniti̭ de॒vā dābhītyasṷrā॒-ssā nānya̭ta॒rāgśca॒-nopāva̭rtata॒ te de॒vā e॒ta-dyajṷrapaśya॒nnojo̭-'si॒ saho̭-'si॒ bala̭masi॒ [bala̭masi, bhrājo̭-'si] 9
bhrājo̭-'si de॒vānā॒-ndhāma॒ nāmā̭-'si॒ viśva̭masi vi॒śvāyu॒-ssarva̭masi sa॒rvāyṷrabhi॒bhūriti॒ vāva de॒vā asṷrāṇā॒mojo॒ bala̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya̭-mpra॒jā-mpa॒śūna̭vṛñjata॒ ya-dgā̭ya॒trya̭pa॒kramyāti̭ṣṭha॒-ttasmā̭de॒tā-ṅgā̭ya॒trītīṣṭi̭māhu-ssaṃva~thsa॒ro vai gā̭ya॒trī saṃ̭va~thsa॒ro vai tada̭pa॒kramyā̭tiṣṭha॒-dyade॒tayā̭ de॒vā asṷrāṇā॒mojo॒ bala̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya̭- [bala̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya᳚m, pra॒jā-mpa॒śū-] 10
-mpra॒jā-mpa॒śū-navṛ̭ñjata॒ tasmā̭de॒tāgṃ saṃ̭va~॒rga itīṣṭi̭māhu॒ryo bhrātṛ̭vyavā॒nthsyā-thsaspardha̭māna e॒tayeṣṭyā̭ yajetā॒gnayḙ saṃva~॒rgāya̭ puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pe॒ttagṃśṛ॒tamāsa̭nname॒tena॒ yajṷṣā॒-'bhi mṛ̭śe॒doja̭ e॒va bala̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya̭-mpra॒jā-mpa॒śū-nbhrātṛ̭vyasya vṛṅkte॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati || 11
(bala̭masye॒ - tayā̭ de॒vā asṷrāṇā॒mojo॒ bala̭mindri॒yaṃ-vī~॒ryaṃ̭ - pañca̭catvārigṃśacca) (a. 3)
pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ tā a̭smā-thsṛ॒ṣṭāḥ parā̭cīrāya॒-ntā yatrāva̭sa॒-ntato̭ ga॒rmududa̭tiṣṭha॒-ttā bṛha॒spati̭ścā॒nvavai̭tā॒gṃ॒ so᳚-'bravī॒-dbṛha॒spati̭ra॒nayā᳚ tvā॒ prati̭ṣṭhā॒nyatha̭ tvā pra॒jā u॒pāva̭rthsya॒ntīti॒ ta-mprāti̭ṣṭha॒-ttato॒ vai pra॒jāpa̭ti-mpra॒jā u॒pāva̭rtanta॒ yaḥ pra॒jākā̭ma॒-ssyā-ttasmā̭ e॒ta-mprā̭jāpa॒tya-ṅgā᳚rmu॒ta-ñca॒ru-nnirva̭pe-tpra॒jāpa̭ti- [-nirva̭pe-tpra॒jāpa̭tim, e॒va svena̭] 12
-me॒va svena̭ bhāga॒dheye॒nopa̭ dhāvati॒ sa e॒vāsmai᳚ pra॒jā-mpraja̭nayatipra॒jāpa̭tiḥ pa॒śūna̭sṛjata॒ te᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭāḥ parā᳚ñca āya॒-nte yatrāva̭sa॒-ntato̭ ga॒rmududa̭tiṣṭha॒-ttā-npū॒ṣā cā॒nvavai̭tā॒gṃ॒ so᳚-'bravī-tpū॒ṣā-'nayā̭ mā॒ prati॒ṣṭhātha̭ tvā pa॒śava̭ u॒pāva̭rthsya॒ntīti॒ mā-mprati॒ṣṭheti॒ somo᳚-'bravī॒-nmama॒ vā [-mama॒ vai, a॒kṛ॒ṣṭa॒pa॒cyamityu॒bhau] 13
a̭kṛṣṭapa॒cyamityu॒bhau vā॒-mprati̭ṣṭhā॒nītya̭bravī॒-ttau prāti̭ṣṭha॒-ttato॒ vai pra॒jāpa̭ti-mpa॒śava̭ u॒pāva̭rtanta॒ yaḥ pa॒śukā̭ma॒-ssyā-ttasmā̭ e॒tagṃ so̭māpau॒ṣṇa-ṅgā᳚rmu॒ta-ñca॒ru-nnirva̭pe-thsomāpū॒ṣaṇā̭ve॒va svena̭ bhāga॒dheye॒nopa̭ dhāvati॒ tāve॒vāsmai̭ pa॒śū-npraja̭nayata॒-ssomo॒ vai rḙto॒dhāḥ pū॒ṣā pa̭śū॒nā-mpra̭janayi॒tā soma̭ e॒vāsmai॒ reto॒ dadhā̭ti pū॒ṣā pa॒śū-npraja̭nayati || 14 ||
(va॒pe॒-tpra॒jāpa̭tiṃ॒ - ~vai - dadhā̭ti pū॒ṣā - trīṇi̭ ca) (a. 4)
agne॒ gobhi̭rna॒ ā ga॒hīndo̭ pu॒ṣṭyā jṷṣasva naḥ | indro̭ dha॒rtā gṛ॒heṣṷ naḥ || sa॒vi॒tā ya-ssa̭ha॒sriya॒-ssa no̭ gṛ॒heṣṷ rāraṇat | ā pū॒ṣā e॒tvā vasṷ || dhā॒tā da̭dātu no ra॒yimīśā̭no॒ jaga̭ta॒spatiḥ̭ | sa naḥ̭ pū॒rṇena̭ vāvanat || tvaṣṭā॒ yo vṛ̭ṣa॒bho vṛṣā॒ sa no̭ gṛ॒heṣṷ rāraṇat | sa॒hasrḙṇā॒yutḙna ca || yena̭ de॒vā a॒mṛta̭- [a॒mṛta᳚m, dī॒rghagg śravo̭ di॒vyaira̭yanta |] 15
-ndī॒rghagg śravo̭ di॒vyaira̭yanta | rāya̭spoṣa॒ tvama॒smabhya॒-ṅgavā᳚ṅku॒lmi-ñjī॒vasa॒ ā yṷvasva || a॒gni rgṛ॒hapa̭ti॒-ssomo̭ viśva॒vaniḥ̭ savi॒tā sṷme॒dhā-ssvāhā᳚ || agnḙ gṛhapate॒ yaste॒ ghṛtyo̭ bhā॒gastena॒ saha॒ oja̭ ā॒krama̭māṇāya dhehi॒ śraiṣṭhyā᳚tpa॒tho mā yo̭ṣa-mmū॒rdhā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ || 16 ||
(a॒mṛta̭ - ma॒ṣṭātrigṃ̭śacca) (a. 5)
ci॒trayā̭ yajeta pa॒śukā̭ma i॒yaṃ-vai~ ci॒trā yadvā a॒syāṃ-vi~śva̭-mbhū॒tamadhi̭ pra॒jāya̭te॒ te ne॒yañci॒trā ya e॒vaṃ-vi~॒dvāg ści॒trayā̭ pa॒śukā̭mo॒ yaja̭te॒ pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭ rmithu॒nai rjā̭yate॒ praivāgne॒yena̭ vāpayati॒ retaḥ̭ sau॒myena̭ dadhāti॒ reta̭ e॒va hi॒ta-ntvaṣṭā̭ rū॒pāṇi॒ vi ka̭rotisārasva॒tau bha̭vata e॒tadvai daivya̭-mmithu॒na-ndaivya̭me॒vāsmai̭ [-daivya̭me॒vāsmai᳚, mi॒thu॒na-mma̭ddhya॒to] 17
mithu॒na-mma̭ddhya॒to da̭dhāti॒ puṣṭyai᳚ pra॒jana̭nāya sinīvā॒lyai ca॒rurbha̭vati॒ vāgvai si̭nīvā॒lī puṣṭiḥ॒ khalu॒ vai vākpuṣṭi̭me॒va vāca॒mupai᳚tyai॒ndra ṷtta॒mo bha̭vati॒ tenai॒va tanmi̭thu॒nagṃ sa॒ptaitāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ bhavanti sa॒pta grā॒myāḥ pa॒śavaḥ̭ sa॒ptāra॒ṇyā-ssa॒pta chandāg̭syu॒-bhaya॒syā-va̭ruddhyā॒ athai॒tā āhṷtī rjuhotye॒te vai de॒vāḥ puṣṭi̭pataya॒sta e॒vā smi॒-npuṣṭi̭-ndadhati॒ puṣya̭ti pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ratho॒ yade॒tā āhṷtī rju॒hoti॒ prati̭ṣṭhityai || 18 ||
(a॒smai॒ - ta e॒va - dvāda̭śa ca) (a. 6)
mā॒ru॒tama̭si ma॒rutā॒mojo॒-'pā-ndhārā᳚-mbhindhi ra॒maya̭ta maruta-śśye॒namā॒yina॒-mmano̭java saṃ॒-vṛ~ṣa̭ṇagṃ suvṛ॒ktim || yena॒ śardha̭ u॒gramava̭-sṛṣṭa॒meti॒ tada̭śvinā॒ pari̭ dhattagg sva॒sti | pu॒ro॒vā॒to varṣa̭ñji॒nvarā॒vṛ-thsvāhā̭ vā॒tāvad- varṣa̭nnu॒grarā॒vṛ-thsvāhā᳚ sta॒naya॒n varṣa̭-nbhī॒marā॒vathsvāhā̭ 'naśa॒nya̭va॒sphūrja̭n-di॒dyu-dvarṣa̭n-tve॒ṣarā॒vṛ-thsvāhā̭ 'tirā॒traṃ॒-va~rṣa̭-npū॒rtirā॒vṛ- [-pū॒rtirā॒vṛt, svāhā̭ ba॒hu] 19
-thsvāhā̭ ba॒hu hā॒yama̭vṛṣā॒diti̭ śru॒tarā॒vṛ-thsvāhā॒ ''tapa̭ti॒ varṣa̭n-vi॒rāḍā॒vṛ-thsvāhā̭ 'va॒sphūrja̭n-di॒dyu-dvarṣa̭-nbhū॒tarā॒vṛ-thsvāhā॒māndā॒ vāśā॒-śśundhyū॒raji̭rāḥ | jyoti̭ṣmatī॒-stama̭svarī॒-runda̭tī॒-ssuphḙnāḥ | mitra̭bhṛtaḥ॒, kṣatra̭bhṛta॒-ssurā᳚ṣṭrā i॒ha mā̭-'vata ||vṛṣṇo॒ aśva̭sya sa॒ndāna̭masi॒ vṛṣṭyai॒ tvopa̭ nahyāmi || 20 ||
(pū॒rtirā॒vṛ-d- dvica̭tvārigṃśacca) (a. 7)
devā̭ vasavyā॒ agnḙ soma sūrya || devā᳚-śśarmaṇyā॒ mitrā̭varuṇā-'ryamann || devā᳚-ssapīta॒yo 'pā᳚-nnapādāśuhemann | u॒dno da̭ttoda॒dhi-mbhi̭ntta di॒vaḥ pa॒rjanyā̭da॒ntari̭kṣāt-pṛthi॒vyāstato̭ no॒ vṛṣṭyā̭-'vata || divā̭ ci॒ttamaḥ̭ kṛṇvanti pa॒rjanyḙno-davā॒hena̭ | pṛ॒thi॒vīṃ-ya~-dvyu॒ndanti̭ || āya-nnaraḥ̭ su॒dāna̭vo dadā॒śuṣḙ di॒vaḥ kośa॒macṷcyavuḥ | vi pa॒rjanyā᳚-ssṛjanti॒ roda̭sī॒ anu॒ dhanva̭nā yanti [ ] 21
vṛ॒ṣṭayaḥ̭ || udī̭rayathā maruta-ssamudra॒to yū॒yaṃ-vṛ~॒ṣṭiṃ-va~̭rṣayathā purīṣiṇaḥ | na vo̭ dasrā॒ upa̭ dasyanti dhe॒nava॒-śśubhaṃ̭-yā~॒tāmanu॒ rathā̭ avṛthsata || sṛ॒jā vṛ॒ṣṭi-ndi॒va ā-'dbhi-ssa̭mu॒dra-mpṛ̭ṇa || a॒bjā a̭si prathama॒jā bala̭masi samu॒driya᳚m || unna̭mbhaya pṛthi॒vī-mbhi॒ndhīda-ndi॒vya-nnabhaḥ̭ | u॒dno di॒vyasya̭ no de॒hīśā̭no॒ visṛ̭jā॒ dṛti᳚m || ye de॒vā di॒vibhā̭gā॒ ye᳚-'ntari̭kṣa bhāgā॒ ye pṛ̭thi॒vi bhā̭gāḥ | ta i॒maṃ-ya~॒jñama̭vantu॒ ta i॒da-ṅkṣetra॒mā vi̭śantu॒ ta i॒da-ṅkṣetra॒manu॒ vi vi̭śantu || 22 ||
(ya॒nti॒ - de॒vā - vigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 8)
mā॒ru॒tama̭si ma॒rutā॒moja॒ iti̭ kṛ॒ṣṇaṃ-vā~saḥ̭ kṛ॒ṣṇatṷ̄ṣa॒-mpari̭ dhatta e॒tadvai vṛṣṭyai̭ rū॒pagṃ sarṷ̄pa e॒va bhū॒tvā pa॒rjanyaṃ̭-va~rṣayatira॒maya̭ta maruta-śśye॒namā॒yina॒miti̭ paścādvā॒ta-mprati̭ mīvati purovā॒tame॒va ja̭nayati va॒r॒ṣasyā va̭ruddhyai vātanā॒māni̭ juhoti vā॒yurvai vṛṣṭyā̭ īśe vā॒yume॒va svena̭ bhāga॒dheye॒nopa̭ dhāvati॒ sa e॒vāsmai̭ pa॒rjanyaṃ̭-va~rṣayatya॒ṣṭau [varṣayatya॒ṣṭau, ju॒ho॒ti॒ cata̭sro॒ vai] 23
jṷhoti॒ cata̭sro॒ vai diśa॒ścata̭sro-'vāntaradi॒śā di॒gbhya e॒va vṛṣṭi॒gṃ॒ sa-mpra cyā̭vayati kṛṣṇāji॒ne saṃyau~̭ti ha॒vire॒vāka̭rantarve॒di saṃyau~॒tya va̭ruddhyai॒ yatī̭nāma॒dyamā̭nānāgṃ śī॒r॒ṣāṇi॒ parā̭-'pata॒nte kha॒rjūrā̭ abhava॒n-teṣā॒gṃ॒ rasa̭ ū॒rdhvo̭-'pata॒t-tāni̭ ka॒rīrā᳚ṇya-bhavan-thsau॒myāni॒ vai ka॒rīrā̭ṇi sau॒myā khalu॒ vā āhṷti rdi॒vo vṛṣṭi̭-ñcyāvayati॒ yatka॒rīrā̭ṇi॒ bhava̭nti [ ] 24
sau॒myayai॒vā-''hṷtyā di॒vo vṛṣṭi॒mava̭ rundhe॒ madhṷṣā॒ saṃ-yau~᳚tya॒pāṃ-vā~ e॒ṣa oṣa̭dhīnā॒gṃ॒ raso॒ yanmaddhva॒dbhya e॒vauṣa̭dhībhyo varṣa॒tyatho̭ a॒dbhya e॒vauṣa̭dhībhyo॒ vṛṣṭi॒ni-nna̭yati॒ māndā॒ vāśā॒ iti॒ saṃyau~̭ti nāma॒dheyai̭re॒vainā॒ acchai॒tyatho॒ yathā᳚ brū॒yādasā॒ vehītye॒vame॒vainā̭ nāma॒dheyai॒rā - [nāma॒dheyai॒rā, cyā॒va॒ya॒ti॒ vṛṣṇo॒] 25
cyā̭vayati॒ vṛṣṇo॒ aśva̭sya sa॒ndāna̭masi॒ vṛṣṭyai॒ tvopa̭ nahyā॒mītyā̭ha॒ vṛṣā॒ vā aśvo॒ vṛṣā̭ pa॒rjanyaḥ̭ kṛ॒ṣṇa i̭va॒ khalu॒ vai bhū॒tvā va̭rṣati rū॒peṇai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati va॒r॒ṣasyā va̭ruddhyai || 26 ||
(a॒ṣṭau - bhava̭nti - nāma॒dheyai॒rai - kā॒nna tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 9)
devā̭ vasavyā॒ devā᳚-śśarmaṇyā॒ devā᳚-ssapītaya॒ ityā ba̭ddhnāti de॒vatā̭bhire॒vānva॒haṃ-vṛ~ṣṭi̭micchati॒ yadi॒ varṣe॒t-tāva̭tye॒va ho̭ta॒vyaṃ̭-ya~di॒ na varṣe॒cchvo bhū॒te ha॒virnirva̭pedahorā॒tre vai mi॒trāvarṷṇāvahorā॒trābhyā॒-ṅkhalu॒ vai pa॒rjanyo̭ varṣati॒ naktaṃ̭-vā~॒ hi divā̭ vā॒ varṣa̭ti mi॒trāvarṷṇāve॒va svena̭ bhāga॒dheye॒nopa̭ dhāvati॒ tāve॒vāsmā̭ [tāve॒vāsmai᳚, a॒ho॒rā॒trābhyāṃ᳚-] 27
ahorā॒trābhyā᳚-mpa॒rjanyaṃ̭ ~varṣayato॒-'gnayḙ dhāma॒cchadḙ puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭penmāru॒tagṃ sa॒ptaka̭pālagṃ sau॒ryameka̭kapālama॒gnirvā i॒to vṛṣṭi॒mudī̭rayati ma॒rutaḥ̭ sṛ॒ṣṭā-nna̭yanti ya॒dā khalu॒ vā a॒sāvā̭di॒tyo nyaṃ̭-ra॒śmibhiḥ̭ paryā॒varta॒te-'tha̭varṣatidhāma॒cchadi̭va॒ khalu॒ vai bhū॒tvā va̭rṣatye॒tā vai de॒vatā॒ vṛṣṭyā̭ īśate॒ tā e॒va svena̭ bhāga॒dheye॒nopa̭ dhāvati॒ tā [bhāga॒dheye॒nopa̭ dhāvati॒ tāḥ, e॒vāsmai̭] 28
e॒vāsmai̭ pa॒rjanyaṃ̭-va~rṣayantyu॒tā va̭rṣiṣya॒n varṣa̭tye॒va sṛ॒jā vṛ॒ṣṭi-ndi॒va ā-'dbhi-ssa̭mu॒dra-mpṛ॒ṇetyā̭he॒māścai॒vā-mūścā॒pa-ssama̭rdhaya॒tyatho̭ ā॒bhire॒vā-mūracchai᳚tya॒bjā a̭si prathama॒jā bala̭masi samu॒driya॒mityā̭ha yathāya॒jure॒vaita-dunna̭-mbhaya pṛthi॒vīmiti̭ varṣā॒hvā-ñjṷhotye॒ṣā vā oṣa̭dhīnāṃ-vṛ~ṣṭi॒vani॒stayai॒va vṛṣṭi॒mā cyā̭vayati॒ ye de॒vā di॒vibhā̭gā॒ iti̭ kṛṣṇāji॒namava̭ dhūnotī॒ma e॒vāsmai̭ lo॒kāḥ prī॒tā a॒bhīṣṭā̭ bhavanti || 29 ||
(a॒smai॒ - dhā॒va॒ti॒ tā - vā - eka̭vigṃśatiśca ) (a. 10)
sarvā̭ṇi॒ chandāg̭sye॒tasyā॒-miṣṭyā̭-ma॒nūcyā॒nītyā̭hu-stri॒ṣṭubho॒ vā e॒tadvī॒ryaṃ̭-ya~-tka॒kudu॒ṣṇihā॒ jaga̭tyai॒ yadṷṣṇiha-ka॒kubhā̭va॒nvāha॒ tenai॒va sarvā̭ṇi॒ chandā॒g॒syava̭ rundhe gāya॒trī vā e॒ṣā yadu॒ṣṇihā॒ yāni̭ ca॒tvāryaddhya॒kṣarā̭ṇi॒ catṷṣpāda e॒va te pa॒śavo॒yathā̭ puro॒ḍāśḙ puro॒ḍāśo-'ddhye॒vame॒va ta-dyad-ṛ॒cyaddhya॒kṣarā̭ṇi॒ yajjaga̭tyā [yajjaga̭tyā, pa॒ri॒da॒ddhyādantaṃ̭-] 30
parida॒ddhyādantaṃ̭-ya~॒jña-ṅga̭maye-ttri॒ṣṭubhā॒ pari̭ dadhātīndri॒yaṃ-vai~ vī॒rya̭-ntri॒ṣṭugi̭ndri॒ya e॒va vī॒ryḙ ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati॒ nānta̭-ṅgamaya॒tyagne॒ trī te॒ vāji̭nā॒ trī ṣa॒dhastheti॒ triva̭tyā॒ pari̭ dadhāti sarūpa॒tvāya॒ sarvo॒ vā e॒ṣa ya॒jño ya-ttrai̭dhāta॒vīya॒-ṅkāmā̭ya-kāmāya॒ prayṷjyate॒ sarve᳚bhyo॒ hi kāme᳚bhyo ya॒jñaḥ pra̭yu॒jyate᳚ traidhāta॒vīyḙna yajetābhi॒cara॒n-thsarvo॒ vā [sarvo॒ vai, e॒ṣa] 31
e॒ṣa ya॒jño ya-ttrai̭dhāta॒vīya॒gṃ॒ sarvḙṇai॒vainaṃ̭-ya~॒jñenā॒bhi ca̭rati stṛṇu॒ta e॒vaina̭me॒tayai॒va ya̭jetābhica॒ryamā̭ṇa॒-ssarvo॒ vā e॒ṣa ya॒jño ya-ttrai̭dhāta॒vīya॒gṃ॒ sarvḙṇai॒va ya॒jñena̭ yajate॒ naina̭mabhi॒cara᳚n-thstṛṇuta e॒tayai॒va ya̭jeta sa॒hasrḙṇa ya॒kṣyamā̭ṇaḥ॒ prajā̭tame॒vaina̭-ddadātye॒tayai॒va ya̭jeta sa॒hasrḙṇejā॒no-'ntaṃ॒-vā~ e॒ṣa pa̭śū॒nā-ṅga̭cchati॒ [-ga̭cchati, ya-ssa॒hasrḙṇa॒] 32
ya-ssa॒hasrḙṇa॒ yaja̭te pra॒jāpa̭tiḥ॒ khalu॒ vai pa॒śūna̭sṛjata॒ tāgstrai̭dhāta॒ vīyḙ-nai॒vāsṛ̭jata॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvāg strai̭dhāta॒vīyḙnapa॒śukā̭mo॒ yaja̭te॒ yasmā̭de॒va yoneḥ᳚ pra॒jāpa̭tiḥ pa॒śūnasṛ̭jata॒ tasmā̭de॒vainā᳚n-thsṛjata॒ upai̭na॒mutta̭ragṃ sa॒hasra̭-nnamati de॒vatā᳚bhyo॒ vā e॒ṣa ā vṛ̭ścyate॒ yo ya॒kṣya ityu॒ktvā na yaja̭te traidhāta॒vīyḙna yajeta॒ sarvo॒ vā e॒ṣa ya॒jño [ya॒jñaḥ, ya-ttrai̭dhāta॒vīya॒gṃ॒] 33
ya-ttrai̭dhāta॒vīya॒gṃ॒ sarvḙṇai॒va ya॒jñena̭ yajate॒ na de॒vatā᳚bhya॒ ā vṛ̭ścyate॒ dvāda̭śakapālaḥ puro॒ḍāśo̭ bhavati॒ te traya॒ścatṷṣkapālā-striṣṣamṛddha॒tvāya॒ trayaḥ̭ puro॒ḍāśā̭ bhavanti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyā॒ utta̭ra-uttaro॒ jyāyā᳚-nbhavatye॒vami̭va॒ hīme lo॒kā ya̭va॒mayo॒ maddhya̭ e॒tadvā a॒ntari̭kṣasya rū॒pagṃ samṛ̭ddhyai॒ sarvḙṣāmabhiga॒maya॒nnava̭ dya॒tyacha̭baṇṭkāra॒gṃ॒ hira̭ṇya-ndadāti॒ teja̭ e॒vā- [e॒va, ava̭ rundhe] 34
-'va̭ rundhe tā॒rpya-nda̭dāti pa॒śūne॒vāva̭ rundhe dhe॒nu-nda̭dātyā॒śiṣa̭ e॒vāva̭ rundhe॒ sāmno॒ vā e॒ṣa varṇo॒ yaddhira̭ṇyaṃ॒-ya~jṷṣā-ntā॒rpyamṷkthāma॒dānā᳚-ndhe॒nure॒tāne॒va sarvā॒n॒. varṇā॒nava̭ rundhe || 35 ||
(jaga̭tyā - 'bhi॒cara॒n-thsarvo॒ vai - ga̭cchati - ya॒jña - steja̭ e॒va - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 11)
tvaṣṭā̭ ha॒tapṷtro॒ vīndra॒gṃ॒ soma॒mā-'ha̭ra॒-ttasmi॒nnindra̭ upaha॒vamai᳚cchata॒ ta-nnopā᳚hvayata pu॒tra-mmḙ-'vadhī॒riti॒ sa ya̭jñaveśa॒sa-ṅkṛ॒tvā prā॒sahā॒ soma̭mapiba॒-ttasya॒ yada॒tyaśi̭ṣyata॒ ta-ttvaṣṭā̭-''hava॒nīya॒mupa॒ prāva̭rtaya॒-thsvāhendra̭śatrurvardha॒sveti॒ sa yāva̭dū॒rdhvaḥ pa̭rā॒viddhya̭ti॒ tāva̭ti sva॒yame॒va vya̭ramata॒ yadi̭ vā॒ tāva̭-tprava॒ṇa- [tāva̭-tprava॒ṇam, āsī॒dyadi̭] 36
-māsī॒dyadi̭ vā॒ tāva॒daddhya॒gnerāsī॒-thsa sa॒mbhava̭nna॒gnīṣomā̭va॒bhi sama̭bhava॒-thsa i̭ṣumā॒trami̭ṣumātraṃ॒-vi~ṣva̭ṅṅavardhata॒ sa i॒māṃ-lo~॒kāna̭vṛṇo॒dya-di॒māṃ-lo~॒kānavṛ̭ṇo॒-tta-dvṛ॒trasya̭ vṛtra॒tva-ntasmā॒dindro̭-'bibhe॒dapi॒ tvaṣṭā॒ tasmai॒ tvaṣṭā॒ vajra̭masiñca॒-ttapo॒ vai sa vajra̭ āsī॒-ttamudya̭ntu॒-nnāśa̭kno॒datha॒ vai tarhi॒ viṣṇṷ- [viṣṇuḥ̭, a॒nyā] 37
-ra॒nyā de॒vatā̭ ''sī॒-thso᳚-'bravī॒-dviṣṇa॒vehī॒damā ha̭riṣyāvo॒ yenā॒yami॒damiti॒sa viṣṇṷstre॒dhā-''tmānaṃ॒-vi~nya̭dhatta pṛthi॒vyā-ntṛtī̭yama॒ntari̭kṣe॒ tṛtī̭ya-ndi॒vi tṛtī̭ya-mabhiparyāva॒rtā-ddhyabi̭bhe॒dyat-pṛ̭thi॒vyā-ntṛtī̭ya॒māsī॒-ttenendro॒ vajra॒muda̭yaccha॒-dviṣṇva̭nusthita॒-sso᳚-'bravī॒nmā me॒ pra hā॒rasti॒ vā i॒da- [vā i॒dam, mayi̭ vī॒rya̭-nta-tte॒] 38
-mmayi̭ vī॒rya̭-nta-tte॒ pradā᳚syā॒mīti॒ tada̭smai॒ prāya̭ccha॒-tta-tpratya̭gṛhṇā॒dadhā॒ meti॒ ta-dviṣṇa॒ve-'ti॒ prāya̭ccha॒-tta-dviṣṇuḥ॒ pratya̭gṛhṇā-da॒smāsvindra̭ indri॒ya-nda̭dhā॒tviti॒ yada॒ntari̭kṣe॒ tṛtī̭ya॒māsī॒-ttenendro॒ vajra॒muda̭yaccha॒-dviṣṇva̭nusthita॒-sso᳚-'bravī॒nmā me॒ prahā॒rasti॒ vā i॒da- [vā i॒dam, mayi̭ vī॒rya̭-nta-tte॒] 39
-mmayi̭ vī॒rya̭-nta-tte॒ pra dā᳚syā॒mīti॒ tada̭smai॒ prāya̭ccha॒-tta-tpratya̭gṛhṇā॒-ddvirmā̭-'dhā॒ iti॒ ta-dviṣṇa॒ve-'ti॒ prāya̭ccha॒-tta-dviṣṇuḥ॒ pratya̭gṛhṇāda॒smāsvindra̭ indri॒ya-nda̭dhā॒tviti॒ yaddi॒vi tṛtī̭ya॒māsī॒-ttenendro॒ vajra॒muda̭yaccha॒-dviṣṇva̭nusthita॒-sso᳚-'bravī॒nmā me॒ prahā॒ryenā॒ha- [prahā॒ryenā॒ham, i॒damasmi॒ ta-tte॒] 40
-mi॒damasmi॒ ta-tte॒ pradā᳚syā॒mīti॒ tvī(3) itya̭bravī-thsa॒ndhā-ntu sanda̭dhāvahai॒ tvāme॒va pravi̭śā॒nīti॒ yanmā-mpra̭vi॒śeḥ ki-mmā̭ bhuñjyā॒ itya̭bravī॒-ttvāme॒vendhī̭ya॒ tava॒ bhogā̭ya॒ tvā-mpravi̭śeya॒mitya̭bravī॒-ttaṃ-vṛ~॒traḥ prāvi̭śadu॒daraṃ॒-vai~ vṛ॒traḥ, kṣu-tkhalu॒ vai ma̭nu॒ṣya̭sya॒ bhrātṛ̭vyo॒ ya [bhrātṛ̭vyo॒ yaḥ, e॒vaṃ-ve~da॒ hanti॒] 41
e॒vaṃ-ve~da॒ hanti॒ kṣudha॒-mbhrātṛ̭vya॒-ntada̭smai॒ prāya̭ccha॒tta-tpratya̭gṛhṇā॒t- trirmā̭-'dhā॒ iti॒ ta-dviṣṇa॒ve-'ti॒ prāya̭ccha॒-tta-dviṣṇuḥ॒ pratya̭gṛhṇāda॒smāsvindra̭ indri॒ya-nda̭dhā॒tviti॒ yattriḥ prāya̭ccha॒-ttriḥ pra॒tyagṛ̭hṇā॒-tta-ttri॒dhāto᳚stridhātu॒tvaṃ-ya~-dviṣṇṷra॒nvati̭ṣṭhata॒ viṣṇa॒ve-'ti॒ prāya̭ccha॒-ttasmā̭daindrāvaiṣṇa॒vagṃ ha॒virbha̭vati॒ yadvā i॒da-ṅkiñca॒ tada̭smai॒ ta-tprāya̭ccha॒-dṛca॒-ssāmā̭ni॒ yajūgṃ̭ṣi sa॒hasraṃ॒-vā~ a̭smai॒ ta-tprāya̭ccha॒-ttasmā᳚-thsa॒hasra̭dakṣiṇam || 42 ||
(pra॒va॒ṇaṃ - ~viṣṇu॒- rvā i॒da- mi॒da - ma॒haṃ - ~yo - bha̭va॒ - tyeka̭ vigṃśatiśca) (a. 12)
de॒vā vai rā̭ja॒nyā᳚-jjāya̭mānā-dabibhayu॒-stama॒ntare॒va santa॒-ndāmnā 'pau᳚mbha॒n-thsa vā e॒ṣo-'po᳚bdho jāyate॒ ya-drā̭ja॒nyo̭ yadvā e॒ṣo-'na̭pobdho॒ jāyḙta vṛ॒trā-nghnagg śca̭re॒dya-ṅkā॒mayḙta rāja॒nya̭mana̭pobdho jāyeta vṛ॒trā-nghnagg śca̭re॒diti॒ tasmā̭ e॒tamai᳚ndrā bārhaspa॒tya-ñca॒ru-nnirva̭pedai॒ndro vai rā̭ja॒nyo᳚ brahma॒ bṛha॒spati॒ rbrahma̭ṇai॒vaina॒-ndāmno॒-'pombha̭nā-nmuñcati hira॒ṇmaya॒-ndāma॒ dakṣi̭ṇā sā॒kṣāde॒vaina॒-ndāmno॒-'pombha̭nā-nmuñcati || 43 ||
(e॒naṃ॒ - dvāda̭śa ca) (a. 13)
navo̭navo bhavati॒ jāya̭mā॒no-'hnā᳚-ṅke॒turu॒ṣasā̭ me॒tyagre᳚ | bhā॒ga-nde॒vebhyo॒ vida̭dhātyā॒ya-npraca॒ndramā᳚stirati dī॒rghamāyuḥ̭ || yamā̭di॒tyā a॒gṃ॒śumā᳚pyā॒yaya̭nti॒ yamakṣi̭ta॒-makṣi̭tayaḥ॒ piba̭nti | tena̭ no॒ rājā॒ varṷṇo॒ bṛha॒spati॒rā pyā̭yayantu॒ bhuva̭nasya go॒pāḥ ||prācyā᳚-ndi॒śi tvami̭ndrāsi॒ rājo॒todī᳚cyāṃ-vṛ~trahan vṛtra॒hā-'si̭ | yatra॒ yanti̭ sro॒tyāsta- [yanti̭ sro॒tyāstat, ji॒ta-ntḙ] 44
-jji॒ta-ntḙ dakṣiṇa॒to vṛ̭ṣa॒bha ḙdhi॒ havyaḥ̭ || indro̭ jayāti॒ na parā̭ jayātā adhirā॒jo rāja̭su rājayāti | viśvā॒ hi bhū॒yāḥ pṛta̭nā abhi॒ṣṭīrṷpa॒sadyo̭ nama॒syo̭ yathā-'sa̭t || a॒syede॒va prari̭rice mahi॒tva-ndi॒vaḥ pṛ̭thi॒vyāḥ parya॒ntari̭kṣāt | sva॒rāḍindro॒ dama॒ ā vi॒śvagū᳚rta-ssva॒rirama̭tro vavakṣe॒ raṇā̭ya || a॒bhi tvā̭ śūra nonu॒mo-'dṷgdhā iva dhe॒navaḥ̭ | īśā̭na- [īśā̭nam, a॒sya] 45
-ma॒sya jaga̭ta-ssuva॒rdṛśa॒mīśā̭namindra ta॒sthuṣaḥ̭ || tvāmiddhi havā̭mahe sā॒tā vāja̭sya kā॒ravaḥ̭ | tvāṃ-vṛ~॒treṣvi̭ndra॒ satpa̭ti॒-nnara॒stvā-ṅkāṣṭhā॒svarva̭taḥ || yaddyāva̭indrateśa॒tagṃ śa॒ta-mbhūmī̭ru॒ta syuḥ | na tvā̭ vajrin-thsa॒hasra॒gṃ॒ sūryā॒ anu॒ na jā॒tama̭ṣṭa॒ roda̭sī || pibā॒ soma̭mindra॒ manda̭tu tvā॒ yantḙ su॒ṣāva̭ harya॒śvādriḥ̭ | 46
so॒turbā॒hubhyā॒gṃ॒ suya̭to॒ nārvā᳚ || re॒vatī᳚rna-ssadha॒māda॒ indrḙ santu tu॒vivā̭jāḥ | kṣu॒manto॒ yābhi॒rmadḙma || uda̭gne॒ śuca̭ya॒stava॒ , vi jyoti॒ṣo,du॒ tya-ñjā॒tavḙdasagṃsa॒pta tvā̭ ha॒rito॒ rathe॒ vaha̭nti deva sūrya | śo॒ciṣkḙśaṃ-vi~cakṣaṇa || ci॒tra-nde॒vānā॒muda̭gā॒danī̭ka॒-ñcakṣṷrmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒-'gneḥ | ā-'prā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣa॒gṃ॒ sūrya̭ ā॒tmā jaga̭tasta॒sthuṣa̭- [jaga̭tasta॒sthuṣaḥ̭, ca |] 47
-śca || viśvḙ de॒vā ṛ̭tā॒vṛdha̭ ṛ॒tubhi̭r-havana॒śrutaḥ̭ | ju॒ṣantāṃ॒-yu~jya॒-mpayaḥ̭ || viśvḙ devā-śśṛṇu॒temagṃ hava̭-mme॒ ye a॒ntari̭kṣe॒ ya upa॒ dyavi॒ṣṭha | ye a̭gniji॒hvā u॒ta vā॒ yaja̭trā ā॒sadyā॒smi-nba॒r॒hiṣi̭ mādayaddhvam || 48 ||
(ta - dīśā̭na॒ - madri̭ - sta॒sthuṣa̭ - stri॒gṃ॒śacca̭) (a. 14)
(de॒vā ma̭nu॒ṣyā̭ - devasu॒rā a̭bruvan - devāsu॒rāsteṣā᳚-ṅgāya॒trī - pra॒jāpa̭ti॒stā yatrā-' - gne॒ gobhiḥ̭ - ci॒trayā̭ - māru॒taṃ - devā̭ vasavyā॒ agnḙ - māru॒tamiti॒ - devā̭ vasavyā॒ devā᳚-śśarmaṇyāḥ॒ - sarvā̭ṇi॒ - tvaṣṭā̭ ha॒tapṷtro - de॒vā vai rā̭ja॒nyā᳚n - navo̭nava॒ - ścatṷrdaśa )
(de॒vā ma̭nu॒ṣyāḥ᳚ - pra॒jā-mpa॒śun - devā̭ vasavyāḥ - parida॒dhyadi॒da- masmya॒ - ṣṭā ca̭tvārigṃśat )
(de॒vā ma̭nu॒ṣyā̭, mādayadhvaṃ)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ndvitīyakāṇḍe caturthaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-न्द्वितीयकाण्डे चतुर्थः प्रश्नः - इष्टिविधानं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
दे॒वा म॑नु॒ष्याः᳚ पि॒तर॒स्ते᳚-ऽन्यत॑ आस॒न्नसु॑रा॒ रक्षाग्ं॑सि पिशा॒चास्ते᳚ ऽन्यत॒स्तेषा᳚-न्दे॒वाना॑मु॒त यदल्पं॒-लोँहि॑त॒मकु॑र्व॒-न्त-द्रक्षाग्ं॑सि॒ रात्री॑भिरसुभ्न॒-न्तान्-थ्सु॒ब्धा-न्मृ॒तान॒भि व्यौ᳚च्छ॒-त्ते दे॒वा अ॑विदु॒र्यो वै नो॒-ऽय-म्म्रि॒यते॒ रक्षाग्ं॑सि॒ वा इ॒म-ङ्घ्न॒न्तीति॒ ते रक्षा॒ग्॒स्युपा॑मन्त्रयन्त॒ तान्य॑ब्रुव॒न्. वरं॑-वृँणामहै॒ य- [यत्, असु॑रा॒न् जया॑म॒] 1
-दसु॑रा॒न् जया॑म॒ तन्नः॑ स॒हास॒दिति॒ ततो॒ वै दे॒वा असु॑रानजय॒-न्ते-ऽसु॑रान् जि॒त्वारक्षा॒ग्॒स्यपा॑नुदन्त॒ तानि॒ रक्षा॒ग्॒स्यनृ॑तम क॒र्तेति॑ सम॒न्त-न्दे॒वा-न्पर्य॑विश॒-न्ते दे॒वा अ॒ग्नाव॑नाथन्त॒ ते᳚-ऽग्नये॒ प्रव॑ते पुरो॒डाश॑म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर॑वपन्न॒ग्नये॑ विबा॒धव॑ते॒-ऽग्नये॒ प्रती॑कवते॒ यद॒ग्नये॒ प्रव॑ते नि॒रव॑प॒न्॒. यान्ये॒व पु॒रस्ता॒-द्रक्षा॒ग्॒- [पु॒रस्ता॒-द्रक्षा॒ग्ं॑सि, आ॒स॒न्तानि॒ तेन॒] 2
-स्यास॒न्तानि॒ तेन॒ प्राणु॑दन्त॒ यद॒ग्नये॑ विबा॒धव॑ते॒ यान्ये॒वाभितो॒ रक्षा॒ग्॒स्यास॒-न्तानि॒ तेन॒ व्य॑बाधन्त॒ यद॒ग्नये॒ प्रती॑कवते॒ यान्ये॒व प॒श्चा-द्रक्षा॒ग्॒स्यास॒-न्तानि॒ तेनापा॑नुदन्त॒ ततो॑ दे॒वा अभ॑व॒-न्परासु॑रा॒ यो भ्रातृ॑व्यवा॒न्-थ्स्या-थ्स स्पर्ध॑मान ए॒तयेष्ट्या॑ यजेता॒ग्नये॒ प्रव॑ते पुरो॒डाश॑म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर्व॑पेद॒ग्नये॑ विबा॒धव॑ते॒- [विबा॒धव॑ते॒, अ॒ग्नये॒ प्रती॑कवते॒] 3
-ऽग्नये॒ प्रती॑कवते॒ यद॒ग्नये॒ प्रव॑ते नि॒र्वप॑ति॒ य ए॒वास्मा॒च्छ्रेया॒न्-भ्रातृ॑व्य॒स्त-न्तेन॒ प्रणु॑दते॒ यद॒ग्नये॑ विबा॒धव॑ते॒ य ए॒वैने॑न स॒दृन्त-न्तेन॒ वि बा॑धते॒ यद॒ग्नये॒ प्रती॑कवते॒ य ए॒वास्मा॒-त्पापी॑या॒-न्त-न्तेनाप॑ नुदते॒ प्र श्रेयाग्ं॑स॒-म्भ्रातृ॑व्य-न्नुद॒तेति॑ स॒दृश॑-ङ्क्रामति॒ नैन॒-म्पापी॑यानाप्नोति॒ य ए॒वं ँवि॒द्वाने॒तयेष्ट्या॒ यज॑ते ॥ 4 ॥
(वृ॒णा॒म॒है॒ यत् - पु॒रस्ता॒-द्रक्षाग्ं॑सि- वपेद॒ग्नये॑ विबा॒धव॑त - ए॒वं - च॒त्वारि॑ च) (अ. 1)
दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आस॒-न्ते दे॒वा अ॑ब्रुव॒न्॒. यो नो॑ वी॒र्या॑वत्तम॒स्तमनु॑ स॒मार॑भामहा॒ इति॒ त इन्द्र॑मब्रुव॒-न्त्वं-वैँ नो॑ वी॒र्या॑वत्तमो-ऽसि॒ त्वामनु॑ स॒मार॑भामहा॒ इति॒ सो᳚-ऽब्रवी-त्ति॒स्रो म॑ इ॒मास्त॒नुवो॑ वी॒र्या॑वती॒स्ताः प्री॑णी॒ताथा-सु॑रान॒भि भ॑विष्य॒थेति॒ ता वै ब्रू॒हीत्य॑ब्रुवन्नि॒यमग्ं॑ हो॒मुगि॒यं-विँ॑मृ॒धेय-मि॑न्द्रि॒याव॒ती- [-मि॑न्द्रि॒याव॒ती, इत्य॑ब्रवी॒त्त] 5
-त्य॑ब्रवी॒त्त इन्द्रा॑याग्ं हो॒मुचे॑ पुरो॒डाश॒मेका॑दशकपाल॒-न्निर॑वप॒न्निन्द्रा॑य वैमृ॒धाये-न्द्रा॑येन्द्रि॒याव॑ते॒ यदिन्द्रा॑याग्ं हो॒मुचे॑ नि॒रव॑प॒न्नग्ंह॑स ए॒व तेना॑मुच्यन्त॒ यदिन्द्रा॑य वै मृ॒धाय॒ मृध॑ ए॒व तेनापा᳚घ्नत॒यदिन्द्रा॑येन्द्रि॒याव॑त इन्द्रि॒यमे॒व तेना॒-ऽऽत्मन्न॑दधत॒ त्रय॑स्त्रिग्ंशत्कपाल-म्पुरो॒डाश॒-न्निर॑वप॒-न्त्रय॑स्त्रिग्ंश॒द्वै दे॒वता॒स्ता इन्द्र॑ आ॒त्मन्ननु॑ स॒मार॑भंयँत॒ भूत्यै॒ [भूत्यै᳚, तां-वाँव] 6
तां-वाँव दे॒वा विजि॑ति-मुत्त॒मा-मसु॑रै॒-र्व्य॑जयन्त॒यो भ्रातृ॑व्यवा॒न्थ्- स्या-थ्स स्पर्ध॑मान ए॒तयेष्ट्या॑ यजे॒तेन्द्रा॑याग्ं हो॒मुचे॑ पुरो॒डाश॒मेका॑दशकपाल॒-न्निर्व॑पे॒दिन्द्रा॑य वैमृ॒धायेन्द्रा॑येन्द्रि॒याव॒ते-ऽग्ं ह॑सा॒ वा ए॒ष गृ॑ही॒तो यस्मा॒च्छ्रेया॒-न्भ्रातृ॑व्यो॒यदिन्द्रा॑याग्ं हो॒मुचे॑ नि॒र्वप॒त्यग्ंह॑स ए॒व तेन॑ मुच्यतेमृ॒धा वा ए॒षो॑-ऽभिष॑ण्णो॒ यस्मा᳚-थ्समा॒नेष्व॒न्य-श्श्रेया॑नु॒ता- [श्रेया॑नु॒त, अ-ऽभ्रा॑तृव्यो॒] 7
-ऽभ्रा॑तृव्यो॒ यदिन्द्रा॑य वैमृ॒धाय॒ मृध॑ ए॒व तेनाप॑ हते॒यदिन्द्रा॑येन्द्रि॒याव॑त इन्द्रि॒यमे॒व तेना॒त्म-न्ध॑त्ते॒ त्रय॑स्त्रिग्ंशत्कपाल-म्पुरो॒डाश॒-न्निर्व॑पति॒ त्रय॑स्त्रिग्ंश॒द्वै दे॒वता॒स्ता ए॒व यज॑मान आ॒त्मन्ननु॑ स॒मार॑भंयँते॒ भूत्यै॒ सा वा ए॒षा विजि॑ति॒र्नामेष्टि॒र्य ए॒वं-विँ॒द्वाने॒तयेष्ट्या॒ यज॑त उत्त॒मामे॒व विजि॑ति॒-म्भ्रातृ॑व्येण॒ वि ज॑यते ॥ 8 ॥
(इ॒न्द्रि॒याव॑ती॒ - भूत्या॑ - उ॒तै - का॒न्न प॑ञ्चा॒शच्च॑) (अ. 2)
दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आस॒-न्तेषा᳚-ङ्गाय॒त्र्योजो॒ बल॑मिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑-म्प्र॒जा-म्प॒शून्-थ्स॒गृंह्या॒ ऽऽदाया॑-प॒क्रम्या॑तिष्ठ॒-त्ते॑-ऽमन्यन्त यत॒रान्. वा इ॒यमु॑पाव॒र्थ्स्यति॒ त इ॒द-म्भ॑विष्य॒न्तीति॒ तां-व्यँ॑ह्वयन्त॒ विश्व॑कर्म॒न्निति॑ दे॒वा दाभीत्यसु॑रा॒-स्सा नान्य॑त॒राग्श्च॒-नोपाव॑र्तत॒ ते दे॒वा ए॒त-द्यजु॑रपश्य॒न्नोजो॑-ऽसि॒ सहो॑-ऽसि॒ बल॑मसि॒ [बल॑मसि, भ्राजो॑-ऽसि] 9
भ्राजो॑-ऽसि दे॒वाना॒-न्धाम॒ नामा॑-ऽसि॒ विश्व॑मसि वि॒श्वायु॒-स्सर्व॑मसि स॒र्वायु॑रभि॒भूरिति॒ वाव दे॒वा असु॑राणा॒मोजो॒ बल॑मिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑-म्प्र॒जा-म्प॒शून॑वृञ्जत॒ य-द्गा॑य॒त्र्य॑प॒क्रम्याति॑ष्ठ॒-त्तस्मा॑दे॒ता-ङ्गा॑य॒त्रीतीष्टि॑माहु-स्संवँथ्स॒रो वै गा॑य॒त्री सं॑वँथ्स॒रो वै तद॑प॒क्रम्या॑तिष्ठ॒-द्यदे॒तया॑ दे॒वा असु॑राणा॒मोजो॒ बल॑मिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑- [बल॑मिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य᳚म्, प्र॒जा-म्प॒शू-] 10
-म्प्र॒जा-म्प॒शू-नवृ॑ञ्जत॒ तस्मा॑दे॒ताग्ं सं॑वँ॒र्ग इतीष्टि॑माहु॒र्यो भ्रातृ॑व्यवा॒न्थ्स्या-थ्सस्पर्ध॑मान ए॒तयेष्ट्या॑ यजेता॒ग्नये॑ संवँ॒र्गाय॑ पुरो॒डाश॑म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर्व॑पे॒त्तग्ंशृ॒तमास॑न्नमे॒तेन॒ यजु॑षा॒-ऽभि मृ॑शे॒दोज॑ ए॒व बल॑मिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑-म्प्र॒जा-म्प॒शू-न्भ्रातृ॑व्यस्य वृङ्क्ते॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚स्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति ॥ 11
(बल॑मस्ये॒ - तया॑ दे॒वा असु॑राणा॒मोजो॒ बल॑मिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्यं॑ - पञ्च॑चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 3)
प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत॒ ता अ॑स्मा-थ्सृ॒ष्टाः परा॑चीराय॒-न्ता यत्राव॑स॒-न्ततो॑ ग॒र्मुदुद॑तिष्ठ॒-त्ता बृह॒स्पति॑श्चा॒न्ववै॑ता॒ग्ं॒ सो᳚-ऽब्रवी॒-द्बृह॒स्पति॑र॒नया᳚ त्वा॒ प्रति॑ष्ठा॒न्यथ॑ त्वा प्र॒जा उ॒पाव॑र्थ्स्य॒न्तीति॒ त-म्प्राति॑ष्ठ॒-त्ततो॒ वै प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒जा उ॒पाव॑र्तन्त॒ यः प्र॒जाका॑म॒-स्स्या-त्तस्मा॑ ए॒त-म्प्रा॑जाप॒त्य-ङ्गा᳚र्मु॒त-ञ्च॒रु-न्निर्व॑पे-त्प्र॒जाप॑ति- [-निर्व॑पे-त्प्र॒जाप॑तिम्, ए॒व स्वेन॑] 12
-मे॒व स्वेन॑ भाग॒धेये॒नोप॑ धावति॒ स ए॒वास्मै᳚ प्र॒जा-म्प्रज॑नयतिप्र॒जाप॑तिः प॒शून॑सृजत॒ ते᳚-ऽस्मा-थ्सृ॒ष्टाः परा᳚ञ्च आय॒-न्ते यत्राव॑स॒-न्ततो॑ ग॒र्मुदुद॑तिष्ठ॒-त्ता-न्पू॒षा चा॒न्ववै॑ता॒ग्ं॒ सो᳚-ऽब्रवी-त्पू॒षा-ऽनया॑ मा॒ प्रति॒ष्ठाथ॑ त्वा प॒शव॑ उ॒पाव॑र्थ्स्य॒न्तीति॒ मा-म्प्रति॒ष्ठेति॒ सोमो᳚-ऽब्रवी॒-न्मम॒ वा [-मम॒ वै, अ॒कृ॒ष्ट॒प॒च्यमित्यु॒भौ] 13
अ॑कृष्टप॒च्यमित्यु॒भौ वा॒-म्प्रति॑ष्ठा॒नीत्य॑ब्रवी॒-त्तौ प्राति॑ष्ठ॒-त्ततो॒ वै प्र॒जाप॑ति-म्प॒शव॑ उ॒पाव॑र्तन्त॒ यः प॒शुका॑म॒-स्स्या-त्तस्मा॑ ए॒तग्ं सो॑मापौ॒ष्ण-ङ्गा᳚र्मु॒त-ञ्च॒रु-न्निर्व॑पे-थ्सोमापू॒षणा॑वे॒व स्वेन॑ भाग॒धेये॒नोप॑ धावति॒ तावे॒वास्मै॑ प॒शू-न्प्रज॑नयत॒-स्सोमो॒ वै रे॑तो॒धाः पू॒षा प॑शू॒ना-म्प्र॑जनयि॒ता सोम॑ ए॒वास्मै॒ रेतो॒ दधा॑ति पू॒षा प॒शू-न्प्रज॑नयति ॥ 14 ॥
(व॒पे॒-त्प्र॒जाप॑तिं॒ - ँवै - दधा॑ति पू॒षा - त्रीणि॑ च) (अ. 4)
अग्ने॒ गोभि॑र्न॒ आ ग॒हीन्दो॑ पु॒ष्ट्या जु॑षस्व नः । इन्द्रो॑ ध॒र्ता गृ॒हेषु॑ नः ॥ स॒वि॒ता य-स्स॑ह॒स्रिय॒-स्स नो॑ गृ॒हेषु॑ रारणत् । आ पू॒षा ए॒त्वा वसु॑ ॥ धा॒ता द॑दातु नो र॒यिमीशा॑नो॒ जग॑त॒स्पतिः॑ । स नः॑ पू॒र्णेन॑ वावनत् ॥ त्वष्टा॒ यो वृ॑ष॒भो वृषा॒ स नो॑ गृ॒हेषु॑ रारणत् । स॒हस्रे॑णा॒युते॑न च ॥ येन॑ दे॒वा अ॒मृत॑- [अ॒मृत᳚म्, दी॒र्घग्ग् श्रवो॑ दि॒व्यैर॑यन्त ।] 15
-न्दी॒र्घग्ग् श्रवो॑ दि॒व्यैर॑यन्त । राय॑स्पोष॒ त्वम॒स्मभ्य॒-ङ्गवा᳚ङ्कु॒ल्मि-ञ्जी॒वस॒ आ यु॑वस्व ॥ अ॒ग्नि र्गृ॒हप॑ति॒-स्सोमो॑ विश्व॒वनिः॑ सवि॒ता सु॑मे॒धा-स्स्वाहा᳚ ॥ अग्ने॑ गृहपते॒ यस्ते॒ घृत्यो॑ भा॒गस्तेन॒ सह॒ ओज॑ आ॒क्रम॑माणाय धेहि॒ श्रैष्ठ्या᳚त्प॒थो मा यो॑ष-म्मू॒र्धा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ॥ 16 ॥
(अ॒मृत॑ - म॒ष्टात्रिग्ं॑शच्च) (अ. 5)
चि॒त्रया॑ यजेत प॒शुका॑म इ॒यं-वैँ चि॒त्रा यद्वा अ॒स्यां-विँश्व॑-म्भू॒तमधि॑ प्र॒जाय॑ते॒ ते ने॒यञ्चि॒त्रा य ए॒वं-विँ॒द्वाग् श्चि॒त्रया॑ प॒शुका॑मो॒ यज॑ते॒ प्र प्र॒जया॑ प॒शुभि॑ र्मिथु॒नै र्जा॑यते॒ प्रैवाग्ने॒येन॑ वापयति॒ रेतः॑ सौ॒म्येन॑ दधाति॒ रेत॑ ए॒व हि॒त-न्त्वष्टा॑ रू॒पाणि॒ वि क॑रोतिसारस्व॒तौ भ॑वत ए॒तद्वै दैव्य॑-म्मिथु॒न-न्दैव्य॑मे॒वास्मै॑ [-दैव्य॑मे॒वास्मै᳚, मि॒थु॒न-म्म॑द्ध्य॒तो] 17
मिथु॒न-म्म॑द्ध्य॒तो द॑धाति॒ पुष्ट्यै᳚ प्र॒जन॑नाय सिनीवा॒ल्यै च॒रुर्भ॑वति॒ वाग्वै सि॑नीवा॒ली पुष्टिः॒ खलु॒ वै वाक्पुष्टि॑मे॒व वाच॒मुपै᳚त्यै॒न्द्र उ॑त्त॒मो भ॑वति॒ तेनै॒व तन्मि॑थु॒नग्ं स॒प्तैतानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ भवन्ति स॒प्त ग्रा॒म्याः प॒शवः॑ स॒प्तार॒ण्या-स्स॒प्त छन्दाग्॑स्यु॒-भय॒स्या-व॑रुद्ध्या॒ अथै॒ता आहु॑ती र्जुहोत्ये॒ते वै दे॒वाः पुष्टि॑पतय॒स्त ए॒वा स्मि॒-न्पुष्टि॑-न्दधति॒ पुष्य॑ति प्र॒जया॑ प॒शुभि॒रथो॒ यदे॒ता आहु॑ती र्जु॒होति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 18 ॥
(अ॒स्मै॒ - त ए॒व - द्वाद॑श च) (अ. 6)
मा॒रु॒तम॑सि म॒रुता॒मोजो॒-ऽपा-न्धारा᳚-म्भिन्धि र॒मय॑त मरुत-श्श्ये॒नमा॒यिन॒-म्मनो॑जव सं॒-वृँष॑णग्ं सुवृ॒क्तिम् ॥ येन॒ शर्ध॑ उ॒ग्रमव॑-सृष्ट॒मेति॒ तद॑श्विना॒ परि॑ धत्तग्ग् स्व॒स्ति । पु॒रो॒वा॒तो वर्ष॑ञ्जि॒न्वरा॒वृ-थ्स्वाहा॑ वा॒तावद्- वर्ष॑न्नु॒ग्ररा॒वृ-थ्स्वाहा᳚ स्त॒नय॒न् वर्ष॑-न्भी॒मरा॒वथ्स्वाहा॑ ऽनश॒न्य॑व॒स्फूर्ज॑न्-दि॒द्यु-द्वर्ष॑न्-त्वे॒षरा॒वृ-थ्स्वाहा॑ ऽतिरा॒त्रं॒-वँर्ष॑-न्पू॒र्तिरा॒वृ- [-पू॒र्तिरा॒वृत्, स्वाहा॑ ब॒हु] 19
-थ्स्वाहा॑ ब॒हु हा॒यम॑वृषा॒दिति॑ श्रु॒तरा॒वृ-थ्स्वाहा॒ ऽऽतप॑ति॒ वर्ष॑न्-वि॒राडा॒वृ-थ्स्वाहा॑ ऽव॒स्फूर्ज॑न्-दि॒द्यु-द्वर्ष॑-न्भू॒तरा॒वृ-थ्स्वाहा॒मान्दा॒ वाशा॒-श्शुन्ध्यू॒रजि॑राः । ज्योति॑ष्मती॒-स्तम॑स्वरी॒-रुन्द॑ती॒-स्सुफे॑नाः । मित्र॑भृतः॒, क्षत्र॑भृत॒-स्सुरा᳚ष्ट्रा इ॒ह मा॑-ऽवत ॥वृष्णो॒ अश्व॑स्य स॒न्दान॑मसि॒ वृष्ट्यै॒ त्वोप॑ नह्यामि ॥ 20 ॥
(पू॒र्तिरा॒वृ-द्- द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 7)
देवा॑ वसव्या॒ अग्ने॑ सोम सूर्य ॥ देवा᳚-श्शर्मण्या॒ मित्रा॑वरुणा-ऽर्यमन्न् ॥ देवा᳚-स्सपीत॒यो ऽपा᳚-न्नपादाशुहेमन्न् । उ॒द्नो द॑त्तोद॒धि-म्भि॑न्त्त दि॒वः प॒र्जन्या॑द॒न्तरि॑क्षात्-पृथि॒व्यास्ततो॑ नो॒ वृष्ट्या॑-ऽवत ॥ दिवा॑ चि॒त्तमः॑ कृण्वन्ति प॒र्जन्ये॑नो-दवा॒हेन॑ । पृ॒थि॒वीं-यँ-द्व्यु॒न्दन्ति॑ ॥ आय-न्नरः॑ सु॒दान॑वो ददा॒शुषे॑ दि॒वः कोश॒मचु॑च्यवुः । वि प॒र्जन्या᳚-स्सृजन्ति॒ रोद॑सी॒ अनु॒ धन्व॑ना यन्ति [ ] 21
वृ॒ष्टयः॑ ॥ उदी॑रयथा मरुत-स्समुद्र॒तो यू॒यं-वृँ॒ष्टिं-वँ॑र्षयथा पुरीषिणः । न वो॑ दस्रा॒ उप॑ दस्यन्ति धे॒नव॒-श्शुभं॑-याँ॒तामनु॒ रथा॑ अवृथ्सत ॥ सृ॒जा वृ॒ष्टि-न्दि॒व आ-ऽद्भि-स्स॑मु॒द्र-म्पृ॑ण ॥ अ॒ब्जा अ॑सि प्रथम॒जा बल॑मसि समु॒द्रिय᳚म् ॥ उन्न॑म्भय पृथि॒वी-म्भि॒न्धीद-न्दि॒व्य-न्नभः॑ । उ॒द्नो दि॒व्यस्य॑ नो दे॒हीशा॑नो॒ विसृ॑जा॒ दृति᳚म् ॥ ये दे॒वा दि॒विभा॑गा॒ ये᳚-ऽन्तरि॑क्ष भागा॒ ये पृ॑थि॒वि भा॑गाः । त इ॒मं-यँ॒ज्ञम॑वन्तु॒ त इ॒द-ङ्क्षेत्र॒मा वि॑शन्तु॒ त इ॒द-ङ्क्षेत्र॒मनु॒ वि वि॑शन्तु ॥ 22 ॥
(य॒न्ति॒ - दे॒वा - विग्ं॑श॒तिश्च॑) (अ. 8)
मा॒रु॒तम॑सि म॒रुता॒मोज॒ इति॑ कृ॒ष्णं-वाँसः॑ कृ॒ष्णतू॑ष॒-म्परि॑ धत्त ए॒तद्वै वृष्ट्यै॑ रू॒पग्ं सरू॑प ए॒व भू॒त्वा प॒र्जन्यं॑-वँर्षयतिर॒मय॑त मरुत-श्श्ये॒नमा॒यिन॒मिति॑ पश्चाद्वा॒त-म्प्रति॑ मीवति पुरोवा॒तमे॒व ज॑नयति व॒र्॒षस्या व॑रुद्ध्यै वातना॒मानि॑ जुहोति वा॒युर्वै वृष्ट्या॑ ईशे वा॒युमे॒व स्वेन॑ भाग॒धेये॒नोप॑ धावति॒ स ए॒वास्मै॑ प॒र्जन्यं॑-वँर्षयत्य॒ष्टौ [वर्षयत्य॒ष्टौ, जु॒हो॒ति॒ चत॑स्रो॒ वै] 23
जु॑होति॒ चत॑स्रो॒ वै दिश॒श्चत॑स्रो-ऽवान्तरदि॒शा दि॒ग्भ्य ए॒व वृष्टि॒ग्ं॒ स-म्प्र च्या॑वयति कृष्णाजि॒ने संयौँ॑ति ह॒विरे॒वाक॑रन्तर्वे॒दि संयौँ॒त्य व॑रुद्ध्यै॒ यती॑नाम॒द्यमा॑नानाग्ं शी॒र्॒षाणि॒ परा॑-ऽपत॒न्ते ख॒र्जूरा॑ अभव॒न्-तेषा॒ग्ं॒ रस॑ ऊ॒र्ध्वो॑-ऽपत॒त्-तानि॑ क॒रीरा᳚ण्य-भवन्-थ्सौ॒म्यानि॒ वै क॒रीरा॑णि सौ॒म्या खलु॒ वा आहु॑ति र्दि॒वो वृष्टि॑-ञ्च्यावयति॒ यत्क॒रीरा॑णि॒ भव॑न्ति [ ] 24
सौ॒म्ययै॒वा-ऽऽहु॑त्या दि॒वो वृष्टि॒मव॑ रुन्धे॒ मधु॑षा॒ सं-यौँ᳚त्य॒पां-वाँ ए॒ष ओष॑धीना॒ग्ं॒ रसो॒ यन्मद्ध्व॒द्भ्य ए॒वौष॑धीभ्यो वर्ष॒त्यथो॑ अ॒द्भ्य ए॒वौष॑धीभ्यो॒ वृष्टि॒नि-न्न॑यति॒ मान्दा॒ वाशा॒ इति॒ संयौँ॑ति नाम॒धेयै॑रे॒वैना॒ अच्छै॒त्यथो॒ यथा᳚ ब्रू॒यादसा॒ वेहीत्ये॒वमे॒वैना॑ नाम॒धेयै॒रा - [नाम॒धेयै॒रा, च्या॒व॒य॒ति॒ वृष्णो॒] 25
च्या॑वयति॒ वृष्णो॒ अश्व॑स्य स॒न्दान॑मसि॒ वृष्ट्यै॒ त्वोप॑ नह्या॒मीत्या॑ह॒ वृषा॒ वा अश्वो॒ वृषा॑ प॒र्जन्यः॑ कृ॒ष्ण इ॑व॒ खलु॒ वै भू॒त्वा व॑र्षति रू॒पेणै॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति व॒र्॒षस्या व॑रुद्ध्यै ॥ 26 ॥
(अ॒ष्टौ - भव॑न्ति - नाम॒धेयै॒रै - का॒न्न त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 9)
देवा॑ वसव्या॒ देवा᳚-श्शर्मण्या॒ देवा᳚-स्सपीतय॒ इत्या ब॑द्ध्नाति दे॒वता॑भिरे॒वान्व॒हं-वृँष्टि॑मिच्छति॒ यदि॒ वर्षे॒त्-ताव॑त्ये॒व हो॑त॒व्यं॑-यँदि॒ न वर्षे॒च्छ्वो भू॒ते ह॒विर्निर्व॑पेदहोरा॒त्रे वै मि॒त्रावरु॑णावहोरा॒त्राभ्या॒-ङ्खलु॒ वै प॒र्जन्यो॑ वर्षति॒ नक्तं॑-वाँ॒ हि दिवा॑ वा॒ वर्ष॑ति मि॒त्रावरु॑णावे॒व स्वेन॑ भाग॒धेये॒नोप॑ धावति॒ तावे॒वास्मा॑ [तावे॒वास्मै᳚, अ॒हो॒रा॒त्राभ्यां᳚-] 27
अहोरा॒त्राभ्या᳚-म्प॒र्जन्यं॑ ँवर्षयतो॒-ऽग्नये॑ धाम॒च्छदे॑ पुरो॒डाश॑म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर्व॑पेन्मारु॒तग्ं स॒प्तक॑पालग्ं सौ॒र्यमेक॑कपालम॒ग्निर्वा इ॒तो वृष्टि॒मुदी॑रयति म॒रुतः॑ सृ॒ष्टा-न्न॑यन्ति य॒दा खलु॒ वा अ॒सावा॑दि॒त्यो न्यं॑-र॒श्मिभिः॑ पर्या॒वर्त॒ते-ऽथ॑वर्षतिधाम॒च्छदि॑व॒ खलु॒ वै भू॒त्वा व॑र्षत्ये॒ता वै दे॒वता॒ वृष्ट्या॑ ईशते॒ ता ए॒व स्वेन॑ भाग॒धेये॒नोप॑ धावति॒ ता [भाग॒धेये॒नोप॑ धावति॒ ताः, ए॒वास्मै॑] 28
ए॒वास्मै॑ प॒र्जन्यं॑-वँर्षयन्त्यु॒ता व॑र्षिष्य॒न् वर्ष॑त्ये॒व सृ॒जा वृ॒ष्टि-न्दि॒व आ-ऽद्भि-स्स॑मु॒द्र-म्पृ॒णेत्या॑हे॒माश्चै॒वा-मूश्चा॒प-स्सम॑र्धय॒त्यथो॑ आ॒भिरे॒वा-मूरच्छै᳚त्य॒ब्जा अ॑सि प्रथम॒जा बल॑मसि समु॒द्रिय॒मित्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैत-दुन्न॑-म्भय पृथि॒वीमिति॑ वर्षा॒ह्वा-ञ्जु॑होत्ये॒षा वा ओष॑धीनां-वृँष्टि॒वनि॒स्तयै॒व वृष्टि॒मा च्या॑वयति॒ ये दे॒वा दि॒विभा॑गा॒ इति॑ कृष्णाजि॒नमव॑ धूनोती॒म ए॒वास्मै॑ लो॒काः प्री॒ता अ॒भीष्टा॑ भवन्ति ॥ 29 ॥
(अ॒स्मै॒ - धा॒व॒ति॒ ता - वा - एक॑विग्ंशतिश्च ) (अ. 10)
सर्वा॑णि॒ छन्दाग्॑स्ये॒तस्या॒-मिष्ट्या॑-म॒नूच्या॒नीत्या॑हु-स्त्रि॒ष्टुभो॒ वा ए॒तद्वी॒र्यं॑-यँ-त्क॒कुदु॒ष्णिहा॒ जग॑त्यै॒ यदु॑ष्णिह-क॒कुभा॑व॒न्वाह॒ तेनै॒व सर्वा॑णि॒ छन्दा॒ग्॒स्यव॑ रुन्धे गाय॒त्री वा ए॒षा यदु॒ष्णिहा॒ यानि॑ च॒त्वार्यद्ध्य॒क्षरा॑णि॒ चतु॑ष्पाद ए॒व ते प॒शवो॒यथा॑ पुरो॒डाशे॑ पुरो॒डाशो-ऽद्ध्ये॒वमे॒व त-द्यद्-ऋ॒च्यद्ध्य॒क्षरा॑णि॒ यज्जग॑त्या [यज्जग॑त्या, प॒रि॒द॒द्ध्यादन्तं॑-] 30
परिद॒द्ध्यादन्तं॑-यँ॒ज्ञ-ङ्ग॑मये-त्त्रि॒ष्टुभा॒ परि॑ दधातीन्द्रि॒यं-वैँ वी॒र्य॑-न्त्रि॒ष्टुगि॑न्द्रि॒य ए॒व वी॒र्ये॑ य॒ज्ञ-म्प्रति॑ष्ठापयति॒ नान्त॑-ङ्गमय॒त्यग्ने॒ त्री ते॒ वाजि॑ना॒ त्री ष॒धस्थेति॒ त्रिव॑त्या॒ परि॑ दधाति सरूप॒त्वाय॒ सर्वो॒ वा ए॒ष य॒ज्ञो य-त्त्रै॑धात॒वीय॒-ङ्कामा॑य-कामाय॒ प्रयु॑ज्यते॒ सर्वे᳚भ्यो॒ हि कामे᳚भ्यो य॒ज्ञः प्र॑यु॒ज्यते᳚ त्रैधात॒वीये॑न यजेताभि॒चर॒न्-थ्सर्वो॒ वा [सर्वो॒ वै, ए॒ष] 31
ए॒ष य॒ज्ञो य-त्त्रै॑धात॒वीय॒ग्ं॒ सर्वे॑णै॒वैनं॑-यँ॒ज्ञेना॒भि च॑रति स्तृणु॒त ए॒वैन॑मे॒तयै॒व य॑जेताभिच॒र्यमा॑ण॒-स्सर्वो॒ वा ए॒ष य॒ज्ञो य-त्त्रै॑धात॒वीय॒ग्ं॒ सर्वे॑णै॒व य॒ज्ञेन॑ यजते॒ नैन॑मभि॒चर᳚न्-थ्स्तृणुत ए॒तयै॒व य॑जेत स॒हस्रे॑ण य॒क्ष्यमा॑णः॒ प्रजा॑तमे॒वैन॑-द्ददात्ये॒तयै॒व य॑जेत स॒हस्रे॑णेजा॒नो-ऽन्तं॒-वाँ ए॒ष प॑शू॒ना-ङ्ग॑च्छति॒ [-ग॑च्छति, य-स्स॒हस्रे॑ण॒] 32
य-स्स॒हस्रे॑ण॒ यज॑ते प्र॒जाप॑तिः॒ खलु॒ वै प॒शून॑सृजत॒ ताग्स्त्रै॑धात॒ वीये॑-नै॒वासृ॑जत॒ य ए॒वं-विँ॒द्वाग् स्त्रै॑धात॒वीये॑नप॒शुका॑मो॒ यज॑ते॒ यस्मा॑दे॒व योनेः᳚ प्र॒जाप॑तिः प॒शूनसृ॑जत॒ तस्मा॑दे॒वैना᳚न्-थ्सृजत॒ उपै॑न॒मुत्त॑रग्ं स॒हस्र॑-न्नमति दे॒वता᳚भ्यो॒ वा ए॒ष आ वृ॑श्च्यते॒ यो य॒क्ष्य इत्यु॒क्त्वा न यज॑ते त्रैधात॒वीये॑न यजेत॒ सर्वो॒ वा ए॒ष य॒ज्ञो [य॒ज्ञः, य-त्त्रै॑धात॒वीय॒ग्ं॒] 33
य-त्त्रै॑धात॒वीय॒ग्ं॒ सर्वे॑णै॒व य॒ज्ञेन॑ यजते॒ न दे॒वता᳚भ्य॒ आ वृ॑श्च्यते॒ द्वाद॑शकपालः पुरो॒डाशो॑ भवति॒ ते त्रय॒श्चतु॑ष्कपाला-स्त्रिष्षमृद्ध॒त्वाय॒ त्रयः॑ पुरो॒डाशा॑ भवन्ति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒षां-लोँ॒काना॒माप्त्या॒ उत्त॑र-उत्तरो॒ ज्याया᳚-न्भवत्ये॒वमि॑व॒ हीमे लो॒का य॑व॒मयो॒ मद्ध्य॑ ए॒तद्वा अ॒न्तरि॑क्षस्य रू॒पग्ं समृ॑द्ध्यै॒ सर्वे॑षामभिग॒मय॒न्नव॑ द्य॒त्यछ॑बण्ट्कार॒ग्ं॒ हिर॑ण्य-न्ददाति॒ तेज॑ ए॒वा- [ए॒व, अव॑ रुन्धे] 34
-ऽव॑ रुन्धे ता॒र्प्य-न्द॑दाति प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे धे॒नु-न्द॑दात्या॒शिष॑ ए॒वाव॑ रुन्धे॒ साम्नो॒ वा ए॒ष वर्णो॒ यद्धिर॑ण्यं॒-यँजु॑षा-न्ता॒र्प्यमु॑क्थाम॒दाना᳚-न्धे॒नुरे॒ताने॒व सर्वा॒न्॒. वर्णा॒नव॑ रुन्धे ॥ 35 ॥
(जग॑त्या - ऽभि॒चर॒न्-थ्सर्वो॒ वै - ग॑च्छति - य॒ज्ञ - स्तेज॑ ए॒व - त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 11)
त्वष्टा॑ ह॒तपु॑त्रो॒ वीन्द्र॒ग्ं॒ सोम॒मा-ऽह॑र॒-त्तस्मि॒न्निन्द्र॑ उपह॒वमै᳚च्छत॒ त-न्नोपा᳚ह्वयत पु॒त्र-म्मे॑-ऽवधी॒रिति॒ स य॑ज्ञवेश॒स-ङ्कृ॒त्वा प्रा॒सहा॒ सोम॑मपिब॒-त्तस्य॒ यद॒त्यशि॑ष्यत॒ त-त्त्वष्टा॑-ऽऽहव॒नीय॒मुप॒ प्राव॑र्तय॒-थ्स्वाहेन्द्र॑शत्रुर्वर्ध॒स्वेति॒ स याव॑दू॒र्ध्वः प॑रा॒विद्ध्य॑ति॒ ताव॑ति स्व॒यमे॒व व्य॑रमत॒ यदि॑ वा॒ ताव॑-त्प्रव॒ण- [ताव॑-त्प्रव॒णम्, आसी॒द्यदि॑] 36
-मासी॒द्यदि॑ वा॒ ताव॒दद्ध्य॒ग्नेरासी॒-थ्स स॒म्भव॑न्न॒ग्नीषोमा॑व॒भि सम॑भव॒-थ्स इ॑षुमा॒त्रमि॑षुमात्रं॒-विँष्व॑ङ्ङवर्धत॒ स इ॒मां-लोँ॒कान॑वृणो॒द्य-दि॒मां-लोँ॒कानवृ॑णो॒-त्त-द्वृ॒त्रस्य॑ वृत्र॒त्व-न्तस्मा॒दिन्द्रो॑-ऽबिभे॒दपि॒ त्वष्टा॒ तस्मै॒ त्वष्टा॒ वज्र॑मसिञ्च॒-त्तपो॒ वै स वज्र॑ आसी॒-त्तमुद्य॑न्तु॒-न्नाश॑क्नो॒दथ॒ वै तर्हि॒ विष्णु॑- [विष्णुः॑, अ॒न्या] 37
-र॒न्या दे॒वता॑ ऽऽसी॒-थ्सो᳚-ऽब्रवी॒-द्विष्ण॒वेही॒दमा ह॑रिष्यावो॒ येना॒यमि॒दमिति॒स विष्णु॑स्त्रे॒धा-ऽऽत्मानं॒-विँन्य॑धत्त पृथि॒व्या-न्तृती॑यम॒न्तरि॑क्षे॒ तृती॑य-न्दि॒वि तृती॑य-मभिपर्याव॒र्ता-द्ध्यबि॑भे॒द्यत्-पृ॑थि॒व्या-न्तृती॑य॒मासी॒-त्तेनेन्द्रो॒ वज्र॒मुद॑यच्छ॒-द्विष्ण्व॑नुस्थित॒-स्सो᳚-ऽब्रवी॒न्मा मे॒ प्र हा॒रस्ति॒ वा इ॒द- [वा इ॒दम्, मयि॑ वी॒र्य॑-न्त-त्ते॒] 38
-म्मयि॑ वी॒र्य॑-न्त-त्ते॒ प्रदा᳚स्या॒मीति॒ तद॑स्मै॒ प्राय॑च्छ॒-त्त-त्प्रत्य॑गृह्णा॒दधा॒ मेति॒ त-द्विष्ण॒वे-ऽति॒ प्राय॑च्छ॒-त्त-द्विष्णुः॒ प्रत्य॑गृह्णा-द॒स्मास्विन्द्र॑ इन्द्रि॒य-न्द॑धा॒त्विति॒ यद॒न्तरि॑क्षे॒ तृती॑य॒मासी॒-त्तेनेन्द्रो॒ वज्र॒मुद॑यच्छ॒-द्विष्ण्व॑नुस्थित॒-स्सो᳚-ऽब्रवी॒न्मा मे॒ प्रहा॒रस्ति॒ वा इ॒द- [वा इ॒दम्, मयि॑ वी॒र्य॑-न्त-त्ते॒] 39
-म्मयि॑ वी॒र्य॑-न्त-त्ते॒ प्र दा᳚स्या॒मीति॒ तद॑स्मै॒ प्राय॑च्छ॒-त्त-त्प्रत्य॑गृह्णा॒-द्द्विर्मा॑-ऽधा॒ इति॒ त-द्विष्ण॒वे-ऽति॒ प्राय॑च्छ॒-त्त-द्विष्णुः॒ प्रत्य॑गृह्णाद॒स्मास्विन्द्र॑ इन्द्रि॒य-न्द॑धा॒त्विति॒ यद्दि॒वि तृती॑य॒मासी॒-त्तेनेन्द्रो॒ वज्र॒मुद॑यच्छ॒-द्विष्ण्व॑नुस्थित॒-स्सो᳚-ऽब्रवी॒न्मा मे॒ प्रहा॒र्येना॒ह- [प्रहा॒र्येना॒हम्, इ॒दमस्मि॒ त-त्ते॒] 40
-मि॒दमस्मि॒ त-त्ते॒ प्रदा᳚स्या॒मीति॒ त्वी(3) इत्य॑ब्रवी-थ्स॒न्धा-न्तु सन्द॑धावहै॒ त्वामे॒व प्रवि॑शा॒नीति॒ यन्मा-म्प्र॑वि॒शेः कि-म्मा॑ भुञ्ज्या॒ इत्य॑ब्रवी॒-त्त्वामे॒वेन्धी॑य॒ तव॒ भोगा॑य॒ त्वा-म्प्रवि॑शेय॒मित्य॑ब्रवी॒-त्तं-वृँ॒त्रः प्रावि॑शदु॒दरं॒-वैँ वृ॒त्रः, क्षु-त्खलु॒ वै म॑नु॒ष्य॑स्य॒ भ्रातृ॑व्यो॒ य [भ्रातृ॑व्यो॒ यः, ए॒वं-वेँद॒ हन्ति॒] 41
ए॒वं-वेँद॒ हन्ति॒ क्षुध॒-म्भ्रातृ॑व्य॒-न्तद॑स्मै॒ प्राय॑च्छ॒त्त-त्प्रत्य॑गृह्णा॒त्- त्रिर्मा॑-ऽधा॒ इति॒ त-द्विष्ण॒वे-ऽति॒ प्राय॑च्छ॒-त्त-द्विष्णुः॒ प्रत्य॑गृह्णाद॒स्मास्विन्द्र॑ इन्द्रि॒य-न्द॑धा॒त्विति॒ यत्त्रिः प्राय॑च्छ॒-त्त्रिः प्र॒त्यगृ॑ह्णा॒-त्त-त्त्रि॒धातो᳚स्त्रिधातु॒त्वं-यँ-द्विष्णु॑र॒न्वति॑ष्ठत॒ विष्ण॒वे-ऽति॒ प्राय॑च्छ॒-त्तस्मा॑दैन्द्रावैष्ण॒वग्ं ह॒विर्भ॑वति॒ यद्वा इ॒द-ङ्किञ्च॒ तद॑स्मै॒ त-त्प्राय॑च्छ॒-दृच॒-स्सामा॑नि॒ यजूग्ं॑षि स॒हस्रं॒-वाँ अ॑स्मै॒ त-त्प्राय॑च्छ॒-त्तस्मा᳚-थ्स॒हस्र॑दक्षिणम् ॥ 42 ॥
(प्र॒व॒णं - ँविष्णु॒- र्वा इ॒द- मि॒द - म॒हं - ँयो - भ॑व॒ - त्येक॑ विग्ंशतिश्च) (अ. 12)
दे॒वा वै रा॑ज॒न्या᳚-ज्जाय॑माना-दबिभयु॒-स्तम॒न्तरे॒व सन्त॒-न्दाम्ना ऽपौ᳚म्भ॒न्-थ्स वा ए॒षो-ऽपो᳚ब्धो जायते॒ य-द्रा॑ज॒न्यो॑ यद्वा ए॒षो-ऽन॑पोब्धो॒ जाये॑त वृ॒त्रा-न्घ्नग्ग् श्च॑रे॒द्य-ङ्का॒मये॑त राज॒न्य॑मन॑पोब्धो जायेत वृ॒त्रा-न्घ्नग्ग् श्च॑रे॒दिति॒ तस्मा॑ ए॒तमै᳚न्द्रा बार्हस्प॒त्य-ञ्च॒रु-न्निर्व॑पेदै॒न्द्रो वै रा॑ज॒न्यो᳚ ब्रह्म॒ बृह॒स्पति॒ र्ब्रह्म॑णै॒वैन॒-न्दाम्नो॒-ऽपोम्भ॑ना-न्मुञ्चति हिर॒ण्मय॒-न्दाम॒ दक्षि॑णा सा॒क्षादे॒वैन॒-न्दाम्नो॒-ऽपोम्भ॑ना-न्मुञ्चति ॥ 43 ॥
(ए॒नं॒ - द्वाद॑श च) (अ. 13)
नवो॑नवो भवति॒ जाय॑मा॒नो-ऽह्ना᳚-ङ्के॒तुरु॒षसा॑ मे॒त्यग्रे᳚ । भा॒ग-न्दे॒वेभ्यो॒ विद॑धात्या॒य-न्प्रच॒न्द्रमा᳚स्तिरति दी॒र्घमायुः॑ ॥ यमा॑दि॒त्या अ॒ग्ं॒शुमा᳚प्या॒यय॑न्ति॒ यमक्षि॑त॒-मक्षि॑तयः॒ पिब॑न्ति । तेन॑ नो॒ राजा॒ वरु॑णो॒ बृह॒स्पति॒रा प्या॑ययन्तु॒ भुव॑नस्य गो॒पाः ॥प्राच्या᳚-न्दि॒शि त्वमि॑न्द्रासि॒ राजो॒तोदी᳚च्यां-वृँत्रहन् वृत्र॒हा-ऽसि॑ । यत्र॒ यन्ति॑ स्रो॒त्यास्त- [यन्ति॑ स्रो॒त्यास्तत्, जि॒त-न्ते॑] 44
-ज्जि॒त-न्ते॑ दक्षिण॒तो वृ॑ष॒भ ए॑धि॒ हव्यः॑ ॥ इन्द्रो॑ जयाति॒ न परा॑ जयाता अधिरा॒जो राज॑सु राजयाति । विश्वा॒ हि भू॒याः पृत॑ना अभि॒ष्टीरु॑प॒सद्यो॑ नम॒स्यो॑ यथा-ऽस॑त् ॥ अ॒स्येदे॒व प्ररि॑रिचे महि॒त्व-न्दि॒वः पृ॑थि॒व्याः पर्य॒न्तरि॑क्षात् । स्व॒राडिन्द्रो॒ दम॒ आ वि॒श्वगू᳚र्त-स्स्व॒रिरम॑त्रो ववक्षे॒ रणा॑य ॥ अ॒भि त्वा॑ शूर नोनु॒मो-ऽदु॑ग्धा इव धे॒नवः॑ । ईशा॑न- [ईशा॑नम्, अ॒स्य] 45
-म॒स्य जग॑त-स्सुव॒र्दृश॒मीशा॑नमिन्द्र त॒स्थुषः॑ ॥ त्वामिद्धि हवा॑महे सा॒ता वाज॑स्य का॒रवः॑ । त्वां-वृँ॒त्रेष्वि॑न्द्र॒ सत्प॑ति॒-न्नर॒स्त्वा-ङ्काष्ठा॒स्वर्व॑तः ॥ यद्द्याव॑इन्द्रतेश॒तग्ं श॒त-म्भूमी॑रु॒त स्युः । न त्वा॑ वज्रिन्-थ्स॒हस्र॒ग्ं॒ सूर्या॒ अनु॒ न जा॒तम॑ष्ट॒ रोद॑सी ॥ पिबा॒ सोम॑मिन्द्र॒ मन्द॑तु त्वा॒ यन्ते॑ सु॒षाव॑ हर्य॒श्वाद्रिः॑ । 46
सो॒तुर्बा॒हुभ्या॒ग्ं॒ सुय॑तो॒ नार्वा᳚ ॥ रे॒वती᳚र्न-स्सध॒माद॒ इन्द्रे॑ सन्तु तु॒विवा॑जाः । क्षु॒मन्तो॒ याभि॒र्मदे॑म ॥ उद॑ग्ने॒ शुच॑य॒स्तव॒ , वि ज्योति॒षो,दु॒ त्य-ञ्जा॒तवे॑दसग्ंस॒प्त त्वा॑ ह॒रितो॒ रथे॒ वह॑न्ति देव सूर्य । शो॒चिष्के॑शं-विँचक्षण ॥ चि॒त्र-न्दे॒वाना॒मुद॑गा॒दनी॑क॒-ञ्चक्षु॑र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒-ऽग्नेः । आ-ऽप्रा॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्ष॒ग्ं॒ सूर्य॑ आ॒त्मा जग॑तस्त॒स्थुष॑- [जग॑तस्त॒स्थुषः॑, च ।] 47
-श्च ॥ विश्वे॑ दे॒वा ऋ॑ता॒वृध॑ ऋ॒तुभि॑र्-हवन॒श्रुतः॑ । जु॒षन्तां॒-युँज्य॒-म्पयः॑ ॥ विश्वे॑ देवा-श्शृणु॒तेमग्ं हव॑-म्मे॒ ये अ॒न्तरि॑क्षे॒ य उप॒ द्यवि॒ष्ठ । ये अ॑ग्निजि॒ह्वा उ॒त वा॒ यज॑त्रा आ॒सद्या॒स्मि-न्ब॒र्॒हिषि॑ मादयद्ध्वम् ॥ 48 ॥
(त - दीशा॑न॒ - मद्रि॑ - स्त॒स्थुष॑ - स्त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 14)
(दे॒वा म॑नु॒ष्या॑ - देवसु॒रा अ॑ब्रुवन् - देवासु॒रास्तेषा᳚-ङ्गाय॒त्री - प्र॒जाप॑ति॒स्ता यत्रा-ऽ - ग्ने॒ गोभिः॑ - चि॒त्रया॑ - मारु॒तं - देवा॑ वसव्या॒ अग्ने॑ - मारु॒तमिति॒ - देवा॑ वसव्या॒ देवा᳚-श्शर्मण्याः॒ - सर्वा॑णि॒ - त्वष्टा॑ ह॒तपु॑त्रो - दे॒वा वै रा॑ज॒न्या᳚न् - नवो॑नव॒ - श्चतु॑र्दश )
(दे॒वा म॑नु॒ष्याः᳚ - प्र॒जा-म्प॒शुन् - देवा॑ वसव्याः - परिद॒ध्यदि॒द- मस्म्य॒ - ष्टा च॑त्वारिग्ंशत् )
(दे॒वा म॑नु॒ष्या॑, मादयध्वं)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-न्द्वितीयकाण्डे चतुर्थः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ndvitīyakāṇḍe caturthaḥ praśnaḥ - iṣṭividhānaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
de॒vā ma̭nu॒ṣyāḥ᳚ pi॒tara॒ste᳚-'nyata̭ āsa॒nnasṷrā॒ rakṣāgṃ̭si piśā॒cāste᳚ 'nyata॒steṣā᳚-nde॒vānā̭mu॒ta yadalpaṃ॒-lo~hi̭ta॒makṷrva॒-nta-drakṣāgṃ̭si॒ rātrī̭bhirasubhna॒-ntān-thsu॒bdhā-nmṛ॒tāna॒bhi vyau᳚ccha॒-tte de॒vā a̭vidu॒ryo vai no॒-'ya-mmri॒yate॒ rakṣāgṃ̭si॒ vā i॒ma-ṅghna॒ntīti॒ te rakṣā॒g॒syupā̭mantrayanta॒ tānya̭bruva॒n. varaṃ̭-vṛ~ṇāmahai॒ ya- [yat, asṷrā॒n jayā̭ma॒] 1
-dasṷrā॒n jayā̭ma॒ tannaḥ̭ sa॒hāsa॒diti॒ tato॒ vai de॒vā asṷrānajaya॒-nte-'sṷrān ji॒tvārakṣā॒g॒syapā̭nudanta॒ tāni॒ rakṣā॒g॒syanṛ̭tama ka॒rteti̭ sama॒nta-nde॒vā-nparya̭viśa॒-nte de॒vā a॒gnāva̭nāthanta॒ te᳚-'gnaye॒ prava̭te puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapanna॒gnayḙ vibā॒dhava̭te॒-'gnaye॒ pratī̭kavate॒ yada॒gnaye॒ prava̭te ni॒rava̭pa॒n॒. yānye॒va pu॒rastā॒-drakṣā॒g॒- [pu॒rastā॒-drakṣā॒gṃ̭si, ā॒sa॒ntāni॒ tena॒] 2
-syāsa॒ntāni॒ tena॒ prāṇṷdanta॒ yada॒gnayḙ vibā॒dhava̭te॒ yānye॒vābhito॒ rakṣā॒g॒syāsa॒-ntāni॒ tena॒ vya̭bādhanta॒ yada॒gnaye॒ pratī̭kavate॒ yānye॒va pa॒ścā-drakṣā॒g॒syāsa॒-ntāni॒ tenāpā̭nudanta॒ tato̭ de॒vā abha̭va॒-nparāsṷrā॒ yo bhrātṛ̭vyavā॒n-thsyā-thsa spardha̭māna e॒tayeṣṭyā̭ yajetā॒gnaye॒ prava̭te puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭peda॒gnayḙ vibā॒dhava̭te॒- [vibā॒dhava̭te॒, a॒gnaye॒ pratī̭kavate॒] 3
-'gnaye॒ pratī̭kavate॒ yada॒gnaye॒ prava̭te ni॒rvapa̭ti॒ ya e॒vāsmā॒cchreyā॒n-bhrātṛ̭vya॒sta-ntena॒ praṇṷdate॒ yada॒gnayḙ vibā॒dhava̭te॒ ya e॒vainḙna sa॒dṛnta-ntena॒ vi bā̭dhate॒ yada॒gnaye॒ pratī̭kavate॒ ya e॒vāsmā॒-tpāpī̭yā॒-nta-ntenāpa̭ nudate॒ pra śreyāgṃ̭sa॒-mbhrātṛ̭vya-nnuda॒teti̭ sa॒dṛśa̭-ṅkrāmati॒ naina॒-mpāpī̭yānāpnoti॒ ya e॒vaṃ ~vi॒dvāne॒tayeṣṭyā॒ yaja̭te || 4 ||
(vṛ॒ṇā॒ma॒hai॒ yat - pu॒rastā॒-drakṣāgṃ̭si- vapeda॒gnayḙ vibā॒dhava̭ta - e॒vaṃ - ca॒tvāri̭ ca) (a. 1)
de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒-nte de॒vā a̭bruva॒n॒. yo no̭ vī॒ryā̭vattama॒stamanṷ sa॒māra̭bhāmahā॒ iti॒ ta indra̭mabruva॒-ntvaṃ-vai~ no̭ vī॒ryā̭vattamo-'si॒ tvāmanṷ sa॒māra̭bhāmahā॒ iti॒ so᳚-'bravī-tti॒sro ma̭ i॒māsta॒nuvo̭ vī॒ryā̭vatī॒stāḥ prī̭ṇī॒tāthā-sṷrāna॒bhi bha̭viṣya॒theti॒ tā vai brū॒hītya̭bruvanni॒yamagṃ̭ ho॒mugi॒yaṃ-vi~̭mṛ॒dheya-mi̭ndri॒yāva॒tī- [-mi̭ndri॒yāva॒tī, itya̭bravī॒tta] 5
-tya̭bravī॒tta indrā̭yāgṃ ho॒mucḙ puro॒ḍāśa॒mekā̭daśakapāla॒-nnira̭vapa॒nnindrā̭ya vaimṛ॒dhāye-ndrā̭yendri॒yāva̭te॒ yadindrā̭yāgṃ ho॒mucḙ ni॒rava̭pa॒nnagṃha̭sa e॒va tenā̭mucyanta॒ yadindrā̭ya vai mṛ॒dhāya॒ mṛdha̭ e॒va tenāpā᳚ghnata॒yadindrā̭yendri॒yāva̭ta indri॒yame॒va tenā॒-''tmanna̭dadhata॒ traya̭strigṃśatkapāla-mpuro॒ḍāśa॒-nnira̭vapa॒-ntraya̭strigṃśa॒dvai de॒vatā॒stā indra̭ ā॒tmannanṷ sa॒māra̭bhaṃya~ta॒ bhūtyai॒ [bhūtyai᳚, tāṃ-vā~va] 6
tāṃ-vā~va de॒vā viji̭ti-mutta॒mā-masṷrai॒-rvya̭jayanta॒yo bhrātṛ̭vyavā॒nth- syā-thsa spardha̭māna e॒tayeṣṭyā̭ yaje॒tendrā̭yāgṃ ho॒mucḙ puro॒ḍāśa॒mekā̭daśakapāla॒-nnirva̭pe॒dindrā̭ya vaimṛ॒dhāyendrā̭yendri॒yāva॒te-'gṃ ha̭sā॒ vā e॒ṣa gṛ̭hī॒to yasmā॒cchreyā॒-nbhrātṛ̭vyo॒yadindrā̭yāgṃ ho॒mucḙ ni॒rvapa॒tyagṃha̭sa e॒va tena̭ mucyatemṛ॒dhā vā e॒ṣo̭-'bhiṣa̭ṇṇo॒ yasmā᳚-thsamā॒neṣva॒nya-śśreyā̭nu॒tā- [śreyā̭nu॒ta, a-'bhrā̭tṛvyo॒] 7
-'bhrā̭tṛvyo॒ yadindrā̭ya vaimṛ॒dhāya॒ mṛdha̭ e॒va tenāpa̭ hate॒yadindrā̭yendri॒yāva̭ta indri॒yame॒va tenā॒tma-ndha̭tte॒ traya̭strigṃśatkapāla-mpuro॒ḍāśa॒-nnirva̭pati॒ traya̭strigṃśa॒dvai de॒vatā॒stā e॒va yaja̭māna ā॒tmannanṷ sa॒māra̭bhaṃya~te॒ bhūtyai॒ sā vā e॒ṣā viji̭ti॒rnāmeṣṭi॒rya e॒vaṃ-vi~॒dvāne॒tayeṣṭyā॒ yaja̭ta utta॒māme॒va viji̭ti॒-mbhrātṛ̭vyeṇa॒ vi ja̭yate || 8 ||
(i॒ndri॒yāva̭tī॒ - bhūtyā̭ - u॒tai - kā॒nna pa̭ñcā॒śacca̭) (a. 2)
de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒-nteṣā᳚-ṅgāya॒tryojo॒ bala̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya̭-mpra॒jā-mpa॒śūn-thsa॒gṛṃhyā॒ ''dāyā̭-pa॒kramyā̭tiṣṭha॒-ttḙ-'manyanta yata॒rān. vā i॒yamṷpāva॒rthsyati॒ ta i॒da-mbha̭viṣya॒ntīti॒ tāṃ-vya~̭hvayanta॒ viśva̭karma॒nniti̭ de॒vā dābhītyasṷrā॒-ssā nānya̭ta॒rāgśca॒-nopāva̭rtata॒ te de॒vā e॒ta-dyajṷrapaśya॒nnojo̭-'si॒ saho̭-'si॒ bala̭masi॒ [bala̭masi, bhrājo̭-'si] 9
bhrājo̭-'si de॒vānā॒-ndhāma॒ nāmā̭-'si॒ viśva̭masi vi॒śvāyu॒-ssarva̭masi sa॒rvāyṷrabhi॒bhūriti॒ vāva de॒vā asṷrāṇā॒mojo॒ bala̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya̭-mpra॒jā-mpa॒śūna̭vṛñjata॒ ya-dgā̭ya॒trya̭pa॒kramyāti̭ṣṭha॒-ttasmā̭de॒tā-ṅgā̭ya॒trītīṣṭi̭māhu-ssaṃva~thsa॒ro vai gā̭ya॒trī saṃ̭va~thsa॒ro vai tada̭pa॒kramyā̭tiṣṭha॒-dyade॒tayā̭ de॒vā asṷrāṇā॒mojo॒ bala̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya̭- [bala̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya᳚m, pra॒jā-mpa॒śū-] 10
-mpra॒jā-mpa॒śū-navṛ̭ñjata॒ tasmā̭de॒tāgṃ saṃ̭va~॒rga itīṣṭi̭māhu॒ryo bhrātṛ̭vyavā॒nthsyā-thsaspardha̭māna e॒tayeṣṭyā̭ yajetā॒gnayḙ saṃva~॒rgāya̭ puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pe॒ttagṃśṛ॒tamāsa̭nname॒tena॒ yajṷṣā॒-'bhi mṛ̭śe॒doja̭ e॒va bala̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya̭-mpra॒jā-mpa॒śū-nbhrātṛ̭vyasya vṛṅkte॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati || 11
(bala̭masye॒ - tayā̭ de॒vā asṷrāṇā॒mojo॒ bala̭mindri॒yaṃ-vī~॒ryaṃ̭ - pañca̭catvārigṃśacca) (a. 3)
pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ tā a̭smā-thsṛ॒ṣṭāḥ parā̭cīrāya॒-ntā yatrāva̭sa॒-ntato̭ ga॒rmududa̭tiṣṭha॒-ttā bṛha॒spati̭ścā॒nvavai̭tā॒gṃ॒ so᳚-'bravī॒-dbṛha॒spati̭ra॒nayā᳚ tvā॒ prati̭ṣṭhā॒nyatha̭ tvā pra॒jā u॒pāva̭rthsya॒ntīti॒ ta-mprāti̭ṣṭha॒-ttato॒ vai pra॒jāpa̭ti-mpra॒jā u॒pāva̭rtanta॒ yaḥ pra॒jākā̭ma॒-ssyā-ttasmā̭ e॒ta-mprā̭jāpa॒tya-ṅgā᳚rmu॒ta-ñca॒ru-nnirva̭pe-tpra॒jāpa̭ti- [-nirva̭pe-tpra॒jāpa̭tim, e॒va svena̭] 12
-me॒va svena̭ bhāga॒dheye॒nopa̭ dhāvati॒ sa e॒vāsmai᳚ pra॒jā-mpraja̭nayatipra॒jāpa̭tiḥ pa॒śūna̭sṛjata॒ te᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭāḥ parā᳚ñca āya॒-nte yatrāva̭sa॒-ntato̭ ga॒rmududa̭tiṣṭha॒-ttā-npū॒ṣā cā॒nvavai̭tā॒gṃ॒ so᳚-'bravī-tpū॒ṣā-'nayā̭ mā॒ prati॒ṣṭhātha̭ tvā pa॒śava̭ u॒pāva̭rthsya॒ntīti॒ mā-mprati॒ṣṭheti॒ somo᳚-'bravī॒-nmama॒ vā [-mama॒ vai, a॒kṛ॒ṣṭa॒pa॒cyamityu॒bhau] 13
a̭kṛṣṭapa॒cyamityu॒bhau vā॒-mprati̭ṣṭhā॒nītya̭bravī॒-ttau prāti̭ṣṭha॒-ttato॒ vai pra॒jāpa̭ti-mpa॒śava̭ u॒pāva̭rtanta॒ yaḥ pa॒śukā̭ma॒-ssyā-ttasmā̭ e॒tagṃ so̭māpau॒ṣṇa-ṅgā᳚rmu॒ta-ñca॒ru-nnirva̭pe-thsomāpū॒ṣaṇā̭ve॒va svena̭ bhāga॒dheye॒nopa̭ dhāvati॒ tāve॒vāsmai̭ pa॒śū-npraja̭nayata॒-ssomo॒ vai rḙto॒dhāḥ pū॒ṣā pa̭śū॒nā-mpra̭janayi॒tā soma̭ e॒vāsmai॒ reto॒ dadhā̭ti pū॒ṣā pa॒śū-npraja̭nayati || 14 ||
(va॒pe॒-tpra॒jāpa̭tiṃ॒ - ~vai - dadhā̭ti pū॒ṣā - trīṇi̭ ca) (a. 4)
agne॒ gobhi̭rna॒ ā ga॒hīndo̭ pu॒ṣṭyā jṷṣasva naḥ | indro̭ dha॒rtā gṛ॒heṣṷ naḥ || sa॒vi॒tā ya-ssa̭ha॒sriya॒-ssa no̭ gṛ॒heṣṷ rāraṇat | ā pū॒ṣā e॒tvā vasṷ || dhā॒tā da̭dātu no ra॒yimīśā̭no॒ jaga̭ta॒spatiḥ̭ | sa naḥ̭ pū॒rṇena̭ vāvanat || tvaṣṭā॒ yo vṛ̭ṣa॒bho vṛṣā॒ sa no̭ gṛ॒heṣṷ rāraṇat | sa॒hasrḙṇā॒yutḙna ca || yena̭ de॒vā a॒mṛta̭- [a॒mṛta᳚m, dī॒rghagg śravo̭ di॒vyaira̭yanta |] 15
-ndī॒rghagg śravo̭ di॒vyaira̭yanta | rāya̭spoṣa॒ tvama॒smabhya॒-ṅgavā᳚ṅku॒lmi-ñjī॒vasa॒ ā yṷvasva || a॒gni rgṛ॒hapa̭ti॒-ssomo̭ viśva॒vaniḥ̭ savi॒tā sṷme॒dhā-ssvāhā᳚ || agnḙ gṛhapate॒ yaste॒ ghṛtyo̭ bhā॒gastena॒ saha॒ oja̭ ā॒krama̭māṇāya dhehi॒ śraiṣṭhyā᳚tpa॒tho mā yo̭ṣa-mmū॒rdhā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ || 16 ||
(a॒mṛta̭ - ma॒ṣṭātrigṃ̭śacca) (a. 5)
ci॒trayā̭ yajeta pa॒śukā̭ma i॒yaṃ-vai~ ci॒trā yadvā a॒syāṃ-vi~śva̭-mbhū॒tamadhi̭ pra॒jāya̭te॒ te ne॒yañci॒trā ya e॒vaṃ-vi~॒dvāg ści॒trayā̭ pa॒śukā̭mo॒ yaja̭te॒ pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭ rmithu॒nai rjā̭yate॒ praivāgne॒yena̭ vāpayati॒ retaḥ̭ sau॒myena̭ dadhāti॒ reta̭ e॒va hi॒ta-ntvaṣṭā̭ rū॒pāṇi॒ vi ka̭rotisārasva॒tau bha̭vata e॒tadvai daivya̭-mmithu॒na-ndaivya̭me॒vāsmai̭ [-daivya̭me॒vāsmai᳚, mi॒thu॒na-mma̭ddhya॒to] 17
mithu॒na-mma̭ddhya॒to da̭dhāti॒ puṣṭyai᳚ pra॒jana̭nāya sinīvā॒lyai ca॒rurbha̭vati॒ vāgvai si̭nīvā॒lī puṣṭiḥ॒ khalu॒ vai vākpuṣṭi̭me॒va vāca॒mupai᳚tyai॒ndra ṷtta॒mo bha̭vati॒ tenai॒va tanmi̭thu॒nagṃ sa॒ptaitāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ bhavanti sa॒pta grā॒myāḥ pa॒śavaḥ̭ sa॒ptāra॒ṇyā-ssa॒pta chandāg̭syu॒-bhaya॒syā-va̭ruddhyā॒ athai॒tā āhṷtī rjuhotye॒te vai de॒vāḥ puṣṭi̭pataya॒sta e॒vā smi॒-npuṣṭi̭-ndadhati॒ puṣya̭ti pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ratho॒ yade॒tā āhṷtī rju॒hoti॒ prati̭ṣṭhityai || 18 ||
(a॒smai॒ - ta e॒va - dvāda̭śa ca) (a. 6)
mā॒ru॒tama̭si ma॒rutā॒mojo॒-'pā-ndhārā᳚-mbhindhi ra॒maya̭ta maruta-śśye॒namā॒yina॒-mmano̭java saṃ॒-vṛ~ṣa̭ṇagṃ suvṛ॒ktim || yena॒ śardha̭ u॒gramava̭-sṛṣṭa॒meti॒ tada̭śvinā॒ pari̭ dhattagg sva॒sti | pu॒ro॒vā॒to varṣa̭ñji॒nvarā॒vṛ-thsvāhā̭ vā॒tāvad- varṣa̭nnu॒grarā॒vṛ-thsvāhā᳚ sta॒naya॒n varṣa̭-nbhī॒marā॒vathsvāhā̭ 'naśa॒nya̭va॒sphūrja̭n-di॒dyu-dvarṣa̭n-tve॒ṣarā॒vṛ-thsvāhā̭ 'tirā॒traṃ॒-va~rṣa̭-npū॒rtirā॒vṛ- [-pū॒rtirā॒vṛt, svāhā̭ ba॒hu] 19
-thsvāhā̭ ba॒hu hā॒yama̭vṛṣā॒diti̭ śru॒tarā॒vṛ-thsvāhā॒ ''tapa̭ti॒ varṣa̭n-vi॒rāḍā॒vṛ-thsvāhā̭ 'va॒sphūrja̭n-di॒dyu-dvarṣa̭-nbhū॒tarā॒vṛ-thsvāhā॒māndā॒ vāśā॒-śśundhyū॒raji̭rāḥ | jyoti̭ṣmatī॒-stama̭svarī॒-runda̭tī॒-ssuphḙnāḥ | mitra̭bhṛtaḥ॒, kṣatra̭bhṛta॒-ssurā᳚ṣṭrā i॒ha mā̭-'vata ||vṛṣṇo॒ aśva̭sya sa॒ndāna̭masi॒ vṛṣṭyai॒ tvopa̭ nahyāmi || 20 ||
(pū॒rtirā॒vṛ-d- dvica̭tvārigṃśacca) (a. 7)
devā̭ vasavyā॒ agnḙ soma sūrya || devā᳚-śśarmaṇyā॒ mitrā̭varuṇā-'ryamann || devā᳚-ssapīta॒yo 'pā᳚-nnapādāśuhemann | u॒dno da̭ttoda॒dhi-mbhi̭ntta di॒vaḥ pa॒rjanyā̭da॒ntari̭kṣāt-pṛthi॒vyāstato̭ no॒ vṛṣṭyā̭-'vata || divā̭ ci॒ttamaḥ̭ kṛṇvanti pa॒rjanyḙno-davā॒hena̭ | pṛ॒thi॒vīṃ-ya~-dvyu॒ndanti̭ || āya-nnaraḥ̭ su॒dāna̭vo dadā॒śuṣḙ di॒vaḥ kośa॒macṷcyavuḥ | vi pa॒rjanyā᳚-ssṛjanti॒ roda̭sī॒ anu॒ dhanva̭nā yanti [ ] 21
vṛ॒ṣṭayaḥ̭ || udī̭rayathā maruta-ssamudra॒to yū॒yaṃ-vṛ~॒ṣṭiṃ-va~̭rṣayathā purīṣiṇaḥ | na vo̭ dasrā॒ upa̭ dasyanti dhe॒nava॒-śśubhaṃ̭-yā~॒tāmanu॒ rathā̭ avṛthsata || sṛ॒jā vṛ॒ṣṭi-ndi॒va ā-'dbhi-ssa̭mu॒dra-mpṛ̭ṇa || a॒bjā a̭si prathama॒jā bala̭masi samu॒driya᳚m || unna̭mbhaya pṛthi॒vī-mbhi॒ndhīda-ndi॒vya-nnabhaḥ̭ | u॒dno di॒vyasya̭ no de॒hīśā̭no॒ visṛ̭jā॒ dṛti᳚m || ye de॒vā di॒vibhā̭gā॒ ye᳚-'ntari̭kṣa bhāgā॒ ye pṛ̭thi॒vi bhā̭gāḥ | ta i॒maṃ-ya~॒jñama̭vantu॒ ta i॒da-ṅkṣetra॒mā vi̭śantu॒ ta i॒da-ṅkṣetra॒manu॒ vi vi̭śantu || 22 ||
(ya॒nti॒ - de॒vā - vigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 8)
mā॒ru॒tama̭si ma॒rutā॒moja॒ iti̭ kṛ॒ṣṇaṃ-vā~saḥ̭ kṛ॒ṣṇatṷ̄ṣa॒-mpari̭ dhatta e॒tadvai vṛṣṭyai̭ rū॒pagṃ sarṷ̄pa e॒va bhū॒tvā pa॒rjanyaṃ̭-va~rṣayatira॒maya̭ta maruta-śśye॒namā॒yina॒miti̭ paścādvā॒ta-mprati̭ mīvati purovā॒tame॒va ja̭nayati va॒r॒ṣasyā va̭ruddhyai vātanā॒māni̭ juhoti vā॒yurvai vṛṣṭyā̭ īśe vā॒yume॒va svena̭ bhāga॒dheye॒nopa̭ dhāvati॒ sa e॒vāsmai̭ pa॒rjanyaṃ̭-va~rṣayatya॒ṣṭau [varṣayatya॒ṣṭau, ju॒ho॒ti॒ cata̭sro॒ vai] 23
jṷhoti॒ cata̭sro॒ vai diśa॒ścata̭sro-'vāntaradi॒śā di॒gbhya e॒va vṛṣṭi॒gṃ॒ sa-mpra cyā̭vayati kṛṣṇāji॒ne saṃyau~̭ti ha॒vire॒vāka̭rantarve॒di saṃyau~॒tya va̭ruddhyai॒ yatī̭nāma॒dyamā̭nānāgṃ śī॒r॒ṣāṇi॒ parā̭-'pata॒nte kha॒rjūrā̭ abhava॒n-teṣā॒gṃ॒ rasa̭ ū॒rdhvo̭-'pata॒t-tāni̭ ka॒rīrā᳚ṇya-bhavan-thsau॒myāni॒ vai ka॒rīrā̭ṇi sau॒myā khalu॒ vā āhṷti rdi॒vo vṛṣṭi̭-ñcyāvayati॒ yatka॒rīrā̭ṇi॒ bhava̭nti [ ] 24
sau॒myayai॒vā-''hṷtyā di॒vo vṛṣṭi॒mava̭ rundhe॒ madhṷṣā॒ saṃ-yau~᳚tya॒pāṃ-vā~ e॒ṣa oṣa̭dhīnā॒gṃ॒ raso॒ yanmaddhva॒dbhya e॒vauṣa̭dhībhyo varṣa॒tyatho̭ a॒dbhya e॒vauṣa̭dhībhyo॒ vṛṣṭi॒ni-nna̭yati॒ māndā॒ vāśā॒ iti॒ saṃyau~̭ti nāma॒dheyai̭re॒vainā॒ acchai॒tyatho॒ yathā᳚ brū॒yādasā॒ vehītye॒vame॒vainā̭ nāma॒dheyai॒rā - [nāma॒dheyai॒rā, cyā॒va॒ya॒ti॒ vṛṣṇo॒] 25
cyā̭vayati॒ vṛṣṇo॒ aśva̭sya sa॒ndāna̭masi॒ vṛṣṭyai॒ tvopa̭ nahyā॒mītyā̭ha॒ vṛṣā॒ vā aśvo॒ vṛṣā̭ pa॒rjanyaḥ̭ kṛ॒ṣṇa i̭va॒ khalu॒ vai bhū॒tvā va̭rṣati rū॒peṇai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati va॒r॒ṣasyā va̭ruddhyai || 26 ||
(a॒ṣṭau - bhava̭nti - nāma॒dheyai॒rai - kā॒nna tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 9)
devā̭ vasavyā॒ devā᳚-śśarmaṇyā॒ devā᳚-ssapītaya॒ ityā ba̭ddhnāti de॒vatā̭bhire॒vānva॒haṃ-vṛ~ṣṭi̭micchati॒ yadi॒ varṣe॒t-tāva̭tye॒va ho̭ta॒vyaṃ̭-ya~di॒ na varṣe॒cchvo bhū॒te ha॒virnirva̭pedahorā॒tre vai mi॒trāvarṷṇāvahorā॒trābhyā॒-ṅkhalu॒ vai pa॒rjanyo̭ varṣati॒ naktaṃ̭-vā~॒ hi divā̭ vā॒ varṣa̭ti mi॒trāvarṷṇāve॒va svena̭ bhāga॒dheye॒nopa̭ dhāvati॒ tāve॒vāsmā̭ [tāve॒vāsmai᳚, a॒ho॒rā॒trābhyāṃ᳚-] 27
ahorā॒trābhyā᳚-mpa॒rjanyaṃ̭ ~varṣayato॒-'gnayḙ dhāma॒cchadḙ puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭penmāru॒tagṃ sa॒ptaka̭pālagṃ sau॒ryameka̭kapālama॒gnirvā i॒to vṛṣṭi॒mudī̭rayati ma॒rutaḥ̭ sṛ॒ṣṭā-nna̭yanti ya॒dā khalu॒ vā a॒sāvā̭di॒tyo nyaṃ̭-ra॒śmibhiḥ̭ paryā॒varta॒te-'tha̭varṣatidhāma॒cchadi̭va॒ khalu॒ vai bhū॒tvā va̭rṣatye॒tā vai de॒vatā॒ vṛṣṭyā̭ īśate॒ tā e॒va svena̭ bhāga॒dheye॒nopa̭ dhāvati॒ tā [bhāga॒dheye॒nopa̭ dhāvati॒ tāḥ, e॒vāsmai̭] 28
e॒vāsmai̭ pa॒rjanyaṃ̭-va~rṣayantyu॒tā va̭rṣiṣya॒n varṣa̭tye॒va sṛ॒jā vṛ॒ṣṭi-ndi॒va ā-'dbhi-ssa̭mu॒dra-mpṛ॒ṇetyā̭he॒māścai॒vā-mūścā॒pa-ssama̭rdhaya॒tyatho̭ ā॒bhire॒vā-mūracchai᳚tya॒bjā a̭si prathama॒jā bala̭masi samu॒driya॒mityā̭ha yathāya॒jure॒vaita-dunna̭-mbhaya pṛthi॒vīmiti̭ varṣā॒hvā-ñjṷhotye॒ṣā vā oṣa̭dhīnāṃ-vṛ~ṣṭi॒vani॒stayai॒va vṛṣṭi॒mā cyā̭vayati॒ ye de॒vā di॒vibhā̭gā॒ iti̭ kṛṣṇāji॒namava̭ dhūnotī॒ma e॒vāsmai̭ lo॒kāḥ prī॒tā a॒bhīṣṭā̭ bhavanti || 29 ||
(a॒smai॒ - dhā॒va॒ti॒ tā - vā - eka̭vigṃśatiśca ) (a. 10)
sarvā̭ṇi॒ chandāg̭sye॒tasyā॒-miṣṭyā̭-ma॒nūcyā॒nītyā̭hu-stri॒ṣṭubho॒ vā e॒tadvī॒ryaṃ̭-ya~-tka॒kudu॒ṣṇihā॒ jaga̭tyai॒ yadṷṣṇiha-ka॒kubhā̭va॒nvāha॒ tenai॒va sarvā̭ṇi॒ chandā॒g॒syava̭ rundhe gāya॒trī vā e॒ṣā yadu॒ṣṇihā॒ yāni̭ ca॒tvāryaddhya॒kṣarā̭ṇi॒ catṷṣpāda e॒va te pa॒śavo॒yathā̭ puro॒ḍāśḙ puro॒ḍāśo-'ddhye॒vame॒va ta-dyad-ṛ॒cyaddhya॒kṣarā̭ṇi॒ yajjaga̭tyā [yajjaga̭tyā, pa॒ri॒da॒ddhyādantaṃ̭-] 30
parida॒ddhyādantaṃ̭-ya~॒jña-ṅga̭maye-ttri॒ṣṭubhā॒ pari̭ dadhātīndri॒yaṃ-vai~ vī॒rya̭-ntri॒ṣṭugi̭ndri॒ya e॒va vī॒ryḙ ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati॒ nānta̭-ṅgamaya॒tyagne॒ trī te॒ vāji̭nā॒ trī ṣa॒dhastheti॒ triva̭tyā॒ pari̭ dadhāti sarūpa॒tvāya॒ sarvo॒ vā e॒ṣa ya॒jño ya-ttrai̭dhāta॒vīya॒-ṅkāmā̭ya-kāmāya॒ prayṷjyate॒ sarve᳚bhyo॒ hi kāme᳚bhyo ya॒jñaḥ pra̭yu॒jyate᳚ traidhāta॒vīyḙna yajetābhi॒cara॒n-thsarvo॒ vā [sarvo॒ vai, e॒ṣa] 31
e॒ṣa ya॒jño ya-ttrai̭dhāta॒vīya॒gṃ॒ sarvḙṇai॒vainaṃ̭-ya~॒jñenā॒bhi ca̭rati stṛṇu॒ta e॒vaina̭me॒tayai॒va ya̭jetābhica॒ryamā̭ṇa॒-ssarvo॒ vā e॒ṣa ya॒jño ya-ttrai̭dhāta॒vīya॒gṃ॒ sarvḙṇai॒va ya॒jñena̭ yajate॒ naina̭mabhi॒cara᳚n-thstṛṇuta e॒tayai॒va ya̭jeta sa॒hasrḙṇa ya॒kṣyamā̭ṇaḥ॒ prajā̭tame॒vaina̭-ddadātye॒tayai॒va ya̭jeta sa॒hasrḙṇejā॒no-'ntaṃ॒-vā~ e॒ṣa pa̭śū॒nā-ṅga̭cchati॒ [-ga̭cchati, ya-ssa॒hasrḙṇa॒] 32
ya-ssa॒hasrḙṇa॒ yaja̭te pra॒jāpa̭tiḥ॒ khalu॒ vai pa॒śūna̭sṛjata॒ tāgstrai̭dhāta॒ vīyḙ-nai॒vāsṛ̭jata॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvāg strai̭dhāta॒vīyḙnapa॒śukā̭mo॒ yaja̭te॒ yasmā̭de॒va yoneḥ᳚ pra॒jāpa̭tiḥ pa॒śūnasṛ̭jata॒ tasmā̭de॒vainā᳚n-thsṛjata॒ upai̭na॒mutta̭ragṃ sa॒hasra̭-nnamati de॒vatā᳚bhyo॒ vā e॒ṣa ā vṛ̭ścyate॒ yo ya॒kṣya ityu॒ktvā na yaja̭te traidhāta॒vīyḙna yajeta॒ sarvo॒ vā e॒ṣa ya॒jño [ya॒jñaḥ, ya-ttrai̭dhāta॒vīya॒gṃ॒] 33
ya-ttrai̭dhāta॒vīya॒gṃ॒ sarvḙṇai॒va ya॒jñena̭ yajate॒ na de॒vatā᳚bhya॒ ā vṛ̭ścyate॒ dvāda̭śakapālaḥ puro॒ḍāśo̭ bhavati॒ te traya॒ścatṷṣkapālā-striṣṣamṛddha॒tvāya॒ trayaḥ̭ puro॒ḍāśā̭ bhavanti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyā॒ utta̭ra-uttaro॒ jyāyā᳚-nbhavatye॒vami̭va॒ hīme lo॒kā ya̭va॒mayo॒ maddhya̭ e॒tadvā a॒ntari̭kṣasya rū॒pagṃ samṛ̭ddhyai॒ sarvḙṣāmabhiga॒maya॒nnava̭ dya॒tyacha̭baṇṭkāra॒gṃ॒ hira̭ṇya-ndadāti॒ teja̭ e॒vā- [e॒va, ava̭ rundhe] 34
-'va̭ rundhe tā॒rpya-nda̭dāti pa॒śūne॒vāva̭ rundhe dhe॒nu-nda̭dātyā॒śiṣa̭ e॒vāva̭ rundhe॒ sāmno॒ vā e॒ṣa varṇo॒ yaddhira̭ṇyaṃ॒-ya~jṷṣā-ntā॒rpyamṷkthāma॒dānā᳚-ndhe॒nure॒tāne॒va sarvā॒n॒. varṇā॒nava̭ rundhe || 35 ||
(jaga̭tyā - 'bhi॒cara॒n-thsarvo॒ vai - ga̭cchati - ya॒jña - steja̭ e॒va - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 11)
tvaṣṭā̭ ha॒tapṷtro॒ vīndra॒gṃ॒ soma॒mā-'ha̭ra॒-ttasmi॒nnindra̭ upaha॒vamai᳚cchata॒ ta-nnopā᳚hvayata pu॒tra-mmḙ-'vadhī॒riti॒ sa ya̭jñaveśa॒sa-ṅkṛ॒tvā prā॒sahā॒ soma̭mapiba॒-ttasya॒ yada॒tyaśi̭ṣyata॒ ta-ttvaṣṭā̭-''hava॒nīya॒mupa॒ prāva̭rtaya॒-thsvāhendra̭śatrurvardha॒sveti॒ sa yāva̭dū॒rdhvaḥ pa̭rā॒viddhya̭ti॒ tāva̭ti sva॒yame॒va vya̭ramata॒ yadi̭ vā॒ tāva̭-tprava॒ṇa- [tāva̭-tprava॒ṇam, āsī॒dyadi̭] 36
-māsī॒dyadi̭ vā॒ tāva॒daddhya॒gnerāsī॒-thsa sa॒mbhava̭nna॒gnīṣomā̭va॒bhi sama̭bhava॒-thsa i̭ṣumā॒trami̭ṣumātraṃ॒-vi~ṣva̭ṅṅavardhata॒ sa i॒māṃ-lo~॒kāna̭vṛṇo॒dya-di॒māṃ-lo~॒kānavṛ̭ṇo॒-tta-dvṛ॒trasya̭ vṛtra॒tva-ntasmā॒dindro̭-'bibhe॒dapi॒ tvaṣṭā॒ tasmai॒ tvaṣṭā॒ vajra̭masiñca॒-ttapo॒ vai sa vajra̭ āsī॒-ttamudya̭ntu॒-nnāśa̭kno॒datha॒ vai tarhi॒ viṣṇṷ- [viṣṇuḥ̭, a॒nyā] 37
-ra॒nyā de॒vatā̭ ''sī॒-thso᳚-'bravī॒-dviṣṇa॒vehī॒damā ha̭riṣyāvo॒ yenā॒yami॒damiti॒sa viṣṇṷstre॒dhā-''tmānaṃ॒-vi~nya̭dhatta pṛthi॒vyā-ntṛtī̭yama॒ntari̭kṣe॒ tṛtī̭ya-ndi॒vi tṛtī̭ya-mabhiparyāva॒rtā-ddhyabi̭bhe॒dyat-pṛ̭thi॒vyā-ntṛtī̭ya॒māsī॒-ttenendro॒ vajra॒muda̭yaccha॒-dviṣṇva̭nusthita॒-sso᳚-'bravī॒nmā me॒ pra hā॒rasti॒ vā i॒da- [vā i॒dam, mayi̭ vī॒rya̭-nta-tte॒] 38
-mmayi̭ vī॒rya̭-nta-tte॒ pradā᳚syā॒mīti॒ tada̭smai॒ prāya̭ccha॒-tta-tpratya̭gṛhṇā॒dadhā॒ meti॒ ta-dviṣṇa॒ve-'ti॒ prāya̭ccha॒-tta-dviṣṇuḥ॒ pratya̭gṛhṇā-da॒smāsvindra̭ indri॒ya-nda̭dhā॒tviti॒ yada॒ntari̭kṣe॒ tṛtī̭ya॒māsī॒-ttenendro॒ vajra॒muda̭yaccha॒-dviṣṇva̭nusthita॒-sso᳚-'bravī॒nmā me॒ prahā॒rasti॒ vā i॒da- [vā i॒dam, mayi̭ vī॒rya̭-nta-tte॒] 39
-mmayi̭ vī॒rya̭-nta-tte॒ pra dā᳚syā॒mīti॒ tada̭smai॒ prāya̭ccha॒-tta-tpratya̭gṛhṇā॒-ddvirmā̭-'dhā॒ iti॒ ta-dviṣṇa॒ve-'ti॒ prāya̭ccha॒-tta-dviṣṇuḥ॒ pratya̭gṛhṇāda॒smāsvindra̭ indri॒ya-nda̭dhā॒tviti॒ yaddi॒vi tṛtī̭ya॒māsī॒-ttenendro॒ vajra॒muda̭yaccha॒-dviṣṇva̭nusthita॒-sso᳚-'bravī॒nmā me॒ prahā॒ryenā॒ha- [prahā॒ryenā॒ham, i॒damasmi॒ ta-tte॒] 40
-mi॒damasmi॒ ta-tte॒ pradā᳚syā॒mīti॒ tvī(3) itya̭bravī-thsa॒ndhā-ntu sanda̭dhāvahai॒ tvāme॒va pravi̭śā॒nīti॒ yanmā-mpra̭vi॒śeḥ ki-mmā̭ bhuñjyā॒ itya̭bravī॒-ttvāme॒vendhī̭ya॒ tava॒ bhogā̭ya॒ tvā-mpravi̭śeya॒mitya̭bravī॒-ttaṃ-vṛ~॒traḥ prāvi̭śadu॒daraṃ॒-vai~ vṛ॒traḥ, kṣu-tkhalu॒ vai ma̭nu॒ṣya̭sya॒ bhrātṛ̭vyo॒ ya [bhrātṛ̭vyo॒ yaḥ, e॒vaṃ-ve~da॒ hanti॒] 41
e॒vaṃ-ve~da॒ hanti॒ kṣudha॒-mbhrātṛ̭vya॒-ntada̭smai॒ prāya̭ccha॒tta-tpratya̭gṛhṇā॒t- trirmā̭-'dhā॒ iti॒ ta-dviṣṇa॒ve-'ti॒ prāya̭ccha॒-tta-dviṣṇuḥ॒ pratya̭gṛhṇāda॒smāsvindra̭ indri॒ya-nda̭dhā॒tviti॒ yattriḥ prāya̭ccha॒-ttriḥ pra॒tyagṛ̭hṇā॒-tta-ttri॒dhāto᳚stridhātu॒tvaṃ-ya~-dviṣṇṷra॒nvati̭ṣṭhata॒ viṣṇa॒ve-'ti॒ prāya̭ccha॒-ttasmā̭daindrāvaiṣṇa॒vagṃ ha॒virbha̭vati॒ yadvā i॒da-ṅkiñca॒ tada̭smai॒ ta-tprāya̭ccha॒-dṛca॒-ssāmā̭ni॒ yajūgṃ̭ṣi sa॒hasraṃ॒-vā~ a̭smai॒ ta-tprāya̭ccha॒-ttasmā᳚-thsa॒hasra̭dakṣiṇam || 42 ||
(pra॒va॒ṇaṃ - ~viṣṇu॒- rvā i॒da- mi॒da - ma॒haṃ - ~yo - bha̭va॒ - tyeka̭ vigṃśatiśca) (a. 12)
de॒vā vai rā̭ja॒nyā᳚-jjāya̭mānā-dabibhayu॒-stama॒ntare॒va santa॒-ndāmnā 'pau᳚mbha॒n-thsa vā e॒ṣo-'po᳚bdho jāyate॒ ya-drā̭ja॒nyo̭ yadvā e॒ṣo-'na̭pobdho॒ jāyḙta vṛ॒trā-nghnagg śca̭re॒dya-ṅkā॒mayḙta rāja॒nya̭mana̭pobdho jāyeta vṛ॒trā-nghnagg śca̭re॒diti॒ tasmā̭ e॒tamai᳚ndrā bārhaspa॒tya-ñca॒ru-nnirva̭pedai॒ndro vai rā̭ja॒nyo᳚ brahma॒ bṛha॒spati॒ rbrahma̭ṇai॒vaina॒-ndāmno॒-'pombha̭nā-nmuñcati hira॒ṇmaya॒-ndāma॒ dakṣi̭ṇā sā॒kṣāde॒vaina॒-ndāmno॒-'pombha̭nā-nmuñcati || 43 ||
(e॒naṃ॒ - dvāda̭śa ca) (a. 13)
navo̭navo bhavati॒ jāya̭mā॒no-'hnā᳚-ṅke॒turu॒ṣasā̭ me॒tyagre᳚ | bhā॒ga-nde॒vebhyo॒ vida̭dhātyā॒ya-npraca॒ndramā᳚stirati dī॒rghamāyuḥ̭ || yamā̭di॒tyā a॒gṃ॒śumā᳚pyā॒yaya̭nti॒ yamakṣi̭ta॒-makṣi̭tayaḥ॒ piba̭nti | tena̭ no॒ rājā॒ varṷṇo॒ bṛha॒spati॒rā pyā̭yayantu॒ bhuva̭nasya go॒pāḥ ||prācyā᳚-ndi॒śi tvami̭ndrāsi॒ rājo॒todī᳚cyāṃ-vṛ~trahan vṛtra॒hā-'si̭ | yatra॒ yanti̭ sro॒tyāsta- [yanti̭ sro॒tyāstat, ji॒ta-ntḙ] 44
-jji॒ta-ntḙ dakṣiṇa॒to vṛ̭ṣa॒bha ḙdhi॒ havyaḥ̭ || indro̭ jayāti॒ na parā̭ jayātā adhirā॒jo rāja̭su rājayāti | viśvā॒ hi bhū॒yāḥ pṛta̭nā abhi॒ṣṭīrṷpa॒sadyo̭ nama॒syo̭ yathā-'sa̭t || a॒syede॒va prari̭rice mahi॒tva-ndi॒vaḥ pṛ̭thi॒vyāḥ parya॒ntari̭kṣāt | sva॒rāḍindro॒ dama॒ ā vi॒śvagū᳚rta-ssva॒rirama̭tro vavakṣe॒ raṇā̭ya || a॒bhi tvā̭ śūra nonu॒mo-'dṷgdhā iva dhe॒navaḥ̭ | īśā̭na- [īśā̭nam, a॒sya] 45
-ma॒sya jaga̭ta-ssuva॒rdṛśa॒mīśā̭namindra ta॒sthuṣaḥ̭ || tvāmiddhi havā̭mahe sā॒tā vāja̭sya kā॒ravaḥ̭ | tvāṃ-vṛ~॒treṣvi̭ndra॒ satpa̭ti॒-nnara॒stvā-ṅkāṣṭhā॒svarva̭taḥ || yaddyāva̭indrateśa॒tagṃ śa॒ta-mbhūmī̭ru॒ta syuḥ | na tvā̭ vajrin-thsa॒hasra॒gṃ॒ sūryā॒ anu॒ na jā॒tama̭ṣṭa॒ roda̭sī || pibā॒ soma̭mindra॒ manda̭tu tvā॒ yantḙ su॒ṣāva̭ harya॒śvādriḥ̭ | 46
so॒turbā॒hubhyā॒gṃ॒ suya̭to॒ nārvā᳚ || re॒vatī᳚rna-ssadha॒māda॒ indrḙ santu tu॒vivā̭jāḥ | kṣu॒manto॒ yābhi॒rmadḙma || uda̭gne॒ śuca̭ya॒stava॒ , vi jyoti॒ṣo,du॒ tya-ñjā॒tavḙdasagṃsa॒pta tvā̭ ha॒rito॒ rathe॒ vaha̭nti deva sūrya | śo॒ciṣkḙśaṃ-vi~cakṣaṇa || ci॒tra-nde॒vānā॒muda̭gā॒danī̭ka॒-ñcakṣṷrmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒-'gneḥ | ā-'prā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣa॒gṃ॒ sūrya̭ ā॒tmā jaga̭tasta॒sthuṣa̭- [jaga̭tasta॒sthuṣaḥ̭, ca |] 47
-śca || viśvḙ de॒vā ṛ̭tā॒vṛdha̭ ṛ॒tubhi̭r-havana॒śrutaḥ̭ | ju॒ṣantāṃ॒-yu~jya॒-mpayaḥ̭ || viśvḙ devā-śśṛṇu॒temagṃ hava̭-mme॒ ye a॒ntari̭kṣe॒ ya upa॒ dyavi॒ṣṭha | ye a̭gniji॒hvā u॒ta vā॒ yaja̭trā ā॒sadyā॒smi-nba॒r॒hiṣi̭ mādayaddhvam || 48 ||
(ta - dīśā̭na॒ - madri̭ - sta॒sthuṣa̭ - stri॒gṃ॒śacca̭) (a. 14)
(de॒vā ma̭nu॒ṣyā̭ - devasu॒rā a̭bruvan - devāsu॒rāsteṣā᳚-ṅgāya॒trī - pra॒jāpa̭ti॒stā yatrā-' - gne॒ gobhiḥ̭ - ci॒trayā̭ - māru॒taṃ - devā̭ vasavyā॒ agnḙ - māru॒tamiti॒ - devā̭ vasavyā॒ devā᳚-śśarmaṇyāḥ॒ - sarvā̭ṇi॒ - tvaṣṭā̭ ha॒tapṷtro - de॒vā vai rā̭ja॒nyā᳚n - navo̭nava॒ - ścatṷrdaśa )
(de॒vā ma̭nu॒ṣyāḥ᳚ - pra॒jā-mpa॒śun - devā̭ vasavyāḥ - parida॒dhyadi॒da- masmya॒ - ṣṭā ca̭tvārigṃśat )
(de॒vā ma̭nu॒ṣyā̭, mādayadhvaṃ)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ndvitīyakāṇḍe caturthaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.