Dattatreya

ஶ்ரீ தத்தாத்ரேய ஸஹஸ்ர நாம ஸ்தோத்ரம்

Shri Dattatreya Sahasra Nama Stotram

📂 Stotram 🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
முநயஃ ஊசுஃ
நிகிலாகமதத்த்வஜ்ஞ ப்ரஹ்மத்யாநபராயண ।
வதாஸ்மாகம் முக்த்யுபாயம் ஸூத ஸர்வோபகாரகம் ॥ 1 ॥
ஸர்வதேவேஷு கோ தேவஃ ஸத்யோ மோக்ஷப்ரதோ பவேத் ।
கோ மநுர்வா பவேத்தஸ்ய ஸத்யஃ ப்ரீதிகரோ த்ருவம் ॥ 2 ॥
ஸூத உவாச ।
நிகமாகமதத்த்வஜ்ஞோ ஹ்யவதூதஶ்சிதம்பரஃ ।
பக்தவாத்ஸல்யப்ரவணோ தத்த ஏவ ஹி கேவலஃ ॥ 3 ॥
ஸதா ப்ரஸந்நவதநோ பக்தசிந்தைகதத்பரஃ ।
தஸ்ய நாமாந்யநந்தாநி வர்தந்தேऽதாப்யதஃ பரம் ॥ 4 ॥
தத்தஸ்ய நாமஸாஹஸ்ரம் தஸ்ய ப்ரீதிவிவர்தநம் ।
யஸ்த்விதம் படதே நித்யம் தத்தாத்ரேயைகமாநஸஃ ॥ 5 ॥
முச்யதே ஸர்வபாபேப்யஃ ஸ ஸத்யோ நாத்ர ஸம்ஶயஃ ।
அந்தே தத்தாம ஸம்யாதி புநராவ்ரு'த்திதுர்லபம் ॥ 6 ॥
அஸ்ய ஶ்ரீமத்தத்தாத்ரேயஸஹஸ்ரநாமஸ்தோத்ரமந்த்ரஸ்ய அவதூத ரு'ஷிஃ, அநுஷ்டுப் சந்தஃ, திகம்பரோ தேவதா, ௐ பீஜம், ஹ்ரீம் ஶக்திஃ, க்ரௌம் கீலகம், ஶ்ரீதத்தாத்ரேயப்ரீத்யர்தே ஜபே விநியோகஃ ।
அத த்யாநம்
திகம்பரம் பஸ்மவிலேபிதாங்கம்
போதாத்மகம் முக்திகரம் ப்ரஸந்நம் ।
நிர்மாநஸம் ஶ்யாமதநும் பஜேऽஹம்
தத்தாத்ரேயம் ப்ரஹ்மஸமாதியுக்தம் ॥
அத ஸ்தோத்ரம்
தத்தாத்ரேயோ மஹாயோகீ யோகேஶஶ்சாமரப்ரபுஃ ।
முநிர்திகம்பரோ பாலோ மாயாமுக்தோ மதாபஹஃ ॥ 1 ॥
அவதூதோ மஹாநாதஃ ஶங்கரோऽமரவல்லபஃ ।
மஹாதேவஶ்சாதிதேவஃ புராணப்ரபுரீஶ்வரஃ ॥ 2 ॥
ஸத்த்வக்ரு'த்ஸத்த்வப்ரு'த்பாவஃ ஸத்த்வாத்மா ஸத்த்வஸாகரஃ ।
ஸத்த்வவித்ஸத்த்வஸாக்ஷீ ச ஸத்த்வஸாத்யோऽமராதிபஃ ॥ 3 ॥
பூதக்ரு'த்பூதப்ரு'ச்சைவ பூதாத்மா பூதஸம்பவஃ ।
பூதபாவோ பவோ பூதவித்ததா பூதகாரணஃ ॥ 4 ॥
பூதஸாக்ஷீ ப்ரபூதிஶ்ச பூதாநாம் பரமா கதிஃ ।
பூதஸங்கவிஹீநாத்மா பூதாத்மா பூதஶங்கரஃ ॥ 5 ॥
பூதநாதோ மஹாநாத ஆதிநாதோ மஹேஶ்வரஃ ।
ஸர்வபூதநிவாஸாத்மா பூதஸந்தாபநாஶநஃ ॥ 6 ॥
ஸர்வாத்மா ஸர்வப்ரு'த்ஸர்வஃ ஸர்வஜ்ஞஃ ஸர்வநிர்ணயஃ ।
ஸர்வஸாக்ஷீ ப்ரு'ஹத்பாநுஃ ஸர்வவித் ஸர்வமங்கலஃ ॥ 7 ॥
ஶாந்தஃ ஸத்யஃ ஸமஃ பூர்ணோ ஏகாகீ கமலாபதிஃ ।
ராமோ ராமப்ரியஶ்சைவ விராமோ ராமகாரணஃ ॥ 8 ॥
ஶுத்தாத்மா பாவநோऽநந்தஃ ப்ரதீதஃ பரமார்தப்ரு'த் ।
ஹம்ஸஸாக்ஷீ விபுஶ்சைவ ப்ரபுஃ ப்ரலய இத்யபி ॥ 9 ॥
ஸித்தாத்மா பரமாத்மா ச ஸித்தாநாம் பரமா கதிஃ ।
ஸித்திஸித்தஸ்ததா ஸாத்யஃ ஸாதநோ ஹ்யுத்தமஸ்ததா ॥ 10 ॥
ஸுலக்ஷணஃ ஸுமேதாவீ வித்யாவாந்விகதாந்தரஃ ।
விஜ்வரஶ்ச மஹாபாஹுர்பஹுலாநந்தவர்தநஃ ॥ 11 ॥
அவ்யக்தபுருஷஃ ப்ராஜ்ஞஃ பரஜ்ஞஃ பரமார்தத்ரு'க் ।
பராபரவிநிர்முக்தோ யுக்தஸ்தத்த்வப்ரகாஶவாந் ॥ 12 ॥
தயாவாந் பகவாந் பாவீ பாவாத்மா பாவகாரணஃ ।
பவஸந்தாபநாஶஶ்ச புஷ்பவாந் பண்டிதோ புதஃ ॥ 13 ॥
ப்ரத்யக்ஷவஸ்துர்விஶ்வாத்மா ப்ரத்யக்ப்ரஹ்ம ஸநாதநஃ ।
ப்ரமாணவிகதஶ்சைவ ப்ரத்யாஹாரநியோஜகஃ ॥ 14 ॥
ப்ரணவஃ ப்ரணவாதீதஃ ப்ரமுகஃ ப்ரலயாத்மகஃ ।
ம்ரு'த்யுஞ்ஜயோ விவிக்தாத்மா ஶங்கராத்மா பரோ வபுஃ ॥ 15 ॥
பரமஸ்தநுவிஜ்ஞேயஃ பரமாத்மநி ஸம்ஸ்திதஃ ।
ப்ரபோதகலநாதாரஃ ப்ரபாவப்ரவரோத்தமஃ ॥ 16 ॥
சிதம்பரஶ்சித்விலாஸஶ்சிதாகாஶஶ்சிதுத்தமஃ ।
சித்தசைதந்யசித்தாத்மா தேவாநாம் பரமா கதிஃ ॥ 17 ॥
அசேத்யஶ்சேதநாதாரஶ்சேதநாசித்தவிக்ரமஃ ।
சித்தாத்மா சேதநாரூபோ லஸத்பங்கஜலோசநஃ ॥ 18 ॥
பரம் ப்ரஹ்ம பரம் ஜ்யோதிஃ பரம் தாம பரந்தபஃ ।
பரம் ஸூத்ரம் பரம் தந்த்ரம் பவித்ரஃ பரமோஹவாந் ॥ 19 ॥
க்ஷேத்ரஜ்ஞஃ க்ஷேத்ரகஃ க்ஷேத்ரஃ க்ஷேத்ராதாரஃ புரஞ்ஜநஃ ।
க்ஷேத்ரஶூந்யோ லோகஸாக்ஷீ க்ஷேத்ரவாந் பஹுநாயகஃ ॥ 20 ॥
யோகேந்த்ரோ யோகபூஜ்யஶ்ச யோக்ய ஆத்மவிதாம் ஶுசிஃ ।
யோகமாயாதரஃ ஸ்தாணுரசலஃ கமலாபதிஃ ॥ 21 ॥
யோகேஶோ யோகநிர்மாதா யோகஜ்ஞாநப்ரகாஶநஃ ।
யோகபாலோ லோகபாலஃ ஸம்ஸாரதமநாஶநஃ ॥ 22 ॥
குஹ்யோ குஹ்யதமோ குப்தோ முக்தோ யுக்தஃ ஸநாதநஃ ।
கஹநோ ககநாகாரோ கம்பீரோ கணநாயகஃ ॥ 23 ॥
கோவிந்தோ கோபதிர்கோப்தா கோபாகோ பாவஸம்ஸ்திதஃ ।
கோஸாக்ஷீ கோதமாரிஶ்ச காந்தாரோ ககநாக்ரு'திஃ ॥ 24 ॥
யோகயுக்தோ போகயுக்தஃ ஶங்காமுக்தஸமாதிமாந் ।
ஸஹஜஃ ஸகலேஶாநஃ கார்தவீர்யவரப்ரதஃ ॥ 25 ॥
ஸரஜோ விரஜோ பும்ஸோ பாவநஃ பாபநாஶநஃ ।
பராவரவிநிர்முக்தஃ பரம்‍ஜ்யோதிஃ புராதநஃ ॥ 26 ॥
நாநாஜ்யோதிரநேகாத்மா ஸ்வயம்‍ஜ்யோதிஃ ஸதாஶிவஃ ।
திவ்யஜ்யோதிர்மயஶ்சைவ ஸத்யவிஜ்ஞாநபாஸ்கரஃ ॥ 27 ॥
நித்யஶுத்தஃ பரஃ பூர்ணஃ ப்ரகாஶஃ ப்ரகடோத்பவஃ ।
ப்ரமாதவிகதஶ்சைவ பரேஶஃ பரவிக்ரமஃ ॥ 28 ॥
யோகீ யோகோ யோகபஶ்ச யோகாப்யாஸப்ரகாஶநஃ ।
யோக்தா மோக்தா விதாதா ச த்ராதா பாதா நிராயுதஃ ॥ 29 ॥
நித்யமுக்தோ நித்யயுக்தஃ ஸத்யஃ ஸத்யபராக்ரமஃ ।
ஸத்த்வஶுத்திகரஃ ஸத்த்வஸ்ததா ஸத்த்வப்ரு'தாம் கதிஃ ॥ 30 ॥
ஶ்ரீதரஃ ஶ்ரீவபுஃ ஶ்ரீமாந் ஶ்ரீநிவாஸோऽமரார்சிதஃ ।
ஶ்ரீநிதிஃ ஶ்ரீபதிஃ ஶ்ரேஷ்டஃ ஶ்ரேயஸ்கஶ்சரமாஶ்ரயஃ ॥ 31 ॥
த்யாகீ த்யாகார்தஸம்பந்நஸ்த்யாகாத்மா த்யாகவிக்ரஹஃ ।
த்யாகலக்ஷணஸித்தாத்மா த்யாகஜ்ஞஸ்த்யாககாரணஃ ॥ 32 ॥
போகோ போக்தா ததா போக்யோ போகஸாதநகாரணஃ ।
போகீ போகார்தஸம்பந்நோ போகஜ்ஞாநப்ரகாஶநஃ ॥ 33 ॥
கேவலஃ கேஶவஃ க்ரு'ஷ்ணஃ கம்வாஸாஃ கமலாலயஃ ।
கமலாஸநபூஜ்யஶ்ச ஹரிரஜ்ஞாநகண்டநஃ ॥ 34 ॥
மஹாத்மா மஹதாதிஶ்ச மஹேஶோத்தமவந்திதஃ ।
மநோபுத்திவிஹீநாத்மா மாநாத்மா மாநவாதிபஃ ॥ 35 ॥
புவநேஶோ விபூதிஶ்ச த்ரு'திர்மேதா ஸ்ம்ரு'திர்தயா ।
துஃகதாவாநலோ புத்தஃ ப்ரபுத்தஃ பரமேஶ்வரஃ ॥ 36 ॥
காமஹா க்ரோதஹா சைவ தம்பதர்பமதாபஹஃ ।
அஜ்ஞாநதிமிராரிஶ்ச பவாரிர்புவநேஶ்வரஃ ॥ 37 ॥
ரூபக்ரு'த்ரூபப்ரு'த்ரூபீ ரூபாத்மா ரூபகாரணஃ ।
ரூபஜ்ஞோ ரூபஸாக்ஷீ ச நாமரூபோ குணாந்தகஃ ॥ 38 ॥
அப்ரமேயஃ ப்ரமேயஶ்ச ப்ரமாணம் ப்ரணவாஶ்ரயஃ ।
ப்ரமாணரஹிதோऽசிந்த்யஶ்சேதநாவிகதோऽஜரஃ ॥ 39 ॥
அக்ஷரோऽக்ஷரமுக்தஶ்ச விஜ்வரோ ஜ்வரநாஶநஃ ।
விஶிஷ்டோ வித்தஶாஸ்த்ரீ ச த்ரு'ஷ்டோ த்ரு'ஷ்டாந்தவர்ஜிதஃ ॥ 40 ॥
குணேஶோ குணகாயஶ்ச குணாத்மா குணபாவநஃ ।
அநந்தகுணஸம்பந்நோ குணகர்போ குணாதிபஃ ॥ 41 ॥
கணேஶோ குணநாதஶ்ச குணாத்மா கணபாவநஃ ।
கணபந்துர்விவேகாத்மா குணயுக்தஃ பராக்ரமீ ॥ 42 ॥
அதர்க்யஃ க்ரதுரக்நிஶ்ச க்ரு'தஜ்ஞஃ ஸபலாஶ்ரயஃ ।
யஜ்ஞஶ்ச யஜ்ஞபலதோ யஜ்ஞ இஜ்யோऽமரோத்தமஃ ॥ 43 ॥
ஹிரண்யகர்பஃ ஶ்ரீகர்பஃ ககர்பஃ குணபேஶ்வரஃ ।
மாயாகர்போ லோககர்பஃ ஸ்வயம்பூர்புவநாந்தகஃ ॥ 44 ॥
நிஷ்பாபோ நிபிடோ நந்தீ போதீ போதஸமாஶ்ரயஃ ।
போதாத்மா போதநாத்மா ச பேதவைதண்டகண்டநஃ ॥ 45 ॥
ஸ்வாபாவ்யோ பாவநிர்முக்தோ வ்யக்தோऽவ்யக்தஸமாஶ்ரயஃ ।
நித்யத்ரு'ப்தோ நிராபாஸோ நிர்வாணஃ ஶரணஃ ஸுஹ்ரு'த் ॥ 46 ॥
குஹ்யேஶோ குணகம்பீரோ குணதோஷநிவாரணஃ ।
குணஸங்கவிஹீநஶ்ச யோகாரேர்தர்பநாஶநஃ ॥ 47 ॥
ஆநந்தஃ பரமாநந்தஃ ஸ்வாநந்தஸுகவர்தநஃ ।
ஸத்யாநந்தஶ்சிதாநந்தஃ ஸர்வாநந்தபராயணஃ ॥ 48 ॥
ஸத்ரூபஃ ஸஹஜஃ ஸத்யஃ ஸ்வாநந்தஃ ஸுமநோஹரஃ ।
ஸர்வஃ ஸர்வாந்தரஶ்சைவ பூர்வாத்பூர்வதரஸ்ததா ॥ 49 ॥
கமயஃ கபரஃ காதிஃ கம்‍ப்ரஹ்ம கதநுஃ ககஃ ।
கவாஸாஃ கவிஹீநஶ்ச கநிதிஃ கபராஶ்ரயஃ ॥ 50 ॥
அநந்தஶ்சாதிரூபஶ்ச ஸூர்யமண்டலமத்யகஃ ।
அமோகஃ பரமாமோகஃ பரோக்ஷஃ பரதஃ கவிஃ ॥ 51 ॥
விஶ்வசக்ஷுர்விஶ்வஸாக்ஷீ விஶ்வபாஹுர்தநேஶ்வரஃ ।
தநஞ்ஜயோ மஹாதேஜாஸ்தேஜிஷ்டஸ்தைஜஸஃ ஸுகீ ॥ 52 ॥
ஜ்யோதிர்ஜ்யோதிர்மயோ ஜேதா ஜ்யோதிஷாம் ஜ்யோதிராத்மகஃ ।
ஜ்யோதிஷாமபி ஜ்யோதிஶ்ச ஜநகோ ஜநமோஹநஃ ॥ 53 ॥
ஜிதேந்த்ரியோ ஜிதக்ரோதோ ஜிதாத்மா ஜிதமாநஸஃ ।
ஜிதஸங்கோ ஜிதப்ராணோ ஜிதஸம்ஸாரவாஸநஃ ॥ 54 ॥
நிர்வாஸநோ நிராலம்போ நிர்யோகக்ஷேமவர்ஜிதஃ ।
நிரீஹோ நிரஹங்காரோ நிராஶீர்நிருபாதிகஃ ॥ 55 ॥
நித்யபோதோ விவிக்தாத்மா விஶுத்தோத்தமகௌரவஃ ।
வித்யார்தீ பரமார்தீ ச ஶ்ரத்தார்தீ ஸாதநாத்மகஃ ॥ 56 ॥
ப்ரத்யாஹாரீ நிராஹாரீ ஸர்வாஹாரபராயணஃ ।
நித்யஶுத்தோ நிராகாங்க்ஷீ பாராயணபராயணஃ ॥ 57 ॥
அணோரணுதரஃ ஸூக்ஷ்மஃ ஸ்தூலஃ ஸ்தூலதரஸ்ததா ।
ஏகஸ்ததாऽநேகரூபோ விஶ்வரூபஃ ஸநாதநஃ ॥ 58 ॥
நைகரூபோ விரூபாத்மா நைகபோதமயஸ்ததா ।
நைகநாமமயஶ்சைவ நைகவித்யாவிவர்தநஃ ॥ 59 ॥
ஏகஶ்சைகாந்திகஶ்சைவ நாநாபாவவிவர்ஜிதஃ ।
ஏகாக்ஷரஸ்ததா பீஜஃ பூர்ணபிம்பஃ ஸநாதநஃ ॥ 60 ॥
மந்த்ரவீர்யோ மந்த்ரபீஜஃ ஶாஸ்த்ரவீர்யோ ஜகத்பதிஃ ।
நாநாவீர்யதரஶ்சைவ ஶக்ரேஶஃ ப்ரு'திவீபதிஃ ॥ 61 ॥
ப்ராணேஶஃ ப்ராணதஃ ப்ராணஃ ப்ராணாயாமபராயணஃ ।
ப்ராணபஞ்சகநிர்முக்தஃ கோஶபஞ்சகவர்ஜிதஃ ॥ 62 ॥
நிஶ்சலோ நிஷ்கலோऽஸங்கோ நிஷ்ப்ரபஞ்சோ நிராமயஃ ।
நிராதாரோ நிராகாரோ நிர்விகாரோ நிரஞ்ஜநஃ ॥ 63 ॥
நிஷ்ப்ரதீதோ நிராபாஸோ நிராஸக்தோ நிராகுலஃ ।
நிஷ்டாஸர்வகதஶ்சைவ நிராரம்போ நிராஶ்ரயஃ ॥ 64 ॥
நிரந்தரஃ ஸர்வகோப்தா ஶாந்தோ தாந்தோ மஹாமுநிஃ । [ஸத்த்வ]
நிஃஶப்தஃ ஸுக்ரு'தஃ ஸ்வஸ்தஃ ஸத்யவாதீ ஸுரேஶ்வரஃ ॥ 65 ॥
ஜ்ஞாநதோ ஜ்ஞாநவிஜ்ஞாநீ ஜ்ஞாநாத்மாऽऽநந்தபூரிதஃ ।
ஜ்ஞாநயஜ்ஞவிதாம் தக்ஷோ ஜ்ஞாநாக்நிர்ஜ்வலநோ புதஃ ॥ 66 ॥
தயாவாந் பவரோகாரிஶ்சிகித்ஸாசரமாகதிஃ ।
சந்த்ரமண்டலமத்யஸ்தஶ்சந்த்ரகோடிஸுஶீதலஃ ॥ 67 ॥
யந்த்ரக்ரு'த்பரமோ யந்த்ரீ யந்த்ராரூடாபராஜிதஃ ।
யந்த்ரவித்யந்த்ரவாஸஶ்ச யந்த்ராதாரோ தராதரஃ ॥ 68 ॥
தத்த்வஜ்ஞஸ்தத்த்வபூதாத்மா மஹத்தத்த்வப்ரகாஶநஃ ।
தத்த்வஸங்க்யாநயோகஜ்ஞஃ ஸாங்க்யஶாஸ்த்ரப்ரவர்தகஃ ॥ 69 ॥
அநந்தவிக்ரமோ தேவோ மாதவஶ்ச தநேஶ்வரஃ ।
ஸாதுஃ ஸாதுவரிஷ்டாத்மா ஸாவதாநோऽமரோத்தமஃ ॥ 70 ॥
நிஃஸங்கல்போ நிராதாரோ துர்தரோ ஹ்யாத்மவித்பதிஃ ।
ஆரோக்யஸுகதஶ்சைவ ப்ரவரோ வாஸவஸ்ததா ॥ 71 ॥
பரேஶஃ பரமோதாரஃ ப்ரத்யக்சைதந்யதுர்கமஃ ।
துராதர்ஷோ துராவாஸோ தூரத்வபரிநாஶநஃ ॥ 72 ॥
வேதவித்வேதக்ரு'த்வேதோ வேதாத்மா விமலாஶயஃ ।
விவிக்தஸேவீ ச ஸம்ஸாரஶ்ரமநாஶநஸ்ததா ॥ 73 ॥
ப்ரஹ்மயோநிர்ப்ரு'ஹத்யோநிர்விஶ்வயோநிர்விதேஹவாந் ।
விஶாலாக்ஷோ விஶ்வநாதோ ஹாடகாங்கதபூஷணஃ ॥ 74 ॥
அபாத்யோ ஜகதாராத்யோ ஜகதார்ஜவபாலநஃ ।
ஜநவாந் தநவாந் தர்மீ தர்மகோ தர்மவர்தநஃ ॥ 75 ॥
அம்ரு'தஃ ஶாஶ்வதஃ ஸாத்யஃ ஸித்திதஃ ஸுமநோஹரஃ ।
கலுப்ரஹ்மகலுஸ்தாநோ முநீநாம் பரமா கதிஃ ॥ 76 ॥
உபத்ரஷ்டா ததா ஶ்ரேஷ்டஃ ஶுசிபூதோ ஹ்யநாமயஃ ।
வேதஸித்தாந்தவேத்யஶ்ச மாநஸாஹ்லாதவர்தநஃ ॥ 77 ॥
தேஹாதந்யோ குணாதந்யோ லோகாதந்யோ விவேகவித் ।
துஷ்டஸ்வப்நஹரஶ்சைவ குருர்குருவரோத்தமஃ ॥ 78 ॥
கர்மீ கர்மவிநிர்முக்தஃ ஸந்ந்யாஸீ ஸாதகேஶ்வரஃ ।
ஸர்வபாவவிஹீநஶ்ச த்ரு'ஷ்ணாஸங்கநிவாரகஃ ॥ 79 ॥
த்யாகீ த்யாகவபுஸ்த்யாகஸ்த்யாகதாநவிவர்ஜிதஃ ।
த்யாககாரணத்யாகாத்மா ஸத்குருஃ ஸுகதாயகஃ ॥ 80 ॥
தக்ஷோ தக்ஷாதிவந்த்யஶ்ச ஜ்ஞாநவாதப்ரவர்தகஃ ।
ஶப்தப்ரஹ்மமயாத்மா ச ஶப்தப்ரஹ்மப்ரகாஶவாந் ॥ 81 ॥
க்ரஸிஷ்ணுஃ ப்ரபவிஷ்ணுஶ்ச ஸஹிஷ்ணுர்விகதாந்தரஃ ।
வித்வத்தமோ மஹாவந்த்யோ விஶாலோத்தமவாங்முநிஃ ॥ 82 ॥
ப்ரஹ்மவித்ப்ரஹ்மபாவஶ்ச ப்ரஹ்மர்ஷிர்ப்ராஹ்மணப்ரியஃ ।
ப்ரஹ்ம ப்ரஹ்மப்ரகாஶாத்மா ப்ரஹ்மவித்யாப்ரகாஶநஃ ॥ 83 ॥
அத்ரிவம்ஶப்ரபூதாத்மா தாபஸோத்தமவந்திதஃ ।
ஆத்மவாஸீ விதேயாத்மா ஹ்யத்ரிவம்ஶவிவர்தநஃ ॥ 84 ॥
ப்ரவர்தநோ நிவ்ரு'த்தாத்மா ப்ரலயோதகஸந்நிபஃ ।
நாராயணோ மஹாகர்போ பார்கவப்ரியக்ரு'த்தமஃ ॥ 85 ॥
ஸங்கல்பதுஃகதலநஃ ஸம்ஸாரதமநாஶநஃ ।
த்ரிவிக்ரமஸ்த்ரிதாகாரஸ்த்ரிமூர்திஸ்த்ரிகுணாத்மகஃ ॥ 86 ॥
பேதத்ரயஹரஶ்சைவ தாபத்ரயநிவாரகஃ ।
தோஷத்ரயவிபேதீ ச ஸம்ஶயார்ணவகண்டநஃ ॥ 87 ॥
அஸம்ஶயஸ்த்வஸம்மூடோ ஹ்யவாதீ ராஜவந்திதஃ ।
ராஜயோகீ மஹாயோகீ ஸ்வபாவகலிதஸ்ததா ॥ 88 ॥
புண்யஶ்லோகஃ பவித்ராங்க்ரிர்த்யாநயோகபராயணஃ ।
த்யாநஸ்தோ த்யாநகம்யஶ்ச விதேயாத்மா புராதநஃ ॥ 89 ॥
அவிஜ்ஞேயோ ஹ்யந்தராத்மா முக்யபிம்பஸநாதநஃ ।
ஜீவஸஞ்ஜீவநோ ஜீவஶ்சித்விலாஸஶ்சிதாஶ்ரயஃ ॥ 90 ॥
மஹேந்த்ரோऽமரமாந்யஶ்ச யோகேந்த்ரோ யோகவித்தமஃ ।
யோகதர்மஸ்ததா யோகஸ்தத்த்வஸ்தத்த்வவிநிஶ்சயஃ ॥ 91 ॥
நைகபாஹுரநந்தாத்மா நைகநாமபராக்ரமஃ ।
நைகாக்ஷீ நைகபாதஶ்ச நாதநாதோத்தமோத்தமஃ ॥ 92 ॥
ஸஹஸ்ரஶீர்ஷா புருஷஃ ஸஹஸ்ராக்ஷஃ ஸஹஸ்ரபாத் ।
ஸஹஸ்ரரூபத்ரு'க் சைவ ஸஹஸ்ராரமயோத்தவஃ ॥ 93 ॥
த்ரிபாதபுருஷஶ்சைவ த்ரிபாதூர்த்வஸ்ததைவ ச ।
த்ர்யம்பகஶ்ச மஹாவீர்யோ யோகவீர்யவிஶாரதஃ ॥ 94 ॥
விஜயீ விநயீ ஜேதா வீதராகீ விராஜிதஃ ।
ருத்ரோ ரௌத்ரோ மஹாபீமஃ ப்ராஜ்ஞமுக்யஃ ஸதாஶுசிஃ ॥ 95 ॥
அந்தர்ஜ்யோதிரநந்தாத்மா ப்ரத்யகாத்மா நிரந்தரஃ ।
அரூபஶ்சாத்மரூபஶ்ச ஸர்வபாவவிநிர்வ்ரு'தஃ ॥ 96 ॥
அந்தஃஶூந்யோ பஹிஃஶூந்யஃ ஶூந்யாத்மா ஶூந்யபாவநஃ ।
அந்தஃபூர்ணோ பஹிஃபூர்ணஃ பூர்ணாத்மா பூர்ணபாவநஃ ॥ 97 ॥
அந்தஸ்த்யாகீ பஹிஸ்த்யாகீ த்யாகாத்மா ஸர்வயோகவாந் ।
அந்தர்யோகீ பஹிர்யோகீ ஸர்வயோகபராயணஃ ॥ 98 ॥
அந்தர்போகீ பஹிர்போகீ ஸர்வபோகவிதுத்தமஃ ।
அந்தர்நிஷ்டோ பஹிர்நிஷ்டஃ ஸர்வநிஷ்டாமயஸ்ததா ॥ 99 ॥
பாஹ்யாந்தரவிமுக்தஶ்ச பாஹ்யாந்தரவிவர்ஜிதஃ ।
ஶாந்தஃ ஶுத்தோ விஶுத்தஶ்ச நிர்வாணஃ ப்ரக்ரு'தேஃ பரஃ ॥ 100 ॥
அகாலஃ காலநேமீ ச காலகாலோ ஜநேஶ்வரஃ ।
காலாத்மா காலகர்தா ச காலஜ்ஞஃ காலநாஶநஃ ॥ 101 ॥
கைவல்யபததாதா ச கைவல்யஸுகதாயகஃ ।
கைவல்யகலநாதாரோ நிர்பரோ ஹர்ஷவர்தநஃ ॥ 102 ॥
ஹ்ரு'தயஸ்தோ ஹ்ரு'ஷீகேஶோ கோவிந்தோ கர்பவர்ஜிதஃ ।
ஸகலாகமபூஜ்யஶ்ச நிகமோ நிகமாஶ்ரயஃ ॥ 103 ॥
பராஶக்திஃ பராகீர்திஃ பராவ்ரு'த்திர்நிதிஸ்ம்ரு'திஃ ।
பரவித்யா பராக்ஷாந்திர்விபக்திர்யுக்தஸத்கதிஃ ॥ 104 ॥
ஸ்வப்ரகாஶஃ ப்ரகாஶாத்மா பரஸம்வேதநாத்மகஃ ।
ஸ்வஸேவ்யஃ ஸ்வவிதாம் ஸ்வாத்மா ஸ்வஸம்வேத்யோऽநகஃ க்ஷமீ ॥ 105 ॥
ஸ்வாநுஸந்தாநஶீலாத்மா ஸ்வாநுஸந்தாநகோசரஃ ।
ஸ்வாநுஸந்தாநஶூந்யாத்மா ஸ்வாநுஸந்தாநகாஶ்ரயஃ ॥ 106 ॥
ஸ்வபோததர்பணோऽபங்கஃ கந்தர்பகுலநாஶநஃ ।
ப்ரஹ்மசாரீ ப்ரஹ்மவேத்தா ப்ராஹ்மணோ ப்ரஹ்மவித்தமஃ ॥ 107 ॥
தத்த்வபோதஃ ஸுதாவர்ஷஃ பாவநஃ பாபபாவகஃ ।
ப்ரஹ்மஸூத்ரவிதேயாத்மா ப்ரஹ்மஸூத்ரார்தநிர்ணயஃ ॥ 108 ॥
ஆத்யந்திகோ மஹாகல்பஃ ஸங்கல்பாவர்தநாஶநஃ ।
ஆதிவ்யாதிஹரஶ்சைவ ஸம்ஶயார்ணவஶோஷகஃ ॥ 109 ॥
தத்த்வாத்மஜ்ஞாநஸந்தேஶோ மஹாநுபவபாவிதஃ ।
ஆத்மாநுபவஸம்பந்நஃ ஸ்வாநுபாவஸுகாஶ்ரயஃ ॥ 110 ॥
அசிந்த்யஶ்ச ப்ரு'ஹத்பாநுஃ ப்ரமதோத்கர்ஷநாஶநஃ ।
அநிகேத ப்ரஶாந்தாத்மா ஶூந்யாவாஸோ ஜகத்வபுஃ ॥ 111 ॥
சித்கதிஶ்சிந்மயஶ்சக்ரீ மாயாசக்ரப்ரவர்தகஃ ।
ஸர்வவர்ணவிதாரம்பீ ஸர்வாரம்பபராயணஃ ॥ 112 ॥
புராணஃ ப்ரவரோ தாதா ஸுந்தரஃ கநகாங்கதீ ।
அநஸூயாத்மஜோ தத்தஃ ஸர்வஜ்ஞஃ ஸர்வகாமதஃ ॥ 113 ॥
காமஜித் காமபாலஶ்ச காமீ காமப்ரதாகமஃ ।
காமவாந் காமபோஷஶ்ச ஸர்வகாமநிவர்தகஃ ॥ 114 ॥
ஸர்வகர்மபலோத்பத்திஃ ஸர்வகாமபலப்ரதஃ ।
ஸர்வகர்மபலைஃ பூஜ்யஃ ஸர்வகர்மபலாஶ்ரயஃ ॥ 115 ॥
விஶ்வகர்மா க்ரு'தாத்மா ச க்ரு'தஜ்ஞஃ ஸர்வஸாக்ஷிகஃ ।
ஸர்வாரம்பபரித்யாகீ ஜடோந்மத்தபிஶாசவாந் ॥ 116 ॥
பிக்ஷுர்பைக்ஷாகரஶ்சைவ பைக்ஷாஹாரீ நிராஶ்ரமீ ।
அகூலஶ்சாநுகூலஶ்ச விகலோ ஹ்யகலஸ்ததா ॥ 117 ॥
ஜடிலோ வநசாரீ ச தண்டீ முண்டீ ச கண்டவாந் ।
தேஹதர்மவிஹீநாத்மா ஹ்யேகாகீ ஸங்கவர்ஜிதஃ ॥ 118 ॥
ஆஶ்ரம்யநாஶ்ரமாரம்போऽநாசாரீ கர்மவர்ஜிதஃ ।
அஸந்தேஹீ ச ஸந்தேஹீ ந கிஞ்சிந்ந ச கிஞ்சநஃ ॥ 119 ॥
ந்ரு'தேஹீ தேஹஶூந்யஶ்ச நாபாவீ பாவநிர்கதஃ ।
நாப்ரஹ்மா ச பரப்ரஹ்ம ஸ்வயமேவ நிராகுலஃ ॥ 120 ॥
அநகஶ்சாகுருஶ்சைவ நாதநாதோத்தமோ குருஃ ।
த்விபுஜஃ ப்ராக்ரு'தஶ்சைவ ஜநகஶ்ச பிதாமஹஃ ॥ 121 ॥
அநாத்மா ந ச நாநாத்மா நீதிர்நீதிமதாம் வரஃ ।
ஸஹஜஃ ஸத்ரு'ஶஃ ஸித்தஶ்சைகஶ்சிந்மாத்ர ஏவ ச ॥ 122 ॥
ந கர்தாபி ச கர்தா ச போக்தா போகவிவர்ஜிதஃ ।
துரீயஸ்துரீயாதீதஃ ஸ்வச்சஃ ஸர்வமயஸ்ததா ॥ 123 ॥
ஸர்வாதிஷ்டாநரூபஶ்ச ஸர்வத்யேயவிவர்ஜிதஃ ।
ஸர்வலோகநிவாஸாத்மா ஸகலோத்தமவந்திதஃ ॥ 124 ॥
தேஹப்ரு'த்தேஹக்ரு'ச்சைவ தேஹாத்மா தேஹபாவநஃ ।
தேஹீ தேஹவிபக்தஶ்ச தேஹபாவப்ரகாஶநஃ ॥ 125 ॥
லயஸ்தோ லயவிச்சைவ லயாபாவஶ்ச போதவாந் ।
லயாதீதோ லயஸ்யாந்தோ லயபாவநிவாரணஃ ॥ 126 ॥
விமுகஃ ப்ரமுகஶ்சைவ ப்ரத்யங்முகவதாசரீ ।
விஶ்வபுக்விஶ்வத்ரு'க்விஶ்வோ விஶ்வக்ஷேமகரஸ்ததா ॥ 127 ॥
அவிக்ஷிப்தோऽப்ரமாதீ ச பரர்திஃ பரமார்தத்ரு'க் ।
ஸ்வாநுபாவவிஹீநஶ்ச ஸ்வாநுபாவப்ரகாஶநஃ ॥ 128 ॥
நிரிந்த்ரியஶ்ச நிர்புத்திர்நிராபாஸோ நிராக்ரு'தஃ ।
நிரஹங்காரரூபாத்மா நிர்வபுஃ ஸகலாஶ்ரயஃ ॥ 129 ॥
ஶோகதுஃகஹரஶ்சைவ போகமோக்ஷபலப்ரதஃ ।
ஸுப்ரஸந்நஸ்ததா ஸூக்ஷ்மஃ ஶப்தப்ரஹ்மார்தஸங்க்ரஹஃ ॥ 130 ॥
ஆகமாபாயஶூந்யஶ்ச ஸ்தாநதஶ்ச ஸதாங்கதிஃ ।
அக்ரு'தஃ ஸுக்ரு'தஶ்சைவ க்ரு'தகர்மா விநிர்வ்ரு'தஃ ॥ 131 ॥
பேதத்ரயஹரஶ்சைவ தேஹத்ரயவிநிர்கதஃ ।
ஸர்வகாமமயஶ்சைவ ஸர்வகாமநிவர்தகஃ ॥ 132 ॥
ஸித்தேஶ்வரோऽஜரஃ பஞ்சபாணதர்பஹுதாஶநஃ ।
சதுரக்ஷரபீஜாத்மா ஸ்வபூஶ்சித்கீர்திபூஷணஃ ॥ 133 ॥
அகாதபுத்திரக்ஷுப்தஶ்சந்த்ரஸூர்யாக்நிலோசநஃ ।
யமதம்ஷ்ட்ரோऽதிஸம்ஹர்தா பரமாநந்தஸாகரஃ ॥ 134 ॥
லீலாவிஶ்வம்பரோ பாநுர்பைரவோ பீமலோசநஃ ।
ப்ரஹ்மசர்மாம்பரஃ காலஸ்த்வசலஶ்சலநாந்தகஃ ॥ 135 ॥
ஆதிதேவோ ஜகத்யோநிர்வாஸவாரிவிமர்தநஃ ।
விகர்மகர்மகர்மஜ்ஞோ அநந்யகமகோऽகமஃ ॥ 136 ॥
அபத்தகர்மஶூந்யஶ்ச காமராககுலக்ஷயஃ ।
யோகாந்தகாரமதநஃ பத்மஜந்மாதிவந்திதஃ ॥ 137 ॥
பக்தகாமோऽக்ரஜஶ்சக்ரீ பாவநிர்பாவபாவகஃ ।
பேதாந்தகோ மஹாநக்ர்யோ நிகூஹோ கோசராந்தகஃ ॥ 138 ॥
காலாக்நிஶமநஃ ஶங்கசக்ரபத்மகதாதரஃ ।
தீப்தோ தீநபதிஃ ஶாஸ்தா ஸ்வச்சந்தோ முக்திதாயகஃ ॥ 139 ॥
வ்யோமதர்மாம்பரோ பேத்தா பஸ்மதாரீ தராதரஃ ।
தர்மகுப்தோऽந்வயாத்மா ச வ்யதிரேகார்தநிர்ணயஃ ॥ 140 ॥
ஏகாநேககுணாபாஸாபாஸநிர்பாஸவர்ஜிதஃ ।
பாவாபாவஸ்வபாவாத்மா பாவாபாவவிபாவவித் ॥ 141 ॥
யோகிஹ்ரு'தயவிஶ்ராமோऽநந்தவித்யாவிவர்தநஃ ।
விக்நாந்தகஸ்த்ரிகாலஜ்ஞஸ்தத்த்வாத்மா ஜ்ஞாநஸாகரஃ ॥ 142 ॥
இதீதம் தத்தஸாஹஸ்ரம் ஸாயம் ப்ராதஃ படேத்து யஃ ।
ஸ இஹாமுத்ர லபதே நிர்வாணம் பரமம் ஸுகம் ॥ 143 ॥
குருவாரே தத்தபக்தோ பக்திபாவஸமந்விதஃ ।
படேத் ஸதைவ யோ ஹ்யேதத் ஸ லபேச்சிந்திதம் த்ருவம் ॥ 144 ॥
இதி ஶ்ரீமத்தத்தாத்ரேயபுராணே ஶ்ரீ தத்தாத்ரேய ஸஹஸ்ரநாம ஸ்தோத்ரம் ।
Roman (IAST) Transliteration
munayaḥ ūcuḥ
nikhilāgamatattvajña brahmadhyānaparāyaṇa |
vadāsmākaṃ muktyupāyaṃ sūta sarvopakārakam || 1 ||
sarvadeveṣu ko devaḥ sadyo mokṣaprado bhavet |
ko manurvā bhavettasya sadyaḥ prītikaro dhruvam || 2 ||
sūta uvāca |
nigamāgamatattvajño hyavadhūtaścidambaraḥ |
bhaktavātsalyapravaṇo datta eva hi kevalaḥ || 3 ||
sadā prasannavadano bhaktacintaikatatparaḥ |
tasya nāmānyanantāni vartante'thāpyadaḥ param || 4 ||
dattasya nāmasāhasraṃ tasya prītivivardhanam |
yastvidaṃ paṭhate nityaṃ dattātreyaikamānasaḥ || 5 ||
mucyate sarvapāpebhyaḥ sa sadyo nātra saṃśayaḥ |
ante taddhāma saṃyāti punarāvṛttidurlabham || 6 ||
asya śrīmaddattātreyasahasranāmastotramantrasya avadhūta ṛṣiḥ, anuṣṭup chandaḥ, digambaro devatā, oṃ bījaṃ, hrīṃ śaktiḥ, krauṃ kīlakaṃ, śrīdattātreyaprītyarthe jape viniyogaḥ |
atha dhyānam
digambaraṃ bhasmavilepitāṅgaṃ
bodhātmakaṃ muktikaraṃ prasannam |
nirmānasaṃ śyāmatanuṃ bhaje'haṃ
dattātreyaṃ brahmasamādhiyuktam ||
atha stotram
dattātreyo mahāyogī yogeśaścāmaraprabhuḥ |
munirdigambaro bālo māyāmukto madāpahaḥ || 1 ||
avadhūto mahānāthaḥ śaṅkaro'maravallabhaḥ |
mahādevaścādidevaḥ purāṇaprabhurīśvaraḥ || 2 ||
sattvakṛtsattvabhṛdbhāvaḥ sattvātmā sattvasāgaraḥ |
sattvavitsattvasākṣī ca sattvasādhyo'marādhipaḥ || 3 ||
bhūtakṛdbhūtabhṛccaiva bhūtātmā bhūtasambhavaḥ |
bhūtabhāvo bhavo bhūtavittathā bhūtakāraṇaḥ || 4 ||
bhūtasākṣī prabhūtiśca bhūtānāṃ paramā gatiḥ |
bhūtasaṅgavihīnātmā bhūtātmā bhūtaśaṅkaraḥ || 5 ||
bhūtanātho mahānātha ādinātho maheśvaraḥ |
sarvabhūtanivāsātmā bhūtasantāpanāśanaḥ || 6 ||
sarvātmā sarvabhṛtsarvaḥ sarvajñaḥ sarvanirṇayaḥ |
sarvasākṣī bṛhadbhānuḥ sarvavit sarvamaṅgalaḥ || 7 ||
śāntaḥ satyaḥ samaḥ pūrṇo ekākī kamalāpatiḥ |
rāmo rāmapriyaścaiva virāmo rāmakāraṇaḥ || 8 ||
śuddhātmā pāvano'nantaḥ pratītaḥ paramārthabhṛt |
haṃsasākṣī vibhuścaiva prabhuḥ pralaya ityapi || 9 ||
siddhātmā paramātmā ca siddhānāṃ paramā gatiḥ |
siddhisiddhastathā sādhyaḥ sādhano hyuttamastathā || 10 ||
sulakṣaṇaḥ sumedhāvī vidyāvānvigatāntaraḥ |
vijvaraśca mahābāhurbahulānandavardhanaḥ || 11 ||
avyaktapuruṣaḥ prājñaḥ parajñaḥ paramārthadṛk |
parāparavinirmukto yuktastattvaprakāśavān || 12 ||
dayāvān bhagavān bhāvī bhāvātmā bhāvakāraṇaḥ |
bhavasantāpanāśaśca puṣpavān paṇḍito budhaḥ || 13 ||
pratyakṣavasturviśvātmā pratyagbrahma sanātanaḥ |
pramāṇavigataścaiva pratyāhāraniyojakaḥ || 14 ||
praṇavaḥ praṇavātītaḥ pramukhaḥ pralayātmakaḥ |
mṛtyuñjayo viviktātmā śaṅkarātmā paro vapuḥ || 15 ||
paramastanuvijñeyaḥ paramātmani saṃsthitaḥ |
prabodhakalanādhāraḥ prabhāvapravarottamaḥ || 16 ||
cidambaraścidvilāsaścidākāśaściduttamaḥ |
cittacaitanyacittātmā devānāṃ paramā gatiḥ || 17 ||
acetyaścetanādhāraścetanācittavikramaḥ |
cittātmā cetanārūpo lasatpaṅkajalocanaḥ || 18 ||
paraṃ brahma paraṃ jyotiḥ paraṃ dhāma parantapaḥ |
paraṃ sūtraṃ paraṃ tantraṃ pavitraḥ paramohavān || 19 ||
kṣetrajñaḥ kṣetragaḥ kṣetraḥ kṣetrādhāraḥ purañjanaḥ |
kṣetraśūnyo lokasākṣī kṣetravān bahunāyakaḥ || 20 ||
yogendro yogapūjyaśca yogya ātmavidāṃ śuciḥ |
yogamāyādharaḥ sthāṇuracalaḥ kamalāpatiḥ || 21 ||
yogeśo yoganirmātā yogajñānaprakāśanaḥ |
yogapālo lokapālaḥ saṃsāratamanāśanaḥ || 22 ||
guhyo guhyatamo gupto mukto yuktaḥ sanātanaḥ |
gahano gaganākāro gambhīro gaṇanāyakaḥ || 23 ||
govindo gopatirgoptā gobhāgo bhāvasaṃsthitaḥ |
gosākṣī gotamāriśca gāndhāro gaganākṛtiḥ || 24 ||
yogayukto bhogayuktaḥ śaṅkāmuktasamādhimān |
sahajaḥ sakaleśānaḥ kārtavīryavarapradaḥ || 25 ||
sarajo virajo puṃso pāvanaḥ pāpanāśanaḥ |
parāvaravinirmuktaḥ paraṃ‍jyotiḥ purātanaḥ || 26 ||
nānājyotiranekātmā svayaṃ‍jyotiḥ sadāśivaḥ |
divyajyotirmayaścaiva satyavijñānabhāskaraḥ || 27 ||
nityaśuddhaḥ paraḥ pūrṇaḥ prakāśaḥ prakaṭodbhavaḥ |
pramādavigataścaiva pareśaḥ paravikramaḥ || 28 ||
yogī yogo yogapaśca yogābhyāsaprakāśanaḥ |
yoktā moktā vidhātā ca trātā pātā nirāyudhaḥ || 29 ||
nityamukto nityayuktaḥ satyaḥ satyaparākramaḥ |
sattvaśuddhikaraḥ sattvastathā sattvabhṛtāṃ gatiḥ || 30 ||
śrīdharaḥ śrīvapuḥ śrīmān śrīnivāso'marārcitaḥ |
śrīnidhiḥ śrīpatiḥ śreṣṭhaḥ śreyaskaścaramāśrayaḥ || 31 ||
tyāgī tyāgārthasampannastyāgātmā tyāgavigrahaḥ |
tyāgalakṣaṇasiddhātmā tyāgajñastyāgakāraṇaḥ || 32 ||
bhogo bhoktā tathā bhogyo bhogasādhanakāraṇaḥ |
bhogī bhogārthasampanno bhogajñānaprakāśanaḥ || 33 ||
kevalaḥ keśavaḥ kṛṣṇaḥ kaṃvāsāḥ kamalālayaḥ |
kamalāsanapūjyaśca harirajñānakhaṇḍanaḥ || 34 ||
mahātmā mahadādiśca maheśottamavanditaḥ |
manobuddhivihīnātmā mānātmā mānavādhipaḥ || 35 ||
bhuvaneśo vibhūtiśca dhṛtirmedhā smṛtirdayā |
duḥkhadāvānalo buddhaḥ prabuddhaḥ parameśvaraḥ || 36 ||
kāmahā krodhahā caiva dambhadarpamadāpahaḥ |
ajñānatimirāriśca bhavārirbhuvaneśvaraḥ || 37 ||
rūpakṛdrūpabhṛdrūpī rūpātmā rūpakāraṇaḥ |
rūpajño rūpasākṣī ca nāmarūpo guṇāntakaḥ || 38 ||
aprameyaḥ prameyaśca pramāṇaṃ praṇavāśrayaḥ |
pramāṇarahito'cintyaścetanāvigato'jaraḥ || 39 ||
akṣaro'kṣaramuktaśca vijvaro jvaranāśanaḥ |
viśiṣṭo vittaśāstrī ca dṛṣṭo dṛṣṭāntavarjitaḥ || 40 ||
guṇeśo guṇakāyaśca guṇātmā guṇabhāvanaḥ |
anantaguṇasampanno guṇagarbho guṇādhipaḥ || 41 ||
gaṇeśo guṇanāthaśca guṇātmā gaṇabhāvanaḥ |
gaṇabandhurvivekātmā guṇayuktaḥ parākramī || 42 ||
atarkyaḥ kraturagniśca kṛtajñaḥ saphalāśrayaḥ |
yajñaśca yajñaphalado yajña ijyo'marottamaḥ || 43 ||
hiraṇyagarbhaḥ śrīgarbhaḥ khagarbhaḥ kuṇapeśvaraḥ |
māyāgarbho lokagarbhaḥ svayambhūrbhuvanāntakaḥ || 44 ||
niṣpāpo nibiḍo nandī bodhī bodhasamāśrayaḥ |
bodhātmā bodhanātmā ca bhedavaitaṇḍakhaṇḍanaḥ || 45 ||
svābhāvyo bhāvanirmukto vyakto'vyaktasamāśrayaḥ |
nityatṛpto nirābhāso nirvāṇaḥ śaraṇaḥ suhṛt || 46 ||
guhyeśo guṇagambhīro guṇadoṣanivāraṇaḥ |
guṇasaṅgavihīnaśca yogārerdarpanāśanaḥ || 47 ||
ānandaḥ paramānandaḥ svānandasukhavardhanaḥ |
satyānandaścidānandaḥ sarvānandaparāyaṇaḥ || 48 ||
sadrūpaḥ sahajaḥ satyaḥ svānandaḥ sumanoharaḥ |
sarvaḥ sarvāntaraścaiva pūrvātpūrvatarastathā || 49 ||
khamayaḥ khaparaḥ khādiḥ khaṃ‍brahma khatanuḥ khagaḥ |
khavāsāḥ khavihīnaśca khanidhiḥ khaparāśrayaḥ || 50 ||
anantaścādirūpaśca sūryamaṇḍalamadhyagaḥ |
amoghaḥ paramāmoghaḥ parokṣaḥ paradaḥ kaviḥ || 51 ||
viśvacakṣurviśvasākṣī viśvabāhurdhaneśvaraḥ |
dhanañjayo mahātejāstejiṣṭhastaijasaḥ sukhī || 52 ||
jyotirjyotirmayo jetā jyotiṣāṃ jyotirātmakaḥ |
jyotiṣāmapi jyotiśca janako janamohanaḥ || 53 ||
jitendriyo jitakrodho jitātmā jitamānasaḥ |
jitasaṅgo jitaprāṇo jitasaṃsāravāsanaḥ || 54 ||
nirvāsano nirālambo niryogakṣemavarjitaḥ |
nirīho nirahaṅkāro nirāśīrnirupādhikaḥ || 55 ||
nityabodho viviktātmā viśuddhottamagauravaḥ |
vidyārthī paramārthī ca śraddhārthī sādhanātmakaḥ || 56 ||
pratyāhārī nirāhārī sarvāhāraparāyaṇaḥ |
nityaśuddho nirākāṅkṣī pārāyaṇaparāyaṇaḥ || 57 ||
aṇoraṇutaraḥ sūkṣmaḥ sthūlaḥ sthūlatarastathā |
ekastathā'nekarūpo viśvarūpaḥ sanātanaḥ || 58 ||
naikarūpo virūpātmā naikabodhamayastathā |
naikanāmamayaścaiva naikavidyāvivardhanaḥ || 59 ||
ekaścaikāntikaścaiva nānābhāvavivarjitaḥ |
ekākṣarastathā bījaḥ pūrṇabimbaḥ sanātanaḥ || 60 ||
mantravīryo mantrabījaḥ śāstravīryo jagatpatiḥ |
nānāvīryadharaścaiva śakreśaḥ pṛthivīpatiḥ || 61 ||
prāṇeśaḥ prāṇadaḥ prāṇaḥ prāṇāyāmaparāyaṇaḥ |
prāṇapañcakanirmuktaḥ kośapañcakavarjitaḥ || 62 ||
niścalo niṣkalo'saṅgo niṣprapañco nirāmayaḥ |
nirādhāro nirākāro nirvikāro nirañjanaḥ || 63 ||
niṣpratīto nirābhāso nirāsakto nirākulaḥ |
niṣṭhāsarvagataścaiva nirārambho nirāśrayaḥ || 64 ||
nirantaraḥ sarvagoptā śānto dānto mahāmuniḥ | [sattva]
niḥśabdaḥ sukṛtaḥ svasthaḥ satyavādī sureśvaraḥ || 65 ||
jñānado jñānavijñānī jñānātmā''nandapūritaḥ |
jñānayajñavidāṃ dakṣo jñānāgnirjvalano budhaḥ || 66 ||
dayāvān bhavarogāriścikitsācaramāgatiḥ |
candramaṇḍalamadhyasthaścandrakoṭisuśītalaḥ || 67 ||
yantrakṛtparamo yantrī yantrārūḍhāparājitaḥ |
yantravidyantravāsaśca yantrādhāro dharādharaḥ || 68 ||
tattvajñastattvabhūtātmā mahattattvaprakāśanaḥ |
tattvasaṅkhyānayogajñaḥ sāṅkhyaśāstrapravartakaḥ || 69 ||
anantavikramo devo mādhavaśca dhaneśvaraḥ |
sādhuḥ sādhuvariṣṭhātmā sāvadhāno'marottamaḥ || 70 ||
niḥsaṅkalpo nirādhāro durdharo hyātmavitpatiḥ |
ārogyasukhadaścaiva pravaro vāsavastathā || 71 ||
pareśaḥ paramodāraḥ pratyakcaitanyadurgamaḥ |
durādharṣo durāvāso dūratvaparināśanaḥ || 72 ||
vedavidvedakṛdvedo vedātmā vimalāśayaḥ |
viviktasevī ca saṃsāraśramanāśanastathā || 73 ||
brahmayonirbṛhadyonirviśvayonirvidehavān |
viśālākṣo viśvanātho hāṭakāṅgadabhūṣaṇaḥ || 74 ||
abādhyo jagadārādhyo jagadārjavapālanaḥ |
janavān dhanavān dharmī dharmago dharmavardhanaḥ || 75 ||
amṛtaḥ śāśvataḥ sādhyaḥ siddhidaḥ sumanoharaḥ |
khalubrahmakhalusthāno munīnāṃ paramā gatiḥ || 76 ||
upadraṣṭā tathā śreṣṭhaḥ śucibhūto hyanāmayaḥ |
vedasiddhāntavedyaśca mānasāhlādavardhanaḥ || 77 ||
dehādanyo guṇādanyo lokādanyo vivekavit |
duṣṭasvapnaharaścaiva gururguruvarottamaḥ || 78 ||
karmī karmavinirmuktaḥ sannyāsī sādhakeśvaraḥ |
sarvabhāvavihīnaśca tṛṣṇāsaṅganivārakaḥ || 79 ||
tyāgī tyāgavapustyāgastyāgadānavivarjitaḥ |
tyāgakāraṇatyāgātmā sadguruḥ sukhadāyakaḥ || 80 ||
dakṣo dakṣādivandyaśca jñānavādapravartakaḥ |
śabdabrahmamayātmā ca śabdabrahmaprakāśavān || 81 ||
grasiṣṇuḥ prabhaviṣṇuśca sahiṣṇurvigatāntaraḥ |
vidvattamo mahāvandyo viśālottamavāṅmuniḥ || 82 ||
brahmavidbrahmabhāvaśca brahmarṣirbrāhmaṇapriyaḥ |
brahma brahmaprakāśātmā brahmavidyāprakāśanaḥ || 83 ||
atrivaṃśaprabhūtātmā tāpasottamavanditaḥ |
ātmavāsī vidheyātmā hyatrivaṃśavivardhanaḥ || 84 ||
pravartano nivṛttātmā pralayodakasannibhaḥ |
nārāyaṇo mahāgarbho bhārgavapriyakṛttamaḥ || 85 ||
saṅkalpaduḥkhadalanaḥ saṃsāratamanāśanaḥ |
trivikramastridhākārastrimūrtistriguṇātmakaḥ || 86 ||
bhedatrayaharaścaiva tāpatrayanivārakaḥ |
doṣatrayavibhedī ca saṃśayārṇavakhaṇḍanaḥ || 87 ||
asaṃśayastvasammūḍho hyavādī rājavanditaḥ |
rājayogī mahāyogī svabhāvagalitastathā || 88 ||
puṇyaślokaḥ pavitrāṅghrirdhyānayogaparāyaṇaḥ |
dhyānastho dhyānagamyaśca vidheyātmā purātanaḥ || 89 ||
avijñeyo hyantarātmā mukhyabimbasanātanaḥ |
jīvasañjīvano jīvaścidvilāsaścidāśrayaḥ || 90 ||
mahendro'maramānyaśca yogendro yogavittamaḥ |
yogadharmastathā yogastattvastattvaviniścayaḥ || 91 ||
naikabāhuranantātmā naikanāmaparākramaḥ |
naikākṣī naikapādaśca nāthanāthottamottamaḥ || 92 ||
sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt |
sahasrarūpadṛk caiva sahasrāramayoddhavaḥ || 93 ||
tripādapuruṣaścaiva tripādūrdhvastathaiva ca |
tryambakaśca mahāvīryo yogavīryaviśāradaḥ || 94 ||
vijayī vinayī jetā vītarāgī virājitaḥ |
rudro raudro mahābhīmaḥ prājñamukhyaḥ sadāśuciḥ || 95 ||
antarjyotiranantātmā pratyagātmā nirantaraḥ |
arūpaścātmarūpaśca sarvabhāvavinirvṛtaḥ || 96 ||
antaḥśūnyo bahiḥśūnyaḥ śūnyātmā śūnyabhāvanaḥ |
antaḥpūrṇo bahiḥpūrṇaḥ pūrṇātmā pūrṇabhāvanaḥ || 97 ||
antastyāgī bahistyāgī tyāgātmā sarvayogavān |
antaryogī bahiryogī sarvayogaparāyaṇaḥ || 98 ||
antarbhogī bahirbhogī sarvabhogaviduttamaḥ |
antarniṣṭho bahirniṣṭhaḥ sarvaniṣṭhāmayastathā || 99 ||
bāhyāntaravimuktaśca bāhyāntaravivarjitaḥ |
śāntaḥ śuddho viśuddhaśca nirvāṇaḥ prakṛteḥ paraḥ || 100 ||
akālaḥ kālanemī ca kālakālo janeśvaraḥ |
kālātmā kālakartā ca kālajñaḥ kālanāśanaḥ || 101 ||
kaivalyapadadātā ca kaivalyasukhadāyakaḥ |
kaivalyakalanādhāro nirbharo harṣavardhanaḥ || 102 ||
hṛdayastho hṛṣīkeśo govindo garbhavarjitaḥ |
sakalāgamapūjyaśca nigamo nigamāśrayaḥ || 103 ||
parāśaktiḥ parākīrtiḥ parāvṛttirnidhismṛtiḥ |
paravidyā parākṣāntirvibhaktiryuktasadgatiḥ || 104 ||
svaprakāśaḥ prakāśātmā parasaṃvedanātmakaḥ |
svasevyaḥ svavidāṃ svātmā svasaṃvedyo'naghaḥ kṣamī || 105 ||
svānusandhānaśīlātmā svānusandhānagocaraḥ |
svānusandhānaśūnyātmā svānusandhānakāśrayaḥ || 106 ||
svabodhadarpaṇo'bhaṅgaḥ kandarpakulanāśanaḥ |
brahmacārī brahmavettā brāhmaṇo brahmavittamaḥ || 107 ||
tattvabodhaḥ sudhāvarṣaḥ pāvanaḥ pāpapāvakaḥ |
brahmasūtravidheyātmā brahmasūtrārthanirṇayaḥ || 108 ||
ātyantiko mahākalpaḥ saṅkalpāvartanāśanaḥ |
ādhivyādhiharaścaiva saṃśayārṇavaśoṣakaḥ || 109 ||
tattvātmajñānasandeśo mahānubhavabhāvitaḥ |
ātmānubhavasampannaḥ svānubhāvasukhāśrayaḥ || 110 ||
acintyaśca bṛhadbhānuḥ pramadotkarṣanāśanaḥ |
aniketa praśāntātmā śūnyāvāso jagadvapuḥ || 111 ||
cidgatiścinmayaścakrī māyācakrapravartakaḥ |
sarvavarṇavidārambhī sarvārambhaparāyaṇaḥ || 112 ||
purāṇaḥ pravaro dātā sundaraḥ kanakāṅgadī |
anasūyātmajo dattaḥ sarvajñaḥ sarvakāmadaḥ || 113 ||
kāmajit kāmapālaśca kāmī kāmapradāgamaḥ |
kāmavān kāmapoṣaśca sarvakāmanivartakaḥ || 114 ||
sarvakarmaphalotpattiḥ sarvakāmaphalapradaḥ |
sarvakarmaphalaiḥ pūjyaḥ sarvakarmaphalāśrayaḥ || 115 ||
viśvakarmā kṛtātmā ca kṛtajñaḥ sarvasākṣikaḥ |
sarvārambhaparityāgī jaḍonmattapiśācavān || 116 ||
bhikṣurbhaikṣākaraścaiva bhaikṣāhārī nirāśramī |
akūlaścānukūlaśca vikalo hyakalastathā || 117 ||
jaṭilo vanacārī ca daṇḍī muṇḍī ca gaṇḍavān |
dehadharmavihīnātmā hyekākī saṅgavarjitaḥ || 118 ||
āśramyanāśramārambho'nācārī karmavarjitaḥ |
asandehī ca sandehī na kiñcinna ca kiñcanaḥ || 119 ||
nṛdehī dehaśūnyaśca nābhāvī bhāvanirgataḥ |
nābrahmā ca parabrahma svayameva nirākulaḥ || 120 ||
anaghaścāguruścaiva nāthanāthottamo guruḥ |
dvibhujaḥ prākṛtaścaiva janakaśca pitāmahaḥ || 121 ||
anātmā na ca nānātmā nītirnītimatāṃ varaḥ |
sahajaḥ sadṛśaḥ siddhaścaikaścinmātra eva ca || 122 ||
na kartāpi ca kartā ca bhoktā bhogavivarjitaḥ |
turīyasturīyātītaḥ svacchaḥ sarvamayastathā || 123 ||
sarvādhiṣṭhānarūpaśca sarvadhyeyavivarjitaḥ |
sarvalokanivāsātmā sakalottamavanditaḥ || 124 ||
dehabhṛddehakṛccaiva dehātmā dehabhāvanaḥ |
dehī dehavibhaktaśca dehabhāvaprakāśanaḥ || 125 ||
layastho layaviccaiva layābhāvaśca bodhavān |
layātīto layasyānto layabhāvanivāraṇaḥ || 126 ||
vimukhaḥ pramukhaścaiva pratyaṅmukhavadācarī |
viśvabhugviśvadhṛgviśvo viśvakṣemakarastathā || 127 ||
avikṣipto'pramādī ca parardhiḥ paramārthadṛk |
svānubhāvavihīnaśca svānubhāvaprakāśanaḥ || 128 ||
nirindriyaśca nirbuddhirnirābhāso nirākṛtaḥ |
nirahaṅkārarūpātmā nirvapuḥ sakalāśrayaḥ || 129 ||
śokaduḥkhaharaścaiva bhogamokṣaphalapradaḥ |
suprasannastathā sūkṣmaḥ śabdabrahmārthasaṅgrahaḥ || 130 ||
āgamāpāyaśūnyaśca sthānadaśca satāṅgatiḥ |
akṛtaḥ sukṛtaścaiva kṛtakarmā vinirvṛtaḥ || 131 ||
bhedatrayaharaścaiva dehatrayavinirgataḥ |
sarvakāmamayaścaiva sarvakāmanivartakaḥ || 132 ||
siddheśvaro'jaraḥ pañcabāṇadarpahutāśanaḥ |
caturakṣarabījātmā svabhūścitkīrtibhūṣaṇaḥ || 133 ||
agādhabuddhirakṣubdhaścandrasūryāgnilocanaḥ |
yamadaṃṣṭro'tisaṃhartā paramānandasāgaraḥ || 134 ||
līlāviśvambharo bhānurbhairavo bhīmalocanaḥ |
brahmacarmāmbaraḥ kālastvacalaścalanāntakaḥ || 135 ||
ādidevo jagadyonirvāsavārivimardanaḥ |
vikarmakarmakarmajño ananyagamako'gamaḥ || 136 ||
abaddhakarmaśūnyaśca kāmarāgakulakṣayaḥ |
yogāndhakāramathanaḥ padmajanmādivanditaḥ || 137 ||
bhaktakāmo'grajaścakrī bhāvanirbhāvabhāvakaḥ |
bhedāntako mahānagryo nigūho gocarāntakaḥ || 138 ||
kālāgniśamanaḥ śaṅkhacakrapadmagadādharaḥ |
dīpto dīnapatiḥ śāstā svacchando muktidāyakaḥ || 139 ||
vyomadharmāmbaro bhettā bhasmadhārī dharādharaḥ |
dharmagupto'nvayātmā ca vyatirekārthanirṇayaḥ || 140 ||
ekānekaguṇābhāsābhāsanirbhāsavarjitaḥ |
bhāvābhāvasvabhāvātmā bhāvābhāvavibhāvavit || 141 ||
yogihṛdayaviśrāmo'nantavidyāvivardhanaḥ |
vighnāntakastrikālajñastattvātmā jñānasāgaraḥ || 142 ||
itīdaṃ dattasāhasraṃ sāyaṃ prātaḥ paṭhettu yaḥ |
sa ihāmutra labhate nirvāṇaṃ paramaṃ sukham || 143 ||
guruvāre dattabhakto bhaktibhāvasamanvitaḥ |
paṭhet sadaiva yo hyetat sa labheccintitaṃ dhruvam || 144 ||
iti śrīmaddattātreyapurāṇe śrī dattātreya sahasranāma stotram |
Sanskrit — Devanagari (original)
मुनयः ऊचुः
निखिलागमतत्त्वज्ञ ब्रह्मध्यानपरायण ।
वदास्माकं मुक्त्युपायं सूत सर्वोपकारकम् ॥ 1 ॥
सर्वदेवेषु को देवः सद्यो मोक्षप्रदो भवेत् ।
को मनुर्वा भवेत्तस्य सद्यः प्रीतिकरो ध्रुवम् ॥ 2 ॥
सूत उवाच ।
निगमागमतत्त्वज्ञो ह्यवधूतश्चिदम्बरः ।
भक्तवात्सल्यप्रवणो दत्त एव हि केवलः ॥ 3 ॥
सदा प्रसन्नवदनो भक्तचिन्तैकतत्परः ।
तस्य नामान्यनन्तानि वर्तन्तेऽथाप्यदः परम् ॥ 4 ॥
दत्तस्य नामसाहस्रं तस्य प्रीतिविवर्धनम् ।
यस्त्विदं पठते नित्यं दत्तात्रेयैकमानसः ॥ 5 ॥
मुच्यते सर्वपापेभ्यः स सद्यो नात्र संशयः ।
अन्ते तद्धाम संयाति पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ 6 ॥
अस्य श्रीमद्दत्तात्रेयसहस्रनामस्तोत्रमन्त्रस्य अवधूत ऋषिः, अनुष्टुप् छन्दः, दिगम्बरो देवता, ॐ बीजं, ह्रीं शक्तिः, क्रौं कीलकं, श्रीदत्तात्रेयप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः ।
अथ ध्यानम्
दिगम्बरं भस्मविलेपिताङ्गं
बोधात्मकं मुक्तिकरं प्रसन्नम् ।
निर्मानसं श्यामतनुं भजेऽहं
दत्तात्रेयं ब्रह्मसमाधियुक्तम् ॥
अथ स्तोत्रम्
दत्तात्रेयो महायोगी योगेशश्चामरप्रभुः ।
मुनिर्दिगम्बरो बालो मायामुक्तो मदापहः ॥ 1 ॥
अवधूतो महानाथः शङ्करोऽमरवल्लभः ।
महादेवश्चादिदेवः पुराणप्रभुरीश्वरः ॥ 2 ॥
सत्त्वकृत्सत्त्वभृद्भावः सत्त्वात्मा सत्त्वसागरः ।
सत्त्ववित्सत्त्वसाक्षी च सत्त्वसाध्योऽमराधिपः ॥ 3 ॥
भूतकृद्भूतभृच्चैव भूतात्मा भूतसम्भवः ।
भूतभावो भवो भूतवित्तथा भूतकारणः ॥ 4 ॥
भूतसाक्षी प्रभूतिश्च भूतानां परमा गतिः ।
भूतसङ्गविहीनात्मा भूतात्मा भूतशङ्करः ॥ 5 ॥
भूतनाथो महानाथ आदिनाथो महेश्वरः ।
सर्वभूतनिवासात्मा भूतसन्तापनाशनः ॥ 6 ॥
सर्वात्मा सर्वभृत्सर्वः सर्वज्ञः सर्वनिर्णयः ।
सर्वसाक्षी बृहद्भानुः सर्ववित् सर्वमङ्गलः ॥ 7 ॥
शान्तः सत्यः समः पूर्णो एकाकी कमलापतिः ।
रामो रामप्रियश्चैव विरामो रामकारणः ॥ 8 ॥
शुद्धात्मा पावनोऽनन्तः प्रतीतः परमार्थभृत् ।
हंससाक्षी विभुश्चैव प्रभुः प्रलय इत्यपि ॥ 9 ॥
सिद्धात्मा परमात्मा च सिद्धानां परमा गतिः ।
सिद्धिसिद्धस्तथा साध्यः साधनो ह्युत्तमस्तथा ॥ 10 ॥
सुलक्षणः सुमेधावी विद्यावान्विगतान्तरः ।
विज्वरश्च महाबाहुर्बहुलानन्दवर्धनः ॥ 11 ॥
अव्यक्तपुरुषः प्राज्ञः परज्ञः परमार्थदृक् ।
परापरविनिर्मुक्तो युक्तस्तत्त्वप्रकाशवान् ॥ 12 ॥
दयावान् भगवान् भावी भावात्मा भावकारणः ।
भवसन्तापनाशश्च पुष्पवान् पण्डितो बुधः ॥ 13 ॥
प्रत्यक्षवस्तुर्विश्वात्मा प्रत्यग्ब्रह्म सनातनः ।
प्रमाणविगतश्चैव प्रत्याहारनियोजकः ॥ 14 ॥
प्रणवः प्रणवातीतः प्रमुखः प्रलयात्मकः ।
मृत्युञ्जयो विविक्तात्मा शङ्करात्मा परो वपुः ॥ 15 ॥
परमस्तनुविज्ञेयः परमात्मनि संस्थितः ।
प्रबोधकलनाधारः प्रभावप्रवरोत्तमः ॥ 16 ॥
चिदम्बरश्चिद्विलासश्चिदाकाशश्चिदुत्तमः ।
चित्तचैतन्यचित्तात्मा देवानां परमा गतिः ॥ 17 ॥
अचेत्यश्चेतनाधारश्चेतनाचित्तविक्रमः ।
चित्तात्मा चेतनारूपो लसत्पङ्कजलोचनः ॥ 18 ॥
परं ब्रह्म परं ज्योतिः परं धाम परन्तपः ।
परं सूत्रं परं तन्त्रं पवित्रः परमोहवान् ॥ 19 ॥
क्षेत्रज्ञः क्षेत्रगः क्षेत्रः क्षेत्राधारः पुरञ्जनः ।
क्षेत्रशून्यो लोकसाक्षी क्षेत्रवान् बहुनायकः ॥ 20 ॥
योगेन्द्रो योगपूज्यश्च योग्य आत्मविदां शुचिः ।
योगमायाधरः स्थाणुरचलः कमलापतिः ॥ 21 ॥
योगेशो योगनिर्माता योगज्ञानप्रकाशनः ।
योगपालो लोकपालः संसारतमनाशनः ॥ 22 ॥
गुह्यो गुह्यतमो गुप्तो मुक्तो युक्तः सनातनः ।
गहनो गगनाकारो गम्भीरो गणनायकः ॥ 23 ॥
गोविन्दो गोपतिर्गोप्ता गोभागो भावसंस्थितः ।
गोसाक्षी गोतमारिश्च गान्धारो गगनाकृतिः ॥ 24 ॥
योगयुक्तो भोगयुक्तः शङ्कामुक्तसमाधिमान् ।
सहजः सकलेशानः कार्तवीर्यवरप्रदः ॥ 25 ॥
सरजो विरजो पुंसो पावनः पापनाशनः ।
परावरविनिर्मुक्तः परं‍ज्योतिः पुरातनः ॥ 26 ॥
नानाज्योतिरनेकात्मा स्वयं‍ज्योतिः सदाशिवः ।
दिव्यज्योतिर्मयश्चैव सत्यविज्ञानभास्करः ॥ 27 ॥
नित्यशुद्धः परः पूर्णः प्रकाशः प्रकटोद्भवः ।
प्रमादविगतश्चैव परेशः परविक्रमः ॥ 28 ॥
योगी योगो योगपश्च योगाभ्यासप्रकाशनः ।
योक्ता मोक्ता विधाता च त्राता पाता निरायुधः ॥ 29 ॥
नित्यमुक्तो नित्ययुक्तः सत्यः सत्यपराक्रमः ।
सत्त्वशुद्धिकरः सत्त्वस्तथा सत्त्वभृतां गतिः ॥ 30 ॥
श्रीधरः श्रीवपुः श्रीमान् श्रीनिवासोऽमरार्चितः ।
श्रीनिधिः श्रीपतिः श्रेष्ठः श्रेयस्कश्चरमाश्रयः ॥ 31 ॥
त्यागी त्यागार्थसम्पन्नस्त्यागात्मा त्यागविग्रहः ।
त्यागलक्षणसिद्धात्मा त्यागज्ञस्त्यागकारणः ॥ 32 ॥
भोगो भोक्ता तथा भोग्यो भोगसाधनकारणः ।
भोगी भोगार्थसम्पन्नो भोगज्ञानप्रकाशनः ॥ 33 ॥
केवलः केशवः कृष्णः कंवासाः कमलालयः ।
कमलासनपूज्यश्च हरिरज्ञानखण्डनः ॥ 34 ॥
महात्मा महदादिश्च महेशोत्तमवन्दितः ।
मनोबुद्धिविहीनात्मा मानात्मा मानवाधिपः ॥ 35 ॥
भुवनेशो विभूतिश्च धृतिर्मेधा स्मृतिर्दया ।
दुःखदावानलो बुद्धः प्रबुद्धः परमेश्वरः ॥ 36 ॥
कामहा क्रोधहा चैव दम्भदर्पमदापहः ।
अज्ञानतिमिरारिश्च भवारिर्भुवनेश्वरः ॥ 37 ॥
रूपकृद्रूपभृद्रूपी रूपात्मा रूपकारणः ।
रूपज्ञो रूपसाक्षी च नामरूपो गुणान्तकः ॥ 38 ॥
अप्रमेयः प्रमेयश्च प्रमाणं प्रणवाश्रयः ।
प्रमाणरहितोऽचिन्त्यश्चेतनाविगतोऽजरः ॥ 39 ॥
अक्षरोऽक्षरमुक्तश्च विज्वरो ज्वरनाशनः ।
विशिष्टो वित्तशास्त्री च दृष्टो दृष्टान्तवर्जितः ॥ 40 ॥
गुणेशो गुणकायश्च गुणात्मा गुणभावनः ।
अनन्तगुणसम्पन्नो गुणगर्भो गुणाधिपः ॥ 41 ॥
गणेशो गुणनाथश्च गुणात्मा गणभावनः ।
गणबन्धुर्विवेकात्मा गुणयुक्तः पराक्रमी ॥ 42 ॥
अतर्क्यः क्रतुरग्निश्च कृतज्ञः सफलाश्रयः ।
यज्ञश्च यज्ञफलदो यज्ञ इज्योऽमरोत्तमः ॥ 43 ॥
हिरण्यगर्भः श्रीगर्भः खगर्भः कुणपेश्वरः ।
मायागर्भो लोकगर्भः स्वयम्भूर्भुवनान्तकः ॥ 44 ॥
निष्पापो निबिडो नन्दी बोधी बोधसमाश्रयः ।
बोधात्मा बोधनात्मा च भेदवैतण्डखण्डनः ॥ 45 ॥
स्वाभाव्यो भावनिर्मुक्तो व्यक्तोऽव्यक्तसमाश्रयः ।
नित्यतृप्तो निराभासो निर्वाणः शरणः सुहृत् ॥ 46 ॥
गुह्येशो गुणगम्भीरो गुणदोषनिवारणः ।
गुणसङ्गविहीनश्च योगारेर्दर्पनाशनः ॥ 47 ॥
आनन्दः परमानन्दः स्वानन्दसुखवर्धनः ।
सत्यानन्दश्चिदानन्दः सर्वानन्दपरायणः ॥ 48 ॥
सद्रूपः सहजः सत्यः स्वानन्दः सुमनोहरः ।
सर्वः सर्वान्तरश्चैव पूर्वात्पूर्वतरस्तथा ॥ 49 ॥
खमयः खपरः खादिः खं‍ब्रह्म खतनुः खगः ।
खवासाः खविहीनश्च खनिधिः खपराश्रयः ॥ 50 ॥
अनन्तश्चादिरूपश्च सूर्यमण्डलमध्यगः ।
अमोघः परमामोघः परोक्षः परदः कविः ॥ 51 ॥
विश्वचक्षुर्विश्वसाक्षी विश्वबाहुर्धनेश्वरः ।
धनञ्जयो महातेजास्तेजिष्ठस्तैजसः सुखी ॥ 52 ॥
ज्योतिर्ज्योतिर्मयो जेता ज्योतिषां ज्योतिरात्मकः ।
ज्योतिषामपि ज्योतिश्च जनको जनमोहनः ॥ 53 ॥
जितेन्द्रियो जितक्रोधो जितात्मा जितमानसः ।
जितसङ्गो जितप्राणो जितसंसारवासनः ॥ 54 ॥
निर्वासनो निरालम्बो निर्योगक्षेमवर्जितः ।
निरीहो निरहङ्कारो निराशीर्निरुपाधिकः ॥ 55 ॥
नित्यबोधो विविक्तात्मा विशुद्धोत्तमगौरवः ।
विद्यार्थी परमार्थी च श्रद्धार्थी साधनात्मकः ॥ 56 ॥
प्रत्याहारी निराहारी सर्वाहारपरायणः ।
नित्यशुद्धो निराकाङ्क्षी पारायणपरायणः ॥ 57 ॥
अणोरणुतरः सूक्ष्मः स्थूलः स्थूलतरस्तथा ।
एकस्तथाऽनेकरूपो विश्वरूपः सनातनः ॥ 58 ॥
नैकरूपो विरूपात्मा नैकबोधमयस्तथा ।
नैकनाममयश्चैव नैकविद्याविवर्धनः ॥ 59 ॥
एकश्चैकान्तिकश्चैव नानाभावविवर्जितः ।
एकाक्षरस्तथा बीजः पूर्णबिम्बः सनातनः ॥ 60 ॥
मन्त्रवीर्यो मन्त्रबीजः शास्त्रवीर्यो जगत्पतिः ।
नानावीर्यधरश्चैव शक्रेशः पृथिवीपतिः ॥ 61 ॥
प्राणेशः प्राणदः प्राणः प्राणायामपरायणः ।
प्राणपञ्चकनिर्मुक्तः कोशपञ्चकवर्जितः ॥ 62 ॥
निश्चलो निष्कलोऽसङ्गो निष्प्रपञ्चो निरामयः ।
निराधारो निराकारो निर्विकारो निरञ्जनः ॥ 63 ॥
निष्प्रतीतो निराभासो निरासक्तो निराकुलः ।
निष्ठासर्वगतश्चैव निरारम्भो निराश्रयः ॥ 64 ॥
निरन्तरः सर्वगोप्ता शान्तो दान्तो महामुनिः । [सत्त्व]
निःशब्दः सुकृतः स्वस्थः सत्यवादी सुरेश्वरः ॥ 65 ॥
ज्ञानदो ज्ञानविज्ञानी ज्ञानात्माऽऽनन्दपूरितः ।
ज्ञानयज्ञविदां दक्षो ज्ञानाग्निर्ज्वलनो बुधः ॥ 66 ॥
दयावान् भवरोगारिश्चिकित्साचरमागतिः ।
चन्द्रमण्डलमध्यस्थश्चन्द्रकोटिसुशीतलः ॥ 67 ॥
यन्त्रकृत्परमो यन्त्री यन्त्रारूढापराजितः ।
यन्त्रविद्यन्त्रवासश्च यन्त्राधारो धराधरः ॥ 68 ॥
तत्त्वज्ञस्तत्त्वभूतात्मा महत्तत्त्वप्रकाशनः ।
तत्त्वसङ्ख्यानयोगज्ञः साङ्ख्यशास्त्रप्रवर्तकः ॥ 69 ॥
अनन्तविक्रमो देवो माधवश्च धनेश्वरः ।
साधुः साधुवरिष्ठात्मा सावधानोऽमरोत्तमः ॥ 70 ॥
निःसङ्कल्पो निराधारो दुर्धरो ह्यात्मवित्पतिः ।
आरोग्यसुखदश्चैव प्रवरो वासवस्तथा ॥ 71 ॥
परेशः परमोदारः प्रत्यक्चैतन्यदुर्गमः ।
दुराधर्षो दुरावासो दूरत्वपरिनाशनः ॥ 72 ॥
वेदविद्वेदकृद्वेदो वेदात्मा विमलाशयः ।
विविक्तसेवी च संसारश्रमनाशनस्तथा ॥ 73 ॥
ब्रह्मयोनिर्बृहद्योनिर्विश्वयोनिर्विदेहवान् ।
विशालाक्षो विश्वनाथो हाटकाङ्गदभूषणः ॥ 74 ॥
अबाध्यो जगदाराध्यो जगदार्जवपालनः ।
जनवान् धनवान् धर्मी धर्मगो धर्मवर्धनः ॥ 75 ॥
अमृतः शाश्वतः साध्यः सिद्धिदः सुमनोहरः ।
खलुब्रह्मखलुस्थानो मुनीनां परमा गतिः ॥ 76 ॥
उपद्रष्टा तथा श्रेष्ठः शुचिभूतो ह्यनामयः ।
वेदसिद्धान्तवेद्यश्च मानसाह्लादवर्धनः ॥ 77 ॥
देहादन्यो गुणादन्यो लोकादन्यो विवेकवित् ।
दुष्टस्वप्नहरश्चैव गुरुर्गुरुवरोत्तमः ॥ 78 ॥
कर्मी कर्मविनिर्मुक्तः सन्न्यासी साधकेश्वरः ।
सर्वभावविहीनश्च तृष्णासङ्गनिवारकः ॥ 79 ॥
त्यागी त्यागवपुस्त्यागस्त्यागदानविवर्जितः ।
त्यागकारणत्यागात्मा सद्गुरुः सुखदायकः ॥ 80 ॥
दक्षो दक्षादिवन्द्यश्च ज्ञानवादप्रवर्तकः ।
शब्दब्रह्ममयात्मा च शब्दब्रह्मप्रकाशवान् ॥ 81 ॥
ग्रसिष्णुः प्रभविष्णुश्च सहिष्णुर्विगतान्तरः ।
विद्वत्तमो महावन्द्यो विशालोत्तमवाङ्मुनिः ॥ 82 ॥
ब्रह्मविद्ब्रह्मभावश्च ब्रह्मर्षिर्ब्राह्मणप्रियः ।
ब्रह्म ब्रह्मप्रकाशात्मा ब्रह्मविद्याप्रकाशनः ॥ 83 ॥
अत्रिवंशप्रभूतात्मा तापसोत्तमवन्दितः ।
आत्मवासी विधेयात्मा ह्यत्रिवंशविवर्धनः ॥ 84 ॥
प्रवर्तनो निवृत्तात्मा प्रलयोदकसन्निभः ।
नारायणो महागर्भो भार्गवप्रियकृत्तमः ॥ 85 ॥
सङ्कल्पदुःखदलनः संसारतमनाशनः ।
त्रिविक्रमस्त्रिधाकारस्त्रिमूर्तिस्त्रिगुणात्मकः ॥ 86 ॥
भेदत्रयहरश्चैव तापत्रयनिवारकः ।
दोषत्रयविभेदी च संशयार्णवखण्डनः ॥ 87 ॥
असंशयस्त्वसम्मूढो ह्यवादी राजवन्दितः ।
राजयोगी महायोगी स्वभावगलितस्तथा ॥ 88 ॥
पुण्यश्लोकः पवित्राङ्घ्रिर्ध्यानयोगपरायणः ।
ध्यानस्थो ध्यानगम्यश्च विधेयात्मा पुरातनः ॥ 89 ॥
अविज्ञेयो ह्यन्तरात्मा मुख्यबिम्बसनातनः ।
जीवसञ्जीवनो जीवश्चिद्विलासश्चिदाश्रयः ॥ 90 ॥
महेन्द्रोऽमरमान्यश्च योगेन्द्रो योगवित्तमः ।
योगधर्मस्तथा योगस्तत्त्वस्तत्त्वविनिश्चयः ॥ 91 ॥
नैकबाहुरनन्तात्मा नैकनामपराक्रमः ।
नैकाक्षी नैकपादश्च नाथनाथोत्तमोत्तमः ॥ 92 ॥
सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् ।
सहस्ररूपदृक् चैव सहस्रारमयोद्धवः ॥ 93 ॥
त्रिपादपुरुषश्चैव त्रिपादूर्ध्वस्तथैव च ।
त्र्यम्बकश्च महावीर्यो योगवीर्यविशारदः ॥ 94 ॥
विजयी विनयी जेता वीतरागी विराजितः ।
रुद्रो रौद्रो महाभीमः प्राज्ञमुख्यः सदाशुचिः ॥ 95 ॥
अन्तर्ज्योतिरनन्तात्मा प्रत्यगात्मा निरन्तरः ।
अरूपश्चात्मरूपश्च सर्वभावविनिर्वृतः ॥ 96 ॥
अन्तःशून्यो बहिःशून्यः शून्यात्मा शून्यभावनः ।
अन्तःपूर्णो बहिःपूर्णः पूर्णात्मा पूर्णभावनः ॥ 97 ॥
अन्तस्त्यागी बहिस्त्यागी त्यागात्मा सर्वयोगवान् ।
अन्तर्योगी बहिर्योगी सर्वयोगपरायणः ॥ 98 ॥
अन्तर्भोगी बहिर्भोगी सर्वभोगविदुत्तमः ।
अन्तर्निष्ठो बहिर्निष्ठः सर्वनिष्ठामयस्तथा ॥ 99 ॥
बाह्यान्तरविमुक्तश्च बाह्यान्तरविवर्जितः ।
शान्तः शुद्धो विशुद्धश्च निर्वाणः प्रकृतेः परः ॥ 100 ॥
अकालः कालनेमी च कालकालो जनेश्वरः ।
कालात्मा कालकर्ता च कालज्ञः कालनाशनः ॥ 101 ॥
कैवल्यपददाता च कैवल्यसुखदायकः ।
कैवल्यकलनाधारो निर्भरो हर्षवर्धनः ॥ 102 ॥
हृदयस्थो हृषीकेशो गोविन्दो गर्भवर्जितः ।
सकलागमपूज्यश्च निगमो निगमाश्रयः ॥ 103 ॥
पराशक्तिः पराकीर्तिः परावृत्तिर्निधिस्मृतिः ।
परविद्या पराक्षान्तिर्विभक्तिर्युक्तसद्गतिः ॥ 104 ॥
स्वप्रकाशः प्रकाशात्मा परसंवेदनात्मकः ।
स्वसेव्यः स्वविदां स्वात्मा स्वसंवेद्योऽनघः क्षमी ॥ 105 ॥
स्वानुसन्धानशीलात्मा स्वानुसन्धानगोचरः ।
स्वानुसन्धानशून्यात्मा स्वानुसन्धानकाश्रयः ॥ 106 ॥
स्वबोधदर्पणोऽभङ्गः कन्दर्पकुलनाशनः ।
ब्रह्मचारी ब्रह्मवेत्ता ब्राह्मणो ब्रह्मवित्तमः ॥ 107 ॥
तत्त्वबोधः सुधावर्षः पावनः पापपावकः ।
ब्रह्मसूत्रविधेयात्मा ब्रह्मसूत्रार्थनिर्णयः ॥ 108 ॥
आत्यन्तिको महाकल्पः सङ्कल्पावर्तनाशनः ।
आधिव्याधिहरश्चैव संशयार्णवशोषकः ॥ 109 ॥
तत्त्वात्मज्ञानसन्देशो महानुभवभावितः ।
आत्मानुभवसम्पन्नः स्वानुभावसुखाश्रयः ॥ 110 ॥
अचिन्त्यश्च बृहद्भानुः प्रमदोत्कर्षनाशनः ।
अनिकेत प्रशान्तात्मा शून्यावासो जगद्वपुः ॥ 111 ॥
चिद्गतिश्चिन्मयश्चक्री मायाचक्रप्रवर्तकः ।
सर्ववर्णविदारम्भी सर्वारम्भपरायणः ॥ 112 ॥
पुराणः प्रवरो दाता सुन्दरः कनकाङ्गदी ।
अनसूयात्मजो दत्तः सर्वज्ञः सर्वकामदः ॥ 113 ॥
कामजित् कामपालश्च कामी कामप्रदागमः ।
कामवान् कामपोषश्च सर्वकामनिवर्तकः ॥ 114 ॥
सर्वकर्मफलोत्पत्तिः सर्वकामफलप्रदः ।
सर्वकर्मफलैः पूज्यः सर्वकर्मफलाश्रयः ॥ 115 ॥
विश्वकर्मा कृतात्मा च कृतज्ञः सर्वसाक्षिकः ।
सर्वारम्भपरित्यागी जडोन्मत्तपिशाचवान् ॥ 116 ॥
भिक्षुर्भैक्षाकरश्चैव भैक्षाहारी निराश्रमी ।
अकूलश्चानुकूलश्च विकलो ह्यकलस्तथा ॥ 117 ॥
जटिलो वनचारी च दण्डी मुण्डी च गण्डवान् ।
देहधर्मविहीनात्मा ह्येकाकी सङ्गवर्जितः ॥ 118 ॥
आश्रम्यनाश्रमारम्भोऽनाचारी कर्मवर्जितः ।
असन्देही च सन्देही न किञ्चिन्न च किञ्चनः ॥ 119 ॥
नृदेही देहशून्यश्च नाभावी भावनिर्गतः ।
नाब्रह्मा च परब्रह्म स्वयमेव निराकुलः ॥ 120 ॥
अनघश्चागुरुश्चैव नाथनाथोत्तमो गुरुः ।
द्विभुजः प्राकृतश्चैव जनकश्च पितामहः ॥ 121 ॥
अनात्मा न च नानात्मा नीतिर्नीतिमतां वरः ।
सहजः सदृशः सिद्धश्चैकश्चिन्मात्र एव च ॥ 122 ॥
न कर्तापि च कर्ता च भोक्ता भोगविवर्जितः ।
तुरीयस्तुरीयातीतः स्वच्छः सर्वमयस्तथा ॥ 123 ॥
सर्वाधिष्ठानरूपश्च सर्वध्येयविवर्जितः ।
सर्वलोकनिवासात्मा सकलोत्तमवन्दितः ॥ 124 ॥
देहभृद्देहकृच्चैव देहात्मा देहभावनः ।
देही देहविभक्तश्च देहभावप्रकाशनः ॥ 125 ॥
लयस्थो लयविच्चैव लयाभावश्च बोधवान् ।
लयातीतो लयस्यान्तो लयभावनिवारणः ॥ 126 ॥
विमुखः प्रमुखश्चैव प्रत्यङ्मुखवदाचरी ।
विश्वभुग्विश्वधृग्विश्वो विश्वक्षेमकरस्तथा ॥ 127 ॥
अविक्षिप्तोऽप्रमादी च परर्धिः परमार्थदृक् ।
स्वानुभावविहीनश्च स्वानुभावप्रकाशनः ॥ 128 ॥
निरिन्द्रियश्च निर्बुद्धिर्निराभासो निराकृतः ।
निरहङ्काररूपात्मा निर्वपुः सकलाश्रयः ॥ 129 ॥
शोकदुःखहरश्चैव भोगमोक्षफलप्रदः ।
सुप्रसन्नस्तथा सूक्ष्मः शब्दब्रह्मार्थसङ्ग्रहः ॥ 130 ॥
आगमापायशून्यश्च स्थानदश्च सताङ्गतिः ।
अकृतः सुकृतश्चैव कृतकर्मा विनिर्वृतः ॥ 131 ॥
भेदत्रयहरश्चैव देहत्रयविनिर्गतः ।
सर्वकाममयश्चैव सर्वकामनिवर्तकः ॥ 132 ॥
सिद्धेश्वरोऽजरः पञ्चबाणदर्पहुताशनः ।
चतुरक्षरबीजात्मा स्वभूश्चित्कीर्तिभूषणः ॥ 133 ॥
अगाधबुद्धिरक्षुब्धश्चन्द्रसूर्याग्निलोचनः ।
यमदंष्ट्रोऽतिसंहर्ता परमानन्दसागरः ॥ 134 ॥
लीलाविश्वम्भरो भानुर्भैरवो भीमलोचनः ।
ब्रह्मचर्माम्बरः कालस्त्वचलश्चलनान्तकः ॥ 135 ॥
आदिदेवो जगद्योनिर्वासवारिविमर्दनः ।
विकर्मकर्मकर्मज्ञो अनन्यगमकोऽगमः ॥ 136 ॥
अबद्धकर्मशून्यश्च कामरागकुलक्षयः ।
योगान्धकारमथनः पद्मजन्मादिवन्दितः ॥ 137 ॥
भक्तकामोऽग्रजश्चक्री भावनिर्भावभावकः ।
भेदान्तको महानग्र्यो निगूहो गोचरान्तकः ॥ 138 ॥
कालाग्निशमनः शङ्खचक्रपद्मगदाधरः ।
दीप्तो दीनपतिः शास्ता स्वच्छन्दो मुक्तिदायकः ॥ 139 ॥
व्योमधर्माम्बरो भेत्ता भस्मधारी धराधरः ।
धर्मगुप्तोऽन्वयात्मा च व्यतिरेकार्थनिर्णयः ॥ 140 ॥
एकानेकगुणाभासाभासनिर्भासवर्जितः ।
भावाभावस्वभावात्मा भावाभावविभाववित् ॥ 141 ॥
योगिहृदयविश्रामोऽनन्तविद्याविवर्धनः ।
विघ्नान्तकस्त्रिकालज्ञस्तत्त्वात्मा ज्ञानसागरः ॥ 142 ॥
इतीदं दत्तसाहस्रं सायं प्रातः पठेत्तु यः ।
स इहामुत्र लभते निर्वाणं परमं सुखम् ॥ 143 ॥
गुरुवारे दत्तभक्तो भक्तिभावसमन्वितः ।
पठेत् सदैव यो ह्येतत् स लभेच्चिन्तितं ध्रुवम् ॥ 144 ॥
इति श्रीमद्दत्तात्रेयपुराणे श्री दत्तात्रेय सहस्रनाम स्तोत्रम् ।
munayaḥ ūcuḥ
nikhilāgamatattvajña brahmadhyānaparāyaṇa |
vadāsmākaṃ muktyupāyaṃ sūta sarvopakārakam || 1 ||
sarvadeveṣu ko devaḥ sadyo mokṣaprado bhavet |
ko manurvā bhavettasya sadyaḥ prītikaro dhruvam || 2 ||
sūta uvāca |
nigamāgamatattvajño hyavadhūtaścidambaraḥ |
bhaktavātsalyapravaṇo datta eva hi kevalaḥ || 3 ||
sadā prasannavadano bhaktacintaikatatparaḥ |
tasya nāmānyanantāni vartante'thāpyadaḥ param || 4 ||
dattasya nāmasāhasraṃ tasya prītivivardhanam |
yastvidaṃ paṭhate nityaṃ dattātreyaikamānasaḥ || 5 ||
mucyate sarvapāpebhyaḥ sa sadyo nātra saṃśayaḥ |
ante taddhāma saṃyāti punarāvṛttidurlabham || 6 ||
asya śrīmaddattātreyasahasranāmastotramantrasya avadhūta ṛṣiḥ, anuṣṭup chandaḥ, digambaro devatā, oṃ bījaṃ, hrīṃ śaktiḥ, krauṃ kīlakaṃ, śrīdattātreyaprītyarthe jape viniyogaḥ |
atha dhyānam
digambaraṃ bhasmavilepitāṅgaṃ
bodhātmakaṃ muktikaraṃ prasannam |
nirmānasaṃ śyāmatanuṃ bhaje'haṃ
dattātreyaṃ brahmasamādhiyuktam ||
atha stotram
dattātreyo mahāyogī yogeśaścāmaraprabhuḥ |
munirdigambaro bālo māyāmukto madāpahaḥ || 1 ||
avadhūto mahānāthaḥ śaṅkaro'maravallabhaḥ |
mahādevaścādidevaḥ purāṇaprabhurīśvaraḥ || 2 ||
sattvakṛtsattvabhṛdbhāvaḥ sattvātmā sattvasāgaraḥ |
sattvavitsattvasākṣī ca sattvasādhyo'marādhipaḥ || 3 ||
bhūtakṛdbhūtabhṛccaiva bhūtātmā bhūtasambhavaḥ |
bhūtabhāvo bhavo bhūtavittathā bhūtakāraṇaḥ || 4 ||
bhūtasākṣī prabhūtiśca bhūtānāṃ paramā gatiḥ |
bhūtasaṅgavihīnātmā bhūtātmā bhūtaśaṅkaraḥ || 5 ||
bhūtanātho mahānātha ādinātho maheśvaraḥ |
sarvabhūtanivāsātmā bhūtasantāpanāśanaḥ || 6 ||
sarvātmā sarvabhṛtsarvaḥ sarvajñaḥ sarvanirṇayaḥ |
sarvasākṣī bṛhadbhānuḥ sarvavit sarvamaṅgalaḥ || 7 ||
śāntaḥ satyaḥ samaḥ pūrṇo ekākī kamalāpatiḥ |
rāmo rāmapriyaścaiva virāmo rāmakāraṇaḥ || 8 ||
śuddhātmā pāvano'nantaḥ pratītaḥ paramārthabhṛt |
haṃsasākṣī vibhuścaiva prabhuḥ pralaya ityapi || 9 ||
siddhātmā paramātmā ca siddhānāṃ paramā gatiḥ |
siddhisiddhastathā sādhyaḥ sādhano hyuttamastathā || 10 ||
sulakṣaṇaḥ sumedhāvī vidyāvānvigatāntaraḥ |
vijvaraśca mahābāhurbahulānandavardhanaḥ || 11 ||
avyaktapuruṣaḥ prājñaḥ parajñaḥ paramārthadṛk |
parāparavinirmukto yuktastattvaprakāśavān || 12 ||
dayāvān bhagavān bhāvī bhāvātmā bhāvakāraṇaḥ |
bhavasantāpanāśaśca puṣpavān paṇḍito budhaḥ || 13 ||
pratyakṣavasturviśvātmā pratyagbrahma sanātanaḥ |
pramāṇavigataścaiva pratyāhāraniyojakaḥ || 14 ||
praṇavaḥ praṇavātītaḥ pramukhaḥ pralayātmakaḥ |
mṛtyuñjayo viviktātmā śaṅkarātmā paro vapuḥ || 15 ||
paramastanuvijñeyaḥ paramātmani saṃsthitaḥ |
prabodhakalanādhāraḥ prabhāvapravarottamaḥ || 16 ||
cidambaraścidvilāsaścidākāśaściduttamaḥ |
cittacaitanyacittātmā devānāṃ paramā gatiḥ || 17 ||
acetyaścetanādhāraścetanācittavikramaḥ |
cittātmā cetanārūpo lasatpaṅkajalocanaḥ || 18 ||
paraṃ brahma paraṃ jyotiḥ paraṃ dhāma parantapaḥ |
paraṃ sūtraṃ paraṃ tantraṃ pavitraḥ paramohavān || 19 ||
kṣetrajñaḥ kṣetragaḥ kṣetraḥ kṣetrādhāraḥ purañjanaḥ |
kṣetraśūnyo lokasākṣī kṣetravān bahunāyakaḥ || 20 ||
yogendro yogapūjyaśca yogya ātmavidāṃ śuciḥ |
yogamāyādharaḥ sthāṇuracalaḥ kamalāpatiḥ || 21 ||
yogeśo yoganirmātā yogajñānaprakāśanaḥ |
yogapālo lokapālaḥ saṃsāratamanāśanaḥ || 22 ||
guhyo guhyatamo gupto mukto yuktaḥ sanātanaḥ |
gahano gaganākāro gambhīro gaṇanāyakaḥ || 23 ||
govindo gopatirgoptā gobhāgo bhāvasaṃsthitaḥ |
gosākṣī gotamāriśca gāndhāro gaganākṛtiḥ || 24 ||
yogayukto bhogayuktaḥ śaṅkāmuktasamādhimān |
sahajaḥ sakaleśānaḥ kārtavīryavarapradaḥ || 25 ||
sarajo virajo puṃso pāvanaḥ pāpanāśanaḥ |
parāvaravinirmuktaḥ paraṃ‍jyotiḥ purātanaḥ || 26 ||
nānājyotiranekātmā svayaṃ‍jyotiḥ sadāśivaḥ |
divyajyotirmayaścaiva satyavijñānabhāskaraḥ || 27 ||
nityaśuddhaḥ paraḥ pūrṇaḥ prakāśaḥ prakaṭodbhavaḥ |
pramādavigataścaiva pareśaḥ paravikramaḥ || 28 ||
yogī yogo yogapaśca yogābhyāsaprakāśanaḥ |
yoktā moktā vidhātā ca trātā pātā nirāyudhaḥ || 29 ||
nityamukto nityayuktaḥ satyaḥ satyaparākramaḥ |
sattvaśuddhikaraḥ sattvastathā sattvabhṛtāṃ gatiḥ || 30 ||
śrīdharaḥ śrīvapuḥ śrīmān śrīnivāso'marārcitaḥ |
śrīnidhiḥ śrīpatiḥ śreṣṭhaḥ śreyaskaścaramāśrayaḥ || 31 ||
tyāgī tyāgārthasampannastyāgātmā tyāgavigrahaḥ |
tyāgalakṣaṇasiddhātmā tyāgajñastyāgakāraṇaḥ || 32 ||
bhogo bhoktā tathā bhogyo bhogasādhanakāraṇaḥ |
bhogī bhogārthasampanno bhogajñānaprakāśanaḥ || 33 ||
kevalaḥ keśavaḥ kṛṣṇaḥ kaṃvāsāḥ kamalālayaḥ |
kamalāsanapūjyaśca harirajñānakhaṇḍanaḥ || 34 ||
mahātmā mahadādiśca maheśottamavanditaḥ |
manobuddhivihīnātmā mānātmā mānavādhipaḥ || 35 ||
bhuvaneśo vibhūtiśca dhṛtirmedhā smṛtirdayā |
duḥkhadāvānalo buddhaḥ prabuddhaḥ parameśvaraḥ || 36 ||
kāmahā krodhahā caiva dambhadarpamadāpahaḥ |
ajñānatimirāriśca bhavārirbhuvaneśvaraḥ || 37 ||
rūpakṛdrūpabhṛdrūpī rūpātmā rūpakāraṇaḥ |
rūpajño rūpasākṣī ca nāmarūpo guṇāntakaḥ || 38 ||
aprameyaḥ prameyaśca pramāṇaṃ praṇavāśrayaḥ |
pramāṇarahito'cintyaścetanāvigato'jaraḥ || 39 ||
akṣaro'kṣaramuktaśca vijvaro jvaranāśanaḥ |
viśiṣṭo vittaśāstrī ca dṛṣṭo dṛṣṭāntavarjitaḥ || 40 ||
guṇeśo guṇakāyaśca guṇātmā guṇabhāvanaḥ |
anantaguṇasampanno guṇagarbho guṇādhipaḥ || 41 ||
gaṇeśo guṇanāthaśca guṇātmā gaṇabhāvanaḥ |
gaṇabandhurvivekātmā guṇayuktaḥ parākramī || 42 ||
atarkyaḥ kraturagniśca kṛtajñaḥ saphalāśrayaḥ |
yajñaśca yajñaphalado yajña ijyo'marottamaḥ || 43 ||
hiraṇyagarbhaḥ śrīgarbhaḥ khagarbhaḥ kuṇapeśvaraḥ |
māyāgarbho lokagarbhaḥ svayambhūrbhuvanāntakaḥ || 44 ||
niṣpāpo nibiḍo nandī bodhī bodhasamāśrayaḥ |
bodhātmā bodhanātmā ca bhedavaitaṇḍakhaṇḍanaḥ || 45 ||
svābhāvyo bhāvanirmukto vyakto'vyaktasamāśrayaḥ |
nityatṛpto nirābhāso nirvāṇaḥ śaraṇaḥ suhṛt || 46 ||
guhyeśo guṇagambhīro guṇadoṣanivāraṇaḥ |
guṇasaṅgavihīnaśca yogārerdarpanāśanaḥ || 47 ||
ānandaḥ paramānandaḥ svānandasukhavardhanaḥ |
satyānandaścidānandaḥ sarvānandaparāyaṇaḥ || 48 ||
sadrūpaḥ sahajaḥ satyaḥ svānandaḥ sumanoharaḥ |
sarvaḥ sarvāntaraścaiva pūrvātpūrvatarastathā || 49 ||
khamayaḥ khaparaḥ khādiḥ khaṃ‍brahma khatanuḥ khagaḥ |
khavāsāḥ khavihīnaśca khanidhiḥ khaparāśrayaḥ || 50 ||
anantaścādirūpaśca sūryamaṇḍalamadhyagaḥ |
amoghaḥ paramāmoghaḥ parokṣaḥ paradaḥ kaviḥ || 51 ||
viśvacakṣurviśvasākṣī viśvabāhurdhaneśvaraḥ |
dhanañjayo mahātejāstejiṣṭhastaijasaḥ sukhī || 52 ||
jyotirjyotirmayo jetā jyotiṣāṃ jyotirātmakaḥ |
jyotiṣāmapi jyotiśca janako janamohanaḥ || 53 ||
jitendriyo jitakrodho jitātmā jitamānasaḥ |
jitasaṅgo jitaprāṇo jitasaṃsāravāsanaḥ || 54 ||
nirvāsano nirālambo niryogakṣemavarjitaḥ |
nirīho nirahaṅkāro nirāśīrnirupādhikaḥ || 55 ||
nityabodho viviktātmā viśuddhottamagauravaḥ |
vidyārthī paramārthī ca śraddhārthī sādhanātmakaḥ || 56 ||
pratyāhārī nirāhārī sarvāhāraparāyaṇaḥ |
nityaśuddho nirākāṅkṣī pārāyaṇaparāyaṇaḥ || 57 ||
aṇoraṇutaraḥ sūkṣmaḥ sthūlaḥ sthūlatarastathā |
ekastathā'nekarūpo viśvarūpaḥ sanātanaḥ || 58 ||
naikarūpo virūpātmā naikabodhamayastathā |
naikanāmamayaścaiva naikavidyāvivardhanaḥ || 59 ||
ekaścaikāntikaścaiva nānābhāvavivarjitaḥ |
ekākṣarastathā bījaḥ pūrṇabimbaḥ sanātanaḥ || 60 ||
mantravīryo mantrabījaḥ śāstravīryo jagatpatiḥ |
nānāvīryadharaścaiva śakreśaḥ pṛthivīpatiḥ || 61 ||
prāṇeśaḥ prāṇadaḥ prāṇaḥ prāṇāyāmaparāyaṇaḥ |
prāṇapañcakanirmuktaḥ kośapañcakavarjitaḥ || 62 ||
niścalo niṣkalo'saṅgo niṣprapañco nirāmayaḥ |
nirādhāro nirākāro nirvikāro nirañjanaḥ || 63 ||
niṣpratīto nirābhāso nirāsakto nirākulaḥ |
niṣṭhāsarvagataścaiva nirārambho nirāśrayaḥ || 64 ||
nirantaraḥ sarvagoptā śānto dānto mahāmuniḥ | [sattva]
niḥśabdaḥ sukṛtaḥ svasthaḥ satyavādī sureśvaraḥ || 65 ||
jñānado jñānavijñānī jñānātmā''nandapūritaḥ |
jñānayajñavidāṃ dakṣo jñānāgnirjvalano budhaḥ || 66 ||
dayāvān bhavarogāriścikitsācaramāgatiḥ |
candramaṇḍalamadhyasthaścandrakoṭisuśītalaḥ || 67 ||
yantrakṛtparamo yantrī yantrārūḍhāparājitaḥ |
yantravidyantravāsaśca yantrādhāro dharādharaḥ || 68 ||
tattvajñastattvabhūtātmā mahattattvaprakāśanaḥ |
tattvasaṅkhyānayogajñaḥ sāṅkhyaśāstrapravartakaḥ || 69 ||
anantavikramo devo mādhavaśca dhaneśvaraḥ |
sādhuḥ sādhuvariṣṭhātmā sāvadhāno'marottamaḥ || 70 ||
niḥsaṅkalpo nirādhāro durdharo hyātmavitpatiḥ |
ārogyasukhadaścaiva pravaro vāsavastathā || 71 ||
pareśaḥ paramodāraḥ pratyakcaitanyadurgamaḥ |
durādharṣo durāvāso dūratvaparināśanaḥ || 72 ||
vedavidvedakṛdvedo vedātmā vimalāśayaḥ |
viviktasevī ca saṃsāraśramanāśanastathā || 73 ||
brahmayonirbṛhadyonirviśvayonirvidehavān |
viśālākṣo viśvanātho hāṭakāṅgadabhūṣaṇaḥ || 74 ||
abādhyo jagadārādhyo jagadārjavapālanaḥ |
janavān dhanavān dharmī dharmago dharmavardhanaḥ || 75 ||
amṛtaḥ śāśvataḥ sādhyaḥ siddhidaḥ sumanoharaḥ |
khalubrahmakhalusthāno munīnāṃ paramā gatiḥ || 76 ||
upadraṣṭā tathā śreṣṭhaḥ śucibhūto hyanāmayaḥ |
vedasiddhāntavedyaśca mānasāhlādavardhanaḥ || 77 ||
dehādanyo guṇādanyo lokādanyo vivekavit |
duṣṭasvapnaharaścaiva gururguruvarottamaḥ || 78 ||
karmī karmavinirmuktaḥ sannyāsī sādhakeśvaraḥ |
sarvabhāvavihīnaśca tṛṣṇāsaṅganivārakaḥ || 79 ||
tyāgī tyāgavapustyāgastyāgadānavivarjitaḥ |
tyāgakāraṇatyāgātmā sadguruḥ sukhadāyakaḥ || 80 ||
dakṣo dakṣādivandyaśca jñānavādapravartakaḥ |
śabdabrahmamayātmā ca śabdabrahmaprakāśavān || 81 ||
grasiṣṇuḥ prabhaviṣṇuśca sahiṣṇurvigatāntaraḥ |
vidvattamo mahāvandyo viśālottamavāṅmuniḥ || 82 ||
brahmavidbrahmabhāvaśca brahmarṣirbrāhmaṇapriyaḥ |
brahma brahmaprakāśātmā brahmavidyāprakāśanaḥ || 83 ||
atrivaṃśaprabhūtātmā tāpasottamavanditaḥ |
ātmavāsī vidheyātmā hyatrivaṃśavivardhanaḥ || 84 ||
pravartano nivṛttātmā pralayodakasannibhaḥ |
nārāyaṇo mahāgarbho bhārgavapriyakṛttamaḥ || 85 ||
saṅkalpaduḥkhadalanaḥ saṃsāratamanāśanaḥ |
trivikramastridhākārastrimūrtistriguṇātmakaḥ || 86 ||
bhedatrayaharaścaiva tāpatrayanivārakaḥ |
doṣatrayavibhedī ca saṃśayārṇavakhaṇḍanaḥ || 87 ||
asaṃśayastvasammūḍho hyavādī rājavanditaḥ |
rājayogī mahāyogī svabhāvagalitastathā || 88 ||
puṇyaślokaḥ pavitrāṅghrirdhyānayogaparāyaṇaḥ |
dhyānastho dhyānagamyaśca vidheyātmā purātanaḥ || 89 ||
avijñeyo hyantarātmā mukhyabimbasanātanaḥ |
jīvasañjīvano jīvaścidvilāsaścidāśrayaḥ || 90 ||
mahendro'maramānyaśca yogendro yogavittamaḥ |
yogadharmastathā yogastattvastattvaviniścayaḥ || 91 ||
naikabāhuranantātmā naikanāmaparākramaḥ |
naikākṣī naikapādaśca nāthanāthottamottamaḥ || 92 ||
sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt |
sahasrarūpadṛk caiva sahasrāramayoddhavaḥ || 93 ||
tripādapuruṣaścaiva tripādūrdhvastathaiva ca |
tryambakaśca mahāvīryo yogavīryaviśāradaḥ || 94 ||
vijayī vinayī jetā vītarāgī virājitaḥ |
rudro raudro mahābhīmaḥ prājñamukhyaḥ sadāśuciḥ || 95 ||
antarjyotiranantātmā pratyagātmā nirantaraḥ |
arūpaścātmarūpaśca sarvabhāvavinirvṛtaḥ || 96 ||
antaḥśūnyo bahiḥśūnyaḥ śūnyātmā śūnyabhāvanaḥ |
antaḥpūrṇo bahiḥpūrṇaḥ pūrṇātmā pūrṇabhāvanaḥ || 97 ||
antastyāgī bahistyāgī tyāgātmā sarvayogavān |
antaryogī bahiryogī sarvayogaparāyaṇaḥ || 98 ||
antarbhogī bahirbhogī sarvabhogaviduttamaḥ |
antarniṣṭho bahirniṣṭhaḥ sarvaniṣṭhāmayastathā || 99 ||
bāhyāntaravimuktaśca bāhyāntaravivarjitaḥ |
śāntaḥ śuddho viśuddhaśca nirvāṇaḥ prakṛteḥ paraḥ || 100 ||
akālaḥ kālanemī ca kālakālo janeśvaraḥ |
kālātmā kālakartā ca kālajñaḥ kālanāśanaḥ || 101 ||
kaivalyapadadātā ca kaivalyasukhadāyakaḥ |
kaivalyakalanādhāro nirbharo harṣavardhanaḥ || 102 ||
hṛdayastho hṛṣīkeśo govindo garbhavarjitaḥ |
sakalāgamapūjyaśca nigamo nigamāśrayaḥ || 103 ||
parāśaktiḥ parākīrtiḥ parāvṛttirnidhismṛtiḥ |
paravidyā parākṣāntirvibhaktiryuktasadgatiḥ || 104 ||
svaprakāśaḥ prakāśātmā parasaṃvedanātmakaḥ |
svasevyaḥ svavidāṃ svātmā svasaṃvedyo'naghaḥ kṣamī || 105 ||
svānusandhānaśīlātmā svānusandhānagocaraḥ |
svānusandhānaśūnyātmā svānusandhānakāśrayaḥ || 106 ||
svabodhadarpaṇo'bhaṅgaḥ kandarpakulanāśanaḥ |
brahmacārī brahmavettā brāhmaṇo brahmavittamaḥ || 107 ||
tattvabodhaḥ sudhāvarṣaḥ pāvanaḥ pāpapāvakaḥ |
brahmasūtravidheyātmā brahmasūtrārthanirṇayaḥ || 108 ||
ātyantiko mahākalpaḥ saṅkalpāvartanāśanaḥ |
ādhivyādhiharaścaiva saṃśayārṇavaśoṣakaḥ || 109 ||
tattvātmajñānasandeśo mahānubhavabhāvitaḥ |
ātmānubhavasampannaḥ svānubhāvasukhāśrayaḥ || 110 ||
acintyaśca bṛhadbhānuḥ pramadotkarṣanāśanaḥ |
aniketa praśāntātmā śūnyāvāso jagadvapuḥ || 111 ||
cidgatiścinmayaścakrī māyācakrapravartakaḥ |
sarvavarṇavidārambhī sarvārambhaparāyaṇaḥ || 112 ||
purāṇaḥ pravaro dātā sundaraḥ kanakāṅgadī |
anasūyātmajo dattaḥ sarvajñaḥ sarvakāmadaḥ || 113 ||
kāmajit kāmapālaśca kāmī kāmapradāgamaḥ |
kāmavān kāmapoṣaśca sarvakāmanivartakaḥ || 114 ||
sarvakarmaphalotpattiḥ sarvakāmaphalapradaḥ |
sarvakarmaphalaiḥ pūjyaḥ sarvakarmaphalāśrayaḥ || 115 ||
viśvakarmā kṛtātmā ca kṛtajñaḥ sarvasākṣikaḥ |
sarvārambhaparityāgī jaḍonmattapiśācavān || 116 ||
bhikṣurbhaikṣākaraścaiva bhaikṣāhārī nirāśramī |
akūlaścānukūlaśca vikalo hyakalastathā || 117 ||
jaṭilo vanacārī ca daṇḍī muṇḍī ca gaṇḍavān |
dehadharmavihīnātmā hyekākī saṅgavarjitaḥ || 118 ||
āśramyanāśramārambho'nācārī karmavarjitaḥ |
asandehī ca sandehī na kiñcinna ca kiñcanaḥ || 119 ||
nṛdehī dehaśūnyaśca nābhāvī bhāvanirgataḥ |
nābrahmā ca parabrahma svayameva nirākulaḥ || 120 ||
anaghaścāguruścaiva nāthanāthottamo guruḥ |
dvibhujaḥ prākṛtaścaiva janakaśca pitāmahaḥ || 121 ||
anātmā na ca nānātmā nītirnītimatāṃ varaḥ |
sahajaḥ sadṛśaḥ siddhaścaikaścinmātra eva ca || 122 ||
na kartāpi ca kartā ca bhoktā bhogavivarjitaḥ |
turīyasturīyātītaḥ svacchaḥ sarvamayastathā || 123 ||
sarvādhiṣṭhānarūpaśca sarvadhyeyavivarjitaḥ |
sarvalokanivāsātmā sakalottamavanditaḥ || 124 ||
dehabhṛddehakṛccaiva dehātmā dehabhāvanaḥ |
dehī dehavibhaktaśca dehabhāvaprakāśanaḥ || 125 ||
layastho layaviccaiva layābhāvaśca bodhavān |
layātīto layasyānto layabhāvanivāraṇaḥ || 126 ||
vimukhaḥ pramukhaścaiva pratyaṅmukhavadācarī |
viśvabhugviśvadhṛgviśvo viśvakṣemakarastathā || 127 ||
avikṣipto'pramādī ca parardhiḥ paramārthadṛk |
svānubhāvavihīnaśca svānubhāvaprakāśanaḥ || 128 ||
nirindriyaśca nirbuddhirnirābhāso nirākṛtaḥ |
nirahaṅkārarūpātmā nirvapuḥ sakalāśrayaḥ || 129 ||
śokaduḥkhaharaścaiva bhogamokṣaphalapradaḥ |
suprasannastathā sūkṣmaḥ śabdabrahmārthasaṅgrahaḥ || 130 ||
āgamāpāyaśūnyaśca sthānadaśca satāṅgatiḥ |
akṛtaḥ sukṛtaścaiva kṛtakarmā vinirvṛtaḥ || 131 ||
bhedatrayaharaścaiva dehatrayavinirgataḥ |
sarvakāmamayaścaiva sarvakāmanivartakaḥ || 132 ||
siddheśvaro'jaraḥ pañcabāṇadarpahutāśanaḥ |
caturakṣarabījātmā svabhūścitkīrtibhūṣaṇaḥ || 133 ||
agādhabuddhirakṣubdhaścandrasūryāgnilocanaḥ |
yamadaṃṣṭro'tisaṃhartā paramānandasāgaraḥ || 134 ||
līlāviśvambharo bhānurbhairavo bhīmalocanaḥ |
brahmacarmāmbaraḥ kālastvacalaścalanāntakaḥ || 135 ||
ādidevo jagadyonirvāsavārivimardanaḥ |
vikarmakarmakarmajño ananyagamako'gamaḥ || 136 ||
abaddhakarmaśūnyaśca kāmarāgakulakṣayaḥ |
yogāndhakāramathanaḥ padmajanmādivanditaḥ || 137 ||
bhaktakāmo'grajaścakrī bhāvanirbhāvabhāvakaḥ |
bhedāntako mahānagryo nigūho gocarāntakaḥ || 138 ||
kālāgniśamanaḥ śaṅkhacakrapadmagadādharaḥ |
dīpto dīnapatiḥ śāstā svacchando muktidāyakaḥ || 139 ||
vyomadharmāmbaro bhettā bhasmadhārī dharādharaḥ |
dharmagupto'nvayātmā ca vyatirekārthanirṇayaḥ || 140 ||
ekānekaguṇābhāsābhāsanirbhāsavarjitaḥ |
bhāvābhāvasvabhāvātmā bhāvābhāvavibhāvavit || 141 ||
yogihṛdayaviśrāmo'nantavidyāvivardhanaḥ |
vighnāntakastrikālajñastattvātmā jñānasāgaraḥ || 142 ||
itīdaṃ dattasāhasraṃ sāyaṃ prātaḥ paṭhettu yaḥ |
sa ihāmutra labhate nirvāṇaṃ paramaṃ sukham || 143 ||
guruvāre dattabhakto bhaktibhāvasamanvitaḥ |
paṭhet sadaiva yo hyetat sa labheccintitaṃ dhruvam || 144 ||
iti śrīmaddattātreyapurāṇe śrī dattātreya sahasranāma stotram |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in