(కాత్యాయన సూత్రానుసారమ్)
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హరిః ఓమ్ ॥
॥ గురు ప్రార్థన ॥
ఓం-వఁన్దే-ఽహ-మ్మఙ్గలాత్మాన-మ్భాస్వన్తంవేఁదవిగ్రహమ్ ।
యాజ్ఞవల్క్య-మ్మునిశ్రేష్ఠ-ఞ్జిష్ణుం హరిహర ప్రభుమ్ ॥
జితేన్ద్రియ-ఞ్జితక్రోధం సదాధ్యానపరాయణమ్ ।
ఆనన్దనిలయం-వఁన్దే యోగానన్ద మునీశ్వరమ్ ॥
ఏవ-న్ద్వాదశ నామాని త్రిసన్ధ్యా యః పఠేన్నరః ।
యోగీశ్వర ప్రసాదేన విద్యావా-న్ధనవా-న్భవేత్ ॥
ఓం శ్రీ యాజ్ఞవల్క్య గురుభ్యో నమః ।
కణ్వకాత్యాయనాది మహర్షిభ్యో నమః ॥
గురుర్బ్రహ్మ గురుర్విష్ణుః గురుర్దేవో మహేశ్వరః ।
గురుస్సాక్షా-త్పరబ్రహ్మ తస్మై శ్రీ గురవే నమః ॥
గురవే సర్వలోకానా-మ్భిషజే భవరోగిణామ్ ।
నిధయే సర్వవిద్యానా-న్దక్షిణామూర్తయే నమః ॥
————–
॥ మానస స్నానమ్ ॥
అపవిత్రః పవిత్రో వా సర్వావస్థా-ఙ్గతో-ఽపి వా ।
యస్స్మరేత్పుణ్డరీకాక్షం స బాహ్యాభ్యన్తరశ్శుచిః ॥
పుణ్డరీకాక్ష పుణ్డరీకాక్ష పుణ్డరీకాక్షాయ నమః ॥
గోవిన్దేతి సదాస్నాన-ఙ్గోవిన్దేతి సదా జపః ।
గోవిన్దేతి సదా ధ్యానం సదా గోవిన్ద కీర్తనమ్ ॥
॥ ఆచమనమ్ ॥
1. ఓ-ఙ్కేశవాయ స్వాహా
2. ఓ-న్నారాయణాయ స్వాహా
3. ఓ-మ్మాధవాయ స్వాహా
4. ఓ-ఙ్గోవిన్దాయ నమః
5. ఓం-విఁష్ణవే నమః
6. ఓ-మ్మధుసూదనాయ నమః
7. ఓ-న్త్రివిక్రమాయ నమః
8. ఓం-వాఁమనాయ నమః
9. ఓం శ్రీధరాయ నమః
10. ఓం హృషీకేశాయ నమః
11. ఓ-మ్పద్మనాభాయ నమః
12. ఓ-న్దామోదరాయ నమః
13. ఓం సఙ్కర్షణాయ నమః
14. ఓం-వాఁసుదేవాయ నమః
15. ఓ-మ్ప్రద్యుమ్నాయ నమః
16. ఓం అనిరుద్ధాయ నమః
17. ఓ-మ్పురుషోత్తమాయ నమః
18. ఓం అథోక్షజాయ నమః
19. ఓ-న్నారసింహాయ నమః
20. ఓం అచ్యుతాయ నమః
21. ఓ-ఞ్జనార్దనాయ నమః
22. ఓం ఉపేన్ద్రాయ నమః
23. ఓం హరయే నమః
24. ఓం శ్రీ కృష్ణాయ నమః
॥ భూమి ప్రార్థన ॥
పృథివీత్యస్య, మేరుపృష్ఠ ఋషిః, కూర్మో దేవతా, సుతల-ఞ్ఛన్దః, ఆసనే వినియోగః ।
ఓ-మ్పృథ్వీ త్వయా ధృతా లోకా దేవి త్వం-విఁష్ణునా ధృతా ।
త్వ-ఞ్చ ధారయ మా-న్దేవి పవిత్ర-ఙ్కురు చాసనమ్ ।
॥ ప్రాణాయామమ్ ॥
ప్రణవస్య పరబ్రహ్మ ఋషిః, పరమాత్మా దేవతా, దైవీ గాయత్రీ ఛన్దః ।
సప్తానాం-వ్యాఁహృతీనా-మ్ప్రజాపతి ఋషిః, అగ్ని-వాయు-సూర్య-బృహస్పతి-వరుణేన్ద్ర-విశ్వేదేవా దేవతాః, గాయత్ర్యుష్ణిక్ అనుష్టుప్ బృహతీ పఙ్క్తిః, త్రిష్టుబ్జగత్యశ్ఛన్దాంసి ।
తత్సవితురిత్యస్య విశ్వామిత్ర ఋషిః, సవితా దేవతా, గాయత్రీ ఛన్దః ।
శిరోమన్త్రస్య ప్రజాపతి ఋషిః, బ్రహ్మ-అగ్ని-వాయు-సూర్యా దేవతాః, యజుశ్ఛన్దః ।
ప్రాణాయామే వినియోగః ।
ఓ-మ్భూః । ఓ-మ్భువః॑ । ఓగ్ం సువః॑ । ఓ-మ్మహః॑ । ఓ-ఞ్జనః॑ । ఓ-న్తపః॑ । ఓగ్ం సత్యమ్ ।
ఓ-న్తత్స॑వి॒తుర్వరే॑ణ్య॒-మ్భర్గో॑ దే॒వస్య॑ ధీమహి । ధియో॒ యో నః॑ ప్రచో॒దయా॑త్ ॥
ఓం ఆపో॒ జ్యోతీ॒ రసో॒మృత॒-మ్బ్రహ్మ॒ భూర్భువ॒స్స్వ॒రోమ్ ।
॥ సఙ్కల్పమ్ ॥
మమ ఉపాత్త సమస్త దురితక్షయ ద్వారా శ్రీపరమేశ్వరముద్దిశ్య శ్రీపరమేశ్వర ప్రీత్యర్థం శుభే శోభనే ముహూర్తే శ్రీ మహావిష్ణోరాజ్ఞయా ప్రవర్తమానస్య అద్య బ్రహ్మణః ద్వితీయ పరార్థే శ్వేతవరాహ కల్పే వైవస్వత మన్వన్తరే కలియుగే ప్రథమపాదే జమ్బూద్వీపే భారతవర్షే భరతఖణ్డే మేరోర్దక్షిణ దిగ్భాగే శ్రీశైలస్య …… ప్రదేశే ……, …… నద్యోః మధ్య ప్రదేశే మఙ్గల గృహే అస్మిన్ వర్తమన వ్యావహరిక చాన్ద్రమానేన స్వస్తి శ్రీ …….. (1) నామ సంవఁత్సరే …… అయనే(2) …… ఋతౌ (3) …… మాసే(4) …… పక్షే (5) …… తిథౌ (6) …… వాసరే (7) …… నక్షత్రే (8) …… యోగే (9) …… కరణ (10) ఏవ-ఙ్గుణ విశేషణ విశిష్టాయాం శుభతిథౌ శ్రీమాన్ …… గోత్రః …… నామధేయః (శ్రీమతః …… గోత్రస్య …… నామధేయస్య మమ ధర్మపత్నీ సమేతస్య) శ్రీ పరమేశ్వర ప్రీత్యర్థ-మ్మమ శ్రౌత స్మార్త నిత్య కర్మానుష్ఠాన యోగ్యతా ఫలసిద్ధ్యర్థ-మ్ప్రాతః/మాధ్యాహ్నిక/సాయం సన్ధ్యాం ఉపాసిష్యే ॥
॥ మార్జనము ॥
గఙ్గే చ యమునే కృష్ణే గోదావరీ సరస్వతీ ।
నర్మదే సిన్ధు కావేరీ జలే-ఽస్మిన్ సన్నిధి-ఙ్కురు ॥
ఆపోహిష్ఠేతి తిసృణామ్, సిన్ధుద్వీప ఋషిః, ఆపో దేవతా, గాయత్రీ ఛన్దః, మార్జనే వినియోగః ।
ఓం ఆపో॒ హిష్ఠా మ॑యో॒భువః॑ । (పాదముల పై)
ఓ-న్తా న॑ ఊ॒ర్జే ద॑ధాతన । (శిరస్సు పై)
ఓ-మ్మ॒హేరణా॑య॒ చక్ష॑సే । (హృదయము పై)
ఓం-యోఁ వ॑శ్శి॒వత॑మో॒ రసః॑ । (శిరస్సు పై)
ఓ-న్తస్య॑ భాజయతే॒ హ నః॑ । (హృదయము పై)
ఓం ఉ॒శ॒తీరి॑వ మా॒త॑రః । (పాదముల పై)
ఓ-న్తస్మా॒ అర॑ఙ్గమామవః । (హృదయము పై)
ఓం-యఁస్య॒ క్షయా॑య॒ జిన్వ॑థ । (పాదముల పై)
ఓం ఆపో॑ జ॒నయ॑థా చ నః । (శిరస్సు పై)
॥ మన్త్రాచమనమ్ ॥
(ప్రాతః కాలే)
సూర్యశ్చేతి మన్త్రస్య, ఉపనిషద్యాజ్ఞవల్క్య ఋషిః, సూర్యో దేవతా, అనుష్టు-ప్ఛన్దః, ఉదక ప్రాశనే వినియోగః ।
ఓం సూర్యశ్చ మా మన్యుశ్చ మన్యుపతయశ్చ మన్యు॑కృతే॒భ్యః ।
పాపేభ్యో॑ రక్ష॒న్తామ్ । యద్రాత్ర్యా పాప॑మకా॒ర్షమ్ ।
మనసా వాచా॑ హస్తా॒భ్యామ్ । పద్భ్యాముదరే॑ణ శి॒శ్నా ।
రాత్రి॒స్తద॑వలు॒మ్పతు । యత్కిఞ్చ॑ దురి॒త-మ్మయి॑ ।
ఇ॒దమ॒హ-మ్మామమృత॑యో॒నౌ ।
సూర్యే జ్యోతిషి జుహో॑మి స్వా॒హా ।
(మధ్యాహ్న కాలే)
ఆపః పునన్త్వితి మన్త్రస్య, నారాయణ ఋషిః, ఆపో దేవతా, గాయత్రీ ఛన్దః, ఉదక ప్రాశనే వినియోగః ।
ఆపః॑ పునన్తు పృథి॒వీ-మ్పృథి॒వీ పూ॒తా పు॑నాతు॒ మామ్ ।
పు॒నన్తు॒ బ్రహ్మ॑ణ॒స్పతి॒ర్బ్రహ్మ॑పూ॒తా పు॑నాతు మామ్ ॥
యదుచ్ఛి॑ష్టమభో᳚జ్య॒-ఞ్చ యద్వా॑ దు॒శ్చరి॑త॒-మ్మమ॑ ।
సర్వ॑-మ్పునన్తు॒ మామాపో॑-ఽస॒తా-ఞ్చ॑ ప్రతి॒గ్రహ॒గ్ం స్వాహా᳚ ॥
(సాయ-ఙ్కాలే)
అగ్నిశ్చేతి మన్త్రస్య, యాజ్ఞవల్క్య ఉపనిషదృషిః, అగ్నిర్దేవతా, అనుష్టు-ప్ఛన్దః, ఉదక ప్రాశనే వినియోగః ।
అగ్నిశ్చ మా మన్యుశ్చ మన్యుపతయశ్చ మన్యు॑కృతే॒భ్యః ।
పాపేభ్యో॑ రక్ష॒న్తామ్ । యదహ్నా పాప॑మకా॒ర్షమ్ ।
మనసా వాచా॑ హస్తా॒భ్యామ్ । పద్భ్యాముదరే॑ణ శి॒శ్నా ।
అహ॒స్తద॑వలు॒మ్పతు । యత్కిఞ్చ॑ దురి॒త-మ్మయి॑ ।
ఇ॒దమ॒హ-మ్మామమృత॑యో॒నౌ । సత్యే జ్యోతిషి జుహో॑మి స్వా॒హా ।
॥ పునర్మార్జనమ్ ॥
ఆచమ్య (చే.) ॥
ఓ-మ్భూర్భువ॒స్స్వః॑ ।
తత్స॑వి॒తుర్వరే॑ణ్య॒-మ్భర్గో॑ దే॒వస్య॑ ధీమహి ।
ధియో॒ యో నః॑ ప్రచో॒దయా॑త్ ॥
ఆపో॒ హిష్ఠా మ॑యో॒భువ॒స్తా న॑ ఊ॒ర్జే ద॑ధాతన ।
మ॒హేరణా॑య॒ చక్ష॑సే ।
యో వ॑శ్శి॒వత॑మో రస॒స్తస్య॑ భాజయతే॒ హ నః॑ ।
ఉ॒శ॒తీరి॑వ మా॒త॑రః ।
తస్మా॒ అర॑ఙ్గమామవో॒ యస్య॒ క్షయా॑య॒ జిన్వ॑థ ।
ఆపో॑ జ॒నయ॑థా చ నః ।
॥ అఘమర్షణమ్ ॥
ద్రుపదా దివేత్యస్య మన్త్రస్య, కోకిల రాజపుత్ర ఋషిః, ఆపో దేవతా, అనుష్టు-ప్ఛన్దః, అఘమర్షణే వినియోగః ।
ఓ-న్ద్రు॒ప॒దా ది॑వ ముఞ్చతు । ద్రు॒ప॒దా ది॒వేన్ము॑ముచా॒నః ।
స్వి॒న్న-స్స్నా॒త్వీ మలా॑దివ । పూ॒త-మ్ప॒విత్రే॑ణే॒వాజ్య᳚మ్ ।
ఆపః॑ శున్ధన్తు॒ మైన॑సః । (తై.బ్రా.2.6.6.4)
శత్రుక్షయార్థ మార్జనమ్ ॥
సుమిత్రాన ఇత్యస్య మన్త్రస్య, ప్రజాపతి ఋషిః, ఆపో దేవతా, అనుష్టు-ప్ఛన్దః, శత్రుక్షయార్థే వినియోగః ।
ఓం సు॒మి॒త్రా న॒ ఆప॒ ఓష॑ధయ-స్సన్తు । దు॒ర్మి॒త్రాస్తస్మై॑ భుయాసుః ।
యో᳚-ఽస్మాన్ద్వేష్టి॑ । య-ఞ్చ॑ వ॒య-న్ద్వి॒ష్మః । (తై.బ్రా.2.6.6.3)
పాపక్షయార్థ మార్జనమ్ ॥
ఇదమాప ఇత్యస్య మన్త్రస్య, ఉచక్థ్య ఋషిః, ఆపో దేవతా, అనుష్టు-ప్ఛన్దః, దురితక్షయార్థ మార్జనే వినియోగః ।
ఓం ఇ॒దమా॑పః॒ ప్రవ॑హత॒ యత్కి-ఞ్చ॑ దురి॒త-మ్మయి॑ ।
యద్వా॒హమ॑భిదు॒ద్రోహ॒ యద్వా॑ శే॒ప ఉ॒తానృ॑తమ్ ॥
॥ అర్ఘ్యప్రదానము ॥
ఆచమ్య (చే.) ॥
ప్రాణానాయమ్య (చే.) ॥
పూర్వోక్త ఏవ-ఙ్గుణ విశేషణ విశిష్టాయాం శుభతిథౌ (కాలాతిక్రమణదోష నివృత్యర్థ-మ్ప్రాయశ్చిత్తార్ఘ్య పూర్వక) ప్రాతః/మాధ్యాహ్నిక/సాయం సన్ధ్యాఙ్గ అర్ఘ్యప్రదాన-ఙ్కరిష్యే ॥
భూర్భువస్స్వరితి మహావ్యాహృతీనామ్, పరమేష్ఠీ ప్రజాపతి ఋషిః, అగ్ని-వాయు-సూర్యా దేవతాః, గాయత్ర్యుష్ణిక్ అనుష్టుప్ఛన్దాంసి ।
తత్సవితురిత్యస్య, విశ్వామిత్ర ఋషిః, సవితా దేవతా, గాయత్రీ ఛన్దః, అర్ఘ్యప్రదానే వినియోగః ।
ఓ-మ్భూర్భువ॒స్స్వః॑ । ఓ-న్తత్స॑వితు॒ర్వరే॑ణ్య॒మ్ । భర్గో॑ దే॒వస్య॑ ధీ॒మహి । ధియో॒ యో నః॑ ప్రచో॒దయా॑త్ ॥
శ్రీ పద్మినీ ఉషా సౌజ్ఞా ఛాయా సమేత శ్రీ సూర్యనారాయణ పరబ్రహ్మణే నమః । ఇదమర్ఘ్యం సమర్పయామి ।
(ప్రాతః కాలే)
ఉషస్త ఇత్యస్య మన్త్రస్య, గౌతమ ఋషిః, ఉషో దేవతా, ఉష్ణిక్ఛన్దః, ప్రాయశ్చిత్తార్ఘ్య ప్రదానే వినియోగః ।
ఓం ఉష॒స్తచ్చి॒త్రమాభ॑రా॒స్మభ్యం॑-వాఁజనీవతి యేనతో॒క-ఞ్చ॒ తన॑య-ఞ్చ॒ ధామ॑హే ॥
శ్రీ పద్మినీ ఉషా సౌజ్ఞా ఛాయా సమేత శ్రీ సూర్యనారాయణ పరబ్రహ్మణే నమః । ఇదమర్ఘ్యం సమర్పయామి ।
ఓ-మ్భూః । ఓ-మ్భువః॑ । ఓగ్ం సువః॑ । ఓ-న్తత్స॑వితు॒ర్వరే॑ణ్య॒మ్ । భ॒ర్గో॑ దే॒వస్య॑ ధీ॒మహి । ధియో॒ యోనః॑ ప్రచో॒దయా॑త్ ॥ [3]
(మధ్యాహ్న కాలే)
ఆకృష్ణేనేత్యస్య మన్త్రస్య, హిరణ్య స్తూప ఋషిః, సూర్యో దేవతా, త్రిష్టుప్ఛన్దః, ప్రాయశ్చిత్తార్ఘ్య ప్రదానే వినియోగః ॥
ఓం ఆకృ॒ష్ణేన॒ రజ॑సా॒ వర్త॑మానో నివే॒శయ॑న్న॒మృత॒-మ్మర్త్య॑ఞ్చ ।
హి॒ర॒ణ్యయే॑న సవి॒తా రథే॒నా-ఽఽదే॒వో యా॑తి॒భువ॑నాని॒ పశ్యన్॑ ॥
శ్రీ పద్మినీ ఉషా సౌజ్ఞా ఛాయా సమేత శ్రీ సూర్యనారాయణ పరబ్రహ్మణే నమః । ఇదమర్ఘ్యం సమర్పయామి ।
ఓ-మ్భూః । ఓ-మ్భువః॑ । ఓగ్ం సువః॑ । ఓ-న్తత్స॑వితు॒ర్వరే॑ణ్య॒మ్ । భ॒ర్గో॑ దే॒వస్య॑ ధీ॒మహి । ధియో॒ యోనః॑ ప్రచో॒దయా॑త్ ॥ [1]
(సాయ-ఙ్కాలే)
ఆరాత్రీత్యస్య మన్త్రస్య, కశిపా భరద్వాజ దుహితా ఋషిః, రాత్రిర్దేవతా, పథ్భ్యా బృహతీ ఛన్దః, ప్రాయశ్చితార్ఘ్య ప్రదానే వినియోగః ।
ఓం ఆరా॑త్రి॒ పార్థి॑వ॒గ్ం॒ రజః॑ పి॒తుర॑ ప్రాయి॒ ధామ॑భిః । ది॒వ-స్సదా॑గ్గ్సి బృహ॒తీ వితి॑ష్ఠస॒ ఆత్వే॒షం-వఁ॑ర్తతే॒ త॑మః ॥
శ్రీ పద్మినీ ఉషా సౌజ్ఞా ఛాయా సమేత శ్రీ సూర్యనారాయణ పరబ్రహ్మణే నమః । ఇదమర్ఘ్యం సమర్పయామి ।
ఓ-మ్భూః । ఓ-మ్భువః॑ । ఓగ్ం సువః॑ । ఓ-న్తత్స॑వితు॒ర్వరే॑ణ్య॒మ్ । భ॒ర్గో॑ దే॒వస్య॑ ధీ॒మహి । ధియో॒ యోనః॑ ప్రచో॒దయా॑త్ ॥ [3]
॥ భూప్రదక్షిణ ॥
అసావాదిత ఇత్యస్య మన్త్రస్య, బ్రహ్మా ఋషిః, ఆదిత్యో దేవతా, అనుష్టు-ప్ఛన్దః, భూ ప్రదక్షిణే వినియోగ ।
అ॒సావా॑ది॒త్యో బ్ర॒హ్మ ॥
॥ సన్ధ్యా తర్పణమ్ ॥
(ప్రాతః కాలే)
గాయత్ర్యా, వ్యాస ఋషిః, బ్రహ్మా దేవతా, గాయత్రీ ఛన్దః, ప్రాత-స్సన్ధ్యా తర్పణే వినియోగః ।
ఓ-మ్భూః పురుషస్తృప్యతామ్
ఓం ఋగ్వేదస్తృప్యతామ్
ఓ-మ్మణ్డలస్తృప్యతామ్
ఓం హిరణ్యగర్భరూపీ తృప్యతామ్
ఓం ఆత్మా తృప్యతామ్
ఓ-ఙ్గాయత్రీ తృప్యతామ్
ఓం-వేఁదమాతా తృప్యతామ్
ఓం సాఙ్కృతీ తృప్యతామ్
ఓం సన్ధ్యా తృప్యతామ్
ఓ-ఙ్కుమారీ తృప్యతామ్
ఓ-మ్బ్రాహ్మీ తృప్యతామ్
ఓం ఉషస్తృప్యతామ్
ఓ-న్నిర్మృజీ తృప్యతామ్
ఓం సర్వార్థసిద్ధికరీ తృప్యతామ్
ఓం సర్వమన్త్రాధిపతిస్తృప్యతామ్
ఓ-మ్భూర్భవస్స్వః పురుషస్తృప్యతామ్
(మధ్యాహ్న కాలే)
సావిత్ర్యాః, కశ్యప ఋషిః, రుద్రో దేవతా, త్రిష్టు-ప్ఛన్దః, మాధ్యాహ్నిక సన్ధ్యా తర్పణే వినియోగః ।
ఓ-మ్భువః పురుషస్తృప్యతామ్
ఓం-యఁజుర్వేదస్తృప్యతామ్
ఓ-మ్మణ్డలస్తృప్యతామ్
ఓం రుద్రరూపీ తృప్యతామ్
ఓం అనన్తరాత్మా తృప్యతామ్
ఓం సావిత్రీ తృప్యతామ్
ఓం-వేఁదమాతా తృప్యతామ్
ఓం సాఙ్కృతీ తృప్యతామ్
ఓం సన్ధ్యా తృప్యతామ్
ఓం-యుఁవతీ తృప్యతామ్
ఓం రౌద్రీ తృప్యతామ్
ఓం ఉషస్తృప్యతామ్
ఓ-న్నిర్మృజీ తృప్యతామ్
ఓం సర్వర్థసిద్ధికరీ తృప్యతామ్
ఓం సర్వమన్త్రాధిపతిస్తృప్యతామ్
ఓ-మ్భూర్భువస్స్వః పురుషస్తృప్యతామ్
(సాయన్త్ర కాలే)
సరస్వత్యా, వశిష్ఠ ఋషిః, విష్ణుర్దేవతా జగతీ ఛన్దః, సాయం సన్ధ్యా తర్పణే వినియోగః ।
ఓగ్గ్ స్వః పురుషస్తృప్యతామ్
ఓం సామవేదస్తృప్యతామ్
ఓ-మ్మణ్డలస్తృప్యతామ్
ఓం-విఁష్ణురూపీ తృప్యతామ్
ఓ-మ్పరమాత్మా తృప్యతామ్
ఓం సరస్వతీ తృప్యతామ్
ఓం-వేఁదమాతా తృప్యతామ్
ఓం సాఙ్కృతీ తృప్యతామ్
ఓం సన్ధ్యా తృప్యతామ్
ఓం-వృఁద్ధా తృప్యతామ్
ఓం-వైఁష్ణవీ తృప్యతామ్
ఓం ఉషస్తృప్యతామ్
ఓ-న్నిర్మృజీ తృప్యతామ్
ఓం సర్వార్థసిద్ధికరీ తృప్యతామ్
ఓం సర్వమన్త్రాధిపతిస్తృప్యతామ్
ఓ-మ్భూర్భువస్స్వః పురుష స్తృప్యతామ్
॥ సూర్యోపస్థానము ॥
ఉదుత్య మిత్యస్యాః, ప్రస్కణ్వృషిః, సవితా దేవతా, గాయత్రీ ఛన్దః ।
చిత్ర-న్దేవానామిత్యస్యాః, కుత్స ఋషిః, సూర్యో దేవతా, త్రిష్టుప్ఛన్దః, సూర్యోపస్థానే వినియోగః ॥
ఓం ఉదు॒త్య-ఞ్జా॒తవే॑దస-న్దే॒వం-వఁ॑హన్తి కే॒తవః॑। దృ॒శే విశ్వా॑య॒ సూర్య॑మ్ ॥
ఓ-ఞ్చి॒త్ర-న్దే॒వానా॒ముద॑గా॒దనీ॑క॒-ఞ్చక్షు॑ర్మి॒త్రస్య॒ వరు॑ణస్యా॒గ్నేః । ఆప్రా॒ద్యావా॑ పృథి॒వీ అ॒న్తరి॑క్ష॒గ్॒ సూర్య॑ ఆ॒త్మా జగ॑దస్త॒స్థుష॑శ్చ ॥
(ప్రాతః కాలే)
ఓ-మ్మిత్రస్యేత్యాది చతుర్ణామ్, విశ్వామిత్ర ఋషిః, లిఙ్గోక్తా దేవతాః, గాయత్రీ బృహత్యనుష్టుప్ ధృతయశ్ఛన్దాంసి, సూర్యోపస్థానే వినియోగః ।
ఓ-మ్మి॒త్రస్య॑ చర్షణీ॒ దృతోవో॑ దే॒వస్య॑సాన॒సి ద్యు॒మ్న-ఞ్చి॒త్ర స్ర॑వస్తమమ్ ॥
ఓ-న్దే॒వస్త్వా॑ సవి॒తోద్వ॑పతు సుపా॒ణిస్స్వ॑జ్గు॒రిస్సు॑ బా॒హురు॒తశక్త్యా॑ । అవ్య॑థమానా పృథి॒వ్యా మాశా॒దిశ॒ ఆపృ॑ణ ॥
ఓం ఉ॒త్థాయ॑ బృహ॒తీ భ॒వో దు॑త్తిష్ఠధ్రు॒వాత్వమ్ । మిత్రై॒తాన్త॑ ఉ॒ఖా-మ్పరి॑దదా॒మ్యభి॑త్యా ఏ॒షా మాభే॑ది ॥
ఓం-వఁస॑వ॒స్త్వా ఛృ॑న్దన్తు గాయ॒త్రేణ॒ ఛన్ద॑సాజ్గిర॒స్వ ద్రు॒ద్రాస్త్వా ఛృ॑న్దన్తు॒ త్రైష్టు॑భేన॒ ఛన్ద॑సాజ్గిర॒స్వత్ ।
ఆ॒ది॒త్యాస్త్వా ఛృ॑న్దన్తు॒ జాగ॑తేన॒ ఛన్ద॑సాజ్గిర॒స్వ ద్విశ్వే॑త్వా దే॒వావై॑శ్వాన॒రా ఆఛృ॑న్ద॒న్త్వాను॑ష్టుభేన॒ ఛన్ద॑సాజ్గిర॒స్వత్ ॥
(మధ్యాహ్న కాలే)
ఉద్వయముదిత్యమితిద్వయో, ప్రస్కణ్వ ఋషిః, సవితా దేవతా, ప్రథమస్యానుష్టుప్ఛన్దః, ద్వితీయస్య గాయత్రీ ఛన్దః,
చిత్ర-న్దేవానామిత్యస్య, కుత్స ఋషిః, సవితా దేవతా, త్రిష్టుప్ఛన్దః, తచ్చక్షురిత్యస్య, దధ్యఙ్గాథర్వణ ఋషిః, సూర్యో దేవతా, పఙ్క్తిశ్ఛన్దః, సూర్యోపస్థానే వినియోగః ॥
ఓం ఉద్వ॒య-న్తమ॑స॒స్పరి॒స్వః॒ పశ్య॑న్త॒ ఉత్త॑రమ్ ।
దే॒వ-న్దే॑వ॒త్రా సూర్య॒ మగ॑న్మ॒ జ్యోతి॑రుత్త॒మమ్ ॥
ఓం ఉదు॒త్య-ఞ్జా॒తవే॑దస-న్దే॒వం-వఁ॑హన్తి కే॒తవః॑ ।
దృ॒శే విశ్వా॑య॒ సూర్య॑మ్ ॥
ఓ-ఞ్చి॒త్ర-న్దే॒వానా॒ముద॑గా॒దనీ॑క॒-ఞ్చక్షు॑ర్మి॒త్రస్య॒ వరు॑ణస్యా॒గ్నేః ।
ఆప్రా॒ద్యావా॑ పృథి॒వీ అ॒న్తరి॑క్ష॒గ్॒ సూర్య॑ ఆ॒త్మా జ॑గదస్త॒స్థుష॑శ్చ ॥
ఓ-న్తచ్చక్షు॑ర్దే॒వహి॑త-మ్పు॒రస్తా॑చ్ఛు॒క్ర ము॒చ్చర॑త్ ।
పశ్యే॒మ శ॒రద॑శ్శ॒త-ఞ్జీవే॑మ శ॒రద॑శ్శ॒తగ్ శృణు॑యామ శ॒రద॑శ్శ॒తమ్ ॥
(సాయ-ఙ్కాలే)
ఇమ-మ్మే వరుణ తత్వాయామీత్యనయోశ్శునశ్శేఫ ఋషిః, వరుణో దేవతా, గాయత్రీ త్రిష్టుభౌ ఛన్దసి, సూర్యోపస్ధానే వినియోగః ॥
ఓం ఇ॒మ-మ్మే॑ వరుణ శ్రుధీ॒హవ॑మ॒ద్యా చ॑ మృలయ । త్వామ॑వ॒స్యురాచ॑కే ॥
ఓ-న్తత్వా॑యామి॒ బ్రహ్మ॑ణా॒ వన్ద॑మాన॒స్తదాశా॑స్తే॒ యజ॑మానో హ॒విర్భిః॑ ।
అహే॑లమానో వరుణే॒ హబో॒ధ్యురు॑శగ్ం స॒ మా న॒ ఆయుః॒ ప్రమో॑షీః ॥
॥ గాయత్రీ ॥
ఆచమ్య (చే.) ॥
ప్రాణానాయమ్య (చే.) ॥
ఉగ్రభూతపిశాచాస్తే ఇత్యేతే భూమి భారకాః ।
భూతానామవిరోధేన బ్రహ్మ కర్మ సమారభే ॥
పూర్వోక్త ఏవ-ఙ్గుణ విశేషణ విశిష్టాయాం శుభతిథౌ యథా శక్తి ప్రాతః/మధ్యాహ్నిక/సాయం సన్ధ్యాఙ్గ గాయత్రీ మన్త్ర జప-ఙ్కరిష్యే ॥
గాయత్ర్యావాహనమ్ ।
ఓం ఓజో॑-ఽసి॒ సహో॑-ఽసి॒ బలమ॑సి॒ భ్రాజో॑-ఽసి దే॒వానా॒-న్ధామ॒నామా॑సి విశ్వ॑మసి వి॒శ్వాయు॒-స్సర్వ॑మసి స॒ర్వాయురభిభూరోమ్ । గాయత్రీమావా॑హయా॒మి॒ । సావిత్రీమావా॑హయా॒మి॒ । సరస్వతీమావా॑హయా॒మి॒ । ఛన్దర్షీనావా॑హయా॒మి॒ । శ్రియమావా॑హయా॒మి॒ ॥
గా॒యత్ర్యా గాయత్రీ ఛన్దో విశ్వామిత్ర ఋషి-స్సవితా దేవతా అగ్నిర్ముఖ-మ్బ్రహ్మాశిరః విష్ణుర్హృదయగ్ం రుద్రశ్శిఖా పృథివీ యోనిః ప్రాణాపానవ్యానోదాన సమానాస్సప్రాణా-శ్శ్వేతవర్ణా సాఙ్ఖ్యాయన సగోత్రా గాయత్రీ చతుర్విగ్ంశత్యక్షరా త్రిపదా॑ షట్కు॒క్షిః॒ పఞ్చశీర్షోపనయనే వి॑నియో॒గః॒ ॥
ఆయాత్విత్యనువాకస్య, వామదేవ ఋషిః, గాయత్రీ దేవతా, అనుష్టు-ప్ఛన్దః, గాయత్ర్యావాహనే వినియోగః ॥
ఓం ఆయా॑తు॒ వర॑దా దే॒వీ॒ అ॒క్షర॑-మ్బ్రహ్మ॒ సమ్మి॑తమ్ ।
గా॒య॒త్రీ॑-ఞ్ఛన్ద॑సా-మ్మా॒తే॒ద-మ్బ్ర॑హ్మ జు॒షస్వ॑ నః ।
తేజో-ఽసీత్యస్య మన్త్రస్య, ప్రజాపతి ఋషిః, సౌవర్ణ-న్నిష్క-న్దేవతా, అనుష్టు-ప్ఛన్దః, గాయత్ర్యావాహనే వినియోగః ॥
ఓ-న్తేజో॑-ఽసి శు॒క్రమ॒మృత॑మాయు॒ష్పా ఆయు॑ర్మేపాహి ।
దే॒వస్య॑త్వా సవి॒తుః ప్ర॑స॒వే॒-ఽశ్వినో॑ర్బా॒హుభ్యా॑-మ్పూ॒ష్ణో హస్తా॑భ్యా॒మాద॑ధే ॥
ప్రార్థన ॥
గాయత్ర్యస్యేకపదీ ద్విపదీ త్రిపదీ చతుష్పద్య పదసి న హి పద్యసే ।
నమస్తే తురీయాయ దర్శతాయ పదాయ పరోరజసేసావదో మా ప్రాపత్ ।
(ప్రాతః కాలే)
ప్రాత-స్సన్ధ్యా, గాయత్రీ నామా, రక్తవర్ణా, హంసవాహనా, బ్రహ్మహృదయా, బాల రూపా, ఆవహనీయాగ్నిరూపస్థానా, భూరాయతనా, జాగ్రద్వద్ధృతిః, ప్రాతస్సవనే ఋగ్వేదే వినియోగః ।
(మధ్యాహ్న కాలే)
మాధ్యాహ్నిక సన్ధ్యా, సావిత్రీ నామా, శ్వేతవర్ణా, వృషభ వాహనా, రుద్రహృదయా, యవ్వన రూపా, గార్హపత్యాగ్నిరూపస్థానా, అన్తరిక్షాయతనా, స్వప్నవద్ధృతిః, మాధ్యాహ్నిక సవనే యజుర్వేదే వినియోగః ।
(సాయ-ఙ్కాలే)
సాయం సన్ధ్యా, సరస్వతీ నామా, కృష్ణవర్ణా, గరుడ వాహనా, విష్ణు హృదయా, వృద్ధరూపా, దక్షిణాగ్నిరూపస్థానా, ద్యౌరాయతనా, సుషుప్తివద్ధృతిః, సాయంసవనే సామవేదే వినియోగః ।
(త్రికాలే)
ఆగచ్ఛ వరదే దేవి జపే మే సన్నిధౌ భవ ।
గాయన్త-న్త్రాయసే యస్మాద్గాయత్రీ త్వముదాహృతా ॥
న్యాసమ్ ॥
ఓ-మ్భూరితి పాదయోః ।
ఓ-మ్భువరితి జఙ్ఘయోః ।
ఓగ్గ్ం స్వరితి జాన్వోః ।
ఓ-మ్మహ ఇతి జఠరే ।
ఓ-ఞ్జన ఇతి కణ్ఠే ।
ఓ-న్తప ఇతి ముఖే ।
ఓగ్గ్ం సత్యమితి శిరసి ।
ఓ-మ్భూః అఙ్గుష్ఠాభ్యా-న్నమః ।
ఓ-మ్భువః తర్జనీభ్యా-న్నమః ।
ఓగ్ం స్వః మధ్యమాభ్యా-న్నమః ।
ఓ-న్తత్సవితుర్వరేణ్యం అనామికాభ్యా-న్నమః ।
ఓ-మ్భర్గో దేవస్య ధీమహి కనిష్ఠికాభ్యా-న్నమః ।
ఓ-న్ధియో యో నః ప్రచోదయా-త్కరతల కరపృష్ఠాభ్యా-న్నమః ।
ఓ-మ్భూః హృదయాయ నమః ।
ఓ-మ్భువ-శ్శిరసే స్వాహా ।
ఓగ్ం స్వ-శ్శిఖాయై వషట్ ।
ఓ-న్తత్సవితుర్వరేణ్య-ఙ్కవచాయ హుమ్ ।
ఓ-మ్భర్గో దేవస్య ధీమహి నేత్రత్రయాయ వౌషట్ ।
ఓ-న్ధియో యో నః ప్రచోదయాత్ అస్త్రాయ ఫట్ ।
ఓ-మ్భూర్భవస్స్వరోమితి దిగ్బన్ధః ।
గాయత్రీ ధ్యానమ్ ॥
ముక్తావిద్రుమహేమనీలధవల-చ్ఛాయైర్ముఖైస్త్రీక్షణైః ।
యుక్తామిన్దునిబద్ధరత్నమకుటా-న్తత్త్వార్థ వర్ణాత్మికామ్ ॥
గాయత్రీం-వఁరదా-ఽభయా-ఽఙ్కుశ కశాశ్శుభ్ర-ఙ్కపాల-ఙ్గదామ్ ।
శఙ్ఖ-ఞ్చక్రమథా-ఽరవిన్దయుగలం హస్తైర్వహన్తీ-మ్భజే ॥
లమిత్యాది పఞ్చపూజా ॥
ల-మ్పృథివీతత్త్వాత్మికాయై గాయత్రీ దేవతాయై నమః ।
గన్ధ-మ్పరికల్పయామి ॥
హం ఆకాశతత్త్వాత్మికాయై గాయత్రీ దేవతాయై నమః ।
పుష్ప-మ్పరికల్పయామి ॥
యం-వాఁయుతత్త్వాత్మికాయై గాయత్రీ దేవతాయై నమః ।
ధూప-మ్పరికల్పయామి ॥
రం-వఁహ్నితత్త్వాత్మికాయై గాయత్రీ దేవతాయై నమః ।
దీప-మ్పరికల్పయామి ॥
వం అమృతతత్త్వాత్మికాయై గాయత్రీ దేవతాయై నమః ।
నైవేద్య-మ్పరికల్పయామి ॥
సం సర్వతత్త్వాత్మికాయై గాయత్రీ దేవతాయైనమః ।
సర్వోపచారా-న్పరికల్పయామి॥
ప్రణవస్య పరబ్రహ్మ ఋషిః, పరమాత్మా దేవతా, దైవీ గాయత్రీ ఛన్దః ।
భూర్భువస్స్వరితి మహావ్యాహృతీనా-మ్పరమేష్ఠీ ప్రజాపతి ఋషిః, అగ్ని-వాయు-సూర్యా దేవతాః, గాయత్ర్యుష్ణిగనుష్టు-ప్ఛన్దాంసి ।
గాయత్ర్యా విశ్వామిత్ర ఋషిః, సవితా దేవతా, గాయత్రీ ఛన్దః ।
గాయత్రీ ముద్రలు ॥
సుముఖం సమ్పుట-ఞ్చైవ వితతం-విఁస్తృత-న్తథా ।
ద్విముఖ-న్త్రిముఖ-ఞ్చైవ చతుః పఞ్చముఖ-న్తథా ॥
షణ్ముఖో-ఽధోముఖ-ఞ్చైవ వ్యాపికాఞ్జలిక-న్తథా ।
శకటం-యఁమపాశ-ఞ్చ గ్రథితం సమ్ముఖోన్ముఖమ్ ॥
ప్రలమ్బ-మ్ముష్టిక-ఞ్చైవ మత్స్యః కూర్మో వరాహకమ్ ।
సింహాక్రాన్త-మ్మహాక్రాన్త-మ్ముద్గర-మ్పల్లవ-న్తథా ॥
గాయత్రీ మన్త్రమ్ ॥
ఓ-మ్భూర్భువ॒స్స్వః॑ । తత్స॑వి॒తుర్వరే॑ణ్య॒-మ్భర్గో॑ దే॒వస్య॑ ధీమహి ।
ధియో॒ యో నః॑ ప్రచో॒దయా॑త్ ॥
॥ మన్త్ర జపావసానమ్ ॥
పూర్వోక్త ఏవ-ఙ్గుణ విశేషణ విశిష్టాయాం శుభ తిథౌ గాయత్రీ జపోపసంహార-ఙ్కరిష్యే ।
అస్య శ్రీ గాయత్రీ మహామన్త్రస్య, విశ్వామిత్ర ఋషిః, సవితా దేవతా, గాయత్రీ ఛన్దః, మమ జపోపసంహారే వినియోగః ।
ఓ-మ్భూరితి పాదయోః ।
ఓ-మ్భువరితి జఙ్ఘయోః ।
ఓగ్గ్ం స్వరితి జాన్వోః ।
ఓ-మ్మహ ఇతి జఠరే ।
ఓ-ఞ్జన ఇతి కణ్ఠే ।
ఓ-న్తప ఇతి ముఖే ।
ఓగ్గ్ం సత్యమితి శిరసి ।
ఓ-మ్భూః అఙ్గుష్ఠాభ్యా-న్నమః ।
ఓ-మ్భువః తర్జనీభ్యా-న్నమః ।
ఓగ్ం స్వః మధ్యమాభ్యా-న్నమః ।
ఓ-న్తత్సవితుర్వరేణ్యం అనామికాభ్యా-న్నమః ।
ఓ-మ్భర్గో దేవస్య ధీమహి కనిష్ఠికాభ్యా-న్నమః ।
ఓ-న్ధియో యో నః ప్రచోదయా-త్కరతల కరపృష్ఠాభ్యా-న్నమః ।
ఓ-మ్భూః హృదయాయ నమః ।
ఓ-మ్భువ-శ్శిరసే స్వాహా ।
ఓగ్ం స్వ-శ్శిఖాయై వషట్ ।
ఓ-న్తత్సవితుర్వరేణ్య-ఙ్కవచాయ హుమ్ ।
ఓ-మ్భర్గో దేవస్య ధీమహి నేత్రత్రయాయ వౌషట్ ।
ఓ-న్ధియో యో నః ప్రచోదయాత్ అస్త్రాయ ఫట్ ।
భూర్భువస్స్వరోమితి దిగ్విమోకః ।
ఉత్తర ముద్రలు ॥
సురభిః జ్ఞాన చక్రే చ యోనిః కూర్మో-ఽథ పఙ్కజమ్ ।
లిఙ్గ-న్నిర్యాణ ముద్రా చేత్యష్టముద్రాః ప్రకీర్తితాః ।
॥ గాయత్రీ తర్పణమ్ ॥
పూర్వోక్త ఏవ-ఙ్గుణ విశేషణ విశిష్ఠాయాం శుభ తిథౌ సవితృప్రీతి యోగాయ గాయత్రీ తర్పణమహ-ఙ్కరిష్యే ।
ఋషిర్వ్యాస-స్సముద్దిష్టో బ్రహ్మాదైవ తముచ్యతే ।
ఛన్దో గాయత్రక-ఞ్చైవ వినియోగస్తు తర్పణే ॥
ఓ-మ్భూః పురుష ఋగ్వేదస్తృప్యతామ్
ఓ-మ్భువః పురుష యజుర్వేదస్తృప్యతామ్
ఓగ్గ్ం స్వః పురుష సామవేదస్తృప్యతామ్
ఓ-మ్మహః పురుష అథర్వణవేదస్తృప్యతామ్
ఓ-ఞ్జనః పురుష ఇతిహాసపురాణస్తృప్యతామ్
ఓ-న్తపః పురుష సర్వాగమస్తృప్యతామ్
ఓం సత్య-మ్పురుష సత్యలోకస్తృప్యతామ్
ఓ-మ్భూర్భువ-స్స్వః పురుష మణ్డలాన్తర్గతస్తృప్యతామ్
ఓ-మ్భూరేకపదా గాయత్రీ తృప్యతామ్
ఓ-మ్భువః ద్విపదా గాయత్రీ తృప్యతామ్
ఓగ్ం స్వః త్రిపదా గాయత్రీ తృప్యతామ్
ఓ-మ్భూర్భువస్స్వ-శ్చతుష్పదా గాయత్రీ తృప్యతామ్
ఓం ఉషస్తృప్యతామ్
ఓ-ఙ్గాయత్రీ తృప్యతామ్
ఓం సావిత్రీ తృప్యతామ్
ఓం సరస్వతీ తృప్యతామ్
ఓం-వేఁదమాతా తృప్యతామ్
ఓ-మ్పృథివీ తృప్యతామ్
ఓ-ఞ్జయా తృప్యతామ్
ఓ-ఙ్కౌశికీ తృప్యతామ్
ఓం సాఙ్కృతి తృప్యతామ్
ఓం సర్వాపరాజితా తృప్యతామ్
ఓం సహస్రమూర్తిస్తృప్యతామ్
ఓం ఆనన్దమూర్తిస్తృప్యతామ్ ।
॥ దిఙ్నమస్కారః ॥
ఓ-మ్ప్రాచ్యై దిశే నమః । ఇన్ద్రాయ నమః ।
ఓం ఆగ్నేయై దిశే నమః । అగ్నయే నమః ।
ఓ-న్దక్షిణాయై దిశే నమః । యమాయ నమః ।
ఓ-న్నైర్-ఋత్యై దిశే నమః । నిర్-ఋతయే నమః ।
ఓ-మ్ప్రతీచ్యై దిశే నమః । వరుణాయ నమః ।
ఓం-వాఁయువ్యై దిశే నమః । వాయవే నమః ।
ఓం ఉదీచ్యై దిశే నమః । కుబేరాయ నమః ।
ఓం ఈశాన్యై దిశే నమః । ఈశ్వరాయ నమః ।
ఓం ఊర్ధ్వాయై దిశే నమః । బ్రహ్మణే నమః ।
ఓం అధరాయై దిశే నమః । అనన్తాయ నమః ।
ఓం సన్ధ్యాయై నమః
ఓ-ఙ్గాయత్ర్యై నమః
ఓం సావిత్ర్యై నమః
ఓం సరస్వత్యై నమః
ఓం సర్వేభ్యో దేవతాభ్యో నమః
ఓ-న్దేవేభ్యో నమః ।
ఓం ఋషిభ్యో నమః
ఓ-మ్మునిభ్యో నమః
ఓ-ఙ్గురుభ్యో నమః
ఓ-మ్పితృభ్యో నమః
ఓ-మ్మాతృభ్యో నమః
ఓ-న్నమో నమః ఇతి ।
॥ ఉద్వాసనమ్ ॥
ఉత్తమేత్యనువాకస్య, వామదేవ ఋషిః, గాయత్రీ దేవతా, అనుష్టు-ప్ఛన్దః, ఉద్వాసనే వినియోగః ॥
ఓం ఉ॒త్తమే॑ శిఖ॑రే దేవీ భూ॒మ్యా-మ్ప॑ర్వత॒మూర్ధ॑ని ।
బ్రాహ్మణే॑భ్యో-ఽభ్య॑నుజ్ఞా॒తా॒ గ॒చ్ఛ దే॑వి య॒థా సు॑ఖమ్ ॥
॥జప నివేదనమ్ ॥
దేవా గాతు విద ఇత్యస్య మన్త్రస్య, మనసస్పత ఋషిః, వాతో దేవతా, విరాట్ ఛన్దః, జపనివేదనే వినియోగః॥
ఓ-న్దేవా॑గాతు విదోగా॒తు మి॒త్వాగా॒తు మి॑త ।
మన॑సస్పత ఇ॒మ-న్దే॑వ య॒జ్ఞగ్గ్ స్వాహా॒ వాతే॑థాః ॥
(ప్రాతః కాలే)
ప్రాతస్సన్ధ్యాఙ్గ భూతేన గాయత్ర్యాస్తు జపేన చ ।
సా-ఽష్టేన శత సఙ్ఖ్యేన బ్రహ్మ మే ప్రియతాం రవిః ॥
(మధ్యాహ్న కాలే)
మధ్యాహ్న సన్ధ్యాఙ్గత్వేన గాయత్ర్యా జపితేన చ ।
యథా సఙ్ఖ్యేన జపేన రుద్రో మే ప్రియతాం రవిః ॥
(సాయ-ఙ్కాలే)
సాయం సన్ధ్యాఙ్గ భూతేన గాయత్ర్యాస్తు జపేన చ ।
సా-ఽష్టేన శత సఙ్ఖ్యేన బ్రహ్మ మే ప్రియతాం రవిః ॥
॥ ప్రవర ॥
ప్రవరలు చూ. ॥
చతుస్సాగర పర్యన్త-ఙ్గోబ్రాహ్మణేభ్య-శ్శుభ-మ్భవతు । ………. ప్రవరాన్విత ………… గోత్ర-శ్శుక్ల యజుర్వేదాన్తర్గత కాణ్వ శాఖాధ్యాయీ కాత్యాయన సూత్రః ………. శర్మా-ఽహ-మ్భో అభివాదయే ॥
సమర్పణమ్ ।
ఆసత్యలోకాత్పాతాలా-దాలోకాలోకపర్వతాత్ ।
యే సన్తి బ్రాహ్మణాదేవాస్తేభ్యో నిత్య-న్నమో నమః ॥
విష్ణుపత్నీసముద్భూతే శఙ్ఖవర్ణే మహీతలే ।
అనేకరత్నసమ్పన్నే భూమిదేవి నమో-ఽస్తు తే ॥
సముద్రవసనే దేవి పర్వతస్తనమణ్డలే ।
విష్ణుపత్నీ నమస్తుభ్య-మ్పాదస్పర్శ-ఙ్క్షమస్వ మే ॥
Roman (IAST) Transliteration
(kātyāyana sūtrānusāram)
śrī gurubhyo namaḥ | hariḥ om ||
|| guru prārthana ||
oṃ-va~nde-'ha-mmaṅgalātmāna-mbhāsvantaṃve~davigraham |
yājñavalkya-mmuniśreṣṭha-ñjiṣṇuṃ harihara prabhum ||
jitendriya-ñjitakrodhaṃ sadādhyānaparāyaṇam |
ānandanilayaṃ-va~nde yogānanda munīśvaram ||
eva-ndvādaśa nāmāni trisandhyā yaḥ paṭhennaraḥ |
yogīśvara prasādena vidyāvā-ndhanavā-nbhavet ||
oṃ śrī yājñavalkya gurubhyo namaḥ |
kaṇvakātyāyanādi maharṣibhyo namaḥ ||
gururbrahma gururviṣṇuḥ gururdevo maheśvaraḥ |
gurussākṣā-tparabrahma tasmai śrī gurave namaḥ ||
gurave sarvalokānā-mbhiṣaje bhavarogiṇām |
nidhaye sarvavidyānā-ndakṣiṇāmūrtaye namaḥ ||
————–
|| mānasa snānam ||
apavitraḥ pavitro vā sarvāvasthā-ṅgato-'pi vā |
yassmaretpuṇḍarīkākṣaṃ sa bāhyābhyantaraśśuciḥ ||
puṇḍarīkākṣa puṇḍarīkākṣa puṇḍarīkākṣāya namaḥ ||
govindeti sadāsnāna-ṅgovindeti sadā japaḥ |
govindeti sadā dhyānaṃ sadā govinda kīrtanam ||
|| ācamanam ||
1. o-ṅkeśavāya svāhā
2. o-nnārāyaṇāya svāhā
3. o-mmādhavāya svāhā
4. o-ṅgovindāya namaḥ
5. oṃ-vi~ṣṇave namaḥ
6. o-mmadhusūdanāya namaḥ
7. o-ntrivikramāya namaḥ
8. oṃ-vā~manāya namaḥ
9. oṃ śrīdharāya namaḥ
10. oṃ hṛṣīkeśāya namaḥ
11. o-mpadmanābhāya namaḥ
12. o-ndāmodarāya namaḥ
13. oṃ saṅkarṣaṇāya namaḥ
14. oṃ-vā~sudevāya namaḥ
15. o-mpradyumnāya namaḥ
16. oṃ aniruddhāya namaḥ
17. o-mpuruṣottamāya namaḥ
18. oṃ athokṣajāya namaḥ
19. o-nnārasiṃhāya namaḥ
20. oṃ acyutāya namaḥ
21. o-ñjanārdanāya namaḥ
22. oṃ upendrāya namaḥ
23. oṃ haraye namaḥ
24. oṃ śrī kṛṣṇāya namaḥ
|| bhūmi prārthana ||
pṛthivītyasya, merupṛṣṭha ṛṣiḥ, kūrmo devatā, sutala-ñchandaḥ, āsane viniyogaḥ |
o-mpṛthvī tvayā dhṛtā lokā devi tvaṃ-vi~ṣṇunā dhṛtā |
tva-ñca dhāraya mā-ndevi pavitra-ṅkuru cāsanam |
|| prāṇāyāmam ||
praṇavasya parabrahma ṛṣiḥ, paramātmā devatā, daivī gāyatrī chandaḥ |
saptānāṃ-vyā~hṛtīnā-mprajāpati ṛṣiḥ, agni-vāyu-sūrya-bṛhaspati-varuṇendra-viśvedevā devatāḥ, gāyatryuṣṇik anuṣṭup bṛhatī paṅktiḥ, triṣṭubjagatyaśchandāṃsi |
tatsaviturityasya viśvāmitra ṛṣiḥ, savitā devatā, gāyatrī chandaḥ |
śiromantrasya prajāpati ṛṣiḥ, brahma-agni-vāyu-sūryā devatāḥ, yajuśchandaḥ |
prāṇāyāme viniyogaḥ |
o-mbhūḥ | o-mbhuvaḥ̭ | ogṃ suvaḥ̭ | o-mmahaḥ̭ | o-ñjanaḥ̭ | o-ntapaḥ̭ | ogṃ satyam |
o-ntatsa̭vi॒turvarḙṇya॒-mbhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi | dhiyo॒ yo naḥ̭ praco॒dayā̭t ||
oṃ āpo॒ jyotī॒ raso॒mṛta॒-mbrahma॒ bhūrbhuva॒ssva॒rom |
|| saṅkalpam ||
mama upātta samasta duritakṣaya dvārā śrīparameśvaramuddiśya śrīparameśvara prītyarthaṃ śubhe śobhane muhūrte śrī mahāviṣṇorājñayā pravartamānasya adya brahmaṇaḥ dvitīya parārthe śvetavarāha kalpe vaivasvata manvantare kaliyuge prathamapāde jambūdvīpe bhāratavarṣe bharatakhaṇḍe merordakṣiṇa digbhāge śrīśailasya …… pradeśe ……, …… nadyoḥ madhya pradeśe maṅgala gṛhe asmin vartamana vyāvaharika cāndramānena svasti śrī …….. (1) nāma saṃva~tsare …… ayane(2) …… ṛtau (3) …… māse(4) …… pakṣe (5) …… tithau (6) …… vāsare (7) …… nakṣatre (8) …… yoge (9) …… karaṇa (10) eva-ṅguṇa viśeṣaṇa viśiṣṭāyāṃ śubhatithau śrīmān …… gotraḥ …… nāmadheyaḥ (śrīmataḥ …… gotrasya …… nāmadheyasya mama dharmapatnī sametasya) śrī parameśvara prītyartha-mmama śrauta smārta nitya karmānuṣṭhāna yogyatā phalasiddhyartha-mprātaḥ/mādhyāhnika/sāyaṃ sandhyāṃ upāsiṣye ||
|| mārjanamu ||
gaṅge ca yamune kṛṣṇe godāvarī sarasvatī |
narmade sindhu kāverī jale-'smin sannidhi-ṅkuru ||
āpohiṣṭheti tisṛṇām, sindhudvīpa ṛṣiḥ, āpo devatā, gāyatrī chandaḥ, mārjane viniyogaḥ |
oṃ āpo॒ hiṣṭhā ma̭yo॒bhuvaḥ̭ | (pādamula pai)
o-ntā na̭ ū॒rje da̭dhātana | (śirassu pai)
o-mma॒heraṇā̭ya॒ cakṣa̭se | (hṛdayamu pai)
oṃ-yo~ va̭śśi॒vata̭mo॒ rasaḥ̭ | (śirassu pai)
o-ntasya̭ bhājayate॒ ha naḥ̭ | (hṛdayamu pai)
oṃ u॒śa॒tīri̭va mā॒ta̭raḥ | (pādamula pai)
o-ntasmā॒ ara̭ṅgamāmavaḥ | (hṛdayamu pai)
oṃ-ya~sya॒ kṣayā̭ya॒ jinva̭tha | (pādamula pai)
oṃ āpo̭ ja॒naya̭thā ca naḥ | (śirassu pai)
|| mantrācamanam ||
(prātaḥ kāle)
sūryaśceti mantrasya, upaniṣadyājñavalkya ṛṣiḥ, sūryo devatā, anuṣṭu-pchandaḥ, udaka prāśane viniyogaḥ |
oṃ sūryaśca mā manyuśca manyupatayaśca manyṷkṛte॒bhyaḥ |
pāpebhyo̭ rakṣa॒ntām | yadrātryā pāpa̭makā॒rṣam |
manasā vācā̭ hastā॒bhyām | padbhyāmudarḙṇa śi॒śnā |
rātri॒stada̭valu॒mpatu | yatkiñca̭ duri॒ta-mmayi̭ |
i॒dama॒ha-mmāmamṛta̭yo॒nau |
sūrye jyotiṣi juho̭mi svā॒hā |
(madhyāhna kāle)
āpaḥ punantviti mantrasya, nārāyaṇa ṛṣiḥ, āpo devatā, gāyatrī chandaḥ, udaka prāśane viniyogaḥ |
āpaḥ̭ punantu pṛthi॒vī-mpṛthi॒vī pū॒tā pṷnātu॒ mām |
pu॒nantu॒ brahma̭ṇa॒spati॒rbrahma̭pū॒tā pṷnātu mām ||
yaducchi̭ṣṭamabho᳚jya॒-ñca yadvā̭ du॒ścari̭ta॒-mmama̭ |
sarva̭-mpunantu॒ māmāpo̭-'sa॒tā-ñca̭ prati॒graha॒gṃ svāhā᳚ ||
(sāya-ṅkāle)
agniśceti mantrasya, yājñavalkya upaniṣadṛṣiḥ, agnirdevatā, anuṣṭu-pchandaḥ, udaka prāśane viniyogaḥ |
agniśca mā manyuśca manyupatayaśca manyṷkṛte॒bhyaḥ |
pāpebhyo̭ rakṣa॒ntām | yadahnā pāpa̭makā॒rṣam |
manasā vācā̭ hastā॒bhyām | padbhyāmudarḙṇa śi॒śnā |
aha॒stada̭valu॒mpatu | yatkiñca̭ duri॒ta-mmayi̭ |
i॒dama॒ha-mmāmamṛta̭yo॒nau | satye jyotiṣi juho̭mi svā॒hā |
|| punarmārjanam ||
ācamya (ce.) ||
o-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ |
tatsa̭vi॒turvarḙṇya॒-mbhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi |
dhiyo॒ yo naḥ̭ praco॒dayā̭t ||
āpo॒ hiṣṭhā ma̭yo॒bhuva॒stā na̭ ū॒rje da̭dhātana |
ma॒heraṇā̭ya॒ cakṣa̭se |
yo va̭śśi॒vata̭mo rasa॒stasya̭ bhājayate॒ ha naḥ̭ |
u॒śa॒tīri̭va mā॒ta̭raḥ |
tasmā॒ ara̭ṅgamāmavo॒ yasya॒ kṣayā̭ya॒ jinva̭tha |
āpo̭ ja॒naya̭thā ca naḥ |
|| aghamarṣaṇam ||
drupadā divetyasya mantrasya, kokila rājaputra ṛṣiḥ, āpo devatā, anuṣṭu-pchandaḥ, aghamarṣaṇe viniyogaḥ |
o-ndru॒pa॒dā di̭va muñcatu | dru॒pa॒dā di॒venmṷmucā॒naḥ |
svi॒nna-ssnā॒tvī malā̭diva | pū॒ta-mpa॒vitrḙṇe॒vājya᳚m |
āpaḥ̭ śundhantu॒ maina̭saḥ | (tai.brā.2.6.6.4)
śatrukṣayārtha mārjanam ||
sumitrāna ityasya mantrasya, prajāpati ṛṣiḥ, āpo devatā, anuṣṭu-pchandaḥ, śatrukṣayārthe viniyogaḥ |
oṃ su॒mi॒trā na॒ āpa॒ oṣa̭dhaya-ssantu | du॒rmi॒trāstasmai̭ bhuyāsuḥ |
yo᳚-'smāndveṣṭi̭ | ya-ñca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmaḥ | (tai.brā.2.6.6.3)
pāpakṣayārtha mārjanam ||
idamāpa ityasya mantrasya, ucakthya ṛṣiḥ, āpo devatā, anuṣṭu-pchandaḥ, duritakṣayārtha mārjane viniyogaḥ |
oṃ i॒damā̭paḥ॒ prava̭hata॒ yatki-ñca̭ duri॒ta-mmayi̭ |
yadvā॒hama̭bhidu॒droha॒ yadvā̭ śe॒pa u॒tānṛ̭tam ||
|| arghyapradānamu ||
ācamya (ce.) ||
prāṇānāyamya (ce.) ||
pūrvokta eva-ṅguṇa viśeṣaṇa viśiṣṭāyāṃ śubhatithau (kālātikramaṇadoṣa nivṛtyartha-mprāyaścittārghya pūrvaka) prātaḥ/mādhyāhnika/sāyaṃ sandhyāṅga arghyapradāna-ṅkariṣye ||
bhūrbhuvassvariti mahāvyāhṛtīnām, parameṣṭhī prajāpati ṛṣiḥ, agni-vāyu-sūryā devatāḥ, gāyatryuṣṇik anuṣṭupchandāṃsi |
tatsaviturityasya, viśvāmitra ṛṣiḥ, savitā devatā, gāyatrī chandaḥ, arghyapradāne viniyogaḥ |
o-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ | o-ntatsa̭vitu॒rvarḙṇya॒m | bhargo̭ de॒vasya̭ dhī॒mahi | dhiyo॒ yo naḥ̭ praco॒dayā̭t ||
śrī padminī uṣā saujñā chāyā sameta śrī sūryanārāyaṇa parabrahmaṇe namaḥ | idamarghyaṃ samarpayāmi |
(prātaḥ kāle)
uṣasta ityasya mantrasya, gautama ṛṣiḥ, uṣo devatā, uṣṇikchandaḥ, prāyaścittārghya pradāne viniyogaḥ |
oṃ uṣa॒stacci॒tramābha̭rā॒smabhyaṃ̭-vā~janīvati yenato॒ka-ñca॒ tana̭ya-ñca॒ dhāma̭he ||
śrī padminī uṣā saujñā chāyā sameta śrī sūryanārāyaṇa parabrahmaṇe namaḥ | idamarghyaṃ samarpayāmi |
o-mbhūḥ | o-mbhuvaḥ̭ | ogṃ suvaḥ̭ | o-ntatsa̭vitu॒rvarḙṇya॒m | bha॒rgo̭ de॒vasya̭ dhī॒mahi | dhiyo॒ yonaḥ̭ praco॒dayā̭t || [3]
(madhyāhna kāle)
ākṛṣṇenetyasya mantrasya, hiraṇya stūpa ṛṣiḥ, sūryo devatā, triṣṭupchandaḥ, prāyaścittārghya pradāne viniyogaḥ ||
oṃ ākṛ॒ṣṇena॒ raja̭sā॒ varta̭māno nive॒śaya̭nna॒mṛta॒-mmartya̭ñca |
hi॒ra॒ṇyayḙna savi॒tā rathe॒nā-''de॒vo yā̭ti॒bhuva̭nāni॒ paśyaṋ ||
śrī padminī uṣā saujñā chāyā sameta śrī sūryanārāyaṇa parabrahmaṇe namaḥ | idamarghyaṃ samarpayāmi |
o-mbhūḥ | o-mbhuvaḥ̭ | ogṃ suvaḥ̭ | o-ntatsa̭vitu॒rvarḙṇya॒m | bha॒rgo̭ de॒vasya̭ dhī॒mahi | dhiyo॒ yonaḥ̭ praco॒dayā̭t || [1]
(sāya-ṅkāle)
ārātrītyasya mantrasya, kaśipā bharadvāja duhitā ṛṣiḥ, rātrirdevatā, pathbhyā bṛhatī chandaḥ, prāyaścitārghya pradāne viniyogaḥ |
oṃ ārā̭tri॒ pārthi̭va॒gṃ॒ rajaḥ̭ pi॒tura̭ prāyi॒ dhāma̭bhiḥ | di॒va-ssadā̭ggsi bṛha॒tī viti̭ṣṭhasa॒ ātve॒ṣaṃ-va~̭rtate॒ ta̭maḥ ||
śrī padminī uṣā saujñā chāyā sameta śrī sūryanārāyaṇa parabrahmaṇe namaḥ | idamarghyaṃ samarpayāmi |
o-mbhūḥ | o-mbhuvaḥ̭ | ogṃ suvaḥ̭ | o-ntatsa̭vitu॒rvarḙṇya॒m | bha॒rgo̭ de॒vasya̭ dhī॒mahi | dhiyo॒ yonaḥ̭ praco॒dayā̭t || [3]
|| bhūpradakṣiṇa ||
asāvādita ityasya mantrasya, brahmā ṛṣiḥ, ādityo devatā, anuṣṭu-pchandaḥ, bhū pradakṣiṇe viniyoga |
a॒sāvā̭di॒tyo bra॒hma ||
|| sandhyā tarpaṇam ||
(prātaḥ kāle)
gāyatryā, vyāsa ṛṣiḥ, brahmā devatā, gāyatrī chandaḥ, prāta-ssandhyā tarpaṇe viniyogaḥ |
o-mbhūḥ puruṣastṛpyatām
oṃ ṛgvedastṛpyatām
o-mmaṇḍalastṛpyatām
oṃ hiraṇyagarbharūpī tṛpyatām
oṃ ātmā tṛpyatām
o-ṅgāyatrī tṛpyatām
oṃ-ve~damātā tṛpyatām
oṃ sāṅkṛtī tṛpyatām
oṃ sandhyā tṛpyatām
o-ṅkumārī tṛpyatām
o-mbrāhmī tṛpyatām
oṃ uṣastṛpyatām
o-nnirmṛjī tṛpyatām
oṃ sarvārthasiddhikarī tṛpyatām
oṃ sarvamantrādhipatistṛpyatām
o-mbhūrbhavassvaḥ puruṣastṛpyatām
(madhyāhna kāle)
sāvitryāḥ, kaśyapa ṛṣiḥ, rudro devatā, triṣṭu-pchandaḥ, mādhyāhnika sandhyā tarpaṇe viniyogaḥ |
o-mbhuvaḥ puruṣastṛpyatām
oṃ-ya~jurvedastṛpyatām
o-mmaṇḍalastṛpyatām
oṃ rudrarūpī tṛpyatām
oṃ anantarātmā tṛpyatām
oṃ sāvitrī tṛpyatām
oṃ-ve~damātā tṛpyatām
oṃ sāṅkṛtī tṛpyatām
oṃ sandhyā tṛpyatām
oṃ-yu~vatī tṛpyatām
oṃ raudrī tṛpyatām
oṃ uṣastṛpyatām
o-nnirmṛjī tṛpyatām
oṃ sarvarthasiddhikarī tṛpyatām
oṃ sarvamantrādhipatistṛpyatām
o-mbhūrbhuvassvaḥ puruṣastṛpyatām
(sāyantra kāle)
sarasvatyā, vaśiṣṭha ṛṣiḥ, viṣṇurdevatā jagatī chandaḥ, sāyaṃ sandhyā tarpaṇe viniyogaḥ |
ogg svaḥ puruṣastṛpyatām
oṃ sāmavedastṛpyatām
o-mmaṇḍalastṛpyatām
oṃ-vi~ṣṇurūpī tṛpyatām
o-mparamātmā tṛpyatām
oṃ sarasvatī tṛpyatām
oṃ-ve~damātā tṛpyatām
oṃ sāṅkṛtī tṛpyatām
oṃ sandhyā tṛpyatām
oṃ-vṛ~ddhā tṛpyatām
oṃ-vai~ṣṇavī tṛpyatām
oṃ uṣastṛpyatām
o-nnirmṛjī tṛpyatām
oṃ sarvārthasiddhikarī tṛpyatām
oṃ sarvamantrādhipatistṛpyatām
o-mbhūrbhuvassvaḥ puruṣa stṛpyatām
|| sūryopasthānamu ||
udutya mityasyāḥ, praskaṇvṛṣiḥ, savitā devatā, gāyatrī chandaḥ |
citra-ndevānāmityasyāḥ, kutsa ṛṣiḥ, sūryo devatā, triṣṭupchandaḥ, sūryopasthāne viniyogaḥ ||
oṃ udu॒tya-ñjā॒tavḙdasa-nde॒vaṃ-va~̭hanti ke॒tavaḥ̭| dṛ॒śe viśvā̭ya॒ sūrya̭m ||
o-ñci॒tra-nde॒vānā॒muda̭gā॒danī̭ka॒-ñcakṣṷrmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒gneḥ | āprā॒dyāvā̭ pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣa॒g॒ sūrya̭ ā॒tmā jaga̭dasta॒sthuṣa̭śca ||
(prātaḥ kāle)
o-mmitrasyetyādi caturṇām, viśvāmitra ṛṣiḥ, liṅgoktā devatāḥ, gāyatrī bṛhatyanuṣṭup dhṛtayaśchandāṃsi, sūryopasthāne viniyogaḥ |
o-mmi॒trasya̭ carṣaṇī॒ dṛtovo̭ de॒vasya̭sāna॒si dyu॒mna-ñci॒tra sra̭vastamam ||
o-nde॒vastvā̭ savi॒todva̭patu supā॒ṇissva̭jgu॒rissṷ bā॒huru॒taśaktyā̭ | avya̭thamānā pṛthi॒vyā māśā॒diśa॒ āpṛ̭ṇa ||
oṃ u॒tthāya̭ bṛha॒tī bha॒vo dṷttiṣṭhadhru॒vātvam | mitrai॒tānta̭ u॒khā-mpari̭dadā॒myabhi̭tyā e॒ṣā mābhḙdi ||
oṃ-va~sa̭va॒stvā chṛ̭ndantu gāya॒treṇa॒ chanda̭sājgira॒sva dru॒drāstvā chṛ̭ndantu॒ traiṣṭṷbhena॒ chanda̭sājgira॒svat |
ā॒di॒tyāstvā chṛ̭ndantu॒ jāga̭tena॒ chanda̭sājgira॒sva dviśvḙtvā de॒vāvai̭śvāna॒rā āchṛ̭nda॒ntvānṷṣṭubhena॒ chanda̭sājgira॒svat ||
(madhyāhna kāle)
udvayamudityamitidvayo, praskaṇva ṛṣiḥ, savitā devatā, prathamasyānuṣṭupchandaḥ, dvitīyasya gāyatrī chandaḥ,
citra-ndevānāmityasya, kutsa ṛṣiḥ, savitā devatā, triṣṭupchandaḥ, taccakṣurityasya, dadhyaṅgātharvaṇa ṛṣiḥ, sūryo devatā, paṅktiśchandaḥ, sūryopasthāne viniyogaḥ ||
oṃ udva॒ya-ntama̭sa॒spari॒svaḥ॒ paśya̭nta॒ utta̭ram |
de॒va-ndḙva॒trā sūrya॒ maga̭nma॒ jyoti̭rutta॒mam ||
oṃ udu॒tya-ñjā॒tavḙdasa-nde॒vaṃ-va~̭hanti ke॒tavaḥ̭ |
dṛ॒śe viśvā̭ya॒ sūrya̭m ||
o-ñci॒tra-nde॒vānā॒muda̭gā॒danī̭ka॒-ñcakṣṷrmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒gneḥ |
āprā॒dyāvā̭ pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣa॒g॒ sūrya̭ ā॒tmā ja̭gadasta॒sthuṣa̭śca ||
o-ntaccakṣṷrde॒vahi̭ta-mpu॒rastā̭cchu॒kra mu॒ccara̭t |
paśye॒ma śa॒rada̭śśa॒ta-ñjīvḙma śa॒rada̭śśa॒tag śṛṇṷyāma śa॒rada̭śśa॒tam ||
(sāya-ṅkāle)
ima-mme varuṇa tatvāyāmītyanayośśunaśśepha ṛṣiḥ, varuṇo devatā, gāyatrī triṣṭubhau chandasi, sūryopasdhāne viniyogaḥ ||
oṃ i॒ma-mmḙ varuṇa śrudhī॒hava̭ma॒dyā ca̭ mṛlaya | tvāma̭va॒syurāca̭ke ||
o-ntatvā̭yāmi॒ brahma̭ṇā॒ vanda̭māna॒stadāśā̭ste॒ yaja̭māno ha॒virbhiḥ̭ |
ahḙlamāno varuṇe॒ habo॒dhyurṷśagṃ sa॒ mā na॒ āyuḥ॒ pramo̭ṣīḥ ||
|| gāyatrī ||
ācamya (ce.) ||
prāṇānāyamya (ce.) ||
ugrabhūtapiśācāste ityete bhūmi bhārakāḥ |
bhūtānāmavirodhena brahma karma samārabhe ||
pūrvokta eva-ṅguṇa viśeṣaṇa viśiṣṭāyāṃ śubhatithau yathā śakti prātaḥ/madhyāhnika/sāyaṃ sandhyāṅga gāyatrī mantra japa-ṅkariṣye ||
gāyatryāvāhanam |
oṃ ojo̭-'si॒ saho̭-'si॒ balama̭si॒ bhrājo̭-'si de॒vānā॒-ndhāma॒nāmā̭si viśva̭masi vi॒śvāyu॒-ssarva̭masi sa॒rvāyurabhibhūrom | gāyatrīmāvā̭hayā॒mi॒ | sāvitrīmāvā̭hayā॒mi॒ | sarasvatīmāvā̭hayā॒mi॒ | chandarṣīnāvā̭hayā॒mi॒ | śriyamāvā̭hayā॒mi॒ ||
gā॒yatryā gāyatrī chando viśvāmitra ṛṣi-ssavitā devatā agnirmukha-mbrahmāśiraḥ viṣṇurhṛdayagṃ rudraśśikhā pṛthivī yoniḥ prāṇāpānavyānodāna samānāssaprāṇā-śśvetavarṇā sāṅkhyāyana sagotrā gāyatrī caturvigṃśatyakṣarā tripadā̭ ṣaṭku॒kṣiḥ॒ pañcaśīrṣopanayane vi̭niyo॒gaḥ॒ ||
āyātvityanuvākasya, vāmadeva ṛṣiḥ, gāyatrī devatā, anuṣṭu-pchandaḥ, gāyatryāvāhane viniyogaḥ ||
oṃ āyā̭tu॒ vara̭dā de॒vī॒ a॒kṣara̭-mbrahma॒ sammi̭tam |
gā॒ya॒trī̭-ñchanda̭sā-mmā॒te॒da-mbra̭hma ju॒ṣasva̭ naḥ |
tejo-'sītyasya mantrasya, prajāpati ṛṣiḥ, sauvarṇa-nniṣka-ndevatā, anuṣṭu-pchandaḥ, gāyatryāvāhane viniyogaḥ ||
o-ntejo̭-'si śu॒krama॒mṛta̭māyu॒ṣpā āyṷrmepāhi |
de॒vasya̭tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒ve॒-'śvino̭rbā॒hubhyā̭-mpū॒ṣṇo hastā̭bhyā॒māda̭dhe ||
prārthana ||
gāyatryasyekapadī dvipadī tripadī catuṣpadya padasi na hi padyase |
namaste turīyāya darśatāya padāya parorajasesāvado mā prāpat |
(prātaḥ kāle)
prāta-ssandhyā, gāyatrī nāmā, raktavarṇā, haṃsavāhanā, brahmahṛdayā, bāla rūpā, āvahanīyāgnirūpasthānā, bhūrāyatanā, jāgradvaddhṛtiḥ, prātassavane ṛgvede viniyogaḥ |
(madhyāhna kāle)
mādhyāhnika sandhyā, sāvitrī nāmā, śvetavarṇā, vṛṣabha vāhanā, rudrahṛdayā, yavvana rūpā, gārhapatyāgnirūpasthānā, antarikṣāyatanā, svapnavaddhṛtiḥ, mādhyāhnika savane yajurvede viniyogaḥ |
(sāya-ṅkāle)
sāyaṃ sandhyā, sarasvatī nāmā, kṛṣṇavarṇā, garuḍa vāhanā, viṣṇu hṛdayā, vṛddharūpā, dakṣiṇāgnirūpasthānā, dyaurāyatanā, suṣuptivaddhṛtiḥ, sāyaṃsavane sāmavede viniyogaḥ |
(trikāle)
āgaccha varade devi jape me sannidhau bhava |
gāyanta-ntrāyase yasmādgāyatrī tvamudāhṛtā ||
nyāsam ||
o-mbhūriti pādayoḥ |
o-mbhuvariti jaṅghayoḥ |
oggṃ svariti jānvoḥ |
o-mmaha iti jaṭhare |
o-ñjana iti kaṇṭhe |
o-ntapa iti mukhe |
oggṃ satyamiti śirasi |
o-mbhūḥ aṅguṣṭhābhyā-nnamaḥ |
o-mbhuvaḥ tarjanībhyā-nnamaḥ |
ogṃ svaḥ madhyamābhyā-nnamaḥ |
o-ntatsaviturvareṇyaṃ anāmikābhyā-nnamaḥ |
o-mbhargo devasya dhīmahi kaniṣṭhikābhyā-nnamaḥ |
o-ndhiyo yo naḥ pracodayā-tkaratala karapṛṣṭhābhyā-nnamaḥ |
o-mbhūḥ hṛdayāya namaḥ |
o-mbhuva-śśirase svāhā |
ogṃ sva-śśikhāyai vaṣaṭ |
o-ntatsaviturvareṇya-ṅkavacāya hum |
o-mbhargo devasya dhīmahi netratrayāya vauṣaṭ |
o-ndhiyo yo naḥ pracodayāt astrāya phaṭ |
o-mbhūrbhavassvaromiti digbandhaḥ |
gāyatrī dhyānam ||
muktāvidrumahemanīladhavala-cchāyairmukhaistrīkṣaṇaiḥ |
yuktāmindunibaddharatnamakuṭā-ntattvārtha varṇātmikām ||
gāyatrīṃ-va~radā-'bhayā-'ṅkuśa kaśāśśubhra-ṅkapāla-ṅgadām |
śaṅkha-ñcakramathā-'ravindayugalaṃ hastairvahantī-mbhaje ||
lamityādi pañcapūjā ||
la-mpṛthivītattvātmikāyai gāyatrī devatāyai namaḥ |
gandha-mparikalpayāmi ||
haṃ ākāśatattvātmikāyai gāyatrī devatāyai namaḥ |
puṣpa-mparikalpayāmi ||
yaṃ-vā~yutattvātmikāyai gāyatrī devatāyai namaḥ |
dhūpa-mparikalpayāmi ||
raṃ-va~hnitattvātmikāyai gāyatrī devatāyai namaḥ |
dīpa-mparikalpayāmi ||
vaṃ amṛtatattvātmikāyai gāyatrī devatāyai namaḥ |
naivedya-mparikalpayāmi ||
saṃ sarvatattvātmikāyai gāyatrī devatāyainamaḥ |
sarvopacārā-nparikalpayāmi||
praṇavasya parabrahma ṛṣiḥ, paramātmā devatā, daivī gāyatrī chandaḥ |
bhūrbhuvassvariti mahāvyāhṛtīnā-mparameṣṭhī prajāpati ṛṣiḥ, agni-vāyu-sūryā devatāḥ, gāyatryuṣṇiganuṣṭu-pchandāṃsi |
gāyatryā viśvāmitra ṛṣiḥ, savitā devatā, gāyatrī chandaḥ |
gāyatrī mudralu ||
sumukhaṃ sampuṭa-ñcaiva vitataṃ-vi~stṛta-ntathā |
dvimukha-ntrimukha-ñcaiva catuḥ pañcamukha-ntathā ||
ṣaṇmukho-'dhomukha-ñcaiva vyāpikāñjalika-ntathā |
śakaṭaṃ-ya~mapāśa-ñca grathitaṃ sammukhonmukham ||
pralamba-mmuṣṭika-ñcaiva matsyaḥ kūrmo varāhakam |
siṃhākrānta-mmahākrānta-mmudgara-mpallava-ntathā ||
gāyatrī mantram ||
o-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ | tatsa̭vi॒turvarḙṇya॒-mbhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi |
dhiyo॒ yo naḥ̭ praco॒dayā̭t ||
|| mantra japāvasānam ||
pūrvokta eva-ṅguṇa viśeṣaṇa viśiṣṭāyāṃ śubha tithau gāyatrī japopasaṃhāra-ṅkariṣye |
asya śrī gāyatrī mahāmantrasya, viśvāmitra ṛṣiḥ, savitā devatā, gāyatrī chandaḥ, mama japopasaṃhāre viniyogaḥ |
o-mbhūriti pādayoḥ |
o-mbhuvariti jaṅghayoḥ |
oggṃ svariti jānvoḥ |
o-mmaha iti jaṭhare |
o-ñjana iti kaṇṭhe |
o-ntapa iti mukhe |
oggṃ satyamiti śirasi |
o-mbhūḥ aṅguṣṭhābhyā-nnamaḥ |
o-mbhuvaḥ tarjanībhyā-nnamaḥ |
ogṃ svaḥ madhyamābhyā-nnamaḥ |
o-ntatsaviturvareṇyaṃ anāmikābhyā-nnamaḥ |
o-mbhargo devasya dhīmahi kaniṣṭhikābhyā-nnamaḥ |
o-ndhiyo yo naḥ pracodayā-tkaratala karapṛṣṭhābhyā-nnamaḥ |
o-mbhūḥ hṛdayāya namaḥ |
o-mbhuva-śśirase svāhā |
ogṃ sva-śśikhāyai vaṣaṭ |
o-ntatsaviturvareṇya-ṅkavacāya hum |
o-mbhargo devasya dhīmahi netratrayāya vauṣaṭ |
o-ndhiyo yo naḥ pracodayāt astrāya phaṭ |
bhūrbhuvassvaromiti digvimokaḥ |
uttara mudralu ||
surabhiḥ jñāna cakre ca yoniḥ kūrmo-'tha paṅkajam |
liṅga-nniryāṇa mudrā cetyaṣṭamudrāḥ prakīrtitāḥ |
|| gāyatrī tarpaṇam ||
pūrvokta eva-ṅguṇa viśeṣaṇa viśiṣṭhāyāṃ śubha tithau savitṛprīti yogāya gāyatrī tarpaṇamaha-ṅkariṣye |
ṛṣirvyāsa-ssamuddiṣṭo brahmādaiva tamucyate |
chando gāyatraka-ñcaiva viniyogastu tarpaṇe ||
o-mbhūḥ puruṣa ṛgvedastṛpyatām
o-mbhuvaḥ puruṣa yajurvedastṛpyatām
oggṃ svaḥ puruṣa sāmavedastṛpyatām
o-mmahaḥ puruṣa atharvaṇavedastṛpyatām
o-ñjanaḥ puruṣa itihāsapurāṇastṛpyatām
o-ntapaḥ puruṣa sarvāgamastṛpyatām
oṃ satya-mpuruṣa satyalokastṛpyatām
o-mbhūrbhuva-ssvaḥ puruṣa maṇḍalāntargatastṛpyatām
o-mbhūrekapadā gāyatrī tṛpyatām
o-mbhuvaḥ dvipadā gāyatrī tṛpyatām
ogṃ svaḥ tripadā gāyatrī tṛpyatām
o-mbhūrbhuvassva-ścatuṣpadā gāyatrī tṛpyatām
oṃ uṣastṛpyatām
o-ṅgāyatrī tṛpyatām
oṃ sāvitrī tṛpyatām
oṃ sarasvatī tṛpyatām
oṃ-ve~damātā tṛpyatām
o-mpṛthivī tṛpyatām
o-ñjayā tṛpyatām
o-ṅkauśikī tṛpyatām
oṃ sāṅkṛti tṛpyatām
oṃ sarvāparājitā tṛpyatām
oṃ sahasramūrtistṛpyatām
oṃ ānandamūrtistṛpyatām |
|| diṅnamaskāraḥ ||
o-mprācyai diśe namaḥ | indrāya namaḥ |
oṃ āgneyai diśe namaḥ | agnaye namaḥ |
o-ndakṣiṇāyai diśe namaḥ | yamāya namaḥ |
o-nnair-ṛtyai diśe namaḥ | nir-ṛtaye namaḥ |
o-mpratīcyai diśe namaḥ | varuṇāya namaḥ |
oṃ-vā~yuvyai diśe namaḥ | vāyave namaḥ |
oṃ udīcyai diśe namaḥ | kuberāya namaḥ |
oṃ īśānyai diśe namaḥ | īśvarāya namaḥ |
oṃ ūrdhvāyai diśe namaḥ | brahmaṇe namaḥ |
oṃ adharāyai diśe namaḥ | anantāya namaḥ |
oṃ sandhyāyai namaḥ
o-ṅgāyatryai namaḥ
oṃ sāvitryai namaḥ
oṃ sarasvatyai namaḥ
oṃ sarvebhyo devatābhyo namaḥ
o-ndevebhyo namaḥ |
oṃ ṛṣibhyo namaḥ
o-mmunibhyo namaḥ
o-ṅgurubhyo namaḥ
o-mpitṛbhyo namaḥ
o-mmātṛbhyo namaḥ
o-nnamo namaḥ iti |
|| udvāsanam ||
uttametyanuvākasya, vāmadeva ṛṣiḥ, gāyatrī devatā, anuṣṭu-pchandaḥ, udvāsane viniyogaḥ ||
oṃ u॒ttamḙ śikha̭re devī bhū॒myā-mpa̭rvata॒mūrdha̭ni |
brāhmaṇḙbhyo-'bhya̭nujñā॒tā॒ ga॒ccha dḙvi ya॒thā sṷkham ||
||japa nivedanam ||
devā gātu vida ityasya mantrasya, manasaspata ṛṣiḥ, vāto devatā, virāṭ chandaḥ, japanivedane viniyogaḥ||
o-ndevā̭gātu vidogā॒tu mi॒tvāgā॒tu mi̭ta |
mana̭saspata i॒ma-ndḙva ya॒jñagg svāhā॒ vātḙthāḥ ||
(prātaḥ kāle)
prātassandhyāṅga bhūtena gāyatryāstu japena ca |
sā-'ṣṭena śata saṅkhyena brahma me priyatāṃ raviḥ ||
(madhyāhna kāle)
madhyāhna sandhyāṅgatvena gāyatryā japitena ca |
yathā saṅkhyena japena rudro me priyatāṃ raviḥ ||
(sāya-ṅkāle)
sāyaṃ sandhyāṅga bhūtena gāyatryāstu japena ca |
sā-'ṣṭena śata saṅkhyena brahma me priyatāṃ raviḥ ||
|| pravara ||
pravaralu cū. ||
catussāgara paryanta-ṅgobrāhmaṇebhya-śśubha-mbhavatu | ………. pravarānvita ………… gotra-śśukla yajurvedāntargata kāṇva śākhādhyāyī kātyāyana sūtraḥ ………. śarmā-'ha-mbho abhivādaye ||
samarpaṇam |
āsatyalokātpātālā-dālokālokaparvatāt |
ye santi brāhmaṇādevāstebhyo nitya-nnamo namaḥ ||
viṣṇupatnīsamudbhūte śaṅkhavarṇe mahītale |
anekaratnasampanne bhūmidevi namo-'stu te ||
samudravasane devi parvatastanamaṇḍale |
viṣṇupatnī namastubhya-mpādasparśa-ṅkṣamasva me ||
Sanskrit — Devanagari (original)
(कात्यायन सूत्रानुसारम्)
श्री गुरुभ्यो नमः । हरिः ओम् ॥
॥ गुरु प्रार्थन ॥
ॐ-वँन्दे-ऽह-म्मङ्गलात्मान-म्भास्वन्तंवेँदविग्रहम् ।
याज्ञवल्क्य-म्मुनिश्रेष्ठ-ञ्जिष्णुं हरिहर प्रभुम् ॥
जितेन्द्रिय-ञ्जितक्रोधं सदाध्यानपरायणम् ।
आनन्दनिलयं-वँन्दे योगानन्द मुनीश्वरम् ॥
एव-न्द्वादश नामानि त्रिसन्ध्या यः पठेन्नरः ।
योगीश्वर प्रसादेन विद्यावा-न्धनवा-न्भवेत् ॥
ॐ श्री याज्ञवल्क्य गुरुभ्यो नमः ।
कण्वकात्यायनादि महर्षिभ्यो नमः ॥
गुरुर्ब्रह्म गुरुर्विष्णुः गुरुर्देवो महेश्वरः ।
गुरुस्साक्षा-त्परब्रह्म तस्मै श्री गुरवे नमः ॥
गुरवे सर्वलोकाना-म्भिषजे भवरोगिणाम् ।
निधये सर्वविद्याना-न्दक्षिणामूर्तये नमः ॥
————–
॥ मानस स्नानम् ॥
अपवित्रः पवित्रो वा सर्वावस्था-ङ्गतो-ऽपि वा ।
यस्स्मरेत्पुण्डरीकाक्षं स बाह्याभ्यन्तरश्शुचिः ॥
पुण्डरीकाक्ष पुण्डरीकाक्ष पुण्डरीकाक्षाय नमः ॥
गोविन्देति सदास्नान-ङ्गोविन्देति सदा जपः ।
गोविन्देति सदा ध्यानं सदा गोविन्द कीर्तनम् ॥
॥ आचमनम् ॥
1. ओ-ङ्केशवाय स्वाहा
2. ओ-न्नारायणाय स्वाहा
3. ओ-म्माधवाय स्वाहा
4. ओ-ङ्गोविन्दाय नमः
5. ॐ-विँष्णवे नमः
6. ओ-म्मधुसूदनाय नमः
7. ओ-न्त्रिविक्रमाय नमः
8. ॐ-वाँमनाय नमः
9. ॐ श्रीधराय नमः
10. ॐ हृषीकेशाय नमः
11. ओ-म्पद्मनाभाय नमः
12. ओ-न्दामोदराय नमः
13. ॐ सङ्कर्षणाय नमः
14. ॐ-वाँसुदेवाय नमः
15. ओ-म्प्रद्युम्नाय नमः
16. ॐ अनिरुद्धाय नमः
17. ओ-म्पुरुषोत्तमाय नमः
18. ॐ अथोक्षजाय नमः
19. ओ-न्नारसिंहाय नमः
20. ॐ अच्युताय नमः
21. ओ-ञ्जनार्दनाय नमः
22. ॐ उपेन्द्राय नमः
23. ॐ हरये नमः
24. ॐ श्री कृष्णाय नमः
॥ भूमि प्रार्थन ॥
पृथिवीत्यस्य, मेरुपृष्ठ ऋषिः, कूर्मो देवता, सुतल-ञ्छन्दः, आसने विनियोगः ।
ओ-म्पृथ्वी त्वया धृता लोका देवि त्वं-विँष्णुना धृता ।
त्व-ञ्च धारय मा-न्देवि पवित्र-ङ्कुरु चासनम् ।
॥ प्राणायामम् ॥
प्रणवस्य परब्रह्म ऋषिः, परमात्मा देवता, दैवी गायत्री छन्दः ।
सप्तानां-व्याँहृतीना-म्प्रजापति ऋषिः, अग्नि-वायु-सूर्य-बृहस्पति-वरुणेन्द्र-विश्वेदेवा देवताः, गायत्र्युष्णिक् अनुष्टुप् बृहती पङ्क्तिः, त्रिष्टुब्जगत्यश्छन्दांसि ।
तत्सवितुरित्यस्य विश्वामित्र ऋषिः, सविता देवता, गायत्री छन्दः ।
शिरोमन्त्रस्य प्रजापति ऋषिः, ब्रह्म-अग्नि-वायु-सूर्या देवताः, यजुश्छन्दः ।
प्राणायामे विनियोगः ।
ओ-म्भूः । ओ-म्भुवः॑ । ओग्ं सुवः॑ । ओ-म्महः॑ । ओ-ञ्जनः॑ । ओ-न्तपः॑ । ओग्ं सत्यम् ।
ओ-न्तत्स॑वि॒तुर्वरे॑ण्य॒-म्भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि । धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया॑त् ॥
ॐ आपो॒ ज्योती॒ रसो॒मृत॒-म्ब्रह्म॒ भूर्भुव॒स्स्व॒रोम् ।
॥ सङ्कल्पम् ॥
मम उपात्त समस्त दुरितक्षय द्वारा श्रीपरमेश्वरमुद्दिश्य श्रीपरमेश्वर प्रीत्यर्थं शुभे शोभने मुहूर्ते श्री महाविष्णोराज्ञया प्रवर्तमानस्य अद्य ब्रह्मणः द्वितीय परार्थे श्वेतवराह कल्पे वैवस्वत मन्वन्तरे कलियुगे प्रथमपादे जम्बूद्वीपे भारतवर्षे भरतखण्डे मेरोर्दक्षिण दिग्भागे श्रीशैलस्य …… प्रदेशे ……, …… नद्योः मध्य प्रदेशे मङ्गल गृहे अस्मिन् वर्तमन व्यावहरिक चान्द्रमानेन स्वस्ति श्री …….. (1) नाम संवँत्सरे …… अयने(2) …… ऋतौ (3) …… मासे(4) …… पक्षे (5) …… तिथौ (6) …… वासरे (7) …… नक्षत्रे (8) …… योगे (9) …… करण (10) एव-ङ्गुण विशेषण विशिष्टायां शुभतिथौ श्रीमान् …… गोत्रः …… नामधेयः (श्रीमतः …… गोत्रस्य …… नामधेयस्य मम धर्मपत्नी समेतस्य) श्री परमेश्वर प्रीत्यर्थ-म्मम श्रौत स्मार्त नित्य कर्मानुष्ठान योग्यता फलसिद्ध्यर्थ-म्प्रातः/माध्याह्निक/सायं सन्ध्यां उपासिष्ये ॥
॥ मार्जनमु ॥
गङ्गे च यमुने कृष्णे गोदावरी सरस्वती ।
नर्मदे सिन्धु कावेरी जले-ऽस्मिन् सन्निधि-ङ्कुरु ॥
आपोहिष्ठेति तिसृणाम्, सिन्धुद्वीप ऋषिः, आपो देवता, गायत्री छन्दः, मार्जने विनियोगः ।
ॐ आपो॒ हिष्ठा म॑यो॒भुवः॑ । (पादमुल पै)
ओ-न्ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन । (शिरस्सु पै)
ओ-म्म॒हेरणा॑य॒ चक्ष॑से । (हृदयमु पै)
ॐ-योँ व॑श्शि॒वत॑मो॒ रसः॑ । (शिरस्सु पै)
ओ-न्तस्य॑ भाजयते॒ ह नः॑ । (हृदयमु पै)
ॐ उ॒श॒तीरि॑व मा॒त॑रः । (पादमुल पै)
ओ-न्तस्मा॒ अर॑ङ्गमामवः । (हृदयमु पै)
ॐ-यँस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ । (पादमुल पै)
ॐ आपो॑ ज॒नय॑था च नः । (शिरस्सु पै)
॥ मन्त्राचमनम् ॥
(प्रातः काले)
सूर्यश्चेति मन्त्रस्य, उपनिषद्याज्ञवल्क्य ऋषिः, सूर्यो देवता, अनुष्टु-प्छन्दः, उदक प्राशने विनियोगः ।
ॐ सूर्यश्च मा मन्युश्च मन्युपतयश्च मन्यु॑कृते॒भ्यः ।
पापेभ्यो॑ रक्ष॒न्ताम् । यद्रात्र्या पाप॑मका॒र्षम् ।
मनसा वाचा॑ हस्ता॒भ्याम् । पद्भ्यामुदरे॑ण शि॒श्ना ।
रात्रि॒स्तद॑वलु॒म्पतु । यत्किञ्च॑ दुरि॒त-म्मयि॑ ।
इ॒दम॒ह-म्माममृत॑यो॒नौ ।
सूर्ये ज्योतिषि जुहो॑मि स्वा॒हा ।
(मध्याह्न काले)
आपः पुनन्त्विति मन्त्रस्य, नारायण ऋषिः, आपो देवता, गायत्री छन्दः, उदक प्राशने विनियोगः ।
आपः॑ पुनन्तु पृथि॒वी-म्पृथि॒वी पू॒ता पु॑नातु॒ माम् ।
पु॒नन्तु॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॒र्ब्रह्म॑पू॒ता पु॑नातु माम् ॥
यदुच्छि॑ष्टमभो᳚ज्य॒-ञ्च यद्वा॑ दु॒श्चरि॑त॒-म्मम॑ ।
सर्व॑-म्पुनन्तु॒ मामापो॑-ऽस॒ता-ञ्च॑ प्रति॒ग्रह॒ग्ं स्वाहा᳚ ॥
(साय-ङ्काले)
अग्निश्चेति मन्त्रस्य, याज्ञवल्क्य उपनिषदृषिः, अग्निर्देवता, अनुष्टु-प्छन्दः, उदक प्राशने विनियोगः ।
अग्निश्च मा मन्युश्च मन्युपतयश्च मन्यु॑कृते॒भ्यः ।
पापेभ्यो॑ रक्ष॒न्ताम् । यदह्ना पाप॑मका॒र्षम् ।
मनसा वाचा॑ हस्ता॒भ्याम् । पद्भ्यामुदरे॑ण शि॒श्ना ।
अह॒स्तद॑वलु॒म्पतु । यत्किञ्च॑ दुरि॒त-म्मयि॑ ।
इ॒दम॒ह-म्माममृत॑यो॒नौ । सत्ये ज्योतिषि जुहो॑मि स्वा॒हा ।
॥ पुनर्मार्जनम् ॥
आचम्य (चे.) ॥
ओ-म्भूर्भुव॒स्स्वः॑ ।
तत्स॑वि॒तुर्वरे॑ण्य॒-म्भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि ।
धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया॑त् ॥
आपो॒ हिष्ठा म॑यो॒भुव॒स्ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन ।
म॒हेरणा॑य॒ चक्ष॑से ।
यो व॑श्शि॒वत॑मो रस॒स्तस्य॑ भाजयते॒ ह नः॑ ।
उ॒श॒तीरि॑व मा॒त॑रः ।
तस्मा॒ अर॑ङ्गमामवो॒ यस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ ।
आपो॑ ज॒नय॑था च नः ।
॥ अघमर्षणम् ॥
द्रुपदा दिवेत्यस्य मन्त्रस्य, कोकिल राजपुत्र ऋषिः, आपो देवता, अनुष्टु-प्छन्दः, अघमर्षणे विनियोगः ।
ओ-न्द्रु॒प॒दा दि॑व मुञ्चतु । द्रु॒प॒दा दि॒वेन्मु॑मुचा॒नः ।
स्वि॒न्न-स्स्ना॒त्वी मला॑दिव । पू॒त-म्प॒वित्रे॑णे॒वाज्य᳚म् ।
आपः॑ शुन्धन्तु॒ मैन॑सः । (तै.ब्रा.2.6.6.4)
शत्रुक्षयार्थ मार्जनम् ॥
सुमित्रान इत्यस्य मन्त्रस्य, प्रजापति ऋषिः, आपो देवता, अनुष्टु-प्छन्दः, शत्रुक्षयार्थे विनियोगः ।
ॐ सु॒मि॒त्रा न॒ आप॒ ओष॑धय-स्सन्तु । दु॒र्मि॒त्रास्तस्मै॑ भुयासुः ।
यो᳚-ऽस्मान्द्वेष्टि॑ । य-ञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्मः । (तै.ब्रा.2.6.6.3)
पापक्षयार्थ मार्जनम् ॥
इदमाप इत्यस्य मन्त्रस्य, उचक्थ्य ऋषिः, आपो देवता, अनुष्टु-प्छन्दः, दुरितक्षयार्थ मार्जने विनियोगः ।
ॐ इ॒दमा॑पः॒ प्रव॑हत॒ यत्कि-ञ्च॑ दुरि॒त-म्मयि॑ ।
यद्वा॒हम॑भिदु॒द्रोह॒ यद्वा॑ शे॒प उ॒तानृ॑तम् ॥
॥ अर्घ्यप्रदानमु ॥
आचम्य (चे.) ॥
प्राणानायम्य (चे.) ॥
पूर्वोक्त एव-ङ्गुण विशेषण विशिष्टायां शुभतिथौ (कालातिक्रमणदोष निवृत्यर्थ-म्प्रायश्चित्तार्घ्य पूर्वक) प्रातः/माध्याह्निक/सायं सन्ध्याङ्ग अर्घ्यप्रदान-ङ्करिष्ये ॥
भूर्भुवस्स्वरिति महाव्याहृतीनाम्, परमेष्ठी प्रजापति ऋषिः, अग्नि-वायु-सूर्या देवताः, गायत्र्युष्णिक् अनुष्टुप्छन्दांसि ।
तत्सवितुरित्यस्य, विश्वामित्र ऋषिः, सविता देवता, गायत्री छन्दः, अर्घ्यप्रदाने विनियोगः ।
ओ-म्भूर्भुव॒स्स्वः॑ । ओ-न्तत्स॑वितु॒र्वरे॑ण्य॒म् । भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धी॒महि । धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया॑त् ॥
श्री पद्मिनी उषा सौज्ञा छाया समेत श्री सूर्यनारायण परब्रह्मणे नमः । इदमर्घ्यं समर्पयामि ।
(प्रातः काले)
उषस्त इत्यस्य मन्त्रस्य, गौतम ऋषिः, उषो देवता, उष्णिक्छन्दः, प्रायश्चित्तार्घ्य प्रदाने विनियोगः ।
ॐ उष॒स्तच्चि॒त्रमाभ॑रा॒स्मभ्यं॑-वाँजनीवति येनतो॒क-ञ्च॒ तन॑य-ञ्च॒ धाम॑हे ॥
श्री पद्मिनी उषा सौज्ञा छाया समेत श्री सूर्यनारायण परब्रह्मणे नमः । इदमर्घ्यं समर्पयामि ।
ओ-म्भूः । ओ-म्भुवः॑ । ओग्ं सुवः॑ । ओ-न्तत्स॑वितु॒र्वरे॑ण्य॒म् । भ॒र्गो॑ दे॒वस्य॑ धी॒महि । धियो॒ योनः॑ प्रचो॒दया॑त् ॥ [3]
(मध्याह्न काले)
आकृष्णेनेत्यस्य मन्त्रस्य, हिरण्य स्तूप ऋषिः, सूर्यो देवता, त्रिष्टुप्छन्दः, प्रायश्चित्तार्घ्य प्रदाने विनियोगः ॥
ॐ आकृ॒ष्णेन॒ रज॑सा॒ वर्त॑मानो निवे॒शय॑न्न॒मृत॒-म्मर्त्य॑ञ्च ।
हि॒र॒ण्यये॑न सवि॒ता रथे॒ना-ऽऽदे॒वो या॑ति॒भुव॑नानि॒ पश्यन्॑ ॥
श्री पद्मिनी उषा सौज्ञा छाया समेत श्री सूर्यनारायण परब्रह्मणे नमः । इदमर्घ्यं समर्पयामि ।
ओ-म्भूः । ओ-म्भुवः॑ । ओग्ं सुवः॑ । ओ-न्तत्स॑वितु॒र्वरे॑ण्य॒म् । भ॒र्गो॑ दे॒वस्य॑ धी॒महि । धियो॒ योनः॑ प्रचो॒दया॑त् ॥ [1]
(साय-ङ्काले)
आरात्रीत्यस्य मन्त्रस्य, कशिपा भरद्वाज दुहिता ऋषिः, रात्रिर्देवता, पथ्भ्या बृहती छन्दः, प्रायश्चितार्घ्य प्रदाने विनियोगः ।
ॐ आरा॑त्रि॒ पार्थि॑व॒ग्ं॒ रजः॑ पि॒तुर॑ प्रायि॒ धाम॑भिः । दि॒व-स्सदा॑ग्ग्सि बृह॒ती विति॑ष्ठस॒ आत्वे॒षं-वँ॑र्तते॒ त॑मः ॥
श्री पद्मिनी उषा सौज्ञा छाया समेत श्री सूर्यनारायण परब्रह्मणे नमः । इदमर्घ्यं समर्पयामि ।
ओ-म्भूः । ओ-म्भुवः॑ । ओग्ं सुवः॑ । ओ-न्तत्स॑वितु॒र्वरे॑ण्य॒म् । भ॒र्गो॑ दे॒वस्य॑ धी॒महि । धियो॒ योनः॑ प्रचो॒दया॑त् ॥ [3]
॥ भूप्रदक्षिण ॥
असावादित इत्यस्य मन्त्रस्य, ब्रह्मा ऋषिः, आदित्यो देवता, अनुष्टु-प्छन्दः, भू प्रदक्षिणे विनियोग ।
अ॒सावा॑दि॒त्यो ब्र॒ह्म ॥
॥ सन्ध्या तर्पणम् ॥
(प्रातः काले)
गायत्र्या, व्यास ऋषिः, ब्रह्मा देवता, गायत्री छन्दः, प्रात-स्सन्ध्या तर्पणे विनियोगः ।
ओ-म्भूः पुरुषस्तृप्यताम्
ॐ ऋग्वेदस्तृप्यताम्
ओ-म्मण्डलस्तृप्यताम्
ॐ हिरण्यगर्भरूपी तृप्यताम्
ॐ आत्मा तृप्यताम्
ओ-ङ्गायत्री तृप्यताम्
ॐ-वेँदमाता तृप्यताम्
ॐ साङ्कृती तृप्यताम्
ॐ सन्ध्या तृप्यताम्
ओ-ङ्कुमारी तृप्यताम्
ओ-म्ब्राह्मी तृप्यताम्
ॐ उषस्तृप्यताम्
ओ-न्निर्मृजी तृप्यताम्
ॐ सर्वार्थसिद्धिकरी तृप्यताम्
ॐ सर्वमन्त्राधिपतिस्तृप्यताम्
ओ-म्भूर्भवस्स्वः पुरुषस्तृप्यताम्
(मध्याह्न काले)
सावित्र्याः, कश्यप ऋषिः, रुद्रो देवता, त्रिष्टु-प्छन्दः, माध्याह्निक सन्ध्या तर्पणे विनियोगः ।
ओ-म्भुवः पुरुषस्तृप्यताम्
ॐ-यँजुर्वेदस्तृप्यताम्
ओ-म्मण्डलस्तृप्यताम्
ॐ रुद्ररूपी तृप्यताम्
ॐ अनन्तरात्मा तृप्यताम्
ॐ सावित्री तृप्यताम्
ॐ-वेँदमाता तृप्यताम्
ॐ साङ्कृती तृप्यताम्
ॐ सन्ध्या तृप्यताम्
ॐ-युँवती तृप्यताम्
ॐ रौद्री तृप्यताम्
ॐ उषस्तृप्यताम्
ओ-न्निर्मृजी तृप्यताम्
ॐ सर्वर्थसिद्धिकरी तृप्यताम्
ॐ सर्वमन्त्राधिपतिस्तृप्यताम्
ओ-म्भूर्भुवस्स्वः पुरुषस्तृप्यताम्
(सायन्त्र काले)
सरस्वत्या, वशिष्ठ ऋषिः, विष्णुर्देवता जगती छन्दः, सायं सन्ध्या तर्पणे विनियोगः ।
ओग्ग् स्वः पुरुषस्तृप्यताम्
ॐ सामवेदस्तृप्यताम्
ओ-म्मण्डलस्तृप्यताम्
ॐ-विँष्णुरूपी तृप्यताम्
ओ-म्परमात्मा तृप्यताम्
ॐ सरस्वती तृप्यताम्
ॐ-वेँदमाता तृप्यताम्
ॐ साङ्कृती तृप्यताम्
ॐ सन्ध्या तृप्यताम्
ॐ-वृँद्धा तृप्यताम्
ॐ-वैँष्णवी तृप्यताम्
ॐ उषस्तृप्यताम्
ओ-न्निर्मृजी तृप्यताम्
ॐ सर्वार्थसिद्धिकरी तृप्यताम्
ॐ सर्वमन्त्राधिपतिस्तृप्यताम्
ओ-म्भूर्भुवस्स्वः पुरुष स्तृप्यताम्
॥ सूर्योपस्थानमु ॥
उदुत्य मित्यस्याः, प्रस्कण्वृषिः, सविता देवता, गायत्री छन्दः ।
चित्र-न्देवानामित्यस्याः, कुत्स ऋषिः, सूर्यो देवता, त्रिष्टुप्छन्दः, सूर्योपस्थाने विनियोगः ॥
ॐ उदु॒त्य-ञ्जा॒तवे॑दस-न्दे॒वं-वँ॑हन्ति के॒तवः॑। दृ॒शे विश्वा॑य॒ सूर्य॑म् ॥
ओ-ञ्चि॒त्र-न्दे॒वाना॒मुद॑गा॒दनी॑क॒-ञ्चक्षु॑र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒ग्नेः । आप्रा॒द्यावा॑ पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्ष॒ग्॒ सूर्य॑ आ॒त्मा जग॑दस्त॒स्थुष॑श्च ॥
(प्रातः काले)
ओ-म्मित्रस्येत्यादि चतुर्णाम्, विश्वामित्र ऋषिः, लिङ्गोक्ता देवताः, गायत्री बृहत्यनुष्टुप् धृतयश्छन्दांसि, सूर्योपस्थाने विनियोगः ।
ओ-म्मि॒त्रस्य॑ चर्षणी॒ दृतोवो॑ दे॒वस्य॑सान॒सि द्यु॒म्न-ञ्चि॒त्र स्र॑वस्तमम् ॥
ओ-न्दे॒वस्त्वा॑ सवि॒तोद्व॑पतु सुपा॒णिस्स्व॑ज्गु॒रिस्सु॑ बा॒हुरु॒तशक्त्या॑ । अव्य॑थमाना पृथि॒व्या माशा॒दिश॒ आपृ॑ण ॥
ॐ उ॒त्थाय॑ बृह॒ती भ॒वो दु॑त्तिष्ठध्रु॒वात्वम् । मित्रै॒तान्त॑ उ॒खा-म्परि॑ददा॒म्यभि॑त्या ए॒षा माभे॑दि ॥
ॐ-वँस॑व॒स्त्वा छृ॑न्दन्तु गाय॒त्रेण॒ छन्द॑साज्गिर॒स्व द्रु॒द्रास्त्वा छृ॑न्दन्तु॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॑साज्गिर॒स्वत् ।
आ॒दि॒त्यास्त्वा छृ॑न्दन्तु॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑साज्गिर॒स्व द्विश्वे॑त्वा दे॒वावै॑श्वान॒रा आछृ॑न्द॒न्त्वानु॑ष्टुभेन॒ छन्द॑साज्गिर॒स्वत् ॥
(मध्याह्न काले)
उद्वयमुदित्यमितिद्वयो, प्रस्कण्व ऋषिः, सविता देवता, प्रथमस्यानुष्टुप्छन्दः, द्वितीयस्य गायत्री छन्दः,
चित्र-न्देवानामित्यस्य, कुत्स ऋषिः, सविता देवता, त्रिष्टुप्छन्दः, तच्चक्षुरित्यस्य, दध्यङ्गाथर्वण ऋषिः, सूर्यो देवता, पङ्क्तिश्छन्दः, सूर्योपस्थाने विनियोगः ॥
ॐ उद्व॒य-न्तम॑स॒स्परि॒स्वः॒ पश्य॑न्त॒ उत्त॑रम् ।
दे॒व-न्दे॑व॒त्रा सूर्य॒ मग॑न्म॒ ज्योति॑रुत्त॒मम् ॥
ॐ उदु॒त्य-ञ्जा॒तवे॑दस-न्दे॒वं-वँ॑हन्ति के॒तवः॑ ।
दृ॒शे विश्वा॑य॒ सूर्य॑म् ॥
ओ-ञ्चि॒त्र-न्दे॒वाना॒मुद॑गा॒दनी॑क॒-ञ्चक्षु॑र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒ग्नेः ।
आप्रा॒द्यावा॑ पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्ष॒ग्॒ सूर्य॑ आ॒त्मा ज॑गदस्त॒स्थुष॑श्च ॥
ओ-न्तच्चक्षु॑र्दे॒वहि॑त-म्पु॒रस्ता॑च्छु॒क्र मु॒च्चर॑त् ।
पश्ये॒म श॒रद॑श्श॒त-ञ्जीवे॑म श॒रद॑श्श॒तग् शृणु॑याम श॒रद॑श्श॒तम् ॥
(साय-ङ्काले)
इम-म्मे वरुण तत्वायामीत्यनयोश्शुनश्शेफ ऋषिः, वरुणो देवता, गायत्री त्रिष्टुभौ छन्दसि, सूर्योपस्धाने विनियोगः ॥
ॐ इ॒म-म्मे॑ वरुण श्रुधी॒हव॑म॒द्या च॑ मृलय । त्वाम॑व॒स्युराच॑के ॥
ओ-न्तत्वा॑यामि॒ ब्रह्म॑णा॒ वन्द॑मान॒स्तदाशा॑स्ते॒ यज॑मानो ह॒विर्भिः॑ ।
अहे॑लमानो वरुणे॒ हबो॒ध्युरु॑शग्ं स॒ मा न॒ आयुः॒ प्रमो॑षीः ॥
॥ गायत्री ॥
आचम्य (चे.) ॥
प्राणानायम्य (चे.) ॥
उग्रभूतपिशाचास्ते इत्येते भूमि भारकाः ।
भूतानामविरोधेन ब्रह्म कर्म समारभे ॥
पूर्वोक्त एव-ङ्गुण विशेषण विशिष्टायां शुभतिथौ यथा शक्ति प्रातः/मध्याह्निक/सायं सन्ध्याङ्ग गायत्री मन्त्र जप-ङ्करिष्ये ॥
गायत्र्यावाहनम् ।
ॐ ओजो॑-ऽसि॒ सहो॑-ऽसि॒ बलम॑सि॒ भ्राजो॑-ऽसि दे॒वाना॒-न्धाम॒नामा॑सि विश्व॑मसि वि॒श्वायु॒-स्सर्व॑मसि स॒र्वायुरभिभूरोम् । गायत्रीमावा॑हया॒मि॒ । सावित्रीमावा॑हया॒मि॒ । सरस्वतीमावा॑हया॒मि॒ । छन्दर्षीनावा॑हया॒मि॒ । श्रियमावा॑हया॒मि॒ ॥
गा॒यत्र्या गायत्री छन्दो विश्वामित्र ऋषि-स्सविता देवता अग्निर्मुख-म्ब्रह्माशिरः विष्णुर्हृदयग्ं रुद्रश्शिखा पृथिवी योनिः प्राणापानव्यानोदान समानास्सप्राणा-श्श्वेतवर्णा साङ्ख्यायन सगोत्रा गायत्री चतुर्विग्ंशत्यक्षरा त्रिपदा॑ षट्कु॒क्षिः॒ पञ्चशीर्षोपनयने वि॑नियो॒गः॒ ॥
आयात्वित्यनुवाकस्य, वामदेव ऋषिः, गायत्री देवता, अनुष्टु-प्छन्दः, गायत्र्यावाहने विनियोगः ॥
ॐ आया॑तु॒ वर॑दा दे॒वी॒ अ॒क्षर॑-म्ब्रह्म॒ सम्मि॑तम् ।
गा॒य॒त्री॑-ञ्छन्द॑सा-म्मा॒ते॒द-म्ब्र॑ह्म जु॒षस्व॑ नः ।
तेजो-ऽसीत्यस्य मन्त्रस्य, प्रजापति ऋषिः, सौवर्ण-न्निष्क-न्देवता, अनुष्टु-प्छन्दः, गायत्र्यावाहने विनियोगः ॥
ओ-न्तेजो॑-ऽसि शु॒क्रम॒मृत॑मायु॒ष्पा आयु॑र्मेपाहि ।
दे॒वस्य॑त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वे॒-ऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्या॑-म्पू॒ष्णो हस्ता॑भ्या॒माद॑धे ॥
प्रार्थन ॥
गायत्र्यस्येकपदी द्विपदी त्रिपदी चतुष्पद्य पदसि न हि पद्यसे ।
नमस्ते तुरीयाय दर्शताय पदाय परोरजसेसावदो मा प्रापत् ।
(प्रातः काले)
प्रात-स्सन्ध्या, गायत्री नामा, रक्तवर्णा, हंसवाहना, ब्रह्महृदया, बाल रूपा, आवहनीयाग्निरूपस्थाना, भूरायतना, जाग्रद्वद्धृतिः, प्रातस्सवने ऋग्वेदे विनियोगः ।
(मध्याह्न काले)
माध्याह्निक सन्ध्या, सावित्री नामा, श्वेतवर्णा, वृषभ वाहना, रुद्रहृदया, यव्वन रूपा, गार्हपत्याग्निरूपस्थाना, अन्तरिक्षायतना, स्वप्नवद्धृतिः, माध्याह्निक सवने यजुर्वेदे विनियोगः ।
(साय-ङ्काले)
सायं सन्ध्या, सरस्वती नामा, कृष्णवर्णा, गरुड वाहना, विष्णु हृदया, वृद्धरूपा, दक्षिणाग्निरूपस्थाना, द्यौरायतना, सुषुप्तिवद्धृतिः, सायंसवने सामवेदे विनियोगः ।
(त्रिकाले)
आगच्छ वरदे देवि जपे मे सन्निधौ भव ।
गायन्त-न्त्रायसे यस्माद्गायत्री त्वमुदाहृता ॥
न्यासम् ॥
ओ-म्भूरिति पादयोः ।
ओ-म्भुवरिति जङ्घयोः ।
ओग्ग्ं स्वरिति जान्वोः ।
ओ-म्मह इति जठरे ।
ओ-ञ्जन इति कण्ठे ।
ओ-न्तप इति मुखे ।
ओग्ग्ं सत्यमिति शिरसि ।
ओ-म्भूः अङ्गुष्ठाभ्या-न्नमः ।
ओ-म्भुवः तर्जनीभ्या-न्नमः ।
ओग्ं स्वः मध्यमाभ्या-न्नमः ।
ओ-न्तत्सवितुर्वरेण्यं अनामिकाभ्या-न्नमः ।
ओ-म्भर्गो देवस्य धीमहि कनिष्ठिकाभ्या-न्नमः ।
ओ-न्धियो यो नः प्रचोदया-त्करतल करपृष्ठाभ्या-न्नमः ।
ओ-म्भूः हृदयाय नमः ।
ओ-म्भुव-श्शिरसे स्वाहा ।
ओग्ं स्व-श्शिखायै वषट् ।
ओ-न्तत्सवितुर्वरेण्य-ङ्कवचाय हुम् ।
ओ-म्भर्गो देवस्य धीमहि नेत्रत्रयाय वौषट् ।
ओ-न्धियो यो नः प्रचोदयात् अस्त्राय फट् ।
ओ-म्भूर्भवस्स्वरोमिति दिग्बन्धः ।
गायत्री ध्यानम् ॥
मुक्ताविद्रुमहेमनीलधवल-च्छायैर्मुखैस्त्रीक्षणैः ।
युक्तामिन्दुनिबद्धरत्नमकुटा-न्तत्त्वार्थ वर्णात्मिकाम् ॥
गायत्रीं-वँरदा-ऽभया-ऽङ्कुश कशाश्शुभ्र-ङ्कपाल-ङ्गदाम् ।
शङ्ख-ञ्चक्रमथा-ऽरविन्दयुगलं हस्तैर्वहन्ती-म्भजे ॥
लमित्यादि पञ्चपूजा ॥
ल-म्पृथिवीतत्त्वात्मिकायै गायत्री देवतायै नमः ।
गन्ध-म्परिकल्पयामि ॥
हं आकाशतत्त्वात्मिकायै गायत्री देवतायै नमः ।
पुष्प-म्परिकल्पयामि ॥
यं-वाँयुतत्त्वात्मिकायै गायत्री देवतायै नमः ।
धूप-म्परिकल्पयामि ॥
रं-वँह्नितत्त्वात्मिकायै गायत्री देवतायै नमः ।
दीप-म्परिकल्पयामि ॥
वं अमृततत्त्वात्मिकायै गायत्री देवतायै नमः ।
नैवेद्य-म्परिकल्पयामि ॥
सं सर्वतत्त्वात्मिकायै गायत्री देवतायैनमः ।
सर्वोपचारा-न्परिकल्पयामि॥
प्रणवस्य परब्रह्म ऋषिः, परमात्मा देवता, दैवी गायत्री छन्दः ।
भूर्भुवस्स्वरिति महाव्याहृतीना-म्परमेष्ठी प्रजापति ऋषिः, अग्नि-वायु-सूर्या देवताः, गायत्र्युष्णिगनुष्टु-प्छन्दांसि ।
गायत्र्या विश्वामित्र ऋषिः, सविता देवता, गायत्री छन्दः ।
गायत्री मुद्रलु ॥
सुमुखं सम्पुट-ञ्चैव विततं-विँस्तृत-न्तथा ।
द्विमुख-न्त्रिमुख-ञ्चैव चतुः पञ्चमुख-न्तथा ॥
षण्मुखो-ऽधोमुख-ञ्चैव व्यापिकाञ्जलिक-न्तथा ।
शकटं-यँमपाश-ञ्च ग्रथितं सम्मुखोन्मुखम् ॥
प्रलम्ब-म्मुष्टिक-ञ्चैव मत्स्यः कूर्मो वराहकम् ।
सिंहाक्रान्त-म्महाक्रान्त-म्मुद्गर-म्पल्लव-न्तथा ॥
गायत्री मन्त्रम् ॥
ओ-म्भूर्भुव॒स्स्वः॑ । तत्स॑वि॒तुर्वरे॑ण्य॒-म्भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि ।
धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया॑त् ॥
॥ मन्त्र जपावसानम् ॥
पूर्वोक्त एव-ङ्गुण विशेषण विशिष्टायां शुभ तिथौ गायत्री जपोपसंहार-ङ्करिष्ये ।
अस्य श्री गायत्री महामन्त्रस्य, विश्वामित्र ऋषिः, सविता देवता, गायत्री छन्दः, मम जपोपसंहारे विनियोगः ।
ओ-म्भूरिति पादयोः ।
ओ-म्भुवरिति जङ्घयोः ।
ओग्ग्ं स्वरिति जान्वोः ।
ओ-म्मह इति जठरे ।
ओ-ञ्जन इति कण्ठे ।
ओ-न्तप इति मुखे ।
ओग्ग्ं सत्यमिति शिरसि ।
ओ-म्भूः अङ्गुष्ठाभ्या-न्नमः ।
ओ-म्भुवः तर्जनीभ्या-न्नमः ।
ओग्ं स्वः मध्यमाभ्या-न्नमः ।
ओ-न्तत्सवितुर्वरेण्यं अनामिकाभ्या-न्नमः ।
ओ-म्भर्गो देवस्य धीमहि कनिष्ठिकाभ्या-न्नमः ।
ओ-न्धियो यो नः प्रचोदया-त्करतल करपृष्ठाभ्या-न्नमः ।
ओ-म्भूः हृदयाय नमः ।
ओ-म्भुव-श्शिरसे स्वाहा ।
ओग्ं स्व-श्शिखायै वषट् ।
ओ-न्तत्सवितुर्वरेण्य-ङ्कवचाय हुम् ।
ओ-म्भर्गो देवस्य धीमहि नेत्रत्रयाय वौषट् ।
ओ-न्धियो यो नः प्रचोदयात् अस्त्राय फट् ।
भूर्भुवस्स्वरोमिति दिग्विमोकः ।
उत्तर मुद्रलु ॥
सुरभिः ज्ञान चक्रे च योनिः कूर्मो-ऽथ पङ्कजम् ।
लिङ्ग-न्निर्याण मुद्रा चेत्यष्टमुद्राः प्रकीर्तिताः ।
॥ गायत्री तर्पणम् ॥
पूर्वोक्त एव-ङ्गुण विशेषण विशिष्ठायां शुभ तिथौ सवितृप्रीति योगाय गायत्री तर्पणमह-ङ्करिष्ये ।
ऋषिर्व्यास-स्समुद्दिष्टो ब्रह्मादैव तमुच्यते ।
छन्दो गायत्रक-ञ्चैव विनियोगस्तु तर्पणे ॥
ओ-म्भूः पुरुष ऋग्वेदस्तृप्यताम्
ओ-म्भुवः पुरुष यजुर्वेदस्तृप्यताम्
ओग्ग्ं स्वः पुरुष सामवेदस्तृप्यताम्
ओ-म्महः पुरुष अथर्वणवेदस्तृप्यताम्
ओ-ञ्जनः पुरुष इतिहासपुराणस्तृप्यताम्
ओ-न्तपः पुरुष सर्वागमस्तृप्यताम्
ॐ सत्य-म्पुरुष सत्यलोकस्तृप्यताम्
ओ-म्भूर्भुव-स्स्वः पुरुष मण्डलान्तर्गतस्तृप्यताम्
ओ-म्भूरेकपदा गायत्री तृप्यताम्
ओ-म्भुवः द्विपदा गायत्री तृप्यताम्
ओग्ं स्वः त्रिपदा गायत्री तृप्यताम्
ओ-म्भूर्भुवस्स्व-श्चतुष्पदा गायत्री तृप्यताम्
ॐ उषस्तृप्यताम्
ओ-ङ्गायत्री तृप्यताम्
ॐ सावित्री तृप्यताम्
ॐ सरस्वती तृप्यताम्
ॐ-वेँदमाता तृप्यताम्
ओ-म्पृथिवी तृप्यताम्
ओ-ञ्जया तृप्यताम्
ओ-ङ्कौशिकी तृप्यताम्
ॐ साङ्कृति तृप्यताम्
ॐ सर्वापराजिता तृप्यताम्
ॐ सहस्रमूर्तिस्तृप्यताम्
ॐ आनन्दमूर्तिस्तृप्यताम् ।
॥ दिङ्नमस्कारः ॥
ओ-म्प्राच्यै दिशे नमः । इन्द्राय नमः ।
ॐ आग्नेयै दिशे नमः । अग्नये नमः ।
ओ-न्दक्षिणायै दिशे नमः । यमाय नमः ।
ओ-न्नैर्-ऋत्यै दिशे नमः । निर्-ऋतये नमः ।
ओ-म्प्रतीच्यै दिशे नमः । वरुणाय नमः ।
ॐ-वाँयुव्यै दिशे नमः । वायवे नमः ।
ॐ उदीच्यै दिशे नमः । कुबेराय नमः ।
ॐ ईशान्यै दिशे नमः । ईश्वराय नमः ।
ॐ ऊर्ध्वायै दिशे नमः । ब्रह्मणे नमः ।
ॐ अधरायै दिशे नमः । अनन्ताय नमः ।
ॐ सन्ध्यायै नमः
ओ-ङ्गायत्र्यै नमः
ॐ सावित्र्यै नमः
ॐ सरस्वत्यै नमः
ॐ सर्वेभ्यो देवताभ्यो नमः
ओ-न्देवेभ्यो नमः ।
ॐ ऋषिभ्यो नमः
ओ-म्मुनिभ्यो नमः
ओ-ङ्गुरुभ्यो नमः
ओ-म्पितृभ्यो नमः
ओ-म्मातृभ्यो नमः
ओ-न्नमो नमः इति ।
॥ उद्वासनम् ॥
उत्तमेत्यनुवाकस्य, वामदेव ऋषिः, गायत्री देवता, अनुष्टु-प्छन्दः, उद्वासने विनियोगः ॥
ॐ उ॒त्तमे॑ शिख॑रे देवी भू॒म्या-म्प॑र्वत॒मूर्ध॑नि ।
ब्राह्मणे॑भ्यो-ऽभ्य॑नुज्ञा॒ता॒ ग॒च्छ दे॑वि य॒था सु॑खम् ॥
॥जप निवेदनम् ॥
देवा गातु विद इत्यस्य मन्त्रस्य, मनसस्पत ऋषिः, वातो देवता, विराट् छन्दः, जपनिवेदने विनियोगः॥
ओ-न्देवा॑गातु विदोगा॒तु मि॒त्वागा॒तु मि॑त ।
मन॑सस्पत इ॒म-न्दे॑व य॒ज्ञग्ग् स्वाहा॒ वाते॑थाः ॥
(प्रातः काले)
प्रातस्सन्ध्याङ्ग भूतेन गायत्र्यास्तु जपेन च ।
सा-ऽष्टेन शत सङ्ख्येन ब्रह्म मे प्रियतां रविः ॥
(मध्याह्न काले)
मध्याह्न सन्ध्याङ्गत्वेन गायत्र्या जपितेन च ।
यथा सङ्ख्येन जपेन रुद्रो मे प्रियतां रविः ॥
(साय-ङ्काले)
सायं सन्ध्याङ्ग भूतेन गायत्र्यास्तु जपेन च ।
सा-ऽष्टेन शत सङ्ख्येन ब्रह्म मे प्रियतां रविः ॥
॥ प्रवर ॥
प्रवरलु चू. ॥
चतुस्सागर पर्यन्त-ङ्गोब्राह्मणेभ्य-श्शुभ-म्भवतु । ………. प्रवरान्वित ………… गोत्र-श्शुक्ल यजुर्वेदान्तर्गत काण्व शाखाध्यायी कात्यायन सूत्रः ………. शर्मा-ऽह-म्भो अभिवादये ॥
समर्पणम् ।
आसत्यलोकात्पाताला-दालोकालोकपर्वतात् ।
ये सन्ति ब्राह्मणादेवास्तेभ्यो नित्य-न्नमो नमः ॥
विष्णुपत्नीसमुद्भूते शङ्खवर्णे महीतले ।
अनेकरत्नसम्पन्ने भूमिदेवि नमो-ऽस्तु ते ॥
समुद्रवसने देवि पर्वतस्तनमण्डले ।
विष्णुपत्नी नमस्तुभ्य-म्पादस्पर्श-ङ्क्षमस्व मे ॥
(kātyāyana sūtrānusāram)
śrī gurubhyo namaḥ | hariḥ om ||
|| guru prārthana ||
oṃ-va~nde-'ha-mmaṅgalātmāna-mbhāsvantaṃve~davigraham |
yājñavalkya-mmuniśreṣṭha-ñjiṣṇuṃ harihara prabhum ||
jitendriya-ñjitakrodhaṃ sadādhyānaparāyaṇam |
ānandanilayaṃ-va~nde yogānanda munīśvaram ||
eva-ndvādaśa nāmāni trisandhyā yaḥ paṭhennaraḥ |
yogīśvara prasādena vidyāvā-ndhanavā-nbhavet ||
oṃ śrī yājñavalkya gurubhyo namaḥ |
kaṇvakātyāyanādi maharṣibhyo namaḥ ||
gururbrahma gururviṣṇuḥ gururdevo maheśvaraḥ |
gurussākṣā-tparabrahma tasmai śrī gurave namaḥ ||
gurave sarvalokānā-mbhiṣaje bhavarogiṇām |
nidhaye sarvavidyānā-ndakṣiṇāmūrtaye namaḥ ||
————–
|| mānasa snānam ||
apavitraḥ pavitro vā sarvāvasthā-ṅgato-'pi vā |
yassmaretpuṇḍarīkākṣaṃ sa bāhyābhyantaraśśuciḥ ||
puṇḍarīkākṣa puṇḍarīkākṣa puṇḍarīkākṣāya namaḥ ||
govindeti sadāsnāna-ṅgovindeti sadā japaḥ |
govindeti sadā dhyānaṃ sadā govinda kīrtanam ||
|| ācamanam ||
1. o-ṅkeśavāya svāhā
2. o-nnārāyaṇāya svāhā
3. o-mmādhavāya svāhā
4. o-ṅgovindāya namaḥ
5. oṃ-vi~ṣṇave namaḥ
6. o-mmadhusūdanāya namaḥ
7. o-ntrivikramāya namaḥ
8. oṃ-vā~manāya namaḥ
9. oṃ śrīdharāya namaḥ
10. oṃ hṛṣīkeśāya namaḥ
11. o-mpadmanābhāya namaḥ
12. o-ndāmodarāya namaḥ
13. oṃ saṅkarṣaṇāya namaḥ
14. oṃ-vā~sudevāya namaḥ
15. o-mpradyumnāya namaḥ
16. oṃ aniruddhāya namaḥ
17. o-mpuruṣottamāya namaḥ
18. oṃ athokṣajāya namaḥ
19. o-nnārasiṃhāya namaḥ
20. oṃ acyutāya namaḥ
21. o-ñjanārdanāya namaḥ
22. oṃ upendrāya namaḥ
23. oṃ haraye namaḥ
24. oṃ śrī kṛṣṇāya namaḥ
|| bhūmi prārthana ||
pṛthivītyasya, merupṛṣṭha ṛṣiḥ, kūrmo devatā, sutala-ñchandaḥ, āsane viniyogaḥ |
o-mpṛthvī tvayā dhṛtā lokā devi tvaṃ-vi~ṣṇunā dhṛtā |
tva-ñca dhāraya mā-ndevi pavitra-ṅkuru cāsanam |
|| prāṇāyāmam ||
praṇavasya parabrahma ṛṣiḥ, paramātmā devatā, daivī gāyatrī chandaḥ |
saptānāṃ-vyā~hṛtīnā-mprajāpati ṛṣiḥ, agni-vāyu-sūrya-bṛhaspati-varuṇendra-viśvedevā devatāḥ, gāyatryuṣṇik anuṣṭup bṛhatī paṅktiḥ, triṣṭubjagatyaśchandāṃsi |
tatsaviturityasya viśvāmitra ṛṣiḥ, savitā devatā, gāyatrī chandaḥ |
śiromantrasya prajāpati ṛṣiḥ, brahma-agni-vāyu-sūryā devatāḥ, yajuśchandaḥ |
prāṇāyāme viniyogaḥ |
o-mbhūḥ | o-mbhuvaḥ̭ | ogṃ suvaḥ̭ | o-mmahaḥ̭ | o-ñjanaḥ̭ | o-ntapaḥ̭ | ogṃ satyam |
o-ntatsa̭vi॒turvarḙṇya॒-mbhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi | dhiyo॒ yo naḥ̭ praco॒dayā̭t ||
oṃ āpo॒ jyotī॒ raso॒mṛta॒-mbrahma॒ bhūrbhuva॒ssva॒rom |
|| saṅkalpam ||
mama upātta samasta duritakṣaya dvārā śrīparameśvaramuddiśya śrīparameśvara prītyarthaṃ śubhe śobhane muhūrte śrī mahāviṣṇorājñayā pravartamānasya adya brahmaṇaḥ dvitīya parārthe śvetavarāha kalpe vaivasvata manvantare kaliyuge prathamapāde jambūdvīpe bhāratavarṣe bharatakhaṇḍe merordakṣiṇa digbhāge śrīśailasya …… pradeśe ……, …… nadyoḥ madhya pradeśe maṅgala gṛhe asmin vartamana vyāvaharika cāndramānena svasti śrī …….. (1) nāma saṃva~tsare …… ayane(2) …… ṛtau (3) …… māse(4) …… pakṣe (5) …… tithau (6) …… vāsare (7) …… nakṣatre (8) …… yoge (9) …… karaṇa (10) eva-ṅguṇa viśeṣaṇa viśiṣṭāyāṃ śubhatithau śrīmān …… gotraḥ …… nāmadheyaḥ (śrīmataḥ …… gotrasya …… nāmadheyasya mama dharmapatnī sametasya) śrī parameśvara prītyartha-mmama śrauta smārta nitya karmānuṣṭhāna yogyatā phalasiddhyartha-mprātaḥ/mādhyāhnika/sāyaṃ sandhyāṃ upāsiṣye ||
|| mārjanamu ||
gaṅge ca yamune kṛṣṇe godāvarī sarasvatī |
narmade sindhu kāverī jale-'smin sannidhi-ṅkuru ||
āpohiṣṭheti tisṛṇām, sindhudvīpa ṛṣiḥ, āpo devatā, gāyatrī chandaḥ, mārjane viniyogaḥ |
oṃ āpo॒ hiṣṭhā ma̭yo॒bhuvaḥ̭ | (pādamula pai)
o-ntā na̭ ū॒rje da̭dhātana | (śirassu pai)
o-mma॒heraṇā̭ya॒ cakṣa̭se | (hṛdayamu pai)
oṃ-yo~ va̭śśi॒vata̭mo॒ rasaḥ̭ | (śirassu pai)
o-ntasya̭ bhājayate॒ ha naḥ̭ | (hṛdayamu pai)
oṃ u॒śa॒tīri̭va mā॒ta̭raḥ | (pādamula pai)
o-ntasmā॒ ara̭ṅgamāmavaḥ | (hṛdayamu pai)
oṃ-ya~sya॒ kṣayā̭ya॒ jinva̭tha | (pādamula pai)
oṃ āpo̭ ja॒naya̭thā ca naḥ | (śirassu pai)
|| mantrācamanam ||
(prātaḥ kāle)
sūryaśceti mantrasya, upaniṣadyājñavalkya ṛṣiḥ, sūryo devatā, anuṣṭu-pchandaḥ, udaka prāśane viniyogaḥ |
oṃ sūryaśca mā manyuśca manyupatayaśca manyṷkṛte॒bhyaḥ |
pāpebhyo̭ rakṣa॒ntām | yadrātryā pāpa̭makā॒rṣam |
manasā vācā̭ hastā॒bhyām | padbhyāmudarḙṇa śi॒śnā |
rātri॒stada̭valu॒mpatu | yatkiñca̭ duri॒ta-mmayi̭ |
i॒dama॒ha-mmāmamṛta̭yo॒nau |
sūrye jyotiṣi juho̭mi svā॒hā |
(madhyāhna kāle)
āpaḥ punantviti mantrasya, nārāyaṇa ṛṣiḥ, āpo devatā, gāyatrī chandaḥ, udaka prāśane viniyogaḥ |
āpaḥ̭ punantu pṛthi॒vī-mpṛthi॒vī pū॒tā pṷnātu॒ mām |
pu॒nantu॒ brahma̭ṇa॒spati॒rbrahma̭pū॒tā pṷnātu mām ||
yaducchi̭ṣṭamabho᳚jya॒-ñca yadvā̭ du॒ścari̭ta॒-mmama̭ |
sarva̭-mpunantu॒ māmāpo̭-'sa॒tā-ñca̭ prati॒graha॒gṃ svāhā᳚ ||
(sāya-ṅkāle)
agniśceti mantrasya, yājñavalkya upaniṣadṛṣiḥ, agnirdevatā, anuṣṭu-pchandaḥ, udaka prāśane viniyogaḥ |
agniśca mā manyuśca manyupatayaśca manyṷkṛte॒bhyaḥ |
pāpebhyo̭ rakṣa॒ntām | yadahnā pāpa̭makā॒rṣam |
manasā vācā̭ hastā॒bhyām | padbhyāmudarḙṇa śi॒śnā |
aha॒stada̭valu॒mpatu | yatkiñca̭ duri॒ta-mmayi̭ |
i॒dama॒ha-mmāmamṛta̭yo॒nau | satye jyotiṣi juho̭mi svā॒hā |
|| punarmārjanam ||
ācamya (ce.) ||
o-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ |
tatsa̭vi॒turvarḙṇya॒-mbhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi |
dhiyo॒ yo naḥ̭ praco॒dayā̭t ||
āpo॒ hiṣṭhā ma̭yo॒bhuva॒stā na̭ ū॒rje da̭dhātana |
ma॒heraṇā̭ya॒ cakṣa̭se |
yo va̭śśi॒vata̭mo rasa॒stasya̭ bhājayate॒ ha naḥ̭ |
u॒śa॒tīri̭va mā॒ta̭raḥ |
tasmā॒ ara̭ṅgamāmavo॒ yasya॒ kṣayā̭ya॒ jinva̭tha |
āpo̭ ja॒naya̭thā ca naḥ |
|| aghamarṣaṇam ||
drupadā divetyasya mantrasya, kokila rājaputra ṛṣiḥ, āpo devatā, anuṣṭu-pchandaḥ, aghamarṣaṇe viniyogaḥ |
o-ndru॒pa॒dā di̭va muñcatu | dru॒pa॒dā di॒venmṷmucā॒naḥ |
svi॒nna-ssnā॒tvī malā̭diva | pū॒ta-mpa॒vitrḙṇe॒vājya᳚m |
āpaḥ̭ śundhantu॒ maina̭saḥ | (tai.brā.2.6.6.4)
śatrukṣayārtha mārjanam ||
sumitrāna ityasya mantrasya, prajāpati ṛṣiḥ, āpo devatā, anuṣṭu-pchandaḥ, śatrukṣayārthe viniyogaḥ |
oṃ su॒mi॒trā na॒ āpa॒ oṣa̭dhaya-ssantu | du॒rmi॒trāstasmai̭ bhuyāsuḥ |
yo᳚-'smāndveṣṭi̭ | ya-ñca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmaḥ | (tai.brā.2.6.6.3)
pāpakṣayārtha mārjanam ||
idamāpa ityasya mantrasya, ucakthya ṛṣiḥ, āpo devatā, anuṣṭu-pchandaḥ, duritakṣayārtha mārjane viniyogaḥ |
oṃ i॒damā̭paḥ॒ prava̭hata॒ yatki-ñca̭ duri॒ta-mmayi̭ |
yadvā॒hama̭bhidu॒droha॒ yadvā̭ śe॒pa u॒tānṛ̭tam ||
|| arghyapradānamu ||
ācamya (ce.) ||
prāṇānāyamya (ce.) ||
pūrvokta eva-ṅguṇa viśeṣaṇa viśiṣṭāyāṃ śubhatithau (kālātikramaṇadoṣa nivṛtyartha-mprāyaścittārghya pūrvaka) prātaḥ/mādhyāhnika/sāyaṃ sandhyāṅga arghyapradāna-ṅkariṣye ||
bhūrbhuvassvariti mahāvyāhṛtīnām, parameṣṭhī prajāpati ṛṣiḥ, agni-vāyu-sūryā devatāḥ, gāyatryuṣṇik anuṣṭupchandāṃsi |
tatsaviturityasya, viśvāmitra ṛṣiḥ, savitā devatā, gāyatrī chandaḥ, arghyapradāne viniyogaḥ |
o-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ | o-ntatsa̭vitu॒rvarḙṇya॒m | bhargo̭ de॒vasya̭ dhī॒mahi | dhiyo॒ yo naḥ̭ praco॒dayā̭t ||
śrī padminī uṣā saujñā chāyā sameta śrī sūryanārāyaṇa parabrahmaṇe namaḥ | idamarghyaṃ samarpayāmi |
(prātaḥ kāle)
uṣasta ityasya mantrasya, gautama ṛṣiḥ, uṣo devatā, uṣṇikchandaḥ, prāyaścittārghya pradāne viniyogaḥ |
oṃ uṣa॒stacci॒tramābha̭rā॒smabhyaṃ̭-vā~janīvati yenato॒ka-ñca॒ tana̭ya-ñca॒ dhāma̭he ||
śrī padminī uṣā saujñā chāyā sameta śrī sūryanārāyaṇa parabrahmaṇe namaḥ | idamarghyaṃ samarpayāmi |
o-mbhūḥ | o-mbhuvaḥ̭ | ogṃ suvaḥ̭ | o-ntatsa̭vitu॒rvarḙṇya॒m | bha॒rgo̭ de॒vasya̭ dhī॒mahi | dhiyo॒ yonaḥ̭ praco॒dayā̭t || [3]
(madhyāhna kāle)
ākṛṣṇenetyasya mantrasya, hiraṇya stūpa ṛṣiḥ, sūryo devatā, triṣṭupchandaḥ, prāyaścittārghya pradāne viniyogaḥ ||
oṃ ākṛ॒ṣṇena॒ raja̭sā॒ varta̭māno nive॒śaya̭nna॒mṛta॒-mmartya̭ñca |
hi॒ra॒ṇyayḙna savi॒tā rathe॒nā-''de॒vo yā̭ti॒bhuva̭nāni॒ paśyaṋ ||
śrī padminī uṣā saujñā chāyā sameta śrī sūryanārāyaṇa parabrahmaṇe namaḥ | idamarghyaṃ samarpayāmi |
o-mbhūḥ | o-mbhuvaḥ̭ | ogṃ suvaḥ̭ | o-ntatsa̭vitu॒rvarḙṇya॒m | bha॒rgo̭ de॒vasya̭ dhī॒mahi | dhiyo॒ yonaḥ̭ praco॒dayā̭t || [1]
(sāya-ṅkāle)
ārātrītyasya mantrasya, kaśipā bharadvāja duhitā ṛṣiḥ, rātrirdevatā, pathbhyā bṛhatī chandaḥ, prāyaścitārghya pradāne viniyogaḥ |
oṃ ārā̭tri॒ pārthi̭va॒gṃ॒ rajaḥ̭ pi॒tura̭ prāyi॒ dhāma̭bhiḥ | di॒va-ssadā̭ggsi bṛha॒tī viti̭ṣṭhasa॒ ātve॒ṣaṃ-va~̭rtate॒ ta̭maḥ ||
śrī padminī uṣā saujñā chāyā sameta śrī sūryanārāyaṇa parabrahmaṇe namaḥ | idamarghyaṃ samarpayāmi |
o-mbhūḥ | o-mbhuvaḥ̭ | ogṃ suvaḥ̭ | o-ntatsa̭vitu॒rvarḙṇya॒m | bha॒rgo̭ de॒vasya̭ dhī॒mahi | dhiyo॒ yonaḥ̭ praco॒dayā̭t || [3]
|| bhūpradakṣiṇa ||
asāvādita ityasya mantrasya, brahmā ṛṣiḥ, ādityo devatā, anuṣṭu-pchandaḥ, bhū pradakṣiṇe viniyoga |
a॒sāvā̭di॒tyo bra॒hma ||
|| sandhyā tarpaṇam ||
(prātaḥ kāle)
gāyatryā, vyāsa ṛṣiḥ, brahmā devatā, gāyatrī chandaḥ, prāta-ssandhyā tarpaṇe viniyogaḥ |
o-mbhūḥ puruṣastṛpyatām
oṃ ṛgvedastṛpyatām
o-mmaṇḍalastṛpyatām
oṃ hiraṇyagarbharūpī tṛpyatām
oṃ ātmā tṛpyatām
o-ṅgāyatrī tṛpyatām
oṃ-ve~damātā tṛpyatām
oṃ sāṅkṛtī tṛpyatām
oṃ sandhyā tṛpyatām
o-ṅkumārī tṛpyatām
o-mbrāhmī tṛpyatām
oṃ uṣastṛpyatām
o-nnirmṛjī tṛpyatām
oṃ sarvārthasiddhikarī tṛpyatām
oṃ sarvamantrādhipatistṛpyatām
o-mbhūrbhavassvaḥ puruṣastṛpyatām
(madhyāhna kāle)
sāvitryāḥ, kaśyapa ṛṣiḥ, rudro devatā, triṣṭu-pchandaḥ, mādhyāhnika sandhyā tarpaṇe viniyogaḥ |
o-mbhuvaḥ puruṣastṛpyatām
oṃ-ya~jurvedastṛpyatām
o-mmaṇḍalastṛpyatām
oṃ rudrarūpī tṛpyatām
oṃ anantarātmā tṛpyatām
oṃ sāvitrī tṛpyatām
oṃ-ve~damātā tṛpyatām
oṃ sāṅkṛtī tṛpyatām
oṃ sandhyā tṛpyatām
oṃ-yu~vatī tṛpyatām
oṃ raudrī tṛpyatām
oṃ uṣastṛpyatām
o-nnirmṛjī tṛpyatām
oṃ sarvarthasiddhikarī tṛpyatām
oṃ sarvamantrādhipatistṛpyatām
o-mbhūrbhuvassvaḥ puruṣastṛpyatām
(sāyantra kāle)
sarasvatyā, vaśiṣṭha ṛṣiḥ, viṣṇurdevatā jagatī chandaḥ, sāyaṃ sandhyā tarpaṇe viniyogaḥ |
ogg svaḥ puruṣastṛpyatām
oṃ sāmavedastṛpyatām
o-mmaṇḍalastṛpyatām
oṃ-vi~ṣṇurūpī tṛpyatām
o-mparamātmā tṛpyatām
oṃ sarasvatī tṛpyatām
oṃ-ve~damātā tṛpyatām
oṃ sāṅkṛtī tṛpyatām
oṃ sandhyā tṛpyatām
oṃ-vṛ~ddhā tṛpyatām
oṃ-vai~ṣṇavī tṛpyatām
oṃ uṣastṛpyatām
o-nnirmṛjī tṛpyatām
oṃ sarvārthasiddhikarī tṛpyatām
oṃ sarvamantrādhipatistṛpyatām
o-mbhūrbhuvassvaḥ puruṣa stṛpyatām
|| sūryopasthānamu ||
udutya mityasyāḥ, praskaṇvṛṣiḥ, savitā devatā, gāyatrī chandaḥ |
citra-ndevānāmityasyāḥ, kutsa ṛṣiḥ, sūryo devatā, triṣṭupchandaḥ, sūryopasthāne viniyogaḥ ||
oṃ udu॒tya-ñjā॒tavḙdasa-nde॒vaṃ-va~̭hanti ke॒tavaḥ̭| dṛ॒śe viśvā̭ya॒ sūrya̭m ||
o-ñci॒tra-nde॒vānā॒muda̭gā॒danī̭ka॒-ñcakṣṷrmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒gneḥ | āprā॒dyāvā̭ pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣa॒g॒ sūrya̭ ā॒tmā jaga̭dasta॒sthuṣa̭śca ||
(prātaḥ kāle)
o-mmitrasyetyādi caturṇām, viśvāmitra ṛṣiḥ, liṅgoktā devatāḥ, gāyatrī bṛhatyanuṣṭup dhṛtayaśchandāṃsi, sūryopasthāne viniyogaḥ |
o-mmi॒trasya̭ carṣaṇī॒ dṛtovo̭ de॒vasya̭sāna॒si dyu॒mna-ñci॒tra sra̭vastamam ||
o-nde॒vastvā̭ savi॒todva̭patu supā॒ṇissva̭jgu॒rissṷ bā॒huru॒taśaktyā̭ | avya̭thamānā pṛthi॒vyā māśā॒diśa॒ āpṛ̭ṇa ||
oṃ u॒tthāya̭ bṛha॒tī bha॒vo dṷttiṣṭhadhru॒vātvam | mitrai॒tānta̭ u॒khā-mpari̭dadā॒myabhi̭tyā e॒ṣā mābhḙdi ||
oṃ-va~sa̭va॒stvā chṛ̭ndantu gāya॒treṇa॒ chanda̭sājgira॒sva dru॒drāstvā chṛ̭ndantu॒ traiṣṭṷbhena॒ chanda̭sājgira॒svat |
ā॒di॒tyāstvā chṛ̭ndantu॒ jāga̭tena॒ chanda̭sājgira॒sva dviśvḙtvā de॒vāvai̭śvāna॒rā āchṛ̭nda॒ntvānṷṣṭubhena॒ chanda̭sājgira॒svat ||
(madhyāhna kāle)
udvayamudityamitidvayo, praskaṇva ṛṣiḥ, savitā devatā, prathamasyānuṣṭupchandaḥ, dvitīyasya gāyatrī chandaḥ,
citra-ndevānāmityasya, kutsa ṛṣiḥ, savitā devatā, triṣṭupchandaḥ, taccakṣurityasya, dadhyaṅgātharvaṇa ṛṣiḥ, sūryo devatā, paṅktiśchandaḥ, sūryopasthāne viniyogaḥ ||
oṃ udva॒ya-ntama̭sa॒spari॒svaḥ॒ paśya̭nta॒ utta̭ram |
de॒va-ndḙva॒trā sūrya॒ maga̭nma॒ jyoti̭rutta॒mam ||
oṃ udu॒tya-ñjā॒tavḙdasa-nde॒vaṃ-va~̭hanti ke॒tavaḥ̭ |
dṛ॒śe viśvā̭ya॒ sūrya̭m ||
o-ñci॒tra-nde॒vānā॒muda̭gā॒danī̭ka॒-ñcakṣṷrmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒gneḥ |
āprā॒dyāvā̭ pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣa॒g॒ sūrya̭ ā॒tmā ja̭gadasta॒sthuṣa̭śca ||
o-ntaccakṣṷrde॒vahi̭ta-mpu॒rastā̭cchu॒kra mu॒ccara̭t |
paśye॒ma śa॒rada̭śśa॒ta-ñjīvḙma śa॒rada̭śśa॒tag śṛṇṷyāma śa॒rada̭śśa॒tam ||
(sāya-ṅkāle)
ima-mme varuṇa tatvāyāmītyanayośśunaśśepha ṛṣiḥ, varuṇo devatā, gāyatrī triṣṭubhau chandasi, sūryopasdhāne viniyogaḥ ||
oṃ i॒ma-mmḙ varuṇa śrudhī॒hava̭ma॒dyā ca̭ mṛlaya | tvāma̭va॒syurāca̭ke ||
o-ntatvā̭yāmi॒ brahma̭ṇā॒ vanda̭māna॒stadāśā̭ste॒ yaja̭māno ha॒virbhiḥ̭ |
ahḙlamāno varuṇe॒ habo॒dhyurṷśagṃ sa॒ mā na॒ āyuḥ॒ pramo̭ṣīḥ ||
|| gāyatrī ||
ācamya (ce.) ||
prāṇānāyamya (ce.) ||
ugrabhūtapiśācāste ityete bhūmi bhārakāḥ |
bhūtānāmavirodhena brahma karma samārabhe ||
pūrvokta eva-ṅguṇa viśeṣaṇa viśiṣṭāyāṃ śubhatithau yathā śakti prātaḥ/madhyāhnika/sāyaṃ sandhyāṅga gāyatrī mantra japa-ṅkariṣye ||
gāyatryāvāhanam |
oṃ ojo̭-'si॒ saho̭-'si॒ balama̭si॒ bhrājo̭-'si de॒vānā॒-ndhāma॒nāmā̭si viśva̭masi vi॒śvāyu॒-ssarva̭masi sa॒rvāyurabhibhūrom | gāyatrīmāvā̭hayā॒mi॒ | sāvitrīmāvā̭hayā॒mi॒ | sarasvatīmāvā̭hayā॒mi॒ | chandarṣīnāvā̭hayā॒mi॒ | śriyamāvā̭hayā॒mi॒ ||
gā॒yatryā gāyatrī chando viśvāmitra ṛṣi-ssavitā devatā agnirmukha-mbrahmāśiraḥ viṣṇurhṛdayagṃ rudraśśikhā pṛthivī yoniḥ prāṇāpānavyānodāna samānāssaprāṇā-śśvetavarṇā sāṅkhyāyana sagotrā gāyatrī caturvigṃśatyakṣarā tripadā̭ ṣaṭku॒kṣiḥ॒ pañcaśīrṣopanayane vi̭niyo॒gaḥ॒ ||
āyātvityanuvākasya, vāmadeva ṛṣiḥ, gāyatrī devatā, anuṣṭu-pchandaḥ, gāyatryāvāhane viniyogaḥ ||
oṃ āyā̭tu॒ vara̭dā de॒vī॒ a॒kṣara̭-mbrahma॒ sammi̭tam |
gā॒ya॒trī̭-ñchanda̭sā-mmā॒te॒da-mbra̭hma ju॒ṣasva̭ naḥ |
tejo-'sītyasya mantrasya, prajāpati ṛṣiḥ, sauvarṇa-nniṣka-ndevatā, anuṣṭu-pchandaḥ, gāyatryāvāhane viniyogaḥ ||
o-ntejo̭-'si śu॒krama॒mṛta̭māyu॒ṣpā āyṷrmepāhi |
de॒vasya̭tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒ve॒-'śvino̭rbā॒hubhyā̭-mpū॒ṣṇo hastā̭bhyā॒māda̭dhe ||
prārthana ||
gāyatryasyekapadī dvipadī tripadī catuṣpadya padasi na hi padyase |
namaste turīyāya darśatāya padāya parorajasesāvado mā prāpat |
(prātaḥ kāle)
prāta-ssandhyā, gāyatrī nāmā, raktavarṇā, haṃsavāhanā, brahmahṛdayā, bāla rūpā, āvahanīyāgnirūpasthānā, bhūrāyatanā, jāgradvaddhṛtiḥ, prātassavane ṛgvede viniyogaḥ |
(madhyāhna kāle)
mādhyāhnika sandhyā, sāvitrī nāmā, śvetavarṇā, vṛṣabha vāhanā, rudrahṛdayā, yavvana rūpā, gārhapatyāgnirūpasthānā, antarikṣāyatanā, svapnavaddhṛtiḥ, mādhyāhnika savane yajurvede viniyogaḥ |
(sāya-ṅkāle)
sāyaṃ sandhyā, sarasvatī nāmā, kṛṣṇavarṇā, garuḍa vāhanā, viṣṇu hṛdayā, vṛddharūpā, dakṣiṇāgnirūpasthānā, dyaurāyatanā, suṣuptivaddhṛtiḥ, sāyaṃsavane sāmavede viniyogaḥ |
(trikāle)
āgaccha varade devi jape me sannidhau bhava |
gāyanta-ntrāyase yasmādgāyatrī tvamudāhṛtā ||
nyāsam ||
o-mbhūriti pādayoḥ |
o-mbhuvariti jaṅghayoḥ |
oggṃ svariti jānvoḥ |
o-mmaha iti jaṭhare |
o-ñjana iti kaṇṭhe |
o-ntapa iti mukhe |
oggṃ satyamiti śirasi |
o-mbhūḥ aṅguṣṭhābhyā-nnamaḥ |
o-mbhuvaḥ tarjanībhyā-nnamaḥ |
ogṃ svaḥ madhyamābhyā-nnamaḥ |
o-ntatsaviturvareṇyaṃ anāmikābhyā-nnamaḥ |
o-mbhargo devasya dhīmahi kaniṣṭhikābhyā-nnamaḥ |
o-ndhiyo yo naḥ pracodayā-tkaratala karapṛṣṭhābhyā-nnamaḥ |
o-mbhūḥ hṛdayāya namaḥ |
o-mbhuva-śśirase svāhā |
ogṃ sva-śśikhāyai vaṣaṭ |
o-ntatsaviturvareṇya-ṅkavacāya hum |
o-mbhargo devasya dhīmahi netratrayāya vauṣaṭ |
o-ndhiyo yo naḥ pracodayāt astrāya phaṭ |
o-mbhūrbhavassvaromiti digbandhaḥ |
gāyatrī dhyānam ||
muktāvidrumahemanīladhavala-cchāyairmukhaistrīkṣaṇaiḥ |
yuktāmindunibaddharatnamakuṭā-ntattvārtha varṇātmikām ||
gāyatrīṃ-va~radā-'bhayā-'ṅkuśa kaśāśśubhra-ṅkapāla-ṅgadām |
śaṅkha-ñcakramathā-'ravindayugalaṃ hastairvahantī-mbhaje ||
lamityādi pañcapūjā ||
la-mpṛthivītattvātmikāyai gāyatrī devatāyai namaḥ |
gandha-mparikalpayāmi ||
haṃ ākāśatattvātmikāyai gāyatrī devatāyai namaḥ |
puṣpa-mparikalpayāmi ||
yaṃ-vā~yutattvātmikāyai gāyatrī devatāyai namaḥ |
dhūpa-mparikalpayāmi ||
raṃ-va~hnitattvātmikāyai gāyatrī devatāyai namaḥ |
dīpa-mparikalpayāmi ||
vaṃ amṛtatattvātmikāyai gāyatrī devatāyai namaḥ |
naivedya-mparikalpayāmi ||
saṃ sarvatattvātmikāyai gāyatrī devatāyainamaḥ |
sarvopacārā-nparikalpayāmi||
praṇavasya parabrahma ṛṣiḥ, paramātmā devatā, daivī gāyatrī chandaḥ |
bhūrbhuvassvariti mahāvyāhṛtīnā-mparameṣṭhī prajāpati ṛṣiḥ, agni-vāyu-sūryā devatāḥ, gāyatryuṣṇiganuṣṭu-pchandāṃsi |
gāyatryā viśvāmitra ṛṣiḥ, savitā devatā, gāyatrī chandaḥ |
gāyatrī mudralu ||
sumukhaṃ sampuṭa-ñcaiva vitataṃ-vi~stṛta-ntathā |
dvimukha-ntrimukha-ñcaiva catuḥ pañcamukha-ntathā ||
ṣaṇmukho-'dhomukha-ñcaiva vyāpikāñjalika-ntathā |
śakaṭaṃ-ya~mapāśa-ñca grathitaṃ sammukhonmukham ||
pralamba-mmuṣṭika-ñcaiva matsyaḥ kūrmo varāhakam |
siṃhākrānta-mmahākrānta-mmudgara-mpallava-ntathā ||
gāyatrī mantram ||
o-mbhūrbhuva॒ssvaḥ̭ | tatsa̭vi॒turvarḙṇya॒-mbhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi |
dhiyo॒ yo naḥ̭ praco॒dayā̭t ||
|| mantra japāvasānam ||
pūrvokta eva-ṅguṇa viśeṣaṇa viśiṣṭāyāṃ śubha tithau gāyatrī japopasaṃhāra-ṅkariṣye |
asya śrī gāyatrī mahāmantrasya, viśvāmitra ṛṣiḥ, savitā devatā, gāyatrī chandaḥ, mama japopasaṃhāre viniyogaḥ |
o-mbhūriti pādayoḥ |
o-mbhuvariti jaṅghayoḥ |
oggṃ svariti jānvoḥ |
o-mmaha iti jaṭhare |
o-ñjana iti kaṇṭhe |
o-ntapa iti mukhe |
oggṃ satyamiti śirasi |
o-mbhūḥ aṅguṣṭhābhyā-nnamaḥ |
o-mbhuvaḥ tarjanībhyā-nnamaḥ |
ogṃ svaḥ madhyamābhyā-nnamaḥ |
o-ntatsaviturvareṇyaṃ anāmikābhyā-nnamaḥ |
o-mbhargo devasya dhīmahi kaniṣṭhikābhyā-nnamaḥ |
o-ndhiyo yo naḥ pracodayā-tkaratala karapṛṣṭhābhyā-nnamaḥ |
o-mbhūḥ hṛdayāya namaḥ |
o-mbhuva-śśirase svāhā |
ogṃ sva-śśikhāyai vaṣaṭ |
o-ntatsaviturvareṇya-ṅkavacāya hum |
o-mbhargo devasya dhīmahi netratrayāya vauṣaṭ |
o-ndhiyo yo naḥ pracodayāt astrāya phaṭ |
bhūrbhuvassvaromiti digvimokaḥ |
uttara mudralu ||
surabhiḥ jñāna cakre ca yoniḥ kūrmo-'tha paṅkajam |
liṅga-nniryāṇa mudrā cetyaṣṭamudrāḥ prakīrtitāḥ |
|| gāyatrī tarpaṇam ||
pūrvokta eva-ṅguṇa viśeṣaṇa viśiṣṭhāyāṃ śubha tithau savitṛprīti yogāya gāyatrī tarpaṇamaha-ṅkariṣye |
ṛṣirvyāsa-ssamuddiṣṭo brahmādaiva tamucyate |
chando gāyatraka-ñcaiva viniyogastu tarpaṇe ||
o-mbhūḥ puruṣa ṛgvedastṛpyatām
o-mbhuvaḥ puruṣa yajurvedastṛpyatām
oggṃ svaḥ puruṣa sāmavedastṛpyatām
o-mmahaḥ puruṣa atharvaṇavedastṛpyatām
o-ñjanaḥ puruṣa itihāsapurāṇastṛpyatām
o-ntapaḥ puruṣa sarvāgamastṛpyatām
oṃ satya-mpuruṣa satyalokastṛpyatām
o-mbhūrbhuva-ssvaḥ puruṣa maṇḍalāntargatastṛpyatām
o-mbhūrekapadā gāyatrī tṛpyatām
o-mbhuvaḥ dvipadā gāyatrī tṛpyatām
ogṃ svaḥ tripadā gāyatrī tṛpyatām
o-mbhūrbhuvassva-ścatuṣpadā gāyatrī tṛpyatām
oṃ uṣastṛpyatām
o-ṅgāyatrī tṛpyatām
oṃ sāvitrī tṛpyatām
oṃ sarasvatī tṛpyatām
oṃ-ve~damātā tṛpyatām
o-mpṛthivī tṛpyatām
o-ñjayā tṛpyatām
o-ṅkauśikī tṛpyatām
oṃ sāṅkṛti tṛpyatām
oṃ sarvāparājitā tṛpyatām
oṃ sahasramūrtistṛpyatām
oṃ ānandamūrtistṛpyatām |
|| diṅnamaskāraḥ ||
o-mprācyai diśe namaḥ | indrāya namaḥ |
oṃ āgneyai diśe namaḥ | agnaye namaḥ |
o-ndakṣiṇāyai diśe namaḥ | yamāya namaḥ |
o-nnair-ṛtyai diśe namaḥ | nir-ṛtaye namaḥ |
o-mpratīcyai diśe namaḥ | varuṇāya namaḥ |
oṃ-vā~yuvyai diśe namaḥ | vāyave namaḥ |
oṃ udīcyai diśe namaḥ | kuberāya namaḥ |
oṃ īśānyai diśe namaḥ | īśvarāya namaḥ |
oṃ ūrdhvāyai diśe namaḥ | brahmaṇe namaḥ |
oṃ adharāyai diśe namaḥ | anantāya namaḥ |
oṃ sandhyāyai namaḥ
o-ṅgāyatryai namaḥ
oṃ sāvitryai namaḥ
oṃ sarasvatyai namaḥ
oṃ sarvebhyo devatābhyo namaḥ
o-ndevebhyo namaḥ |
oṃ ṛṣibhyo namaḥ
o-mmunibhyo namaḥ
o-ṅgurubhyo namaḥ
o-mpitṛbhyo namaḥ
o-mmātṛbhyo namaḥ
o-nnamo namaḥ iti |
|| udvāsanam ||
uttametyanuvākasya, vāmadeva ṛṣiḥ, gāyatrī devatā, anuṣṭu-pchandaḥ, udvāsane viniyogaḥ ||
oṃ u॒ttamḙ śikha̭re devī bhū॒myā-mpa̭rvata॒mūrdha̭ni |
brāhmaṇḙbhyo-'bhya̭nujñā॒tā॒ ga॒ccha dḙvi ya॒thā sṷkham ||
||japa nivedanam ||
devā gātu vida ityasya mantrasya, manasaspata ṛṣiḥ, vāto devatā, virāṭ chandaḥ, japanivedane viniyogaḥ||
o-ndevā̭gātu vidogā॒tu mi॒tvāgā॒tu mi̭ta |
mana̭saspata i॒ma-ndḙva ya॒jñagg svāhā॒ vātḙthāḥ ||
(prātaḥ kāle)
prātassandhyāṅga bhūtena gāyatryāstu japena ca |
sā-'ṣṭena śata saṅkhyena brahma me priyatāṃ raviḥ ||
(madhyāhna kāle)
madhyāhna sandhyāṅgatvena gāyatryā japitena ca |
yathā saṅkhyena japena rudro me priyatāṃ raviḥ ||
(sāya-ṅkāle)
sāyaṃ sandhyāṅga bhūtena gāyatryāstu japena ca |
sā-'ṣṭena śata saṅkhyena brahma me priyatāṃ raviḥ ||
|| pravara ||
pravaralu cū. ||
catussāgara paryanta-ṅgobrāhmaṇebhya-śśubha-mbhavatu | ………. pravarānvita ………… gotra-śśukla yajurvedāntargata kāṇva śākhādhyāyī kātyāyana sūtraḥ ………. śarmā-'ha-mbho abhivādaye ||
samarpaṇam |
āsatyalokātpātālā-dālokālokaparvatāt |
ye santi brāhmaṇādevāstebhyo nitya-nnamo namaḥ ||
viṣṇupatnīsamudbhūte śaṅkhavarṇe mahītale |
anekaratnasampanne bhūmidevi namo-'stu te ||
samudravasane devi parvatastanamaṇḍale |
viṣṇupatnī namastubhya-mpādasparśa-ṅkṣamasva me ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.