Shrimadbhagavadgita Parayana - Ekadasho'dhyayah — Sinhala Script

ඕං ශ්රී පරමාත්මනේ නමඃ

අථ ඒකාදශෝ(අ)ධ්යායඃ

විශ්වරූපසන්දර්ශනයෝගඃ

අර්ජුන උවාච

මදනුග්රහාය පරමං ගුහ්යමධ්යාත්මසඤ්ජ්ඤිතම් .

යත්ත්වයෝක්තං වචස්තේන මෝහෝ(අ)යං විගතෝ මම ..1..

භවාප්යයෞ හි භූතානාං ශ්රුතෞ විස්තරශෝ මයා .

ත්වත්තඃ කමලපත්රාක්ෂ මාහාත්ම්යමපි චාව්යයම් ..2..

ඒවමේතද්යථා(අ)(අ)ත්ථ ත්වම් ආත්මානං පරමේශ්වර .

ද්රෂ්ටුමිච්ඡාමි තේ රූපම් ඓශ්වරං පුරුෂෝත්තම ..3..

මන්යසේ යදි තච්ඡක්යං මයා ද්රෂ්ටුමිති ප්රභෝ .

යෝගේශ්වර තතෝ මේ ත්වං දර්ශයාත්මානමව්යයම් ..4..

ශ්රී භගවානුවාච

පශ්ය මේ පාර්ථ රූපාණි ශතශෝ(අ)ථ සහස්රශඃ .

නානාවිධානි දිව්යානි නානාවර්ණාකෘතීනි ච ..5..

පශ්යාදිත්යාන්වසූන්රුද්රාන් අශ්විනෞ මරුතස්තථා .

බහූන්යදෘෂ්ටපූර්වාණි පශ්යාශ්චර්යාණි භාරත ..6..

ඉහෛකස්ථං ජගත්කෘත්ස්නං පශ්යාද්ය සචරාචරම් .

මම දේහේ ගුඩාකේශ යච්චාන්යත් ද්රෂ්ටුමිච්ඡසි ..7..

න තු මාං ශක්යසේ ද්රෂ්ටුම් අනේනෛව ස්වචක්ෂුෂා .

දිව්යං දදාමි තේ චක්ෂුඃ පශ්ය මේ යෝගමෛශ්වරම් ..8..

සඤ්ජය උවාච

ඒවමුක්ත්වා තතෝ රාජන් මහායෝගේශ්වරෝ හරිඃ .

දර්ශයාමාස පාර්ථාය පරමං රූපමෛශ්වරම් ..9..

අනේකවක්ත්රනයනම් අනේකාද්භුතදර්ශනම් .

අනේකදිව්යාභරණං දිව්යානේකෝද්යතායුධම් ..10..

දිව්යමාල්යාම්බරධරං දිව්යගන්ධානුලේපනම් .

සර්වාශ්චර්යමයං දේවම් අනන්තං විශ්වතෝමුඛම් ..11..

දිවි සූර්යසහස්රස්ය භවේද්යුගපදුත්ථිතා .

යදි භාඃ සදෘශී සා ස්යාත් භාසස්තස්ය මහාත්මනඃ ..12..

තත්රෛකස්ථං ජගත්කෘත්ස්නං ප්රවිභක්තමනේකධා .

අපශ්යද්දේවදේවස්ය ශරීරේ පාණ්ඩවස්තදා ..13..

තතඃ ස විස්මයාවිෂ්ටඃ හෘෂ්ටරෝමා ධනඤ්ජයඃ .

ප්රණම්ය ශිරසා දේවං කෘතාඤ්ජලිරභාෂත ..14..

අර්ජුන උවාච

පශ්යාමි දේවාංස්තව දේව දේහේ සර්වාංස්තථා භූතවිශේෂසඞ්ඝාන් .

බ්රහ්මාණමීශං කමලාසනස්ථම් ඍෂීංශ්ච සර්වානුරගාංශ්ච දිව්යාන් ..15..

අනේකබාහූදරවක්ත්රනේත්රං පශ්යාමි ත්වා සර්වතෝ(අ)නන්තරූපම් .

නාන්තං න මධ්යං න පුනස්තවාදිං පශ්යාමි විශ්වේශ්වර විශ්වරූප ..16..

කිරීටිනං ගදිනං චක්රිණං ච තේජෝරාශිං සර්වතෝ දීප්තිමන්තම් .

පශ්යාමි ත්වාං දුර්නිරීක්ෂ්යං සමන්තාත් දීප්තානලාර්කද්යුතිමප්රමේයම් ..17..

ත්වමක්ෂරං පරමං වේදිතව්යං ත්වමස්ය විශ්වස්ය පරං නිධානම් .

ත්වමව්යයඃ ශාශ්වතධර්මගෝප්තා සනාතනස්ත්වං පුරුෂෝ මතෝ මේ ..18..

අනාදිමධ්යාන්තමනන්තවීර්යම් අනන්තබාහුං ශශිසූර්යනේත්රම් .

පශ්යාමි ත්වාං දීප්තහුතාශවක්ත්රං ස්වතේජසා විශ්වමිදං තපන්තම් ..19..

ද්යාවාපෘථිව්යෝරිදමන්තරං හි ව්යාප්තං ත්වයෛකේන දිශශ්ච සර්වාඃ .

දෘෂ්ට්වාද්භුතං රූපමුග්රං තවේදං ලෝකත්රයං ප්රව්යථිතං මහාත්මන් ..20.. [රූපමිදං තවෝග්රං]

අමී හි ත්වා සුරසඞ්ඝා විශන්ති කේචිද්භීතාඃ ප්රාඤ්ජලයෝ ගෘණන්ති .

ස්වස්තීත්යුක්ත්වා මහර්ෂිසිද්ධසඞ්ඝාඃ ස්තුවන්ති ත්වාං ස්තුතිභිඃ පුෂ්කලාභිඃ ..21..

රුද්රාදිත්යා වසවෝ යේ ච සාධ්යාඃ විශ්වේ(අ)ශ්විනෞ මරුතශ්චෝෂ්මපාශ්ච .

ගන්ධර්වයක්ෂාසුරසිද්ධසඞ්ඝාඃ වීක්ෂන්තේ ත්වාං විස්මිතාශ්චෛව සර්වේ ..22..

රූපං මහත්තේ බහුවක්ත්ර නේත්රං මහාබාහෝ බහුබාහූරුපාදම් .

බහූදරං බහුදංෂ්ට්රාකරාලං දෘෂ්ට්වා ලෝකාඃ ප්රව්යථිතාස්තථා(අ)හම් ..23..

නභඃ ස්පෘශං දීප්තමනේකවර්ණං ව්යාත්තානනං දීප්තවිශාලනේත්රම් .

දෘෂ්ට්වා හි ත්වාං ප්රව්යථිතාන්තරාත්මා ධෘතිං න වින්දාමි ශමං ච විෂ්ණෝ ..24..

දංෂ්ට්රාකරාලානි ච තේ මුඛානි දෘෂ්ට්වෛව කාලානලසන්නිභානි .

දිශෝ න ජානේ න ලභේ ච ශර්ම ප්රසීද දේවේශ ජගන්නිවාස ..25..

අමී ච ත්වාං ධෘතරාෂ්ට්රස්ය පුත්රාඃ සර්වේ සහෛවාවනිපාලසඞ්ඝෛඃ .

භීෂ්මෝ ද්රෝණඃ සූතපුත්රස්තථා(අ)සෞ සහාස්මදීයෛරපි යෝධමුඛ්යෛඃ ..26..

වක්ත්රාණි තේ ත්වරමාණා විශන්ති දංෂ්ට්රාකරාලානි භයානකානි .

කේචිද්විලග්නා දශනාන්තරේෂු සන්දෘශ්යන්තේ චූර්ණිතෛරුත්තමාඞ්ගෛඃ ..27..

යථා නදීනාං බහවෝ(අ)ම්බුවේගාඃ සමුද්රමේවාභිමුඛා ද්රවන්ති .

තථා තවාමී නරලෝකවීරාඃ විශන්ති වක්ත්රාණ්යභිවිජ්වලන්ති ..28..

යථා ප්රදීප්තං ජ්වලනං පතඞ්ගාඃ විශන්ති නාශාය සමෘද්ධවේගාඃ .

තථෛව නාශාය විශන්ති ලෝකාඃ තවාපි වක්ත්රාණි සමෘද්ධවේගාඃ ..29..

ලේලිහ්යසේ ග්රසමානඃ සමන්තාත් ලෝකාන්සමග්රාන්වදනෛර්ජ්වලද්භිඃ .

තේජෝභිරාපූර්ය ජගත්සමග්රං භාසස්තවෝග්රාඃ ප්රතපන්ති විෂ්ණෝ ..30..

ආඛ්යාහි මේ කෝ භවානුග්රරූපඃ නමෝ(අ)ස්තු තේ දේවවර ප්රසීද .

විජ්ඤාතුමිච්ඡාමි භවන්තමාද්යං න හි ප්රජානාමි තව ප්රවෘත්තිම් ..31..

ශ්රී භගවානුවාච

කාලෝ(අ)ස්මි ලෝකක්ෂයකෘත්ප්රවෘද්ධඃ ලෝකාන්සමාහර්තුමිහ ප්රවෘත්තඃ .

ඍතේ(අ)පි ත්වා න භවිෂ්යන්ති සර්වේ යේ(අ)වස්ථිතාඃ ප්රත්යනීකේෂු යෝධාඃ ..32..

තස්මාත්ත්වමුත්තිෂ්ඨ යශෝ ලභස්ව ජිත්වා ශත්රූන්භුඞ්ක්ෂ්ව රාජ්යං සමෘද්ධම් .

මයෛවෛතේ නිහතාඃ පූර්වමේව නිමිත්තමාත්රං භව සව්යසාචින් ..33..

ද්රෝණං ච භීෂ්මං ච ජයද්රථං ච කර්ණං තථාන්යානපි යෝධවීරාන් .

මයා හතාංස්ත්වං ජහි මා ව්යථිෂ්ඨාඃ යුධ්යස්ව ජේතාසි රණේ සපත්නාන් ..34..

සඤ්ජය උවාච

ඒතච්ඡ්රුත්වා වචනං කේශවස්ය කෘතාඤ්ජලිර්වේපමානඃ කිරීටී .

නමස්කෘත්වා භූය ඒවාහ කෘෂ්ණං සගද්ගදං භීතභීතඃ ප්රණම්ය ..35..

අර්ජුන උවාච

ස්ථානේ හෘෂීකේශ තව ප්රකීර්ත්යා ජගත්ප්රහෘෂ්යත්යනුරජ්යතේ ච .

රක්ෂාංසි භීතානි දිශෝ ද්රවන්ති සර්වේ නමස්යන්ති ච සිද්ධසඞ්ඝාඃ ..36..

කස්මාච්ච තේ න නමේරන්මහාත්මන් ගරීයසේ බ්රහ්මණෝ(අ)ප්යාදිකර්ත්රේ .

අනන්ත දේවේශ ජගන්නිවාස ත්වමක්ෂරං සදසත්තත්පරං යත් ..37..

ත්වමාදිදේවඃ පුරුෂඃ පුරාණඃ ත්වමස්ය විශ්වස්ය පරං නිධානම් .

වේත්තා(අ)සි වේද්යං ච පරං ච ධාම ත්වයා තතං විශ්වමනන්තරූප ..38..

වායුර්යමෝ(අ)ග්නිර්වරුණඃ ශශාඞ්කඃ ප්රජාපතිස්ත්වං ප්රපිතාමහශ්ච .

නමෝ නමස්තේ(අ)ස්තු සහස්රකෘත්වඃ පුනශ්ච භූයෝ(අ)පි නමෝ නමස්තේ ..39..

නමඃ පුරස්තාදථ පෘෂ්ඨතස්තේ නමෝ(අ)ස්තු තේ සර්වත ඒව සර්ව .

අනන්තවීර්යාමිතවික්රමස්ත්වං සර්වං සමාප්නෝෂි තතෝ(අ)සි සර්වඃ ..40..

සඛේති මත්වා ප්රසභං යදුක්තං හේ කෘෂ්ණ හේ යාදව හේ සඛේති .

අජානතා මහිමානං තවේදං මයා ප්රමාදාත්ප්රණයේන වා(අ)පි ..41..

යච්චාපහාසාර්ථමසත්කෘතෝ(අ)සි විහාරශය්යාසනභෝජනේෂු .

ඒකෝ(අ)ථවාප්යච්යුත තත්සමක්ෂං තත්ක්ෂාමයේ ත්වාමහමප්රමේයම් ..42..

පිතාසි ලෝකස්ය චරාචරස්ය ත්වමස්ය පූජ්යශ්ච ගුරුර්ගරීයාන් .

න ත්වත්සමෝ(අ)ස්ත්යභ්යධිකඃ කුතෝ(අ)න්යඃ ලෝකත්රයේ(අ)ප්යප්රතිමප්රභාව ..43..

තස්මාත්ප්රණම්ය ප්රණිධාය කායං ප්රසාදයේ ත්වාමහමීශමීඩ්යම් .

පිතේව පුත්රස්ය සඛේව සඛ්යුඃ ප්රියඃ ප්රියායාර්හසි දේව සෝඪුම් ..44..

අදෘෂ්ටපූර්වං හෘෂිතෝ(අ)ස්මි දෘෂ්ට්වා භයේන ච ප්රව්යථිතං මනෝ මේ .

තදේව මේ දර්ශය දේවරූපං ප්රසීද දේවේශ ජගන්නිවාස ..45..

කිරීටිනං ගදිනං චක්රහස්තම් ඉච්ඡාමි ත්වාං ද්රෂ්ටුමහං තථෛව .

තේනෛව රූපේණ චතුර්භුජේන සහස්රබාහෝ භව විශ්වමූර්තේ ..46..

ශ්රී භගවානුවාච -

මයා ප්රසන්නේන තවාර්ජුනේදං රූපං පරං දර්ශිතමාත්මයෝගාත් .

තේජෝමයං විශ්වමනන්තමාද්යං යන්මේ ත්වදන්යේන න දෘෂ්ටපූර්වම් ..47..

න වේදයජ්ඤාධ්යයනෛර්න දානෛඃ න ච ක්රියාභිර්න තපෝභිරුග්රෛඃ .

ඒවංරූපඃ ශක්ය අහං නෘලෝකේ ද්රෂ්ටුං ත්වදන්යේන කුරුප්රවීර ..48..

මා තේ ව්යථා මා ච විමූඪභාවඃ දෘෂ්ට්වා රූපං ඝෝරමීදෘඞ්මමේදම් .

ව්යපේතභීඃ ප්රීතමනාඃ පුනස්ත්වං තදේව මේ රූපමිදං ප්රපශ්ය ..49..

සඤ්ජය උවාච

ඉත්යර්ජුනං වාසුදේවස්තථෝක්ත්වා ස්වකං රූපං දර්ශයාමාස භූයඃ .

ආශ්වාසයාමාස ච භීතමේනං භූත්වා පුනඃ සෞම්යවපුර්මහාත්මා ..50..

අර්ජුන උවාච

දෘෂ්ට්වේදං මානුෂං රූපං තව සෞම්යං ජනාර්දන .

ඉදානීමස්මි සංවෘත්තඃ සචේතාඃ ප්රකෘතිං ගතඃ ..51..

ශ්රී භගවානුවාච

සුදුර්දර්ශමිදං රූපං දෘෂ්ටවානසි යන්මම .

දේවා අප්යස්ය රූපස්ය නිත්යං දර්ශනකාඞ්ක්ෂිණඃ ..52..

නාහං වේදෛර්න තපසා න දානේන න චේජ්යයා .

ශක්ය ඒවංවිධෝ ද්රෂ්ටුං දෘෂ්ටවානසි මාං යථා ..53..

භක්ත්යා ත්වනන්යයා ශක්යඃ අහමේවංවිධෝ(අ)ර්ජුන .

ජ්ඤාතුං ද්රෂ්ටුං ච තත්ත්වේන ප්රවේෂ්ටුං ච පරන්තප ..54..

මත්කර්මකෘන්මත්පරමඃ මද්භක්තඃ සඞ්ගවර්ජිතඃ .

නිර්වෛරඃ සර්වභූතේෂු යඃ ස මාමේති පාණ්ඩව ..55..

.. ඕං තත්සදිති ශ්රීමද්භගවද්ගීතාසු උපනිෂත්සු බ්රහ්මවිද්යායාං

යෝගශාස්ත්රේ ශ්රීකෘෂ්ණාර්ජුනසංවාදේ විශ්වරූපසන්දර්ශනයෝගෝ නාම ඒකාදශෝ(අ)ධ්යායඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

oṃ śrī paramātmane namaḥ

atha ekādaśo'dhyāyaḥ

viśvarūpasandarśanayogaḥ

arjuna uvāca

madanugrahāya paramaṃ guhyamadhyātmasañjñitam |

yattvayoktaṃ vacastena moho'yaṃ vigato mama ||1||

bhavāpyayau hi bhūtānāṃ śrutau vistaraśo mayā |

tvattaḥ kamalapatrākṣa māhātmyamapi cāvyayam ||2||

evametadyathā''ttha tvam ātmānaṃ parameśvara |

draṣṭumicchāmi te rūpam aiśvaraṃ puruṣottama ||3||

manyase yadi tacchakyaṃ mayā draṣṭumiti prabho |

yogeśvara tato me tvaṃ darśayātmānamavyayam ||4||

śrī bhagavānuvāca

paśya me pārtha rūpāṇi śataśo'tha sahasraśaḥ |

nānāvidhāni divyāni nānāvarṇākṛtīni ca ||5||

paśyādityānvasūnrudrān aśvinau marutastathā |

bahūnyadṛṣṭapūrvāṇi paśyāścaryāṇi bhārata ||6||

ihaikasthaṃ jagatkṛtsnaṃ paśyādya sacarācaram |

mama dehe guḍākeśa yaccānyat draṣṭumicchasi ||7||

na tu māṃ śakyase draṣṭum anenaiva svacakṣuṣā |

divyaṃ dadāmi te cakṣuḥ paśya me yogamaiśvaram ||8||

sañjaya uvāca

evamuktvā tato rājan mahāyogeśvaro hariḥ |

darśayāmāsa pārthāya paramaṃ rūpamaiśvaram ||9||

anekavaktranayanam anekādbhutadarśanam |

anekadivyābharaṇaṃ divyānekodyatāyudham ||10||

divyamālyāmbaradharaṃ divyagandhānulepanam |

sarvāścaryamayaṃ devam anantaṃ viśvatomukham ||11||

divi sūryasahasrasya bhavedyugapadutthitā |

yadi bhāḥ sadṛśī sā syāt bhāsastasya mahātmanaḥ ||12||

tatraikasthaṃ jagatkṛtsnaṃ pravibhaktamanekadhā |

apaśyaddevadevasya śarīre pāṇḍavastadā ||13||

tataḥ sa vismayāviṣṭaḥ hṛṣṭaromā dhanañjayaḥ |

praṇamya śirasā devaṃ kṛtāñjalirabhāṣata ||14||

arjuna uvāca

paśyāmi devāṃstava deva dehe sarvāṃstathā bhūtaviśeṣasaṅghān |

brahmāṇamīśaṃ kamalāsanastham ṛṣīṃśca sarvānuragāṃśca divyān ||15||

anekabāhūdaravaktranetraṃ paśyāmi tvā sarvato'nantarūpam |

nāntaṃ na madhyaṃ na punastavādiṃ paśyāmi viśveśvara viśvarūpa ||16||

kirīṭinaṃ gadinaṃ cakriṇaṃ ca tejorāśiṃ sarvato dīptimantam |

paśyāmi tvāṃ durnirīkṣyaṃ samantāt dīptānalārkadyutimaprameyam ||17||

tvamakṣaraṃ paramaṃ veditavyaṃ tvamasya viśvasya paraṃ nidhānam |

tvamavyayaḥ śāśvatadharmagoptā sanātanastvaṃ puruṣo mato me ||18||

anādimadhyāntamanantavīryam anantabāhuṃ śaśisūryanetram |

paśyāmi tvāṃ dīptahutāśavaktraṃ svatejasā viśvamidaṃ tapantam ||19||

dyāvāpṛthivyoridamantaraṃ hi vyāptaṃ tvayaikena diśaśca sarvāḥ |

dṛṣṭvādbhutaṃ rūpamugraṃ tavedaṃ lokatrayaṃ pravyathitaṃ mahātman ||20|| [rūpamidaṃ tavograṃ]

amī hi tvā surasaṅghā viśanti kecidbhītāḥ prāñjalayo gṛṇanti |

svastītyuktvā maharṣisiddhasaṅghāḥ stuvanti tvāṃ stutibhiḥ puṣkalābhiḥ ||21||

rudrādityā vasavo ye ca sādhyāḥ viśve'śvinau marutaścoṣmapāśca |

gandharvayakṣāsurasiddhasaṅghāḥ vīkṣante tvāṃ vismitāścaiva sarve ||22||

rūpaṃ mahatte bahuvaktra netraṃ mahābāho bahubāhūrupādam |

bahūdaraṃ bahudaṃṣṭrākarālaṃ dṛṣṭvā lokāḥ pravyathitāstathā'ham ||23||

nabhaḥ spṛśaṃ dīptamanekavarṇaṃ vyāttānanaṃ dīptaviśālanetram |

dṛṣṭvā hi tvāṃ pravyathitāntarātmā dhṛtiṃ na vindāmi śamaṃ ca viṣṇo ||24||

daṃṣṭrākarālāni ca te mukhāni dṛṣṭvaiva kālānalasannibhāni |

diśo na jāne na labhe ca śarma prasīda deveśa jagannivāsa ||25||

amī ca tvāṃ dhṛtarāṣṭrasya putrāḥ sarve sahaivāvanipālasaṅghaiḥ |

bhīṣmo droṇaḥ sūtaputrastathā'sau sahāsmadīyairapi yodhamukhyaiḥ ||26||

vaktrāṇi te tvaramāṇā viśanti daṃṣṭrākarālāni bhayānakāni |

kecidvilagnā daśanāntareṣu sandṛśyante cūrṇitairuttamāṅgaiḥ ||27||

yathā nadīnāṃ bahavo'mbuvegāḥ samudramevābhimukhā dravanti |

tathā tavāmī naralokavīrāḥ viśanti vaktrāṇyabhivijvalanti ||28||

yathā pradīptaṃ jvalanaṃ pataṅgāḥ viśanti nāśāya samṛddhavegāḥ |

tathaiva nāśāya viśanti lokāḥ tavāpi vaktrāṇi samṛddhavegāḥ ||29||

lelihyase grasamānaḥ samantāt lokānsamagrānvadanairjvaladbhiḥ |

tejobhirāpūrya jagatsamagraṃ bhāsastavogrāḥ pratapanti viṣṇo ||30||

ākhyāhi me ko bhavānugrarūpaḥ namo'stu te devavara prasīda |

vijñātumicchāmi bhavantamādyaṃ na hi prajānāmi tava pravṛttim ||31||

śrī bhagavānuvāca

kālo'smi lokakṣayakṛtpravṛddhaḥ lokānsamāhartumiha pravṛttaḥ |

ṛte'pi tvā na bhaviṣyanti sarve ye'vasthitāḥ pratyanīkeṣu yodhāḥ ||32||

tasmāttvamuttiṣṭha yaśo labhasva jitvā śatrūnbhuṅkṣva rājyaṃ samṛddham |

mayaivaite nihatāḥ pūrvameva nimittamātraṃ bhava savyasācin ||33||

droṇaṃ ca bhīṣmaṃ ca jayadrathaṃ ca karṇaṃ tathānyānapi yodhavīrān |

mayā hatāṃstvaṃ jahi mā vyathiṣṭhāḥ yudhyasva jetāsi raṇe sapatnān ||34||

sañjaya uvāca

etacchrutvā vacanaṃ keśavasya kṛtāñjalirvepamānaḥ kirīṭī |

namaskṛtvā bhūya evāha kṛṣṇaṃ sagadgadaṃ bhītabhītaḥ praṇamya ||35||

arjuna uvāca

sthāne hṛṣīkeśa tava prakīrtyā jagatprahṛṣyatyanurajyate ca |

rakṣāṃsi bhītāni diśo dravanti sarve namasyanti ca siddhasaṅghāḥ ||36||

kasmācca te na nameranmahātman garīyase brahmaṇo'pyādikartre |

ananta deveśa jagannivāsa tvamakṣaraṃ sadasattatparaṃ yat ||37||

tvamādidevaḥ puruṣaḥ purāṇaḥ tvamasya viśvasya paraṃ nidhānam |

vettā'si vedyaṃ ca paraṃ ca dhāma tvayā tataṃ viśvamanantarūpa ||38||

vāyuryamo'gnirvaruṇaḥ śaśāṅkaḥ prajāpatistvaṃ prapitāmahaśca |

namo namaste'stu sahasrakṛtvaḥ punaśca bhūyo'pi namo namaste ||39||

namaḥ purastādatha pṛṣṭhataste namo'stu te sarvata eva sarva |

anantavīryāmitavikramastvaṃ sarvaṃ samāpnoṣi tato'si sarvaḥ ||40||

sakheti matvā prasabhaṃ yaduktaṃ he kṛṣṇa he yādava he sakheti |

ajānatā mahimānaṃ tavedaṃ mayā pramādātpraṇayena vā'pi ||41||

yaccāpahāsārthamasatkṛto'si vihāraśayyāsanabhojaneṣu |

eko'thavāpyacyuta tatsamakṣaṃ tatkṣāmaye tvāmahamaprameyam ||42||

pitāsi lokasya carācarasya tvamasya pūjyaśca gururgarīyān |

na tvatsamo'styabhyadhikaḥ kuto'nyaḥ lokatraye'pyapratimaprabhāva ||43||

tasmātpraṇamya praṇidhāya kāyaṃ prasādaye tvāmahamīśamīḍyam |

piteva putrasya sakheva sakhyuḥ priyaḥ priyāyārhasi deva soḍhum ||44||

adṛṣṭapūrvaṃ hṛṣito'smi dṛṣṭvā bhayena ca pravyathitaṃ mano me |

tadeva me darśaya devarūpaṃ prasīda deveśa jagannivāsa ||45||

kirīṭinaṃ gadinaṃ cakrahastam icchāmi tvāṃ draṣṭumahaṃ tathaiva |

tenaiva rūpeṇa caturbhujena sahasrabāho bhava viśvamūrte ||46||

śrī bhagavānuvāca -

mayā prasannena tavārjunedaṃ rūpaṃ paraṃ darśitamātmayogāt |

tejomayaṃ viśvamanantamādyaṃ yanme tvadanyena na dṛṣṭapūrvam ||47||

na vedayajñādhyayanairna dānaiḥ na ca kriyābhirna tapobhirugraiḥ |

evaṃrūpaḥ śakya ahaṃ nṛloke draṣṭuṃ tvadanyena kurupravīra ||48||

mā te vyathā mā ca vimūḍhabhāvaḥ dṛṣṭvā rūpaṃ ghoramīdṛṅmamedam |

vyapetabhīḥ prītamanāḥ punastvaṃ tadeva me rūpamidaṃ prapaśya ||49||

sañjaya uvāca

ityarjunaṃ vāsudevastathoktvā svakaṃ rūpaṃ darśayāmāsa bhūyaḥ |

āśvāsayāmāsa ca bhītamenaṃ bhūtvā punaḥ saumyavapurmahātmā ||50||

arjuna uvāca

dṛṣṭvedaṃ mānuṣaṃ rūpaṃ tava saumyaṃ janārdana |

idānīmasmi saṃvṛttaḥ sacetāḥ prakṛtiṃ gataḥ ||51||

śrī bhagavānuvāca

sudurdarśamidaṃ rūpaṃ dṛṣṭavānasi yanmama |

devā apyasya rūpasya nityaṃ darśanakāṅkṣiṇaḥ ||52||

nāhaṃ vedairna tapasā na dānena na cejyayā |

śakya evaṃvidho draṣṭuṃ dṛṣṭavānasi māṃ yathā ||53||

bhaktyā tvananyayā śakyaḥ ahamevaṃvidho'rjuna |

jñātuṃ draṣṭuṃ ca tattvena praveṣṭuṃ ca parantapa ||54||

matkarmakṛnmatparamaḥ madbhaktaḥ saṅgavarjitaḥ |

nirvairaḥ sarvabhūteṣu yaḥ sa māmeti pāṇḍava ||55||

|| oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsu upaniṣatsu brahmavidyāyāṃ

yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde viśvarūpasandarśanayogo nāma ekādaśo'dhyāyaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

ॐ श्री परमात्मने नमः

अथ एकादशोऽध्यायः

विश्वरूपसन्दर्शनयोगः

अर्जुन उवाच

मदनुग्रहाय परमं गुह्यमध्यात्मसञ्ज्ञितम् ।

यत्त्वयोक्तं वचस्तेन मोहोऽयं विगतो मम ॥1॥

भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया ।

त्वत्तः कमलपत्राक्ष माहात्म्यमपि चाव्ययम् ॥2॥

एवमेतद्यथाऽऽत्थ त्वम् आत्मानं परमेश्वर ।

द्रष्टुमिच्छामि ते रूपम् ऐश्वरं पुरुषोत्तम ॥3॥

मन्यसे यदि तच्छक्यं मया द्रष्टुमिति प्रभो ।

योगेश्वर ततो मे त्वं दर्शयात्मानमव्ययम् ॥4॥

श्री भगवानुवाच

पश्य मे पार्थ रूपाणि शतशोऽथ सहस्रशः ।

नानाविधानि दिव्यानि नानावर्णाकृतीनि च ॥5॥

पश्यादित्यान्वसून्रुद्रान् अश्विनौ मरुतस्तथा ।

बहून्यदृष्टपूर्वाणि पश्याश्चर्याणि भारत ॥6॥

इहैकस्थं जगत्कृत्स्नं पश्याद्य सचराचरम् ।

मम देहे गुडाकेश यच्चान्यत् द्रष्टुमिच्छसि ॥7॥

न तु मां शक्यसे द्रष्टुम् अनेनैव स्वचक्षुषा ।

दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे योगमैश्वरम् ॥8॥

सञ्जय उवाच

एवमुक्त्वा ततो राजन् महायोगेश्वरो हरिः ।

दर्शयामास पार्थाय परमं रूपमैश्वरम् ॥9॥

अनेकवक्त्रनयनम् अनेकाद्भुतदर्शनम् ।

अनेकदिव्याभरणं दिव्यानेकोद्यतायुधम् ॥10॥

दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम् ।

सर्वाश्चर्यमयं देवम् अनन्तं विश्वतोमुखम् ॥11॥

दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता ।

यदि भाः सदृशी सा स्यात् भासस्तस्य महात्मनः ॥12॥

तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा ।

अपश्यद्देवदेवस्य शरीरे पाण्डवस्तदा ॥13॥

ततः स विस्मयाविष्टः हृष्टरोमा धनञ्जयः ।

प्रणम्य शिरसा देवं कृताञ्जलिरभाषत ॥14॥

अर्जुन उवाच

पश्यामि देवांस्तव देव देहे सर्वांस्तथा भूतविशेषसङ्घान् ।

ब्रह्माणमीशं कमलासनस्थम् ऋषींश्च सर्वानुरगांश्च दिव्यान् ॥15॥

अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं पश्यामि त्वा सर्वतोऽनन्तरूपम् ।

नान्तं न मध्यं न पुनस्तवादिं पश्यामि विश्वेश्वर विश्वरूप ॥16॥

किरीटिनं गदिनं चक्रिणं च तेजोराशिं सर्वतो दीप्तिमन्तम् ।

पश्यामि त्वां दुर्निरीक्ष्यं समन्तात् दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेयम् ॥17॥

त्वमक्षरं परमं वेदितव्यं त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् ।

त्वमव्ययः शाश्वतधर्मगोप्ता सनातनस्त्वं पुरुषो मतो मे ॥18॥

अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्यम् अनन्तबाहुं शशिसूर्यनेत्रम् ।

पश्यामि त्वां दीप्तहुताशवक्त्रं स्वतेजसा विश्वमिदं तपन्तम् ॥19॥

द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं हि व्याप्तं त्वयैकेन दिशश्च सर्वाः ।

दृष्ट्वाद्भुतं रूपमुग्रं तवेदं लोकत्रयं प्रव्यथितं महात्मन् ॥20॥ [रूपमिदं तवोग्रं]

अमी हि त्वा सुरसङ्घा विशन्ति केचिद्भीताः प्राञ्जलयो गृणन्ति ।

स्वस्तीत्युक्त्वा महर्षिसिद्धसङ्घाः स्तुवन्ति त्वां स्तुतिभिः पुष्कलाभिः ॥21॥

रुद्रादित्या वसवो ये च साध्याः विश्वेऽश्विनौ मरुतश्चोष्मपाश्च ।

गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घाः वीक्षन्ते त्वां विस्मिताश्चैव सर्वे ॥22॥

रूपं महत्ते बहुवक्त्र नेत्रं महाबाहो बहुबाहूरुपादम् ।

बहूदरं बहुदंष्ट्राकरालं दृष्ट्वा लोकाः प्रव्यथितास्तथाऽहम् ॥23॥

नभः स्पृशं दीप्तमनेकवर्णं व्यात्ताननं दीप्तविशालनेत्रम् ।

दृष्ट्वा हि त्वां प्रव्यथितान्तरात्मा धृतिं न विन्दामि शमं च विष्णो ॥24॥

दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानि दृष्ट्वैव कालानलसन्निभानि ।

दिशो न जाने न लभे च शर्म प्रसीद देवेश जगन्निवास ॥25॥

अमी च त्वां धृतराष्ट्रस्य पुत्राः सर्वे सहैवावनिपालसङ्घैः ।

भीष्मो द्रोणः सूतपुत्रस्तथाऽसौ सहास्मदीयैरपि योधमुख्यैः ॥26॥

वक्त्राणि ते त्वरमाणा विशन्ति दंष्ट्राकरालानि भयानकानि ।

केचिद्विलग्ना दशनान्तरेषु सन्दृश्यन्ते चूर्णितैरुत्तमाङ्गैः ॥27॥

यथा नदीनां बहवोऽम्बुवेगाः समुद्रमेवाभिमुखा द्रवन्ति ।

तथा तवामी नरलोकवीराः विशन्ति वक्त्राण्यभिविज्वलन्ति ॥28॥

यथा प्रदीप्तं ज्वलनं पतङ्गाः विशन्ति नाशाय समृद्धवेगाः ।

तथैव नाशाय विशन्ति लोकाः तवापि वक्त्राणि समृद्धवेगाः ॥29॥

लेलिह्यसे ग्रसमानः समन्तात् लोकान्समग्रान्वदनैर्ज्वलद्भिः ।

तेजोभिरापूर्य जगत्समग्रं भासस्तवोग्राः प्रतपन्ति विष्णो ॥30॥

आख्याहि मे को भवानुग्ररूपः नमोऽस्तु ते देववर प्रसीद ।

विज्ञातुमिच्छामि भवन्तमाद्यं न हि प्रजानामि तव प्रवृत्तिम् ॥31॥

श्री भगवानुवाच

कालोऽस्मि लोकक्षयकृत्प्रवृद्धः लोकान्समाहर्तुमिह प्रवृत्तः ।

ऋतेऽपि त्वा न भविष्यन्ति सर्वे येऽवस्थिताः प्रत्यनीकेषु योधाः ॥32॥

तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्व जित्वा शत्रून्भुङ्क्ष्व राज्यं समृद्धम् ।

मयैवैते निहताः पूर्वमेव निमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन् ॥33॥

द्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं च कर्णं तथान्यानपि योधवीरान् ।

मया हतांस्त्वं जहि मा व्यथिष्ठाः युध्यस्व जेतासि रणे सपत्नान् ॥34॥

सञ्जय उवाच

एतच्छ्रुत्वा वचनं केशवस्य कृताञ्जलिर्वेपमानः किरीटी ।

नमस्कृत्वा भूय एवाह कृष्णं सगद्गदं भीतभीतः प्रणम्य ॥35॥

अर्जुन उवाच

स्थाने हृषीकेश तव प्रकीर्त्या जगत्प्रहृष्यत्यनुरज्यते च ।

रक्षांसि भीतानि दिशो द्रवन्ति सर्वे नमस्यन्ति च सिद्धसङ्घाः ॥36॥

कस्माच्च ते न नमेरन्महात्मन् गरीयसे ब्रह्मणोऽप्यादिकर्त्रे ।

अनन्त देवेश जगन्निवास त्वमक्षरं सदसत्तत्परं यत् ॥37॥

त्वमादिदेवः पुरुषः पुराणः त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् ।

वेत्ताऽसि वेद्यं च परं च धाम त्वया ततं विश्वमनन्तरूप ॥38॥

वायुर्यमोऽग्निर्वरुणः शशाङ्कः प्रजापतिस्त्वं प्रपितामहश्च ।

नमो नमस्तेऽस्तु सहस्रकृत्वः पुनश्च भूयोऽपि नमो नमस्ते ॥39॥

नमः पुरस्तादथ पृष्ठतस्ते नमोऽस्तु ते सर्वत एव सर्व ।

अनन्तवीर्यामितविक्रमस्त्वं सर्वं समाप्नोषि ततोऽसि सर्वः ॥40॥

सखेति मत्वा प्रसभं यदुक्तं हे कृष्ण हे यादव हे सखेति ।

अजानता महिमानं तवेदं मया प्रमादात्प्रणयेन वाऽपि ॥41॥

यच्चापहासार्थमसत्कृतोऽसि विहारशय्यासनभोजनेषु ।

एकोऽथवाप्यच्युत तत्समक्षं तत्क्षामये त्वामहमप्रमेयम् ॥42॥

पितासि लोकस्य चराचरस्य त्वमस्य पूज्यश्च गुरुर्गरीयान् ।

न त्वत्समोऽस्त्यभ्यधिकः कुतोऽन्यः लोकत्रयेऽप्यप्रतिमप्रभाव ॥43॥

तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायं प्रसादये त्वामहमीशमीड्यम् ।

पितेव पुत्रस्य सखेव सख्युः प्रियः प्रियायार्हसि देव सोढुम् ॥44॥

अदृष्टपूर्वं हृषितोऽस्मि दृष्ट्वा भयेन च प्रव्यथितं मनो मे ।

तदेव मे दर्शय देवरूपं प्रसीद देवेश जगन्निवास ॥45॥

किरीटिनं गदिनं चक्रहस्तम् इच्छामि त्वां द्रष्टुमहं तथैव ।

तेनैव रूपेण चतुर्भुजेन सहस्रबाहो भव विश्वमूर्ते ॥46॥

श्री भगवानुवाच -

मया प्रसन्नेन तवार्जुनेदं रूपं परं दर्शितमात्मयोगात् ।

तेजोमयं विश्वमनन्तमाद्यं यन्मे त्वदन्येन न दृष्टपूर्वम् ॥47॥

न वेदयज्ञाध्ययनैर्न दानैः न च क्रियाभिर्न तपोभिरुग्रैः ।

एवंरूपः शक्य अहं नृलोके द्रष्टुं त्वदन्येन कुरुप्रवीर ॥48॥

मा ते व्यथा मा च विमूढभावः दृष्ट्वा रूपं घोरमीदृङ्ममेदम् ।

व्यपेतभीः प्रीतमनाः पुनस्त्वं तदेव मे रूपमिदं प्रपश्य ॥49॥

सञ्जय उवाच

इत्यर्जुनं वासुदेवस्तथोक्त्वा स्वकं रूपं दर्शयामास भूयः ।

आश्वासयामास च भीतमेनं भूत्वा पुनः सौम्यवपुर्महात्मा ॥50॥

अर्जुन उवाच

दृष्ट्वेदं मानुषं रूपं तव सौम्यं जनार्दन ।

इदानीमस्मि संवृत्तः सचेताः प्रकृतिं गतः ॥51॥

श्री भगवानुवाच

सुदुर्दर्शमिदं रूपं दृष्टवानसि यन्मम ।

देवा अप्यस्य रूपस्य नित्यं दर्शनकाङ्क्षिणः ॥52॥

नाहं वेदैर्न तपसा न दानेन न चेज्यया ।

शक्य एवंविधो द्रष्टुं दृष्टवानसि मां यथा ॥53॥

भक्त्या त्वनन्यया शक्यः अहमेवंविधोऽर्जुन ।

ज्ञातुं द्रष्टुं च तत्त्वेन प्रवेष्टुं च परन्तप ॥54॥

मत्कर्मकृन्मत्परमः मद्भक्तः सङ्गवर्जितः ।

निर्वैरः सर्वभूतेषु यः स मामेति पाण्डव ॥55॥

॥ ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासु उपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां

योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे विश्वरूपसन्दर्शनयोगो नाम एकादशोऽध्यायः ॥