Shri Dattatreya Sahasra Nama Stotram — Gujarati Script

મુનયઃ ઊચુઃ

નિખિલાગમતત્ત્વજ્ઞ બ્રહ્મધ્યાનપરાયણ ।

વદાસ્માકં મુક્ત્યુપાયં સૂત સર્વોપકારકમ્ ॥ 1 ॥

સર્વદેવેષુ કો દેવઃ સદ્યો મોક્ષપ્રદો ભવેત્ ।

કો મનુર્વા ભવેત્તસ્ય સદ્યઃ પ્રીતિકરો ધ્રુવમ્ ॥ 2 ॥

સૂત ઉવાચ ।

નિગમાગમતત્ત્વજ્ઞો હ્યવધૂતશ્ચિદમ્બરઃ ।

ભક્તવાત્સલ્યપ્રવણો દત્ત એવ હિ કેવલઃ ॥ 3 ॥

સદા પ્રસન્નવદનો ભક્તચિન્તૈકતત્પરઃ ।

તસ્ય નામાન્યનન્તાનિ વર્તન્તેઽથાપ્યદઃ પરમ્ ॥ 4 ॥

દત્તસ્ય નામસાહસ્રં તસ્ય પ્રીતિવિવર્ધનમ્ ।

યસ્ત્વિદં પઠતે નિત્યં દત્તાત્રેયૈકમાનસઃ ॥ 5 ॥

મુચ્યતે સર્વપાપેભ્યઃ સ સદ્યો નાત્ર સંશયઃ ।

અન્તે તદ્ધામ સંયાતિ પુનરાવૃત્તિદુર્લભમ્ ॥ 6 ॥

અસ્ય શ્રીમદ્દત્તાત્રેયસહસ્રનામસ્તોત્રમન્ત્રસ્ય અવધૂત ઋષિઃ, અનુષ્ટુપ્ છન્દઃ, દિગમ્બરો દેવતા, ૐ બીજં, હ્રીં શક્તિઃ, ક્રૌં કીલકં, શ્રીદત્તાત્રેયપ્રીત્યર્થે જપે વિનિયોગઃ ।

અથ ધ્યાનમ્

દિગમ્બરં ભસ્મવિલેપિતાઙ્ગં

બોધાત્મકં મુક્તિકરં પ્રસન્નમ્ ।

નિર્માનસં શ્યામતનું ભજેઽહં

દત્તાત્રેયં બ્રહ્મસમાધિયુક્તમ્ ॥

અથ સ્તોત્રમ્

દત્તાત્રેયો મહાયોગી યોગેશશ્ચામરપ્રભુઃ ।

મુનિર્દિગમ્બરો બાલો માયામુક્તો મદાપહઃ ॥ 1 ॥

અવધૂતો મહાનાથઃ શઙ્કરોઽમરવલ્લભઃ ।

મહાદેવશ્ચાદિદેવઃ પુરાણપ્રભુરીશ્વરઃ ॥ 2 ॥

સત્ત્વકૃત્સત્ત્વભૃદ્ભાવઃ સત્ત્વાત્મા સત્ત્વસાગરઃ ।

સત્ત્વવિત્સત્ત્વસાક્ષી ચ સત્ત્વસાધ્યોઽમરાધિપઃ ॥ 3 ॥

ભૂતકૃદ્ભૂતભૃચ્ચૈવ ભૂતાત્મા ભૂતસમ્ભવઃ ।

ભૂતભાવો ભવો ભૂતવિત્તથા ભૂતકારણઃ ॥ 4 ॥

ભૂતસાક્ષી પ્રભૂતિશ્ચ ભૂતાનાં પરમા ગતિઃ ।

ભૂતસઙ્ગવિહીનાત્મા ભૂતાત્મા ભૂતશઙ્કરઃ ॥ 5 ॥

ભૂતનાથો મહાનાથ આદિનાથો મહેશ્વરઃ ।

સર્વભૂતનિવાસાત્મા ભૂતસન્તાપનાશનઃ ॥ 6 ॥

સર્વાત્મા સર્વભૃત્સર્વઃ સર્વજ્ઞઃ સર્વનિર્ણયઃ ।

સર્વસાક્ષી બૃહદ્ભાનુઃ સર્વવિત્ સર્વમઙ્ગલઃ ॥ 7 ॥

શાન્તઃ સત્યઃ સમઃ પૂર્ણો એકાકી કમલાપતિઃ ।

રામો રામપ્રિયશ્ચૈવ વિરામો રામકારણઃ ॥ 8 ॥

શુદ્ધાત્મા પાવનોઽનન્તઃ પ્રતીતઃ પરમાર્થભૃત્ ।

હંસસાક્ષી વિભુશ્ચૈવ પ્રભુઃ પ્રલય ઇત્યપિ ॥ 9 ॥

સિદ્ધાત્મા પરમાત્મા ચ સિદ્ધાનાં પરમા ગતિઃ ।

સિદ્ધિસિદ્ધસ્તથા સાધ્યઃ સાધનો હ્યુત્તમસ્તથા ॥ 10 ॥

સુલક્ષણઃ સુમેધાવી વિદ્યાવાન્વિગતાન્તરઃ ।

વિજ્વરશ્ચ મહાબાહુર્બહુલાનન્દવર્ધનઃ ॥ 11 ॥

અવ્યક્તપુરુષઃ પ્રાજ્ઞઃ પરજ્ઞઃ પરમાર્થદૃક્ ।

પરાપરવિનિર્મુક્તો યુક્તસ્તત્ત્વપ્રકાશવાન્ ॥ 12 ॥

દયાવાન્ ભગવાન્ ભાવી ભાવાત્મા ભાવકારણઃ ।

ભવસન્તાપનાશશ્ચ પુષ્પવાન્ પણ્ડિતો બુધઃ ॥ 13 ॥

પ્રત્યક્ષવસ્તુર્વિશ્વાત્મા પ્રત્યગ્બ્રહ્મ સનાતનઃ ।

પ્રમાણવિગતશ્ચૈવ પ્રત્યાહારનિયોજકઃ ॥ 14 ॥

પ્રણવઃ પ્રણવાતીતઃ પ્રમુખઃ પ્રલયાત્મકઃ ।

મૃત્યુઞ્જયો વિવિક્તાત્મા શઙ્કરાત્મા પરો વપુઃ ॥ 15 ॥

પરમસ્તનુવિજ્ઞેયઃ પરમાત્મનિ સંસ્થિતઃ ।

પ્રબોધકલનાધારઃ પ્રભાવપ્રવરોત્તમઃ ॥ 16 ॥

ચિદમ્બરશ્ચિદ્વિલાસશ્ચિદાકાશશ્ચિદુત્તમઃ ।

ચિત્તચૈતન્યચિત્તાત્મા દેવાનાં પરમા ગતિઃ ॥ 17 ॥

અચેત્યશ્ચેતનાધારશ્ચેતનાચિત્તવિક્રમઃ ।

ચિત્તાત્મા ચેતનારૂપો લસત્પઙ્કજલોચનઃ ॥ 18 ॥

પરં બ્રહ્મ પરં જ્યોતિઃ પરં ધામ પરન્તપઃ ।

પરં સૂત્રં પરં તન્ત્રં પવિત્રઃ પરમોહવાન્ ॥ 19 ॥

ક્ષેત્રજ્ઞઃ ક્ષેત્રગઃ ક્ષેત્રઃ ક્ષેત્રાધારઃ પુરઞ્જનઃ ।

ક્ષેત્રશૂન્યો લોકસાક્ષી ક્ષેત્રવાન્ બહુનાયકઃ ॥ 20 ॥

યોગેન્દ્રો યોગપૂજ્યશ્ચ યોગ્ય આત્મવિદાં શુચિઃ ।

યોગમાયાધરઃ સ્થાણુરચલઃ કમલાપતિઃ ॥ 21 ॥

યોગેશો યોગનિર્માતા યોગજ્ઞાનપ્રકાશનઃ ।

યોગપાલો લોકપાલઃ સંસારતમનાશનઃ ॥ 22 ॥

ગુહ્યો ગુહ્યતમો ગુપ્તો મુક્તો યુક્તઃ સનાતનઃ ।

ગહનો ગગનાકારો ગમ્ભીરો ગણનાયકઃ ॥ 23 ॥

ગોવિન્દો ગોપતિર્ગોપ્તા ગોભાગો ભાવસંસ્થિતઃ ।

ગોસાક્ષી ગોતમારિશ્ચ ગાન્ધારો ગગનાકૃતિઃ ॥ 24 ॥

યોગયુક્તો ભોગયુક્તઃ શઙ્કામુક્તસમાધિમાન્ ।

સહજઃ સકલેશાનઃ કાર્તવીર્યવરપ્રદઃ ॥ 25 ॥

સરજો વિરજો પુંસો પાવનઃ પાપનાશનઃ ।

પરાવરવિનિર્મુક્તઃ પરં‍જ્યોતિઃ પુરાતનઃ ॥ 26 ॥

નાનાજ્યોતિરનેકાત્મા સ્વયં‍જ્યોતિઃ સદાશિવઃ ।

દિવ્યજ્યોતિર્મયશ્ચૈવ સત્યવિજ્ઞાનભાસ્કરઃ ॥ 27 ॥

નિત્યશુદ્ધઃ પરઃ પૂર્ણઃ પ્રકાશઃ પ્રકટોદ્ભવઃ ।

પ્રમાદવિગતશ્ચૈવ પરેશઃ પરવિક્રમઃ ॥ 28 ॥

યોગી યોગો યોગપશ્ચ યોગાભ્યાસપ્રકાશનઃ ।

યોક્તા મોક્તા વિધાતા ચ ત્રાતા પાતા નિરાયુધઃ ॥ 29 ॥

નિત્યમુક્તો નિત્યયુક્તઃ સત્યઃ સત્યપરાક્રમઃ ।

સત્ત્વશુદ્ધિકરઃ સત્ત્વસ્તથા સત્ત્વભૃતાં ગતિઃ ॥ 30 ॥

શ્રીધરઃ શ્રીવપુઃ શ્રીમાન્ શ્રીનિવાસોઽમરાર્ચિતઃ ।

શ્રીનિધિઃ શ્રીપતિઃ શ્રેષ્ઠઃ શ્રેયસ્કશ્ચરમાશ્રયઃ ॥ 31 ॥

ત્યાગી ત્યાગાર્થસમ્પન્નસ્ત્યાગાત્મા ત્યાગવિગ્રહઃ ।

ત્યાગલક્ષણસિદ્ધાત્મા ત્યાગજ્ઞસ્ત્યાગકારણઃ ॥ 32 ॥

ભોગો ભોક્તા તથા ભોગ્યો ભોગસાધનકારણઃ ।

ભોગી ભોગાર્થસમ્પન્નો ભોગજ્ઞાનપ્રકાશનઃ ॥ 33 ॥

કેવલઃ કેશવઃ કૃષ્ણઃ કંવાસાઃ કમલાલયઃ ।

કમલાસનપૂજ્યશ્ચ હરિરજ્ઞાનખણ્ડનઃ ॥ 34 ॥

મહાત્મા મહદાદિશ્ચ મહેશોત્તમવન્દિતઃ ।

મનોબુદ્ધિવિહીનાત્મા માનાત્મા માનવાધિપઃ ॥ 35 ॥

ભુવનેશો વિભૂતિશ્ચ ધૃતિર્મેધા સ્મૃતિર્દયા ।

દુઃખદાવાનલો બુદ્ધઃ પ્રબુદ્ધઃ પરમેશ્વરઃ ॥ 36 ॥

કામહા ક્રોધહા ચૈવ દમ્ભદર્પમદાપહઃ ।

અજ્ઞાનતિમિરારિશ્ચ ભવારિર્ભુવનેશ્વરઃ ॥ 37 ॥

રૂપકૃદ્રૂપભૃદ્રૂપી રૂપાત્મા રૂપકારણઃ ।

રૂપજ્ઞો રૂપસાક્ષી ચ નામરૂપો ગુણાન્તકઃ ॥ 38 ॥

અપ્રમેયઃ પ્રમેયશ્ચ પ્રમાણં પ્રણવાશ્રયઃ ।

પ્રમાણરહિતોઽચિન્ત્યશ્ચેતનાવિગતોઽજરઃ ॥ 39 ॥

અક્ષરોઽક્ષરમુક્તશ્ચ વિજ્વરો જ્વરનાશનઃ ।

વિશિષ્ટો વિત્તશાસ્ત્રી ચ દૃષ્ટો દૃષ્ટાન્તવર્જિતઃ ॥ 40 ॥

ગુણેશો ગુણકાયશ્ચ ગુણાત્મા ગુણભાવનઃ ।

અનન્તગુણસમ્પન્નો ગુણગર્ભો ગુણાધિપઃ ॥ 41 ॥

ગણેશો ગુણનાથશ્ચ ગુણાત્મા ગણભાવનઃ ।

ગણબન્ધુર્વિવેકાત્મા ગુણયુક્તઃ પરાક્રમી ॥ 42 ॥

અતર્ક્યઃ ક્રતુરગ્નિશ્ચ કૃતજ્ઞઃ સફલાશ્રયઃ ।

યજ્ઞશ્ચ યજ્ઞફલદો યજ્ઞ ઇજ્યોઽમરોત્તમઃ ॥ 43 ॥

હિરણ્યગર્ભઃ શ્રીગર્ભઃ ખગર્ભઃ કુણપેશ્વરઃ ।

માયાગર્ભો લોકગર્ભઃ સ્વયમ્ભૂર્ભુવનાન્તકઃ ॥ 44 ॥

નિષ્પાપો નિબિડો નન્દી બોધી બોધસમાશ્રયઃ ।

બોધાત્મા બોધનાત્મા ચ ભેદવૈતણ્ડખણ્ડનઃ ॥ 45 ॥

સ્વાભાવ્યો ભાવનિર્મુક્તો વ્યક્તોઽવ્યક્તસમાશ્રયઃ ।

નિત્યતૃપ્તો નિરાભાસો નિર્વાણઃ શરણઃ સુહૃત્ ॥ 46 ॥

ગુહ્યેશો ગુણગમ્ભીરો ગુણદોષનિવારણઃ ।

ગુણસઙ્ગવિહીનશ્ચ યોગારેર્દર્પનાશનઃ ॥ 47 ॥

આનન્દઃ પરમાનન્દઃ સ્વાનન્દસુખવર્ધનઃ ।

સત્યાનન્દશ્ચિદાનન્દઃ સર્વાનન્દપરાયણઃ ॥ 48 ॥

સદ્રૂપઃ સહજઃ સત્યઃ સ્વાનન્દઃ સુમનોહરઃ ।

સર્વઃ સર્વાન્તરશ્ચૈવ પૂર્વાત્પૂર્વતરસ્તથા ॥ 49 ॥

ખમયઃ ખપરઃ ખાદિઃ ખં‍બ્રહ્મ ખતનુઃ ખગઃ ।

ખવાસાઃ ખવિહીનશ્ચ ખનિધિઃ ખપરાશ્રયઃ ॥ 50 ॥

અનન્તશ્ચાદિરૂપશ્ચ સૂર્યમણ્ડલમધ્યગઃ ।

અમોઘઃ પરમામોઘઃ પરોક્ષઃ પરદઃ કવિઃ ॥ 51 ॥

વિશ્વચક્ષુર્વિશ્વસાક્ષી વિશ્વબાહુર્ધનેશ્વરઃ ।

ધનઞ્જયો મહાતેજાસ્તેજિષ્ઠસ્તૈજસઃ સુખી ॥ 52 ॥

જ્યોતિર્જ્યોતિર્મયો જેતા જ્યોતિષાં જ્યોતિરાત્મકઃ ।

જ્યોતિષામપિ જ્યોતિશ્ચ જનકો જનમોહનઃ ॥ 53 ॥

જિતેન્દ્રિયો જિતક્રોધો જિતાત્મા જિતમાનસઃ ।

જિતસઙ્ગો જિતપ્રાણો જિતસંસારવાસનઃ ॥ 54 ॥

નિર્વાસનો નિરાલમ્બો નિર્યોગક્ષેમવર્જિતઃ ।

નિરીહો નિરહઙ્કારો નિરાશીર્નિરુપાધિકઃ ॥ 55 ॥

નિત્યબોધો વિવિક્તાત્મા વિશુદ્ધોત્તમગૌરવઃ ।

વિદ્યાર્થી પરમાર્થી ચ શ્રદ્ધાર્થી સાધનાત્મકઃ ॥ 56 ॥

પ્રત્યાહારી નિરાહારી સર્વાહારપરાયણઃ ।

નિત્યશુદ્ધો નિરાકાઙ્ક્ષી પારાયણપરાયણઃ ॥ 57 ॥

અણોરણુતરઃ સૂક્ષ્મઃ સ્થૂલઃ સ્થૂલતરસ્તથા ।

એકસ્તથાઽનેકરૂપો વિશ્વરૂપઃ સનાતનઃ ॥ 58 ॥

નૈકરૂપો વિરૂપાત્મા નૈકબોધમયસ્તથા ।

નૈકનામમયશ્ચૈવ નૈકવિદ્યાવિવર્ધનઃ ॥ 59 ॥

એકશ્ચૈકાન્તિકશ્ચૈવ નાનાભાવવિવર્જિતઃ ।

એકાક્ષરસ્તથા બીજઃ પૂર્ણબિમ્બઃ સનાતનઃ ॥ 60 ॥

મન્ત્રવીર્યો મન્ત્રબીજઃ શાસ્ત્રવીર્યો જગત્પતિઃ ।

નાનાવીર્યધરશ્ચૈવ શક્રેશઃ પૃથિવીપતિઃ ॥ 61 ॥

પ્રાણેશઃ પ્રાણદઃ પ્રાણઃ પ્રાણાયામપરાયણઃ ।

પ્રાણપઞ્ચકનિર્મુક્તઃ કોશપઞ્ચકવર્જિતઃ ॥ 62 ॥

નિશ્ચલો નિષ્કલોઽસઙ્ગો નિષ્પ્રપઞ્ચો નિરામયઃ ।

નિરાધારો નિરાકારો નિર્વિકારો નિરઞ્જનઃ ॥ 63 ॥

નિષ્પ્રતીતો નિરાભાસો નિરાસક્તો નિરાકુલઃ ।

નિષ્ઠાસર્વગતશ્ચૈવ નિરારમ્ભો નિરાશ્રયઃ ॥ 64 ॥

નિરન્તરઃ સર્વગોપ્તા શાન્તો દાન્તો મહામુનિઃ । [સત્ત્વ]

નિઃશબ્દઃ સુકૃતઃ સ્વસ્થઃ સત્યવાદી સુરેશ્વરઃ ॥ 65 ॥

જ્ઞાનદો જ્ઞાનવિજ્ઞાની જ્ઞાનાત્માઽઽનન્દપૂરિતઃ ।

જ્ઞાનયજ્ઞવિદાં દક્ષો જ્ઞાનાગ્નિર્જ્વલનો બુધઃ ॥ 66 ॥

દયાવાન્ ભવરોગારિશ્ચિકિત્સાચરમાગતિઃ ।

ચન્દ્રમણ્ડલમધ્યસ્થશ્ચન્દ્રકોટિસુશીતલઃ ॥ 67 ॥

યન્ત્રકૃત્પરમો યન્ત્રી યન્ત્રારૂઢાપરાજિતઃ ।

યન્ત્રવિદ્યન્ત્રવાસશ્ચ યન્ત્રાધારો ધરાધરઃ ॥ 68 ॥

તત્ત્વજ્ઞસ્તત્ત્વભૂતાત્મા મહત્તત્ત્વપ્રકાશનઃ ।

તત્ત્વસઙ્ખ્યાનયોગજ્ઞઃ સાઙ્ખ્યશાસ્ત્રપ્રવર્તકઃ ॥ 69 ॥

અનન્તવિક્રમો દેવો માધવશ્ચ ધનેશ્વરઃ ।

સાધુઃ સાધુવરિષ્ઠાત્મા સાવધાનોઽમરોત્તમઃ ॥ 70 ॥

નિઃસઙ્કલ્પો નિરાધારો દુર્ધરો હ્યાત્મવિત્પતિઃ ।

આરોગ્યસુખદશ્ચૈવ પ્રવરો વાસવસ્તથા ॥ 71 ॥

પરેશઃ પરમોદારઃ પ્રત્યક્ચૈતન્યદુર્ગમઃ ।

દુરાધર્ષો દુરાવાસો દૂરત્વપરિનાશનઃ ॥ 72 ॥

વેદવિદ્વેદકૃદ્વેદો વેદાત્મા વિમલાશયઃ ।

વિવિક્તસેવી ચ સંસારશ્રમનાશનસ્તથા ॥ 73 ॥

બ્રહ્મયોનિર્બૃહદ્યોનિર્વિશ્વયોનિર્વિદેહવાન્ ।

વિશાલાક્ષો વિશ્વનાથો હાટકાઙ્ગદભૂષણઃ ॥ 74 ॥

અબાધ્યો જગદારાધ્યો જગદાર્જવપાલનઃ ।

જનવાન્ ધનવાન્ ધર્મી ધર્મગો ધર્મવર્ધનઃ ॥ 75 ॥

અમૃતઃ શાશ્વતઃ સાધ્યઃ સિદ્ધિદઃ સુમનોહરઃ ।

ખલુબ્રહ્મખલુસ્થાનો મુનીનાં પરમા ગતિઃ ॥ 76 ॥

ઉપદ્રષ્ટા તથા શ્રેષ્ઠઃ શુચિભૂતો હ્યનામયઃ ।

વેદસિદ્ધાન્તવેદ્યશ્ચ માનસાહ્લાદવર્ધનઃ ॥ 77 ॥

દેહાદન્યો ગુણાદન્યો લોકાદન્યો વિવેકવિત્ ।

દુષ્ટસ્વપ્નહરશ્ચૈવ ગુરુર્ગુરુવરોત્તમઃ ॥ 78 ॥

કર્મી કર્મવિનિર્મુક્તઃ સન્ન્યાસી સાધકેશ્વરઃ ।

સર્વભાવવિહીનશ્ચ તૃષ્ણાસઙ્ગનિવારકઃ ॥ 79 ॥

ત્યાગી ત્યાગવપુસ્ત્યાગસ્ત્યાગદાનવિવર્જિતઃ ।

ત્યાગકારણત્યાગાત્મા સદ્ગુરુઃ સુખદાયકઃ ॥ 80 ॥

દક્ષો દક્ષાદિવન્દ્યશ્ચ જ્ઞાનવાદપ્રવર્તકઃ ।

શબ્દબ્રહ્મમયાત્મા ચ શબ્દબ્રહ્મપ્રકાશવાન્ ॥ 81 ॥

ગ્રસિષ્ણુઃ પ્રભવિષ્ણુશ્ચ સહિષ્ણુર્વિગતાન્તરઃ ।

વિદ્વત્તમો મહાવન્દ્યો વિશાલોત્તમવાઙ્મુનિઃ ॥ 82 ॥

બ્રહ્મવિદ્બ્રહ્મભાવશ્ચ બ્રહ્મર્ષિર્બ્રાહ્મણપ્રિયઃ ।

બ્રહ્મ બ્રહ્મપ્રકાશાત્મા બ્રહ્મવિદ્યાપ્રકાશનઃ ॥ 83 ॥

અત્રિવંશપ્રભૂતાત્મા તાપસોત્તમવન્દિતઃ ।

આત્મવાસી વિધેયાત્મા હ્યત્રિવંશવિવર્ધનઃ ॥ 84 ॥

પ્રવર્તનો નિવૃત્તાત્મા પ્રલયોદકસન્નિભઃ ।

નારાયણો મહાગર્ભો ભાર્ગવપ્રિયકૃત્તમઃ ॥ 85 ॥

સઙ્કલ્પદુઃખદલનઃ સંસારતમનાશનઃ ।

ત્રિવિક્રમસ્ત્રિધાકારસ્ત્રિમૂર્તિસ્ત્રિગુણાત્મકઃ ॥ 86 ॥

ભેદત્રયહરશ્ચૈવ તાપત્રયનિવારકઃ ।

દોષત્રયવિભેદી ચ સંશયાર્ણવખણ્ડનઃ ॥ 87 ॥

અસંશયસ્ત્વસમ્મૂઢો હ્યવાદી રાજવન્દિતઃ ।

રાજયોગી મહાયોગી સ્વભાવગલિતસ્તથા ॥ 88 ॥

પુણ્યશ્લોકઃ પવિત્રાઙ્ઘ્રિર્ધ્યાનયોગપરાયણઃ ।

ધ્યાનસ્થો ધ્યાનગમ્યશ્ચ વિધેયાત્મા પુરાતનઃ ॥ 89 ॥

અવિજ્ઞેયો હ્યન્તરાત્મા મુખ્યબિમ્બસનાતનઃ ।

જીવસઞ્જીવનો જીવશ્ચિદ્વિલાસશ્ચિદાશ્રયઃ ॥ 90 ॥

મહેન્દ્રોઽમરમાન્યશ્ચ યોગેન્દ્રો યોગવિત્તમઃ ।

યોગધર્મસ્તથા યોગસ્તત્ત્વસ્તત્ત્વવિનિશ્ચયઃ ॥ 91 ॥

નૈકબાહુરનન્તાત્મા નૈકનામપરાક્રમઃ ।

નૈકાક્ષી નૈકપાદશ્ચ નાથનાથોત્તમોત્તમઃ ॥ 92 ॥

સહસ્રશીર્ષા પુરુષઃ સહસ્રાક્ષઃ સહસ્રપાત્ ।

સહસ્રરૂપદૃક્ ચૈવ સહસ્રારમયોદ્ધવઃ ॥ 93 ॥

ત્રિપાદપુરુષશ્ચૈવ ત્રિપાદૂર્ધ્વસ્તથૈવ ચ ।

ત્ર્યમ્બકશ્ચ મહાવીર્યો યોગવીર્યવિશારદઃ ॥ 94 ॥

વિજયી વિનયી જેતા વીતરાગી વિરાજિતઃ ।

રુદ્રો રૌદ્રો મહાભીમઃ પ્રાજ્ઞમુખ્યઃ સદાશુચિઃ ॥ 95 ॥

અન્તર્જ્યોતિરનન્તાત્મા પ્રત્યગાત્મા નિરન્તરઃ ।

અરૂપશ્ચાત્મરૂપશ્ચ સર્વભાવવિનિર્વૃતઃ ॥ 96 ॥

અન્તઃશૂન્યો બહિઃશૂન્યઃ શૂન્યાત્મા શૂન્યભાવનઃ ।

અન્તઃપૂર્ણો બહિઃપૂર્ણઃ પૂર્ણાત્મા પૂર્ણભાવનઃ ॥ 97 ॥

અન્તસ્ત્યાગી બહિસ્ત્યાગી ત્યાગાત્મા સર્વયોગવાન્ ।

અન્તર્યોગી બહિર્યોગી સર્વયોગપરાયણઃ ॥ 98 ॥

અન્તર્ભોગી બહિર્ભોગી સર્વભોગવિદુત્તમઃ ।

અન્તર્નિષ્ઠો બહિર્નિષ્ઠઃ સર્વનિષ્ઠામયસ્તથા ॥ 99 ॥

બાહ્યાન્તરવિમુક્તશ્ચ બાહ્યાન્તરવિવર્જિતઃ ।

શાન્તઃ શુદ્ધો વિશુદ્ધશ્ચ નિર્વાણઃ પ્રકૃતેઃ પરઃ ॥ 100 ॥

અકાલઃ કાલનેમી ચ કાલકાલો જનેશ્વરઃ ।

કાલાત્મા કાલકર્તા ચ કાલજ્ઞઃ કાલનાશનઃ ॥ 101 ॥

કૈવલ્યપદદાતા ચ કૈવલ્યસુખદાયકઃ ।

કૈવલ્યકલનાધારો નિર્ભરો હર્ષવર્ધનઃ ॥ 102 ॥

હૃદયસ્થો હૃષીકેશો ગોવિન્દો ગર્ભવર્જિતઃ ।

સકલાગમપૂજ્યશ્ચ નિગમો નિગમાશ્રયઃ ॥ 103 ॥

પરાશક્તિઃ પરાકીર્તિઃ પરાવૃત્તિર્નિધિસ્મૃતિઃ ।

પરવિદ્યા પરાક્ષાન્તિર્વિભક્તિર્યુક્તસદ્ગતિઃ ॥ 104 ॥

સ્વપ્રકાશઃ પ્રકાશાત્મા પરસંવેદનાત્મકઃ ।

સ્વસેવ્યઃ સ્વવિદાં સ્વાત્મા સ્વસંવેદ્યોઽનઘઃ ક્ષમી ॥ 105 ॥

સ્વાનુસન્ધાનશીલાત્મા સ્વાનુસન્ધાનગોચરઃ ।

સ્વાનુસન્ધાનશૂન્યાત્મા સ્વાનુસન્ધાનકાશ્રયઃ ॥ 106 ॥

સ્વબોધદર્પણોઽભઙ્ગઃ કન્દર્પકુલનાશનઃ ।

બ્રહ્મચારી બ્રહ્મવેત્તા બ્રાહ્મણો બ્રહ્મવિત્તમઃ ॥ 107 ॥

તત્ત્વબોધઃ સુધાવર્ષઃ પાવનઃ પાપપાવકઃ ।

બ્રહ્મસૂત્રવિધેયાત્મા બ્રહ્મસૂત્રાર્થનિર્ણયઃ ॥ 108 ॥

આત્યન્તિકો મહાકલ્પઃ સઙ્કલ્પાવર્તનાશનઃ ।

આધિવ્યાધિહરશ્ચૈવ સંશયાર્ણવશોષકઃ ॥ 109 ॥

તત્ત્વાત્મજ્ઞાનસન્દેશો મહાનુભવભાવિતઃ ।

આત્માનુભવસમ્પન્નઃ સ્વાનુભાવસુખાશ્રયઃ ॥ 110 ॥

અચિન્ત્યશ્ચ બૃહદ્ભાનુઃ પ્રમદોત્કર્ષનાશનઃ ।

અનિકેત પ્રશાન્તાત્મા શૂન્યાવાસો જગદ્વપુઃ ॥ 111 ॥

ચિદ્ગતિશ્ચિન્મયશ્ચક્રી માયાચક્રપ્રવર્તકઃ ।

સર્વવર્ણવિદારમ્ભી સર્વારમ્ભપરાયણઃ ॥ 112 ॥

પુરાણઃ પ્રવરો દાતા સુન્દરઃ કનકાઙ્ગદી ।

અનસૂયાત્મજો દત્તઃ સર્વજ્ઞઃ સર્વકામદઃ ॥ 113 ॥

કામજિત્ કામપાલશ્ચ કામી કામપ્રદાગમઃ ।

કામવાન્ કામપોષશ્ચ સર્વકામનિવર્તકઃ ॥ 114 ॥

સર્વકર્મફલોત્પત્તિઃ સર્વકામફલપ્રદઃ ।

સર્વકર્મફલૈઃ પૂજ્યઃ સર્વકર્મફલાશ્રયઃ ॥ 115 ॥

વિશ્વકર્મા કૃતાત્મા ચ કૃતજ્ઞઃ સર્વસાક્ષિકઃ ।

સર્વારમ્ભપરિત્યાગી જડોન્મત્તપિશાચવાન્ ॥ 116 ॥

ભિક્ષુર્ભૈક્ષાકરશ્ચૈવ ભૈક્ષાહારી નિરાશ્રમી ।

અકૂલશ્ચાનુકૂલશ્ચ વિકલો હ્યકલસ્તથા ॥ 117 ॥

જટિલો વનચારી ચ દણ્ડી મુણ્ડી ચ ગણ્ડવાન્ ।

દેહધર્મવિહીનાત્મા હ્યેકાકી સઙ્ગવર્જિતઃ ॥ 118 ॥

આશ્રમ્યનાશ્રમારમ્ભોઽનાચારી કર્મવર્જિતઃ ।

અસન્દેહી ચ સન્દેહી ન કિઞ્ચિન્ન ચ કિઞ્ચનઃ ॥ 119 ॥

નૃદેહી દેહશૂન્યશ્ચ નાભાવી ભાવનિર્ગતઃ ।

નાબ્રહ્મા ચ પરબ્રહ્મ સ્વયમેવ નિરાકુલઃ ॥ 120 ॥

અનઘશ્ચાગુરુશ્ચૈવ નાથનાથોત્તમો ગુરુઃ ।

દ્વિભુજઃ પ્રાકૃતશ્ચૈવ જનકશ્ચ પિતામહઃ ॥ 121 ॥

અનાત્મા ન ચ નાનાત્મા નીતિર્નીતિમતાં વરઃ ।

સહજઃ સદૃશઃ સિદ્ધશ્ચૈકશ્ચિન્માત્ર એવ ચ ॥ 122 ॥

ન કર્તાપિ ચ કર્તા ચ ભોક્તા ભોગવિવર્જિતઃ ।

તુરીયસ્તુરીયાતીતઃ સ્વચ્છઃ સર્વમયસ્તથા ॥ 123 ॥

સર્વાધિષ્ઠાનરૂપશ્ચ સર્વધ્યેયવિવર્જિતઃ ।

સર્વલોકનિવાસાત્મા સકલોત્તમવન્દિતઃ ॥ 124 ॥

દેહભૃદ્દેહકૃચ્ચૈવ દેહાત્મા દેહભાવનઃ ।

દેહી દેહવિભક્તશ્ચ દેહભાવપ્રકાશનઃ ॥ 125 ॥

લયસ્થો લયવિચ્ચૈવ લયાભાવશ્ચ બોધવાન્ ।

લયાતીતો લયસ્યાન્તો લયભાવનિવારણઃ ॥ 126 ॥

વિમુખઃ પ્રમુખશ્ચૈવ પ્રત્યઙ્મુખવદાચરી ।

વિશ્વભુગ્વિશ્વધૃગ્વિશ્વો વિશ્વક્ષેમકરસ્તથા ॥ 127 ॥

અવિક્ષિપ્તોઽપ્રમાદી ચ પરર્ધિઃ પરમાર્થદૃક્ ।

સ્વાનુભાવવિહીનશ્ચ સ્વાનુભાવપ્રકાશનઃ ॥ 128 ॥

નિરિન્દ્રિયશ્ચ નિર્બુદ્ધિર્નિરાભાસો નિરાકૃતઃ ।

નિરહઙ્કારરૂપાત્મા નિર્વપુઃ સકલાશ્રયઃ ॥ 129 ॥

શોકદુઃખહરશ્ચૈવ ભોગમોક્ષફલપ્રદઃ ।

સુપ્રસન્નસ્તથા સૂક્ષ્મઃ શબ્દબ્રહ્માર્થસઙ્ગ્રહઃ ॥ 130 ॥

આગમાપાયશૂન્યશ્ચ સ્થાનદશ્ચ સતાઙ્ગતિઃ ।

અકૃતઃ સુકૃતશ્ચૈવ કૃતકર્મા વિનિર્વૃતઃ ॥ 131 ॥

ભેદત્રયહરશ્ચૈવ દેહત્રયવિનિર્ગતઃ ।

સર્વકામમયશ્ચૈવ સર્વકામનિવર્તકઃ ॥ 132 ॥

સિદ્ધેશ્વરોઽજરઃ પઞ્ચબાણદર્પહુતાશનઃ ।

ચતુરક્ષરબીજાત્મા સ્વભૂશ્ચિત્કીર્તિભૂષણઃ ॥ 133 ॥

અગાધબુદ્ધિરક્ષુબ્ધશ્ચન્દ્રસૂર્યાગ્નિલોચનઃ ।

યમદંષ્ટ્રોઽતિસંહર્તા પરમાનન્દસાગરઃ ॥ 134 ॥

લીલાવિશ્વમ્ભરો ભાનુર્ભૈરવો ભીમલોચનઃ ।

બ્રહ્મચર્મામ્બરઃ કાલસ્ત્વચલશ્ચલનાન્તકઃ ॥ 135 ॥

આદિદેવો જગદ્યોનિર્વાસવારિવિમર્દનઃ ।

વિકર્મકર્મકર્મજ્ઞો અનન્યગમકોઽગમઃ ॥ 136 ॥

અબદ્ધકર્મશૂન્યશ્ચ કામરાગકુલક્ષયઃ ।

યોગાન્ધકારમથનઃ પદ્મજન્માદિવન્દિતઃ ॥ 137 ॥

ભક્તકામોઽગ્રજશ્ચક્રી ભાવનિર્ભાવભાવકઃ ।

ભેદાન્તકો મહાનગ્ર્યો નિગૂહો ગોચરાન્તકઃ ॥ 138 ॥

કાલાગ્નિશમનઃ શઙ્ખચક્રપદ્મગદાધરઃ ।

દીપ્તો દીનપતિઃ શાસ્તા સ્વચ્છન્દો મુક્તિદાયકઃ ॥ 139 ॥

વ્યોમધર્મામ્બરો ભેત્તા ભસ્મધારી ધરાધરઃ ।

ધર્મગુપ્તોઽન્વયાત્મા ચ વ્યતિરેકાર્થનિર્ણયઃ ॥ 140 ॥

એકાનેકગુણાભાસાભાસનિર્ભાસવર્જિતઃ ।

ભાવાભાવસ્વભાવાત્મા ભાવાભાવવિભાવવિત્ ॥ 141 ॥

યોગિહૃદયવિશ્રામોઽનન્તવિદ્યાવિવર્ધનઃ ।

વિઘ્નાન્તકસ્ત્રિકાલજ્ઞસ્તત્ત્વાત્મા જ્ઞાનસાગરઃ ॥ 142 ॥

ઇતીદં દત્તસાહસ્રં સાયં પ્રાતઃ પઠેત્તુ યઃ ।

સ ઇહામુત્ર લભતે નિર્વાણં પરમં સુખમ્ ॥ 143 ॥

ગુરુવારે દત્તભક્તો ભક્તિભાવસમન્વિતઃ ।

પઠેત્ સદૈવ યો હ્યેતત્ સ લભેચ્ચિન્તિતં ધ્રુવમ્ ॥ 144 ॥

ઇતિ શ્રીમદ્દત્તાત્રેયપુરાણે શ્રી દત્તાત્રેય સહસ્રનામ સ્તોત્રમ્ ।

Roman (IAST) Transliteration

munayaḥ ūcuḥ

nikhilāgamatattvajña brahmadhyānaparāyaṇa |

vadāsmākaṃ muktyupāyaṃ sūta sarvopakārakam || 1 ||

sarvadeveṣu ko devaḥ sadyo mokṣaprado bhavet |

ko manurvā bhavettasya sadyaḥ prītikaro dhruvam || 2 ||

sūta uvāca |

nigamāgamatattvajño hyavadhūtaścidambaraḥ |

bhaktavātsalyapravaṇo datta eva hi kevalaḥ || 3 ||

sadā prasannavadano bhaktacintaikatatparaḥ |

tasya nāmānyanantāni vartante'thāpyadaḥ param || 4 ||

dattasya nāmasāhasraṃ tasya prītivivardhanam |

yastvidaṃ paṭhate nityaṃ dattātreyaikamānasaḥ || 5 ||

mucyate sarvapāpebhyaḥ sa sadyo nātra saṃśayaḥ |

ante taddhāma saṃyāti punarāvṛttidurlabham || 6 ||

asya śrīmaddattātreyasahasranāmastotramantrasya avadhūta ṛṣiḥ, anuṣṭup chandaḥ, digambaro devatā, oṃ bījaṃ, hrīṃ śaktiḥ, krauṃ kīlakaṃ, śrīdattātreyaprītyarthe jape viniyogaḥ |

atha dhyānam

digambaraṃ bhasmavilepitāṅgaṃ

bodhātmakaṃ muktikaraṃ prasannam |

nirmānasaṃ śyāmatanuṃ bhaje'haṃ

dattātreyaṃ brahmasamādhiyuktam ||

atha stotram

dattātreyo mahāyogī yogeśaścāmaraprabhuḥ |

munirdigambaro bālo māyāmukto madāpahaḥ || 1 ||

avadhūto mahānāthaḥ śaṅkaro'maravallabhaḥ |

mahādevaścādidevaḥ purāṇaprabhurīśvaraḥ || 2 ||

sattvakṛtsattvabhṛdbhāvaḥ sattvātmā sattvasāgaraḥ |

sattvavitsattvasākṣī ca sattvasādhyo'marādhipaḥ || 3 ||

bhūtakṛdbhūtabhṛccaiva bhūtātmā bhūtasambhavaḥ |

bhūtabhāvo bhavo bhūtavittathā bhūtakāraṇaḥ || 4 ||

bhūtasākṣī prabhūtiśca bhūtānāṃ paramā gatiḥ |

bhūtasaṅgavihīnātmā bhūtātmā bhūtaśaṅkaraḥ || 5 ||

bhūtanātho mahānātha ādinātho maheśvaraḥ |

sarvabhūtanivāsātmā bhūtasantāpanāśanaḥ || 6 ||

sarvātmā sarvabhṛtsarvaḥ sarvajñaḥ sarvanirṇayaḥ |

sarvasākṣī bṛhadbhānuḥ sarvavit sarvamaṅgalaḥ || 7 ||

śāntaḥ satyaḥ samaḥ pūrṇo ekākī kamalāpatiḥ |

rāmo rāmapriyaścaiva virāmo rāmakāraṇaḥ || 8 ||

śuddhātmā pāvano'nantaḥ pratītaḥ paramārthabhṛt |

haṃsasākṣī vibhuścaiva prabhuḥ pralaya ityapi || 9 ||

siddhātmā paramātmā ca siddhānāṃ paramā gatiḥ |

siddhisiddhastathā sādhyaḥ sādhano hyuttamastathā || 10 ||

sulakṣaṇaḥ sumedhāvī vidyāvānvigatāntaraḥ |

vijvaraśca mahābāhurbahulānandavardhanaḥ || 11 ||

avyaktapuruṣaḥ prājñaḥ parajñaḥ paramārthadṛk |

parāparavinirmukto yuktastattvaprakāśavān || 12 ||

dayāvān bhagavān bhāvī bhāvātmā bhāvakāraṇaḥ |

bhavasantāpanāśaśca puṣpavān paṇḍito budhaḥ || 13 ||

pratyakṣavasturviśvātmā pratyagbrahma sanātanaḥ |

pramāṇavigataścaiva pratyāhāraniyojakaḥ || 14 ||

praṇavaḥ praṇavātītaḥ pramukhaḥ pralayātmakaḥ |

mṛtyuñjayo viviktātmā śaṅkarātmā paro vapuḥ || 15 ||

paramastanuvijñeyaḥ paramātmani saṃsthitaḥ |

prabodhakalanādhāraḥ prabhāvapravarottamaḥ || 16 ||

cidambaraścidvilāsaścidākāśaściduttamaḥ |

cittacaitanyacittātmā devānāṃ paramā gatiḥ || 17 ||

acetyaścetanādhāraścetanācittavikramaḥ |

cittātmā cetanārūpo lasatpaṅkajalocanaḥ || 18 ||

paraṃ brahma paraṃ jyotiḥ paraṃ dhāma parantapaḥ |

paraṃ sūtraṃ paraṃ tantraṃ pavitraḥ paramohavān || 19 ||

kṣetrajñaḥ kṣetragaḥ kṣetraḥ kṣetrādhāraḥ purañjanaḥ |

kṣetraśūnyo lokasākṣī kṣetravān bahunāyakaḥ || 20 ||

yogendro yogapūjyaśca yogya ātmavidāṃ śuciḥ |

yogamāyādharaḥ sthāṇuracalaḥ kamalāpatiḥ || 21 ||

yogeśo yoganirmātā yogajñānaprakāśanaḥ |

yogapālo lokapālaḥ saṃsāratamanāśanaḥ || 22 ||

guhyo guhyatamo gupto mukto yuktaḥ sanātanaḥ |

gahano gaganākāro gambhīro gaṇanāyakaḥ || 23 ||

govindo gopatirgoptā gobhāgo bhāvasaṃsthitaḥ |

gosākṣī gotamāriśca gāndhāro gaganākṛtiḥ || 24 ||

yogayukto bhogayuktaḥ śaṅkāmuktasamādhimān |

sahajaḥ sakaleśānaḥ kārtavīryavarapradaḥ || 25 ||

sarajo virajo puṃso pāvanaḥ pāpanāśanaḥ |

parāvaravinirmuktaḥ paraṃ‍jyotiḥ purātanaḥ || 26 ||

nānājyotiranekātmā svayaṃ‍jyotiḥ sadāśivaḥ |

divyajyotirmayaścaiva satyavijñānabhāskaraḥ || 27 ||

nityaśuddhaḥ paraḥ pūrṇaḥ prakāśaḥ prakaṭodbhavaḥ |

pramādavigataścaiva pareśaḥ paravikramaḥ || 28 ||

yogī yogo yogapaśca yogābhyāsaprakāśanaḥ |

yoktā moktā vidhātā ca trātā pātā nirāyudhaḥ || 29 ||

nityamukto nityayuktaḥ satyaḥ satyaparākramaḥ |

sattvaśuddhikaraḥ sattvastathā sattvabhṛtāṃ gatiḥ || 30 ||

śrīdharaḥ śrīvapuḥ śrīmān śrīnivāso'marārcitaḥ |

śrīnidhiḥ śrīpatiḥ śreṣṭhaḥ śreyaskaścaramāśrayaḥ || 31 ||

tyāgī tyāgārthasampannastyāgātmā tyāgavigrahaḥ |

tyāgalakṣaṇasiddhātmā tyāgajñastyāgakāraṇaḥ || 32 ||

bhogo bhoktā tathā bhogyo bhogasādhanakāraṇaḥ |

bhogī bhogārthasampanno bhogajñānaprakāśanaḥ || 33 ||

kevalaḥ keśavaḥ kṛṣṇaḥ kaṃvāsāḥ kamalālayaḥ |

kamalāsanapūjyaśca harirajñānakhaṇḍanaḥ || 34 ||

mahātmā mahadādiśca maheśottamavanditaḥ |

manobuddhivihīnātmā mānātmā mānavādhipaḥ || 35 ||

bhuvaneśo vibhūtiśca dhṛtirmedhā smṛtirdayā |

duḥkhadāvānalo buddhaḥ prabuddhaḥ parameśvaraḥ || 36 ||

kāmahā krodhahā caiva dambhadarpamadāpahaḥ |

ajñānatimirāriśca bhavārirbhuvaneśvaraḥ || 37 ||

rūpakṛdrūpabhṛdrūpī rūpātmā rūpakāraṇaḥ |

rūpajño rūpasākṣī ca nāmarūpo guṇāntakaḥ || 38 ||

aprameyaḥ prameyaśca pramāṇaṃ praṇavāśrayaḥ |

pramāṇarahito'cintyaścetanāvigato'jaraḥ || 39 ||

akṣaro'kṣaramuktaśca vijvaro jvaranāśanaḥ |

viśiṣṭo vittaśāstrī ca dṛṣṭo dṛṣṭāntavarjitaḥ || 40 ||

guṇeśo guṇakāyaśca guṇātmā guṇabhāvanaḥ |

anantaguṇasampanno guṇagarbho guṇādhipaḥ || 41 ||

gaṇeśo guṇanāthaśca guṇātmā gaṇabhāvanaḥ |

gaṇabandhurvivekātmā guṇayuktaḥ parākramī || 42 ||

atarkyaḥ kraturagniśca kṛtajñaḥ saphalāśrayaḥ |

yajñaśca yajñaphalado yajña ijyo'marottamaḥ || 43 ||

hiraṇyagarbhaḥ śrīgarbhaḥ khagarbhaḥ kuṇapeśvaraḥ |

māyāgarbho lokagarbhaḥ svayambhūrbhuvanāntakaḥ || 44 ||

niṣpāpo nibiḍo nandī bodhī bodhasamāśrayaḥ |

bodhātmā bodhanātmā ca bhedavaitaṇḍakhaṇḍanaḥ || 45 ||

svābhāvyo bhāvanirmukto vyakto'vyaktasamāśrayaḥ |

nityatṛpto nirābhāso nirvāṇaḥ śaraṇaḥ suhṛt || 46 ||

guhyeśo guṇagambhīro guṇadoṣanivāraṇaḥ |

guṇasaṅgavihīnaśca yogārerdarpanāśanaḥ || 47 ||

ānandaḥ paramānandaḥ svānandasukhavardhanaḥ |

satyānandaścidānandaḥ sarvānandaparāyaṇaḥ || 48 ||

sadrūpaḥ sahajaḥ satyaḥ svānandaḥ sumanoharaḥ |

sarvaḥ sarvāntaraścaiva pūrvātpūrvatarastathā || 49 ||

khamayaḥ khaparaḥ khādiḥ khaṃ‍brahma khatanuḥ khagaḥ |

khavāsāḥ khavihīnaśca khanidhiḥ khaparāśrayaḥ || 50 ||

anantaścādirūpaśca sūryamaṇḍalamadhyagaḥ |

amoghaḥ paramāmoghaḥ parokṣaḥ paradaḥ kaviḥ || 51 ||

viśvacakṣurviśvasākṣī viśvabāhurdhaneśvaraḥ |

dhanañjayo mahātejāstejiṣṭhastaijasaḥ sukhī || 52 ||

jyotirjyotirmayo jetā jyotiṣāṃ jyotirātmakaḥ |

jyotiṣāmapi jyotiśca janako janamohanaḥ || 53 ||

jitendriyo jitakrodho jitātmā jitamānasaḥ |

jitasaṅgo jitaprāṇo jitasaṃsāravāsanaḥ || 54 ||

nirvāsano nirālambo niryogakṣemavarjitaḥ |

nirīho nirahaṅkāro nirāśīrnirupādhikaḥ || 55 ||

nityabodho viviktātmā viśuddhottamagauravaḥ |

vidyārthī paramārthī ca śraddhārthī sādhanātmakaḥ || 56 ||

pratyāhārī nirāhārī sarvāhāraparāyaṇaḥ |

nityaśuddho nirākāṅkṣī pārāyaṇaparāyaṇaḥ || 57 ||

aṇoraṇutaraḥ sūkṣmaḥ sthūlaḥ sthūlatarastathā |

ekastathā'nekarūpo viśvarūpaḥ sanātanaḥ || 58 ||

naikarūpo virūpātmā naikabodhamayastathā |

naikanāmamayaścaiva naikavidyāvivardhanaḥ || 59 ||

ekaścaikāntikaścaiva nānābhāvavivarjitaḥ |

ekākṣarastathā bījaḥ pūrṇabimbaḥ sanātanaḥ || 60 ||

mantravīryo mantrabījaḥ śāstravīryo jagatpatiḥ |

nānāvīryadharaścaiva śakreśaḥ pṛthivīpatiḥ || 61 ||

prāṇeśaḥ prāṇadaḥ prāṇaḥ prāṇāyāmaparāyaṇaḥ |

prāṇapañcakanirmuktaḥ kośapañcakavarjitaḥ || 62 ||

niścalo niṣkalo'saṅgo niṣprapañco nirāmayaḥ |

nirādhāro nirākāro nirvikāro nirañjanaḥ || 63 ||

niṣpratīto nirābhāso nirāsakto nirākulaḥ |

niṣṭhāsarvagataścaiva nirārambho nirāśrayaḥ || 64 ||

nirantaraḥ sarvagoptā śānto dānto mahāmuniḥ | [sattva]

niḥśabdaḥ sukṛtaḥ svasthaḥ satyavādī sureśvaraḥ || 65 ||

jñānado jñānavijñānī jñānātmā''nandapūritaḥ |

jñānayajñavidāṃ dakṣo jñānāgnirjvalano budhaḥ || 66 ||

dayāvān bhavarogāriścikitsācaramāgatiḥ |

candramaṇḍalamadhyasthaścandrakoṭisuśītalaḥ || 67 ||

yantrakṛtparamo yantrī yantrārūḍhāparājitaḥ |

yantravidyantravāsaśca yantrādhāro dharādharaḥ || 68 ||

tattvajñastattvabhūtātmā mahattattvaprakāśanaḥ |

tattvasaṅkhyānayogajñaḥ sāṅkhyaśāstrapravartakaḥ || 69 ||

anantavikramo devo mādhavaśca dhaneśvaraḥ |

sādhuḥ sādhuvariṣṭhātmā sāvadhāno'marottamaḥ || 70 ||

niḥsaṅkalpo nirādhāro durdharo hyātmavitpatiḥ |

ārogyasukhadaścaiva pravaro vāsavastathā || 71 ||

pareśaḥ paramodāraḥ pratyakcaitanyadurgamaḥ |

durādharṣo durāvāso dūratvaparināśanaḥ || 72 ||

vedavidvedakṛdvedo vedātmā vimalāśayaḥ |

viviktasevī ca saṃsāraśramanāśanastathā || 73 ||

brahmayonirbṛhadyonirviśvayonirvidehavān |

viśālākṣo viśvanātho hāṭakāṅgadabhūṣaṇaḥ || 74 ||

abādhyo jagadārādhyo jagadārjavapālanaḥ |

janavān dhanavān dharmī dharmago dharmavardhanaḥ || 75 ||

amṛtaḥ śāśvataḥ sādhyaḥ siddhidaḥ sumanoharaḥ |

khalubrahmakhalusthāno munīnāṃ paramā gatiḥ || 76 ||

upadraṣṭā tathā śreṣṭhaḥ śucibhūto hyanāmayaḥ |

vedasiddhāntavedyaśca mānasāhlādavardhanaḥ || 77 ||

dehādanyo guṇādanyo lokādanyo vivekavit |

duṣṭasvapnaharaścaiva gururguruvarottamaḥ || 78 ||

karmī karmavinirmuktaḥ sannyāsī sādhakeśvaraḥ |

sarvabhāvavihīnaśca tṛṣṇāsaṅganivārakaḥ || 79 ||

tyāgī tyāgavapustyāgastyāgadānavivarjitaḥ |

tyāgakāraṇatyāgātmā sadguruḥ sukhadāyakaḥ || 80 ||

dakṣo dakṣādivandyaśca jñānavādapravartakaḥ |

śabdabrahmamayātmā ca śabdabrahmaprakāśavān || 81 ||

grasiṣṇuḥ prabhaviṣṇuśca sahiṣṇurvigatāntaraḥ |

vidvattamo mahāvandyo viśālottamavāṅmuniḥ || 82 ||

brahmavidbrahmabhāvaśca brahmarṣirbrāhmaṇapriyaḥ |

brahma brahmaprakāśātmā brahmavidyāprakāśanaḥ || 83 ||

atrivaṃśaprabhūtātmā tāpasottamavanditaḥ |

ātmavāsī vidheyātmā hyatrivaṃśavivardhanaḥ || 84 ||

pravartano nivṛttātmā pralayodakasannibhaḥ |

nārāyaṇo mahāgarbho bhārgavapriyakṛttamaḥ || 85 ||

saṅkalpaduḥkhadalanaḥ saṃsāratamanāśanaḥ |

trivikramastridhākārastrimūrtistriguṇātmakaḥ || 86 ||

bhedatrayaharaścaiva tāpatrayanivārakaḥ |

doṣatrayavibhedī ca saṃśayārṇavakhaṇḍanaḥ || 87 ||

asaṃśayastvasammūḍho hyavādī rājavanditaḥ |

rājayogī mahāyogī svabhāvagalitastathā || 88 ||

puṇyaślokaḥ pavitrāṅghrirdhyānayogaparāyaṇaḥ |

dhyānastho dhyānagamyaśca vidheyātmā purātanaḥ || 89 ||

avijñeyo hyantarātmā mukhyabimbasanātanaḥ |

jīvasañjīvano jīvaścidvilāsaścidāśrayaḥ || 90 ||

mahendro'maramānyaśca yogendro yogavittamaḥ |

yogadharmastathā yogastattvastattvaviniścayaḥ || 91 ||

naikabāhuranantātmā naikanāmaparākramaḥ |

naikākṣī naikapādaśca nāthanāthottamottamaḥ || 92 ||

sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt |

sahasrarūpadṛk caiva sahasrāramayoddhavaḥ || 93 ||

tripādapuruṣaścaiva tripādūrdhvastathaiva ca |

tryambakaśca mahāvīryo yogavīryaviśāradaḥ || 94 ||

vijayī vinayī jetā vītarāgī virājitaḥ |

rudro raudro mahābhīmaḥ prājñamukhyaḥ sadāśuciḥ || 95 ||

antarjyotiranantātmā pratyagātmā nirantaraḥ |

arūpaścātmarūpaśca sarvabhāvavinirvṛtaḥ || 96 ||

antaḥśūnyo bahiḥśūnyaḥ śūnyātmā śūnyabhāvanaḥ |

antaḥpūrṇo bahiḥpūrṇaḥ pūrṇātmā pūrṇabhāvanaḥ || 97 ||

antastyāgī bahistyāgī tyāgātmā sarvayogavān |

antaryogī bahiryogī sarvayogaparāyaṇaḥ || 98 ||

antarbhogī bahirbhogī sarvabhogaviduttamaḥ |

antarniṣṭho bahirniṣṭhaḥ sarvaniṣṭhāmayastathā || 99 ||

bāhyāntaravimuktaśca bāhyāntaravivarjitaḥ |

śāntaḥ śuddho viśuddhaśca nirvāṇaḥ prakṛteḥ paraḥ || 100 ||

akālaḥ kālanemī ca kālakālo janeśvaraḥ |

kālātmā kālakartā ca kālajñaḥ kālanāśanaḥ || 101 ||

kaivalyapadadātā ca kaivalyasukhadāyakaḥ |

kaivalyakalanādhāro nirbharo harṣavardhanaḥ || 102 ||

hṛdayastho hṛṣīkeśo govindo garbhavarjitaḥ |

sakalāgamapūjyaśca nigamo nigamāśrayaḥ || 103 ||

parāśaktiḥ parākīrtiḥ parāvṛttirnidhismṛtiḥ |

paravidyā parākṣāntirvibhaktiryuktasadgatiḥ || 104 ||

svaprakāśaḥ prakāśātmā parasaṃvedanātmakaḥ |

svasevyaḥ svavidāṃ svātmā svasaṃvedyo'naghaḥ kṣamī || 105 ||

svānusandhānaśīlātmā svānusandhānagocaraḥ |

svānusandhānaśūnyātmā svānusandhānakāśrayaḥ || 106 ||

svabodhadarpaṇo'bhaṅgaḥ kandarpakulanāśanaḥ |

brahmacārī brahmavettā brāhmaṇo brahmavittamaḥ || 107 ||

tattvabodhaḥ sudhāvarṣaḥ pāvanaḥ pāpapāvakaḥ |

brahmasūtravidheyātmā brahmasūtrārthanirṇayaḥ || 108 ||

ātyantiko mahākalpaḥ saṅkalpāvartanāśanaḥ |

ādhivyādhiharaścaiva saṃśayārṇavaśoṣakaḥ || 109 ||

tattvātmajñānasandeśo mahānubhavabhāvitaḥ |

ātmānubhavasampannaḥ svānubhāvasukhāśrayaḥ || 110 ||

acintyaśca bṛhadbhānuḥ pramadotkarṣanāśanaḥ |

aniketa praśāntātmā śūnyāvāso jagadvapuḥ || 111 ||

cidgatiścinmayaścakrī māyācakrapravartakaḥ |

sarvavarṇavidārambhī sarvārambhaparāyaṇaḥ || 112 ||

purāṇaḥ pravaro dātā sundaraḥ kanakāṅgadī |

anasūyātmajo dattaḥ sarvajñaḥ sarvakāmadaḥ || 113 ||

kāmajit kāmapālaśca kāmī kāmapradāgamaḥ |

kāmavān kāmapoṣaśca sarvakāmanivartakaḥ || 114 ||

sarvakarmaphalotpattiḥ sarvakāmaphalapradaḥ |

sarvakarmaphalaiḥ pūjyaḥ sarvakarmaphalāśrayaḥ || 115 ||

viśvakarmā kṛtātmā ca kṛtajñaḥ sarvasākṣikaḥ |

sarvārambhaparityāgī jaḍonmattapiśācavān || 116 ||

bhikṣurbhaikṣākaraścaiva bhaikṣāhārī nirāśramī |

akūlaścānukūlaśca vikalo hyakalastathā || 117 ||

jaṭilo vanacārī ca daṇḍī muṇḍī ca gaṇḍavān |

dehadharmavihīnātmā hyekākī saṅgavarjitaḥ || 118 ||

āśramyanāśramārambho'nācārī karmavarjitaḥ |

asandehī ca sandehī na kiñcinna ca kiñcanaḥ || 119 ||

nṛdehī dehaśūnyaśca nābhāvī bhāvanirgataḥ |

nābrahmā ca parabrahma svayameva nirākulaḥ || 120 ||

anaghaścāguruścaiva nāthanāthottamo guruḥ |

dvibhujaḥ prākṛtaścaiva janakaśca pitāmahaḥ || 121 ||

anātmā na ca nānātmā nītirnītimatāṃ varaḥ |

sahajaḥ sadṛśaḥ siddhaścaikaścinmātra eva ca || 122 ||

na kartāpi ca kartā ca bhoktā bhogavivarjitaḥ |

turīyasturīyātītaḥ svacchaḥ sarvamayastathā || 123 ||

sarvādhiṣṭhānarūpaśca sarvadhyeyavivarjitaḥ |

sarvalokanivāsātmā sakalottamavanditaḥ || 124 ||

dehabhṛddehakṛccaiva dehātmā dehabhāvanaḥ |

dehī dehavibhaktaśca dehabhāvaprakāśanaḥ || 125 ||

layastho layaviccaiva layābhāvaśca bodhavān |

layātīto layasyānto layabhāvanivāraṇaḥ || 126 ||

vimukhaḥ pramukhaścaiva pratyaṅmukhavadācarī |

viśvabhugviśvadhṛgviśvo viśvakṣemakarastathā || 127 ||

avikṣipto'pramādī ca parardhiḥ paramārthadṛk |

svānubhāvavihīnaśca svānubhāvaprakāśanaḥ || 128 ||

nirindriyaśca nirbuddhirnirābhāso nirākṛtaḥ |

nirahaṅkārarūpātmā nirvapuḥ sakalāśrayaḥ || 129 ||

śokaduḥkhaharaścaiva bhogamokṣaphalapradaḥ |

suprasannastathā sūkṣmaḥ śabdabrahmārthasaṅgrahaḥ || 130 ||

āgamāpāyaśūnyaśca sthānadaśca satāṅgatiḥ |

akṛtaḥ sukṛtaścaiva kṛtakarmā vinirvṛtaḥ || 131 ||

bhedatrayaharaścaiva dehatrayavinirgataḥ |

sarvakāmamayaścaiva sarvakāmanivartakaḥ || 132 ||

siddheśvaro'jaraḥ pañcabāṇadarpahutāśanaḥ |

caturakṣarabījātmā svabhūścitkīrtibhūṣaṇaḥ || 133 ||

agādhabuddhirakṣubdhaścandrasūryāgnilocanaḥ |

yamadaṃṣṭro'tisaṃhartā paramānandasāgaraḥ || 134 ||

līlāviśvambharo bhānurbhairavo bhīmalocanaḥ |

brahmacarmāmbaraḥ kālastvacalaścalanāntakaḥ || 135 ||

ādidevo jagadyonirvāsavārivimardanaḥ |

vikarmakarmakarmajño ananyagamako'gamaḥ || 136 ||

abaddhakarmaśūnyaśca kāmarāgakulakṣayaḥ |

yogāndhakāramathanaḥ padmajanmādivanditaḥ || 137 ||

bhaktakāmo'grajaścakrī bhāvanirbhāvabhāvakaḥ |

bhedāntako mahānagryo nigūho gocarāntakaḥ || 138 ||

kālāgniśamanaḥ śaṅkhacakrapadmagadādharaḥ |

dīpto dīnapatiḥ śāstā svacchando muktidāyakaḥ || 139 ||

vyomadharmāmbaro bhettā bhasmadhārī dharādharaḥ |

dharmagupto'nvayātmā ca vyatirekārthanirṇayaḥ || 140 ||

ekānekaguṇābhāsābhāsanirbhāsavarjitaḥ |

bhāvābhāvasvabhāvātmā bhāvābhāvavibhāvavit || 141 ||

yogihṛdayaviśrāmo'nantavidyāvivardhanaḥ |

vighnāntakastrikālajñastattvātmā jñānasāgaraḥ || 142 ||

itīdaṃ dattasāhasraṃ sāyaṃ prātaḥ paṭhettu yaḥ |

sa ihāmutra labhate nirvāṇaṃ paramaṃ sukham || 143 ||

guruvāre dattabhakto bhaktibhāvasamanvitaḥ |

paṭhet sadaiva yo hyetat sa labheccintitaṃ dhruvam || 144 ||

iti śrīmaddattātreyapurāṇe śrī dattātreya sahasranāma stotram |

Sanskrit — Devanagari (original)

मुनयः ऊचुः

निखिलागमतत्त्वज्ञ ब्रह्मध्यानपरायण ।

वदास्माकं मुक्त्युपायं सूत सर्वोपकारकम् ॥ 1 ॥

सर्वदेवेषु को देवः सद्यो मोक्षप्रदो भवेत् ।

को मनुर्वा भवेत्तस्य सद्यः प्रीतिकरो ध्रुवम् ॥ 2 ॥

सूत उवाच ।

निगमागमतत्त्वज्ञो ह्यवधूतश्चिदम्बरः ।

भक्तवात्सल्यप्रवणो दत्त एव हि केवलः ॥ 3 ॥

सदा प्रसन्नवदनो भक्तचिन्तैकतत्परः ।

तस्य नामान्यनन्तानि वर्तन्तेऽथाप्यदः परम् ॥ 4 ॥

दत्तस्य नामसाहस्रं तस्य प्रीतिविवर्धनम् ।

यस्त्विदं पठते नित्यं दत्तात्रेयैकमानसः ॥ 5 ॥

मुच्यते सर्वपापेभ्यः स सद्यो नात्र संशयः ।

अन्ते तद्धाम संयाति पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ 6 ॥

अस्य श्रीमद्दत्तात्रेयसहस्रनामस्तोत्रमन्त्रस्य अवधूत ऋषिः, अनुष्टुप् छन्दः, दिगम्बरो देवता, ॐ बीजं, ह्रीं शक्तिः, क्रौं कीलकं, श्रीदत्तात्रेयप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः ।

अथ ध्यानम्

दिगम्बरं भस्मविलेपिताङ्गं

बोधात्मकं मुक्तिकरं प्रसन्नम् ।

निर्मानसं श्यामतनुं भजेऽहं

दत्तात्रेयं ब्रह्मसमाधियुक्तम् ॥

अथ स्तोत्रम्

दत्तात्रेयो महायोगी योगेशश्चामरप्रभुः ।

मुनिर्दिगम्बरो बालो मायामुक्तो मदापहः ॥ 1 ॥

अवधूतो महानाथः शङ्करोऽमरवल्लभः ।

महादेवश्चादिदेवः पुराणप्रभुरीश्वरः ॥ 2 ॥

सत्त्वकृत्सत्त्वभृद्भावः सत्त्वात्मा सत्त्वसागरः ।

सत्त्ववित्सत्त्वसाक्षी च सत्त्वसाध्योऽमराधिपः ॥ 3 ॥

भूतकृद्भूतभृच्चैव भूतात्मा भूतसम्भवः ।

भूतभावो भवो भूतवित्तथा भूतकारणः ॥ 4 ॥

भूतसाक्षी प्रभूतिश्च भूतानां परमा गतिः ।

भूतसङ्गविहीनात्मा भूतात्मा भूतशङ्करः ॥ 5 ॥

भूतनाथो महानाथ आदिनाथो महेश्वरः ।

सर्वभूतनिवासात्मा भूतसन्तापनाशनः ॥ 6 ॥

सर्वात्मा सर्वभृत्सर्वः सर्वज्ञः सर्वनिर्णयः ।

सर्वसाक्षी बृहद्भानुः सर्ववित् सर्वमङ्गलः ॥ 7 ॥

शान्तः सत्यः समः पूर्णो एकाकी कमलापतिः ।

रामो रामप्रियश्चैव विरामो रामकारणः ॥ 8 ॥

शुद्धात्मा पावनोऽनन्तः प्रतीतः परमार्थभृत् ।

हंससाक्षी विभुश्चैव प्रभुः प्रलय इत्यपि ॥ 9 ॥

सिद्धात्मा परमात्मा च सिद्धानां परमा गतिः ।

सिद्धिसिद्धस्तथा साध्यः साधनो ह्युत्तमस्तथा ॥ 10 ॥

सुलक्षणः सुमेधावी विद्यावान्विगतान्तरः ।

विज्वरश्च महाबाहुर्बहुलानन्दवर्धनः ॥ 11 ॥

अव्यक्तपुरुषः प्राज्ञः परज्ञः परमार्थदृक् ।

परापरविनिर्मुक्तो युक्तस्तत्त्वप्रकाशवान् ॥ 12 ॥

दयावान् भगवान् भावी भावात्मा भावकारणः ।

भवसन्तापनाशश्च पुष्पवान् पण्डितो बुधः ॥ 13 ॥

प्रत्यक्षवस्तुर्विश्वात्मा प्रत्यग्ब्रह्म सनातनः ।

प्रमाणविगतश्चैव प्रत्याहारनियोजकः ॥ 14 ॥

प्रणवः प्रणवातीतः प्रमुखः प्रलयात्मकः ।

मृत्युञ्जयो विविक्तात्मा शङ्करात्मा परो वपुः ॥ 15 ॥

परमस्तनुविज्ञेयः परमात्मनि संस्थितः ।

प्रबोधकलनाधारः प्रभावप्रवरोत्तमः ॥ 16 ॥

चिदम्बरश्चिद्विलासश्चिदाकाशश्चिदुत्तमः ।

चित्तचैतन्यचित्तात्मा देवानां परमा गतिः ॥ 17 ॥

अचेत्यश्चेतनाधारश्चेतनाचित्तविक्रमः ।

चित्तात्मा चेतनारूपो लसत्पङ्कजलोचनः ॥ 18 ॥

परं ब्रह्म परं ज्योतिः परं धाम परन्तपः ।

परं सूत्रं परं तन्त्रं पवित्रः परमोहवान् ॥ 19 ॥

क्षेत्रज्ञः क्षेत्रगः क्षेत्रः क्षेत्राधारः पुरञ्जनः ।

क्षेत्रशून्यो लोकसाक्षी क्षेत्रवान् बहुनायकः ॥ 20 ॥

योगेन्द्रो योगपूज्यश्च योग्य आत्मविदां शुचिः ।

योगमायाधरः स्थाणुरचलः कमलापतिः ॥ 21 ॥

योगेशो योगनिर्माता योगज्ञानप्रकाशनः ।

योगपालो लोकपालः संसारतमनाशनः ॥ 22 ॥

गुह्यो गुह्यतमो गुप्तो मुक्तो युक्तः सनातनः ।

गहनो गगनाकारो गम्भीरो गणनायकः ॥ 23 ॥

गोविन्दो गोपतिर्गोप्ता गोभागो भावसंस्थितः ।

गोसाक्षी गोतमारिश्च गान्धारो गगनाकृतिः ॥ 24 ॥

योगयुक्तो भोगयुक्तः शङ्कामुक्तसमाधिमान् ।

सहजः सकलेशानः कार्तवीर्यवरप्रदः ॥ 25 ॥

सरजो विरजो पुंसो पावनः पापनाशनः ।

परावरविनिर्मुक्तः परं‍ज्योतिः पुरातनः ॥ 26 ॥

नानाज्योतिरनेकात्मा स्वयं‍ज्योतिः सदाशिवः ।

दिव्यज्योतिर्मयश्चैव सत्यविज्ञानभास्करः ॥ 27 ॥

नित्यशुद्धः परः पूर्णः प्रकाशः प्रकटोद्भवः ।

प्रमादविगतश्चैव परेशः परविक्रमः ॥ 28 ॥

योगी योगो योगपश्च योगाभ्यासप्रकाशनः ।

योक्ता मोक्ता विधाता च त्राता पाता निरायुधः ॥ 29 ॥

नित्यमुक्तो नित्ययुक्तः सत्यः सत्यपराक्रमः ।

सत्त्वशुद्धिकरः सत्त्वस्तथा सत्त्वभृतां गतिः ॥ 30 ॥

श्रीधरः श्रीवपुः श्रीमान् श्रीनिवासोऽमरार्चितः ।

श्रीनिधिः श्रीपतिः श्रेष्ठः श्रेयस्कश्चरमाश्रयः ॥ 31 ॥

त्यागी त्यागार्थसम्पन्नस्त्यागात्मा त्यागविग्रहः ।

त्यागलक्षणसिद्धात्मा त्यागज्ञस्त्यागकारणः ॥ 32 ॥

भोगो भोक्ता तथा भोग्यो भोगसाधनकारणः ।

भोगी भोगार्थसम्पन्नो भोगज्ञानप्रकाशनः ॥ 33 ॥

केवलः केशवः कृष्णः कंवासाः कमलालयः ।

कमलासनपूज्यश्च हरिरज्ञानखण्डनः ॥ 34 ॥

महात्मा महदादिश्च महेशोत्तमवन्दितः ।

मनोबुद्धिविहीनात्मा मानात्मा मानवाधिपः ॥ 35 ॥

भुवनेशो विभूतिश्च धृतिर्मेधा स्मृतिर्दया ।

दुःखदावानलो बुद्धः प्रबुद्धः परमेश्वरः ॥ 36 ॥

कामहा क्रोधहा चैव दम्भदर्पमदापहः ।

अज्ञानतिमिरारिश्च भवारिर्भुवनेश्वरः ॥ 37 ॥

रूपकृद्रूपभृद्रूपी रूपात्मा रूपकारणः ।

रूपज्ञो रूपसाक्षी च नामरूपो गुणान्तकः ॥ 38 ॥

अप्रमेयः प्रमेयश्च प्रमाणं प्रणवाश्रयः ।

प्रमाणरहितोऽचिन्त्यश्चेतनाविगतोऽजरः ॥ 39 ॥

अक्षरोऽक्षरमुक्तश्च विज्वरो ज्वरनाशनः ।

विशिष्टो वित्तशास्त्री च दृष्टो दृष्टान्तवर्जितः ॥ 40 ॥

गुणेशो गुणकायश्च गुणात्मा गुणभावनः ।

अनन्तगुणसम्पन्नो गुणगर्भो गुणाधिपः ॥ 41 ॥

गणेशो गुणनाथश्च गुणात्मा गणभावनः ।

गणबन्धुर्विवेकात्मा गुणयुक्तः पराक्रमी ॥ 42 ॥

अतर्क्यः क्रतुरग्निश्च कृतज्ञः सफलाश्रयः ।

यज्ञश्च यज्ञफलदो यज्ञ इज्योऽमरोत्तमः ॥ 43 ॥

हिरण्यगर्भः श्रीगर्भः खगर्भः कुणपेश्वरः ।

मायागर्भो लोकगर्भः स्वयम्भूर्भुवनान्तकः ॥ 44 ॥

निष्पापो निबिडो नन्दी बोधी बोधसमाश्रयः ।

बोधात्मा बोधनात्मा च भेदवैतण्डखण्डनः ॥ 45 ॥

स्वाभाव्यो भावनिर्मुक्तो व्यक्तोऽव्यक्तसमाश्रयः ।

नित्यतृप्तो निराभासो निर्वाणः शरणः सुहृत् ॥ 46 ॥

गुह्येशो गुणगम्भीरो गुणदोषनिवारणः ।

गुणसङ्गविहीनश्च योगारेर्दर्पनाशनः ॥ 47 ॥

आनन्दः परमानन्दः स्वानन्दसुखवर्धनः ।

सत्यानन्दश्चिदानन्दः सर्वानन्दपरायणः ॥ 48 ॥

सद्रूपः सहजः सत्यः स्वानन्दः सुमनोहरः ।

सर्वः सर्वान्तरश्चैव पूर्वात्पूर्वतरस्तथा ॥ 49 ॥

खमयः खपरः खादिः खं‍ब्रह्म खतनुः खगः ।

खवासाः खविहीनश्च खनिधिः खपराश्रयः ॥ 50 ॥

अनन्तश्चादिरूपश्च सूर्यमण्डलमध्यगः ।

अमोघः परमामोघः परोक्षः परदः कविः ॥ 51 ॥

विश्वचक्षुर्विश्वसाक्षी विश्वबाहुर्धनेश्वरः ।

धनञ्जयो महातेजास्तेजिष्ठस्तैजसः सुखी ॥ 52 ॥

ज्योतिर्ज्योतिर्मयो जेता ज्योतिषां ज्योतिरात्मकः ।

ज्योतिषामपि ज्योतिश्च जनको जनमोहनः ॥ 53 ॥

जितेन्द्रियो जितक्रोधो जितात्मा जितमानसः ।

जितसङ्गो जितप्राणो जितसंसारवासनः ॥ 54 ॥

निर्वासनो निरालम्बो निर्योगक्षेमवर्जितः ।

निरीहो निरहङ्कारो निराशीर्निरुपाधिकः ॥ 55 ॥

नित्यबोधो विविक्तात्मा विशुद्धोत्तमगौरवः ।

विद्यार्थी परमार्थी च श्रद्धार्थी साधनात्मकः ॥ 56 ॥

प्रत्याहारी निराहारी सर्वाहारपरायणः ।

नित्यशुद्धो निराकाङ्क्षी पारायणपरायणः ॥ 57 ॥

अणोरणुतरः सूक्ष्मः स्थूलः स्थूलतरस्तथा ।

एकस्तथाऽनेकरूपो विश्वरूपः सनातनः ॥ 58 ॥

नैकरूपो विरूपात्मा नैकबोधमयस्तथा ।

नैकनाममयश्चैव नैकविद्याविवर्धनः ॥ 59 ॥

एकश्चैकान्तिकश्चैव नानाभावविवर्जितः ।

एकाक्षरस्तथा बीजः पूर्णबिम्बः सनातनः ॥ 60 ॥

मन्त्रवीर्यो मन्त्रबीजः शास्त्रवीर्यो जगत्पतिः ।

नानावीर्यधरश्चैव शक्रेशः पृथिवीपतिः ॥ 61 ॥

प्राणेशः प्राणदः प्राणः प्राणायामपरायणः ।

प्राणपञ्चकनिर्मुक्तः कोशपञ्चकवर्जितः ॥ 62 ॥

निश्चलो निष्कलोऽसङ्गो निष्प्रपञ्चो निरामयः ।

निराधारो निराकारो निर्विकारो निरञ्जनः ॥ 63 ॥

निष्प्रतीतो निराभासो निरासक्तो निराकुलः ।

निष्ठासर्वगतश्चैव निरारम्भो निराश्रयः ॥ 64 ॥

निरन्तरः सर्वगोप्ता शान्तो दान्तो महामुनिः । [सत्त्व]

निःशब्दः सुकृतः स्वस्थः सत्यवादी सुरेश्वरः ॥ 65 ॥

ज्ञानदो ज्ञानविज्ञानी ज्ञानात्माऽऽनन्दपूरितः ।

ज्ञानयज्ञविदां दक्षो ज्ञानाग्निर्ज्वलनो बुधः ॥ 66 ॥

दयावान् भवरोगारिश्चिकित्साचरमागतिः ।

चन्द्रमण्डलमध्यस्थश्चन्द्रकोटिसुशीतलः ॥ 67 ॥

यन्त्रकृत्परमो यन्त्री यन्त्रारूढापराजितः ।

यन्त्रविद्यन्त्रवासश्च यन्त्राधारो धराधरः ॥ 68 ॥

तत्त्वज्ञस्तत्त्वभूतात्मा महत्तत्त्वप्रकाशनः ।

तत्त्वसङ्ख्यानयोगज्ञः साङ्ख्यशास्त्रप्रवर्तकः ॥ 69 ॥

अनन्तविक्रमो देवो माधवश्च धनेश्वरः ।

साधुः साधुवरिष्ठात्मा सावधानोऽमरोत्तमः ॥ 70 ॥

निःसङ्कल्पो निराधारो दुर्धरो ह्यात्मवित्पतिः ।

आरोग्यसुखदश्चैव प्रवरो वासवस्तथा ॥ 71 ॥

परेशः परमोदारः प्रत्यक्चैतन्यदुर्गमः ।

दुराधर्षो दुरावासो दूरत्वपरिनाशनः ॥ 72 ॥

वेदविद्वेदकृद्वेदो वेदात्मा विमलाशयः ।

विविक्तसेवी च संसारश्रमनाशनस्तथा ॥ 73 ॥

ब्रह्मयोनिर्बृहद्योनिर्विश्वयोनिर्विदेहवान् ।

विशालाक्षो विश्वनाथो हाटकाङ्गदभूषणः ॥ 74 ॥

अबाध्यो जगदाराध्यो जगदार्जवपालनः ।

जनवान् धनवान् धर्मी धर्मगो धर्मवर्धनः ॥ 75 ॥

अमृतः शाश्वतः साध्यः सिद्धिदः सुमनोहरः ।

खलुब्रह्मखलुस्थानो मुनीनां परमा गतिः ॥ 76 ॥

उपद्रष्टा तथा श्रेष्ठः शुचिभूतो ह्यनामयः ।

वेदसिद्धान्तवेद्यश्च मानसाह्लादवर्धनः ॥ 77 ॥

देहादन्यो गुणादन्यो लोकादन्यो विवेकवित् ।

दुष्टस्वप्नहरश्चैव गुरुर्गुरुवरोत्तमः ॥ 78 ॥

कर्मी कर्मविनिर्मुक्तः सन्न्यासी साधकेश्वरः ।

सर्वभावविहीनश्च तृष्णासङ्गनिवारकः ॥ 79 ॥

त्यागी त्यागवपुस्त्यागस्त्यागदानविवर्जितः ।

त्यागकारणत्यागात्मा सद्गुरुः सुखदायकः ॥ 80 ॥

दक्षो दक्षादिवन्द्यश्च ज्ञानवादप्रवर्तकः ।

शब्दब्रह्ममयात्मा च शब्दब्रह्मप्रकाशवान् ॥ 81 ॥

ग्रसिष्णुः प्रभविष्णुश्च सहिष्णुर्विगतान्तरः ।

विद्वत्तमो महावन्द्यो विशालोत्तमवाङ्मुनिः ॥ 82 ॥

ब्रह्मविद्ब्रह्मभावश्च ब्रह्मर्षिर्ब्राह्मणप्रियः ।

ब्रह्म ब्रह्मप्रकाशात्मा ब्रह्मविद्याप्रकाशनः ॥ 83 ॥

अत्रिवंशप्रभूतात्मा तापसोत्तमवन्दितः ।

आत्मवासी विधेयात्मा ह्यत्रिवंशविवर्धनः ॥ 84 ॥

प्रवर्तनो निवृत्तात्मा प्रलयोदकसन्निभः ।

नारायणो महागर्भो भार्गवप्रियकृत्तमः ॥ 85 ॥

सङ्कल्पदुःखदलनः संसारतमनाशनः ।

त्रिविक्रमस्त्रिधाकारस्त्रिमूर्तिस्त्रिगुणात्मकः ॥ 86 ॥

भेदत्रयहरश्चैव तापत्रयनिवारकः ।

दोषत्रयविभेदी च संशयार्णवखण्डनः ॥ 87 ॥

असंशयस्त्वसम्मूढो ह्यवादी राजवन्दितः ।

राजयोगी महायोगी स्वभावगलितस्तथा ॥ 88 ॥

पुण्यश्लोकः पवित्राङ्घ्रिर्ध्यानयोगपरायणः ।

ध्यानस्थो ध्यानगम्यश्च विधेयात्मा पुरातनः ॥ 89 ॥

अविज्ञेयो ह्यन्तरात्मा मुख्यबिम्बसनातनः ।

जीवसञ्जीवनो जीवश्चिद्विलासश्चिदाश्रयः ॥ 90 ॥

महेन्द्रोऽमरमान्यश्च योगेन्द्रो योगवित्तमः ।

योगधर्मस्तथा योगस्तत्त्वस्तत्त्वविनिश्चयः ॥ 91 ॥

नैकबाहुरनन्तात्मा नैकनामपराक्रमः ।

नैकाक्षी नैकपादश्च नाथनाथोत्तमोत्तमः ॥ 92 ॥

सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् ।

सहस्ररूपदृक् चैव सहस्रारमयोद्धवः ॥ 93 ॥

त्रिपादपुरुषश्चैव त्रिपादूर्ध्वस्तथैव च ।

त्र्यम्बकश्च महावीर्यो योगवीर्यविशारदः ॥ 94 ॥

विजयी विनयी जेता वीतरागी विराजितः ।

रुद्रो रौद्रो महाभीमः प्राज्ञमुख्यः सदाशुचिः ॥ 95 ॥

अन्तर्ज्योतिरनन्तात्मा प्रत्यगात्मा निरन्तरः ।

अरूपश्चात्मरूपश्च सर्वभावविनिर्वृतः ॥ 96 ॥

अन्तःशून्यो बहिःशून्यः शून्यात्मा शून्यभावनः ।

अन्तःपूर्णो बहिःपूर्णः पूर्णात्मा पूर्णभावनः ॥ 97 ॥

अन्तस्त्यागी बहिस्त्यागी त्यागात्मा सर्वयोगवान् ।

अन्तर्योगी बहिर्योगी सर्वयोगपरायणः ॥ 98 ॥

अन्तर्भोगी बहिर्भोगी सर्वभोगविदुत्तमः ।

अन्तर्निष्ठो बहिर्निष्ठः सर्वनिष्ठामयस्तथा ॥ 99 ॥

बाह्यान्तरविमुक्तश्च बाह्यान्तरविवर्जितः ।

शान्तः शुद्धो विशुद्धश्च निर्वाणः प्रकृतेः परः ॥ 100 ॥

अकालः कालनेमी च कालकालो जनेश्वरः ।

कालात्मा कालकर्ता च कालज्ञः कालनाशनः ॥ 101 ॥

कैवल्यपददाता च कैवल्यसुखदायकः ।

कैवल्यकलनाधारो निर्भरो हर्षवर्धनः ॥ 102 ॥

हृदयस्थो हृषीकेशो गोविन्दो गर्भवर्जितः ।

सकलागमपूज्यश्च निगमो निगमाश्रयः ॥ 103 ॥

पराशक्तिः पराकीर्तिः परावृत्तिर्निधिस्मृतिः ।

परविद्या पराक्षान्तिर्विभक्तिर्युक्तसद्गतिः ॥ 104 ॥

स्वप्रकाशः प्रकाशात्मा परसंवेदनात्मकः ।

स्वसेव्यः स्वविदां स्वात्मा स्वसंवेद्योऽनघः क्षमी ॥ 105 ॥

स्वानुसन्धानशीलात्मा स्वानुसन्धानगोचरः ।

स्वानुसन्धानशून्यात्मा स्वानुसन्धानकाश्रयः ॥ 106 ॥

स्वबोधदर्पणोऽभङ्गः कन्दर्पकुलनाशनः ।

ब्रह्मचारी ब्रह्मवेत्ता ब्राह्मणो ब्रह्मवित्तमः ॥ 107 ॥

तत्त्वबोधः सुधावर्षः पावनः पापपावकः ।

ब्रह्मसूत्रविधेयात्मा ब्रह्मसूत्रार्थनिर्णयः ॥ 108 ॥

आत्यन्तिको महाकल्पः सङ्कल्पावर्तनाशनः ।

आधिव्याधिहरश्चैव संशयार्णवशोषकः ॥ 109 ॥

तत्त्वात्मज्ञानसन्देशो महानुभवभावितः ।

आत्मानुभवसम्पन्नः स्वानुभावसुखाश्रयः ॥ 110 ॥

अचिन्त्यश्च बृहद्भानुः प्रमदोत्कर्षनाशनः ।

अनिकेत प्रशान्तात्मा शून्यावासो जगद्वपुः ॥ 111 ॥

चिद्गतिश्चिन्मयश्चक्री मायाचक्रप्रवर्तकः ।

सर्ववर्णविदारम्भी सर्वारम्भपरायणः ॥ 112 ॥

पुराणः प्रवरो दाता सुन्दरः कनकाङ्गदी ।

अनसूयात्मजो दत्तः सर्वज्ञः सर्वकामदः ॥ 113 ॥

कामजित् कामपालश्च कामी कामप्रदागमः ।

कामवान् कामपोषश्च सर्वकामनिवर्तकः ॥ 114 ॥

सर्वकर्मफलोत्पत्तिः सर्वकामफलप्रदः ।

सर्वकर्मफलैः पूज्यः सर्वकर्मफलाश्रयः ॥ 115 ॥

विश्वकर्मा कृतात्मा च कृतज्ञः सर्वसाक्षिकः ।

सर्वारम्भपरित्यागी जडोन्मत्तपिशाचवान् ॥ 116 ॥

भिक्षुर्भैक्षाकरश्चैव भैक्षाहारी निराश्रमी ।

अकूलश्चानुकूलश्च विकलो ह्यकलस्तथा ॥ 117 ॥

जटिलो वनचारी च दण्डी मुण्डी च गण्डवान् ।

देहधर्मविहीनात्मा ह्येकाकी सङ्गवर्जितः ॥ 118 ॥

आश्रम्यनाश्रमारम्भोऽनाचारी कर्मवर्जितः ।

असन्देही च सन्देही न किञ्चिन्न च किञ्चनः ॥ 119 ॥

नृदेही देहशून्यश्च नाभावी भावनिर्गतः ।

नाब्रह्मा च परब्रह्म स्वयमेव निराकुलः ॥ 120 ॥

अनघश्चागुरुश्चैव नाथनाथोत्तमो गुरुः ।

द्विभुजः प्राकृतश्चैव जनकश्च पितामहः ॥ 121 ॥

अनात्मा न च नानात्मा नीतिर्नीतिमतां वरः ।

सहजः सदृशः सिद्धश्चैकश्चिन्मात्र एव च ॥ 122 ॥

न कर्तापि च कर्ता च भोक्ता भोगविवर्जितः ।

तुरीयस्तुरीयातीतः स्वच्छः सर्वमयस्तथा ॥ 123 ॥

सर्वाधिष्ठानरूपश्च सर्वध्येयविवर्जितः ।

सर्वलोकनिवासात्मा सकलोत्तमवन्दितः ॥ 124 ॥

देहभृद्देहकृच्चैव देहात्मा देहभावनः ।

देही देहविभक्तश्च देहभावप्रकाशनः ॥ 125 ॥

लयस्थो लयविच्चैव लयाभावश्च बोधवान् ।

लयातीतो लयस्यान्तो लयभावनिवारणः ॥ 126 ॥

विमुखः प्रमुखश्चैव प्रत्यङ्मुखवदाचरी ।

विश्वभुग्विश्वधृग्विश्वो विश्वक्षेमकरस्तथा ॥ 127 ॥

अविक्षिप्तोऽप्रमादी च परर्धिः परमार्थदृक् ।

स्वानुभावविहीनश्च स्वानुभावप्रकाशनः ॥ 128 ॥

निरिन्द्रियश्च निर्बुद्धिर्निराभासो निराकृतः ।

निरहङ्काररूपात्मा निर्वपुः सकलाश्रयः ॥ 129 ॥

शोकदुःखहरश्चैव भोगमोक्षफलप्रदः ।

सुप्रसन्नस्तथा सूक्ष्मः शब्दब्रह्मार्थसङ्ग्रहः ॥ 130 ॥

आगमापायशून्यश्च स्थानदश्च सताङ्गतिः ।

अकृतः सुकृतश्चैव कृतकर्मा विनिर्वृतः ॥ 131 ॥

भेदत्रयहरश्चैव देहत्रयविनिर्गतः ।

सर्वकाममयश्चैव सर्वकामनिवर्तकः ॥ 132 ॥

सिद्धेश्वरोऽजरः पञ्चबाणदर्पहुताशनः ।

चतुरक्षरबीजात्मा स्वभूश्चित्कीर्तिभूषणः ॥ 133 ॥

अगाधबुद्धिरक्षुब्धश्चन्द्रसूर्याग्निलोचनः ।

यमदंष्ट्रोऽतिसंहर्ता परमानन्दसागरः ॥ 134 ॥

लीलाविश्वम्भरो भानुर्भैरवो भीमलोचनः ।

ब्रह्मचर्माम्बरः कालस्त्वचलश्चलनान्तकः ॥ 135 ॥

आदिदेवो जगद्योनिर्वासवारिविमर्दनः ।

विकर्मकर्मकर्मज्ञो अनन्यगमकोऽगमः ॥ 136 ॥

अबद्धकर्मशून्यश्च कामरागकुलक्षयः ।

योगान्धकारमथनः पद्मजन्मादिवन्दितः ॥ 137 ॥

भक्तकामोऽग्रजश्चक्री भावनिर्भावभावकः ।

भेदान्तको महानग्र्यो निगूहो गोचरान्तकः ॥ 138 ॥

कालाग्निशमनः शङ्खचक्रपद्मगदाधरः ।

दीप्तो दीनपतिः शास्ता स्वच्छन्दो मुक्तिदायकः ॥ 139 ॥

व्योमधर्माम्बरो भेत्ता भस्मधारी धराधरः ।

धर्मगुप्तोऽन्वयात्मा च व्यतिरेकार्थनिर्णयः ॥ 140 ॥

एकानेकगुणाभासाभासनिर्भासवर्जितः ।

भावाभावस्वभावात्मा भावाभावविभाववित् ॥ 141 ॥

योगिहृदयविश्रामोऽनन्तविद्याविवर्धनः ।

विघ्नान्तकस्त्रिकालज्ञस्तत्त्वात्मा ज्ञानसागरः ॥ 142 ॥

इतीदं दत्तसाहस्रं सायं प्रातः पठेत्तु यः ।

स इहामुत्र लभते निर्वाणं परमं सुखम् ॥ 143 ॥

गुरुवारे दत्तभक्तो भक्तिभावसमन्वितः ।

पठेत् सदैव यो ह्येतत् स लभेच्चिन्तितं ध्रुवम् ॥ 144 ॥

इति श्रीमद्दत्तात्रेयपुराणे श्री दत्तात्रेय सहस्रनाम स्तोत्रम् ।