2.4 - Deva Manushyah Pitarah - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Gujarati Script

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-ન્દ્વિતીયકાણ્ડે ચતુર્થઃ પ્રશ્નઃ - ઇષ્ટિવિધાનં

ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,

શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥

દે॒વા મ॑નુ॒ષ્યાઃ᳚ પિ॒તર॒સ્તે᳚-ઽન્યત॑ આસ॒ન્નસુ॑રા॒ રક્ષાગ્ં॑સિ પિશા॒ચાસ્તે᳚ ઽન્યત॒સ્તેષા᳚-ન્દે॒વાના॑મુ॒ત યદલ્પં॒-લોઁહિ॑ત॒મકુ॑ર્વ॒-ન્ત-દ્રક્ષાગ્ં॑સિ॒ રાત્રી॑ભિરસુભ્ન॒-ન્તાન્-થ્સુ॒બ્ધા-ન્મૃ॒તાન॒ભિ વ્યૌ᳚ચ્છ॒-ત્તે દે॒વા અ॑વિદુ॒ર્યો વૈ નો॒-ઽય-મ્મ્રિ॒યતે॒ રક્ષાગ્ં॑સિ॒ વા ઇ॒મ-ઙ્ઘ્ન॒ન્તીતિ॒ તે રક્ષા॒ગ્॒સ્યુપા॑મન્ત્રયન્ત॒ તાન્ય॑બ્રુવ॒ન્. વરં॑-વૃઁણામહૈ॒ ય- [યત્, અસુ॑રા॒ન્ જયા॑મ॒] 1

-દસુ॑રા॒ન્ જયા॑મ॒ તન્નઃ॑ સ॒હાસ॒દિતિ॒ તતો॒ વૈ દે॒વા અસુ॑રાનજય॒-ન્તે-ઽસુ॑રાન્ જિ॒ત્વારક્ષા॒ગ્॒સ્યપા॑નુદન્ત॒ તાનિ॒ રક્ષા॒ગ્॒સ્યનૃ॑તમ ક॒ર્તેતિ॑ સમ॒ન્ત-ન્દે॒વા-ન્પર્ય॑વિશ॒-ન્તે દે॒વા અ॒ગ્નાવ॑નાથન્ત॒ તે᳚-ઽગ્નયે॒ પ્રવ॑તે પુરો॒ડાશ॑મ॒ષ્ટાક॑પાલ॒-ન્નિર॑વપન્ન॒ગ્નયે॑ વિબા॒ધવ॑તે॒-ઽગ્નયે॒ પ્રતી॑કવતે॒ યદ॒ગ્નયે॒ પ્રવ॑તે નિ॒રવ॑પ॒ન્॒. યાન્યે॒વ પુ॒રસ્તા॒-દ્રક્ષા॒ગ્॒- [પુ॒રસ્તા॒-દ્રક્ષા॒ગ્ં॑સિ, આ॒સ॒ન્તાનિ॒ તેન॒] 2

-સ્યાસ॒ન્તાનિ॒ તેન॒ પ્રાણુ॑દન્ત॒ યદ॒ગ્નયે॑ વિબા॒ધવ॑તે॒ યાન્યે॒વાભિતો॒ રક્ષા॒ગ્॒સ્યાસ॒-ન્તાનિ॒ તેન॒ વ્ય॑બાધન્ત॒ યદ॒ગ્નયે॒ પ્રતી॑કવતે॒ યાન્યે॒વ પ॒શ્ચા-દ્રક્ષા॒ગ્॒સ્યાસ॒-ન્તાનિ॒ તેનાપા॑નુદન્ત॒ તતો॑ દે॒વા અભ॑વ॒-ન્પરાસુ॑રા॒ યો ભ્રાતૃ॑વ્યવા॒ન્-થ્સ્યા-થ્સ સ્પર્ધ॑માન એ॒તયેષ્ટ્યા॑ યજેતા॒ગ્નયે॒ પ્રવ॑તે પુરો॒ડાશ॑મ॒ષ્ટાક॑પાલ॒-ન્નિર્વ॑પેદ॒ગ્નયે॑ વિબા॒ધવ॑તે॒- [વિબા॒ધવ॑તે॒, અ॒ગ્નયે॒ પ્રતી॑કવતે॒] 3

-ઽગ્નયે॒ પ્રતી॑કવતે॒ યદ॒ગ્નયે॒ પ્રવ॑તે નિ॒ર્વપ॑તિ॒ ય એ॒વાસ્મા॒ચ્છ્રેયા॒ન્-ભ્રાતૃ॑વ્ય॒સ્ત-ન્તેન॒ પ્રણુ॑દતે॒ યદ॒ગ્નયે॑ વિબા॒ધવ॑તે॒ ય એ॒વૈને॑ન સ॒દૃન્ત-ન્તેન॒ વિ બા॑ધતે॒ યદ॒ગ્નયે॒ પ્રતી॑કવતે॒ ય એ॒વાસ્મા॒-ત્પાપી॑યા॒-ન્ત-ન્તેનાપ॑ નુદતે॒ પ્ર શ્રેયાગ્ં॑સ॒-મ્ભ્રાતૃ॑વ્ય-ન્નુદ॒તેતિ॑ સ॒દૃશ॑-ઙ્ક્રામતિ॒ નૈન॒-મ્પાપી॑યાનાપ્નોતિ॒ ય એ॒વં ઁવિ॒દ્વાને॒તયેષ્ટ્યા॒ યજ॑તે ॥ 4 ॥

(વૃ॒ણા॒મ॒હૈ॒ યત્ - પુ॒રસ્તા॒-દ્રક્ષાગ્ં॑સિ- વપેદ॒ગ્નયે॑ વિબા॒ધવ॑ત - એ॒વં - ચ॒ત્વારિ॑ ચ) (અ. 1)

દે॒વા॒સુ॒રા-સ્સંયઁ॑ત્તા આસ॒-ન્તે દે॒વા અ॑બ્રુવ॒ન્॒. યો નો॑ વી॒ર્યા॑વત્તમ॒સ્તમનુ॑ સ॒માર॑ભામહા॒ ઇતિ॒ ત ઇન્દ્ર॑મબ્રુવ॒-ન્ત્વં-વૈઁ નો॑ વી॒ર્યા॑વત્તમો-ઽસિ॒ ત્વામનુ॑ સ॒માર॑ભામહા॒ ઇતિ॒ સો᳚-ઽબ્રવી-ત્તિ॒સ્રો મ॑ ઇ॒માસ્ત॒નુવો॑ વી॒ર્યા॑વતી॒સ્તાઃ પ્રી॑ણી॒તાથા-સુ॑રાન॒ભિ ભ॑વિષ્ય॒થેતિ॒ તા વૈ બ્રૂ॒હીત્ય॑બ્રુવન્નિ॒યમગ્ં॑ હો॒મુગિ॒યં-વિઁ॑મૃ॒ધેય-મિ॑ન્દ્રિ॒યાવ॒તી- [-મિ॑ન્દ્રિ॒યાવ॒તી, ઇત્ય॑બ્રવી॒ત્ત] 5

-ત્ય॑બ્રવી॒ત્ત ઇન્દ્રા॑યાગ્ં હો॒મુચે॑ પુરો॒ડાશ॒મેકા॑દશકપાલ॒-ન્નિર॑વપ॒ન્નિન્દ્રા॑ય વૈમૃ॒ધાયે-ન્દ્રા॑યેન્દ્રિ॒યાવ॑તે॒ યદિન્દ્રા॑યાગ્ં હો॒મુચે॑ નિ॒રવ॑પ॒ન્નગ્ંહ॑સ એ॒વ તેના॑મુચ્યન્ત॒ યદિન્દ્રા॑ય વૈ મૃ॒ધાય॒ મૃધ॑ એ॒વ તેનાપા᳚ઘ્નત॒યદિન્દ્રા॑યેન્દ્રિ॒યાવ॑ત ઇન્દ્રિ॒યમે॒વ તેના॒-ઽઽત્મન્ન॑દધત॒ ત્રય॑સ્ત્રિગ્ંશત્કપાલ-મ્પુરો॒ડાશ॒-ન્નિર॑વપ॒-ન્ત્રય॑સ્ત્રિગ્ંશ॒દ્વૈ દે॒વતા॒સ્તા ઇન્દ્ર॑ આ॒ત્મન્નનુ॑ સ॒માર॑ભંયઁત॒ ભૂત્યૈ॒ [ભૂત્યૈ᳚, તાં-વાઁવ] 6

તાં-વાઁવ દે॒વા વિજિ॑તિ-મુત્ત॒મા-મસુ॑રૈ॒-ર્વ્ય॑જયન્ત॒યો ભ્રાતૃ॑વ્યવા॒ન્થ્- સ્યા-થ્સ સ્પર્ધ॑માન એ॒તયેષ્ટ્યા॑ યજે॒તેન્દ્રા॑યાગ્ં હો॒મુચે॑ પુરો॒ડાશ॒મેકા॑દશકપાલ॒-ન્નિર્વ॑પે॒દિન્દ્રા॑ય વૈમૃ॒ધાયેન્દ્રા॑યેન્દ્રિ॒યાવ॒તે-ઽગ્ં હ॑સા॒ વા એ॒ષ ગૃ॑હી॒તો યસ્મા॒ચ્છ્રેયા॒-ન્ભ્રાતૃ॑વ્યો॒યદિન્દ્રા॑યાગ્ં હો॒મુચે॑ નિ॒ર્વપ॒ત્યગ્ંહ॑સ એ॒વ તેન॑ મુચ્યતેમૃ॒ધા વા એ॒ષો॑-ઽભિષ॑ણ્ણો॒ યસ્મા᳚-થ્સમા॒નેષ્વ॒ન્ય-શ્શ્રેયા॑નુ॒તા- [શ્રેયા॑નુ॒ત, અ-ઽભ્રા॑તૃવ્યો॒] 7

-ઽભ્રા॑તૃવ્યો॒ યદિન્દ્રા॑ય વૈમૃ॒ધાય॒ મૃધ॑ એ॒વ તેનાપ॑ હતે॒યદિન્દ્રા॑યેન્દ્રિ॒યાવ॑ત ઇન્દ્રિ॒યમે॒વ તેના॒ત્મ-ન્ધ॑ત્તે॒ ત્રય॑સ્ત્રિગ્ંશત્કપાલ-મ્પુરો॒ડાશ॒-ન્નિર્વ॑પતિ॒ ત્રય॑સ્ત્રિગ્ંશ॒દ્વૈ દે॒વતા॒સ્તા એ॒વ યજ॑માન આ॒ત્મન્નનુ॑ સ॒માર॑ભંયઁતે॒ ભૂત્યૈ॒ સા વા એ॒ષા વિજિ॑તિ॒ર્નામેષ્ટિ॒ર્ય એ॒વં-વિઁ॒દ્વાને॒તયેષ્ટ્યા॒ યજ॑ત ઉત્ત॒મામે॒વ વિજિ॑તિ॒-મ્ભ્રાતૃ॑વ્યેણ॒ વિ જ॑યતે ॥ 8 ॥

(ઇ॒ન્દ્રિ॒યાવ॑તી॒ - ભૂત્યા॑ - ઉ॒તૈ - કા॒ન્ન પ॑ઞ્ચા॒શચ્ચ॑) (અ. 2)

દે॒વા॒સુ॒રા-સ્સંયઁ॑ત્તા આસ॒-ન્તેષા᳚-ઙ્ગાય॒ત્ર્યોજો॒ બલ॑મિન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય॑-મ્પ્ર॒જા-મ્પ॒શૂન્-થ્સ॒ગૃંહ્યા॒ ઽઽદાયા॑-પ॒ક્રમ્યા॑તિષ્ઠ॒-ત્તે॑-ઽમન્યન્ત યત॒રાન્. વા ઇ॒યમુ॑પાવ॒ર્થ્સ્યતિ॒ ત ઇ॒દ-મ્ભ॑વિષ્ય॒ન્તીતિ॒ તાં-વ્યઁ॑હ્વયન્ત॒ વિશ્વ॑કર્મ॒ન્નિતિ॑ દે॒વા દાભીત્યસુ॑રા॒-સ્સા નાન્ય॑ત॒રાગ્શ્ચ॒-નોપાવ॑ર્તત॒ તે દે॒વા એ॒ત-દ્યજુ॑રપશ્ય॒ન્નોજો॑-ઽસિ॒ સહો॑-ઽસિ॒ બલ॑મસિ॒ [બલ॑મસિ, ભ્રાજો॑-ઽસિ] 9

ભ્રાજો॑-ઽસિ દે॒વાના॒-ન્ધામ॒ નામા॑-ઽસિ॒ વિશ્વ॑મસિ વિ॒શ્વાયુ॒-સ્સર્વ॑મસિ સ॒ર્વાયુ॑રભિ॒ભૂરિતિ॒ વાવ દે॒વા અસુ॑રાણા॒મોજો॒ બલ॑મિન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય॑-મ્પ્ર॒જા-મ્પ॒શૂન॑વૃઞ્જત॒ ય-દ્ગા॑ય॒ત્ર્ય॑પ॒ક્રમ્યાતિ॑ષ્ઠ॒-ત્તસ્મા॑દે॒તા-ઙ્ગા॑ય॒ત્રીતીષ્ટિ॑માહુ-સ્સંવઁથ્સ॒રો વૈ ગા॑ય॒ત્રી સં॑વઁથ્સ॒રો વૈ તદ॑પ॒ક્રમ્યા॑તિષ્ઠ॒-દ્યદે॒તયા॑ દે॒વા અસુ॑રાણા॒મોજો॒ બલ॑મિન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય॑- [બલ॑મિન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય᳚મ્, પ્ર॒જા-મ્પ॒શૂ-] 10

-મ્પ્ર॒જા-મ્પ॒શૂ-નવૃ॑ઞ્જત॒ તસ્મા॑દે॒તાગ્ં સં॑વઁ॒ર્ગ ઇતીષ્ટિ॑માહુ॒ર્યો ભ્રાતૃ॑વ્યવા॒ન્થ્સ્યા-થ્સસ્પર્ધ॑માન એ॒તયેષ્ટ્યા॑ યજેતા॒ગ્નયે॑ સંવઁ॒ર્ગાય॑ પુરો॒ડાશ॑મ॒ષ્ટાક॑પાલ॒-ન્નિર્વ॑પે॒ત્તગ્ંશૃ॒તમાસ॑ન્નમે॒તેન॒ યજુ॑ષા॒-ઽભિ મૃ॑શે॒દોજ॑ એ॒વ બલ॑મિન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય॑-મ્પ્ર॒જા-મ્પ॒શૂ-ન્ભ્રાતૃ॑વ્યસ્ય વૃઙ્ક્તે॒ ભવ॑ત્યા॒ત્મના॒ પરા᳚સ્ય॒ ભ્રાતૃ॑વ્યો ભવતિ ॥ 11

(બલ॑મસ્યે॒ - તયા॑ દે॒વા અસુ॑રાણા॒મોજો॒ બલ॑મિન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્યં॑ - પઞ્ચ॑ચત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 3)

પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જા અ॑સૃજત॒ તા અ॑સ્મા-થ્સૃ॒ષ્ટાઃ પરા॑ચીરાય॒-ન્તા યત્રાવ॑સ॒-ન્તતો॑ ગ॒ર્મુદુદ॑તિષ્ઠ॒-ત્તા બૃહ॒સ્પતિ॑શ્ચા॒ન્વવૈ॑તા॒ગ્ં॒ સો᳚-ઽબ્રવી॒-દ્બૃહ॒સ્પતિ॑ર॒નયા᳚ ત્વા॒ પ્રતિ॑ષ્ઠા॒ન્યથ॑ ત્વા પ્ર॒જા ઉ॒પાવ॑ર્થ્સ્ય॒ન્તીતિ॒ ત-મ્પ્રાતિ॑ષ્ઠ॒-ત્તતો॒ વૈ પ્ર॒જાપ॑તિ-મ્પ્ર॒જા ઉ॒પાવ॑ર્તન્ત॒ યઃ પ્ર॒જાકા॑મ॒-સ્સ્યા-ત્તસ્મા॑ એ॒ત-મ્પ્રા॑જાપ॒ત્ય-ઙ્ગા᳚ર્મુ॒ત-ઞ્ચ॒રુ-ન્નિર્વ॑પે-ત્પ્ર॒જાપ॑તિ- [-નિર્વ॑પે-ત્પ્ર॒જાપ॑તિમ્, એ॒વ સ્વેન॑] 12

-મે॒વ સ્વેન॑ ભાગ॒ધેયે॒નોપ॑ ધાવતિ॒ સ એ॒વાસ્મૈ᳚ પ્ર॒જા-મ્પ્રજ॑નયતિપ્ર॒જાપ॑તિઃ પ॒શૂન॑સૃજત॒ તે᳚-ઽસ્મા-થ્સૃ॒ષ્ટાઃ પરા᳚ઞ્ચ આય॒-ન્તે યત્રાવ॑સ॒-ન્તતો॑ ગ॒ર્મુદુદ॑તિષ્ઠ॒-ત્તા-ન્પૂ॒ષા ચા॒ન્વવૈ॑તા॒ગ્ં॒ સો᳚-ઽબ્રવી-ત્પૂ॒ષા-ઽનયા॑ મા॒ પ્રતિ॒ષ્ઠાથ॑ ત્વા પ॒શવ॑ ઉ॒પાવ॑ર્થ્સ્ય॒ન્તીતિ॒ મા-મ્પ્રતિ॒ષ્ઠેતિ॒ સોમો᳚-ઽબ્રવી॒-ન્મમ॒ વા [-મમ॒ વૈ, અ॒કૃ॒ષ્ટ॒પ॒ચ્યમિત્યુ॒ભૌ] 13

અ॑કૃષ્ટપ॒ચ્યમિત્યુ॒ભૌ વા॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠા॒નીત્ય॑બ્રવી॒-ત્તૌ પ્રાતિ॑ષ્ઠ॒-ત્તતો॒ વૈ પ્ર॒જાપ॑તિ-મ્પ॒શવ॑ ઉ॒પાવ॑ર્તન્ત॒ યઃ પ॒શુકા॑મ॒-સ્સ્યા-ત્તસ્મા॑ એ॒તગ્ં સો॑માપૌ॒ષ્ણ-ઙ્ગા᳚ર્મુ॒ત-ઞ્ચ॒રુ-ન્નિર્વ॑પે-થ્સોમાપૂ॒ષણા॑વે॒વ સ્વેન॑ ભાગ॒ધેયે॒નોપ॑ ધાવતિ॒ તાવે॒વાસ્મૈ॑ પ॒શૂ-ન્પ્રજ॑નયત॒-સ્સોમો॒ વૈ રે॑તો॒ધાઃ પૂ॒ષા પ॑શૂ॒ના-મ્પ્ર॑જનયિ॒તા સોમ॑ એ॒વાસ્મૈ॒ રેતો॒ દધા॑તિ પૂ॒ષા પ॒શૂ-ન્પ્રજ॑નયતિ ॥ 14 ॥

(વ॒પે॒-ત્પ્ર॒જાપ॑તિં॒ - ઁવૈ - દધા॑તિ પૂ॒ષા - ત્રીણિ॑ ચ) (અ. 4)

અગ્ને॒ ગોભિ॑ર્ન॒ આ ગ॒હીન્દો॑ પુ॒ષ્ટ્યા જુ॑ષસ્વ નઃ । ઇન્દ્રો॑ ધ॒ર્તા ગૃ॒હેષુ॑ નઃ ॥ સ॒વિ॒તા ય-સ્સ॑હ॒સ્રિય॒-સ્સ નો॑ ગૃ॒હેષુ॑ રારણત્ । આ પૂ॒ષા એ॒ત્વા વસુ॑ ॥ ધા॒તા દ॑દાતુ નો ર॒યિમીશા॑નો॒ જગ॑ત॒સ્પતિઃ॑ । સ નઃ॑ પૂ॒ર્ણેન॑ વાવનત્ ॥ ત્વષ્ટા॒ યો વૃ॑ષ॒ભો વૃષા॒ સ નો॑ ગૃ॒હેષુ॑ રારણત્ । સ॒હસ્રે॑ણા॒યુતે॑ન ચ ॥ યેન॑ દે॒વા અ॒મૃત॑- [અ॒મૃત᳚મ્, દી॒ર્ઘગ્ગ્ શ્રવો॑ દિ॒વ્યૈર॑યન્ત ।] 15

-ન્દી॒ર્ઘગ્ગ્ શ્રવો॑ દિ॒વ્યૈર॑યન્ત । રાય॑સ્પોષ॒ ત્વમ॒સ્મભ્ય॒-ઙ્ગવા᳚ઙ્કુ॒લ્મિ-ઞ્જી॒વસ॒ આ યુ॑વસ્વ ॥ અ॒ગ્નિ ર્ગૃ॒હપ॑તિ॒-સ્સોમો॑ વિશ્વ॒વનિઃ॑ સવિ॒તા સુ॑મે॒ધા-સ્સ્વાહા᳚ ॥ અગ્ને॑ ગૃહપતે॒ યસ્તે॒ ઘૃત્યો॑ ભા॒ગસ્તેન॒ સહ॒ ઓજ॑ આ॒ક્રમ॑માણાય ધેહિ॒ શ્રૈષ્ઠ્યા᳚ત્પ॒થો મા યો॑ષ-મ્મૂ॒ર્ધા ભૂ॑યાસ॒ગ્ગ્॒ સ્વાહા᳚ ॥ 16 ॥

(અ॒મૃત॑ - મ॒ષ્ટાત્રિગ્ં॑શચ્ચ) (અ. 5)

ચિ॒ત્રયા॑ યજેત પ॒શુકા॑મ ઇ॒યં-વૈઁ ચિ॒ત્રા યદ્વા અ॒સ્યાં-વિઁશ્વ॑-મ્ભૂ॒તમધિ॑ પ્ર॒જાય॑તે॒ તે ને॒યઞ્ચિ॒ત્રા ય એ॒વં-વિઁ॒દ્વાગ્ શ્ચિ॒ત્રયા॑ પ॒શુકા॑મો॒ યજ॑તે॒ પ્ર પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॑ ર્મિથુ॒નૈ ર્જા॑યતે॒ પ્રૈવાગ્ને॒યેન॑ વાપયતિ॒ રેતઃ॑ સૌ॒મ્યેન॑ દધાતિ॒ રેત॑ એ॒વ હિ॒ત-ન્ત્વષ્ટા॑ રૂ॒પાણિ॒ વિ ક॑રોતિસારસ્વ॒તૌ ભ॑વત એ॒તદ્વૈ દૈવ્ય॑-મ્મિથુ॒ન-ન્દૈવ્ય॑મે॒વાસ્મૈ॑ [-દૈવ્ય॑મે॒વાસ્મૈ᳚, મિ॒થુ॒ન-મ્મ॑દ્ધ્ય॒તો] 17

મિથુ॒ન-મ્મ॑દ્ધ્ય॒તો દ॑ધાતિ॒ પુષ્ટ્યૈ᳚ પ્ર॒જન॑નાય સિનીવા॒લ્યૈ ચ॒રુર્ભ॑વતિ॒ વાગ્વૈ સિ॑નીવા॒લી પુષ્ટિઃ॒ ખલુ॒ વૈ વાક્પુષ્ટિ॑મે॒વ વાચ॒મુપૈ᳚ત્યૈ॒ન્દ્ર ઉ॑ત્ત॒મો ભ॑વતિ॒ તેનૈ॒વ તન્મિ॑થુ॒નગ્ં સ॒પ્તૈતાનિ॑ હ॒વીગ્ંષિ॑ ભવન્તિ સ॒પ્ત ગ્રા॒મ્યાઃ પ॒શવઃ॑ સ॒પ્તાર॒ણ્યા-સ્સ॒પ્ત છન્દાગ્॑સ્યુ॒-ભય॒સ્યા-વ॑રુદ્ધ્યા॒ અથૈ॒તા આહુ॑તી ર્જુહોત્યે॒તે વૈ દે॒વાઃ પુષ્ટિ॑પતય॒સ્ત એ॒વા સ્મિ॒-ન્પુષ્ટિ॑-ન્દધતિ॒ પુષ્ય॑તિ પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॒રથો॒ યદે॒તા આહુ॑તી ર્જુ॒હોતિ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ ॥ 18 ॥

(અ॒સ્મૈ॒ - ત એ॒વ - દ્વાદ॑શ ચ) (અ. 6)

મા॒રુ॒તમ॑સિ મ॒રુતા॒મોજો॒-ઽપા-ન્ધારા᳚-મ્ભિન્ધિ ર॒મય॑ત મરુત-શ્શ્યે॒નમા॒યિન॒-મ્મનો॑જવ સં॒-વૃઁષ॑ણગ્ં સુવૃ॒ક્તિમ્ ॥ યેન॒ શર્ધ॑ ઉ॒ગ્રમવ॑-સૃષ્ટ॒મેતિ॒ તદ॑શ્વિના॒ પરિ॑ ધત્તગ્ગ્ સ્વ॒સ્તિ । પુ॒રો॒વા॒તો વર્ષ॑ઞ્જિ॒ન્વરા॒વૃ-થ્સ્વાહા॑ વા॒તાવદ્- વર્ષ॑ન્નુ॒ગ્રરા॒વૃ-થ્સ્વાહા᳚ સ્ત॒નય॒ન્ વર્ષ॑-ન્ભી॒મરા॒વથ્સ્વાહા॑ ઽનશ॒ન્ય॑વ॒સ્ફૂર્જ॑ન્-દિ॒દ્યુ-દ્વર્ષ॑ન્-ત્વે॒ષરા॒વૃ-થ્સ્વાહા॑ ઽતિરા॒ત્રં॒-વઁર્ષ॑-ન્પૂ॒ર્તિરા॒વૃ- [-પૂ॒ર્તિરા॒વૃત્, સ્વાહા॑ બ॒હુ] 19

-થ્સ્વાહા॑ બ॒હુ હા॒યમ॑વૃષા॒દિતિ॑ શ્રુ॒તરા॒વૃ-થ્સ્વાહા॒ ઽઽતપ॑તિ॒ વર્ષ॑ન્-વિ॒રાડા॒વૃ-થ્સ્વાહા॑ ઽવ॒સ્ફૂર્જ॑ન્-દિ॒દ્યુ-દ્વર્ષ॑-ન્ભૂ॒તરા॒વૃ-થ્સ્વાહા॒માન્દા॒ વાશા॒-શ્શુન્ધ્યૂ॒રજિ॑રાઃ । જ્યોતિ॑ષ્મતી॒-સ્તમ॑સ્વરી॒-રુન્દ॑તી॒-સ્સુફે॑નાઃ । મિત્ર॑ભૃતઃ॒, ક્ષત્ર॑ભૃત॒-સ્સુરા᳚ષ્ટ્રા ઇ॒હ મા॑-ઽવત ॥વૃષ્ણો॒ અશ્વ॑સ્ય સ॒ન્દાન॑મસિ॒ વૃષ્ટ્યૈ॒ ત્વોપ॑ નહ્યામિ ॥ 20 ॥

(પૂ॒ર્તિરા॒વૃ-દ્- દ્વિચ॑ત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 7)

દેવા॑ વસવ્યા॒ અગ્ને॑ સોમ સૂર્ય ॥ દેવા᳚-શ્શર્મણ્યા॒ મિત્રા॑વરુણા-ઽર્યમન્ન્ ॥ દેવા᳚-સ્સપીત॒યો ઽપા᳚-ન્નપાદાશુહેમન્ન્ । ઉ॒દ્નો દ॑ત્તોદ॒ધિ-મ્ભિ॑ન્ત્ત દિ॒વઃ પ॒ર્જન્યા॑દ॒ન્તરિ॑ક્ષાત્-પૃથિ॒વ્યાસ્તતો॑ નો॒ વૃષ્ટ્યા॑-ઽવત ॥ દિવા॑ ચિ॒ત્તમઃ॑ કૃણ્વન્તિ પ॒ર્જન્યે॑નો-દવા॒હેન॑ । પૃ॒થિ॒વીં-યઁ-દ્વ્યુ॒ન્દન્તિ॑ ॥ આય-ન્નરઃ॑ સુ॒દાન॑વો દદા॒શુષે॑ દિ॒વઃ કોશ॒મચુ॑ચ્યવુઃ । વિ પ॒ર્જન્યા᳚-સ્સૃજન્તિ॒ રોદ॑સી॒ અનુ॒ ધન્વ॑ના યન્તિ [ ] 21

વૃ॒ષ્ટયઃ॑ ॥ ઉદી॑રયથા મરુત-સ્સમુદ્ર॒તો યૂ॒યં-વૃઁ॒ષ્ટિં-વઁ॑ર્ષયથા પુરીષિણઃ । ન વો॑ દસ્રા॒ ઉપ॑ દસ્યન્તિ ધે॒નવ॒-શ્શુભં॑-યાઁ॒તામનુ॒ રથા॑ અવૃથ્સત ॥ સૃ॒જા વૃ॒ષ્ટિ-ન્દિ॒વ આ-ઽદ્ભિ-સ્સ॑મુ॒દ્ર-મ્પૃ॑ણ ॥ અ॒બ્જા અ॑સિ પ્રથમ॒જા બલ॑મસિ સમુ॒દ્રિય᳚મ્ ॥ ઉન્ન॑મ્ભય પૃથિ॒વી-મ્ભિ॒ન્ધીદ-ન્દિ॒વ્ય-ન્નભઃ॑ । ઉ॒દ્નો દિ॒વ્યસ્ય॑ નો દે॒હીશા॑નો॒ વિસૃ॑જા॒ દૃતિ᳚મ્ ॥ યે દે॒વા દિ॒વિભા॑ગા॒ યે᳚-ઽન્તરિ॑ક્ષ ભાગા॒ યે પૃ॑થિ॒વિ ભા॑ગાઃ । ત ઇ॒મં-યઁ॒જ્ઞમ॑વન્તુ॒ ત ઇ॒દ-ઙ્ક્ષેત્ર॒મા વિ॑શન્તુ॒ ત ઇ॒દ-ઙ્ક્ષેત્ર॒મનુ॒ વિ વિ॑શન્તુ ॥ 22 ॥

(ય॒ન્તિ॒ - દે॒વા - વિગ્ં॑શ॒તિશ્ચ॑) (અ. 8)

મા॒રુ॒તમ॑સિ મ॒રુતા॒મોજ॒ ઇતિ॑ કૃ॒ષ્ણં-વાઁસઃ॑ કૃ॒ષ્ણતૂ॑ષ॒-મ્પરિ॑ ધત્ત એ॒તદ્વૈ વૃષ્ટ્યૈ॑ રૂ॒પગ્ં સરૂ॑પ એ॒વ ભૂ॒ત્વા પ॒ર્જન્યં॑-વઁર્ષયતિર॒મય॑ત મરુત-શ્શ્યે॒નમા॒યિન॒મિતિ॑ પશ્ચાદ્વા॒ત-મ્પ્રતિ॑ મીવતિ પુરોવા॒તમે॒વ જ॑નયતિ વ॒ર્॒ષસ્યા વ॑રુદ્ધ્યૈ વાતના॒માનિ॑ જુહોતિ વા॒યુર્વૈ વૃષ્ટ્યા॑ ઈશે વા॒યુમે॒વ સ્વેન॑ ભાગ॒ધેયે॒નોપ॑ ધાવતિ॒ સ એ॒વાસ્મૈ॑ પ॒ર્જન્યં॑-વઁર્ષયત્ય॒ષ્ટૌ [વર્ષયત્ય॒ષ્ટૌ, જુ॒હો॒તિ॒ ચત॑સ્રો॒ વૈ] 23

જુ॑હોતિ॒ ચત॑સ્રો॒ વૈ દિશ॒શ્ચત॑સ્રો-ઽવાન્તરદિ॒શા દિ॒ગ્ભ્ય એ॒વ વૃષ્ટિ॒ગ્ં॒ સ-મ્પ્ર ચ્યા॑વયતિ કૃષ્ણાજિ॒ને સંયૌઁ॑તિ હ॒વિરે॒વાક॑રન્તર્વે॒દિ સંયૌઁ॒ત્ય વ॑રુદ્ધ્યૈ॒ યતી॑નામ॒દ્યમા॑નાનાગ્ં શી॒ર્॒ષાણિ॒ પરા॑-ઽપત॒ન્તે ખ॒ર્જૂરા॑ અભવ॒ન્-તેષા॒ગ્ં॒ રસ॑ ઊ॒ર્ધ્વો॑-ઽપત॒ત્-તાનિ॑ ક॒રીરા᳚ણ્ય-ભવન્-થ્સૌ॒મ્યાનિ॒ વૈ ક॒રીરા॑ણિ સૌ॒મ્યા ખલુ॒ વા આહુ॑તિ ર્દિ॒વો વૃષ્ટિ॑-ઞ્ચ્યાવયતિ॒ યત્ક॒રીરા॑ણિ॒ ભવ॑ન્તિ [ ] 24

સૌ॒મ્યયૈ॒વા-ઽઽહુ॑ત્યા દિ॒વો વૃષ્ટિ॒મવ॑ રુન્ધે॒ મધુ॑ષા॒ સં-યૌઁ᳚ત્ય॒પાં-વાઁ એ॒ષ ઓષ॑ધીના॒ગ્ં॒ રસો॒ યન્મદ્ધ્વ॒દ્ભ્ય એ॒વૌષ॑ધીભ્યો વર્ષ॒ત્યથો॑ અ॒દ્ભ્ય એ॒વૌષ॑ધીભ્યો॒ વૃષ્ટિ॒નિ-ન્ન॑યતિ॒ માન્દા॒ વાશા॒ ઇતિ॒ સંયૌઁ॑તિ નામ॒ધેયૈ॑રે॒વૈના॒ અચ્છૈ॒ત્યથો॒ યથા᳚ બ્રૂ॒યાદસા॒ વેહીત્યે॒વમે॒વૈના॑ નામ॒ધેયૈ॒રા - [નામ॒ધેયૈ॒રા, ચ્યા॒વ॒ય॒તિ॒ વૃષ્ણો॒] 25

ચ્યા॑વયતિ॒ વૃષ્ણો॒ અશ્વ॑સ્ય સ॒ન્દાન॑મસિ॒ વૃષ્ટ્યૈ॒ ત્વોપ॑ નહ્યા॒મીત્યા॑હ॒ વૃષા॒ વા અશ્વો॒ વૃષા॑ પ॒ર્જન્યઃ॑ કૃ॒ષ્ણ ઇ॑વ॒ ખલુ॒ વૈ ભૂ॒ત્વા વ॑ર્ષતિ રૂ॒પેણૈ॒વૈન॒ગ્ં॒ સમ॑ર્ધયતિ વ॒ર્॒ષસ્યા વ॑રુદ્ધ્યૈ ॥ 26 ॥

(અ॒ષ્ટૌ - ભવ॑ન્તિ - નામ॒ધેયૈ॒રૈ - કા॒ન્ન ત્રિ॒ગ્ં॒શચ્ચ॑) (અ. 9)

દેવા॑ વસવ્યા॒ દેવા᳚-શ્શર્મણ્યા॒ દેવા᳚-સ્સપીતય॒ ઇત્યા બ॑દ્ધ્નાતિ દે॒વતા॑ભિરે॒વાન્વ॒હં-વૃઁષ્ટિ॑મિચ્છતિ॒ યદિ॒ વર્ષે॒ત્-તાવ॑ત્યે॒વ હો॑ત॒વ્યં॑-યઁદિ॒ ન વર્ષે॒ચ્છ્વો ભૂ॒તે હ॒વિર્નિર્વ॑પેદહોરા॒ત્રે વૈ મિ॒ત્રાવરુ॑ણાવહોરા॒ત્રાભ્યા॒-ઙ્ખલુ॒ વૈ પ॒ર્જન્યો॑ વર્ષતિ॒ નક્તં॑-વાઁ॒ હિ દિવા॑ વા॒ વર્ષ॑તિ મિ॒ત્રાવરુ॑ણાવે॒વ સ્વેન॑ ભાગ॒ધેયે॒નોપ॑ ધાવતિ॒ તાવે॒વાસ્મા॑ [તાવે॒વાસ્મૈ᳚, અ॒હો॒રા॒ત્રાભ્યાં᳚-] 27

અહોરા॒ત્રાભ્યા᳚-મ્પ॒ર્જન્યં॑ ઁવર્ષયતો॒-ઽગ્નયે॑ ધામ॒ચ્છદે॑ પુરો॒ડાશ॑મ॒ષ્ટાક॑પાલ॒-ન્નિર્વ॑પેન્મારુ॒તગ્ં સ॒પ્તક॑પાલગ્ં સૌ॒ર્યમેક॑કપાલમ॒ગ્નિર્વા ઇ॒તો વૃષ્ટિ॒મુદી॑રયતિ મ॒રુતઃ॑ સૃ॒ષ્ટા-ન્ન॑યન્તિ ય॒દા ખલુ॒ વા અ॒સાવા॑દિ॒ત્યો ન્યં॑-ર॒શ્મિભિઃ॑ પર્યા॒વર્ત॒તે-ઽથ॑વર્ષતિધામ॒ચ્છદિ॑વ॒ ખલુ॒ વૈ ભૂ॒ત્વા વ॑ર્ષત્યે॒તા વૈ દે॒વતા॒ વૃષ્ટ્યા॑ ઈશતે॒ તા એ॒વ સ્વેન॑ ભાગ॒ધેયે॒નોપ॑ ધાવતિ॒ તા [ભાગ॒ધેયે॒નોપ॑ ધાવતિ॒ તાઃ, એ॒વાસ્મૈ॑] 28

એ॒વાસ્મૈ॑ પ॒ર્જન્યં॑-વઁર્ષયન્ત્યુ॒તા વ॑ર્ષિષ્ય॒ન્ વર્ષ॑ત્યે॒વ સૃ॒જા વૃ॒ષ્ટિ-ન્દિ॒વ આ-ઽદ્ભિ-સ્સ॑મુ॒દ્ર-મ્પૃ॒ણેત્યા॑હે॒માશ્ચૈ॒વા-મૂશ્ચા॒પ-સ્સમ॑ર્ધય॒ત્યથો॑ આ॒ભિરે॒વા-મૂરચ્છૈ᳚ત્ય॒બ્જા અ॑સિ પ્રથમ॒જા બલ॑મસિ સમુ॒દ્રિય॒મિત્યા॑હ યથાય॒જુરે॒વૈત-દુન્ન॑-મ્ભય પૃથિ॒વીમિતિ॑ વર્ષા॒હ્વા-ઞ્જુ॑હોત્યે॒ષા વા ઓષ॑ધીનાં-વૃઁષ્ટિ॒વનિ॒સ્તયૈ॒વ વૃષ્ટિ॒મા ચ્યા॑વયતિ॒ યે દે॒વા દિ॒વિભા॑ગા॒ ઇતિ॑ કૃષ્ણાજિ॒નમવ॑ ધૂનોતી॒મ એ॒વાસ્મૈ॑ લો॒કાઃ પ્રી॒તા અ॒ભીષ્ટા॑ ભવન્તિ ॥ 29 ॥

(અ॒સ્મૈ॒ - ધા॒વ॒તિ॒ તા - વા - એક॑વિગ્ંશતિશ્ચ ) (અ. 10)

સર્વા॑ણિ॒ છન્દાગ્॑સ્યે॒તસ્યા॒-મિષ્ટ્યા॑-મ॒નૂચ્યા॒નીત્યા॑હુ-સ્ત્રિ॒ષ્ટુભો॒ વા એ॒તદ્વી॒ર્યં॑-યઁ-ત્ક॒કુદુ॒ષ્ણિહા॒ જગ॑ત્યૈ॒ યદુ॑ષ્ણિહ-ક॒કુભા॑વ॒ન્વાહ॒ તેનૈ॒વ સર્વા॑ણિ॒ છન્દા॒ગ્॒સ્યવ॑ રુન્ધે ગાય॒ત્રી વા એ॒ષા યદુ॒ષ્ણિહા॒ યાનિ॑ ચ॒ત્વાર્યદ્ધ્ય॒ક્ષરા॑ણિ॒ ચતુ॑ષ્પાદ એ॒વ તે પ॒શવો॒યથા॑ પુરો॒ડાશે॑ પુરો॒ડાશો-ઽદ્ધ્યે॒વમે॒વ ત-દ્યદ્-ઋ॒ચ્યદ્ધ્ય॒ક્ષરા॑ણિ॒ યજ્જગ॑ત્યા [યજ્જગ॑ત્યા, પ॒રિ॒દ॒દ્ધ્યાદન્તં॑-] 30

પરિદ॒દ્ધ્યાદન્તં॑-યઁ॒જ્ઞ-ઙ્ગ॑મયે-ત્ત્રિ॒ષ્ટુભા॒ પરિ॑ દધાતીન્દ્રિ॒યં-વૈઁ વી॒ર્ય॑-ન્ત્રિ॒ષ્ટુગિ॑ન્દ્રિ॒ય એ॒વ વી॒ર્યે॑ ય॒જ્ઞ-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠાપયતિ॒ નાન્ત॑-ઙ્ગમય॒ત્યગ્ને॒ ત્રી તે॒ વાજિ॑ના॒ ત્રી ષ॒ધસ્થેતિ॒ ત્રિવ॑ત્યા॒ પરિ॑ દધાતિ સરૂપ॒ત્વાય॒ સર્વો॒ વા એ॒ષ ય॒જ્ઞો ય-ત્ત્રૈ॑ધાત॒વીય॒-ઙ્કામા॑ય-કામાય॒ પ્રયુ॑જ્યતે॒ સર્વે᳚ભ્યો॒ હિ કામે᳚ભ્યો ય॒જ્ઞઃ પ્ર॑યુ॒જ્યતે᳚ ત્રૈધાત॒વીયે॑ન યજેતાભિ॒ચર॒ન્-થ્સર્વો॒ વા [સર્વો॒ વૈ, એ॒ષ] 31

એ॒ષ ય॒જ્ઞો ય-ત્ત્રૈ॑ધાત॒વીય॒ગ્ં॒ સર્વે॑ણૈ॒વૈનં॑-યઁ॒જ્ઞેના॒ભિ ચ॑રતિ સ્તૃણુ॒ત એ॒વૈન॑મે॒તયૈ॒વ ય॑જેતાભિચ॒ર્યમા॑ણ॒-સ્સર્વો॒ વા એ॒ષ ય॒જ્ઞો ય-ત્ત્રૈ॑ધાત॒વીય॒ગ્ં॒ સર્વે॑ણૈ॒વ ય॒જ્ઞેન॑ યજતે॒ નૈન॑મભિ॒ચર᳚ન્-થ્સ્તૃણુત એ॒તયૈ॒વ ય॑જેત સ॒હસ્રે॑ણ ય॒ક્ષ્યમા॑ણઃ॒ પ્રજા॑તમે॒વૈન॑-દ્દદાત્યે॒તયૈ॒વ ય॑જેત સ॒હસ્રે॑ણેજા॒નો-ઽન્તં॒-વાઁ એ॒ષ પ॑શૂ॒ના-ઙ્ગ॑ચ્છતિ॒ [-ગ॑ચ્છતિ, ય-સ્સ॒હસ્રે॑ણ॒] 32

ય-સ્સ॒હસ્રે॑ણ॒ યજ॑તે પ્ર॒જાપ॑તિઃ॒ ખલુ॒ વૈ પ॒શૂન॑સૃજત॒ તાગ્સ્ત્રૈ॑ધાત॒ વીયે॑-નૈ॒વાસૃ॑જત॒ ય એ॒વં-વિઁ॒દ્વાગ્ સ્ત્રૈ॑ધાત॒વીયે॑નપ॒શુકા॑મો॒ યજ॑તે॒ યસ્મા॑દે॒વ યોનેઃ᳚ પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ॒શૂનસૃ॑જત॒ તસ્મા॑દે॒વૈના᳚ન્-થ્સૃજત॒ ઉપૈ॑ન॒મુત્ત॑રગ્ં સ॒હસ્ર॑-ન્નમતિ દે॒વતા᳚ભ્યો॒ વા એ॒ષ આ વૃ॑શ્ચ્યતે॒ યો ય॒ક્ષ્ય ઇત્યુ॒ક્ત્વા ન યજ॑તે ત્રૈધાત॒વીયે॑ન યજેત॒ સર્વો॒ વા એ॒ષ ય॒જ્ઞો [ય॒જ્ઞઃ, ય-ત્ત્રૈ॑ધાત॒વીય॒ગ્ં॒] 33

ય-ત્ત્રૈ॑ધાત॒વીય॒ગ્ં॒ સર્વે॑ણૈ॒વ ય॒જ્ઞેન॑ યજતે॒ ન દે॒વતા᳚ભ્ય॒ આ વૃ॑શ્ચ્યતે॒ દ્વાદ॑શકપાલઃ પુરો॒ડાશો॑ ભવતિ॒ તે ત્રય॒શ્ચતુ॑ષ્કપાલા-સ્ત્રિષ્ષમૃદ્ધ॒ત્વાય॒ ત્રયઃ॑ પુરો॒ડાશા॑ ભવન્તિ॒ ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કા એ॒ષાં-લોઁ॒કાના॒માપ્ત્યા॒ ઉત્ત॑ર-ઉત્તરો॒ જ્યાયા᳚-ન્ભવત્યે॒વમિ॑વ॒ હીમે લો॒કા ય॑વ॒મયો॒ મદ્ધ્ય॑ એ॒તદ્વા અ॒ન્તરિ॑ક્ષસ્ય રૂ॒પગ્ં સમૃ॑દ્ધ્યૈ॒ સર્વે॑ષામભિગ॒મય॒ન્નવ॑ દ્ય॒ત્યછ॑બણ્ટ્કાર॒ગ્ં॒ હિર॑ણ્ય-ન્દદાતિ॒ તેજ॑ એ॒વા- [એ॒વ, અવ॑ રુન્ધે] 34

-ઽવ॑ રુન્ધે તા॒ર્પ્ય-ન્દ॑દાતિ પ॒શૂને॒વાવ॑ રુન્ધે ધે॒નુ-ન્દ॑દાત્યા॒શિષ॑ એ॒વાવ॑ રુન્ધે॒ સામ્નો॒ વા એ॒ષ વર્ણો॒ યદ્ધિર॑ણ્યં॒-યઁજુ॑ષા-ન્તા॒ર્પ્યમુ॑ક્થામ॒દાના᳚-ન્ધે॒નુરે॒તાને॒વ સર્વા॒ન્॒. વર્ણા॒નવ॑ રુન્ધે ॥ 35 ॥

(જગ॑ત્યા - ઽભિ॒ચર॒ન્-થ્સર્વો॒ વૈ - ગ॑ચ્છતિ - ય॒જ્ઞ - સ્તેજ॑ એ॒વ - ત્રિ॒ગ્ં॒શચ્ચ॑) (અ. 11)

ત્વષ્ટા॑ હ॒તપુ॑ત્રો॒ વીન્દ્ર॒ગ્ં॒ સોમ॒મા-ઽહ॑ર॒-ત્તસ્મિ॒ન્નિન્દ્ર॑ ઉપહ॒વમૈ᳚ચ્છત॒ ત-ન્નોપા᳚હ્વયત પુ॒ત્ર-મ્મે॑-ઽવધી॒રિતિ॒ સ ય॑જ્ઞવેશ॒સ-ઙ્કૃ॒ત્વા પ્રા॒સહા॒ સોમ॑મપિબ॒-ત્તસ્ય॒ યદ॒ત્યશિ॑ષ્યત॒ ત-ત્ત્વષ્ટા॑-ઽઽહવ॒નીય॒મુપ॒ પ્રાવ॑ર્તય॒-થ્સ્વાહેન્દ્ર॑શત્રુર્વર્ધ॒સ્વેતિ॒ સ યાવ॑દૂ॒ર્ધ્વઃ પ॑રા॒વિદ્ધ્ય॑તિ॒ તાવ॑તિ સ્વ॒યમે॒વ વ્ય॑રમત॒ યદિ॑ વા॒ તાવ॑-ત્પ્રવ॒ણ- [તાવ॑-ત્પ્રવ॒ણમ્, આસી॒દ્યદિ॑] 36

-માસી॒દ્યદિ॑ વા॒ તાવ॒દદ્ધ્ય॒ગ્નેરાસી॒-થ્સ સ॒મ્ભવ॑ન્ન॒ગ્નીષોમા॑વ॒ભિ સમ॑ભવ॒-થ્સ ઇ॑ષુમા॒ત્રમિ॑ષુમાત્રં॒-વિઁષ્વ॑ઙ્ઙવર્ધત॒ સ ઇ॒માં-લોઁ॒કાન॑વૃણો॒દ્ય-દિ॒માં-લોઁ॒કાનવૃ॑ણો॒-ત્ત-દ્વૃ॒ત્રસ્ય॑ વૃત્ર॒ત્વ-ન્તસ્મા॒દિન્દ્રો॑-ઽબિભે॒દપિ॒ ત્વષ્ટા॒ તસ્મૈ॒ ત્વષ્ટા॒ વજ્ર॑મસિઞ્ચ॒-ત્તપો॒ વૈ સ વજ્ર॑ આસી॒-ત્તમુદ્ય॑ન્તુ॒-ન્નાશ॑ક્નો॒દથ॒ વૈ તર્હિ॒ વિષ્ણુ॑- [વિષ્ણુઃ॑, અ॒ન્યા] 37

-ર॒ન્યા દે॒વતા॑ ઽઽસી॒-થ્સો᳚-ઽબ્રવી॒-દ્વિષ્ણ॒વેહી॒દમા હ॑રિષ્યાવો॒ યેના॒યમિ॒દમિતિ॒સ વિષ્ણુ॑સ્ત્રે॒ધા-ઽઽત્માનં॒-વિઁન્ય॑ધત્ત પૃથિ॒વ્યા-ન્તૃતી॑યમ॒ન્તરિ॑ક્ષે॒ તૃતી॑ય-ન્દિ॒વિ તૃતી॑ય-મભિપર્યાવ॒ર્તા-દ્ધ્યબિ॑ભે॒દ્યત્-પૃ॑થિ॒વ્યા-ન્તૃતી॑ય॒માસી॒-ત્તેનેન્દ્રો॒ વજ્ર॒મુદ॑યચ્છ॒-દ્વિષ્ણ્વ॑નુસ્થિત॒-સ્સો᳚-ઽબ્રવી॒ન્મા મે॒ પ્ર હા॒રસ્તિ॒ વા ઇ॒દ- [વા ઇ॒દમ્, મયિ॑ વી॒ર્ય॑-ન્ત-ત્તે॒] 38

-મ્મયિ॑ વી॒ર્ય॑-ન્ત-ત્તે॒ પ્રદા᳚સ્યા॒મીતિ॒ તદ॑સ્મૈ॒ પ્રાય॑ચ્છ॒-ત્ત-ત્પ્રત્ય॑ગૃહ્ણા॒દધા॒ મેતિ॒ ત-દ્વિષ્ણ॒વે-ઽતિ॒ પ્રાય॑ચ્છ॒-ત્ત-દ્વિષ્ણુઃ॒ પ્રત્ય॑ગૃહ્ણા-દ॒સ્માસ્વિન્દ્ર॑ ઇન્દ્રિ॒ય-ન્દ॑ધા॒ત્વિતિ॒ યદ॒ન્તરિ॑ક્ષે॒ તૃતી॑ય॒માસી॒-ત્તેનેન્દ્રો॒ વજ્ર॒મુદ॑યચ્છ॒-દ્વિષ્ણ્વ॑નુસ્થિત॒-સ્સો᳚-ઽબ્રવી॒ન્મા મે॒ પ્રહા॒રસ્તિ॒ વા ઇ॒દ- [વા ઇ॒દમ્, મયિ॑ વી॒ર્ય॑-ન્ત-ત્તે॒] 39

-મ્મયિ॑ વી॒ર્ય॑-ન્ત-ત્તે॒ પ્ર દા᳚સ્યા॒મીતિ॒ તદ॑સ્મૈ॒ પ્રાય॑ચ્છ॒-ત્ત-ત્પ્રત્ય॑ગૃહ્ણા॒-દ્દ્વિર્મા॑-ઽધા॒ ઇતિ॒ ત-દ્વિષ્ણ॒વે-ઽતિ॒ પ્રાય॑ચ્છ॒-ત્ત-દ્વિષ્ણુઃ॒ પ્રત્ય॑ગૃહ્ણાદ॒સ્માસ્વિન્દ્ર॑ ઇન્દ્રિ॒ય-ન્દ॑ધા॒ત્વિતિ॒ યદ્દિ॒વિ તૃતી॑ય॒માસી॒-ત્તેનેન્દ્રો॒ વજ્ર॒મુદ॑યચ્છ॒-દ્વિષ્ણ્વ॑નુસ્થિત॒-સ્સો᳚-ઽબ્રવી॒ન્મા મે॒ પ્રહા॒ર્યેના॒હ- [પ્રહા॒ર્યેના॒હમ્, ઇ॒દમસ્મિ॒ ત-ત્તે॒] 40

-મિ॒દમસ્મિ॒ ત-ત્તે॒ પ્રદા᳚સ્યા॒મીતિ॒ ત્વી(3) ઇત્ય॑બ્રવી-થ્સ॒ન્ધા-ન્તુ સન્દ॑ધાવહૈ॒ ત્વામે॒વ પ્રવિ॑શા॒નીતિ॒ યન્મા-મ્પ્ર॑વિ॒શેઃ કિ-મ્મા॑ ભુઞ્જ્યા॒ ઇત્ય॑બ્રવી॒-ત્ત્વામે॒વેન્ધી॑ય॒ તવ॒ ભોગા॑ય॒ ત્વા-મ્પ્રવિ॑શેય॒મિત્ય॑બ્રવી॒-ત્તં-વૃઁ॒ત્રઃ પ્રાવિ॑શદુ॒દરં॒-વૈઁ વૃ॒ત્રઃ, ક્ષુ-ત્ખલુ॒ વૈ મ॑નુ॒ષ્ય॑સ્ય॒ ભ્રાતૃ॑વ્યો॒ ય [ભ્રાતૃ॑વ્યો॒ યઃ, એ॒વં-વેઁદ॒ હન્તિ॒] 41

એ॒વં-વેઁદ॒ હન્તિ॒ ક્ષુધ॒-મ્ભ્રાતૃ॑વ્ય॒-ન્તદ॑સ્મૈ॒ પ્રાય॑ચ્છ॒ત્ત-ત્પ્રત્ય॑ગૃહ્ણા॒ત્- ત્રિર્મા॑-ઽધા॒ ઇતિ॒ ત-દ્વિષ્ણ॒વે-ઽતિ॒ પ્રાય॑ચ્છ॒-ત્ત-દ્વિષ્ણુઃ॒ પ્રત્ય॑ગૃહ્ણાદ॒સ્માસ્વિન્દ્ર॑ ઇન્દ્રિ॒ય-ન્દ॑ધા॒ત્વિતિ॒ યત્ત્રિઃ પ્રાય॑ચ્છ॒-ત્ત્રિઃ પ્ર॒ત્યગૃ॑હ્ણા॒-ત્ત-ત્ત્રિ॒ધાતો᳚સ્ત્રિધાતુ॒ત્વં-યઁ-દ્વિષ્ણુ॑ર॒ન્વતિ॑ષ્ઠત॒ વિષ્ણ॒વે-ઽતિ॒ પ્રાય॑ચ્છ॒-ત્તસ્મા॑દૈન્દ્રાવૈષ્ણ॒વગ્ં હ॒વિર્ભ॑વતિ॒ યદ્વા ઇ॒દ-ઙ્કિઞ્ચ॒ તદ॑સ્મૈ॒ ત-ત્પ્રાય॑ચ્છ॒-દૃચ॒-સ્સામા॑નિ॒ યજૂગ્ં॑ષિ સ॒હસ્રં॒-વાઁ અ॑સ્મૈ॒ ત-ત્પ્રાય॑ચ્છ॒-ત્તસ્મા᳚-થ્સ॒હસ્ર॑દક્ષિણમ્ ॥ 42 ॥

(પ્ર॒વ॒ણં - ઁવિષ્ણુ॒- ર્વા ઇ॒દ- મિ॒દ - મ॒હં - ઁયો - ભ॑વ॒ - ત્યેક॑ વિગ્ંશતિશ્ચ) (અ. 12)

દે॒વા વૈ રા॑જ॒ન્યા᳚-જ્જાય॑માના-દબિભયુ॒-સ્તમ॒ન્તરે॒વ સન્ત॒-ન્દામ્ના ઽપૌ᳚મ્ભ॒ન્-થ્સ વા એ॒ષો-ઽપો᳚બ્ધો જાયતે॒ ય-દ્રા॑જ॒ન્યો॑ યદ્વા એ॒ષો-ઽન॑પોબ્ધો॒ જાયે॑ત વૃ॒ત્રા-ન્ઘ્નગ્ગ્ શ્ચ॑રે॒દ્ય-ઙ્કા॒મયે॑ત રાજ॒ન્ય॑મન॑પોબ્ધો જાયેત વૃ॒ત્રા-ન્ઘ્નગ્ગ્ શ્ચ॑રે॒દિતિ॒ તસ્મા॑ એ॒તમૈ᳚ન્દ્રા બાર્હસ્પ॒ત્ય-ઞ્ચ॒રુ-ન્નિર્વ॑પેદૈ॒ન્દ્રો વૈ રા॑જ॒ન્યો᳚ બ્રહ્મ॒ બૃહ॒સ્પતિ॒ ર્બ્રહ્મ॑ણૈ॒વૈન॒-ન્દામ્નો॒-ઽપોમ્ભ॑ના-ન્મુઞ્ચતિ હિર॒ણ્મય॒-ન્દામ॒ દક્ષિ॑ણા સા॒ક્ષાદે॒વૈન॒-ન્દામ્નો॒-ઽપોમ્ભ॑ના-ન્મુઞ્ચતિ ॥ 43 ॥

(એ॒નં॒ - દ્વાદ॑શ ચ) (અ. 13)

નવો॑નવો ભવતિ॒ જાય॑મા॒નો-ઽહ્ના᳚-ઙ્કે॒તુરુ॒ષસા॑ મે॒ત્યગ્રે᳚ । ભા॒ગ-ન્દે॒વેભ્યો॒ વિદ॑ધાત્યા॒ય-ન્પ્રચ॒ન્દ્રમા᳚સ્તિરતિ દી॒ર્ઘમાયુઃ॑ ॥ યમા॑દિ॒ત્યા અ॒ગ્ં॒શુમા᳚પ્યા॒યય॑ન્તિ॒ યમક્ષિ॑ત॒-મક્ષિ॑તયઃ॒ પિબ॑ન્તિ । તેન॑ નો॒ રાજા॒ વરુ॑ણો॒ બૃહ॒સ્પતિ॒રા પ્યા॑યયન્તુ॒ ભુવ॑નસ્ય ગો॒પાઃ ॥પ્રાચ્યા᳚-ન્દિ॒શિ ત્વમિ॑ન્દ્રાસિ॒ રાજો॒તોદી᳚ચ્યાં-વૃઁત્રહન્ વૃત્ર॒હા-ઽસિ॑ । યત્ર॒ યન્તિ॑ સ્રો॒ત્યાસ્ત- [યન્તિ॑ સ્રો॒ત્યાસ્તત્, જિ॒ત-ન્તે॑] 44

-જ્જિ॒ત-ન્તે॑ દક્ષિણ॒તો વૃ॑ષ॒ભ એ॑ધિ॒ હવ્યઃ॑ ॥ ઇન્દ્રો॑ જયાતિ॒ ન પરા॑ જયાતા અધિરા॒જો રાજ॑સુ રાજયાતિ । વિશ્વા॒ હિ ભૂ॒યાઃ પૃત॑ના અભિ॒ષ્ટીરુ॑પ॒સદ્યો॑ નમ॒સ્યો॑ યથા-ઽસ॑ત્ ॥ અ॒સ્યેદે॒વ પ્રરિ॑રિચે મહિ॒ત્વ-ન્દિ॒વઃ પૃ॑થિ॒વ્યાઃ પર્ય॒ન્તરિ॑ક્ષાત્ । સ્વ॒રાડિન્દ્રો॒ દમ॒ આ વિ॒શ્વગૂ᳚ર્ત-સ્સ્વ॒રિરમ॑ત્રો વવક્ષે॒ રણા॑ય ॥ અ॒ભિ ત્વા॑ શૂર નોનુ॒મો-ઽદુ॑ગ્ધા ઇવ ધે॒નવઃ॑ । ઈશા॑ન- [ઈશા॑નમ્, અ॒સ્ય] 45

-મ॒સ્ય જગ॑ત-સ્સુવ॒ર્દૃશ॒મીશા॑નમિન્દ્ર ત॒સ્થુષઃ॑ ॥ ત્વામિદ્ધિ હવા॑મહે સા॒તા વાજ॑સ્ય કા॒રવઃ॑ । ત્વાં-વૃઁ॒ત્રેષ્વિ॑ન્દ્ર॒ સત્પ॑તિ॒-ન્નર॒સ્ત્વા-ઙ્કાષ્ઠા॒સ્વર્વ॑તઃ ॥ યદ્દ્યાવ॑ઇન્દ્રતેશ॒તગ્ં શ॒ત-મ્ભૂમી॑રુ॒ત સ્યુઃ । ન ત્વા॑ વજ્રિન્-થ્સ॒હસ્ર॒ગ્ં॒ સૂર્યા॒ અનુ॒ ન જા॒તમ॑ષ્ટ॒ રોદ॑સી ॥ પિબા॒ સોમ॑મિન્દ્ર॒ મન્દ॑તુ ત્વા॒ યન્તે॑ સુ॒ષાવ॑ હર્ય॒શ્વાદ્રિઃ॑ । 46

સો॒તુર્બા॒હુભ્યા॒ગ્ં॒ સુય॑તો॒ નાર્વા᳚ ॥ રે॒વતી᳚ર્ન-સ્સધ॒માદ॒ ઇન્દ્રે॑ સન્તુ તુ॒વિવા॑જાઃ । ક્ષુ॒મન્તો॒ યાભિ॒ર્મદે॑મ ॥ ઉદ॑ગ્ને॒ શુચ॑ય॒સ્તવ॒ , વિ જ્યોતિ॒ષો,દુ॒ ત્ય-ઞ્જા॒તવે॑દસગ્ંસ॒પ્ત ત્વા॑ હ॒રિતો॒ રથે॒ વહ॑ન્તિ દેવ સૂર્ય । શો॒ચિષ્કે॑શં-વિઁચક્ષણ ॥ ચિ॒ત્ર-ન્દે॒વાના॒મુદ॑ગા॒દની॑ક॒-ઞ્ચક્ષુ॑ર્મિ॒ત્રસ્ય॒ વરુ॑ણસ્યા॒-ઽગ્નેઃ । આ-ઽપ્રા॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી અ॒ન્તરિ॑ક્ષ॒ગ્ં॒ સૂર્ય॑ આ॒ત્મા જગ॑તસ્ત॒સ્થુષ॑- [જગ॑તસ્ત॒સ્થુષઃ॑, ચ ।] 47

-શ્ચ ॥ વિશ્વે॑ દે॒વા ઋ॑તા॒વૃધ॑ ઋ॒તુભિ॑ર્-હવન॒શ્રુતઃ॑ । જુ॒ષન્તાં॒-યુઁજ્ય॒-મ્પયઃ॑ ॥ વિશ્વે॑ દેવા-શ્શૃણુ॒તેમગ્ં હવ॑-મ્મે॒ યે અ॒ન્તરિ॑ક્ષે॒ ય ઉપ॒ દ્યવિ॒ષ્ઠ । યે અ॑ગ્નિજિ॒હ્વા ઉ॒ત વા॒ યજ॑ત્રા આ॒સદ્યા॒સ્મિ-ન્બ॒ર્॒હિષિ॑ માદયદ્ધ્વમ્ ॥ 48 ॥

(ત - દીશા॑ન॒ - મદ્રિ॑ - સ્ત॒સ્થુષ॑ - સ્ત્રિ॒ગ્ં॒શચ્ચ॑) (અ. 14)

(દે॒વા મ॑નુ॒ષ્યા॑ - દેવસુ॒રા અ॑બ્રુવન્ - દેવાસુ॒રાસ્તેષા᳚-ઙ્ગાય॒ત્રી - પ્ર॒જાપ॑તિ॒સ્તા યત્રા-ઽ - ગ્ને॒ ગોભિઃ॑ - ચિ॒ત્રયા॑ - મારુ॒તં - દેવા॑ વસવ્યા॒ અગ્ને॑ - મારુ॒તમિતિ॒ - દેવા॑ વસવ્યા॒ દેવા᳚-શ્શર્મણ્યાઃ॒ - સર્વા॑ણિ॒ - ત્વષ્ટા॑ હ॒તપુ॑ત્રો - દે॒વા વૈ રા॑જ॒ન્યા᳚ન્ - નવો॑નવ॒ - શ્ચતુ॑ર્દશ )

(દે॒વા મ॑નુ॒ષ્યાઃ᳚ - પ્ર॒જા-મ્પ॒શુન્ - દેવા॑ વસવ્યાઃ - પરિદ॒ધ્યદિ॒દ- મસ્મ્ય॒ - ષ્ટા ચ॑ત્વારિગ્ંશત્ )

(દે॒વા મ॑નુ॒ષ્યા॑, માદયધ્વં)

॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥

॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-ન્દ્વિતીયકાણ્ડે ચતુર્થઃ પ્રશ્ન-સ્સમાપ્તઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ndvitīyakāṇḍe caturthaḥ praśnaḥ - iṣṭividhānaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

de॒vā ma̭nu॒ṣyāḥ᳚ pi॒tara॒ste᳚-'nyata̭ āsa॒nnasṷrā॒ rakṣāgṃ̭si piśā॒cāste᳚ 'nyata॒steṣā᳚-nde॒vānā̭mu॒ta yadalpaṃ॒-lo~hi̭ta॒makṷrva॒-nta-drakṣāgṃ̭si॒ rātrī̭bhirasubhna॒-ntān-thsu॒bdhā-nmṛ॒tāna॒bhi vyau᳚ccha॒-tte de॒vā a̭vidu॒ryo vai no॒-'ya-mmri॒yate॒ rakṣāgṃ̭si॒ vā i॒ma-ṅghna॒ntīti॒ te rakṣā॒g॒syupā̭mantrayanta॒ tānya̭bruva॒n. varaṃ̭-vṛ~ṇāmahai॒ ya- [yat, asṷrā॒n jayā̭ma॒] 1

-dasṷrā॒n jayā̭ma॒ tannaḥ̭ sa॒hāsa॒diti॒ tato॒ vai de॒vā asṷrānajaya॒-nte-'sṷrān ji॒tvārakṣā॒g॒syapā̭nudanta॒ tāni॒ rakṣā॒g॒syanṛ̭tama ka॒rteti̭ sama॒nta-nde॒vā-nparya̭viśa॒-nte de॒vā a॒gnāva̭nāthanta॒ te᳚-'gnaye॒ prava̭te puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapanna॒gnayḙ vibā॒dhava̭te॒-'gnaye॒ pratī̭kavate॒ yada॒gnaye॒ prava̭te ni॒rava̭pa॒n॒. yānye॒va pu॒rastā॒-drakṣā॒g॒- [pu॒rastā॒-drakṣā॒gṃ̭si, ā॒sa॒ntāni॒ tena॒] 2

-syāsa॒ntāni॒ tena॒ prāṇṷdanta॒ yada॒gnayḙ vibā॒dhava̭te॒ yānye॒vābhito॒ rakṣā॒g॒syāsa॒-ntāni॒ tena॒ vya̭bādhanta॒ yada॒gnaye॒ pratī̭kavate॒ yānye॒va pa॒ścā-drakṣā॒g॒syāsa॒-ntāni॒ tenāpā̭nudanta॒ tato̭ de॒vā abha̭va॒-nparāsṷrā॒ yo bhrātṛ̭vyavā॒n-thsyā-thsa spardha̭māna e॒tayeṣṭyā̭ yajetā॒gnaye॒ prava̭te puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭peda॒gnayḙ vibā॒dhava̭te॒- [vibā॒dhava̭te॒, a॒gnaye॒ pratī̭kavate॒] 3

-'gnaye॒ pratī̭kavate॒ yada॒gnaye॒ prava̭te ni॒rvapa̭ti॒ ya e॒vāsmā॒cchreyā॒n-bhrātṛ̭vya॒sta-ntena॒ praṇṷdate॒ yada॒gnayḙ vibā॒dhava̭te॒ ya e॒vainḙna sa॒dṛnta-ntena॒ vi bā̭dhate॒ yada॒gnaye॒ pratī̭kavate॒ ya e॒vāsmā॒-tpāpī̭yā॒-nta-ntenāpa̭ nudate॒ pra śreyāgṃ̭sa॒-mbhrātṛ̭vya-nnuda॒teti̭ sa॒dṛśa̭-ṅkrāmati॒ naina॒-mpāpī̭yānāpnoti॒ ya e॒vaṃ ~vi॒dvāne॒tayeṣṭyā॒ yaja̭te || 4 ||

(vṛ॒ṇā॒ma॒hai॒ yat - pu॒rastā॒-drakṣāgṃ̭si- vapeda॒gnayḙ vibā॒dhava̭ta - e॒vaṃ - ca॒tvāri̭ ca) (a. 1)

de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒-nte de॒vā a̭bruva॒n॒. yo no̭ vī॒ryā̭vattama॒stamanṷ sa॒māra̭bhāmahā॒ iti॒ ta indra̭mabruva॒-ntvaṃ-vai~ no̭ vī॒ryā̭vattamo-'si॒ tvāmanṷ sa॒māra̭bhāmahā॒ iti॒ so᳚-'bravī-tti॒sro ma̭ i॒māsta॒nuvo̭ vī॒ryā̭vatī॒stāḥ prī̭ṇī॒tāthā-sṷrāna॒bhi bha̭viṣya॒theti॒ tā vai brū॒hītya̭bruvanni॒yamagṃ̭ ho॒mugi॒yaṃ-vi~̭mṛ॒dheya-mi̭ndri॒yāva॒tī- [-mi̭ndri॒yāva॒tī, itya̭bravī॒tta] 5

-tya̭bravī॒tta indrā̭yāgṃ ho॒mucḙ puro॒ḍāśa॒mekā̭daśakapāla॒-nnira̭vapa॒nnindrā̭ya vaimṛ॒dhāye-ndrā̭yendri॒yāva̭te॒ yadindrā̭yāgṃ ho॒mucḙ ni॒rava̭pa॒nnagṃha̭sa e॒va tenā̭mucyanta॒ yadindrā̭ya vai mṛ॒dhāya॒ mṛdha̭ e॒va tenāpā᳚ghnata॒yadindrā̭yendri॒yāva̭ta indri॒yame॒va tenā॒-''tmanna̭dadhata॒ traya̭strigṃśatkapāla-mpuro॒ḍāśa॒-nnira̭vapa॒-ntraya̭strigṃśa॒dvai de॒vatā॒stā indra̭ ā॒tmannanṷ sa॒māra̭bhaṃya~ta॒ bhūtyai॒ [bhūtyai᳚, tāṃ-vā~va] 6

tāṃ-vā~va de॒vā viji̭ti-mutta॒mā-masṷrai॒-rvya̭jayanta॒yo bhrātṛ̭vyavā॒nth- syā-thsa spardha̭māna e॒tayeṣṭyā̭ yaje॒tendrā̭yāgṃ ho॒mucḙ puro॒ḍāśa॒mekā̭daśakapāla॒-nnirva̭pe॒dindrā̭ya vaimṛ॒dhāyendrā̭yendri॒yāva॒te-'gṃ ha̭sā॒ vā e॒ṣa gṛ̭hī॒to yasmā॒cchreyā॒-nbhrātṛ̭vyo॒yadindrā̭yāgṃ ho॒mucḙ ni॒rvapa॒tyagṃha̭sa e॒va tena̭ mucyatemṛ॒dhā vā e॒ṣo̭-'bhiṣa̭ṇṇo॒ yasmā᳚-thsamā॒neṣva॒nya-śśreyā̭nu॒tā- [śreyā̭nu॒ta, a-'bhrā̭tṛvyo॒] 7

-'bhrā̭tṛvyo॒ yadindrā̭ya vaimṛ॒dhāya॒ mṛdha̭ e॒va tenāpa̭ hate॒yadindrā̭yendri॒yāva̭ta indri॒yame॒va tenā॒tma-ndha̭tte॒ traya̭strigṃśatkapāla-mpuro॒ḍāśa॒-nnirva̭pati॒ traya̭strigṃśa॒dvai de॒vatā॒stā e॒va yaja̭māna ā॒tmannanṷ sa॒māra̭bhaṃya~te॒ bhūtyai॒ sā vā e॒ṣā viji̭ti॒rnāmeṣṭi॒rya e॒vaṃ-vi~॒dvāne॒tayeṣṭyā॒ yaja̭ta utta॒māme॒va viji̭ti॒-mbhrātṛ̭vyeṇa॒ vi ja̭yate || 8 ||

(i॒ndri॒yāva̭tī॒ - bhūtyā̭ - u॒tai - kā॒nna pa̭ñcā॒śacca̭) (a. 2)

de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒-nteṣā᳚-ṅgāya॒tryojo॒ bala̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya̭-mpra॒jā-mpa॒śūn-thsa॒gṛṃhyā॒ ''dāyā̭-pa॒kramyā̭tiṣṭha॒-ttḙ-'manyanta yata॒rān. vā i॒yamṷpāva॒rthsyati॒ ta i॒da-mbha̭viṣya॒ntīti॒ tāṃ-vya~̭hvayanta॒ viśva̭karma॒nniti̭ de॒vā dābhītyasṷrā॒-ssā nānya̭ta॒rāgśca॒-nopāva̭rtata॒ te de॒vā e॒ta-dyajṷrapaśya॒nnojo̭-'si॒ saho̭-'si॒ bala̭masi॒ [bala̭masi, bhrājo̭-'si] 9

bhrājo̭-'si de॒vānā॒-ndhāma॒ nāmā̭-'si॒ viśva̭masi vi॒śvāyu॒-ssarva̭masi sa॒rvāyṷrabhi॒bhūriti॒ vāva de॒vā asṷrāṇā॒mojo॒ bala̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya̭-mpra॒jā-mpa॒śūna̭vṛñjata॒ ya-dgā̭ya॒trya̭pa॒kramyāti̭ṣṭha॒-ttasmā̭de॒tā-ṅgā̭ya॒trītīṣṭi̭māhu-ssaṃva~thsa॒ro vai gā̭ya॒trī saṃ̭va~thsa॒ro vai tada̭pa॒kramyā̭tiṣṭha॒-dyade॒tayā̭ de॒vā asṷrāṇā॒mojo॒ bala̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya̭- [bala̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya᳚m, pra॒jā-mpa॒śū-] 10

-mpra॒jā-mpa॒śū-navṛ̭ñjata॒ tasmā̭de॒tāgṃ saṃ̭va~॒rga itīṣṭi̭māhu॒ryo bhrātṛ̭vyavā॒nthsyā-thsaspardha̭māna e॒tayeṣṭyā̭ yajetā॒gnayḙ saṃva~॒rgāya̭ puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pe॒ttagṃśṛ॒tamāsa̭nname॒tena॒ yajṷṣā॒-'bhi mṛ̭śe॒doja̭ e॒va bala̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya̭-mpra॒jā-mpa॒śū-nbhrātṛ̭vyasya vṛṅkte॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati || 11

(bala̭masye॒ - tayā̭ de॒vā asṷrāṇā॒mojo॒ bala̭mindri॒yaṃ-vī~॒ryaṃ̭ - pañca̭catvārigṃśacca) (a. 3)

pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ tā a̭smā-thsṛ॒ṣṭāḥ parā̭cīrāya॒-ntā yatrāva̭sa॒-ntato̭ ga॒rmududa̭tiṣṭha॒-ttā bṛha॒spati̭ścā॒nvavai̭tā॒gṃ॒ so᳚-'bravī॒-dbṛha॒spati̭ra॒nayā᳚ tvā॒ prati̭ṣṭhā॒nyatha̭ tvā pra॒jā u॒pāva̭rthsya॒ntīti॒ ta-mprāti̭ṣṭha॒-ttato॒ vai pra॒jāpa̭ti-mpra॒jā u॒pāva̭rtanta॒ yaḥ pra॒jākā̭ma॒-ssyā-ttasmā̭ e॒ta-mprā̭jāpa॒tya-ṅgā᳚rmu॒ta-ñca॒ru-nnirva̭pe-tpra॒jāpa̭ti- [-nirva̭pe-tpra॒jāpa̭tim, e॒va svena̭] 12

-me॒va svena̭ bhāga॒dheye॒nopa̭ dhāvati॒ sa e॒vāsmai᳚ pra॒jā-mpraja̭nayatipra॒jāpa̭tiḥ pa॒śūna̭sṛjata॒ te᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭāḥ parā᳚ñca āya॒-nte yatrāva̭sa॒-ntato̭ ga॒rmududa̭tiṣṭha॒-ttā-npū॒ṣā cā॒nvavai̭tā॒gṃ॒ so᳚-'bravī-tpū॒ṣā-'nayā̭ mā॒ prati॒ṣṭhātha̭ tvā pa॒śava̭ u॒pāva̭rthsya॒ntīti॒ mā-mprati॒ṣṭheti॒ somo᳚-'bravī॒-nmama॒ vā [-mama॒ vai, a॒kṛ॒ṣṭa॒pa॒cyamityu॒bhau] 13

a̭kṛṣṭapa॒cyamityu॒bhau vā॒-mprati̭ṣṭhā॒nītya̭bravī॒-ttau prāti̭ṣṭha॒-ttato॒ vai pra॒jāpa̭ti-mpa॒śava̭ u॒pāva̭rtanta॒ yaḥ pa॒śukā̭ma॒-ssyā-ttasmā̭ e॒tagṃ so̭māpau॒ṣṇa-ṅgā᳚rmu॒ta-ñca॒ru-nnirva̭pe-thsomāpū॒ṣaṇā̭ve॒va svena̭ bhāga॒dheye॒nopa̭ dhāvati॒ tāve॒vāsmai̭ pa॒śū-npraja̭nayata॒-ssomo॒ vai rḙto॒dhāḥ pū॒ṣā pa̭śū॒nā-mpra̭janayi॒tā soma̭ e॒vāsmai॒ reto॒ dadhā̭ti pū॒ṣā pa॒śū-npraja̭nayati || 14 ||

(va॒pe॒-tpra॒jāpa̭tiṃ॒ - ~vai - dadhā̭ti pū॒ṣā - trīṇi̭ ca) (a. 4)

agne॒ gobhi̭rna॒ ā ga॒hīndo̭ pu॒ṣṭyā jṷṣasva naḥ | indro̭ dha॒rtā gṛ॒heṣṷ naḥ || sa॒vi॒tā ya-ssa̭ha॒sriya॒-ssa no̭ gṛ॒heṣṷ rāraṇat | ā pū॒ṣā e॒tvā vasṷ || dhā॒tā da̭dātu no ra॒yimīśā̭no॒ jaga̭ta॒spatiḥ̭ | sa naḥ̭ pū॒rṇena̭ vāvanat || tvaṣṭā॒ yo vṛ̭ṣa॒bho vṛṣā॒ sa no̭ gṛ॒heṣṷ rāraṇat | sa॒hasrḙṇā॒yutḙna ca || yena̭ de॒vā a॒mṛta̭- [a॒mṛta᳚m, dī॒rghagg śravo̭ di॒vyaira̭yanta |] 15

-ndī॒rghagg śravo̭ di॒vyaira̭yanta | rāya̭spoṣa॒ tvama॒smabhya॒-ṅgavā᳚ṅku॒lmi-ñjī॒vasa॒ ā yṷvasva || a॒gni rgṛ॒hapa̭ti॒-ssomo̭ viśva॒vaniḥ̭ savi॒tā sṷme॒dhā-ssvāhā᳚ || agnḙ gṛhapate॒ yaste॒ ghṛtyo̭ bhā॒gastena॒ saha॒ oja̭ ā॒krama̭māṇāya dhehi॒ śraiṣṭhyā᳚tpa॒tho mā yo̭ṣa-mmū॒rdhā bhṷ̄yāsa॒gg॒ svāhā᳚ || 16 ||

(a॒mṛta̭ - ma॒ṣṭātrigṃ̭śacca) (a. 5)

ci॒trayā̭ yajeta pa॒śukā̭ma i॒yaṃ-vai~ ci॒trā yadvā a॒syāṃ-vi~śva̭-mbhū॒tamadhi̭ pra॒jāya̭te॒ te ne॒yañci॒trā ya e॒vaṃ-vi~॒dvāg ści॒trayā̭ pa॒śukā̭mo॒ yaja̭te॒ pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭ rmithu॒nai rjā̭yate॒ praivāgne॒yena̭ vāpayati॒ retaḥ̭ sau॒myena̭ dadhāti॒ reta̭ e॒va hi॒ta-ntvaṣṭā̭ rū॒pāṇi॒ vi ka̭rotisārasva॒tau bha̭vata e॒tadvai daivya̭-mmithu॒na-ndaivya̭me॒vāsmai̭ [-daivya̭me॒vāsmai᳚, mi॒thu॒na-mma̭ddhya॒to] 17

mithu॒na-mma̭ddhya॒to da̭dhāti॒ puṣṭyai᳚ pra॒jana̭nāya sinīvā॒lyai ca॒rurbha̭vati॒ vāgvai si̭nīvā॒lī puṣṭiḥ॒ khalu॒ vai vākpuṣṭi̭me॒va vāca॒mupai᳚tyai॒ndra ṷtta॒mo bha̭vati॒ tenai॒va tanmi̭thu॒nagṃ sa॒ptaitāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ bhavanti sa॒pta grā॒myāḥ pa॒śavaḥ̭ sa॒ptāra॒ṇyā-ssa॒pta chandāg̭syu॒-bhaya॒syā-va̭ruddhyā॒ athai॒tā āhṷtī rjuhotye॒te vai de॒vāḥ puṣṭi̭pataya॒sta e॒vā smi॒-npuṣṭi̭-ndadhati॒ puṣya̭ti pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ratho॒ yade॒tā āhṷtī rju॒hoti॒ prati̭ṣṭhityai || 18 ||

(a॒smai॒ - ta e॒va - dvāda̭śa ca) (a. 6)

mā॒ru॒tama̭si ma॒rutā॒mojo॒-'pā-ndhārā᳚-mbhindhi ra॒maya̭ta maruta-śśye॒namā॒yina॒-mmano̭java saṃ॒-vṛ~ṣa̭ṇagṃ suvṛ॒ktim || yena॒ śardha̭ u॒gramava̭-sṛṣṭa॒meti॒ tada̭śvinā॒ pari̭ dhattagg sva॒sti | pu॒ro॒vā॒to varṣa̭ñji॒nvarā॒vṛ-thsvāhā̭ vā॒tāvad- varṣa̭nnu॒grarā॒vṛ-thsvāhā᳚ sta॒naya॒n varṣa̭-nbhī॒marā॒vathsvāhā̭ 'naśa॒nya̭va॒sphūrja̭n-di॒dyu-dvarṣa̭n-tve॒ṣarā॒vṛ-thsvāhā̭ 'tirā॒traṃ॒-va~rṣa̭-npū॒rtirā॒vṛ- [-pū॒rtirā॒vṛt, svāhā̭ ba॒hu] 19

-thsvāhā̭ ba॒hu hā॒yama̭vṛṣā॒diti̭ śru॒tarā॒vṛ-thsvāhā॒ ''tapa̭ti॒ varṣa̭n-vi॒rāḍā॒vṛ-thsvāhā̭ 'va॒sphūrja̭n-di॒dyu-dvarṣa̭-nbhū॒tarā॒vṛ-thsvāhā॒māndā॒ vāśā॒-śśundhyū॒raji̭rāḥ | jyoti̭ṣmatī॒-stama̭svarī॒-runda̭tī॒-ssuphḙnāḥ | mitra̭bhṛtaḥ॒, kṣatra̭bhṛta॒-ssurā᳚ṣṭrā i॒ha mā̭-'vata ||vṛṣṇo॒ aśva̭sya sa॒ndāna̭masi॒ vṛṣṭyai॒ tvopa̭ nahyāmi || 20 ||

(pū॒rtirā॒vṛ-d- dvica̭tvārigṃśacca) (a. 7)

devā̭ vasavyā॒ agnḙ soma sūrya || devā᳚-śśarmaṇyā॒ mitrā̭varuṇā-'ryamann || devā᳚-ssapīta॒yo 'pā᳚-nnapādāśuhemann | u॒dno da̭ttoda॒dhi-mbhi̭ntta di॒vaḥ pa॒rjanyā̭da॒ntari̭kṣāt-pṛthi॒vyāstato̭ no॒ vṛṣṭyā̭-'vata || divā̭ ci॒ttamaḥ̭ kṛṇvanti pa॒rjanyḙno-davā॒hena̭ | pṛ॒thi॒vīṃ-ya~-dvyu॒ndanti̭ || āya-nnaraḥ̭ su॒dāna̭vo dadā॒śuṣḙ di॒vaḥ kośa॒macṷcyavuḥ | vi pa॒rjanyā᳚-ssṛjanti॒ roda̭sī॒ anu॒ dhanva̭nā yanti [ ] 21

vṛ॒ṣṭayaḥ̭ || udī̭rayathā maruta-ssamudra॒to yū॒yaṃ-vṛ~॒ṣṭiṃ-va~̭rṣayathā purīṣiṇaḥ | na vo̭ dasrā॒ upa̭ dasyanti dhe॒nava॒-śśubhaṃ̭-yā~॒tāmanu॒ rathā̭ avṛthsata || sṛ॒jā vṛ॒ṣṭi-ndi॒va ā-'dbhi-ssa̭mu॒dra-mpṛ̭ṇa || a॒bjā a̭si prathama॒jā bala̭masi samu॒driya᳚m || unna̭mbhaya pṛthi॒vī-mbhi॒ndhīda-ndi॒vya-nnabhaḥ̭ | u॒dno di॒vyasya̭ no de॒hīśā̭no॒ visṛ̭jā॒ dṛti᳚m || ye de॒vā di॒vibhā̭gā॒ ye᳚-'ntari̭kṣa bhāgā॒ ye pṛ̭thi॒vi bhā̭gāḥ | ta i॒maṃ-ya~॒jñama̭vantu॒ ta i॒da-ṅkṣetra॒mā vi̭śantu॒ ta i॒da-ṅkṣetra॒manu॒ vi vi̭śantu || 22 ||

(ya॒nti॒ - de॒vā - vigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 8)

mā॒ru॒tama̭si ma॒rutā॒moja॒ iti̭ kṛ॒ṣṇaṃ-vā~saḥ̭ kṛ॒ṣṇatṷ̄ṣa॒-mpari̭ dhatta e॒tadvai vṛṣṭyai̭ rū॒pagṃ sarṷ̄pa e॒va bhū॒tvā pa॒rjanyaṃ̭-va~rṣayatira॒maya̭ta maruta-śśye॒namā॒yina॒miti̭ paścādvā॒ta-mprati̭ mīvati purovā॒tame॒va ja̭nayati va॒r॒ṣasyā va̭ruddhyai vātanā॒māni̭ juhoti vā॒yurvai vṛṣṭyā̭ īśe vā॒yume॒va svena̭ bhāga॒dheye॒nopa̭ dhāvati॒ sa e॒vāsmai̭ pa॒rjanyaṃ̭-va~rṣayatya॒ṣṭau [varṣayatya॒ṣṭau, ju॒ho॒ti॒ cata̭sro॒ vai] 23

jṷhoti॒ cata̭sro॒ vai diśa॒ścata̭sro-'vāntaradi॒śā di॒gbhya e॒va vṛṣṭi॒gṃ॒ sa-mpra cyā̭vayati kṛṣṇāji॒ne saṃyau~̭ti ha॒vire॒vāka̭rantarve॒di saṃyau~॒tya va̭ruddhyai॒ yatī̭nāma॒dyamā̭nānāgṃ śī॒r॒ṣāṇi॒ parā̭-'pata॒nte kha॒rjūrā̭ abhava॒n-teṣā॒gṃ॒ rasa̭ ū॒rdhvo̭-'pata॒t-tāni̭ ka॒rīrā᳚ṇya-bhavan-thsau॒myāni॒ vai ka॒rīrā̭ṇi sau॒myā khalu॒ vā āhṷti rdi॒vo vṛṣṭi̭-ñcyāvayati॒ yatka॒rīrā̭ṇi॒ bhava̭nti [ ] 24

sau॒myayai॒vā-''hṷtyā di॒vo vṛṣṭi॒mava̭ rundhe॒ madhṷṣā॒ saṃ-yau~᳚tya॒pāṃ-vā~ e॒ṣa oṣa̭dhīnā॒gṃ॒ raso॒ yanmaddhva॒dbhya e॒vauṣa̭dhībhyo varṣa॒tyatho̭ a॒dbhya e॒vauṣa̭dhībhyo॒ vṛṣṭi॒ni-nna̭yati॒ māndā॒ vāśā॒ iti॒ saṃyau~̭ti nāma॒dheyai̭re॒vainā॒ acchai॒tyatho॒ yathā᳚ brū॒yādasā॒ vehītye॒vame॒vainā̭ nāma॒dheyai॒rā - [nāma॒dheyai॒rā, cyā॒va॒ya॒ti॒ vṛṣṇo॒] 25

cyā̭vayati॒ vṛṣṇo॒ aśva̭sya sa॒ndāna̭masi॒ vṛṣṭyai॒ tvopa̭ nahyā॒mītyā̭ha॒ vṛṣā॒ vā aśvo॒ vṛṣā̭ pa॒rjanyaḥ̭ kṛ॒ṣṇa i̭va॒ khalu॒ vai bhū॒tvā va̭rṣati rū॒peṇai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati va॒r॒ṣasyā va̭ruddhyai || 26 ||

(a॒ṣṭau - bhava̭nti - nāma॒dheyai॒rai - kā॒nna tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 9)

devā̭ vasavyā॒ devā᳚-śśarmaṇyā॒ devā᳚-ssapītaya॒ ityā ba̭ddhnāti de॒vatā̭bhire॒vānva॒haṃ-vṛ~ṣṭi̭micchati॒ yadi॒ varṣe॒t-tāva̭tye॒va ho̭ta॒vyaṃ̭-ya~di॒ na varṣe॒cchvo bhū॒te ha॒virnirva̭pedahorā॒tre vai mi॒trāvarṷṇāvahorā॒trābhyā॒-ṅkhalu॒ vai pa॒rjanyo̭ varṣati॒ naktaṃ̭-vā~॒ hi divā̭ vā॒ varṣa̭ti mi॒trāvarṷṇāve॒va svena̭ bhāga॒dheye॒nopa̭ dhāvati॒ tāve॒vāsmā̭ [tāve॒vāsmai᳚, a॒ho॒rā॒trābhyāṃ᳚-] 27

ahorā॒trābhyā᳚-mpa॒rjanyaṃ̭ ~varṣayato॒-'gnayḙ dhāma॒cchadḙ puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭penmāru॒tagṃ sa॒ptaka̭pālagṃ sau॒ryameka̭kapālama॒gnirvā i॒to vṛṣṭi॒mudī̭rayati ma॒rutaḥ̭ sṛ॒ṣṭā-nna̭yanti ya॒dā khalu॒ vā a॒sāvā̭di॒tyo nyaṃ̭-ra॒śmibhiḥ̭ paryā॒varta॒te-'tha̭varṣatidhāma॒cchadi̭va॒ khalu॒ vai bhū॒tvā va̭rṣatye॒tā vai de॒vatā॒ vṛṣṭyā̭ īśate॒ tā e॒va svena̭ bhāga॒dheye॒nopa̭ dhāvati॒ tā [bhāga॒dheye॒nopa̭ dhāvati॒ tāḥ, e॒vāsmai̭] 28

e॒vāsmai̭ pa॒rjanyaṃ̭-va~rṣayantyu॒tā va̭rṣiṣya॒n varṣa̭tye॒va sṛ॒jā vṛ॒ṣṭi-ndi॒va ā-'dbhi-ssa̭mu॒dra-mpṛ॒ṇetyā̭he॒māścai॒vā-mūścā॒pa-ssama̭rdhaya॒tyatho̭ ā॒bhire॒vā-mūracchai᳚tya॒bjā a̭si prathama॒jā bala̭masi samu॒driya॒mityā̭ha yathāya॒jure॒vaita-dunna̭-mbhaya pṛthi॒vīmiti̭ varṣā॒hvā-ñjṷhotye॒ṣā vā oṣa̭dhīnāṃ-vṛ~ṣṭi॒vani॒stayai॒va vṛṣṭi॒mā cyā̭vayati॒ ye de॒vā di॒vibhā̭gā॒ iti̭ kṛṣṇāji॒namava̭ dhūnotī॒ma e॒vāsmai̭ lo॒kāḥ prī॒tā a॒bhīṣṭā̭ bhavanti || 29 ||

(a॒smai॒ - dhā॒va॒ti॒ tā - vā - eka̭vigṃśatiśca ) (a. 10)

sarvā̭ṇi॒ chandāg̭sye॒tasyā॒-miṣṭyā̭-ma॒nūcyā॒nītyā̭hu-stri॒ṣṭubho॒ vā e॒tadvī॒ryaṃ̭-ya~-tka॒kudu॒ṣṇihā॒ jaga̭tyai॒ yadṷṣṇiha-ka॒kubhā̭va॒nvāha॒ tenai॒va sarvā̭ṇi॒ chandā॒g॒syava̭ rundhe gāya॒trī vā e॒ṣā yadu॒ṣṇihā॒ yāni̭ ca॒tvāryaddhya॒kṣarā̭ṇi॒ catṷṣpāda e॒va te pa॒śavo॒yathā̭ puro॒ḍāśḙ puro॒ḍāśo-'ddhye॒vame॒va ta-dyad-ṛ॒cyaddhya॒kṣarā̭ṇi॒ yajjaga̭tyā [yajjaga̭tyā, pa॒ri॒da॒ddhyādantaṃ̭-] 30

parida॒ddhyādantaṃ̭-ya~॒jña-ṅga̭maye-ttri॒ṣṭubhā॒ pari̭ dadhātīndri॒yaṃ-vai~ vī॒rya̭-ntri॒ṣṭugi̭ndri॒ya e॒va vī॒ryḙ ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati॒ nānta̭-ṅgamaya॒tyagne॒ trī te॒ vāji̭nā॒ trī ṣa॒dhastheti॒ triva̭tyā॒ pari̭ dadhāti sarūpa॒tvāya॒ sarvo॒ vā e॒ṣa ya॒jño ya-ttrai̭dhāta॒vīya॒-ṅkāmā̭ya-kāmāya॒ prayṷjyate॒ sarve᳚bhyo॒ hi kāme᳚bhyo ya॒jñaḥ pra̭yu॒jyate᳚ traidhāta॒vīyḙna yajetābhi॒cara॒n-thsarvo॒ vā [sarvo॒ vai, e॒ṣa] 31

e॒ṣa ya॒jño ya-ttrai̭dhāta॒vīya॒gṃ॒ sarvḙṇai॒vainaṃ̭-ya~॒jñenā॒bhi ca̭rati stṛṇu॒ta e॒vaina̭me॒tayai॒va ya̭jetābhica॒ryamā̭ṇa॒-ssarvo॒ vā e॒ṣa ya॒jño ya-ttrai̭dhāta॒vīya॒gṃ॒ sarvḙṇai॒va ya॒jñena̭ yajate॒ naina̭mabhi॒cara᳚n-thstṛṇuta e॒tayai॒va ya̭jeta sa॒hasrḙṇa ya॒kṣyamā̭ṇaḥ॒ prajā̭tame॒vaina̭-ddadātye॒tayai॒va ya̭jeta sa॒hasrḙṇejā॒no-'ntaṃ॒-vā~ e॒ṣa pa̭śū॒nā-ṅga̭cchati॒ [-ga̭cchati, ya-ssa॒hasrḙṇa॒] 32

ya-ssa॒hasrḙṇa॒ yaja̭te pra॒jāpa̭tiḥ॒ khalu॒ vai pa॒śūna̭sṛjata॒ tāgstrai̭dhāta॒ vīyḙ-nai॒vāsṛ̭jata॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvāg strai̭dhāta॒vīyḙnapa॒śukā̭mo॒ yaja̭te॒ yasmā̭de॒va yoneḥ᳚ pra॒jāpa̭tiḥ pa॒śūnasṛ̭jata॒ tasmā̭de॒vainā᳚n-thsṛjata॒ upai̭na॒mutta̭ragṃ sa॒hasra̭-nnamati de॒vatā᳚bhyo॒ vā e॒ṣa ā vṛ̭ścyate॒ yo ya॒kṣya ityu॒ktvā na yaja̭te traidhāta॒vīyḙna yajeta॒ sarvo॒ vā e॒ṣa ya॒jño [ya॒jñaḥ, ya-ttrai̭dhāta॒vīya॒gṃ॒] 33

ya-ttrai̭dhāta॒vīya॒gṃ॒ sarvḙṇai॒va ya॒jñena̭ yajate॒ na de॒vatā᳚bhya॒ ā vṛ̭ścyate॒ dvāda̭śakapālaḥ puro॒ḍāśo̭ bhavati॒ te traya॒ścatṷṣkapālā-striṣṣamṛddha॒tvāya॒ trayaḥ̭ puro॒ḍāśā̭ bhavanti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyā॒ utta̭ra-uttaro॒ jyāyā᳚-nbhavatye॒vami̭va॒ hīme lo॒kā ya̭va॒mayo॒ maddhya̭ e॒tadvā a॒ntari̭kṣasya rū॒pagṃ samṛ̭ddhyai॒ sarvḙṣāmabhiga॒maya॒nnava̭ dya॒tyacha̭baṇṭkāra॒gṃ॒ hira̭ṇya-ndadāti॒ teja̭ e॒vā- [e॒va, ava̭ rundhe] 34

-'va̭ rundhe tā॒rpya-nda̭dāti pa॒śūne॒vāva̭ rundhe dhe॒nu-nda̭dātyā॒śiṣa̭ e॒vāva̭ rundhe॒ sāmno॒ vā e॒ṣa varṇo॒ yaddhira̭ṇyaṃ॒-ya~jṷṣā-ntā॒rpyamṷkthāma॒dānā᳚-ndhe॒nure॒tāne॒va sarvā॒n॒. varṇā॒nava̭ rundhe || 35 ||

(jaga̭tyā - 'bhi॒cara॒n-thsarvo॒ vai - ga̭cchati - ya॒jña - steja̭ e॒va - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 11)

tvaṣṭā̭ ha॒tapṷtro॒ vīndra॒gṃ॒ soma॒mā-'ha̭ra॒-ttasmi॒nnindra̭ upaha॒vamai᳚cchata॒ ta-nnopā᳚hvayata pu॒tra-mmḙ-'vadhī॒riti॒ sa ya̭jñaveśa॒sa-ṅkṛ॒tvā prā॒sahā॒ soma̭mapiba॒-ttasya॒ yada॒tyaśi̭ṣyata॒ ta-ttvaṣṭā̭-''hava॒nīya॒mupa॒ prāva̭rtaya॒-thsvāhendra̭śatrurvardha॒sveti॒ sa yāva̭dū॒rdhvaḥ pa̭rā॒viddhya̭ti॒ tāva̭ti sva॒yame॒va vya̭ramata॒ yadi̭ vā॒ tāva̭-tprava॒ṇa- [tāva̭-tprava॒ṇam, āsī॒dyadi̭] 36

-māsī॒dyadi̭ vā॒ tāva॒daddhya॒gnerāsī॒-thsa sa॒mbhava̭nna॒gnīṣomā̭va॒bhi sama̭bhava॒-thsa i̭ṣumā॒trami̭ṣumātraṃ॒-vi~ṣva̭ṅṅavardhata॒ sa i॒māṃ-lo~॒kāna̭vṛṇo॒dya-di॒māṃ-lo~॒kānavṛ̭ṇo॒-tta-dvṛ॒trasya̭ vṛtra॒tva-ntasmā॒dindro̭-'bibhe॒dapi॒ tvaṣṭā॒ tasmai॒ tvaṣṭā॒ vajra̭masiñca॒-ttapo॒ vai sa vajra̭ āsī॒-ttamudya̭ntu॒-nnāśa̭kno॒datha॒ vai tarhi॒ viṣṇṷ- [viṣṇuḥ̭, a॒nyā] 37

-ra॒nyā de॒vatā̭ ''sī॒-thso᳚-'bravī॒-dviṣṇa॒vehī॒damā ha̭riṣyāvo॒ yenā॒yami॒damiti॒sa viṣṇṷstre॒dhā-''tmānaṃ॒-vi~nya̭dhatta pṛthi॒vyā-ntṛtī̭yama॒ntari̭kṣe॒ tṛtī̭ya-ndi॒vi tṛtī̭ya-mabhiparyāva॒rtā-ddhyabi̭bhe॒dyat-pṛ̭thi॒vyā-ntṛtī̭ya॒māsī॒-ttenendro॒ vajra॒muda̭yaccha॒-dviṣṇva̭nusthita॒-sso᳚-'bravī॒nmā me॒ pra hā॒rasti॒ vā i॒da- [vā i॒dam, mayi̭ vī॒rya̭-nta-tte॒] 38

-mmayi̭ vī॒rya̭-nta-tte॒ pradā᳚syā॒mīti॒ tada̭smai॒ prāya̭ccha॒-tta-tpratya̭gṛhṇā॒dadhā॒ meti॒ ta-dviṣṇa॒ve-'ti॒ prāya̭ccha॒-tta-dviṣṇuḥ॒ pratya̭gṛhṇā-da॒smāsvindra̭ indri॒ya-nda̭dhā॒tviti॒ yada॒ntari̭kṣe॒ tṛtī̭ya॒māsī॒-ttenendro॒ vajra॒muda̭yaccha॒-dviṣṇva̭nusthita॒-sso᳚-'bravī॒nmā me॒ prahā॒rasti॒ vā i॒da- [vā i॒dam, mayi̭ vī॒rya̭-nta-tte॒] 39

-mmayi̭ vī॒rya̭-nta-tte॒ pra dā᳚syā॒mīti॒ tada̭smai॒ prāya̭ccha॒-tta-tpratya̭gṛhṇā॒-ddvirmā̭-'dhā॒ iti॒ ta-dviṣṇa॒ve-'ti॒ prāya̭ccha॒-tta-dviṣṇuḥ॒ pratya̭gṛhṇāda॒smāsvindra̭ indri॒ya-nda̭dhā॒tviti॒ yaddi॒vi tṛtī̭ya॒māsī॒-ttenendro॒ vajra॒muda̭yaccha॒-dviṣṇva̭nusthita॒-sso᳚-'bravī॒nmā me॒ prahā॒ryenā॒ha- [prahā॒ryenā॒ham, i॒damasmi॒ ta-tte॒] 40

-mi॒damasmi॒ ta-tte॒ pradā᳚syā॒mīti॒ tvī(3) itya̭bravī-thsa॒ndhā-ntu sanda̭dhāvahai॒ tvāme॒va pravi̭śā॒nīti॒ yanmā-mpra̭vi॒śeḥ ki-mmā̭ bhuñjyā॒ itya̭bravī॒-ttvāme॒vendhī̭ya॒ tava॒ bhogā̭ya॒ tvā-mpravi̭śeya॒mitya̭bravī॒-ttaṃ-vṛ~॒traḥ prāvi̭śadu॒daraṃ॒-vai~ vṛ॒traḥ, kṣu-tkhalu॒ vai ma̭nu॒ṣya̭sya॒ bhrātṛ̭vyo॒ ya [bhrātṛ̭vyo॒ yaḥ, e॒vaṃ-ve~da॒ hanti॒] 41

e॒vaṃ-ve~da॒ hanti॒ kṣudha॒-mbhrātṛ̭vya॒-ntada̭smai॒ prāya̭ccha॒tta-tpratya̭gṛhṇā॒t- trirmā̭-'dhā॒ iti॒ ta-dviṣṇa॒ve-'ti॒ prāya̭ccha॒-tta-dviṣṇuḥ॒ pratya̭gṛhṇāda॒smāsvindra̭ indri॒ya-nda̭dhā॒tviti॒ yattriḥ prāya̭ccha॒-ttriḥ pra॒tyagṛ̭hṇā॒-tta-ttri॒dhāto᳚stridhātu॒tvaṃ-ya~-dviṣṇṷra॒nvati̭ṣṭhata॒ viṣṇa॒ve-'ti॒ prāya̭ccha॒-ttasmā̭daindrāvaiṣṇa॒vagṃ ha॒virbha̭vati॒ yadvā i॒da-ṅkiñca॒ tada̭smai॒ ta-tprāya̭ccha॒-dṛca॒-ssāmā̭ni॒ yajūgṃ̭ṣi sa॒hasraṃ॒-vā~ a̭smai॒ ta-tprāya̭ccha॒-ttasmā᳚-thsa॒hasra̭dakṣiṇam || 42 ||

(pra॒va॒ṇaṃ - ~viṣṇu॒- rvā i॒da- mi॒da - ma॒haṃ - ~yo - bha̭va॒ - tyeka̭ vigṃśatiśca) (a. 12)

de॒vā vai rā̭ja॒nyā᳚-jjāya̭mānā-dabibhayu॒-stama॒ntare॒va santa॒-ndāmnā 'pau᳚mbha॒n-thsa vā e॒ṣo-'po᳚bdho jāyate॒ ya-drā̭ja॒nyo̭ yadvā e॒ṣo-'na̭pobdho॒ jāyḙta vṛ॒trā-nghnagg śca̭re॒dya-ṅkā॒mayḙta rāja॒nya̭mana̭pobdho jāyeta vṛ॒trā-nghnagg śca̭re॒diti॒ tasmā̭ e॒tamai᳚ndrā bārhaspa॒tya-ñca॒ru-nnirva̭pedai॒ndro vai rā̭ja॒nyo᳚ brahma॒ bṛha॒spati॒ rbrahma̭ṇai॒vaina॒-ndāmno॒-'pombha̭nā-nmuñcati hira॒ṇmaya॒-ndāma॒ dakṣi̭ṇā sā॒kṣāde॒vaina॒-ndāmno॒-'pombha̭nā-nmuñcati || 43 ||

(e॒naṃ॒ - dvāda̭śa ca) (a. 13)

navo̭navo bhavati॒ jāya̭mā॒no-'hnā᳚-ṅke॒turu॒ṣasā̭ me॒tyagre᳚ | bhā॒ga-nde॒vebhyo॒ vida̭dhātyā॒ya-npraca॒ndramā᳚stirati dī॒rghamāyuḥ̭ || yamā̭di॒tyā a॒gṃ॒śumā᳚pyā॒yaya̭nti॒ yamakṣi̭ta॒-makṣi̭tayaḥ॒ piba̭nti | tena̭ no॒ rājā॒ varṷṇo॒ bṛha॒spati॒rā pyā̭yayantu॒ bhuva̭nasya go॒pāḥ ||prācyā᳚-ndi॒śi tvami̭ndrāsi॒ rājo॒todī᳚cyāṃ-vṛ~trahan vṛtra॒hā-'si̭ | yatra॒ yanti̭ sro॒tyāsta- [yanti̭ sro॒tyāstat, ji॒ta-ntḙ] 44

-jji॒ta-ntḙ dakṣiṇa॒to vṛ̭ṣa॒bha ḙdhi॒ havyaḥ̭ || indro̭ jayāti॒ na parā̭ jayātā adhirā॒jo rāja̭su rājayāti | viśvā॒ hi bhū॒yāḥ pṛta̭nā abhi॒ṣṭīrṷpa॒sadyo̭ nama॒syo̭ yathā-'sa̭t || a॒syede॒va prari̭rice mahi॒tva-ndi॒vaḥ pṛ̭thi॒vyāḥ parya॒ntari̭kṣāt | sva॒rāḍindro॒ dama॒ ā vi॒śvagū᳚rta-ssva॒rirama̭tro vavakṣe॒ raṇā̭ya || a॒bhi tvā̭ śūra nonu॒mo-'dṷgdhā iva dhe॒navaḥ̭ | īśā̭na- [īśā̭nam, a॒sya] 45

-ma॒sya jaga̭ta-ssuva॒rdṛśa॒mīśā̭namindra ta॒sthuṣaḥ̭ || tvāmiddhi havā̭mahe sā॒tā vāja̭sya kā॒ravaḥ̭ | tvāṃ-vṛ~॒treṣvi̭ndra॒ satpa̭ti॒-nnara॒stvā-ṅkāṣṭhā॒svarva̭taḥ || yaddyāva̭indrateśa॒tagṃ śa॒ta-mbhūmī̭ru॒ta syuḥ | na tvā̭ vajrin-thsa॒hasra॒gṃ॒ sūryā॒ anu॒ na jā॒tama̭ṣṭa॒ roda̭sī || pibā॒ soma̭mindra॒ manda̭tu tvā॒ yantḙ su॒ṣāva̭ harya॒śvādriḥ̭ | 46

so॒turbā॒hubhyā॒gṃ॒ suya̭to॒ nārvā᳚ || re॒vatī᳚rna-ssadha॒māda॒ indrḙ santu tu॒vivā̭jāḥ | kṣu॒manto॒ yābhi॒rmadḙma || uda̭gne॒ śuca̭ya॒stava॒ , vi jyoti॒ṣo,du॒ tya-ñjā॒tavḙdasagṃsa॒pta tvā̭ ha॒rito॒ rathe॒ vaha̭nti deva sūrya | śo॒ciṣkḙśaṃ-vi~cakṣaṇa || ci॒tra-nde॒vānā॒muda̭gā॒danī̭ka॒-ñcakṣṷrmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒-'gneḥ | ā-'prā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣa॒gṃ॒ sūrya̭ ā॒tmā jaga̭tasta॒sthuṣa̭- [jaga̭tasta॒sthuṣaḥ̭, ca |] 47

-śca || viśvḙ de॒vā ṛ̭tā॒vṛdha̭ ṛ॒tubhi̭r-havana॒śrutaḥ̭ | ju॒ṣantāṃ॒-yu~jya॒-mpayaḥ̭ || viśvḙ devā-śśṛṇu॒temagṃ hava̭-mme॒ ye a॒ntari̭kṣe॒ ya upa॒ dyavi॒ṣṭha | ye a̭gniji॒hvā u॒ta vā॒ yaja̭trā ā॒sadyā॒smi-nba॒r॒hiṣi̭ mādayaddhvam || 48 ||

(ta - dīśā̭na॒ - madri̭ - sta॒sthuṣa̭ - stri॒gṃ॒śacca̭) (a. 14)

(de॒vā ma̭nu॒ṣyā̭ - devasu॒rā a̭bruvan - devāsu॒rāsteṣā᳚-ṅgāya॒trī - pra॒jāpa̭ti॒stā yatrā-' - gne॒ gobhiḥ̭ - ci॒trayā̭ - māru॒taṃ - devā̭ vasavyā॒ agnḙ - māru॒tamiti॒ - devā̭ vasavyā॒ devā᳚-śśarmaṇyāḥ॒ - sarvā̭ṇi॒ - tvaṣṭā̭ ha॒tapṷtro - de॒vā vai rā̭ja॒nyā᳚n - navo̭nava॒ - ścatṷrdaśa )

(de॒vā ma̭nu॒ṣyāḥ᳚ - pra॒jā-mpa॒śun - devā̭ vasavyāḥ - parida॒dhyadi॒da- masmya॒ - ṣṭā ca̭tvārigṃśat )

(de॒vā ma̭nu॒ṣyā̭, mādayadhvaṃ)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ndvitīyakāṇḍe caturthaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-न्द्वितीयकाण्डे चतुर्थः प्रश्नः - इष्टिविधानं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

दे॒वा म॑नु॒ष्याः᳚ पि॒तर॒स्ते᳚-ऽन्यत॑ आस॒न्नसु॑रा॒ रक्षाग्ं॑सि पिशा॒चास्ते᳚ ऽन्यत॒स्तेषा᳚-न्दे॒वाना॑मु॒त यदल्पं॒-लोँहि॑त॒मकु॑र्व॒-न्त-द्रक्षाग्ं॑सि॒ रात्री॑भिरसुभ्न॒-न्तान्-थ्सु॒ब्धा-न्मृ॒तान॒भि व्यौ᳚च्छ॒-त्ते दे॒वा अ॑विदु॒र्यो वै नो॒-ऽय-म्म्रि॒यते॒ रक्षाग्ं॑सि॒ वा इ॒म-ङ्घ्न॒न्तीति॒ ते रक्षा॒ग्॒स्युपा॑मन्त्रयन्त॒ तान्य॑ब्रुव॒न्. वरं॑-वृँणामहै॒ य- [यत्, असु॑रा॒न् जया॑म॒] 1

-दसु॑रा॒न् जया॑म॒ तन्नः॑ स॒हास॒दिति॒ ततो॒ वै दे॒वा असु॑रानजय॒-न्ते-ऽसु॑रान् जि॒त्वारक्षा॒ग्॒स्यपा॑नुदन्त॒ तानि॒ रक्षा॒ग्॒स्यनृ॑तम क॒र्तेति॑ सम॒न्त-न्दे॒वा-न्पर्य॑विश॒-न्ते दे॒वा अ॒ग्नाव॑नाथन्त॒ ते᳚-ऽग्नये॒ प्रव॑ते पुरो॒डाश॑म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर॑वपन्न॒ग्नये॑ विबा॒धव॑ते॒-ऽग्नये॒ प्रती॑कवते॒ यद॒ग्नये॒ प्रव॑ते नि॒रव॑प॒न्॒. यान्ये॒व पु॒रस्ता॒-द्रक्षा॒ग्॒- [पु॒रस्ता॒-द्रक्षा॒ग्ं॑सि, आ॒स॒न्तानि॒ तेन॒] 2

-स्यास॒न्तानि॒ तेन॒ प्राणु॑दन्त॒ यद॒ग्नये॑ विबा॒धव॑ते॒ यान्ये॒वाभितो॒ रक्षा॒ग्॒स्यास॒-न्तानि॒ तेन॒ व्य॑बाधन्त॒ यद॒ग्नये॒ प्रती॑कवते॒ यान्ये॒व प॒श्चा-द्रक्षा॒ग्॒स्यास॒-न्तानि॒ तेनापा॑नुदन्त॒ ततो॑ दे॒वा अभ॑व॒-न्परासु॑रा॒ यो भ्रातृ॑व्यवा॒न्-थ्स्या-थ्स स्पर्ध॑मान ए॒तयेष्ट्या॑ यजेता॒ग्नये॒ प्रव॑ते पुरो॒डाश॑म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर्व॑पेद॒ग्नये॑ विबा॒धव॑ते॒- [विबा॒धव॑ते॒, अ॒ग्नये॒ प्रती॑कवते॒] 3

-ऽग्नये॒ प्रती॑कवते॒ यद॒ग्नये॒ प्रव॑ते नि॒र्वप॑ति॒ य ए॒वास्मा॒च्छ्रेया॒न्-भ्रातृ॑व्य॒स्त-न्तेन॒ प्रणु॑दते॒ यद॒ग्नये॑ विबा॒धव॑ते॒ य ए॒वैने॑न स॒दृन्त-न्तेन॒ वि बा॑धते॒ यद॒ग्नये॒ प्रती॑कवते॒ य ए॒वास्मा॒-त्पापी॑या॒-न्त-न्तेनाप॑ नुदते॒ प्र श्रेयाग्ं॑स॒-म्भ्रातृ॑व्य-न्नुद॒तेति॑ स॒दृश॑-ङ्क्रामति॒ नैन॒-म्पापी॑यानाप्नोति॒ य ए॒वं ँवि॒द्वाने॒तयेष्ट्या॒ यज॑ते ॥ 4 ॥

(वृ॒णा॒म॒है॒ यत् - पु॒रस्ता॒-द्रक्षाग्ं॑सि- वपेद॒ग्नये॑ विबा॒धव॑त - ए॒वं - च॒त्वारि॑ च) (अ. 1)

दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आस॒-न्ते दे॒वा अ॑ब्रुव॒न्॒. यो नो॑ वी॒र्या॑वत्तम॒स्तमनु॑ स॒मार॑भामहा॒ इति॒ त इन्द्र॑मब्रुव॒-न्त्वं-वैँ नो॑ वी॒र्या॑वत्तमो-ऽसि॒ त्वामनु॑ स॒मार॑भामहा॒ इति॒ सो᳚-ऽब्रवी-त्ति॒स्रो म॑ इ॒मास्त॒नुवो॑ वी॒र्या॑वती॒स्ताः प्री॑णी॒ताथा-सु॑रान॒भि भ॑विष्य॒थेति॒ ता वै ब्रू॒हीत्य॑ब्रुवन्नि॒यमग्ं॑ हो॒मुगि॒यं-विँ॑मृ॒धेय-मि॑न्द्रि॒याव॒ती- [-मि॑न्द्रि॒याव॒ती, इत्य॑ब्रवी॒त्त] 5

-त्य॑ब्रवी॒त्त इन्द्रा॑याग्ं हो॒मुचे॑ पुरो॒डाश॒मेका॑दशकपाल॒-न्निर॑वप॒न्निन्द्रा॑य वैमृ॒धाये-न्द्रा॑येन्द्रि॒याव॑ते॒ यदिन्द्रा॑याग्ं हो॒मुचे॑ नि॒रव॑प॒न्नग्ंह॑स ए॒व तेना॑मुच्यन्त॒ यदिन्द्रा॑य वै मृ॒धाय॒ मृध॑ ए॒व तेनापा᳚घ्नत॒यदिन्द्रा॑येन्द्रि॒याव॑त इन्द्रि॒यमे॒व तेना॒-ऽऽत्मन्न॑दधत॒ त्रय॑स्त्रिग्ंशत्कपाल-म्पुरो॒डाश॒-न्निर॑वप॒-न्त्रय॑स्त्रिग्ंश॒द्वै दे॒वता॒स्ता इन्द्र॑ आ॒त्मन्ननु॑ स॒मार॑भंयँत॒ भूत्यै॒ [भूत्यै᳚, तां-वाँव] 6

तां-वाँव दे॒वा विजि॑ति-मुत्त॒मा-मसु॑रै॒-र्व्य॑जयन्त॒यो भ्रातृ॑व्यवा॒न्थ्- स्या-थ्स स्पर्ध॑मान ए॒तयेष्ट्या॑ यजे॒तेन्द्रा॑याग्ं हो॒मुचे॑ पुरो॒डाश॒मेका॑दशकपाल॒-न्निर्व॑पे॒दिन्द्रा॑य वैमृ॒धायेन्द्रा॑येन्द्रि॒याव॒ते-ऽग्ं ह॑सा॒ वा ए॒ष गृ॑ही॒तो यस्मा॒च्छ्रेया॒-न्भ्रातृ॑व्यो॒यदिन्द्रा॑याग्ं हो॒मुचे॑ नि॒र्वप॒त्यग्ंह॑स ए॒व तेन॑ मुच्यतेमृ॒धा वा ए॒षो॑-ऽभिष॑ण्णो॒ यस्मा᳚-थ्समा॒नेष्व॒न्य-श्श्रेया॑नु॒ता- [श्रेया॑नु॒त, अ-ऽभ्रा॑तृव्यो॒] 7

-ऽभ्रा॑तृव्यो॒ यदिन्द्रा॑य वैमृ॒धाय॒ मृध॑ ए॒व तेनाप॑ हते॒यदिन्द्रा॑येन्द्रि॒याव॑त इन्द्रि॒यमे॒व तेना॒त्म-न्ध॑त्ते॒ त्रय॑स्त्रिग्ंशत्कपाल-म्पुरो॒डाश॒-न्निर्व॑पति॒ त्रय॑स्त्रिग्ंश॒द्वै दे॒वता॒स्ता ए॒व यज॑मान आ॒त्मन्ननु॑ स॒मार॑भंयँते॒ भूत्यै॒ सा वा ए॒षा विजि॑ति॒र्नामेष्टि॒र्य ए॒वं-विँ॒द्वाने॒तयेष्ट्या॒ यज॑त उत्त॒मामे॒व विजि॑ति॒-म्भ्रातृ॑व्येण॒ वि ज॑यते ॥ 8 ॥

(इ॒न्द्रि॒याव॑ती॒ - भूत्या॑ - उ॒तै - का॒न्न प॑ञ्चा॒शच्च॑) (अ. 2)

दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आस॒-न्तेषा᳚-ङ्गाय॒त्र्योजो॒ बल॑मिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑-म्प्र॒जा-म्प॒शून्-थ्स॒गृंह्या॒ ऽऽदाया॑-प॒क्रम्या॑तिष्ठ॒-त्ते॑-ऽमन्यन्त यत॒रान्. वा इ॒यमु॑पाव॒र्थ्स्यति॒ त इ॒द-म्भ॑विष्य॒न्तीति॒ तां-व्यँ॑ह्वयन्त॒ विश्व॑कर्म॒न्निति॑ दे॒वा दाभीत्यसु॑रा॒-स्सा नान्य॑त॒राग्श्च॒-नोपाव॑र्तत॒ ते दे॒वा ए॒त-द्यजु॑रपश्य॒न्नोजो॑-ऽसि॒ सहो॑-ऽसि॒ बल॑मसि॒ [बल॑मसि, भ्राजो॑-ऽसि] 9

भ्राजो॑-ऽसि दे॒वाना॒-न्धाम॒ नामा॑-ऽसि॒ विश्व॑मसि वि॒श्वायु॒-स्सर्व॑मसि स॒र्वायु॑रभि॒भूरिति॒ वाव दे॒वा असु॑राणा॒मोजो॒ बल॑मिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑-म्प्र॒जा-म्प॒शून॑वृञ्जत॒ य-द्गा॑य॒त्र्य॑प॒क्रम्याति॑ष्ठ॒-त्तस्मा॑दे॒ता-ङ्गा॑य॒त्रीतीष्टि॑माहु-स्संवँथ्स॒रो वै गा॑य॒त्री सं॑वँथ्स॒रो वै तद॑प॒क्रम्या॑तिष्ठ॒-द्यदे॒तया॑ दे॒वा असु॑राणा॒मोजो॒ बल॑मिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑- [बल॑मिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य᳚म्, प्र॒जा-म्प॒शू-] 10

-म्प्र॒जा-म्प॒शू-नवृ॑ञ्जत॒ तस्मा॑दे॒ताग्ं सं॑वँ॒र्ग इतीष्टि॑माहु॒र्यो भ्रातृ॑व्यवा॒न्थ्स्या-थ्सस्पर्ध॑मान ए॒तयेष्ट्या॑ यजेता॒ग्नये॑ संवँ॒र्गाय॑ पुरो॒डाश॑म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर्व॑पे॒त्तग्ंशृ॒तमास॑न्नमे॒तेन॒ यजु॑षा॒-ऽभि मृ॑शे॒दोज॑ ए॒व बल॑मिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑-म्प्र॒जा-म्प॒शू-न्भ्रातृ॑व्यस्य वृङ्क्ते॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚स्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति ॥ 11

(बल॑मस्ये॒ - तया॑ दे॒वा असु॑राणा॒मोजो॒ बल॑मिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्यं॑ - पञ्च॑चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 3)

प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत॒ ता अ॑स्मा-थ्सृ॒ष्टाः परा॑चीराय॒-न्ता यत्राव॑स॒-न्ततो॑ ग॒र्मुदुद॑तिष्ठ॒-त्ता बृह॒स्पति॑श्चा॒न्ववै॑ता॒ग्ं॒ सो᳚-ऽब्रवी॒-द्बृह॒स्पति॑र॒नया᳚ त्वा॒ प्रति॑ष्ठा॒न्यथ॑ त्वा प्र॒जा उ॒पाव॑र्थ्स्य॒न्तीति॒ त-म्प्राति॑ष्ठ॒-त्ततो॒ वै प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒जा उ॒पाव॑र्तन्त॒ यः प्र॒जाका॑म॒-स्स्या-त्तस्मा॑ ए॒त-म्प्रा॑जाप॒त्य-ङ्गा᳚र्मु॒त-ञ्च॒रु-न्निर्व॑पे-त्प्र॒जाप॑ति- [-निर्व॑पे-त्प्र॒जाप॑तिम्, ए॒व स्वेन॑] 12

-मे॒व स्वेन॑ भाग॒धेये॒नोप॑ धावति॒ स ए॒वास्मै᳚ प्र॒जा-म्प्रज॑नयतिप्र॒जाप॑तिः प॒शून॑सृजत॒ ते᳚-ऽस्मा-थ्सृ॒ष्टाः परा᳚ञ्च आय॒-न्ते यत्राव॑स॒-न्ततो॑ ग॒र्मुदुद॑तिष्ठ॒-त्ता-न्पू॒षा चा॒न्ववै॑ता॒ग्ं॒ सो᳚-ऽब्रवी-त्पू॒षा-ऽनया॑ मा॒ प्रति॒ष्ठाथ॑ त्वा प॒शव॑ उ॒पाव॑र्थ्स्य॒न्तीति॒ मा-म्प्रति॒ष्ठेति॒ सोमो᳚-ऽब्रवी॒-न्मम॒ वा [-मम॒ वै, अ॒कृ॒ष्ट॒प॒च्यमित्यु॒भौ] 13

अ॑कृष्टप॒च्यमित्यु॒भौ वा॒-म्प्रति॑ष्ठा॒नीत्य॑ब्रवी॒-त्तौ प्राति॑ष्ठ॒-त्ततो॒ वै प्र॒जाप॑ति-म्प॒शव॑ उ॒पाव॑र्तन्त॒ यः प॒शुका॑म॒-स्स्या-त्तस्मा॑ ए॒तग्ं सो॑मापौ॒ष्ण-ङ्गा᳚र्मु॒त-ञ्च॒रु-न्निर्व॑पे-थ्सोमापू॒षणा॑वे॒व स्वेन॑ भाग॒धेये॒नोप॑ धावति॒ तावे॒वास्मै॑ प॒शू-न्प्रज॑नयत॒-स्सोमो॒ वै रे॑तो॒धाः पू॒षा प॑शू॒ना-म्प्र॑जनयि॒ता सोम॑ ए॒वास्मै॒ रेतो॒ दधा॑ति पू॒षा प॒शू-न्प्रज॑नयति ॥ 14 ॥

(व॒पे॒-त्प्र॒जाप॑तिं॒ - ँवै - दधा॑ति पू॒षा - त्रीणि॑ च) (अ. 4)

अग्ने॒ गोभि॑र्न॒ आ ग॒हीन्दो॑ पु॒ष्ट्या जु॑षस्व नः । इन्द्रो॑ ध॒र्ता गृ॒हेषु॑ नः ॥ स॒वि॒ता य-स्स॑ह॒स्रिय॒-स्स नो॑ गृ॒हेषु॑ रारणत् । आ पू॒षा ए॒त्वा वसु॑ ॥ धा॒ता द॑दातु नो र॒यिमीशा॑नो॒ जग॑त॒स्पतिः॑ । स नः॑ पू॒र्णेन॑ वावनत् ॥ त्वष्टा॒ यो वृ॑ष॒भो वृषा॒ स नो॑ गृ॒हेषु॑ रारणत् । स॒हस्रे॑णा॒युते॑न च ॥ येन॑ दे॒वा अ॒मृत॑- [अ॒मृत᳚म्, दी॒र्घग्ग् श्रवो॑ दि॒व्यैर॑यन्त ।] 15

-न्दी॒र्घग्ग् श्रवो॑ दि॒व्यैर॑यन्त । राय॑स्पोष॒ त्वम॒स्मभ्य॒-ङ्गवा᳚ङ्कु॒ल्मि-ञ्जी॒वस॒ आ यु॑वस्व ॥ अ॒ग्नि र्गृ॒हप॑ति॒-स्सोमो॑ विश्व॒वनिः॑ सवि॒ता सु॑मे॒धा-स्स्वाहा᳚ ॥ अग्ने॑ गृहपते॒ यस्ते॒ घृत्यो॑ भा॒गस्तेन॒ सह॒ ओज॑ आ॒क्रम॑माणाय धेहि॒ श्रैष्ठ्या᳚त्प॒थो मा यो॑ष-म्मू॒र्धा भू॑यास॒ग्ग्॒ स्वाहा᳚ ॥ 16 ॥

(अ॒मृत॑ - म॒ष्टात्रिग्ं॑शच्च) (अ. 5)

चि॒त्रया॑ यजेत प॒शुका॑म इ॒यं-वैँ चि॒त्रा यद्वा अ॒स्यां-विँश्व॑-म्भू॒तमधि॑ प्र॒जाय॑ते॒ ते ने॒यञ्चि॒त्रा य ए॒वं-विँ॒द्वाग् श्चि॒त्रया॑ प॒शुका॑मो॒ यज॑ते॒ प्र प्र॒जया॑ प॒शुभि॑ र्मिथु॒नै र्जा॑यते॒ प्रैवाग्ने॒येन॑ वापयति॒ रेतः॑ सौ॒म्येन॑ दधाति॒ रेत॑ ए॒व हि॒त-न्त्वष्टा॑ रू॒पाणि॒ वि क॑रोतिसारस्व॒तौ भ॑वत ए॒तद्वै दैव्य॑-म्मिथु॒न-न्दैव्य॑मे॒वास्मै॑ [-दैव्य॑मे॒वास्मै᳚, मि॒थु॒न-म्म॑द्ध्य॒तो] 17

मिथु॒न-म्म॑द्ध्य॒तो द॑धाति॒ पुष्ट्यै᳚ प्र॒जन॑नाय सिनीवा॒ल्यै च॒रुर्भ॑वति॒ वाग्वै सि॑नीवा॒ली पुष्टिः॒ खलु॒ वै वाक्पुष्टि॑मे॒व वाच॒मुपै᳚त्यै॒न्द्र उ॑त्त॒मो भ॑वति॒ तेनै॒व तन्मि॑थु॒नग्ं स॒प्तैतानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ भवन्ति स॒प्त ग्रा॒म्याः प॒शवः॑ स॒प्तार॒ण्या-स्स॒प्त छन्दाग्॑स्यु॒-भय॒स्या-व॑रुद्ध्या॒ अथै॒ता आहु॑ती र्जुहोत्ये॒ते वै दे॒वाः पुष्टि॑पतय॒स्त ए॒वा स्मि॒-न्पुष्टि॑-न्दधति॒ पुष्य॑ति प्र॒जया॑ प॒शुभि॒रथो॒ यदे॒ता आहु॑ती र्जु॒होति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 18 ॥

(अ॒स्मै॒ - त ए॒व - द्वाद॑श च) (अ. 6)

मा॒रु॒तम॑सि म॒रुता॒मोजो॒-ऽपा-न्धारा᳚-म्भिन्धि र॒मय॑त मरुत-श्श्ये॒नमा॒यिन॒-म्मनो॑जव सं॒-वृँष॑णग्ं सुवृ॒क्तिम् ॥ येन॒ शर्ध॑ उ॒ग्रमव॑-सृष्ट॒मेति॒ तद॑श्विना॒ परि॑ धत्तग्ग् स्व॒स्ति । पु॒रो॒वा॒तो वर्ष॑ञ्जि॒न्वरा॒वृ-थ्स्वाहा॑ वा॒तावद्- वर्ष॑न्नु॒ग्ररा॒वृ-थ्स्वाहा᳚ स्त॒नय॒न् वर्ष॑-न्भी॒मरा॒वथ्स्वाहा॑ ऽनश॒न्य॑व॒स्फूर्ज॑न्-दि॒द्यु-द्वर्ष॑न्-त्वे॒षरा॒वृ-थ्स्वाहा॑ ऽतिरा॒त्रं॒-वँर्ष॑-न्पू॒र्तिरा॒वृ- [-पू॒र्तिरा॒वृत्, स्वाहा॑ ब॒हु] 19

-थ्स्वाहा॑ ब॒हु हा॒यम॑वृषा॒दिति॑ श्रु॒तरा॒वृ-थ्स्वाहा॒ ऽऽतप॑ति॒ वर्ष॑न्-वि॒राडा॒वृ-थ्स्वाहा॑ ऽव॒स्फूर्ज॑न्-दि॒द्यु-द्वर्ष॑-न्भू॒तरा॒वृ-थ्स्वाहा॒मान्दा॒ वाशा॒-श्शुन्ध्यू॒रजि॑राः । ज्योति॑ष्मती॒-स्तम॑स्वरी॒-रुन्द॑ती॒-स्सुफे॑नाः । मित्र॑भृतः॒, क्षत्र॑भृत॒-स्सुरा᳚ष्ट्रा इ॒ह मा॑-ऽवत ॥वृष्णो॒ अश्व॑स्य स॒न्दान॑मसि॒ वृष्ट्यै॒ त्वोप॑ नह्यामि ॥ 20 ॥

(पू॒र्तिरा॒वृ-द्- द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 7)

देवा॑ वसव्या॒ अग्ने॑ सोम सूर्य ॥ देवा᳚-श्शर्मण्या॒ मित्रा॑वरुणा-ऽर्यमन्न् ॥ देवा᳚-स्सपीत॒यो ऽपा᳚-न्नपादाशुहेमन्न् । उ॒द्नो द॑त्तोद॒धि-म्भि॑न्त्त दि॒वः प॒र्जन्या॑द॒न्तरि॑क्षात्-पृथि॒व्यास्ततो॑ नो॒ वृष्ट्या॑-ऽवत ॥ दिवा॑ चि॒त्तमः॑ कृण्वन्ति प॒र्जन्ये॑नो-दवा॒हेन॑ । पृ॒थि॒वीं-यँ-द्व्यु॒न्दन्ति॑ ॥ आय-न्नरः॑ सु॒दान॑वो ददा॒शुषे॑ दि॒वः कोश॒मचु॑च्यवुः । वि प॒र्जन्या᳚-स्सृजन्ति॒ रोद॑सी॒ अनु॒ धन्व॑ना यन्ति [ ] 21

वृ॒ष्टयः॑ ॥ उदी॑रयथा मरुत-स्समुद्र॒तो यू॒यं-वृँ॒ष्टिं-वँ॑र्षयथा पुरीषिणः । न वो॑ दस्रा॒ उप॑ दस्यन्ति धे॒नव॒-श्शुभं॑-याँ॒तामनु॒ रथा॑ अवृथ्सत ॥ सृ॒जा वृ॒ष्टि-न्दि॒व आ-ऽद्भि-स्स॑मु॒द्र-म्पृ॑ण ॥ अ॒ब्जा अ॑सि प्रथम॒जा बल॑मसि समु॒द्रिय᳚म् ॥ उन्न॑म्भय पृथि॒वी-म्भि॒न्धीद-न्दि॒व्य-न्नभः॑ । उ॒द्नो दि॒व्यस्य॑ नो दे॒हीशा॑नो॒ विसृ॑जा॒ दृति᳚म् ॥ ये दे॒वा दि॒विभा॑गा॒ ये᳚-ऽन्तरि॑क्ष भागा॒ ये पृ॑थि॒वि भा॑गाः । त इ॒मं-यँ॒ज्ञम॑वन्तु॒ त इ॒द-ङ्क्षेत्र॒मा वि॑शन्तु॒ त इ॒द-ङ्क्षेत्र॒मनु॒ वि वि॑शन्तु ॥ 22 ॥

(य॒न्ति॒ - दे॒वा - विग्ं॑श॒तिश्च॑) (अ. 8)

मा॒रु॒तम॑सि म॒रुता॒मोज॒ इति॑ कृ॒ष्णं-वाँसः॑ कृ॒ष्णतू॑ष॒-म्परि॑ धत्त ए॒तद्वै वृष्ट्यै॑ रू॒पग्ं सरू॑प ए॒व भू॒त्वा प॒र्जन्यं॑-वँर्षयतिर॒मय॑त मरुत-श्श्ये॒नमा॒यिन॒मिति॑ पश्चाद्वा॒त-म्प्रति॑ मीवति पुरोवा॒तमे॒व ज॑नयति व॒र्॒षस्या व॑रुद्ध्यै वातना॒मानि॑ जुहोति वा॒युर्वै वृष्ट्या॑ ईशे वा॒युमे॒व स्वेन॑ भाग॒धेये॒नोप॑ धावति॒ स ए॒वास्मै॑ प॒र्जन्यं॑-वँर्षयत्य॒ष्टौ [वर्षयत्य॒ष्टौ, जु॒हो॒ति॒ चत॑स्रो॒ वै] 23

जु॑होति॒ चत॑स्रो॒ वै दिश॒श्चत॑स्रो-ऽवान्तरदि॒शा दि॒ग्भ्य ए॒व वृष्टि॒ग्ं॒ स-म्प्र च्या॑वयति कृष्णाजि॒ने संयौँ॑ति ह॒विरे॒वाक॑रन्तर्वे॒दि संयौँ॒त्य व॑रुद्ध्यै॒ यती॑नाम॒द्यमा॑नानाग्ं शी॒र्॒षाणि॒ परा॑-ऽपत॒न्ते ख॒र्जूरा॑ अभव॒न्-तेषा॒ग्ं॒ रस॑ ऊ॒र्ध्वो॑-ऽपत॒त्-तानि॑ क॒रीरा᳚ण्य-भवन्-थ्सौ॒म्यानि॒ वै क॒रीरा॑णि सौ॒म्या खलु॒ वा आहु॑ति र्दि॒वो वृष्टि॑-ञ्च्यावयति॒ यत्क॒रीरा॑णि॒ भव॑न्ति [ ] 24

सौ॒म्ययै॒वा-ऽऽहु॑त्या दि॒वो वृष्टि॒मव॑ रुन्धे॒ मधु॑षा॒ सं-यौँ᳚त्य॒पां-वाँ ए॒ष ओष॑धीना॒ग्ं॒ रसो॒ यन्मद्ध्व॒द्भ्य ए॒वौष॑धीभ्यो वर्ष॒त्यथो॑ अ॒द्भ्य ए॒वौष॑धीभ्यो॒ वृष्टि॒नि-न्न॑यति॒ मान्दा॒ वाशा॒ इति॒ संयौँ॑ति नाम॒धेयै॑रे॒वैना॒ अच्छै॒त्यथो॒ यथा᳚ ब्रू॒यादसा॒ वेहीत्ये॒वमे॒वैना॑ नाम॒धेयै॒रा - [नाम॒धेयै॒रा, च्या॒व॒य॒ति॒ वृष्णो॒] 25

च्या॑वयति॒ वृष्णो॒ अश्व॑स्य स॒न्दान॑मसि॒ वृष्ट्यै॒ त्वोप॑ नह्या॒मीत्या॑ह॒ वृषा॒ वा अश्वो॒ वृषा॑ प॒र्जन्यः॑ कृ॒ष्ण इ॑व॒ खलु॒ वै भू॒त्वा व॑र्षति रू॒पेणै॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति व॒र्॒षस्या व॑रुद्ध्यै ॥ 26 ॥

(अ॒ष्टौ - भव॑न्ति - नाम॒धेयै॒रै - का॒न्न त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 9)

देवा॑ वसव्या॒ देवा᳚-श्शर्मण्या॒ देवा᳚-स्सपीतय॒ इत्या ब॑द्ध्नाति दे॒वता॑भिरे॒वान्व॒हं-वृँष्टि॑मिच्छति॒ यदि॒ वर्षे॒त्-ताव॑त्ये॒व हो॑त॒व्यं॑-यँदि॒ न वर्षे॒च्छ्वो भू॒ते ह॒विर्निर्व॑पेदहोरा॒त्रे वै मि॒त्रावरु॑णावहोरा॒त्राभ्या॒-ङ्खलु॒ वै प॒र्जन्यो॑ वर्षति॒ नक्तं॑-वाँ॒ हि दिवा॑ वा॒ वर्ष॑ति मि॒त्रावरु॑णावे॒व स्वेन॑ भाग॒धेये॒नोप॑ धावति॒ तावे॒वास्मा॑ [तावे॒वास्मै᳚, अ॒हो॒रा॒त्राभ्यां᳚-] 27

अहोरा॒त्राभ्या᳚-म्प॒र्जन्यं॑ ँवर्षयतो॒-ऽग्नये॑ धाम॒च्छदे॑ पुरो॒डाश॑म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर्व॑पेन्मारु॒तग्ं स॒प्तक॑पालग्ं सौ॒र्यमेक॑कपालम॒ग्निर्वा इ॒तो वृष्टि॒मुदी॑रयति म॒रुतः॑ सृ॒ष्टा-न्न॑यन्ति य॒दा खलु॒ वा अ॒सावा॑दि॒त्यो न्यं॑-र॒श्मिभिः॑ पर्या॒वर्त॒ते-ऽथ॑वर्षतिधाम॒च्छदि॑व॒ खलु॒ वै भू॒त्वा व॑र्षत्ये॒ता वै दे॒वता॒ वृष्ट्या॑ ईशते॒ ता ए॒व स्वेन॑ भाग॒धेये॒नोप॑ धावति॒ ता [भाग॒धेये॒नोप॑ धावति॒ ताः, ए॒वास्मै॑] 28

ए॒वास्मै॑ प॒र्जन्यं॑-वँर्षयन्त्यु॒ता व॑र्षिष्य॒न् वर्ष॑त्ये॒व सृ॒जा वृ॒ष्टि-न्दि॒व आ-ऽद्भि-स्स॑मु॒द्र-म्पृ॒णेत्या॑हे॒माश्चै॒वा-मूश्चा॒प-स्सम॑र्धय॒त्यथो॑ आ॒भिरे॒वा-मूरच्छै᳚त्य॒ब्जा अ॑सि प्रथम॒जा बल॑मसि समु॒द्रिय॒मित्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैत-दुन्न॑-म्भय पृथि॒वीमिति॑ वर्षा॒ह्वा-ञ्जु॑होत्ये॒षा वा ओष॑धीनां-वृँष्टि॒वनि॒स्तयै॒व वृष्टि॒मा च्या॑वयति॒ ये दे॒वा दि॒विभा॑गा॒ इति॑ कृष्णाजि॒नमव॑ धूनोती॒म ए॒वास्मै॑ लो॒काः प्री॒ता अ॒भीष्टा॑ भवन्ति ॥ 29 ॥

(अ॒स्मै॒ - धा॒व॒ति॒ ता - वा - एक॑विग्ंशतिश्च ) (अ. 10)

सर्वा॑णि॒ छन्दाग्॑स्ये॒तस्या॒-मिष्ट्या॑-म॒नूच्या॒नीत्या॑हु-स्त्रि॒ष्टुभो॒ वा ए॒तद्वी॒र्यं॑-यँ-त्क॒कुदु॒ष्णिहा॒ जग॑त्यै॒ यदु॑ष्णिह-क॒कुभा॑व॒न्वाह॒ तेनै॒व सर्वा॑णि॒ छन्दा॒ग्॒स्यव॑ रुन्धे गाय॒त्री वा ए॒षा यदु॒ष्णिहा॒ यानि॑ च॒त्वार्यद्ध्य॒क्षरा॑णि॒ चतु॑ष्पाद ए॒व ते प॒शवो॒यथा॑ पुरो॒डाशे॑ पुरो॒डाशो-ऽद्ध्ये॒वमे॒व त-द्यद्-ऋ॒च्यद्ध्य॒क्षरा॑णि॒ यज्जग॑त्या [यज्जग॑त्या, प॒रि॒द॒द्ध्यादन्तं॑-] 30

परिद॒द्ध्यादन्तं॑-यँ॒ज्ञ-ङ्ग॑मये-त्त्रि॒ष्टुभा॒ परि॑ दधातीन्द्रि॒यं-वैँ वी॒र्य॑-न्त्रि॒ष्टुगि॑न्द्रि॒य ए॒व वी॒र्ये॑ य॒ज्ञ-म्प्रति॑ष्ठापयति॒ नान्त॑-ङ्गमय॒त्यग्ने॒ त्री ते॒ वाजि॑ना॒ त्री ष॒धस्थेति॒ त्रिव॑त्या॒ परि॑ दधाति सरूप॒त्वाय॒ सर्वो॒ वा ए॒ष य॒ज्ञो य-त्त्रै॑धात॒वीय॒-ङ्कामा॑य-कामाय॒ प्रयु॑ज्यते॒ सर्वे᳚भ्यो॒ हि कामे᳚भ्यो य॒ज्ञः प्र॑यु॒ज्यते᳚ त्रैधात॒वीये॑न यजेताभि॒चर॒न्-थ्सर्वो॒ वा [सर्वो॒ वै, ए॒ष] 31

ए॒ष य॒ज्ञो य-त्त्रै॑धात॒वीय॒ग्ं॒ सर्वे॑णै॒वैनं॑-यँ॒ज्ञेना॒भि च॑रति स्तृणु॒त ए॒वैन॑मे॒तयै॒व य॑जेताभिच॒र्यमा॑ण॒-स्सर्वो॒ वा ए॒ष य॒ज्ञो य-त्त्रै॑धात॒वीय॒ग्ं॒ सर्वे॑णै॒व य॒ज्ञेन॑ यजते॒ नैन॑मभि॒चर᳚न्-थ्स्तृणुत ए॒तयै॒व य॑जेत स॒हस्रे॑ण य॒क्ष्यमा॑णः॒ प्रजा॑तमे॒वैन॑-द्ददात्ये॒तयै॒व य॑जेत स॒हस्रे॑णेजा॒नो-ऽन्तं॒-वाँ ए॒ष प॑शू॒ना-ङ्ग॑च्छति॒ [-ग॑च्छति, य-स्स॒हस्रे॑ण॒] 32

य-स्स॒हस्रे॑ण॒ यज॑ते प्र॒जाप॑तिः॒ खलु॒ वै प॒शून॑सृजत॒ ताग्स्त्रै॑धात॒ वीये॑-नै॒वासृ॑जत॒ य ए॒वं-विँ॒द्वाग् स्त्रै॑धात॒वीये॑नप॒शुका॑मो॒ यज॑ते॒ यस्मा॑दे॒व योनेः᳚ प्र॒जाप॑तिः प॒शूनसृ॑जत॒ तस्मा॑दे॒वैना᳚न्-थ्सृजत॒ उपै॑न॒मुत्त॑रग्ं स॒हस्र॑-न्नमति दे॒वता᳚भ्यो॒ वा ए॒ष आ वृ॑श्च्यते॒ यो य॒क्ष्य इत्यु॒क्त्वा न यज॑ते त्रैधात॒वीये॑न यजेत॒ सर्वो॒ वा ए॒ष य॒ज्ञो [य॒ज्ञः, य-त्त्रै॑धात॒वीय॒ग्ं॒] 33

य-त्त्रै॑धात॒वीय॒ग्ं॒ सर्वे॑णै॒व य॒ज्ञेन॑ यजते॒ न दे॒वता᳚भ्य॒ आ वृ॑श्च्यते॒ द्वाद॑शकपालः पुरो॒डाशो॑ भवति॒ ते त्रय॒श्चतु॑ष्कपाला-स्त्रिष्षमृद्ध॒त्वाय॒ त्रयः॑ पुरो॒डाशा॑ भवन्ति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒षां-लोँ॒काना॒माप्त्या॒ उत्त॑र-उत्तरो॒ ज्याया᳚-न्भवत्ये॒वमि॑व॒ हीमे लो॒का य॑व॒मयो॒ मद्ध्य॑ ए॒तद्वा अ॒न्तरि॑क्षस्य रू॒पग्ं समृ॑द्ध्यै॒ सर्वे॑षामभिग॒मय॒न्नव॑ द्य॒त्यछ॑बण्ट्कार॒ग्ं॒ हिर॑ण्य-न्ददाति॒ तेज॑ ए॒वा- [ए॒व, अव॑ रुन्धे] 34

-ऽव॑ रुन्धे ता॒र्प्य-न्द॑दाति प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे धे॒नु-न्द॑दात्या॒शिष॑ ए॒वाव॑ रुन्धे॒ साम्नो॒ वा ए॒ष वर्णो॒ यद्धिर॑ण्यं॒-यँजु॑षा-न्ता॒र्प्यमु॑क्थाम॒दाना᳚-न्धे॒नुरे॒ताने॒व सर्वा॒न्॒. वर्णा॒नव॑ रुन्धे ॥ 35 ॥

(जग॑त्या - ऽभि॒चर॒न्-थ्सर्वो॒ वै - ग॑च्छति - य॒ज्ञ - स्तेज॑ ए॒व - त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 11)

त्वष्टा॑ ह॒तपु॑त्रो॒ वीन्द्र॒ग्ं॒ सोम॒मा-ऽह॑र॒-त्तस्मि॒न्निन्द्र॑ उपह॒वमै᳚च्छत॒ त-न्नोपा᳚ह्वयत पु॒त्र-म्मे॑-ऽवधी॒रिति॒ स य॑ज्ञवेश॒स-ङ्कृ॒त्वा प्रा॒सहा॒ सोम॑मपिब॒-त्तस्य॒ यद॒त्यशि॑ष्यत॒ त-त्त्वष्टा॑-ऽऽहव॒नीय॒मुप॒ प्राव॑र्तय॒-थ्स्वाहेन्द्र॑शत्रुर्वर्ध॒स्वेति॒ स याव॑दू॒र्ध्वः प॑रा॒विद्ध्य॑ति॒ ताव॑ति स्व॒यमे॒व व्य॑रमत॒ यदि॑ वा॒ ताव॑-त्प्रव॒ण- [ताव॑-त्प्रव॒णम्, आसी॒द्यदि॑] 36

-मासी॒द्यदि॑ वा॒ ताव॒दद्ध्य॒ग्नेरासी॒-थ्स स॒म्भव॑न्न॒ग्नीषोमा॑व॒भि सम॑भव॒-थ्स इ॑षुमा॒त्रमि॑षुमात्रं॒-विँष्व॑ङ्ङवर्धत॒ स इ॒मां-लोँ॒कान॑वृणो॒द्य-दि॒मां-लोँ॒कानवृ॑णो॒-त्त-द्वृ॒त्रस्य॑ वृत्र॒त्व-न्तस्मा॒दिन्द्रो॑-ऽबिभे॒दपि॒ त्वष्टा॒ तस्मै॒ त्वष्टा॒ वज्र॑मसिञ्च॒-त्तपो॒ वै स वज्र॑ आसी॒-त्तमुद्य॑न्तु॒-न्नाश॑क्नो॒दथ॒ वै तर्हि॒ विष्णु॑- [विष्णुः॑, अ॒न्या] 37

-र॒न्या दे॒वता॑ ऽऽसी॒-थ्सो᳚-ऽब्रवी॒-द्विष्ण॒वेही॒दमा ह॑रिष्यावो॒ येना॒यमि॒दमिति॒स विष्णु॑स्त्रे॒धा-ऽऽत्मानं॒-विँन्य॑धत्त पृथि॒व्या-न्तृती॑यम॒न्तरि॑क्षे॒ तृती॑य-न्दि॒वि तृती॑य-मभिपर्याव॒र्ता-द्ध्यबि॑भे॒द्यत्-पृ॑थि॒व्या-न्तृती॑य॒मासी॒-त्तेनेन्द्रो॒ वज्र॒मुद॑यच्छ॒-द्विष्ण्व॑नुस्थित॒-स्सो᳚-ऽब्रवी॒न्मा मे॒ प्र हा॒रस्ति॒ वा इ॒द- [वा इ॒दम्, मयि॑ वी॒र्य॑-न्त-त्ते॒] 38

-म्मयि॑ वी॒र्य॑-न्त-त्ते॒ प्रदा᳚स्या॒मीति॒ तद॑स्मै॒ प्राय॑च्छ॒-त्त-त्प्रत्य॑गृह्णा॒दधा॒ मेति॒ त-द्विष्ण॒वे-ऽति॒ प्राय॑च्छ॒-त्त-द्विष्णुः॒ प्रत्य॑गृह्णा-द॒स्मास्विन्द्र॑ इन्द्रि॒य-न्द॑धा॒त्विति॒ यद॒न्तरि॑क्षे॒ तृती॑य॒मासी॒-त्तेनेन्द्रो॒ वज्र॒मुद॑यच्छ॒-द्विष्ण्व॑नुस्थित॒-स्सो᳚-ऽब्रवी॒न्मा मे॒ प्रहा॒रस्ति॒ वा इ॒द- [वा इ॒दम्, मयि॑ वी॒र्य॑-न्त-त्ते॒] 39

-म्मयि॑ वी॒र्य॑-न्त-त्ते॒ प्र दा᳚स्या॒मीति॒ तद॑स्मै॒ प्राय॑च्छ॒-त्त-त्प्रत्य॑गृह्णा॒-द्द्विर्मा॑-ऽधा॒ इति॒ त-द्विष्ण॒वे-ऽति॒ प्राय॑च्छ॒-त्त-द्विष्णुः॒ प्रत्य॑गृह्णाद॒स्मास्विन्द्र॑ इन्द्रि॒य-न्द॑धा॒त्विति॒ यद्दि॒वि तृती॑य॒मासी॒-त्तेनेन्द्रो॒ वज्र॒मुद॑यच्छ॒-द्विष्ण्व॑नुस्थित॒-स्सो᳚-ऽब्रवी॒न्मा मे॒ प्रहा॒र्येना॒ह- [प्रहा॒र्येना॒हम्, इ॒दमस्मि॒ त-त्ते॒] 40

-मि॒दमस्मि॒ त-त्ते॒ प्रदा᳚स्या॒मीति॒ त्वी(3) इत्य॑ब्रवी-थ्स॒न्धा-न्तु सन्द॑धावहै॒ त्वामे॒व प्रवि॑शा॒नीति॒ यन्मा-म्प्र॑वि॒शेः कि-म्मा॑ भुञ्ज्या॒ इत्य॑ब्रवी॒-त्त्वामे॒वेन्धी॑य॒ तव॒ भोगा॑य॒ त्वा-म्प्रवि॑शेय॒मित्य॑ब्रवी॒-त्तं-वृँ॒त्रः प्रावि॑शदु॒दरं॒-वैँ वृ॒त्रः, क्षु-त्खलु॒ वै म॑नु॒ष्य॑स्य॒ भ्रातृ॑व्यो॒ य [भ्रातृ॑व्यो॒ यः, ए॒वं-वेँद॒ हन्ति॒] 41

ए॒वं-वेँद॒ हन्ति॒ क्षुध॒-म्भ्रातृ॑व्य॒-न्तद॑स्मै॒ प्राय॑च्छ॒त्त-त्प्रत्य॑गृह्णा॒त्- त्रिर्मा॑-ऽधा॒ इति॒ त-द्विष्ण॒वे-ऽति॒ प्राय॑च्छ॒-त्त-द्विष्णुः॒ प्रत्य॑गृह्णाद॒स्मास्विन्द्र॑ इन्द्रि॒य-न्द॑धा॒त्विति॒ यत्त्रिः प्राय॑च्छ॒-त्त्रिः प्र॒त्यगृ॑ह्णा॒-त्त-त्त्रि॒धातो᳚स्त्रिधातु॒त्वं-यँ-द्विष्णु॑र॒न्वति॑ष्ठत॒ विष्ण॒वे-ऽति॒ प्राय॑च्छ॒-त्तस्मा॑दैन्द्रावैष्ण॒वग्ं ह॒विर्भ॑वति॒ यद्वा इ॒द-ङ्किञ्च॒ तद॑स्मै॒ त-त्प्राय॑च्छ॒-दृच॒-स्सामा॑नि॒ यजूग्ं॑षि स॒हस्रं॒-वाँ अ॑स्मै॒ त-त्प्राय॑च्छ॒-त्तस्मा᳚-थ्स॒हस्र॑दक्षिणम् ॥ 42 ॥

(प्र॒व॒णं - ँविष्णु॒- र्वा इ॒द- मि॒द - म॒हं - ँयो - भ॑व॒ - त्येक॑ विग्ंशतिश्च) (अ. 12)

दे॒वा वै रा॑ज॒न्या᳚-ज्जाय॑माना-दबिभयु॒-स्तम॒न्तरे॒व सन्त॒-न्दाम्ना ऽपौ᳚म्भ॒न्-थ्स वा ए॒षो-ऽपो᳚ब्धो जायते॒ य-द्रा॑ज॒न्यो॑ यद्वा ए॒षो-ऽन॑पोब्धो॒ जाये॑त वृ॒त्रा-न्घ्नग्ग् श्च॑रे॒द्य-ङ्का॒मये॑त राज॒न्य॑मन॑पोब्धो जायेत वृ॒त्रा-न्घ्नग्ग् श्च॑रे॒दिति॒ तस्मा॑ ए॒तमै᳚न्द्रा बार्हस्प॒त्य-ञ्च॒रु-न्निर्व॑पेदै॒न्द्रो वै रा॑ज॒न्यो᳚ ब्रह्म॒ बृह॒स्पति॒ र्ब्रह्म॑णै॒वैन॒-न्दाम्नो॒-ऽपोम्भ॑ना-न्मुञ्चति हिर॒ण्मय॒-न्दाम॒ दक्षि॑णा सा॒क्षादे॒वैन॒-न्दाम्नो॒-ऽपोम्भ॑ना-न्मुञ्चति ॥ 43 ॥

(ए॒नं॒ - द्वाद॑श च) (अ. 13)

नवो॑नवो भवति॒ जाय॑मा॒नो-ऽह्ना᳚-ङ्के॒तुरु॒षसा॑ मे॒त्यग्रे᳚ । भा॒ग-न्दे॒वेभ्यो॒ विद॑धात्या॒य-न्प्रच॒न्द्रमा᳚स्तिरति दी॒र्घमायुः॑ ॥ यमा॑दि॒त्या अ॒ग्ं॒शुमा᳚प्या॒यय॑न्ति॒ यमक्षि॑त॒-मक्षि॑तयः॒ पिब॑न्ति । तेन॑ नो॒ राजा॒ वरु॑णो॒ बृह॒स्पति॒रा प्या॑ययन्तु॒ भुव॑नस्य गो॒पाः ॥प्राच्या᳚-न्दि॒शि त्वमि॑न्द्रासि॒ राजो॒तोदी᳚च्यां-वृँत्रहन् वृत्र॒हा-ऽसि॑ । यत्र॒ यन्ति॑ स्रो॒त्यास्त- [यन्ति॑ स्रो॒त्यास्तत्, जि॒त-न्ते॑] 44

-ज्जि॒त-न्ते॑ दक्षिण॒तो वृ॑ष॒भ ए॑धि॒ हव्यः॑ ॥ इन्द्रो॑ जयाति॒ न परा॑ जयाता अधिरा॒जो राज॑सु राजयाति । विश्वा॒ हि भू॒याः पृत॑ना अभि॒ष्टीरु॑प॒सद्यो॑ नम॒स्यो॑ यथा-ऽस॑त् ॥ अ॒स्येदे॒व प्ररि॑रिचे महि॒त्व-न्दि॒वः पृ॑थि॒व्याः पर्य॒न्तरि॑क्षात् । स्व॒राडिन्द्रो॒ दम॒ आ वि॒श्वगू᳚र्त-स्स्व॒रिरम॑त्रो ववक्षे॒ रणा॑य ॥ अ॒भि त्वा॑ शूर नोनु॒मो-ऽदु॑ग्धा इव धे॒नवः॑ । ईशा॑न- [ईशा॑नम्, अ॒स्य] 45

-म॒स्य जग॑त-स्सुव॒र्दृश॒मीशा॑नमिन्द्र त॒स्थुषः॑ ॥ त्वामिद्धि हवा॑महे सा॒ता वाज॑स्य का॒रवः॑ । त्वां-वृँ॒त्रेष्वि॑न्द्र॒ सत्प॑ति॒-न्नर॒स्त्वा-ङ्काष्ठा॒स्वर्व॑तः ॥ यद्द्याव॑इन्द्रतेश॒तग्ं श॒त-म्भूमी॑रु॒त स्युः । न त्वा॑ वज्रिन्-थ्स॒हस्र॒ग्ं॒ सूर्या॒ अनु॒ न जा॒तम॑ष्ट॒ रोद॑सी ॥ पिबा॒ सोम॑मिन्द्र॒ मन्द॑तु त्वा॒ यन्ते॑ सु॒षाव॑ हर्य॒श्वाद्रिः॑ । 46

सो॒तुर्बा॒हुभ्या॒ग्ं॒ सुय॑तो॒ नार्वा᳚ ॥ रे॒वती᳚र्न-स्सध॒माद॒ इन्द्रे॑ सन्तु तु॒विवा॑जाः । क्षु॒मन्तो॒ याभि॒र्मदे॑म ॥ उद॑ग्ने॒ शुच॑य॒स्तव॒ , वि ज्योति॒षो,दु॒ त्य-ञ्जा॒तवे॑दसग्ंस॒प्त त्वा॑ ह॒रितो॒ रथे॒ वह॑न्ति देव सूर्य । शो॒चिष्के॑शं-विँचक्षण ॥ चि॒त्र-न्दे॒वाना॒मुद॑गा॒दनी॑क॒-ञ्चक्षु॑र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒-ऽग्नेः । आ-ऽप्रा॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्ष॒ग्ं॒ सूर्य॑ आ॒त्मा जग॑तस्त॒स्थुष॑- [जग॑तस्त॒स्थुषः॑, च ।] 47

-श्च ॥ विश्वे॑ दे॒वा ऋ॑ता॒वृध॑ ऋ॒तुभि॑र्-हवन॒श्रुतः॑ । जु॒षन्तां॒-युँज्य॒-म्पयः॑ ॥ विश्वे॑ देवा-श्शृणु॒तेमग्ं हव॑-म्मे॒ ये अ॒न्तरि॑क्षे॒ य उप॒ द्यवि॒ष्ठ । ये अ॑ग्निजि॒ह्वा उ॒त वा॒ यज॑त्रा आ॒सद्या॒स्मि-न्ब॒र्॒हिषि॑ मादयद्ध्वम् ॥ 48 ॥

(त - दीशा॑न॒ - मद्रि॑ - स्त॒स्थुष॑ - स्त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 14)

(दे॒वा म॑नु॒ष्या॑ - देवसु॒रा अ॑ब्रुवन् - देवासु॒रास्तेषा᳚-ङ्गाय॒त्री - प्र॒जाप॑ति॒स्ता यत्रा-ऽ - ग्ने॒ गोभिः॑ - चि॒त्रया॑ - मारु॒तं - देवा॑ वसव्या॒ अग्ने॑ - मारु॒तमिति॒ - देवा॑ वसव्या॒ देवा᳚-श्शर्मण्याः॒ - सर्वा॑णि॒ - त्वष्टा॑ ह॒तपु॑त्रो - दे॒वा वै रा॑ज॒न्या᳚न् - नवो॑नव॒ - श्चतु॑र्दश )

(दे॒वा म॑नु॒ष्याः᳚ - प्र॒जा-म्प॒शुन् - देवा॑ वसव्याः - परिद॒ध्यदि॒द- मस्म्य॒ - ष्टा च॑त्वारिग्ंशत् )

(दे॒वा म॑नु॒ष्या॑, मादयध्वं)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-न्द्वितीयकाण्डे चतुर्थः प्रश्न-स्समाप्तः ॥