ਚਾਕ੍षੁषੋਪਨਿषਦ੍ (ਚਕ੍षੁष੍ਮਤੀ ਵਿਦ੍ਯਾ)

Chakshushopanishad (chakshushmati Vidya)

🖋️ Gurmukhi script
📄 Download PDF
ਅਸ੍ਯਾਃ ਚਾਕ੍षੁषੀਵਿਦ੍ਯਾਯਾਃ ਅਹਿਰ੍ਬੁਧ੍ਨ੍ਯ ऋषਿਃ । ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਛਨ੍ਦਃ । ਸੂਰ੍ਯੋ ਦੇਵਤਾ । ਚਕ੍षੁਰੋਗਨਿਵृਤ੍ਤਯੇ ਜਪੇ ਵਿਨਿਯੋਗਃ ।
ੴ ਚਕ੍षੁਸ਼੍ਚਕ੍षੁਸ਼੍ਚਕ੍षੁਃ ਤੇਜਃ ਸ੍ਥਿਰੋ ਭਵ । ਮਾਂ ਪਾਹਿ ਪਾਹਿ । ਤ੍ਵਰਿਤਂ ਚਕ੍षੁਰੋਗਾਨ੍ ਸ਼ਮਯ ਸ਼ਮਯ । ਮਮ ਜਾਤਰੂਪਂ ਤੇਜੋ ਦਰ੍ਸ਼ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਯ । ਯਥਾਹਂ ਅਨ੍ਧੋ ਨ ਸ੍ਯਾਂ ਤਥਾ ਕਲ੍ਪਯ ਕਲ੍ਪਯ । ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਕੁਰੁ ਕੁਰੁ । ਯਾਨਿ ਮਮ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮੋਪਾਰ੍ਜਿਤਾਨਿ ਚਕ੍षੁਃ ਪ੍ਰਤਿਰੋਧਕ ਦੁष੍ਕृਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਨਿਰ੍ਮੂਲਯ ਨਿਰ੍ਮੂਲਯ ।
ੴ ਨਮਃ ਚਕ੍षੁਸ੍ਤੇਜੋਦਾਤ੍ਰੇ ਦਿਵ੍ਯਾਯ ਭਾਸ੍ਕਰਾਯ । ੴ ਨਮਃ ਕਰੁਣਾਕਰਾਯਾऽਮृਤਾਯ । ੴ ਨਮਃ ਸੂਰ੍ਯਾਯ । ੴ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਸੂਰ੍ਯਾਯਾਕ੍षਿਤੇਜਸੇ ਨਮਃ । ਖੇਚਰਾਯ ਨਮਃ । ਮਹਤੇ ਨਮਃ । ਰਜਸੇ ਨਮਃ । ਤਮਸੇ ਨਮਃ । ਅਸਤੋ ਮਾ ਸਦ੍ਗਮਯ । ਤਮਸੋ ਮਾ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਗਮਯ । ਮृਤ੍ਯੋਰ੍ਮਾ ਅਮृਤਂ ਗਮਯ । ਉष੍ਣੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਸ਼ੁਚਿਰੂਪਃ । ਹਂਸੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਸ਼ੁਚਿਰਪ੍ਰਤਿਰੂਪਃ ।
ਯ ਇਮਾਂ ਚਕ੍षੁष੍ਮਤੀਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨਿਤ੍ਯਮਧੀਤੇ ਨ ਤਸ੍ਯ ਅਕ੍षਿਰੋਗੋ ਭਵਤਿ । ਨ ਤਸ੍ਯ ਕੁਲੇ ਅਨ੍ਧੋ ਭਵਤਿ । ਅष੍ਟੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਗ੍ਰਾਹਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਦ੍ਯਾਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵਤਿ ।
ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਂ ਘृਣਿਨਂ ਜਾਤਵੇਦਸਂ ਹਿਰਣ੍ਮਯਂ ਪੁਰੁषਂ ਜ੍ਯੋਤੀਰੂਪਂ ਤਪਨ੍ਤਂ ਸਹਸ੍ਰਰਸ਼੍ਮਿਃ ਸ਼ਤਧਾਵਰ੍ਤਮਾਨਃ । ਪੁਰਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਮੁਦਯਤ੍ਯੇष ਸੂਰ੍ਯਃ ।
ੴ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਆਦਿਤ੍ਯਾਯ ਅਕ੍षਿਤੇਜਸੇ ਅਹੋ ਵਾਹਿਨਿ ਵਾਹਿਨਿ ਸ੍ਵਾਹਾ ।
[ੴ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਆਦਿਤ੍ਯਾਯ ਸੂਰ੍ਯਾਯਾਹੋ ਵਾਹਿਨ੍ਯਹੋਵਾਹਿਨੀ ਸ੍ਵਾਹਾ ।]
Roman (IAST) Transliteration
asyāḥ cākṣuṣīvidyāyāḥ ahirbudhnya ṛṣiḥ | gāyatrī chandaḥ | sūryo devatā | cakṣuroganivṛttaye jape viniyogaḥ |
oṃ cakṣuścakṣuścakṣuḥ tejaḥ sthiro bhava | māṃ pāhi pāhi | tvaritaṃ cakṣurogān śamaya śamaya | mama jātarūpaṃ tejo darśaya darśaya | yathāhaṃ andho na syāṃ tathā kalpaya kalpaya | kalyāṇaṃ kuru kuru | yāni mama pūrvajanmopārjitāni cakṣuḥ pratirodhaka duṣkṛtāni sarvāṇi nirmūlaya nirmūlaya |
oṃ namaḥ cakṣustejodātre divyāya bhāskarāya | oṃ namaḥ karuṇākarāyā'mṛtāya | oṃ namaḥ sūryāya | oṃ namo bhagavate sūryāyākṣitejase namaḥ | khecarāya namaḥ | mahate namaḥ | rajase namaḥ | tamase namaḥ | asato mā sadgamaya | tamaso mā jyotirgamaya | mṛtyormā amṛtaṃ gamaya | uṣṇo bhagavān śucirūpaḥ | haṃso bhagavān śucirapratirūpaḥ |
ya imāṃ cakṣuṣmatīṃ vidyāṃ brāhmaṇo nityamadhīte na tasya akṣirogo bhavati | na tasya kule andho bhavati | aṣṭau brāhmaṇān grāhayitvā vidyāsiddhirbhavati |
viśvarūpaṃ ghṛṇinaṃ jātavedasaṃ hiraṇmayaṃ puruṣaṃ jyotīrūpaṃ tapantaṃ sahasraraśmiḥ śatadhāvartamānaḥ | puraḥ prajānāmudayatyeṣa sūryaḥ |
oṃ namo bhagavate ādityāya akṣitejase aho vāhini vāhini svāhā |
[oṃ namo bhagavate ādityāya sūryāyāho vāhinyahovāhinī svāhā |]
Sanskrit — Devanagari (original)
अस्याः चाक्षुषीविद्यायाः अहिर्बुध्न्य ऋषिः । गायत्री छन्दः । सूर्यो देवता । चक्षुरोगनिवृत्तये जपे विनियोगः ।
ॐ चक्षुश्चक्षुश्चक्षुः तेजः स्थिरो भव । मां पाहि पाहि । त्वरितं चक्षुरोगान् शमय शमय । मम जातरूपं तेजो दर्शय दर्शय । यथाहं अन्धो न स्यां तथा कल्पय कल्पय । कल्याणं कुरु कुरु । यानि मम पूर्वजन्मोपार्जितानि चक्षुः प्रतिरोधक दुष्कृतानि सर्वाणि निर्मूलय निर्मूलय ।
ॐ नमः चक्षुस्तेजोदात्रे दिव्याय भास्कराय । ॐ नमः करुणाकरायाऽमृताय । ॐ नमः सूर्याय । ॐ नमो भगवते सूर्यायाक्षितेजसे नमः । खेचराय नमः । महते नमः । रजसे नमः । तमसे नमः । असतो मा सद्गमय । तमसो मा ज्योतिर्गमय । मृत्योर्मा अमृतं गमय । उष्णो भगवान् शुचिरूपः । हंसो भगवान् शुचिरप्रतिरूपः ।
य इमां चक्षुष्मतीं विद्यां ब्राह्मणो नित्यमधीते न तस्य अक्षिरोगो भवति । न तस्य कुले अन्धो भवति । अष्टौ ब्राह्मणान् ग्राहयित्वा विद्यासिद्धिर्भवति ।
विश्वरूपं घृणिनं जातवेदसं हिरण्मयं पुरुषं ज्योतीरूपं तपन्तं सहस्ररश्मिः शतधावर्तमानः । पुरः प्रजानामुदयत्येष सूर्यः ।
ॐ नमो भगवते आदित्याय अक्षितेजसे अहो वाहिनि वाहिनि स्वाहा ।
[ॐ नमो भगवते आदित्याय सूर्यायाहो वाहिन्यहोवाहिनी स्वाहा ।]
asyāḥ cākṣuṣīvidyāyāḥ ahirbudhnya ṛṣiḥ | gāyatrī chandaḥ | sūryo devatā | cakṣuroganivṛttaye jape viniyogaḥ |
oṃ cakṣuścakṣuścakṣuḥ tejaḥ sthiro bhava | māṃ pāhi pāhi | tvaritaṃ cakṣurogān śamaya śamaya | mama jātarūpaṃ tejo darśaya darśaya | yathāhaṃ andho na syāṃ tathā kalpaya kalpaya | kalyāṇaṃ kuru kuru | yāni mama pūrvajanmopārjitāni cakṣuḥ pratirodhaka duṣkṛtāni sarvāṇi nirmūlaya nirmūlaya |
oṃ namaḥ cakṣustejodātre divyāya bhāskarāya | oṃ namaḥ karuṇākarāyā'mṛtāya | oṃ namaḥ sūryāya | oṃ namo bhagavate sūryāyākṣitejase namaḥ | khecarāya namaḥ | mahate namaḥ | rajase namaḥ | tamase namaḥ | asato mā sadgamaya | tamaso mā jyotirgamaya | mṛtyormā amṛtaṃ gamaya | uṣṇo bhagavān śucirūpaḥ | haṃso bhagavān śucirapratirūpaḥ |
ya imāṃ cakṣuṣmatīṃ vidyāṃ brāhmaṇo nityamadhīte na tasya akṣirogo bhavati | na tasya kule andho bhavati | aṣṭau brāhmaṇān grāhayitvā vidyāsiddhirbhavati |
viśvarūpaṃ ghṛṇinaṃ jātavedasaṃ hiraṇmayaṃ puruṣaṃ jyotīrūpaṃ tapantaṃ sahasraraśmiḥ śatadhāvartamānaḥ | puraḥ prajānāmudayatyeṣa sūryaḥ |
oṃ namo bhagavate ādityāya akṣitejase aho vāhini vāhini svāhā |
[oṃ namo bhagavate ādityāya sūryāyāho vāhinyahovāhinī svāhā |]
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in