3.11 Aranyakanda - Ekadasha Sargah — Sinhala Script

ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අරණ්යකාණ්ඩම් .

අථ ඒකාදශස්සර්ගඃ .

අග්රතඃ ප්රයයෞ රාමස්සීතා මධ්යේ සුමධ්යමා .

පෘෂ්ඨතස්තු ධනුෂ්පාණිර්ලක්ෂ්මණෝ(අ)නුජගාම හ .. 1 ..

තෞ පශ්යමානෞ විවිධාන් ශෛලප්රස්ථාන්වනානි ච .

නදීශ්ච විවිධා රම්යා ජග්මතුස්සීතයා සහ .. 2 ..

සාරසාංශ්චක්රවාකාංශ්ච නදීපුලිනචාරිණඃ .

සරාංසි ච සපද්මානි යුක්තානි ජලජෛඃ ඛගෛඃ .. 3 ..

යූථබද්ධාංශ්ච පෘෂතාන්මදෝන්මත්තාන් විෂාණිනඃ .

මහිෂාංශ්ච වරාහාංශ්ච නාගාංශ්ච ද්රුමවෛරිණඃ .. 4 ..

තේ ගත්වා දූරමධ්වානං ලම්බමානේ දිවාකරේ .

දදෘශුස්සහිතා රම්යං තටාකං යෝජනායතම් .. 5 ..

පද්මපුෂ්කරසම්බාධං ගජයූථෛරලඞ්කෘතම් .

සාරසෛර්හංසකාදම්බෛස්සඞ්කුලං ජලචාරිභිඃ .. 6 ..

ප්රසන්නසලිලේ රම්යේ තස්මින්සරසි ශුශ්රුවේ .

ගීතවාදිත්රනිර්ඝෝෂෝ න තු කශ්චන දෘශ්යතේ .. 7 ..

තතඃ කෞතූහලාද්රාමෝ ලක්ෂ්මණශ්ච මහාබලඃ .

මුනිං ධර්මභෘතං නාම ප්රෂ්ටුං සමුපචක්රමේ .. 8 ..

ඉදමත්යද්භුතං ශ්රුත්වා සර්වේෂාං නෝ මහාමුනේ .

කෞතූහලං මහජ්ජාතං කිමිදං සාධු කථ්යතාම් .. 9 ..

වක්තව්යං යදි චේදවිප්ර නාතිගුහ්යමපි ප්රභෝ .

තේනෛවමුක්තෝ ධර්මාත්මා රාඝවේණ මුනිස්තදා .. 10 ..

ප්රභවං සරසඃ කෘත්ස්නමාඛ්යාතුමුපචක්රමේ .

ඉදං පඤ්චාප්සරෝ නාම තටාකං සාර්වකාලිකම් .. 11 ..

නිර්මිතං තපසා රාම මුනිනා මාණ්ඩකර්ණිනා .

ස හි තේපේ තපස්තීව්රං මාණ්ඩකර්ණිර්මහාමුනිඃ .. 12 ..

දශවර්ෂසහස්රාණි වායුභක්ෂෝ ජලාශ්රයඃ .

තතඃ ප්රව්යථිතාස්සර්වේ දේවාස්සාග්නිපුරෝගමාඃ .. 13 ..

අබ්රුවන් වචනං සර්වේ පරස්පරසමාගතාඃ .

අස්මාකං කස්යචිත් ස්ථානමේෂ ප්රාර්ථයතේ මුනිඃ .. 14 ..

ඉති සංවිග්නමනසස්සර්වේ තේ ත්රිදිවෞකසඃ .

තත්ර කර්තුං තපෝවිඝ්නං දේවෛස්සර්වෛර්නියෝජිතාඃ .. 15 ..

ප්රධානාප්සරසඃ පඤ්ච විද්යුච්චලිතවර්චසඃ .

අප්සරෝභිස්තතස්තාභිර්මුනිර්දෘෂ්ටපරාවරඃ .. 16 ..

නීතෝ මදනවශ්යත්වං සුරාණාං කාර්යසිද්ධයේ .

තාශ්චෛවාප්සරසඃ පඤ්ච මුනේඃ පත්නීත්වමාගතාඃ .. 17 ..

තටාකේ නිර්මිතං තාසාමස්මින්නන්තර්හිතං ගෘහම් .

තථෛවාප්සරසඃ පඤ්ච නිවසන්ත්යෝ යථාසුඛම් .. 18 ..

රමයන්ති තපෝයෝගාන්මුනිං යෞවනමාස්ථිතම් .

තාසාං සඞ්ක්රීඩමානානාමේෂ වාදිත්රනිස්ස්වනඃ .. 19 ..

ශ්රූයතේ භූෂණෝන්මිශ්රෝ ගීතශබ්දෝ මනෝහරඃ .

ආශ්චර්යමිති තස්යෛතද්වචනං භාවිතාත්මනඃ .. 20 ..

රාඝවඃ ප්රතිජග්රාහ සහ භ්රාත්රා මහායශාඃ .

ඒවං කථයමානස්ය දදර්ශාශ්රමමණ්ඩලම් .. 21 ..

කුශචීරපරික්ෂිප්තං බ්රාහ්ම්යා ලක්ෂ්ම්යා සමාවෘතම් .

ප්රවිශ්ය සහ වෛදේහ්යා ලක්ෂ්මණේන ච රාඝවඃ .. 22 ..

උවාස මුනිභිස්සර්වෛඃ පූජ්යමානෝ මහායශාඃ .

තදා තස්මින්සකාකුත්ථ්සඃ ශ්රීමත්යාශ්රමමණ්ඩලේ .. 23 ..

උෂිත්වා තු සුඛං තත්ර පූජ්යමානෝ මහර්ෂිභිඃ .

ජගාම චාශ්රමාංස්තේෂාං පර්යායේණ තපස්විනාම් .. 24 ..

යේෂාමුෂිතවාන් පූර්වං සකාශේ ස මහාස්ත්රවිත් .

ක්වචිත්පරිදශාන්මාසානේකං සංවත්සරං ක්වචිත් .. 25 ..

ක්වචිච්ඡ චතුරෝ මාසාන් පඤ්ච ෂට්චාපරාන්ක්වචිත් .

අපරත්රාධිකං මාසාදප්යර්ධමධිකං ක්වචිත් .. 26 ..

ත්රීන්මාසානෂ්ටමාසාංශ්ච රාඝවෝ න්යවසත්සුඛම් .

තථා සංවසතස්තස්ය මුනීනාමාශ්රමේෂු වෛ .. 27 ..

රමතශ්චානුකූල්යේන යයුස්සංවත්සරා දශ .

පරිවෘත්ය ච ධර්මජ්ඤෝ රාඝවස්සහ සීතයා .. 28 ..

සුතීක්ෂ්ණස්යාශ්රමං ශ්රීමාන්පුනරේවාජගාම හ .

ස තමාශ්රමමාසාද්ය මුනිභිඃ ප්රතිපූජිතඃ .. 29 ..

තත්රාපි න්යවසද්රාමඃ කඤ්චිත්කාලමරින්දමඃ .

තදාශ්රමස්ථෝ විනයාත්කදාචිත්තං මහාමුනිම් .. 30 ..

උපාසීනස්සකාකුත්ස්ථස්සුතීක්ෂ්ණමිදමබ්රවීත් .

අස්මින්නරණ්යේ භගවානගස්ත්යෝ මුනිසත්තමඃ .. 31 ..

වසතීති මයා නිත්යං කථාඃ කථයතාං ශ්රුතම් .

න තු ජානාමි තං දේශං වනස්යාස්ය මහත්තයා .. 32 ..

කුත්රාශ්රමපදං රම්යං මහර්ෂේස්තස්ය ධීමතඃ .

ප්රසාදාත්තත්ර භවතස්සානුජස්සහ සීතයා .. 33 ..

අගස්ත්යමභිගච්ඡේයමභිවාදයිතුං මුනිම් .

මනෝරථෝ මහානේෂ හෘදි මේ පරිවර්තතේ .. 34 ..

යද්යහං තං මුනිවරං ශුශ්රූෂේයමපි ස්වයම් .

ඉති රාමස්ය ස මුනිශ්ශ්රුත්වා ධර්මාත්මනෝ වචඃ .. 35 ..

සුතීක්ෂ්ණඃ ප්රත්යුවාචේදං ප්රීතෝ දශරථාත්මජම් .

අහමප්යේතදේව ත්වාං වක්තුකාමස්සලක්ෂ්මණම් .. 36 ..

අගස්ත්යමභිගච්ඡේති සීතයා සහ රාඝව .

දිෂ්ට්යා ත්විදානීමර්ථේ(අ)ස්මින් ස්වයමේව බ්රවීෂි මාම් .. 37 ..

අහමාඛ්යාමි තේ වත්ස යත්රාගස්ත්යෝ මහාමුනිඃ .

යෝජනාන්යාශ්රමාත්තාත යාහි චත්වාරි වෛ තතඃ .. 38 ..

දක්ෂිණේන මහාන් ශ්රීමානගස්ත්යභ්රාතුරාශ්රමඃ .

ස්ථලප්රායේ වනෝද්දේශේ පිප්පලීවනශෝභිතේ .. 39 ..

බහුපුෂ්පඵලේ රම්යේ නානාශකුනිනාදිතේ .

පද්මින්යෝ විවිධාස්තත්ර ප්රසන්නසලිලාශ්ශිවාඃ .. 40 ..

හංසකාරණ්ඩවාකීර්ණාශ්චක්රවාකෝපශෝභිතාඃ .

තත්රෛකාං රජනීං ව්යුෂ්ය ප්රභාතේ රාම ගම්යතාම් .. 41 ..

දක්ෂිණාං දිශමාස්ථාය වනෂණ්ඩස්ය පාර්ශ්වතඃ .

තත්රාගස්ත්යාශ්රමපදං ගත්වා යෝජනමන්තරා .. 42 ..

රමණීයේ වනෝද්ධේශේ බහුපාදපසංවෘතේ .

රංස්යතේ තත්ර වෛදේහී ලක්ෂ්මණශ්ච සහ ත්වයා .. 43 ..

ස හි රම්යෝ වනෝද්දේශෝ බහුපාදපසඞ්කුලඃ .

යදි බුද්ධිඃ කෘතා ද්රෂ්ටුමගස්ත්යං තං මහාමුනිම් .. 44 ..

අද්යෛව ගමනේ බුද්ධිං රෝචයස්ව මහායශඃ .

ඉති රාමෝ මුනේශ්ශ්රුත්වා සහ භ්රාත්රාභිවාද්ය ච .. 45 ..

ප්රතස්ථේ(අ)මුද්දිශ්ය සානුජස්සීතයා සහ .

පශ්යන්වනානි රම්යාණි පර්වතාංශ්චාභ්රසන්නිභාන් .. 46 ..

සරාංසි සරිතශ්චෛව පථි මාර්ගවශානුගාඃ .

සුතීක්ෂ්ණේනෝපදිෂ්ටේන ගත්වා තේන පථා සුඛම් .. 47 ..

ඉදං පරමසංහෘෂ්ටෝ වාක්යං ලක්ෂ්මණමබ්රවීත් .

ඒතදේවාශ්රමපදං නූනං තස්ය මහාත්මනඃ .. 48 ..

අගස්ත්යස්ය මුනේර්භ්රාතුර්දෘශ්යතේ පුණ්යකර්මණඃ .

යථා හි මේ වනස්යාස්ය ජ්ඤාතාඃ පථි සහස්රශඃ .. 49 ..

සන්නතාඃ ඵලභාරේණ පුෂ්පභාරේණ ච ද්රුමාඃ .

පිප්පලීනාං ච පක්වානාං වනාදස්මාදුපාගතඃ .. 50 ..

ගන්ධෝ(අ)යං පවනෝක්ෂිප්තස්සහසා කටුකෝදයඃ .

තත්ර තත්ර ච දෘශ්යන්තේ සඞ්ක්ෂිප්තාඃ කාෂ්ඨසඤ්චයාඃ .. 51 ..

ලූනාශ්ච පථි දෘශ්යන්තේ දර්භා වෛඩූර්යවර්චසඃ .

ඒතච්ච වනමධ්යස්ථං කෘෂ්ණාභ්රශිඛරෝපමම් .. 52 ..

පාවකස්යාශ්රමස්ථස්ය ධූමාග්රං සම්ප්රදෘශ්යතේ .

විවික්තේෂු ච තීර්ථේෂු කෘතස්නානා ද්විජාතයඃ .. 53 ..

පුෂ්පෝපහාරං කුර්වන්ති කුසුමෛස්ස්වයමර්ජිතෛ .

තත්සුතීක්ෂ්ණස්ය වචනං යථා සෞම්ය මයා ශ්රුතම් .. 54 ..

අගස්ත්යස්යාශ්රමෝ භ්රාතුර්නූනමේෂ භවිෂ්යති .

නිගෘහ්ය තපසා මෘත්යුං ලෝකානාං හිතකාම්යයා .. 55 ..

යස්ය භ්රාත්රා කෘතේයං දික්ඡරණ්යා පුණ්යකර්මණා .

ධාරයන් බ්රාහ්මණං රූපමිල්වලස්සංස්කෘතං වදන් .. 56 ..

ආමන්ත්රයති විප්රාන්ස්මශ්රාද්ධමුද්දිශ්ය නිර්ඝෘණඃ .

භ්රාතරං සංස්කෘතං කෘත්වා තතස්තං මේෂරූපිණම් .. 57 ..

තාන් ද්විජාන්භෝජයාමාස ශ්රාද්ධදෘෂ්ටේන කර්මණා .

තතෝ භුක්තවතාං තේෂාං විප්රාණාමිල්වලෝ(අ)බ්රවීත් .. 58 ..

වාතාපේ නිෂ්ක්රමන්වේති ස්වරේණ මහතා වදන් .

තතෝ භ්රාතුර්වචශ්ශ්රුත්වා වාතාපිර්මේෂවන්නදන් .. 59 ..

භිත්ත්වා භිත්ත්වා ශරීරාණි බ්රාහ්මණානාං විනිෂ්පතත් .

බ්රාහ්මාණානාං සහස්රාණි තෛරේවං කාමරූපිභිඃ .. 60 ..

විනාශිතානි සංහත්ය නිත්යශඃ පිශිතාශනෛඃ .

අගස්ත්යේන තදා දේවෛඃ ප්රාර්ථිතේන මහර්ෂිණා .. 61 ..

අනුභූය කිල ශ්රාද්ධේ භක්ෂිතස්සමහාසුරඃ .

තතස්සම්පන්නමිත්යුක්ත්වා දත්ත්වා හස්තෝදකං තතඃ .. 62 ..

භ්රාතරං නිෂ්ක්රමස්වේති චේල්වලස්සෝ(අ)භ්යභාෂත .

ස තං තථා භාෂමාණං භ්රාතරං විප්රඝාතිනම් .. 63 ..

අබ්රවීත්ප්රහසන්ධීමානගස්ත්යෝ මුනිසත්තමඃ .

කුතෝ නිෂ්ක්රමිතුං ශක්තිර්මයා ජීර්ණස්ය රක්ෂසඃ .. 64 ..

භ්රාතුස්තේ මේෂරූපස්ය ගතස්ය යමසාදනම් .

අථ තස්ය වචශ්ශ්රුත්වා භ්රාතුර්නිධනසංශ්රයම් .. 65 ..

ප්රධර්ෂයිතුමාරේභේ මුනිං ක්රෝධාන්නිශාචරඃ .

සෝ(අ)භිද්රවන්මුනිශ්රේෂ්ඨං මුනිනා දීප්තතේජසා .. 66 ..

චක්ෂුෂානලකල්පේන නිර්දග්ධෝ නිධනං ගතඃ .

තස්යායමාශ්රමෝ භ්රාතුස්තටාකවනශෝභිතඃ .. 67 ..

විප්රානුකම්පයා යේන කර්මේදං දුෂ්කරං කෘතම් .

ඒවං කථයමානස්ය තස්ය සෞමිත්රිණා සහ .

රාමස්යාස්තං ගතස්සූර්යස්සන්ධ්යාකාලෝ(අ)භ්යවර්තතඃ .. 68 ..

උපාස්ය පශ්චිමාං සන්ධ්යාං සහ භ්රාත්රා යථාවිධි .

ප්රවිවේශා(අ)ශ්රමපදං තමෘෂිං සෝ(අ)භ්යවාදයත් .. 69 ..

සම්යක් ප්රතිගෘහීතශ්ච මුනිනා තේන රාඝවඃ .

න්යවසත්තාං නිශාමේකාං ප්රාශ්ය මූලඵලානි ච .. 70 ..

තස්යාං රාත්ය්රාං ව්යතීතායාං විමලේ සූර්යමණ්ඩලේ .

භ්රාතරං තමගස්ත්යස්ය හ්යාමන්ත්රයත රාඝවඃ .. 71 ..

අභිවාදයේ ත්වාං භගවන් සුඛමධ්යුෂිතෝ නිශාම් .

ආමන්ත්රයේ ත්වාං ගච්ඡාමි ගුරුං තේ ද්රෂ්ටුමග්රජම් .. 72 ..

ගම්යතාමිති තේනෝක්තෝ ජගාම රඝුනන්දනඃ .

යථෝද්දිෂ්ටේන මාර්ගේණ වනං තච්චාවලෝකයන් .. 73 ..

නීවාරාන්පනසාංස්තාලාංස්තිමිශාන්වඤ්චුලාන්ධවාන් .

චිරිබිල්වාන්මධූකාංශ්ච බිල්වානපි ච තින්දුකාන් .. 74 ..

පුෂ්පිතාන්පුෂ්පිතාග්රාභිර්ලතාභිරනුවේෂ්ටිතාන් .

දදර්ශ රාමශ්ශතශස්තත්ර කාන්තාරපාදපාන් .. 75 ..

හස්තිහස්තෛර්විමෘදිතාන්වානරෛරුපශෝභිතාන් .

මත්තෛශ්ශකුනිසඞ්ඝෛශ්ච ශතශශ්ච ප්රණාදිතාන් .. 76 ..

තතෝ(අ)බ්රවීත්සමීපස්ථං රාමෝ රාජීවලෝචනඃ .

පෘෂ්ඨතෝ(අ)නුගතං වීරං ලක්ෂ්මණං ලක්ෂ්මිවර්ධනම් .. 77 ..

ස්නිග්ධපත්රා යථා වෘක්ෂා යථා ක්ෂාන්තා මෘගද්විජාඃ .

ආශ්රමෝ නාතිදූරස්ථෝ මහර්ෂේර්භාවිතාත්මනඃ .. 78 ..

අගස්ත්ය ඉති විඛ්යාතෝ ලෝකේ ස්වේනෛව කර්මණා .

ආශ්රමෝ දෘශ්යතේ තස්ය පරිශ්රාන්තශ්රමාපහඃ .. 79 ..

ප්රාජ්යධූමාකුලවනශ්චීරමාලාපරිෂ්කෘතඃ .

ප්රශාන්තමෘගයූථශ්ච නානාශකුනිනාදිතඃ .. 80 ..

තස්යේදමාශ්රමපදං ප්රභාවාද්යස්ය රාක්ෂසෛඃ .

දිගියං දක්ෂිණා ත්රාසාද්දෘශ්යතේ නෝපභුජ්යතේ .. 81 ..

යදා ප්රභෘති චාක්රාන්තා දිගියං පුණ්යකර්මණා .

තදා ප්රභෘති නිර්වෛරාඃ ප්රශාන්තා රජනීචරාඃ .. 82 ..

නාම්නා චේයං භගවතෝ දක්ෂිණා දික්ප්රදක්ෂිණා .

ප්රථිතා ත්රිෂු ලෝකේෂු දුර්ධර්ෂා ක්රූරකර්මභිඃ .. 83 ..

මාර්ගං නිරෝද්ධුං නිරතෝ භාස්කරස්යාචලෝත්තමඃ .

නිදේශං පාලයන්යස්ය වින්ධ්යශෛලා න වර්ධතේ .. 84 ..

අයං දීර්ඝායුෂස්තස්ය ලෝකේ විශ්රුතකර්මණඃ .

අගස්ත්යස්යාශ්රම ශ්රීමාන්විනීතජනසේවිතඃ .. 85 ..

ඒෂ ලෝකාර්චිතස්සාධුර්හිතේ නිත්යරතස්සතාම් .

අස්මානභිගතානේෂ ශ්රේයසා යෝජයිෂ්යති .. 86 ..

ආරාධයිෂ්යාම්යත්රාහමගස්ත්යං තං මහාමුනිම් .

ශේෂං ච වනවාසස්ය සෞම්ය වත්ස්යාම්යහං ප්රභෝ .. 87 ..

අත්ර දේවාස්සගන්ධර්වාස්සිද්ධාශ්ච පරමර්ෂයඃ .

අගස්ත්යං නියතාහාරං සතතං පර්යුපාසතේ .. 88 ..

නාත්ර ජීවේන්මෘෂාවාදී ක්රූරෝ වා යදි වා ශඨඃ .

නෘශංසඃ කාමවෘත්තෝ වා මුනිරේෂ තථාවිධඃ .. 89 ..

අත්ර දේවාශ්ච යක්ෂාශ්ච නාගාශ්ච පතගෛස්සහ .

වසන්ති නියතාහාරා ධර්මමාරාධයිෂ්ණවඃ .. 90 ..

අත්ර සිද්ධා මහාත්මානෝ විමානෛජස්සූර්යසන්නිභෛඃ .

ත්යක්තදේහා නවෛර්දේහෛඃ ස්වර්යාතාඃ පරමර්ෂයඃ .. 91 ..

යක්ෂත්වමමරත්වං ච රාජ්යානි විවිධානි ච .

අත්ර දේවාඃ ප්රයච්ඡන්ති භූතෛරාරාධිතාශ්ශුභෛඃ .. 92 ..

ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අරණ්යකාණ්ඩේ ඒකාදශස්සර්ගඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha ekādaśassargaḥ |

agrataḥ prayayau rāmassītā madhye sumadhyamā |

pṛṣṭhatastu dhanuṣpāṇirlakṣmaṇo'nujagāma ha || 1 ||

tau paśyamānau vividhān śailaprasthānvanāni ca |

nadīśca vividhā ramyā jagmatussītayā saha || 2 ||

sārasāṃścakravākāṃśca nadīpulinacāriṇaḥ |

sarāṃsi ca sapadmāni yuktāni jalajaiḥ khagaiḥ || 3 ||

yūthabaddhāṃśca pṛṣatānmadonmattān viṣāṇinaḥ |

mahiṣāṃśca varāhāṃśca nāgāṃśca drumavairiṇaḥ || 4 ||

te gatvā dūramadhvānaṃ lambamāne divākare |

dadṛśussahitā ramyaṃ taṭākaṃ yojanāyatam || 5 ||

padmapuṣkarasambādhaṃ gajayūthairalaṅkṛtam |

sārasairhaṃsakādambaissaṅkulaṃ jalacāribhiḥ || 6 ||

prasannasalile ramye tasminsarasi śuśruve |

gītavāditranirghoṣo na tu kaścana dṛśyate || 7 ||

tataḥ kautūhalādrāmo lakṣmaṇaśca mahābalaḥ |

muniṃ dharmabhṛtaṃ nāma praṣṭuṃ samupacakrame || 8 ||

idamatyadbhutaṃ śrutvā sarveṣāṃ no mahāmune |

kautūhalaṃ mahajjātaṃ kimidaṃ sādhu kathyatām || 9 ||

vaktavyaṃ yadi cedavipra nātiguhyamapi prabho |

tenaivamukto dharmātmā rāghaveṇa munistadā || 10 ||

prabhavaṃ sarasaḥ kṛtsnamākhyātumupacakrame |

idaṃ pañcāpsaro nāma taṭākaṃ sārvakālikam || 11 ||

nirmitaṃ tapasā rāma muninā māṇḍakarṇinā |

sa hi tepe tapastīvraṃ māṇḍakarṇirmahāmuniḥ || 12 ||

daśavarṣasahasrāṇi vāyubhakṣo jalāśrayaḥ |

tataḥ pravyathitāssarve devāssāgnipurogamāḥ || 13 ||

abruvan vacanaṃ sarve parasparasamāgatāḥ |

asmākaṃ kasyacit sthānameṣa prārthayate muniḥ || 14 ||

iti saṃvignamanasassarve te tridivaukasaḥ |

tatra kartuṃ tapovighnaṃ devaissarvairniyojitāḥ || 15 ||

pradhānāpsarasaḥ pañca vidyuccalitavarcasaḥ |

apsarobhistatastābhirmunirdṛṣṭaparāvaraḥ || 16 ||

nīto madanavaśyatvaṃ surāṇāṃ kāryasiddhaye |

tāścaivāpsarasaḥ pañca muneḥ patnītvamāgatāḥ || 17 ||

taṭāke nirmitaṃ tāsāmasminnantarhitaṃ gṛham |

tathaivāpsarasaḥ pañca nivasantyo yathāsukham || 18 ||

ramayanti tapoyogānmuniṃ yauvanamāsthitam |

tāsāṃ saṅkrīḍamānānāmeṣa vāditranissvanaḥ || 19 ||

śrūyate bhūṣaṇonmiśro gītaśabdo manoharaḥ |

āścaryamiti tasyaitadvacanaṃ bhāvitātmanaḥ || 20 ||

rāghavaḥ pratijagrāha saha bhrātrā mahāyaśāḥ |

evaṃ kathayamānasya dadarśāśramamaṇḍalam || 21 ||

kuśacīraparikṣiptaṃ brāhmyā lakṣmyā samāvṛtam |

praviśya saha vaidehyā lakṣmaṇena ca rāghavaḥ || 22 ||

uvāsa munibhissarvaiḥ pūjyamāno mahāyaśāḥ |

tadā tasminsakākutthsaḥ śrīmatyāśramamaṇḍale || 23 ||

uṣitvā tu sukhaṃ tatra pūjyamāno maharṣibhiḥ |

jagāma cāśramāṃsteṣāṃ paryāyeṇa tapasvinām || 24 ||

yeṣāmuṣitavān pūrvaṃ sakāśe sa mahāstravit |

kvacitparidaśānmāsānekaṃ saṃvatsaraṃ kvacit || 25 ||

kvaciccha caturo māsān pañca ṣaṭcāparānkvacit |

aparatrādhikaṃ māsādapyardhamadhikaṃ kvacit || 26 ||

trīnmāsānaṣṭamāsāṃśca rāghavo nyavasatsukham |

tathā saṃvasatastasya munīnāmāśrameṣu vai || 27 ||

ramataścānukūlyena yayussaṃvatsarā daśa |

parivṛtya ca dharmajño rāghavassaha sītayā || 28 ||

sutīkṣṇasyāśramaṃ śrīmānpunarevājagāma ha |

sa tamāśramamāsādya munibhiḥ pratipūjitaḥ || 29 ||

tatrāpi nyavasadrāmaḥ kañcitkālamarindamaḥ |

tadāśramastho vinayātkadācittaṃ mahāmunim || 30 ||

upāsīnassakākutsthassutīkṣṇamidamabravīt |

asminnaraṇye bhagavānagastyo munisattamaḥ || 31 ||

vasatīti mayā nityaṃ kathāḥ kathayatāṃ śrutam |

na tu jānāmi taṃ deśaṃ vanasyāsya mahattayā || 32 ||

kutrāśramapadaṃ ramyaṃ maharṣestasya dhīmataḥ |

prasādāttatra bhavatassānujassaha sītayā || 33 ||

agastyamabhigaccheyamabhivādayituṃ munim |

manoratho mahāneṣa hṛdi me parivartate || 34 ||

yadyahaṃ taṃ munivaraṃ śuśrūṣeyamapi svayam |

iti rāmasya sa muniśśrutvā dharmātmano vacaḥ || 35 ||

sutīkṣṇaḥ pratyuvācedaṃ prīto daśarathātmajam |

ahamapyetadeva tvāṃ vaktukāmassalakṣmaṇam || 36 ||

agastyamabhigaccheti sītayā saha rāghava |

diṣṭyā tvidānīmarthe'smin svayameva bravīṣi mām || 37 ||

ahamākhyāmi te vatsa yatrāgastyo mahāmuniḥ |

yojanānyāśramāttāta yāhi catvāri vai tataḥ || 38 ||

dakṣiṇena mahān śrīmānagastyabhrāturāśramaḥ |

sthalaprāye vanoddeśe pippalīvanaśobhite || 39 ||

bahupuṣpaphale ramye nānāśakuninādite |

padminyo vividhāstatra prasannasalilāśśivāḥ || 40 ||

haṃsakāraṇḍavākīrṇāścakravākopaśobhitāḥ |

tatraikāṃ rajanīṃ vyuṣya prabhāte rāma gamyatām || 41 ||

dakṣiṇāṃ diśamāsthāya vanaṣaṇḍasya pārśvataḥ |

tatrāgastyāśramapadaṃ gatvā yojanamantarā || 42 ||

ramaṇīye vanoddheśe bahupādapasaṃvṛte |

raṃsyate tatra vaidehī lakṣmaṇaśca saha tvayā || 43 ||

sa hi ramyo vanoddeśo bahupādapasaṅkulaḥ |

yadi buddhiḥ kṛtā draṣṭumagastyaṃ taṃ mahāmunim || 44 ||

adyaiva gamane buddhiṃ rocayasva mahāyaśaḥ |

iti rāmo muneśśrutvā saha bhrātrābhivādya ca || 45 ||

pratasthe'muddiśya sānujassītayā saha |

paśyanvanāni ramyāṇi parvatāṃścābhrasannibhān || 46 ||

sarāṃsi saritaścaiva pathi mārgavaśānugāḥ |

sutīkṣṇenopadiṣṭena gatvā tena pathā sukham || 47 ||

idaṃ paramasaṃhṛṣṭo vākyaṃ lakṣmaṇamabravīt |

etadevāśramapadaṃ nūnaṃ tasya mahātmanaḥ || 48 ||

agastyasya munerbhrāturdṛśyate puṇyakarmaṇaḥ |

yathā hi me vanasyāsya jñātāḥ pathi sahasraśaḥ || 49 ||

sannatāḥ phalabhāreṇa puṣpabhāreṇa ca drumāḥ |

pippalīnāṃ ca pakvānāṃ vanādasmādupāgataḥ || 50 ||

gandho'yaṃ pavanokṣiptassahasā kaṭukodayaḥ |

tatra tatra ca dṛśyante saṅkṣiptāḥ kāṣṭhasañcayāḥ || 51 ||

lūnāśca pathi dṛśyante darbhā vaiḍūryavarcasaḥ |

etacca vanamadhyasthaṃ kṛṣṇābhraśikharopamam || 52 ||

pāvakasyāśramasthasya dhūmāgraṃ sampradṛśyate |

vivikteṣu ca tīrtheṣu kṛtasnānā dvijātayaḥ || 53 ||

puṣpopahāraṃ kurvanti kusumaissvayamarjitai |

tatsutīkṣṇasya vacanaṃ yathā saumya mayā śrutam || 54 ||

agastyasyāśramo bhrāturnūnameṣa bhaviṣyati |

nigṛhya tapasā mṛtyuṃ lokānāṃ hitakāmyayā || 55 ||

yasya bhrātrā kṛteyaṃ dikcharaṇyā puṇyakarmaṇā |

dhārayan brāhmaṇaṃ rūpamilvalassaṃskṛtaṃ vadan || 56 ||

āmantrayati viprānsmaśrāddhamuddiśya nirghṛṇaḥ |

bhrātaraṃ saṃskṛtaṃ kṛtvā tatastaṃ meṣarūpiṇam || 57 ||

tān dvijānbhojayāmāsa śrāddhadṛṣṭena karmaṇā |

tato bhuktavatāṃ teṣāṃ viprāṇāmilvalo'bravīt || 58 ||

vātāpe niṣkramanveti svareṇa mahatā vadan |

tato bhrāturvacaśśrutvā vātāpirmeṣavannadan || 59 ||

bhittvā bhittvā śarīrāṇi brāhmaṇānāṃ viniṣpatat |

brāhmāṇānāṃ sahasrāṇi tairevaṃ kāmarūpibhiḥ || 60 ||

vināśitāni saṃhatya nityaśaḥ piśitāśanaiḥ |

agastyena tadā devaiḥ prārthitena maharṣiṇā || 61 ||

anubhūya kila śrāddhe bhakṣitassamahāsuraḥ |

tatassampannamityuktvā dattvā hastodakaṃ tataḥ || 62 ||

bhrātaraṃ niṣkramasveti celvalasso'bhyabhāṣata |

sa taṃ tathā bhāṣamāṇaṃ bhrātaraṃ vipraghātinam || 63 ||

abravītprahasandhīmānagastyo munisattamaḥ |

kuto niṣkramituṃ śaktirmayā jīrṇasya rakṣasaḥ || 64 ||

bhrātuste meṣarūpasya gatasya yamasādanam |

atha tasya vacaśśrutvā bhrāturnidhanasaṃśrayam || 65 ||

pradharṣayitumārebhe muniṃ krodhānniśācaraḥ |

so'bhidravanmuniśreṣṭhaṃ muninā dīptatejasā || 66 ||

cakṣuṣānalakalpena nirdagdho nidhanaṃ gataḥ |

tasyāyamāśramo bhrātustaṭākavanaśobhitaḥ || 67 ||

viprānukampayā yena karmedaṃ duṣkaraṃ kṛtam |

evaṃ kathayamānasya tasya saumitriṇā saha |

rāmasyāstaṃ gatassūryassandhyākālo'bhyavartataḥ || 68 ||

upāsya paścimāṃ sandhyāṃ saha bhrātrā yathāvidhi |

praviveśā'śramapadaṃ tamṛṣiṃ so'bhyavādayat || 69 ||

samyak pratigṛhītaśca muninā tena rāghavaḥ |

nyavasattāṃ niśāmekāṃ prāśya mūlaphalāni ca || 70 ||

tasyāṃ rātyrāṃ vyatītāyāṃ vimale sūryamaṇḍale |

bhrātaraṃ tamagastyasya hyāmantrayata rāghavaḥ || 71 ||

abhivādaye tvāṃ bhagavan sukhamadhyuṣito niśām |

āmantraye tvāṃ gacchāmi guruṃ te draṣṭumagrajam || 72 ||

gamyatāmiti tenokto jagāma raghunandanaḥ |

yathoddiṣṭena mārgeṇa vanaṃ taccāvalokayan || 73 ||

nīvārānpanasāṃstālāṃstimiśānvañculāndhavān |

ciribilvānmadhūkāṃśca bilvānapi ca tindukān || 74 ||

puṣpitānpuṣpitāgrābhirlatābhiranuveṣṭitān |

dadarśa rāmaśśataśastatra kāntārapādapān || 75 ||

hastihastairvimṛditānvānarairupaśobhitān |

mattaiśśakunisaṅghaiśca śataśaśca praṇāditān || 76 ||

tato'bravītsamīpasthaṃ rāmo rājīvalocanaḥ |

pṛṣṭhato'nugataṃ vīraṃ lakṣmaṇaṃ lakṣmivardhanam || 77 ||

snigdhapatrā yathā vṛkṣā yathā kṣāntā mṛgadvijāḥ |

āśramo nātidūrastho maharṣerbhāvitātmanaḥ || 78 ||

agastya iti vikhyāto loke svenaiva karmaṇā |

āśramo dṛśyate tasya pariśrāntaśramāpahaḥ || 79 ||

prājyadhūmākulavanaścīramālāpariṣkṛtaḥ |

praśāntamṛgayūthaśca nānāśakunināditaḥ || 80 ||

tasyedamāśramapadaṃ prabhāvādyasya rākṣasaiḥ |

digiyaṃ dakṣiṇā trāsāddṛśyate nopabhujyate || 81 ||

yadā prabhṛti cākrāntā digiyaṃ puṇyakarmaṇā |

tadā prabhṛti nirvairāḥ praśāntā rajanīcarāḥ || 82 ||

nāmnā ceyaṃ bhagavato dakṣiṇā dikpradakṣiṇā |

prathitā triṣu lokeṣu durdharṣā krūrakarmabhiḥ || 83 ||

mārgaṃ niroddhuṃ nirato bhāskarasyācalottamaḥ |

nideśaṃ pālayanyasya vindhyaśailā na vardhate || 84 ||

ayaṃ dīrghāyuṣastasya loke viśrutakarmaṇaḥ |

agastyasyāśrama śrīmānvinītajanasevitaḥ || 85 ||

eṣa lokārcitassādhurhite nityaratassatām |

asmānabhigatāneṣa śreyasā yojayiṣyati || 86 ||

ārādhayiṣyāmyatrāhamagastyaṃ taṃ mahāmunim |

śeṣaṃ ca vanavāsasya saumya vatsyāmyahaṃ prabho || 87 ||

atra devāssagandharvāssiddhāśca paramarṣayaḥ |

agastyaṃ niyatāhāraṃ satataṃ paryupāsate || 88 ||

nātra jīvenmṛṣāvādī krūro vā yadi vā śaṭhaḥ |

nṛśaṃsaḥ kāmavṛtto vā munireṣa tathāvidhaḥ || 89 ||

atra devāśca yakṣāśca nāgāśca patagaissaha |

vasanti niyatāhārā dharmamārādhayiṣṇavaḥ || 90 ||

atra siddhā mahātmāno vimānaijassūryasannibhaiḥ |

tyaktadehā navairdehaiḥ svaryātāḥ paramarṣayaḥ || 91 ||

yakṣatvamamaratvaṃ ca rājyāni vividhāni ca |

atra devāḥ prayacchanti bhūtairārādhitāśśubhaiḥ || 92 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekādaśassargaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।

अथ एकादशस्सर्गः ।

अग्रतः प्रययौ रामस्सीता मध्ये सुमध्यमा ।

पृष्ठतस्तु धनुष्पाणिर्लक्ष्मणोऽनुजगाम ह ॥ 1 ॥

तौ पश्यमानौ विविधान् शैलप्रस्थान्वनानि च ।

नदीश्च विविधा रम्या जग्मतुस्सीतया सह ॥ 2 ॥

सारसांश्चक्रवाकांश्च नदीपुलिनचारिणः ।

सरांसि च सपद्मानि युक्तानि जलजैः खगैः ॥ 3 ॥

यूथबद्धांश्च पृषतान्मदोन्मत्तान् विषाणिनः ।

महिषांश्च वराहांश्च नागांश्च द्रुमवैरिणः ॥ 4 ॥

ते गत्वा दूरमध्वानं लम्बमाने दिवाकरे ।

ददृशुस्सहिता रम्यं तटाकं योजनायतम् ॥ 5 ॥

पद्मपुष्करसम्बाधं गजयूथैरलङ्कृतम् ।

सारसैर्हंसकादम्बैस्सङ्कुलं जलचारिभिः ॥ 6 ॥

प्रसन्नसलिले रम्ये तस्मिन्सरसि शुश्रुवे ।

गीतवादित्रनिर्घोषो न तु कश्चन दृश्यते ॥ 7 ॥

ततः कौतूहलाद्रामो लक्ष्मणश्च महाबलः ।

मुनिं धर्मभृतं नाम प्रष्टुं समुपचक्रमे ॥ 8 ॥

इदमत्यद्भुतं श्रुत्वा सर्वेषां नो महामुने ।

कौतूहलं महज्जातं किमिदं साधु कथ्यताम् ॥ 9 ॥

वक्तव्यं यदि चेदविप्र नातिगुह्यमपि प्रभो ।

तेनैवमुक्तो धर्मात्मा राघवेण मुनिस्तदा ॥ 10 ॥

प्रभवं सरसः कृत्स्नमाख्यातुमुपचक्रमे ।

इदं पञ्चाप्सरो नाम तटाकं सार्वकालिकम् ॥ 11 ॥

निर्मितं तपसा राम मुनिना माण्डकर्णिना ।

स हि तेपे तपस्तीव्रं माण्डकर्णिर्महामुनिः ॥ 12 ॥

दशवर्षसहस्राणि वायुभक्षो जलाश्रयः ।

ततः प्रव्यथितास्सर्वे देवास्साग्निपुरोगमाः ॥ 13 ॥

अब्रुवन् वचनं सर्वे परस्परसमागताः ।

अस्माकं कस्यचित् स्थानमेष प्रार्थयते मुनिः ॥ 14 ॥

इति संविग्नमनसस्सर्वे ते त्रिदिवौकसः ।

तत्र कर्तुं तपोविघ्नं देवैस्सर्वैर्नियोजिताः ॥ 15 ॥

प्रधानाप्सरसः पञ्च विद्युच्चलितवर्चसः ।

अप्सरोभिस्ततस्ताभिर्मुनिर्दृष्टपरावरः ॥ 16 ॥

नीतो मदनवश्यत्वं सुराणां कार्यसिद्धये ।

ताश्चैवाप्सरसः पञ्च मुनेः पत्नीत्वमागताः ॥ 17 ॥

तटाके निर्मितं तासामस्मिन्नन्तर्हितं गृहम् ।

तथैवाप्सरसः पञ्च निवसन्त्यो यथासुखम् ॥ 18 ॥

रमयन्ति तपोयोगान्मुनिं यौवनमास्थितम् ।

तासां सङ्क्रीडमानानामेष वादित्रनिस्स्वनः ॥ 19 ॥

श्रूयते भूषणोन्मिश्रो गीतशब्दो मनोहरः ।

आश्चर्यमिति तस्यैतद्वचनं भावितात्मनः ॥ 20 ॥

राघवः प्रतिजग्राह सह भ्रात्रा महायशाः ।

एवं कथयमानस्य ददर्शाश्रममण्डलम् ॥ 21 ॥

कुशचीरपरिक्षिप्तं ब्राह्म्या लक्ष्म्या समावृतम् ।

प्रविश्य सह वैदेह्या लक्ष्मणेन च राघवः ॥ 22 ॥

उवास मुनिभिस्सर्वैः पूज्यमानो महायशाः ।

तदा तस्मिन्सकाकुत्थ्सः श्रीमत्याश्रममण्डले ॥ 23 ॥

उषित्वा तु सुखं तत्र पूज्यमानो महर्षिभिः ।

जगाम चाश्रमांस्तेषां पर्यायेण तपस्विनाम् ॥ 24 ॥

येषामुषितवान् पूर्वं सकाशे स महास्त्रवित् ।

क्वचित्परिदशान्मासानेकं संवत्सरं क्वचित् ॥ 25 ॥

क्वचिच्छ चतुरो मासान् पञ्च षट्चापरान्क्वचित् ।

अपरत्राधिकं मासादप्यर्धमधिकं क्वचित् ॥ 26 ॥

त्रीन्मासानष्टमासांश्च राघवो न्यवसत्सुखम् ।

तथा संवसतस्तस्य मुनीनामाश्रमेषु वै ॥ 27 ॥

रमतश्चानुकूल्येन ययुस्संवत्सरा दश ।

परिवृत्य च धर्मज्ञो राघवस्सह सीतया ॥ 28 ॥

सुतीक्ष्णस्याश्रमं श्रीमान्पुनरेवाजगाम ह ।

स तमाश्रममासाद्य मुनिभिः प्रतिपूजितः ॥ 29 ॥

तत्रापि न्यवसद्रामः कञ्चित्कालमरिन्दमः ।

तदाश्रमस्थो विनयात्कदाचित्तं महामुनिम् ॥ 30 ॥

उपासीनस्सकाकुत्स्थस्सुतीक्ष्णमिदमब्रवीत् ।

अस्मिन्नरण्ये भगवानगस्त्यो मुनिसत्तमः ॥ 31 ॥

वसतीति मया नित्यं कथाः कथयतां श्रुतम् ।

न तु जानामि तं देशं वनस्यास्य महत्तया ॥ 32 ॥

कुत्राश्रमपदं रम्यं महर्षेस्तस्य धीमतः ।

प्रसादात्तत्र भवतस्सानुजस्सह सीतया ॥ 33 ॥

अगस्त्यमभिगच्छेयमभिवादयितुं मुनिम् ।

मनोरथो महानेष हृदि मे परिवर्तते ॥ 34 ॥

यद्यहं तं मुनिवरं शुश्रूषेयमपि स्वयम् ।

इति रामस्य स मुनिश्श्रुत्वा धर्मात्मनो वचः ॥ 35 ॥

सुतीक्ष्णः प्रत्युवाचेदं प्रीतो दशरथात्मजम् ।

अहमप्येतदेव त्वां वक्तुकामस्सलक्ष्मणम् ॥ 36 ॥

अगस्त्यमभिगच्छेति सीतया सह राघव ।

दिष्ट्या त्विदानीमर्थेऽस्मिन् स्वयमेव ब्रवीषि माम् ॥ 37 ॥

अहमाख्यामि ते वत्स यत्रागस्त्यो महामुनिः ।

योजनान्याश्रमात्तात याहि चत्वारि वै ततः ॥ 38 ॥

दक्षिणेन महान् श्रीमानगस्त्यभ्रातुराश्रमः ।

स्थलप्राये वनोद्देशे पिप्पलीवनशोभिते ॥ 39 ॥

बहुपुष्पफले रम्ये नानाशकुनिनादिते ।

पद्मिन्यो विविधास्तत्र प्रसन्नसलिलाश्शिवाः ॥ 40 ॥

हंसकारण्डवाकीर्णाश्चक्रवाकोपशोभिताः ।

तत्रैकां रजनीं व्युष्य प्रभाते राम गम्यताम् ॥ 41 ॥

दक्षिणां दिशमास्थाय वनषण्डस्य पार्श्वतः ।

तत्रागस्त्याश्रमपदं गत्वा योजनमन्तरा ॥ 42 ॥

रमणीये वनोद्धेशे बहुपादपसंवृते ।

रंस्यते तत्र वैदेही लक्ष्मणश्च सह त्वया ॥ 43 ॥

स हि रम्यो वनोद्देशो बहुपादपसङ्कुलः ।

यदि बुद्धिः कृता द्रष्टुमगस्त्यं तं महामुनिम् ॥ 44 ॥

अद्यैव गमने बुद्धिं रोचयस्व महायशः ।

इति रामो मुनेश्श्रुत्वा सह भ्रात्राभिवाद्य च ॥ 45 ॥

प्रतस्थेऽमुद्दिश्य सानुजस्सीतया सह ।

पश्यन्वनानि रम्याणि पर्वतांश्चाभ्रसन्निभान् ॥ 46 ॥

सरांसि सरितश्चैव पथि मार्गवशानुगाः ।

सुतीक्ष्णेनोपदिष्टेन गत्वा तेन पथा सुखम् ॥ 47 ॥

इदं परमसंहृष्टो वाक्यं लक्ष्मणमब्रवीत् ।

एतदेवाश्रमपदं नूनं तस्य महात्मनः ॥ 48 ॥

अगस्त्यस्य मुनेर्भ्रातुर्दृश्यते पुण्यकर्मणः ।

यथा हि मे वनस्यास्य ज्ञाताः पथि सहस्रशः ॥ 49 ॥

सन्नताः फलभारेण पुष्पभारेण च द्रुमाः ।

पिप्पलीनां च पक्वानां वनादस्मादुपागतः ॥ 50 ॥

गन्धोऽयं पवनोक्षिप्तस्सहसा कटुकोदयः ।

तत्र तत्र च दृश्यन्ते सङ्क्षिप्ताः काष्ठसञ्चयाः ॥ 51 ॥

लूनाश्च पथि दृश्यन्ते दर्भा वैडूर्यवर्चसः ।

एतच्च वनमध्यस्थं कृष्णाभ्रशिखरोपमम् ॥ 52 ॥

पावकस्याश्रमस्थस्य धूमाग्रं सम्प्रदृश्यते ।

विविक्तेषु च तीर्थेषु कृतस्नाना द्विजातयः ॥ 53 ॥

पुष्पोपहारं कुर्वन्ति कुसुमैस्स्वयमर्जितै ।

तत्सुतीक्ष्णस्य वचनं यथा सौम्य मया श्रुतम् ॥ 54 ॥

अगस्त्यस्याश्रमो भ्रातुर्नूनमेष भविष्यति ।

निगृह्य तपसा मृत्युं लोकानां हितकाम्यया ॥ 55 ॥

यस्य भ्रात्रा कृतेयं दिक्छरण्या पुण्यकर्मणा ।

धारयन् ब्राह्मणं रूपमिल्वलस्संस्कृतं वदन् ॥ 56 ॥

आमन्त्रयति विप्रान्स्मश्राद्धमुद्दिश्य निर्घृणः ।

भ्रातरं संस्कृतं कृत्वा ततस्तं मेषरूपिणम् ॥ 57 ॥

तान् द्विजान्भोजयामास श्राद्धदृष्टेन कर्मणा ।

ततो भुक्तवतां तेषां विप्राणामिल्वलोऽब्रवीत् ॥ 58 ॥

वातापे निष्क्रमन्वेति स्वरेण महता वदन् ।

ततो भ्रातुर्वचश्श्रुत्वा वातापिर्मेषवन्नदन् ॥ 59 ॥

भित्त्वा भित्त्वा शरीराणि ब्राह्मणानां विनिष्पतत् ।

ब्राह्माणानां सहस्राणि तैरेवं कामरूपिभिः ॥ 60 ॥

विनाशितानि संहत्य नित्यशः पिशिताशनैः ।

अगस्त्येन तदा देवैः प्रार्थितेन महर्षिणा ॥ 61 ॥

अनुभूय किल श्राद्धे भक्षितस्समहासुरः ।

ततस्सम्पन्नमित्युक्त्वा दत्त्वा हस्तोदकं ततः ॥ 62 ॥

भ्रातरं निष्क्रमस्वेति चेल्वलस्सोऽभ्यभाषत ।

स तं तथा भाषमाणं भ्रातरं विप्रघातिनम् ॥ 63 ॥

अब्रवीत्प्रहसन्धीमानगस्त्यो मुनिसत्तमः ।

कुतो निष्क्रमितुं शक्तिर्मया जीर्णस्य रक्षसः ॥ 64 ॥

भ्रातुस्ते मेषरूपस्य गतस्य यमसादनम् ।

अथ तस्य वचश्श्रुत्वा भ्रातुर्निधनसंश्रयम् ॥ 65 ॥

प्रधर्षयितुमारेभे मुनिं क्रोधान्निशाचरः ।

सोऽभिद्रवन्मुनिश्रेष्ठं मुनिना दीप्ततेजसा ॥ 66 ॥

चक्षुषानलकल्पेन निर्दग्धो निधनं गतः ।

तस्यायमाश्रमो भ्रातुस्तटाकवनशोभितः ॥ 67 ॥

विप्रानुकम्पया येन कर्मेदं दुष्करं कृतम् ।

एवं कथयमानस्य तस्य सौमित्रिणा सह ।

रामस्यास्तं गतस्सूर्यस्सन्ध्याकालोऽभ्यवर्ततः ॥ 68 ॥

उपास्य पश्चिमां सन्ध्यां सह भ्रात्रा यथाविधि ।

प्रविवेशाऽश्रमपदं तमृषिं सोऽभ्यवादयत् ॥ 69 ॥

सम्यक् प्रतिगृहीतश्च मुनिना तेन राघवः ।

न्यवसत्तां निशामेकां प्राश्य मूलफलानि च ॥ 70 ॥

तस्यां रात्य्रां व्यतीतायां विमले सूर्यमण्डले ।

भ्रातरं तमगस्त्यस्य ह्यामन्त्रयत राघवः ॥ 71 ॥

अभिवादये त्वां भगवन् सुखमध्युषितो निशाम् ।

आमन्त्रये त्वां गच्छामि गुरुं ते द्रष्टुमग्रजम् ॥ 72 ॥

गम्यतामिति तेनोक्तो जगाम रघुनन्दनः ।

यथोद्दिष्टेन मार्गेण वनं तच्चावलोकयन् ॥ 73 ॥

नीवारान्पनसांस्तालांस्तिमिशान्वञ्चुलान्धवान् ।

चिरिबिल्वान्मधूकांश्च बिल्वानपि च तिन्दुकान् ॥ 74 ॥

पुष्पितान्पुष्पिताग्राभिर्लताभिरनुवेष्टितान् ।

ददर्श रामश्शतशस्तत्र कान्तारपादपान् ॥ 75 ॥

हस्तिहस्तैर्विमृदितान्वानरैरुपशोभितान् ।

मत्तैश्शकुनिसङ्घैश्च शतशश्च प्रणादितान् ॥ 76 ॥

ततोऽब्रवीत्समीपस्थं रामो राजीवलोचनः ।

पृष्ठतोऽनुगतं वीरं लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम् ॥ 77 ॥

स्निग्धपत्रा यथा वृक्षा यथा क्षान्ता मृगद्विजाः ।

आश्रमो नातिदूरस्थो महर्षेर्भावितात्मनः ॥ 78 ॥

अगस्त्य इति विख्यातो लोके स्वेनैव कर्मणा ।

आश्रमो दृश्यते तस्य परिश्रान्तश्रमापहः ॥ 79 ॥

प्राज्यधूमाकुलवनश्चीरमालापरिष्कृतः ।

प्रशान्तमृगयूथश्च नानाशकुनिनादितः ॥ 80 ॥

तस्येदमाश्रमपदं प्रभावाद्यस्य राक्षसैः ।

दिगियं दक्षिणा त्रासाद्दृश्यते नोपभुज्यते ॥ 81 ॥

यदा प्रभृति चाक्रान्ता दिगियं पुण्यकर्मणा ।

तदा प्रभृति निर्वैराः प्रशान्ता रजनीचराः ॥ 82 ॥

नाम्ना चेयं भगवतो दक्षिणा दिक्प्रदक्षिणा ।

प्रथिता त्रिषु लोकेषु दुर्धर्षा क्रूरकर्मभिः ॥ 83 ॥

मार्गं निरोद्धुं निरतो भास्करस्याचलोत्तमः ।

निदेशं पालयन्यस्य विन्ध्यशैला न वर्धते ॥ 84 ॥

अयं दीर्घायुषस्तस्य लोके विश्रुतकर्मणः ।

अगस्त्यस्याश्रम श्रीमान्विनीतजनसेवितः ॥ 85 ॥

एष लोकार्चितस्साधुर्हिते नित्यरतस्सताम् ।

अस्मानभिगतानेष श्रेयसा योजयिष्यति ॥ 86 ॥

आराधयिष्याम्यत्राहमगस्त्यं तं महामुनिम् ।

शेषं च वनवासस्य सौम्य वत्स्याम्यहं प्रभो ॥ 87 ॥

अत्र देवास्सगन्धर्वास्सिद्धाश्च परमर्षयः ।

अगस्त्यं नियताहारं सततं पर्युपासते ॥ 88 ॥

नात्र जीवेन्मृषावादी क्रूरो वा यदि वा शठः ।

नृशंसः कामवृत्तो वा मुनिरेष तथाविधः ॥ 89 ॥

अत्र देवाश्च यक्षाश्च नागाश्च पतगैस्सह ।

वसन्ति नियताहारा धर्ममाराधयिष्णवः ॥ 90 ॥

अत्र सिद्धा महात्मानो विमानैजस्सूर्यसन्निभैः ।

त्यक्तदेहा नवैर्देहैः स्वर्याताः परमर्षयः ॥ 91 ॥

यक्षत्वममरत्वं च राज्यानि विविधानि च ।

अत्र देवाः प्रयच्छन्ति भूतैराराधिताश्शुभैः ॥ 92 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे एकादशस्सर्गः ॥