Shri Dattatreya Sahasra Nama Stotram — Latin Script

munayaḥ ūcuḥ

nikhilāgamatattvajña brahmadhyānaparāyaṇa |

Verse 1

vadāsmākaṃ muktyupāyaṃ sūta sarvopakārakam || 1 ||

sarvadeveṣu ko devaḥ sadyo mokṣaprado bhavet |

Verse 2

ko manurvā bhavettasya sadyaḥ prītikaro dhruvam || 2 ||

sūta uvāca |

nigamāgamatattvajño hyavadhūtaścidambaraḥ |

Verse 3

bhaktavātsalyapravaṇo datta eva hi kevalaḥ || 3 ||

sadā prasannavadano bhaktacintaikatatparaḥ |

Verse 4

tasya nāmānyanantāni vartante'thāpyadaḥ param || 4 ||

dattasya nāmasāhasraṃ tasya prītivivardhanam |

Verse 5

yastvidaṃ paṭhate nityaṃ dattātreyaikamānasaḥ || 5 ||

mucyate sarvapāpebhyaḥ sa sadyo nātra saṃśayaḥ |

Verse 6

ante taddhāma saṃyāti punarāvṛttidurlabham || 6 ||

asya śrīmaddattātreyasahasranāmastotramantrasya avadhūta ṛṣiḥ, anuṣṭup chandaḥ, digambaro devatā, oṃ bījaṃ, hrīṃ śaktiḥ, krauṃ kīlakaṃ, śrīdattātreyaprītyarthe jape viniyogaḥ |

atha dhyānam

digambaraṃ bhasmavilepitāṅgaṃ

bodhātmakaṃ muktikaraṃ prasannam |

nirmānasaṃ śyāmatanuṃ bhaje'haṃ

dattātreyaṃ brahmasamādhiyuktam ||

atha stotram

dattātreyo mahāyogī yogeśaścāmaraprabhuḥ |

Verse 1

munirdigambaro bālo māyāmukto madāpahaḥ || 1 ||

avadhūto mahānāthaḥ śaṅkaro'maravallabhaḥ |

Verse 2

mahādevaścādidevaḥ purāṇaprabhurīśvaraḥ || 2 ||

sattvakṛtsattvabhṛdbhāvaḥ sattvātmā sattvasāgaraḥ |

Verse 3

sattvavitsattvasākṣī ca sattvasādhyo'marādhipaḥ || 3 ||

bhūtakṛdbhūtabhṛccaiva bhūtātmā bhūtasambhavaḥ |

Verse 4

bhūtabhāvo bhavo bhūtavittathā bhūtakāraṇaḥ || 4 ||

bhūtasākṣī prabhūtiśca bhūtānāṃ paramā gatiḥ |

Verse 5

bhūtasaṅgavihīnātmā bhūtātmā bhūtaśaṅkaraḥ || 5 ||

bhūtanātho mahānātha ādinātho maheśvaraḥ |

Verse 6

sarvabhūtanivāsātmā bhūtasantāpanāśanaḥ || 6 ||

sarvātmā sarvabhṛtsarvaḥ sarvajñaḥ sarvanirṇayaḥ |

Verse 7

sarvasākṣī bṛhadbhānuḥ sarvavit sarvamaṅgalaḥ || 7 ||

śāntaḥ satyaḥ samaḥ pūrṇo ekākī kamalāpatiḥ |

Verse 8

rāmo rāmapriyaścaiva virāmo rāmakāraṇaḥ || 8 ||

śuddhātmā pāvano'nantaḥ pratītaḥ paramārthabhṛt |

Verse 9

haṃsasākṣī vibhuścaiva prabhuḥ pralaya ityapi || 9 ||

siddhātmā paramātmā ca siddhānāṃ paramā gatiḥ |

Verse 10

siddhisiddhastathā sādhyaḥ sādhano hyuttamastathā || 10 ||

sulakṣaṇaḥ sumedhāvī vidyāvānvigatāntaraḥ |

Verse 11

vijvaraśca mahābāhurbahulānandavardhanaḥ || 11 ||

avyaktapuruṣaḥ prājñaḥ parajñaḥ paramārthadṛk |

Verse 12

parāparavinirmukto yuktastattvaprakāśavān || 12 ||

dayāvān bhagavān bhāvī bhāvātmā bhāvakāraṇaḥ |

Verse 13

bhavasantāpanāśaśca puṣpavān paṇḍito budhaḥ || 13 ||

pratyakṣavasturviśvātmā pratyagbrahma sanātanaḥ |

Verse 14

pramāṇavigataścaiva pratyāhāraniyojakaḥ || 14 ||

praṇavaḥ praṇavātītaḥ pramukhaḥ pralayātmakaḥ |

Verse 15

mṛtyuñjayo viviktātmā śaṅkarātmā paro vapuḥ || 15 ||

paramastanuvijñeyaḥ paramātmani saṃsthitaḥ |

Verse 16

prabodhakalanādhāraḥ prabhāvapravarottamaḥ || 16 ||

cidambaraścidvilāsaścidākāśaściduttamaḥ |

Verse 17

cittacaitanyacittātmā devānāṃ paramā gatiḥ || 17 ||

acetyaścetanādhāraścetanācittavikramaḥ |

Verse 18

cittātmā cetanārūpo lasatpaṅkajalocanaḥ || 18 ||

paraṃ brahma paraṃ jyotiḥ paraṃ dhāma parantapaḥ |

Verse 19

paraṃ sūtraṃ paraṃ tantraṃ pavitraḥ paramohavān || 19 ||

kṣetrajñaḥ kṣetragaḥ kṣetraḥ kṣetrādhāraḥ purañjanaḥ |

Verse 20

kṣetraśūnyo lokasākṣī kṣetravān bahunāyakaḥ || 20 ||

yogendro yogapūjyaśca yogya ātmavidāṃ śuciḥ |

Verse 21

yogamāyādharaḥ sthāṇuracalaḥ kamalāpatiḥ || 21 ||

yogeśo yoganirmātā yogajñānaprakāśanaḥ |

Verse 22

yogapālo lokapālaḥ saṃsāratamanāśanaḥ || 22 ||

guhyo guhyatamo gupto mukto yuktaḥ sanātanaḥ |

Verse 23

gahano gaganākāro gambhīro gaṇanāyakaḥ || 23 ||

govindo gopatirgoptā gobhāgo bhāvasaṃsthitaḥ |

Verse 24

gosākṣī gotamāriśca gāndhāro gaganākṛtiḥ || 24 ||

yogayukto bhogayuktaḥ śaṅkāmuktasamādhimān |

Verse 25

sahajaḥ sakaleśānaḥ kārtavīryavarapradaḥ || 25 ||

sarajo virajo puṃso pāvanaḥ pāpanāśanaḥ |

Verse 26

parāvaravinirmuktaḥ paraṃ‍jyotiḥ purātanaḥ || 26 ||

nānājyotiranekātmā svayaṃ‍jyotiḥ sadāśivaḥ |

Verse 27

divyajyotirmayaścaiva satyavijñānabhāskaraḥ || 27 ||

nityaśuddhaḥ paraḥ pūrṇaḥ prakāśaḥ prakaṭodbhavaḥ |

Verse 28

pramādavigataścaiva pareśaḥ paravikramaḥ || 28 ||

yogī yogo yogapaśca yogābhyāsaprakāśanaḥ |

Verse 29

yoktā moktā vidhātā ca trātā pātā nirāyudhaḥ || 29 ||

nityamukto nityayuktaḥ satyaḥ satyaparākramaḥ |

Verse 30

sattvaśuddhikaraḥ sattvastathā sattvabhṛtāṃ gatiḥ || 30 ||

śrīdharaḥ śrīvapuḥ śrīmān śrīnivāso'marārcitaḥ |

Verse 31

śrīnidhiḥ śrīpatiḥ śreṣṭhaḥ śreyaskaścaramāśrayaḥ || 31 ||

tyāgī tyāgārthasampannastyāgātmā tyāgavigrahaḥ |

Verse 32

tyāgalakṣaṇasiddhātmā tyāgajñastyāgakāraṇaḥ || 32 ||

bhogo bhoktā tathā bhogyo bhogasādhanakāraṇaḥ |

Verse 33

bhogī bhogārthasampanno bhogajñānaprakāśanaḥ || 33 ||

kevalaḥ keśavaḥ kṛṣṇaḥ kaṃvāsāḥ kamalālayaḥ |

Verse 34

kamalāsanapūjyaśca harirajñānakhaṇḍanaḥ || 34 ||

mahātmā mahadādiśca maheśottamavanditaḥ |

Verse 35

manobuddhivihīnātmā mānātmā mānavādhipaḥ || 35 ||

bhuvaneśo vibhūtiśca dhṛtirmedhā smṛtirdayā |

Verse 36

duḥkhadāvānalo buddhaḥ prabuddhaḥ parameśvaraḥ || 36 ||

kāmahā krodhahā caiva dambhadarpamadāpahaḥ |

Verse 37

ajñānatimirāriśca bhavārirbhuvaneśvaraḥ || 37 ||

rūpakṛdrūpabhṛdrūpī rūpātmā rūpakāraṇaḥ |

Verse 38

rūpajño rūpasākṣī ca nāmarūpo guṇāntakaḥ || 38 ||

aprameyaḥ prameyaśca pramāṇaṃ praṇavāśrayaḥ |

Verse 39

pramāṇarahito'cintyaścetanāvigato'jaraḥ || 39 ||

akṣaro'kṣaramuktaśca vijvaro jvaranāśanaḥ |

Verse 40

viśiṣṭo vittaśāstrī ca dṛṣṭo dṛṣṭāntavarjitaḥ || 40 ||

guṇeśo guṇakāyaśca guṇātmā guṇabhāvanaḥ |

Verse 41

anantaguṇasampanno guṇagarbho guṇādhipaḥ || 41 ||

gaṇeśo guṇanāthaśca guṇātmā gaṇabhāvanaḥ |

Verse 42

gaṇabandhurvivekātmā guṇayuktaḥ parākramī || 42 ||

atarkyaḥ kraturagniśca kṛtajñaḥ saphalāśrayaḥ |

Verse 43

yajñaśca yajñaphalado yajña ijyo'marottamaḥ || 43 ||

hiraṇyagarbhaḥ śrīgarbhaḥ khagarbhaḥ kuṇapeśvaraḥ |

Verse 44

māyāgarbho lokagarbhaḥ svayambhūrbhuvanāntakaḥ || 44 ||

niṣpāpo nibiḍo nandī bodhī bodhasamāśrayaḥ |

Verse 45

bodhātmā bodhanātmā ca bhedavaitaṇḍakhaṇḍanaḥ || 45 ||

svābhāvyo bhāvanirmukto vyakto'vyaktasamāśrayaḥ |

Verse 46

nityatṛpto nirābhāso nirvāṇaḥ śaraṇaḥ suhṛt || 46 ||

guhyeśo guṇagambhīro guṇadoṣanivāraṇaḥ |

Verse 47

guṇasaṅgavihīnaśca yogārerdarpanāśanaḥ || 47 ||

ānandaḥ paramānandaḥ svānandasukhavardhanaḥ |

Verse 48

satyānandaścidānandaḥ sarvānandaparāyaṇaḥ || 48 ||

sadrūpaḥ sahajaḥ satyaḥ svānandaḥ sumanoharaḥ |

Verse 49

sarvaḥ sarvāntaraścaiva pūrvātpūrvatarastathā || 49 ||

khamayaḥ khaparaḥ khādiḥ khaṃ‍brahma khatanuḥ khagaḥ |

Verse 50

khavāsāḥ khavihīnaśca khanidhiḥ khaparāśrayaḥ || 50 ||

anantaścādirūpaśca sūryamaṇḍalamadhyagaḥ |

Verse 51

amoghaḥ paramāmoghaḥ parokṣaḥ paradaḥ kaviḥ || 51 ||

viśvacakṣurviśvasākṣī viśvabāhurdhaneśvaraḥ |

Verse 52

dhanañjayo mahātejāstejiṣṭhastaijasaḥ sukhī || 52 ||

jyotirjyotirmayo jetā jyotiṣāṃ jyotirātmakaḥ |

Verse 53

jyotiṣāmapi jyotiśca janako janamohanaḥ || 53 ||

jitendriyo jitakrodho jitātmā jitamānasaḥ |

Verse 54

jitasaṅgo jitaprāṇo jitasaṃsāravāsanaḥ || 54 ||

nirvāsano nirālambo niryogakṣemavarjitaḥ |

Verse 55

nirīho nirahaṅkāro nirāśīrnirupādhikaḥ || 55 ||

nityabodho viviktātmā viśuddhottamagauravaḥ |

Verse 56

vidyārthī paramārthī ca śraddhārthī sādhanātmakaḥ || 56 ||

pratyāhārī nirāhārī sarvāhāraparāyaṇaḥ |

Verse 57

nityaśuddho nirākāṅkṣī pārāyaṇaparāyaṇaḥ || 57 ||

aṇoraṇutaraḥ sūkṣmaḥ sthūlaḥ sthūlatarastathā |

Verse 58

ekastathā'nekarūpo viśvarūpaḥ sanātanaḥ || 58 ||

naikarūpo virūpātmā naikabodhamayastathā |

Verse 59

naikanāmamayaścaiva naikavidyāvivardhanaḥ || 59 ||

ekaścaikāntikaścaiva nānābhāvavivarjitaḥ |

Verse 60

ekākṣarastathā bījaḥ pūrṇabimbaḥ sanātanaḥ || 60 ||

mantravīryo mantrabījaḥ śāstravīryo jagatpatiḥ |

Verse 61

nānāvīryadharaścaiva śakreśaḥ pṛthivīpatiḥ || 61 ||

prāṇeśaḥ prāṇadaḥ prāṇaḥ prāṇāyāmaparāyaṇaḥ |

Verse 62

prāṇapañcakanirmuktaḥ kośapañcakavarjitaḥ || 62 ||

niścalo niṣkalo'saṅgo niṣprapañco nirāmayaḥ |

Verse 63

nirādhāro nirākāro nirvikāro nirañjanaḥ || 63 ||

niṣpratīto nirābhāso nirāsakto nirākulaḥ |

Verse 64

niṣṭhāsarvagataścaiva nirārambho nirāśrayaḥ || 64 ||

nirantaraḥ sarvagoptā śānto dānto mahāmuniḥ | [sattva]

Verse 65

niḥśabdaḥ sukṛtaḥ svasthaḥ satyavādī sureśvaraḥ || 65 ||

jñānado jñānavijñānī jñānātmā''nandapūritaḥ |

Verse 66

jñānayajñavidāṃ dakṣo jñānāgnirjvalano budhaḥ || 66 ||

dayāvān bhavarogāriścikitsācaramāgatiḥ |

Verse 67

candramaṇḍalamadhyasthaścandrakoṭisuśītalaḥ || 67 ||

yantrakṛtparamo yantrī yantrārūḍhāparājitaḥ |

Verse 68

yantravidyantravāsaśca yantrādhāro dharādharaḥ || 68 ||

tattvajñastattvabhūtātmā mahattattvaprakāśanaḥ |

Verse 69

tattvasaṅkhyānayogajñaḥ sāṅkhyaśāstrapravartakaḥ || 69 ||

anantavikramo devo mādhavaśca dhaneśvaraḥ |

Verse 70

sādhuḥ sādhuvariṣṭhātmā sāvadhāno'marottamaḥ || 70 ||

niḥsaṅkalpo nirādhāro durdharo hyātmavitpatiḥ |

Verse 71

ārogyasukhadaścaiva pravaro vāsavastathā || 71 ||

pareśaḥ paramodāraḥ pratyakcaitanyadurgamaḥ |

Verse 72

durādharṣo durāvāso dūratvaparināśanaḥ || 72 ||

vedavidvedakṛdvedo vedātmā vimalāśayaḥ |

Verse 73

viviktasevī ca saṃsāraśramanāśanastathā || 73 ||

brahmayonirbṛhadyonirviśvayonirvidehavān |

Verse 74

viśālākṣo viśvanātho hāṭakāṅgadabhūṣaṇaḥ || 74 ||

abādhyo jagadārādhyo jagadārjavapālanaḥ |

Verse 75

janavān dhanavān dharmī dharmago dharmavardhanaḥ || 75 ||

amṛtaḥ śāśvataḥ sādhyaḥ siddhidaḥ sumanoharaḥ |

Verse 76

khalubrahmakhalusthāno munīnāṃ paramā gatiḥ || 76 ||

upadraṣṭā tathā śreṣṭhaḥ śucibhūto hyanāmayaḥ |

Verse 77

vedasiddhāntavedyaśca mānasāhlādavardhanaḥ || 77 ||

dehādanyo guṇādanyo lokādanyo vivekavit |

Verse 78

duṣṭasvapnaharaścaiva gururguruvarottamaḥ || 78 ||

karmī karmavinirmuktaḥ sannyāsī sādhakeśvaraḥ |

Verse 79

sarvabhāvavihīnaśca tṛṣṇāsaṅganivārakaḥ || 79 ||

tyāgī tyāgavapustyāgastyāgadānavivarjitaḥ |

Verse 80

tyāgakāraṇatyāgātmā sadguruḥ sukhadāyakaḥ || 80 ||

dakṣo dakṣādivandyaśca jñānavādapravartakaḥ |

Verse 81

śabdabrahmamayātmā ca śabdabrahmaprakāśavān || 81 ||

grasiṣṇuḥ prabhaviṣṇuśca sahiṣṇurvigatāntaraḥ |

Verse 82

vidvattamo mahāvandyo viśālottamavāṅmuniḥ || 82 ||

brahmavidbrahmabhāvaśca brahmarṣirbrāhmaṇapriyaḥ |

Verse 83

brahma brahmaprakāśātmā brahmavidyāprakāśanaḥ || 83 ||

atrivaṃśaprabhūtātmā tāpasottamavanditaḥ |

Verse 84

ātmavāsī vidheyātmā hyatrivaṃśavivardhanaḥ || 84 ||

pravartano nivṛttātmā pralayodakasannibhaḥ |

Verse 85

nārāyaṇo mahāgarbho bhārgavapriyakṛttamaḥ || 85 ||

saṅkalpaduḥkhadalanaḥ saṃsāratamanāśanaḥ |

Verse 86

trivikramastridhākārastrimūrtistriguṇātmakaḥ || 86 ||

bhedatrayaharaścaiva tāpatrayanivārakaḥ |

Verse 87

doṣatrayavibhedī ca saṃśayārṇavakhaṇḍanaḥ || 87 ||

asaṃśayastvasammūḍho hyavādī rājavanditaḥ |

Verse 88

rājayogī mahāyogī svabhāvagalitastathā || 88 ||

puṇyaślokaḥ pavitrāṅghrirdhyānayogaparāyaṇaḥ |

Verse 89

dhyānastho dhyānagamyaśca vidheyātmā purātanaḥ || 89 ||

avijñeyo hyantarātmā mukhyabimbasanātanaḥ |

Verse 90

jīvasañjīvano jīvaścidvilāsaścidāśrayaḥ || 90 ||

mahendro'maramānyaśca yogendro yogavittamaḥ |

Verse 91

yogadharmastathā yogastattvastattvaviniścayaḥ || 91 ||

naikabāhuranantātmā naikanāmaparākramaḥ |

Verse 92

naikākṣī naikapādaśca nāthanāthottamottamaḥ || 92 ||

sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt |

Verse 93

sahasrarūpadṛk caiva sahasrāramayoddhavaḥ || 93 ||

tripādapuruṣaścaiva tripādūrdhvastathaiva ca |

Verse 94

tryambakaśca mahāvīryo yogavīryaviśāradaḥ || 94 ||

vijayī vinayī jetā vītarāgī virājitaḥ |

Verse 95

rudro raudro mahābhīmaḥ prājñamukhyaḥ sadāśuciḥ || 95 ||

antarjyotiranantātmā pratyagātmā nirantaraḥ |

Verse 96

arūpaścātmarūpaśca sarvabhāvavinirvṛtaḥ || 96 ||

antaḥśūnyo bahiḥśūnyaḥ śūnyātmā śūnyabhāvanaḥ |

Verse 97

antaḥpūrṇo bahiḥpūrṇaḥ pūrṇātmā pūrṇabhāvanaḥ || 97 ||

antastyāgī bahistyāgī tyāgātmā sarvayogavān |

Verse 98

antaryogī bahiryogī sarvayogaparāyaṇaḥ || 98 ||

antarbhogī bahirbhogī sarvabhogaviduttamaḥ |

Verse 99

antarniṣṭho bahirniṣṭhaḥ sarvaniṣṭhāmayastathā || 99 ||

bāhyāntaravimuktaśca bāhyāntaravivarjitaḥ |

Verse 100

śāntaḥ śuddho viśuddhaśca nirvāṇaḥ prakṛteḥ paraḥ || 100 ||

akālaḥ kālanemī ca kālakālo janeśvaraḥ |

Verse 101

kālātmā kālakartā ca kālajñaḥ kālanāśanaḥ || 101 ||

kaivalyapadadātā ca kaivalyasukhadāyakaḥ |

Verse 102

kaivalyakalanādhāro nirbharo harṣavardhanaḥ || 102 ||

hṛdayastho hṛṣīkeśo govindo garbhavarjitaḥ |

Verse 103

sakalāgamapūjyaśca nigamo nigamāśrayaḥ || 103 ||

parāśaktiḥ parākīrtiḥ parāvṛttirnidhismṛtiḥ |

Verse 104

paravidyā parākṣāntirvibhaktiryuktasadgatiḥ || 104 ||

svaprakāśaḥ prakāśātmā parasaṃvedanātmakaḥ |

Verse 105

svasevyaḥ svavidāṃ svātmā svasaṃvedyo'naghaḥ kṣamī || 105 ||

svānusandhānaśīlātmā svānusandhānagocaraḥ |

Verse 106

svānusandhānaśūnyātmā svānusandhānakāśrayaḥ || 106 ||

svabodhadarpaṇo'bhaṅgaḥ kandarpakulanāśanaḥ |

Verse 107

brahmacārī brahmavettā brāhmaṇo brahmavittamaḥ || 107 ||

tattvabodhaḥ sudhāvarṣaḥ pāvanaḥ pāpapāvakaḥ |

Verse 108

brahmasūtravidheyātmā brahmasūtrārthanirṇayaḥ || 108 ||

ātyantiko mahākalpaḥ saṅkalpāvartanāśanaḥ |

Verse 109

ādhivyādhiharaścaiva saṃśayārṇavaśoṣakaḥ || 109 ||

tattvātmajñānasandeśo mahānubhavabhāvitaḥ |

Verse 110

ātmānubhavasampannaḥ svānubhāvasukhāśrayaḥ || 110 ||

acintyaśca bṛhadbhānuḥ pramadotkarṣanāśanaḥ |

Verse 111

aniketa praśāntātmā śūnyāvāso jagadvapuḥ || 111 ||

cidgatiścinmayaścakrī māyācakrapravartakaḥ |

Verse 112

sarvavarṇavidārambhī sarvārambhaparāyaṇaḥ || 112 ||

purāṇaḥ pravaro dātā sundaraḥ kanakāṅgadī |

Verse 113

anasūyātmajo dattaḥ sarvajñaḥ sarvakāmadaḥ || 113 ||

kāmajit kāmapālaśca kāmī kāmapradāgamaḥ |

Verse 114

kāmavān kāmapoṣaśca sarvakāmanivartakaḥ || 114 ||

sarvakarmaphalotpattiḥ sarvakāmaphalapradaḥ |

Verse 115

sarvakarmaphalaiḥ pūjyaḥ sarvakarmaphalāśrayaḥ || 115 ||

viśvakarmā kṛtātmā ca kṛtajñaḥ sarvasākṣikaḥ |

Verse 116

sarvārambhaparityāgī jaḍonmattapiśācavān || 116 ||

bhikṣurbhaikṣākaraścaiva bhaikṣāhārī nirāśramī |

Verse 117

akūlaścānukūlaśca vikalo hyakalastathā || 117 ||

jaṭilo vanacārī ca daṇḍī muṇḍī ca gaṇḍavān |

Verse 118

dehadharmavihīnātmā hyekākī saṅgavarjitaḥ || 118 ||

āśramyanāśramārambho'nācārī karmavarjitaḥ |

Verse 119

asandehī ca sandehī na kiñcinna ca kiñcanaḥ || 119 ||

nṛdehī dehaśūnyaśca nābhāvī bhāvanirgataḥ |

Verse 120

nābrahmā ca parabrahma svayameva nirākulaḥ || 120 ||

anaghaścāguruścaiva nāthanāthottamo guruḥ |

Verse 121

dvibhujaḥ prākṛtaścaiva janakaśca pitāmahaḥ || 121 ||

anātmā na ca nānātmā nītirnītimatāṃ varaḥ |

Verse 122

sahajaḥ sadṛśaḥ siddhaścaikaścinmātra eva ca || 122 ||

na kartāpi ca kartā ca bhoktā bhogavivarjitaḥ |

Verse 123

turīyasturīyātītaḥ svacchaḥ sarvamayastathā || 123 ||

sarvādhiṣṭhānarūpaśca sarvadhyeyavivarjitaḥ |

Verse 124

sarvalokanivāsātmā sakalottamavanditaḥ || 124 ||

dehabhṛddehakṛccaiva dehātmā dehabhāvanaḥ |

Verse 125

dehī dehavibhaktaśca dehabhāvaprakāśanaḥ || 125 ||

layastho layaviccaiva layābhāvaśca bodhavān |

Verse 126

layātīto layasyānto layabhāvanivāraṇaḥ || 126 ||

vimukhaḥ pramukhaścaiva pratyaṅmukhavadācarī |

Verse 127

viśvabhugviśvadhṛgviśvo viśvakṣemakarastathā || 127 ||

avikṣipto'pramādī ca parardhiḥ paramārthadṛk |

Verse 128

svānubhāvavihīnaśca svānubhāvaprakāśanaḥ || 128 ||

nirindriyaśca nirbuddhirnirābhāso nirākṛtaḥ |

Verse 129

nirahaṅkārarūpātmā nirvapuḥ sakalāśrayaḥ || 129 ||

śokaduḥkhaharaścaiva bhogamokṣaphalapradaḥ |

Verse 130

suprasannastathā sūkṣmaḥ śabdabrahmārthasaṅgrahaḥ || 130 ||

āgamāpāyaśūnyaśca sthānadaśca satāṅgatiḥ |

Verse 131

akṛtaḥ sukṛtaścaiva kṛtakarmā vinirvṛtaḥ || 131 ||

bhedatrayaharaścaiva dehatrayavinirgataḥ |

Verse 132

sarvakāmamayaścaiva sarvakāmanivartakaḥ || 132 ||

siddheśvaro'jaraḥ pañcabāṇadarpahutāśanaḥ |

Verse 133

caturakṣarabījātmā svabhūścitkīrtibhūṣaṇaḥ || 133 ||

agādhabuddhirakṣubdhaścandrasūryāgnilocanaḥ |

Verse 134

yamadaṃṣṭro'tisaṃhartā paramānandasāgaraḥ || 134 ||

līlāviśvambharo bhānurbhairavo bhīmalocanaḥ |

Verse 135

brahmacarmāmbaraḥ kālastvacalaścalanāntakaḥ || 135 ||

ādidevo jagadyonirvāsavārivimardanaḥ |

Verse 136

vikarmakarmakarmajño ananyagamako'gamaḥ || 136 ||

abaddhakarmaśūnyaśca kāmarāgakulakṣayaḥ |

Verse 137

yogāndhakāramathanaḥ padmajanmādivanditaḥ || 137 ||

bhaktakāmo'grajaścakrī bhāvanirbhāvabhāvakaḥ |

Verse 138

bhedāntako mahānagryo nigūho gocarāntakaḥ || 138 ||

kālāgniśamanaḥ śaṅkhacakrapadmagadādharaḥ |

Verse 139

dīpto dīnapatiḥ śāstā svacchando muktidāyakaḥ || 139 ||

vyomadharmāmbaro bhettā bhasmadhārī dharādharaḥ |

Verse 140

dharmagupto'nvayātmā ca vyatirekārthanirṇayaḥ || 140 ||

ekānekaguṇābhāsābhāsanirbhāsavarjitaḥ |

Verse 141

bhāvābhāvasvabhāvātmā bhāvābhāvavibhāvavit || 141 ||

yogihṛdayaviśrāmo'nantavidyāvivardhanaḥ |

Verse 142

vighnāntakastrikālajñastattvātmā jñānasāgaraḥ || 142 ||

itīdaṃ dattasāhasraṃ sāyaṃ prātaḥ paṭhettu yaḥ |

Verse 143

sa ihāmutra labhate nirvāṇaṃ paramaṃ sukham || 143 ||

guruvāre dattabhakto bhaktibhāvasamanvitaḥ |

Verse 144

paṭhet sadaiva yo hyetat sa labheccintitaṃ dhruvam || 144 ||

iti śrīmaddattātreyapurāṇe śrī dattātreya sahasranāma stotram |

Sanskrit — Devanagari (original)

मुनयः ऊचुः

निखिलागमतत्त्वज्ञ ब्रह्मध्यानपरायण ।

वदास्माकं मुक्त्युपायं सूत सर्वोपकारकम् ॥ 1 ॥

सर्वदेवेषु को देवः सद्यो मोक्षप्रदो भवेत् ।

को मनुर्वा भवेत्तस्य सद्यः प्रीतिकरो ध्रुवम् ॥ 2 ॥

सूत उवाच ।

निगमागमतत्त्वज्ञो ह्यवधूतश्चिदम्बरः ।

भक्तवात्सल्यप्रवणो दत्त एव हि केवलः ॥ 3 ॥

सदा प्रसन्नवदनो भक्तचिन्तैकतत्परः ।

तस्य नामान्यनन्तानि वर्तन्तेऽथाप्यदः परम् ॥ 4 ॥

दत्तस्य नामसाहस्रं तस्य प्रीतिविवर्धनम् ।

यस्त्विदं पठते नित्यं दत्तात्रेयैकमानसः ॥ 5 ॥

मुच्यते सर्वपापेभ्यः स सद्यो नात्र संशयः ।

अन्ते तद्धाम संयाति पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ 6 ॥

अस्य श्रीमद्दत्तात्रेयसहस्रनामस्तोत्रमन्त्रस्य अवधूत ऋषिः, अनुष्टुप् छन्दः, दिगम्बरो देवता, ॐ बीजं, ह्रीं शक्तिः, क्रौं कीलकं, श्रीदत्तात्रेयप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः ।

अथ ध्यानम्

दिगम्बरं भस्मविलेपिताङ्गं

बोधात्मकं मुक्तिकरं प्रसन्नम् ।

निर्मानसं श्यामतनुं भजेऽहं

दत्तात्रेयं ब्रह्मसमाधियुक्तम् ॥

अथ स्तोत्रम्

दत्तात्रेयो महायोगी योगेशश्चामरप्रभुः ।

मुनिर्दिगम्बरो बालो मायामुक्तो मदापहः ॥ 1 ॥

अवधूतो महानाथः शङ्करोऽमरवल्लभः ।

महादेवश्चादिदेवः पुराणप्रभुरीश्वरः ॥ 2 ॥

सत्त्वकृत्सत्त्वभृद्भावः सत्त्वात्मा सत्त्वसागरः ।

सत्त्ववित्सत्त्वसाक्षी च सत्त्वसाध्योऽमराधिपः ॥ 3 ॥

भूतकृद्भूतभृच्चैव भूतात्मा भूतसम्भवः ।

भूतभावो भवो भूतवित्तथा भूतकारणः ॥ 4 ॥

भूतसाक्षी प्रभूतिश्च भूतानां परमा गतिः ।

भूतसङ्गविहीनात्मा भूतात्मा भूतशङ्करः ॥ 5 ॥

भूतनाथो महानाथ आदिनाथो महेश्वरः ।

सर्वभूतनिवासात्मा भूतसन्तापनाशनः ॥ 6 ॥

सर्वात्मा सर्वभृत्सर्वः सर्वज्ञः सर्वनिर्णयः ।

सर्वसाक्षी बृहद्भानुः सर्ववित् सर्वमङ्गलः ॥ 7 ॥

शान्तः सत्यः समः पूर्णो एकाकी कमलापतिः ।

रामो रामप्रियश्चैव विरामो रामकारणः ॥ 8 ॥

शुद्धात्मा पावनोऽनन्तः प्रतीतः परमार्थभृत् ।

हंससाक्षी विभुश्चैव प्रभुः प्रलय इत्यपि ॥ 9 ॥

सिद्धात्मा परमात्मा च सिद्धानां परमा गतिः ।

सिद्धिसिद्धस्तथा साध्यः साधनो ह्युत्तमस्तथा ॥ 10 ॥

सुलक्षणः सुमेधावी विद्यावान्विगतान्तरः ।

विज्वरश्च महाबाहुर्बहुलानन्दवर्धनः ॥ 11 ॥

अव्यक्तपुरुषः प्राज्ञः परज्ञः परमार्थदृक् ।

परापरविनिर्मुक्तो युक्तस्तत्त्वप्रकाशवान् ॥ 12 ॥

दयावान् भगवान् भावी भावात्मा भावकारणः ।

भवसन्तापनाशश्च पुष्पवान् पण्डितो बुधः ॥ 13 ॥

प्रत्यक्षवस्तुर्विश्वात्मा प्रत्यग्ब्रह्म सनातनः ।

प्रमाणविगतश्चैव प्रत्याहारनियोजकः ॥ 14 ॥

प्रणवः प्रणवातीतः प्रमुखः प्रलयात्मकः ।

मृत्युञ्जयो विविक्तात्मा शङ्करात्मा परो वपुः ॥ 15 ॥

परमस्तनुविज्ञेयः परमात्मनि संस्थितः ।

प्रबोधकलनाधारः प्रभावप्रवरोत्तमः ॥ 16 ॥

चिदम्बरश्चिद्विलासश्चिदाकाशश्चिदुत्तमः ।

चित्तचैतन्यचित्तात्मा देवानां परमा गतिः ॥ 17 ॥

अचेत्यश्चेतनाधारश्चेतनाचित्तविक्रमः ।

चित्तात्मा चेतनारूपो लसत्पङ्कजलोचनः ॥ 18 ॥

परं ब्रह्म परं ज्योतिः परं धाम परन्तपः ।

परं सूत्रं परं तन्त्रं पवित्रः परमोहवान् ॥ 19 ॥

क्षेत्रज्ञः क्षेत्रगः क्षेत्रः क्षेत्राधारः पुरञ्जनः ।

क्षेत्रशून्यो लोकसाक्षी क्षेत्रवान् बहुनायकः ॥ 20 ॥

योगेन्द्रो योगपूज्यश्च योग्य आत्मविदां शुचिः ।

योगमायाधरः स्थाणुरचलः कमलापतिः ॥ 21 ॥

योगेशो योगनिर्माता योगज्ञानप्रकाशनः ।

योगपालो लोकपालः संसारतमनाशनः ॥ 22 ॥

गुह्यो गुह्यतमो गुप्तो मुक्तो युक्तः सनातनः ।

गहनो गगनाकारो गम्भीरो गणनायकः ॥ 23 ॥

गोविन्दो गोपतिर्गोप्ता गोभागो भावसंस्थितः ।

गोसाक्षी गोतमारिश्च गान्धारो गगनाकृतिः ॥ 24 ॥

योगयुक्तो भोगयुक्तः शङ्कामुक्तसमाधिमान् ।

सहजः सकलेशानः कार्तवीर्यवरप्रदः ॥ 25 ॥

सरजो विरजो पुंसो पावनः पापनाशनः ।

परावरविनिर्मुक्तः परं‍ज्योतिः पुरातनः ॥ 26 ॥

नानाज्योतिरनेकात्मा स्वयं‍ज्योतिः सदाशिवः ।

दिव्यज्योतिर्मयश्चैव सत्यविज्ञानभास्करः ॥ 27 ॥

नित्यशुद्धः परः पूर्णः प्रकाशः प्रकटोद्भवः ।

प्रमादविगतश्चैव परेशः परविक्रमः ॥ 28 ॥

योगी योगो योगपश्च योगाभ्यासप्रकाशनः ।

योक्ता मोक्ता विधाता च त्राता पाता निरायुधः ॥ 29 ॥

नित्यमुक्तो नित्ययुक्तः सत्यः सत्यपराक्रमः ।

सत्त्वशुद्धिकरः सत्त्वस्तथा सत्त्वभृतां गतिः ॥ 30 ॥

श्रीधरः श्रीवपुः श्रीमान् श्रीनिवासोऽमरार्चितः ।

श्रीनिधिः श्रीपतिः श्रेष्ठः श्रेयस्कश्चरमाश्रयः ॥ 31 ॥

त्यागी त्यागार्थसम्पन्नस्त्यागात्मा त्यागविग्रहः ।

त्यागलक्षणसिद्धात्मा त्यागज्ञस्त्यागकारणः ॥ 32 ॥

भोगो भोक्ता तथा भोग्यो भोगसाधनकारणः ।

भोगी भोगार्थसम्पन्नो भोगज्ञानप्रकाशनः ॥ 33 ॥

केवलः केशवः कृष्णः कंवासाः कमलालयः ।

कमलासनपूज्यश्च हरिरज्ञानखण्डनः ॥ 34 ॥

महात्मा महदादिश्च महेशोत्तमवन्दितः ।

मनोबुद्धिविहीनात्मा मानात्मा मानवाधिपः ॥ 35 ॥

भुवनेशो विभूतिश्च धृतिर्मेधा स्मृतिर्दया ।

दुःखदावानलो बुद्धः प्रबुद्धः परमेश्वरः ॥ 36 ॥

कामहा क्रोधहा चैव दम्भदर्पमदापहः ।

अज्ञानतिमिरारिश्च भवारिर्भुवनेश्वरः ॥ 37 ॥

रूपकृद्रूपभृद्रूपी रूपात्मा रूपकारणः ।

रूपज्ञो रूपसाक्षी च नामरूपो गुणान्तकः ॥ 38 ॥

अप्रमेयः प्रमेयश्च प्रमाणं प्रणवाश्रयः ।

प्रमाणरहितोऽचिन्त्यश्चेतनाविगतोऽजरः ॥ 39 ॥

अक्षरोऽक्षरमुक्तश्च विज्वरो ज्वरनाशनः ।

विशिष्टो वित्तशास्त्री च दृष्टो दृष्टान्तवर्जितः ॥ 40 ॥

गुणेशो गुणकायश्च गुणात्मा गुणभावनः ।

अनन्तगुणसम्पन्नो गुणगर्भो गुणाधिपः ॥ 41 ॥

गणेशो गुणनाथश्च गुणात्मा गणभावनः ।

गणबन्धुर्विवेकात्मा गुणयुक्तः पराक्रमी ॥ 42 ॥

अतर्क्यः क्रतुरग्निश्च कृतज्ञः सफलाश्रयः ।

यज्ञश्च यज्ञफलदो यज्ञ इज्योऽमरोत्तमः ॥ 43 ॥

हिरण्यगर्भः श्रीगर्भः खगर्भः कुणपेश्वरः ।

मायागर्भो लोकगर्भः स्वयम्भूर्भुवनान्तकः ॥ 44 ॥

निष्पापो निबिडो नन्दी बोधी बोधसमाश्रयः ।

बोधात्मा बोधनात्मा च भेदवैतण्डखण्डनः ॥ 45 ॥

स्वाभाव्यो भावनिर्मुक्तो व्यक्तोऽव्यक्तसमाश्रयः ।

नित्यतृप्तो निराभासो निर्वाणः शरणः सुहृत् ॥ 46 ॥

गुह्येशो गुणगम्भीरो गुणदोषनिवारणः ।

गुणसङ्गविहीनश्च योगारेर्दर्पनाशनः ॥ 47 ॥

आनन्दः परमानन्दः स्वानन्दसुखवर्धनः ।

सत्यानन्दश्चिदानन्दः सर्वानन्दपरायणः ॥ 48 ॥

सद्रूपः सहजः सत्यः स्वानन्दः सुमनोहरः ।

सर्वः सर्वान्तरश्चैव पूर्वात्पूर्वतरस्तथा ॥ 49 ॥

खमयः खपरः खादिः खं‍ब्रह्म खतनुः खगः ।

खवासाः खविहीनश्च खनिधिः खपराश्रयः ॥ 50 ॥

अनन्तश्चादिरूपश्च सूर्यमण्डलमध्यगः ।

अमोघः परमामोघः परोक्षः परदः कविः ॥ 51 ॥

विश्वचक्षुर्विश्वसाक्षी विश्वबाहुर्धनेश्वरः ।

धनञ्जयो महातेजास्तेजिष्ठस्तैजसः सुखी ॥ 52 ॥

ज्योतिर्ज्योतिर्मयो जेता ज्योतिषां ज्योतिरात्मकः ।

ज्योतिषामपि ज्योतिश्च जनको जनमोहनः ॥ 53 ॥

जितेन्द्रियो जितक्रोधो जितात्मा जितमानसः ।

जितसङ्गो जितप्राणो जितसंसारवासनः ॥ 54 ॥

निर्वासनो निरालम्बो निर्योगक्षेमवर्जितः ।

निरीहो निरहङ्कारो निराशीर्निरुपाधिकः ॥ 55 ॥

नित्यबोधो विविक्तात्मा विशुद्धोत्तमगौरवः ।

विद्यार्थी परमार्थी च श्रद्धार्थी साधनात्मकः ॥ 56 ॥

प्रत्याहारी निराहारी सर्वाहारपरायणः ।

नित्यशुद्धो निराकाङ्क्षी पारायणपरायणः ॥ 57 ॥

अणोरणुतरः सूक्ष्मः स्थूलः स्थूलतरस्तथा ।

एकस्तथाऽनेकरूपो विश्वरूपः सनातनः ॥ 58 ॥

नैकरूपो विरूपात्मा नैकबोधमयस्तथा ।

नैकनाममयश्चैव नैकविद्याविवर्धनः ॥ 59 ॥

एकश्चैकान्तिकश्चैव नानाभावविवर्जितः ।

एकाक्षरस्तथा बीजः पूर्णबिम्बः सनातनः ॥ 60 ॥

मन्त्रवीर्यो मन्त्रबीजः शास्त्रवीर्यो जगत्पतिः ।

नानावीर्यधरश्चैव शक्रेशः पृथिवीपतिः ॥ 61 ॥

प्राणेशः प्राणदः प्राणः प्राणायामपरायणः ।

प्राणपञ्चकनिर्मुक्तः कोशपञ्चकवर्जितः ॥ 62 ॥

निश्चलो निष्कलोऽसङ्गो निष्प्रपञ्चो निरामयः ।

निराधारो निराकारो निर्विकारो निरञ्जनः ॥ 63 ॥

निष्प्रतीतो निराभासो निरासक्तो निराकुलः ।

निष्ठासर्वगतश्चैव निरारम्भो निराश्रयः ॥ 64 ॥

निरन्तरः सर्वगोप्ता शान्तो दान्तो महामुनिः । [सत्त्व]

निःशब्दः सुकृतः स्वस्थः सत्यवादी सुरेश्वरः ॥ 65 ॥

ज्ञानदो ज्ञानविज्ञानी ज्ञानात्माऽऽनन्दपूरितः ।

ज्ञानयज्ञविदां दक्षो ज्ञानाग्निर्ज्वलनो बुधः ॥ 66 ॥

दयावान् भवरोगारिश्चिकित्साचरमागतिः ।

चन्द्रमण्डलमध्यस्थश्चन्द्रकोटिसुशीतलः ॥ 67 ॥

यन्त्रकृत्परमो यन्त्री यन्त्रारूढापराजितः ।

यन्त्रविद्यन्त्रवासश्च यन्त्राधारो धराधरः ॥ 68 ॥

तत्त्वज्ञस्तत्त्वभूतात्मा महत्तत्त्वप्रकाशनः ।

तत्त्वसङ्ख्यानयोगज्ञः साङ्ख्यशास्त्रप्रवर्तकः ॥ 69 ॥

अनन्तविक्रमो देवो माधवश्च धनेश्वरः ।

साधुः साधुवरिष्ठात्मा सावधानोऽमरोत्तमः ॥ 70 ॥

निःसङ्कल्पो निराधारो दुर्धरो ह्यात्मवित्पतिः ।

आरोग्यसुखदश्चैव प्रवरो वासवस्तथा ॥ 71 ॥

परेशः परमोदारः प्रत्यक्चैतन्यदुर्गमः ।

दुराधर्षो दुरावासो दूरत्वपरिनाशनः ॥ 72 ॥

वेदविद्वेदकृद्वेदो वेदात्मा विमलाशयः ।

विविक्तसेवी च संसारश्रमनाशनस्तथा ॥ 73 ॥

ब्रह्मयोनिर्बृहद्योनिर्विश्वयोनिर्विदेहवान् ।

विशालाक्षो विश्वनाथो हाटकाङ्गदभूषणः ॥ 74 ॥

अबाध्यो जगदाराध्यो जगदार्जवपालनः ।

जनवान् धनवान् धर्मी धर्मगो धर्मवर्धनः ॥ 75 ॥

अमृतः शाश्वतः साध्यः सिद्धिदः सुमनोहरः ।

खलुब्रह्मखलुस्थानो मुनीनां परमा गतिः ॥ 76 ॥

उपद्रष्टा तथा श्रेष्ठः शुचिभूतो ह्यनामयः ।

वेदसिद्धान्तवेद्यश्च मानसाह्लादवर्धनः ॥ 77 ॥

देहादन्यो गुणादन्यो लोकादन्यो विवेकवित् ।

दुष्टस्वप्नहरश्चैव गुरुर्गुरुवरोत्तमः ॥ 78 ॥

कर्मी कर्मविनिर्मुक्तः सन्न्यासी साधकेश्वरः ।

सर्वभावविहीनश्च तृष्णासङ्गनिवारकः ॥ 79 ॥

त्यागी त्यागवपुस्त्यागस्त्यागदानविवर्जितः ।

त्यागकारणत्यागात्मा सद्गुरुः सुखदायकः ॥ 80 ॥

दक्षो दक्षादिवन्द्यश्च ज्ञानवादप्रवर्तकः ।

शब्दब्रह्ममयात्मा च शब्दब्रह्मप्रकाशवान् ॥ 81 ॥

ग्रसिष्णुः प्रभविष्णुश्च सहिष्णुर्विगतान्तरः ।

विद्वत्तमो महावन्द्यो विशालोत्तमवाङ्मुनिः ॥ 82 ॥

ब्रह्मविद्ब्रह्मभावश्च ब्रह्मर्षिर्ब्राह्मणप्रियः ।

ब्रह्म ब्रह्मप्रकाशात्मा ब्रह्मविद्याप्रकाशनः ॥ 83 ॥

अत्रिवंशप्रभूतात्मा तापसोत्तमवन्दितः ।

आत्मवासी विधेयात्मा ह्यत्रिवंशविवर्धनः ॥ 84 ॥

प्रवर्तनो निवृत्तात्मा प्रलयोदकसन्निभः ।

नारायणो महागर्भो भार्गवप्रियकृत्तमः ॥ 85 ॥

सङ्कल्पदुःखदलनः संसारतमनाशनः ।

त्रिविक्रमस्त्रिधाकारस्त्रिमूर्तिस्त्रिगुणात्मकः ॥ 86 ॥

भेदत्रयहरश्चैव तापत्रयनिवारकः ।

दोषत्रयविभेदी च संशयार्णवखण्डनः ॥ 87 ॥

असंशयस्त्वसम्मूढो ह्यवादी राजवन्दितः ।

राजयोगी महायोगी स्वभावगलितस्तथा ॥ 88 ॥

पुण्यश्लोकः पवित्राङ्घ्रिर्ध्यानयोगपरायणः ।

ध्यानस्थो ध्यानगम्यश्च विधेयात्मा पुरातनः ॥ 89 ॥

अविज्ञेयो ह्यन्तरात्मा मुख्यबिम्बसनातनः ।

जीवसञ्जीवनो जीवश्चिद्विलासश्चिदाश्रयः ॥ 90 ॥

महेन्द्रोऽमरमान्यश्च योगेन्द्रो योगवित्तमः ।

योगधर्मस्तथा योगस्तत्त्वस्तत्त्वविनिश्चयः ॥ 91 ॥

नैकबाहुरनन्तात्मा नैकनामपराक्रमः ।

नैकाक्षी नैकपादश्च नाथनाथोत्तमोत्तमः ॥ 92 ॥

सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् ।

सहस्ररूपदृक् चैव सहस्रारमयोद्धवः ॥ 93 ॥

त्रिपादपुरुषश्चैव त्रिपादूर्ध्वस्तथैव च ।

त्र्यम्बकश्च महावीर्यो योगवीर्यविशारदः ॥ 94 ॥

विजयी विनयी जेता वीतरागी विराजितः ।

रुद्रो रौद्रो महाभीमः प्राज्ञमुख्यः सदाशुचिः ॥ 95 ॥

अन्तर्ज्योतिरनन्तात्मा प्रत्यगात्मा निरन्तरः ।

अरूपश्चात्मरूपश्च सर्वभावविनिर्वृतः ॥ 96 ॥

अन्तःशून्यो बहिःशून्यः शून्यात्मा शून्यभावनः ।

अन्तःपूर्णो बहिःपूर्णः पूर्णात्मा पूर्णभावनः ॥ 97 ॥

अन्तस्त्यागी बहिस्त्यागी त्यागात्मा सर्वयोगवान् ।

अन्तर्योगी बहिर्योगी सर्वयोगपरायणः ॥ 98 ॥

अन्तर्भोगी बहिर्भोगी सर्वभोगविदुत्तमः ।

अन्तर्निष्ठो बहिर्निष्ठः सर्वनिष्ठामयस्तथा ॥ 99 ॥

बाह्यान्तरविमुक्तश्च बाह्यान्तरविवर्जितः ।

शान्तः शुद्धो विशुद्धश्च निर्वाणः प्रकृतेः परः ॥ 100 ॥

अकालः कालनेमी च कालकालो जनेश्वरः ।

कालात्मा कालकर्ता च कालज्ञः कालनाशनः ॥ 101 ॥

कैवल्यपददाता च कैवल्यसुखदायकः ।

कैवल्यकलनाधारो निर्भरो हर्षवर्धनः ॥ 102 ॥

हृदयस्थो हृषीकेशो गोविन्दो गर्भवर्जितः ।

सकलागमपूज्यश्च निगमो निगमाश्रयः ॥ 103 ॥

पराशक्तिः पराकीर्तिः परावृत्तिर्निधिस्मृतिः ।

परविद्या पराक्षान्तिर्विभक्तिर्युक्तसद्गतिः ॥ 104 ॥

स्वप्रकाशः प्रकाशात्मा परसंवेदनात्मकः ।

स्वसेव्यः स्वविदां स्वात्मा स्वसंवेद्योऽनघः क्षमी ॥ 105 ॥

स्वानुसन्धानशीलात्मा स्वानुसन्धानगोचरः ।

स्वानुसन्धानशून्यात्मा स्वानुसन्धानकाश्रयः ॥ 106 ॥

स्वबोधदर्पणोऽभङ्गः कन्दर्पकुलनाशनः ।

ब्रह्मचारी ब्रह्मवेत्ता ब्राह्मणो ब्रह्मवित्तमः ॥ 107 ॥

तत्त्वबोधः सुधावर्षः पावनः पापपावकः ।

ब्रह्मसूत्रविधेयात्मा ब्रह्मसूत्रार्थनिर्णयः ॥ 108 ॥

आत्यन्तिको महाकल्पः सङ्कल्पावर्तनाशनः ।

आधिव्याधिहरश्चैव संशयार्णवशोषकः ॥ 109 ॥

तत्त्वात्मज्ञानसन्देशो महानुभवभावितः ।

आत्मानुभवसम्पन्नः स्वानुभावसुखाश्रयः ॥ 110 ॥

अचिन्त्यश्च बृहद्भानुः प्रमदोत्कर्षनाशनः ।

अनिकेत प्रशान्तात्मा शून्यावासो जगद्वपुः ॥ 111 ॥

चिद्गतिश्चिन्मयश्चक्री मायाचक्रप्रवर्तकः ।

सर्ववर्णविदारम्भी सर्वारम्भपरायणः ॥ 112 ॥

पुराणः प्रवरो दाता सुन्दरः कनकाङ्गदी ।

अनसूयात्मजो दत्तः सर्वज्ञः सर्वकामदः ॥ 113 ॥

कामजित् कामपालश्च कामी कामप्रदागमः ।

कामवान् कामपोषश्च सर्वकामनिवर्तकः ॥ 114 ॥

सर्वकर्मफलोत्पत्तिः सर्वकामफलप्रदः ।

सर्वकर्मफलैः पूज्यः सर्वकर्मफलाश्रयः ॥ 115 ॥

विश्वकर्मा कृतात्मा च कृतज्ञः सर्वसाक्षिकः ।

सर्वारम्भपरित्यागी जडोन्मत्तपिशाचवान् ॥ 116 ॥

भिक्षुर्भैक्षाकरश्चैव भैक्षाहारी निराश्रमी ।

अकूलश्चानुकूलश्च विकलो ह्यकलस्तथा ॥ 117 ॥

जटिलो वनचारी च दण्डी मुण्डी च गण्डवान् ।

देहधर्मविहीनात्मा ह्येकाकी सङ्गवर्जितः ॥ 118 ॥

आश्रम्यनाश्रमारम्भोऽनाचारी कर्मवर्जितः ।

असन्देही च सन्देही न किञ्चिन्न च किञ्चनः ॥ 119 ॥

नृदेही देहशून्यश्च नाभावी भावनिर्गतः ।

नाब्रह्मा च परब्रह्म स्वयमेव निराकुलः ॥ 120 ॥

अनघश्चागुरुश्चैव नाथनाथोत्तमो गुरुः ।

द्विभुजः प्राकृतश्चैव जनकश्च पितामहः ॥ 121 ॥

अनात्मा न च नानात्मा नीतिर्नीतिमतां वरः ।

सहजः सदृशः सिद्धश्चैकश्चिन्मात्र एव च ॥ 122 ॥

न कर्तापि च कर्ता च भोक्ता भोगविवर्जितः ।

तुरीयस्तुरीयातीतः स्वच्छः सर्वमयस्तथा ॥ 123 ॥

सर्वाधिष्ठानरूपश्च सर्वध्येयविवर्जितः ।

सर्वलोकनिवासात्मा सकलोत्तमवन्दितः ॥ 124 ॥

देहभृद्देहकृच्चैव देहात्मा देहभावनः ।

देही देहविभक्तश्च देहभावप्रकाशनः ॥ 125 ॥

लयस्थो लयविच्चैव लयाभावश्च बोधवान् ।

लयातीतो लयस्यान्तो लयभावनिवारणः ॥ 126 ॥

विमुखः प्रमुखश्चैव प्रत्यङ्मुखवदाचरी ।

विश्वभुग्विश्वधृग्विश्वो विश्वक्षेमकरस्तथा ॥ 127 ॥

अविक्षिप्तोऽप्रमादी च परर्धिः परमार्थदृक् ।

स्वानुभावविहीनश्च स्वानुभावप्रकाशनः ॥ 128 ॥

निरिन्द्रियश्च निर्बुद्धिर्निराभासो निराकृतः ।

निरहङ्काररूपात्मा निर्वपुः सकलाश्रयः ॥ 129 ॥

शोकदुःखहरश्चैव भोगमोक्षफलप्रदः ।

सुप्रसन्नस्तथा सूक्ष्मः शब्दब्रह्मार्थसङ्ग्रहः ॥ 130 ॥

आगमापायशून्यश्च स्थानदश्च सताङ्गतिः ।

अकृतः सुकृतश्चैव कृतकर्मा विनिर्वृतः ॥ 131 ॥

भेदत्रयहरश्चैव देहत्रयविनिर्गतः ।

सर्वकाममयश्चैव सर्वकामनिवर्तकः ॥ 132 ॥

सिद्धेश्वरोऽजरः पञ्चबाणदर्पहुताशनः ।

चतुरक्षरबीजात्मा स्वभूश्चित्कीर्तिभूषणः ॥ 133 ॥

अगाधबुद्धिरक्षुब्धश्चन्द्रसूर्याग्निलोचनः ।

यमदंष्ट्रोऽतिसंहर्ता परमानन्दसागरः ॥ 134 ॥

लीलाविश्वम्भरो भानुर्भैरवो भीमलोचनः ।

ब्रह्मचर्माम्बरः कालस्त्वचलश्चलनान्तकः ॥ 135 ॥

आदिदेवो जगद्योनिर्वासवारिविमर्दनः ।

विकर्मकर्मकर्मज्ञो अनन्यगमकोऽगमः ॥ 136 ॥

अबद्धकर्मशून्यश्च कामरागकुलक्षयः ।

योगान्धकारमथनः पद्मजन्मादिवन्दितः ॥ 137 ॥

भक्तकामोऽग्रजश्चक्री भावनिर्भावभावकः ।

भेदान्तको महानग्र्यो निगूहो गोचरान्तकः ॥ 138 ॥

कालाग्निशमनः शङ्खचक्रपद्मगदाधरः ।

दीप्तो दीनपतिः शास्ता स्वच्छन्दो मुक्तिदायकः ॥ 139 ॥

व्योमधर्माम्बरो भेत्ता भस्मधारी धराधरः ।

धर्मगुप्तोऽन्वयात्मा च व्यतिरेकार्थनिर्णयः ॥ 140 ॥

एकानेकगुणाभासाभासनिर्भासवर्जितः ।

भावाभावस्वभावात्मा भावाभावविभाववित् ॥ 141 ॥

योगिहृदयविश्रामोऽनन्तविद्याविवर्धनः ।

विघ्नान्तकस्त्रिकालज्ञस्तत्त्वात्मा ज्ञानसागरः ॥ 142 ॥

इतीदं दत्तसाहस्रं सायं प्रातः पठेत्तु यः ।

स इहामुत्र लभते निर्वाणं परमं सुखम् ॥ 143 ॥

गुरुवारे दत्तभक्तो भक्तिभावसमन्वितः ।

पठेत् सदैव यो ह्येतत् स लभेच्चिन्तितं ध्रुवम् ॥ 144 ॥

इति श्रीमद्दत्तात्रेयपुराणे श्री दत्तात्रेय सहस्रनाम स्तोत्रम् ।

śrī dattātreya sahasra nāma stotram