ਓ-ਮ੍ਭ॒ਦ੍ਰ-ਙ੍ਕਰ੍ਣੇੑਭਿ-ਸ਼੍ਸ਼ृਣੁ॒ਯਾਮੑ ਦੇਵਾਃ । ਭ॒ਦ੍ਰ-ਮ੍ਪੑਸ਼੍ਯੇਮਾ॒ਕ੍षਭਿ॒-ਰ੍ਯਜੑਤ੍ਰਾਃ । ਸ੍ਥਿ॒ਰੈਰਙ੍ਗੈ᳚ਸ੍ਤੁष੍ਟੁ॒ਵਾਗ੍ਂ ਸੑਸ੍ਤ॒ਨੂਭਿਃੑ । ਵ੍ਯਸ਼ੇੑਮ ਦੇ॒ਵਹਿੑਤਂ॒-ਯਁਦਾਯੁਃੑ । ਸ੍ਵ॒ਸ੍ਤਿ ਨ॒ ਇਨ੍ਦ੍ਰੋੑ ਵृ॒ਦ੍ਧਸ਼੍ਰੑਵਾਃ । ਸ੍ਵ॒ਸ੍ਤਿ ਨਃੑ ਪੂ॒षਾ ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਵੇੑਦਾਃ । ਸ੍ਵ॒ਸ੍ਤਿ ਨ॒ਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ष੍ਯੋ॒ ਅਰਿੑष੍ਟਨੇਮਿਃ । ਸ੍ਵ॒ਸ੍ਤਿ ਨੋ॒ ਬृਹ॒ਸ੍ਪਤਿੑ-ਰ੍ਦਧਾਤੁ ॥
ੴ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿ॒-ਸ਼੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿ॒-ਸ਼੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃੑ ॥
॥ ਅਥ ਮਾਣ੍ਡੂਕ੍ਯੋਪਨਿषਤ੍ ॥
ਹਰਿਃ ਓਮ੍ ।
ਓਮਿਤ੍ਯੇਤਦਕ੍षਰਮਿਦਗ੍ਂ ਸਰ੍ਵ-ਨ੍ਤਸ੍ਯੋਪਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਂ
ਭੂਤ-ਮ੍ਭਵਦ੍ ਭਵਿष੍ਯਦਿਤਿ ਸਰ੍ਵਮੋਙ੍ਕਾਰ ਏਵ
ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯ-ਤ੍ਤ੍ਰਿਕਾਲਾਤੀਤ-ਨ੍ਤਦਪ੍ਯੋਙ੍ਕਾਰ ਏਵ ॥ 1 ॥
ਸਰ੍ਵਗ੍ਂ ਹ੍ਯੇਤਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਯਮਾਤ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸੋ-ऽਯਮਾਤ੍ਮਾ ਚਤੁष੍ਪਾਤ੍ ॥ 2 ॥
ਜਾਗਰਿਤਸ੍ਥਾਨੋ ਬਹਿष੍ਪ੍ਰਜ੍ਞ-ਸ੍ਸਪ੍ਤਾਙ੍ਗ ਏਕੋਨਵਿਂਸ਼ਤਿਮੁਖਃ
ਸ੍ਥੂਲਭੁਗ੍ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਃ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪਾਦਃ ॥ 3 ॥
ਸ੍ਵਪ੍ਨਸ੍ਥਾਨੋ-ऽਨ੍ਤਃਪ੍ਰਜ੍ਞ-ਸ੍ਸਪ੍ਤਾਙ੍ਗ ਏਕੋਨਵਿਂਸ਼ਤਿਮੁਖਃ
ਪ੍ਰਵਿਵਿਕ੍ਤਭੁਕ੍ਤੈਜਸੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਪਾਦਃ ॥ 4 ॥
ਯਤ੍ਰ ਸੁਪ੍ਤੋ ਨ ਕਞ੍ਚਨ ਕਾਮ-ਙ੍ਕਾਮਯਤੇ ਨ ਕਞ੍ਚਨ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ
ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਤ-ਥ੍ਸੁषੁਪ੍ਤਮ੍ । ਸੁषੁਪ੍ਤਸ੍ਥਾਨ ਏਕੀਭੂਤਃ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਨਘਨ
ਏਵਾਨਨ੍ਦਮਯੋ ਹ੍ਯਾਨਨ੍ਦਭੁਕ੍ਚੇਤੋਮੁਖਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤृਤੀਯਃ ਪਾਦਃ ॥ 5 ॥
ਏष ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਃ ਏष ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਏषੋ-ऽਨ੍ਤਰ੍ਯਾਮ੍ਯੇष ਯੋਨਿ-ਸ੍ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ
ਪ੍ਰਭਵਾਪ੍ਯਯੌ ਹਿ ਭੂਤਾਨਾਮ੍ ॥ 6 ॥
ਨਾਨ੍ਤਃਪ੍ਰਜ੍ਞ-ਨ੍ਨ ਬਹਿष੍ਪ੍ਰਜ੍ਞ-ਨ੍ਨੋਭਯਤਃਪ੍ਰਜ੍ਞ-ਨ੍ਨ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਨਘਨਂ
ਨ ਪ੍ਰਜ੍ਞ-ਨ੍ਨਾਪ੍ਰਜ੍ਞਮ੍ । ਅਦृष੍ਟਮਵ੍ਯਵਹਾਰ੍ਯਮਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮਲਕ੍षਣਂ
ਅਚਿਨ੍ਤ੍ਯਮਵ੍ਯਪਦੇਸ਼੍ਯਮੇਕਾਤ੍ਮਪ੍ਰਤ੍ਯਯਸਾਰ-ਮ੍ਪ੍ਰਪਞ੍ਚੋਪਸ਼ਮਂ
ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸ਼ਿਵਮਦ੍ਵੈਤ-ਞ੍ਚਤੁਰ੍ਥ-ਮ੍ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ ਆਤ੍ਮਾ ਸ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ॥ 7 ॥
ਸੋ-ऽਯਮਾਤ੍ਮਾਧ੍ਯਕ੍षਰਮੋਙ੍ਕਾਰੋ-ऽਧਿਮਾਤ੍ਰ-ਮ੍ਪਾਦਾ ਮਾਤ੍ਰਾ ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪਾਦਾ
ਅਕਾਰ ਉਕਾਰੋ ਮਕਾਰ ਇਤਿ ॥ 8 ॥
ਜਾਗਰਿਤਸ੍ਥਾਨੋ ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰੋ-ऽਕਾਰਃ ਪ੍ਰਥਮਾ ਮਾਤ੍ਰਾ-ऽऽਪ੍ਤੇਰਾਦਿਮਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍
ਵਾ-ऽऽਪ੍ਨੋਤਿ ਹ ਵੈ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਕਾਮਾਨਾਦਿਸ਼੍ਚ ਭਵਤਿ ਯ ਏਵਂ-ਵੇਁਦ ॥ 9 ॥
ਸ੍ਵਪ੍ਨਸ੍ਥਾਨਸ੍ਤੈਜਸ ਉਕਾਰੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਮਾਤ੍ਰੋਤ੍ਕਰ੍षਾਤ੍
ਉਭਯਤ੍ਵਾਦ੍ਵੋਤ੍ਕਰ੍षਤਿ ਹ ਵੈ ਜ੍ਞਾਨਸਨ੍ਤਤਿਂ ਸਮਾਨਸ਼੍ਚ ਭਵਤਿ
ਨਾਸ੍ਯਾਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਤ੍ਕੁਲੇ ਭਵਤਿ ਯ ਏਵਂ-ਵੇਁਦ ॥ 10 ॥
ਸੁषੁਪ੍ਤਸ੍ਥਾਨਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਮਕਾਰਸ੍ਤृਤੀਯਾ ਮਾਤ੍ਰਾ ਮਿਤੇਰਪੀਤੇਰ੍ਵਾ
ਮਿਨੋਤਿ ਹ ਵਾ ਇਦਂ ਸਰ੍ਵਮਪੀਤਿਸ਼੍ਚ ਭਵਤਿ ਯ ਏਵਂ-ਵੇਁਦ ॥ 11 ॥
ਅਮਾਤ੍ਰਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥੋ-ऽਵ੍ਯਵਹਾਰ੍ਯਃ ਪ੍ਰਪਞ੍ਚੋਪਸ਼ਮ-ਸ਼੍ਸ਼ਿਵੋ-ऽਦ੍ਵੈਤ
ਏਵਮੋਙ੍ਕਾਰ ਆਤ੍ਮੈਵ ਸਂਵਿਁਸ਼ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨਾ-ऽऽਤ੍ਮਾਨਂ-ਯਁ ਏਵਂ-ਵੇਁਦ ॥ 12 ॥
॥ ਇਤਿ ਮਾਣ੍ਡੂਕ੍ਯੋਪਨਿष-ਥ੍ਸਮਾਪ੍ਤਾ ॥
Roman (IAST) Transliteration
o-mbha॒dra-ṅkarṇḙbhi-śśṛṇu॒yāma̭ devāḥ | bha॒dra-mpa̭śyemā॒kṣabhi॒-ryaja̭trāḥ | sthi॒rairaṅgai᳚stuṣṭu॒vāgṃ sa̭sta॒nūbhiḥ̭ | vyaśḙma de॒vahi̭taṃ॒-ya~dāyuḥ̭ | sva॒sti na॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vāḥ | sva॒sti naḥ̭ pū॒ṣā vi॒śvavḙdāḥ | sva॒sti na॒stārkṣyo॒ ari̭ṣṭanemiḥ | sva॒sti no॒ bṛha॒spati̭-rdadhātu ||
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
|| atha māṇḍūkyopaniṣat ||
hariḥ om |
omityetadakṣaramidagṃ sarva-ntasyopavyākhyānaṃ
bhūta-mbhavad bhaviṣyaditi sarvamoṅkāra eva
yaccānya-ttrikālātīta-ntadapyoṅkāra eva || 1 ||
sarvagṃ hyetad brahmāyamātmā brahma so-'yamātmā catuṣpāt || 2 ||
jāgaritasthāno bahiṣprajña-ssaptāṅga ekonaviṃśatimukhaḥ
sthūlabhugvaiśvānaraḥ prathamaḥ pādaḥ || 3 ||
svapnasthāno-'ntaḥprajña-ssaptāṅga ekonaviṃśatimukhaḥ
praviviktabhuktaijaso dvitīyaḥ pādaḥ || 4 ||
yatra supto na kañcana kāma-ṅkāmayate na kañcana svapnaṃ
paśyati ta-thsuṣuptam | suṣuptasthāna ekībhūtaḥ prajñānaghana
evānandamayo hyānandabhukcetomukhaḥ prājñastṛtīyaḥ pādaḥ || 5 ||
eṣa sarveśvaraḥ eṣa sarvajña eṣo-'ntaryāmyeṣa yoni-ssarvasya
prabhavāpyayau hi bhūtānām || 6 ||
nāntaḥprajña-nna bahiṣprajña-nnobhayataḥprajña-nna prajñānaghanaṃ
na prajña-nnāprajñam | adṛṣṭamavyavahāryamagrāhyamalakṣaṇaṃ
acintyamavyapadeśyamekātmapratyayasāra-mprapañcopaśamaṃ
śāntaṃ śivamadvaita-ñcaturtha-mmanyante sa ātmā sa vijñeyaḥ || 7 ||
so-'yamātmādhyakṣaramoṅkāro-'dhimātra-mpādā mātrā mātrāśca pādā
akāra ukāro makāra iti || 8 ||
jāgaritasthāno vaiśvānaro-'kāraḥ prathamā mātrā-''pterādimattvād
vā-''pnoti ha vai sarvān kāmānādiśca bhavati ya evaṃ-ve~da || 9 ||
svapnasthānastaijasa ukāro dvitīyā mātrotkarṣāt
ubhayatvādvotkarṣati ha vai jñānasantatiṃ samānaśca bhavati
nāsyābrahmavitkule bhavati ya evaṃ-ve~da || 10 ||
suṣuptasthānaḥ prājño makārastṛtīyā mātrā miterapītervā
minoti ha vā idaṃ sarvamapītiśca bhavati ya evaṃ-ve~da || 11 ||
amātraścaturtho-'vyavahāryaḥ prapañcopaśama-śśivo-'dvaita
evamoṅkāra ātmaiva saṃvi~śatyātmanā-''tmānaṃ-ya~ evaṃ-ve~da || 12 ||
|| iti māṇḍūkyopaniṣa-thsamāptā ||
Sanskrit — Devanagari (original)
ओ-म्भ॒द्र-ङ्कर्णे॑भि-श्शृणु॒याम॑ देवाः । भ॒द्र-म्प॑श्येमा॒क्षभि॒-र्यज॑त्राः । स्थि॒रैरङ्गै᳚स्तुष्टु॒वाग्ं स॑स्त॒नूभिः॑ । व्यशे॑म दे॒वहि॑तं॒-यँदायुः॑ । स्व॒स्ति न॒ इन्द्रो॑ वृ॒द्धश्र॑वाः । स्व॒स्ति नः॑ पू॒षा वि॒श्ववे॑दाः । स्व॒स्ति न॒स्तार्क्ष्यो॒ अरि॑ष्टनेमिः । स्व॒स्ति नो॒ बृह॒स्पति॑-र्दधातु ॥
ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥
॥ अथ माण्डूक्योपनिषत् ॥
हरिः ओम् ।
ओमित्येतदक्षरमिदग्ं सर्व-न्तस्योपव्याख्यानं
भूत-म्भवद् भविष्यदिति सर्वमोङ्कार एव
यच्चान्य-त्त्रिकालातीत-न्तदप्योङ्कार एव ॥ 1 ॥
सर्वग्ं ह्येतद् ब्रह्मायमात्मा ब्रह्म सो-ऽयमात्मा चतुष्पात् ॥ 2 ॥
जागरितस्थानो बहिष्प्रज्ञ-स्सप्ताङ्ग एकोनविंशतिमुखः
स्थूलभुग्वैश्वानरः प्रथमः पादः ॥ 3 ॥
स्वप्नस्थानो-ऽन्तःप्रज्ञ-स्सप्ताङ्ग एकोनविंशतिमुखः
प्रविविक्तभुक्तैजसो द्वितीयः पादः ॥ 4 ॥
यत्र सुप्तो न कञ्चन काम-ङ्कामयते न कञ्चन स्वप्नं
पश्यति त-थ्सुषुप्तम् । सुषुप्तस्थान एकीभूतः प्रज्ञानघन
एवानन्दमयो ह्यानन्दभुक्चेतोमुखः प्राज्ञस्तृतीयः पादः ॥ 5 ॥
एष सर्वेश्वरः एष सर्वज्ञ एषो-ऽन्तर्याम्येष योनि-स्सर्वस्य
प्रभवाप्ययौ हि भूतानाम् ॥ 6 ॥
नान्तःप्रज्ञ-न्न बहिष्प्रज्ञ-न्नोभयतःप्रज्ञ-न्न प्रज्ञानघनं
न प्रज्ञ-न्नाप्रज्ञम् । अदृष्टमव्यवहार्यमग्राह्यमलक्षणं
अचिन्त्यमव्यपदेश्यमेकात्मप्रत्ययसार-म्प्रपञ्चोपशमं
शान्तं शिवमद्वैत-ञ्चतुर्थ-म्मन्यन्ते स आत्मा स विज्ञेयः ॥ 7 ॥
सो-ऽयमात्माध्यक्षरमोङ्कारो-ऽधिमात्र-म्पादा मात्रा मात्राश्च पादा
अकार उकारो मकार इति ॥ 8 ॥
जागरितस्थानो वैश्वानरो-ऽकारः प्रथमा मात्रा-ऽऽप्तेरादिमत्त्वाद्
वा-ऽऽप्नोति ह वै सर्वान् कामानादिश्च भवति य एवं-वेँद ॥ 9 ॥
स्वप्नस्थानस्तैजस उकारो द्वितीया मात्रोत्कर्षात्
उभयत्वाद्वोत्कर्षति ह वै ज्ञानसन्ततिं समानश्च भवति
नास्याब्रह्मवित्कुले भवति य एवं-वेँद ॥ 10 ॥
सुषुप्तस्थानः प्राज्ञो मकारस्तृतीया मात्रा मितेरपीतेर्वा
मिनोति ह वा इदं सर्वमपीतिश्च भवति य एवं-वेँद ॥ 11 ॥
अमात्रश्चतुर्थो-ऽव्यवहार्यः प्रपञ्चोपशम-श्शिवो-ऽद्वैत
एवमोङ्कार आत्मैव संविँशत्यात्मना-ऽऽत्मानं-यँ एवं-वेँद ॥ 12 ॥
॥ इति माण्डूक्योपनिष-थ्समाप्ता ॥
o-mbha॒dra-ṅkarṇḙbhi-śśṛṇu॒yāma̭ devāḥ | bha॒dra-mpa̭śyemā॒kṣabhi॒-ryaja̭trāḥ | sthi॒rairaṅgai᳚stuṣṭu॒vāgṃ sa̭sta॒nūbhiḥ̭ | vyaśḙma de॒vahi̭taṃ॒-ya~dāyuḥ̭ | sva॒sti na॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vāḥ | sva॒sti naḥ̭ pū॒ṣā vi॒śvavḙdāḥ | sva॒sti na॒stārkṣyo॒ ari̭ṣṭanemiḥ | sva॒sti no॒ bṛha॒spati̭-rdadhātu ||
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
|| atha māṇḍūkyopaniṣat ||
hariḥ om |
omityetadakṣaramidagṃ sarva-ntasyopavyākhyānaṃ
bhūta-mbhavad bhaviṣyaditi sarvamoṅkāra eva
yaccānya-ttrikālātīta-ntadapyoṅkāra eva || 1 ||
sarvagṃ hyetad brahmāyamātmā brahma so-'yamātmā catuṣpāt || 2 ||
jāgaritasthāno bahiṣprajña-ssaptāṅga ekonaviṃśatimukhaḥ
sthūlabhugvaiśvānaraḥ prathamaḥ pādaḥ || 3 ||
svapnasthāno-'ntaḥprajña-ssaptāṅga ekonaviṃśatimukhaḥ
praviviktabhuktaijaso dvitīyaḥ pādaḥ || 4 ||
yatra supto na kañcana kāma-ṅkāmayate na kañcana svapnaṃ
paśyati ta-thsuṣuptam | suṣuptasthāna ekībhūtaḥ prajñānaghana
evānandamayo hyānandabhukcetomukhaḥ prājñastṛtīyaḥ pādaḥ || 5 ||
eṣa sarveśvaraḥ eṣa sarvajña eṣo-'ntaryāmyeṣa yoni-ssarvasya
prabhavāpyayau hi bhūtānām || 6 ||
nāntaḥprajña-nna bahiṣprajña-nnobhayataḥprajña-nna prajñānaghanaṃ
na prajña-nnāprajñam | adṛṣṭamavyavahāryamagrāhyamalakṣaṇaṃ
acintyamavyapadeśyamekātmapratyayasāra-mprapañcopaśamaṃ
śāntaṃ śivamadvaita-ñcaturtha-mmanyante sa ātmā sa vijñeyaḥ || 7 ||
so-'yamātmādhyakṣaramoṅkāro-'dhimātra-mpādā mātrā mātrāśca pādā
akāra ukāro makāra iti || 8 ||
jāgaritasthāno vaiśvānaro-'kāraḥ prathamā mātrā-''pterādimattvād
vā-''pnoti ha vai sarvān kāmānādiśca bhavati ya evaṃ-ve~da || 9 ||
svapnasthānastaijasa ukāro dvitīyā mātrotkarṣāt
ubhayatvādvotkarṣati ha vai jñānasantatiṃ samānaśca bhavati
nāsyābrahmavitkule bhavati ya evaṃ-ve~da || 10 ||
suṣuptasthānaḥ prājño makārastṛtīyā mātrā miterapītervā
minoti ha vā idaṃ sarvamapītiśca bhavati ya evaṃ-ve~da || 11 ||
amātraścaturtho-'vyavahāryaḥ prapañcopaśama-śśivo-'dvaita
evamoṅkāra ātmaiva saṃvi~śatyātmanā-''tmānaṃ-ya~ evaṃ-ve~da || 12 ||
|| iti māṇḍūkyopaniṣa-thsamāptā ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.