3.11 Aranyakanda - Ekadasha Sargah

ॐ

3.11 අරණ්යකාණ්ඩ - ඒකාදශ සර්ගඃ

Valmiki Sinhala

ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අරණ්යකාණ්ඩම් .

අථ ඒකාදශස්සර්ගඃ .

අග්රතඃ ප්රයයෞ රාමස්සීතා මධ්යේ සුමධ්යමා .

පෘෂ්ඨතස්තු ධනුෂ්පාණිර්ලක්ෂ්මණෝ(අ)නුජගාම හ .. 1 ..

තෞ පශ්යමානෞ විවිධාන් ශෛලප්රස්ථාන්වනානි ච .

නදීශ්ච විවිධා රම්යා ජග්මතුස්සීතයා සහ .. 2 ..

සාරසාංශ්චක්රවාකාංශ්ච නදීපුලිනචාරිණඃ .

සරාංසි ච සපද්මානි යුක්තානි ජලජෛඃ ඛගෛඃ .. 3 ..

යූථබද්ධාංශ්ච පෘෂතාන්මදෝන්මත්තාන් විෂාණිනඃ .

මහිෂාංශ්ච වරාහාංශ්ච නාගාංශ්ච ද්රුමවෛරිණඃ .. 4 ..

තේ ගත්වා දූරමධ්වානං ලම්බමානේ දිවාකරේ .

දදෘශුස්සහිතා රම්යං තටාකං යෝජනායතම් .. 5 ..

පද්මපුෂ්කරසම්බාධං ගජයූථෛරලඞ්කෘතම් .

සාරසෛර්හංසකාදම්බෛස්සඞ්කුලං ජලචාරිභිඃ .. 6 ..

ප්රසන්නසලිලේ රම්යේ තස්මින්සරසි ශුශ්රුවේ .

ගීතවාදිත්රනිර්ඝෝෂෝ න තු කශ්චන දෘශ්යතේ .. 7 ..

තතඃ කෞතූහලාද්රාමෝ ලක්ෂ්මණශ්ච මහාබලඃ .

මුනිං ධර්මභෘතං නාම ප්රෂ්ටුං සමුපචක්රමේ .. 8 ..

ඉදමත්යද්භුතං ශ්රුත්වා සර්වේෂාං නෝ මහාමුනේ .

කෞතූහලං මහජ්ජාතං කිමිදං සාධු කථ්යතාම් .. 9 ..

වක්තව්යං යදි චේදවිප්ර නාතිගුහ්යමපි ප්රභෝ .

තේනෛවමුක්තෝ ධර්මාත්මා රාඝවේණ මුනිස්තදා .. 10 ..

ප්රභවං සරසඃ කෘත්ස්නමාඛ්යාතුමුපචක්රමේ .

ඉදං පඤ්චාප්සරෝ නාම තටාකං සාර්වකාලිකම් .. 11 ..

නිර්මිතං තපසා රාම මුනිනා මාණ්ඩකර්ණිනා .

ස හි තේපේ තපස්තීව්රං මාණ්ඩකර්ණිර්මහාමුනිඃ .. 12 ..

දශවර්ෂසහස්රාණි වායුභක්ෂෝ ජලාශ්රයඃ .

තතඃ ප්රව්යථිතාස්සර්වේ දේවාස්සාග්නිපුරෝගමාඃ .. 13 ..

අබ්රුවන් වචනං සර්වේ පරස්පරසමාගතාඃ .

අස්මාකං කස්යචිත් ස්ථානමේෂ ප්රාර්ථයතේ මුනිඃ .. 14 ..

ඉති සංවිග්නමනසස්සර්වේ තේ ත්රිදිවෞකසඃ .

තත්ර කර්තුං තපෝවිඝ්නං දේවෛස්සර්වෛර්නියෝජිතාඃ .. 15 ..

ප්රධානාප්සරසඃ පඤ්ච විද්යුච්චලිතවර්චසඃ .

අප්සරෝභිස්තතස්තාභිර්මුනිර්දෘෂ්ටපරාවරඃ .. 16 ..

නීතෝ මදනවශ්යත්වං සුරාණාං කාර්යසිද්ධයේ .

තාශ්චෛවාප්සරසඃ පඤ්ච මුනේඃ පත්නීත්වමාගතාඃ .. 17 ..

තටාකේ නිර්මිතං තාසාමස්මින්නන්තර්හිතං ගෘහම් .

තථෛවාප්සරසඃ පඤ්ච නිවසන්ත්යෝ යථාසුඛම් .. 18 ..

රමයන්ති තපෝයෝගාන්මුනිං යෞවනමාස්ථිතම් .

තාසාං සඞ්ක්රීඩමානානාමේෂ වාදිත්රනිස්ස්වනඃ .. 19 ..

ශ්රූයතේ භූෂණෝන්මිශ්රෝ ගීතශබ්දෝ මනෝහරඃ .

ආශ්චර්යමිති තස්යෛතද්වචනං භාවිතාත්මනඃ .. 20 ..

රාඝවඃ ප්රතිජග්රාහ සහ භ්රාත්රා මහායශාඃ .

ඒවං කථයමානස්ය දදර්ශාශ්රමමණ්ඩලම් .. 21 ..

කුශචීරපරික්ෂිප්තං බ්රාහ්ම්යා ලක්ෂ්ම්යා සමාවෘතම් .

ප්රවිශ්ය සහ වෛදේහ්යා ලක්ෂ්මණේන ච රාඝවඃ .. 22 ..

උවාස මුනිභිස්සර්වෛඃ පූජ්යමානෝ මහායශාඃ .

තදා තස්මින්සකාකුත්ථ්සඃ ශ්රීමත්යාශ්රමමණ්ඩලේ .. 23 ..

උෂිත්වා තු සුඛං තත්ර පූජ්යමානෝ මහර්ෂිභිඃ .

ජගාම චාශ්රමාංස්තේෂාං පර්යායේණ තපස්විනාම් .. 24 ..

යේෂාමුෂිතවාන් පූර්වං සකාශේ ස මහාස්ත්රවිත් .

ක්වචිත්පරිදශාන්මාසානේකං සංවත්සරං ක්වචිත් .. 25 ..

ක්වචිච්ඡ චතුරෝ මාසාන් පඤ්ච ෂට්චාපරාන්ක්වචිත් .

අපරත්රාධිකං මාසාදප්යර්ධමධිකං ක්වචිත් .. 26 ..

ත්රීන්මාසානෂ්ටමාසාංශ්ච රාඝවෝ න්යවසත්සුඛම් .

තථා සංවසතස්තස්ය මුනීනාමාශ්රමේෂු වෛ .. 27 ..

රමතශ්චානුකූල්යේන යයුස්සංවත්සරා දශ .

පරිවෘත්ය ච ධර්මජ්ඤෝ රාඝවස්සහ සීතයා .. 28 ..

සුතීක්ෂ්ණස්යාශ්රමං ශ්රීමාන්පුනරේවාජගාම හ .

ස තමාශ්රමමාසාද්ය මුනිභිඃ ප්රතිපූජිතඃ .. 29 ..

තත්රාපි න්යවසද්රාමඃ කඤ්චිත්කාලමරින්දමඃ .

තදාශ්රමස්ථෝ විනයාත්කදාචිත්තං මහාමුනිම් .. 30 ..

උපාසීනස්සකාකුත්ස්ථස්සුතීක්ෂ්ණමිදමබ්රවීත් .

අස්මින්නරණ්යේ භගවානගස්ත්යෝ මුනිසත්තමඃ .. 31 ..

වසතීති මයා නිත්යං කථාඃ කථයතාං ශ්රුතම් .

න තු ජානාමි තං දේශං වනස්යාස්ය මහත්තයා .. 32 ..

කුත්රාශ්රමපදං රම්යං මහර්ෂේස්තස්ය ධීමතඃ .

ප්රසාදාත්තත්ර භවතස්සානුජස්සහ සීතයා .. 33 ..

අගස්ත්යමභිගච්ඡේයමභිවාදයිතුං මුනිම් .

මනෝරථෝ මහානේෂ හෘදි මේ පරිවර්තතේ .. 34 ..

යද්යහං තං මුනිවරං ශුශ්රූෂේයමපි ස්වයම් .

ඉති රාමස්ය ස මුනිශ්ශ්රුත්වා ධර්මාත්මනෝ වචඃ .. 35 ..

සුතීක්ෂ්ණඃ ප්රත්යුවාචේදං ප්රීතෝ දශරථාත්මජම් .

අහමප්යේතදේව ත්වාං වක්තුකාමස්සලක්ෂ්මණම් .. 36 ..

අගස්ත්යමභිගච්ඡේති සීතයා සහ රාඝව .

දිෂ්ට්යා ත්විදානීමර්ථේ(අ)ස්මින් ස්වයමේව බ්රවීෂි මාම් .. 37 ..

අහමාඛ්යාමි තේ වත්ස යත්රාගස්ත්යෝ මහාමුනිඃ .

යෝජනාන්යාශ්රමාත්තාත යාහි චත්වාරි වෛ තතඃ .. 38 ..

දක්ෂිණේන මහාන් ශ්රීමානගස්ත්යභ්රාතුරාශ්රමඃ .

ස්ථලප්රායේ වනෝද්දේශේ පිප්පලීවනශෝභිතේ .. 39 ..

බහුපුෂ්පඵලේ රම්යේ නානාශකුනිනාදිතේ .

පද්මින්යෝ විවිධාස්තත්ර ප්රසන්නසලිලාශ්ශිවාඃ .. 40 ..

හංසකාරණ්ඩවාකීර්ණාශ්චක්රවාකෝපශෝභිතාඃ .

තත්රෛකාං රජනීං ව්යුෂ්ය ප්රභාතේ රාම ගම්යතාම් .. 41 ..

දක්ෂිණාං දිශමාස්ථාය වනෂණ්ඩස්ය පාර්ශ්වතඃ .

තත්රාගස්ත්යාශ්රමපදං ගත්වා යෝජනමන්තරා .. 42 ..

රමණීයේ වනෝද්ධේශේ බහුපාදපසංවෘතේ .

රංස්යතේ තත්ර වෛදේහී ලක්ෂ්මණශ්ච සහ ත්වයා .. 43 ..

ස හි රම්යෝ වනෝද්දේශෝ බහුපාදපසඞ්කුලඃ .

යදි බුද්ධිඃ කෘතා ද්රෂ්ටුමගස්ත්යං තං මහාමුනිම් .. 44 ..

අද්යෛව ගමනේ බුද්ධිං රෝචයස්ව මහායශඃ .

ඉති රාමෝ මුනේශ්ශ්රුත්වා සහ භ්රාත්රාභිවාද්ය ච .. 45 ..

ප්රතස්ථේ(අ)මුද්දිශ්ය සානුජස්සීතයා සහ .

පශ්යන්වනානි රම්යාණි පර්වතාංශ්චාභ්රසන්නිභාන් .. 46 ..

සරාංසි සරිතශ්චෛව පථි මාර්ගවශානුගාඃ .

සුතීක්ෂ්ණේනෝපදිෂ්ටේන ගත්වා තේන පථා සුඛම් .. 47 ..

ඉදං පරමසංහෘෂ්ටෝ වාක්යං ලක්ෂ්මණමබ්රවීත් .

ඒතදේවාශ්රමපදං නූනං තස්ය මහාත්මනඃ .. 48 ..

අගස්ත්යස්ය මුනේර්භ්රාතුර්දෘශ්යතේ පුණ්යකර්මණඃ .

යථා හි මේ වනස්යාස්ය ජ්ඤාතාඃ පථි සහස්රශඃ .. 49 ..

සන්නතාඃ ඵලභාරේණ පුෂ්පභාරේණ ච ද්රුමාඃ .

පිප්පලීනාං ච පක්වානාං වනාදස්මාදුපාගතඃ .. 50 ..

ගන්ධෝ(අ)යං පවනෝක්ෂිප්තස්සහසා කටුකෝදයඃ .

තත්ර තත්ර ච දෘශ්යන්තේ සඞ්ක්ෂිප්තාඃ කාෂ්ඨසඤ්චයාඃ .. 51 ..

ලූනාශ්ච පථි දෘශ්යන්තේ දර්භා වෛඩූර්යවර්චසඃ .

ඒතච්ච වනමධ්යස්ථං කෘෂ්ණාභ්රශිඛරෝපමම් .. 52 ..

පාවකස්යාශ්රමස්ථස්ය ධූමාග්රං සම්ප්රදෘශ්යතේ .

විවික්තේෂු ච තීර්ථේෂු කෘතස්නානා ද්විජාතයඃ .. 53 ..

පුෂ්පෝපහාරං කුර්වන්ති කුසුමෛස්ස්වයමර්ජිතෛ .

තත්සුතීක්ෂ්ණස්ය වචනං යථා සෞම්ය මයා ශ්රුතම් .. 54 ..

අගස්ත්යස්යාශ්රමෝ භ්රාතුර්නූනමේෂ භවිෂ්යති .

නිගෘහ්ය තපසා මෘත්යුං ලෝකානාං හිතකාම්යයා .. 55 ..

යස්ය භ්රාත්රා කෘතේයං දික්ඡරණ්යා පුණ්යකර්මණා .

ධාරයන් බ්රාහ්මණං රූපමිල්වලස්සංස්කෘතං වදන් .. 56 ..

ආමන්ත්රයති විප්රාන්ස්මශ්රාද්ධමුද්දිශ්ය නිර්ඝෘණඃ .

භ්රාතරං සංස්කෘතං කෘත්වා තතස්තං මේෂරූපිණම් .. 57 ..

තාන් ද්විජාන්භෝජයාමාස ශ්රාද්ධදෘෂ්ටේන කර්මණා .

තතෝ භුක්තවතාං තේෂාං විප්රාණාමිල්වලෝ(අ)බ්රවීත් .. 58 ..

වාතාපේ නිෂ්ක්රමන්වේති ස්වරේණ මහතා වදන් .

තතෝ භ්රාතුර්වචශ්ශ්රුත්වා වාතාපිර්මේෂවන්නදන් .. 59 ..

භිත්ත්වා භිත්ත්වා ශරීරාණි බ්රාහ්මණානාං විනිෂ්පතත් .

බ්රාහ්මාණානාං සහස්රාණි තෛරේවං කාමරූපිභිඃ .. 60 ..

විනාශිතානි සංහත්ය නිත්යශඃ පිශිතාශනෛඃ .

අගස්ත්යේන තදා දේවෛඃ ප්රාර්ථිතේන මහර්ෂිණා .. 61 ..

අනුභූය කිල ශ්රාද්ධේ භක්ෂිතස්සමහාසුරඃ .

තතස්සම්පන්නමිත්යුක්ත්වා දත්ත්වා හස්තෝදකං තතඃ .. 62 ..

භ්රාතරං නිෂ්ක්රමස්වේති චේල්වලස්සෝ(අ)භ්යභාෂත .

ස තං තථා භාෂමාණං භ්රාතරං විප්රඝාතිනම් .. 63 ..

අබ්රවීත්ප්රහසන්ධීමානගස්ත්යෝ මුනිසත්තමඃ .

කුතෝ නිෂ්ක්රමිතුං ශක්තිර්මයා ජීර්ණස්ය රක්ෂසඃ .. 64 ..

භ්රාතුස්තේ මේෂරූපස්ය ගතස්ය යමසාදනම් .

අථ තස්ය වචශ්ශ්රුත්වා භ්රාතුර්නිධනසංශ්රයම් .. 65 ..

ප්රධර්ෂයිතුමාරේභේ මුනිං ක්රෝධාන්නිශාචරඃ .

සෝ(අ)භිද්රවන්මුනිශ්රේෂ්ඨං මුනිනා දීප්තතේජසා .. 66 ..

චක්ෂුෂානලකල්පේන නිර්දග්ධෝ නිධනං ගතඃ .

තස්යායමාශ්රමෝ භ්රාතුස්තටාකවනශෝභිතඃ .. 67 ..

විප්රානුකම්පයා යේන කර්මේදං දුෂ්කරං කෘතම් .

ඒවං කථයමානස්ය තස්ය සෞමිත්රිණා සහ .

රාමස්යාස්තං ගතස්සූර්යස්සන්ධ්යාකාලෝ(අ)භ්යවර්තතඃ .. 68 ..

උපාස්ය පශ්චිමාං සන්ධ්යාං සහ භ්රාත්රා යථාවිධි .

ප්රවිවේශා(අ)ශ්රමපදං තමෘෂිං සෝ(අ)භ්යවාදයත් .. 69 ..

සම්යක් ප්රතිගෘහීතශ්ච මුනිනා තේන රාඝවඃ .

න්යවසත්තාං නිශාමේකාං ප්රාශ්ය මූලඵලානි ච .. 70 ..

තස්යාං රාත්ය්රාං ව්යතීතායාං විමලේ සූර්යමණ්ඩලේ .

භ්රාතරං තමගස්ත්යස්ය හ්යාමන්ත්රයත රාඝවඃ .. 71 ..

අභිවාදයේ ත්වාං භගවන් සුඛමධ්යුෂිතෝ නිශාම් .

ආමන්ත්රයේ ත්වාං ගච්ඡාමි ගුරුං තේ ද්රෂ්ටුමග්රජම් .. 72 ..

ගම්යතාමිති තේනෝක්තෝ ජගාම රඝුනන්දනඃ .

යථෝද්දිෂ්ටේන මාර්ගේණ වනං තච්චාවලෝකයන් .. 73 ..

නීවාරාන්පනසාංස්තාලාංස්තිමිශාන්වඤ්චුලාන්ධවාන් .

චිරිබිල්වාන්මධූකාංශ්ච බිල්වානපි ච තින්දුකාන් .. 74 ..

පුෂ්පිතාන්පුෂ්පිතාග්රාභිර්ලතාභිරනුවේෂ්ටිතාන් .

දදර්ශ රාමශ්ශතශස්තත්ර කාන්තාරපාදපාන් .. 75 ..

හස්තිහස්තෛර්විමෘදිතාන්වානරෛරුපශෝභිතාන් .

මත්තෛශ්ශකුනිසඞ්ඝෛශ්ච ශතශශ්ච ප්රණාදිතාන් .. 76 ..

තතෝ(අ)බ්රවීත්සමීපස්ථං රාමෝ රාජීවලෝචනඃ .

පෘෂ්ඨතෝ(අ)නුගතං වීරං ලක්ෂ්මණං ලක්ෂ්මිවර්ධනම් .. 77 ..

ස්නිග්ධපත්රා යථා වෘක්ෂා යථා ක්ෂාන්තා මෘගද්විජාඃ .

ආශ්රමෝ නාතිදූරස්ථෝ මහර්ෂේර්භාවිතාත්මනඃ .. 78 ..

අගස්ත්ය ඉති විඛ්යාතෝ ලෝකේ ස්වේනෛව කර්මණා .

ආශ්රමෝ දෘශ්යතේ තස්ය පරිශ්රාන්තශ්රමාපහඃ .. 79 ..

ප්රාජ්යධූමාකුලවනශ්චීරමාලාපරිෂ්කෘතඃ .

ප්රශාන්තමෘගයූථශ්ච නානාශකුනිනාදිතඃ .. 80 ..

තස්යේදමාශ්රමපදං ප්රභාවාද්යස්ය රාක්ෂසෛඃ .

දිගියං දක්ෂිණා ත්රාසාද්දෘශ්යතේ නෝපභුජ්යතේ .. 81 ..

යදා ප්රභෘති චාක්රාන්තා දිගියං පුණ්යකර්මණා .

තදා ප්රභෘති නිර්වෛරාඃ ප්රශාන්තා රජනීචරාඃ .. 82 ..

නාම්නා චේයං භගවතෝ දක්ෂිණා දික්ප්රදක්ෂිණා .

ප්රථිතා ත්රිෂු ලෝකේෂු දුර්ධර්ෂා ක්රූරකර්මභිඃ .. 83 ..

මාර්ගං නිරෝද්ධුං නිරතෝ භාස්කරස්යාචලෝත්තමඃ .

නිදේශං පාලයන්යස්ය වින්ධ්යශෛලා න වර්ධතේ .. 84 ..

අයං දීර්ඝායුෂස්තස්ය ලෝකේ විශ්රුතකර්මණඃ .

අගස්ත්යස්යාශ්රම ශ්රීමාන්විනීතජනසේවිතඃ .. 85 ..

ඒෂ ලෝකාර්චිතස්සාධුර්හිතේ නිත්යරතස්සතාම් .

අස්මානභිගතානේෂ ශ්රේයසා යෝජයිෂ්යති .. 86 ..

ආරාධයිෂ්යාම්යත්රාහමගස්ත්යං තං මහාමුනිම් .

ශේෂං ච වනවාසස්ය සෞම්ය වත්ස්යාම්යහං ප්රභෝ .. 87 ..

අත්ර දේවාස්සගන්ධර්වාස්සිද්ධාශ්ච පරමර්ෂයඃ .

අගස්ත්යං නියතාහාරං සතතං පර්යුපාසතේ .. 88 ..

නාත්ර ජීවේන්මෘෂාවාදී ක්රූරෝ වා යදි වා ශඨඃ .

නෘශංසඃ කාමවෘත්තෝ වා මුනිරේෂ තථාවිධඃ .. 89 ..

අත්ර දේවාශ්ච යක්ෂාශ්ච නාගාශ්ච පතගෛස්සහ .

වසන්ති නියතාහාරා ධර්මමාරාධයිෂ්ණවඃ .. 90 ..

අත්ර සිද්ධා මහාත්මානෝ විමානෛජස්සූර්යසන්නිභෛඃ .

ත්යක්තදේහා නවෛර්දේහෛඃ ස්වර්යාතාඃ පරමර්ෂයඃ .. 91 ..

යක්ෂත්වමමරත්වං ච රාජ්යානි විවිධානි ච .

අත්ර දේවාඃ ප්රයච්ඡන්ති භූතෛරාරාධිතාශ්ශුභෛඃ .. 92 ..

ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අරණ්යකාණ්ඩේ ඒකාදශස්සර්ගඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha ekādaśassargaḥ |

agrataḥ prayayau rāmassītā madhye sumadhyamā |

pṛṣṭhatastu dhanuṣpāṇirlakṣmaṇo'nujagāma ha || 1 ||

tau paśyamānau vividhān śailaprasthānvanāni ca |

nadīśca vividhā ramyā jagmatussītayā saha || 2 ||

sārasāṃścakravākāṃśca nadīpulinacāriṇaḥ |

sarāṃsi ca sapadmāni yuktāni jalajaiḥ khagaiḥ || 3 ||

yūthabaddhāṃśca pṛṣatānmadonmattān viṣāṇinaḥ |

mahiṣāṃśca varāhāṃśca nāgāṃśca drumavairiṇaḥ || 4 ||

te gatvā dūramadhvānaṃ lambamāne divākare |

dadṛśussahitā ramyaṃ taṭākaṃ yojanāyatam || 5 ||

padmapuṣkarasambādhaṃ gajayūthairalaṅkṛtam |

sārasairhaṃsakādambaissaṅkulaṃ jalacāribhiḥ || 6 ||

prasannasalile ramye tasminsarasi śuśruve |

gītavāditranirghoṣo na tu kaścana dṛśyate || 7 ||

tataḥ kautūhalādrāmo lakṣmaṇaśca mahābalaḥ |

muniṃ dharmabhṛtaṃ nāma praṣṭuṃ samupacakrame || 8 ||

idamatyadbhutaṃ śrutvā sarveṣāṃ no mahāmune |

kautūhalaṃ mahajjātaṃ kimidaṃ sādhu kathyatām || 9 ||

vaktavyaṃ yadi cedavipra nātiguhyamapi prabho |

tenaivamukto dharmātmā rāghaveṇa munistadā || 10 ||

prabhavaṃ sarasaḥ kṛtsnamākhyātumupacakrame |

idaṃ pañcāpsaro nāma taṭākaṃ sārvakālikam || 11 ||

nirmitaṃ tapasā rāma muninā māṇḍakarṇinā |

sa hi tepe tapastīvraṃ māṇḍakarṇirmahāmuniḥ || 12 ||

daśavarṣasahasrāṇi vāyubhakṣo jalāśrayaḥ |

tataḥ pravyathitāssarve devāssāgnipurogamāḥ || 13 ||

abruvan vacanaṃ sarve parasparasamāgatāḥ |

asmākaṃ kasyacit sthānameṣa prārthayate muniḥ || 14 ||

iti saṃvignamanasassarve te tridivaukasaḥ |

tatra kartuṃ tapovighnaṃ devaissarvairniyojitāḥ || 15 ||

pradhānāpsarasaḥ pañca vidyuccalitavarcasaḥ |

apsarobhistatastābhirmunirdṛṣṭaparāvaraḥ || 16 ||

nīto madanavaśyatvaṃ surāṇāṃ kāryasiddhaye |

tāścaivāpsarasaḥ pañca muneḥ patnītvamāgatāḥ || 17 ||

taṭāke nirmitaṃ tāsāmasminnantarhitaṃ gṛham |

tathaivāpsarasaḥ pañca nivasantyo yathāsukham || 18 ||

ramayanti tapoyogānmuniṃ yauvanamāsthitam |

tāsāṃ saṅkrīḍamānānāmeṣa vāditranissvanaḥ || 19 ||

śrūyate bhūṣaṇonmiśro gītaśabdo manoharaḥ |

āścaryamiti tasyaitadvacanaṃ bhāvitātmanaḥ || 20 ||

rāghavaḥ pratijagrāha saha bhrātrā mahāyaśāḥ |

evaṃ kathayamānasya dadarśāśramamaṇḍalam || 21 ||

kuśacīraparikṣiptaṃ brāhmyā lakṣmyā samāvṛtam |

praviśya saha vaidehyā lakṣmaṇena ca rāghavaḥ || 22 ||

uvāsa munibhissarvaiḥ pūjyamāno mahāyaśāḥ |

tadā tasminsakākutthsaḥ śrīmatyāśramamaṇḍale || 23 ||

uṣitvā tu sukhaṃ tatra pūjyamāno maharṣibhiḥ |

jagāma cāśramāṃsteṣāṃ paryāyeṇa tapasvinām || 24 ||

yeṣāmuṣitavān pūrvaṃ sakāśe sa mahāstravit |

kvacitparidaśānmāsānekaṃ saṃvatsaraṃ kvacit || 25 ||

kvaciccha caturo māsān pañca ṣaṭcāparānkvacit |

aparatrādhikaṃ māsādapyardhamadhikaṃ kvacit || 26 ||

trīnmāsānaṣṭamāsāṃśca rāghavo nyavasatsukham |

tathā saṃvasatastasya munīnāmāśrameṣu vai || 27 ||

ramataścānukūlyena yayussaṃvatsarā daśa |

parivṛtya ca dharmajño rāghavassaha sītayā || 28 ||

sutīkṣṇasyāśramaṃ śrīmānpunarevājagāma ha |

sa tamāśramamāsādya munibhiḥ pratipūjitaḥ || 29 ||

tatrāpi nyavasadrāmaḥ kañcitkālamarindamaḥ |

tadāśramastho vinayātkadācittaṃ mahāmunim || 30 ||

upāsīnassakākutsthassutīkṣṇamidamabravīt |

asminnaraṇye bhagavānagastyo munisattamaḥ || 31 ||

vasatīti mayā nityaṃ kathāḥ kathayatāṃ śrutam |

na tu jānāmi taṃ deśaṃ vanasyāsya mahattayā || 32 ||

kutrāśramapadaṃ ramyaṃ maharṣestasya dhīmataḥ |

prasādāttatra bhavatassānujassaha sītayā || 33 ||

agastyamabhigaccheyamabhivādayituṃ munim |

manoratho mahāneṣa hṛdi me parivartate || 34 ||

yadyahaṃ taṃ munivaraṃ śuśrūṣeyamapi svayam |

iti rāmasya sa muniśśrutvā dharmātmano vacaḥ || 35 ||

sutīkṣṇaḥ pratyuvācedaṃ prīto daśarathātmajam |

ahamapyetadeva tvāṃ vaktukāmassalakṣmaṇam || 36 ||

agastyamabhigaccheti sītayā saha rāghava |

diṣṭyā tvidānīmarthe'smin svayameva bravīṣi mām || 37 ||

ahamākhyāmi te vatsa yatrāgastyo mahāmuniḥ |

yojanānyāśramāttāta yāhi catvāri vai tataḥ || 38 ||

dakṣiṇena mahān śrīmānagastyabhrāturāśramaḥ |

sthalaprāye vanoddeśe pippalīvanaśobhite || 39 ||

bahupuṣpaphale ramye nānāśakuninādite |

padminyo vividhāstatra prasannasalilāśśivāḥ || 40 ||

haṃsakāraṇḍavākīrṇāścakravākopaśobhitāḥ |

tatraikāṃ rajanīṃ vyuṣya prabhāte rāma gamyatām || 41 ||

dakṣiṇāṃ diśamāsthāya vanaṣaṇḍasya pārśvataḥ |

tatrāgastyāśramapadaṃ gatvā yojanamantarā || 42 ||

ramaṇīye vanoddheśe bahupādapasaṃvṛte |

raṃsyate tatra vaidehī lakṣmaṇaśca saha tvayā || 43 ||

sa hi ramyo vanoddeśo bahupādapasaṅkulaḥ |

yadi buddhiḥ kṛtā draṣṭumagastyaṃ taṃ mahāmunim || 44 ||

adyaiva gamane buddhiṃ rocayasva mahāyaśaḥ |

iti rāmo muneśśrutvā saha bhrātrābhivādya ca || 45 ||

pratasthe'muddiśya sānujassītayā saha |

paśyanvanāni ramyāṇi parvatāṃścābhrasannibhān || 46 ||

sarāṃsi saritaścaiva pathi mārgavaśānugāḥ |

sutīkṣṇenopadiṣṭena gatvā tena pathā sukham || 47 ||

idaṃ paramasaṃhṛṣṭo vākyaṃ lakṣmaṇamabravīt |

etadevāśramapadaṃ nūnaṃ tasya mahātmanaḥ || 48 ||

agastyasya munerbhrāturdṛśyate puṇyakarmaṇaḥ |

yathā hi me vanasyāsya jñātāḥ pathi sahasraśaḥ || 49 ||

sannatāḥ phalabhāreṇa puṣpabhāreṇa ca drumāḥ |

pippalīnāṃ ca pakvānāṃ vanādasmādupāgataḥ || 50 ||

gandho'yaṃ pavanokṣiptassahasā kaṭukodayaḥ |

tatra tatra ca dṛśyante saṅkṣiptāḥ kāṣṭhasañcayāḥ || 51 ||

lūnāśca pathi dṛśyante darbhā vaiḍūryavarcasaḥ |

etacca vanamadhyasthaṃ kṛṣṇābhraśikharopamam || 52 ||

pāvakasyāśramasthasya dhūmāgraṃ sampradṛśyate |

vivikteṣu ca tīrtheṣu kṛtasnānā dvijātayaḥ || 53 ||

puṣpopahāraṃ kurvanti kusumaissvayamarjitai |

tatsutīkṣṇasya vacanaṃ yathā saumya mayā śrutam || 54 ||

agastyasyāśramo bhrāturnūnameṣa bhaviṣyati |

nigṛhya tapasā mṛtyuṃ lokānāṃ hitakāmyayā || 55 ||

yasya bhrātrā kṛteyaṃ dikcharaṇyā puṇyakarmaṇā |

dhārayan brāhmaṇaṃ rūpamilvalassaṃskṛtaṃ vadan || 56 ||

āmantrayati viprānsmaśrāddhamuddiśya nirghṛṇaḥ |

bhrātaraṃ saṃskṛtaṃ kṛtvā tatastaṃ meṣarūpiṇam || 57 ||

tān dvijānbhojayāmāsa śrāddhadṛṣṭena karmaṇā |

tato bhuktavatāṃ teṣāṃ viprāṇāmilvalo'bravīt || 58 ||

vātāpe niṣkramanveti svareṇa mahatā vadan |

tato bhrāturvacaśśrutvā vātāpirmeṣavannadan || 59 ||

bhittvā bhittvā śarīrāṇi brāhmaṇānāṃ viniṣpatat |

brāhmāṇānāṃ sahasrāṇi tairevaṃ kāmarūpibhiḥ || 60 ||

vināśitāni saṃhatya nityaśaḥ piśitāśanaiḥ |

agastyena tadā devaiḥ prārthitena maharṣiṇā || 61 ||

anubhūya kila śrāddhe bhakṣitassamahāsuraḥ |

tatassampannamityuktvā dattvā hastodakaṃ tataḥ || 62 ||

bhrātaraṃ niṣkramasveti celvalasso'bhyabhāṣata |

sa taṃ tathā bhāṣamāṇaṃ bhrātaraṃ vipraghātinam || 63 ||

abravītprahasandhīmānagastyo munisattamaḥ |

kuto niṣkramituṃ śaktirmayā jīrṇasya rakṣasaḥ || 64 ||

bhrātuste meṣarūpasya gatasya yamasādanam |

atha tasya vacaśśrutvā bhrāturnidhanasaṃśrayam || 65 ||

pradharṣayitumārebhe muniṃ krodhānniśācaraḥ |

so'bhidravanmuniśreṣṭhaṃ muninā dīptatejasā || 66 ||

cakṣuṣānalakalpena nirdagdho nidhanaṃ gataḥ |

tasyāyamāśramo bhrātustaṭākavanaśobhitaḥ || 67 ||

viprānukampayā yena karmedaṃ duṣkaraṃ kṛtam |

evaṃ kathayamānasya tasya saumitriṇā saha |

rāmasyāstaṃ gatassūryassandhyākālo'bhyavartataḥ || 68 ||

upāsya paścimāṃ sandhyāṃ saha bhrātrā yathāvidhi |

praviveśā'śramapadaṃ tamṛṣiṃ so'bhyavādayat || 69 ||

samyak pratigṛhītaśca muninā tena rāghavaḥ |

nyavasattāṃ niśāmekāṃ prāśya mūlaphalāni ca || 70 ||

tasyāṃ rātyrāṃ vyatītāyāṃ vimale sūryamaṇḍale |

bhrātaraṃ tamagastyasya hyāmantrayata rāghavaḥ || 71 ||

abhivādaye tvāṃ bhagavan sukhamadhyuṣito niśām |

āmantraye tvāṃ gacchāmi guruṃ te draṣṭumagrajam || 72 ||

gamyatāmiti tenokto jagāma raghunandanaḥ |

yathoddiṣṭena mārgeṇa vanaṃ taccāvalokayan || 73 ||

nīvārānpanasāṃstālāṃstimiśānvañculāndhavān |

ciribilvānmadhūkāṃśca bilvānapi ca tindukān || 74 ||

puṣpitānpuṣpitāgrābhirlatābhiranuveṣṭitān |

dadarśa rāmaśśataśastatra kāntārapādapān || 75 ||

hastihastairvimṛditānvānarairupaśobhitān |

mattaiśśakunisaṅghaiśca śataśaśca praṇāditān || 76 ||

tato'bravītsamīpasthaṃ rāmo rājīvalocanaḥ |

pṛṣṭhato'nugataṃ vīraṃ lakṣmaṇaṃ lakṣmivardhanam || 77 ||

snigdhapatrā yathā vṛkṣā yathā kṣāntā mṛgadvijāḥ |

āśramo nātidūrastho maharṣerbhāvitātmanaḥ || 78 ||

agastya iti vikhyāto loke svenaiva karmaṇā |

āśramo dṛśyate tasya pariśrāntaśramāpahaḥ || 79 ||

prājyadhūmākulavanaścīramālāpariṣkṛtaḥ |

praśāntamṛgayūthaśca nānāśakunināditaḥ || 80 ||

tasyedamāśramapadaṃ prabhāvādyasya rākṣasaiḥ |

digiyaṃ dakṣiṇā trāsāddṛśyate nopabhujyate || 81 ||

yadā prabhṛti cākrāntā digiyaṃ puṇyakarmaṇā |

tadā prabhṛti nirvairāḥ praśāntā rajanīcarāḥ || 82 ||

nāmnā ceyaṃ bhagavato dakṣiṇā dikpradakṣiṇā |

prathitā triṣu lokeṣu durdharṣā krūrakarmabhiḥ || 83 ||

mārgaṃ niroddhuṃ nirato bhāskarasyācalottamaḥ |

nideśaṃ pālayanyasya vindhyaśailā na vardhate || 84 ||

ayaṃ dīrghāyuṣastasya loke viśrutakarmaṇaḥ |

agastyasyāśrama śrīmānvinītajanasevitaḥ || 85 ||

eṣa lokārcitassādhurhite nityaratassatām |

asmānabhigatāneṣa śreyasā yojayiṣyati || 86 ||

ārādhayiṣyāmyatrāhamagastyaṃ taṃ mahāmunim |

śeṣaṃ ca vanavāsasya saumya vatsyāmyahaṃ prabho || 87 ||

atra devāssagandharvāssiddhāśca paramarṣayaḥ |

agastyaṃ niyatāhāraṃ satataṃ paryupāsate || 88 ||

nātra jīvenmṛṣāvādī krūro vā yadi vā śaṭhaḥ |

nṛśaṃsaḥ kāmavṛtto vā munireṣa tathāvidhaḥ || 89 ||

atra devāśca yakṣāśca nāgāśca patagaissaha |

vasanti niyatāhārā dharmamārādhayiṣṇavaḥ || 90 ||

atra siddhā mahātmāno vimānaijassūryasannibhaiḥ |

tyaktadehā navairdehaiḥ svaryātāḥ paramarṣayaḥ || 91 ||

yakṣatvamamaratvaṃ ca rājyāni vividhāni ca |

atra devāḥ prayacchanti bhūtairārādhitāśśubhaiḥ || 92 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekādaśassargaḥ ||