മാണ്ഡൂക്യ ഉപനിഷദ്

Mandukya Upanishad

📂 Upanishad 🖋️ Malayalam script
📄 Download PDF
ഓ-മ്ഭ॒ദ്ര-ങ്കര്ണേ॑ഭി-ശ്ശൃണു॒യാമ॑ ദേവാഃ । ഭ॒ദ്ര-മ്പ॑ശ്യേമാ॒ക്ഷഭി॒-ര്യജ॑ത്രാഃ । സ്ഥി॒രൈരങ്ഗൈ᳚സ്തുഷ്ടു॒വാഗ്ം സ॑സ്ത॒നൂഭിഃ॑ । വ്യശേ॑മ ദേ॒വഹി॑തം॒-യഁദായുഃ॑ । സ്വ॒സ്തി ന॒ ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ദ്ധശ്ര॑വാഃ । സ്വ॒സ്തി നഃ॑ പൂ॒ഷാ വി॒ശ്വവേ॑ദാഃ । സ്വ॒സ്തി ന॒സ്താര്ക്ഷ്യോ॒ അരി॑ഷ്ടനേമിഃ । സ്വ॒സ്തി നോ॒ ബൃഹ॒സ്പതി॑-ര്ദധാതു ॥
ഓം ശാന്തി॒-ശ്ശാന്തി॒-ശ്ശാന്തിഃ॑ ॥
॥ അഥ മാണ്ഡൂക്യോപനിഷത് ॥
ഹരിഃ ഓമ് ।
ഓമിത്യേതദക്ഷരമിദഗ്ം സര്വ-ന്തസ്യോപവ്യാഖ്യാനം
ഭൂത-മ്ഭവദ് ഭവിഷ്യദിതി സര്വമോങ്കാര ഏവ
യച്ചാന്യ-ത്ത്രികാലാതീത-ന്തദപ്യോങ്കാര ഏവ ॥ 1 ॥
സര്വഗ്ം ഹ്യേതദ് ബ്രഹ്മായമാത്മാ ബ്രഹ്മ സോ-ഽയമാത്മാ ചതുഷ്പാത് ॥ 2 ॥
ജാഗരിതസ്ഥാനോ ബഹിഷ്പ്രജ്ഞ-സ്സപ്താങ്ഗ ഏകോനവിംശതിമുഖഃ
സ്ഥൂലഭുഗ്വൈശ്വാനരഃ പ്രഥമഃ പാദഃ ॥ 3 ॥
സ്വപ്നസ്ഥാനോ-ഽന്തഃപ്രജ്ഞ-സ്സപ്താങ്ഗ ഏകോനവിംശതിമുഖഃ
പ്രവിവിക്തഭുക്തൈജസോ ദ്വിതീയഃ പാദഃ ॥ 4 ॥
യത്ര സുപ്തോ ന കഞ്ചന കാമ-ങ്കാമയതേ ന കഞ്ചന സ്വപ്നം
പശ്യതി ത-ഥ്സുഷുപ്തമ് । സുഷുപ്തസ്ഥാന ഏകീഭൂതഃ പ്രജ്ഞാനഘന
ഏവാനന്ദമയോ ഹ്യാനന്ദഭുക്ചേതോമുഖഃ പ്രാജ്ഞസ്തൃതീയഃ പാദഃ ॥ 5 ॥
ഏഷ സര്വേശ്വരഃ ഏഷ സര്വജ്ഞ ഏഷോ-ഽന്തര്യാമ്യേഷ യോനി-സ്സര്വസ്യ
പ്രഭവാപ്യയൌ ഹി ഭൂതാനാമ് ॥ 6 ॥
നാന്തഃപ്രജ്ഞ-ന്ന ബഹിഷ്പ്രജ്ഞ-ന്നോഭയതഃപ്രജ്ഞ-ന്ന പ്രജ്ഞാനഘനം
ന പ്രജ്ഞ-ന്നാപ്രജ്ഞമ് । അദൃഷ്ടമവ്യവഹാര്യമഗ്രാഹ്യമലക്ഷണം
അചിന്ത്യമവ്യപദേശ്യമേകാത്മപ്രത്യയസാര-മ്പ്രപഞ്ചോപശമം
ശാന്തം ശിവമദ്വൈത-ഞ്ചതുര്ഥ-മ്മന്യന്തേ സ ആത്മാ സ വിജ്ഞേയഃ ॥ 7 ॥
സോ-ഽയമാത്മാധ്യക്ഷരമോങ്കാരോ-ഽധിമാത്ര-മ്പാദാ മാത്രാ മാത്രാശ്ച പാദാ
അകാര ഉകാരോ മകാര ഇതി ॥ 8 ॥
ജാഗരിതസ്ഥാനോ വൈശ്വാനരോ-ഽകാരഃ പ്രഥമാ മാത്രാ-ഽഽപ്തേരാദിമത്ത്വാദ്
വാ-ഽഽപ്നോതി ഹ വൈ സര്വാന് കാമാനാദിശ്ച ഭവതി യ ഏവം-വേഁദ ॥ 9 ॥
സ്വപ്നസ്ഥാനസ്തൈജസ ഉകാരോ ദ്വിതീയാ മാത്രോത്കര്​ഷാത്
ഉഭയത്വാദ്വോത്കര്​ഷതി ഹ വൈ ജ്ഞാനസന്തതിം സമാനശ്ച ഭവതി
നാസ്യാബ്രഹ്മവിത്കുലേ ഭവതി യ ഏവം-വേഁദ ॥ 10 ॥
സുഷുപ്തസ്ഥാനഃ പ്രാജ്ഞോ മകാരസ്തൃതീയാ മാത്രാ മിതേരപീതേര്വാ
മിനോതി ഹ വാ ഇദം സര്വമപീതിശ്ച ഭവതി യ ഏവം-വേഁദ ॥ 11 ॥
അമാത്രശ്ചതുര്ഥോ-ഽവ്യവഹാര്യഃ പ്രപഞ്ചോപശമ-ശ്ശിവോ-ഽദ്വൈത
ഏവമോങ്കാര ആത്മൈവ സം​വിഁശത്യാത്മനാ-ഽഽത്മാനം-യഁ ഏവം-വേഁദ ॥ 12 ॥
॥ ഇതി മാണ്ഡൂക്യോപനിഷ-ഥ്സമാപ്താ ॥
Roman (IAST) Transliteration
o-mbha॒dra-ṅkarṇḙbhi-śśṛṇu॒yāma̭ devāḥ | bha॒dra-mpa̭śyemā॒kṣabhi॒-ryaja̭trāḥ | sthi॒rairaṅgai᳚stuṣṭu॒vāgṃ sa̭sta॒nūbhiḥ̭ | vyaśḙma de॒vahi̭taṃ॒-ya~dāyuḥ̭ | sva॒sti na॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vāḥ | sva॒sti naḥ̭ pū॒ṣā vi॒śvavḙdāḥ | sva॒sti na॒stārkṣyo॒ ari̭ṣṭanemiḥ | sva॒sti no॒ bṛha॒spati̭-rdadhātu ||
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
|| atha māṇḍūkyopaniṣat ||
hariḥ om |
omityetadakṣaramidagṃ sarva-ntasyopavyākhyānaṃ
bhūta-mbhavad bhaviṣyaditi sarvamoṅkāra eva
yaccānya-ttrikālātīta-ntadapyoṅkāra eva || 1 ||
sarvagṃ hyetad brahmāyamātmā brahma so-'yamātmā catuṣpāt || 2 ||
jāgaritasthāno bahiṣprajña-ssaptāṅga ekonaviṃśatimukhaḥ
sthūlabhugvaiśvānaraḥ prathamaḥ pādaḥ || 3 ||
svapnasthāno-'ntaḥprajña-ssaptāṅga ekonaviṃśatimukhaḥ
praviviktabhuktaijaso dvitīyaḥ pādaḥ || 4 ||
yatra supto na kañcana kāma-ṅkāmayate na kañcana svapnaṃ
paśyati ta-thsuṣuptam | suṣuptasthāna ekībhūtaḥ prajñānaghana
evānandamayo hyānandabhukcetomukhaḥ prājñastṛtīyaḥ pādaḥ || 5 ||
eṣa sarveśvaraḥ eṣa sarvajña eṣo-'ntaryāmyeṣa yoni-ssarvasya
prabhavāpyayau hi bhūtānām || 6 ||
nāntaḥprajña-nna bahiṣprajña-nnobhayataḥprajña-nna prajñānaghanaṃ
na prajña-nnāprajñam | adṛṣṭamavyavahāryamagrāhyamalakṣaṇaṃ
acintyamavyapadeśyamekātmapratyayasāra-mprapañcopaśamaṃ
śāntaṃ śivamadvaita-ñcaturtha-mmanyante sa ātmā sa vijñeyaḥ || 7 ||
so-'yamātmādhyakṣaramoṅkāro-'dhimātra-mpādā mātrā mātrāśca pādā
akāra ukāro makāra iti || 8 ||
jāgaritasthāno vaiśvānaro-'kāraḥ prathamā mātrā-''pterādimattvād
vā-''pnoti ha vai sarvān kāmānādiśca bhavati ya evaṃ-ve~da || 9 ||
svapnasthānastaijasa ukāro dvitīyā mātrotkar​ṣāt
ubhayatvādvotkar​ṣati ha vai jñānasantatiṃ samānaśca bhavati
nāsyābrahmavitkule bhavati ya evaṃ-ve~da || 10 ||
suṣuptasthānaḥ prājño makārastṛtīyā mātrā miterapītervā
minoti ha vā idaṃ sarvamapītiśca bhavati ya evaṃ-ve~da || 11 ||
amātraścaturtho-'vyavahāryaḥ prapañcopaśama-śśivo-'dvaita
evamoṅkāra ātmaiva saṃ​vi~śatyātmanā-''tmānaṃ-ya~ evaṃ-ve~da || 12 ||
|| iti māṇḍūkyopaniṣa-thsamāptā ||
Sanskrit — Devanagari (original)
ओ-म्भ॒द्र-ङ्कर्णे॑भि-श्शृणु॒याम॑ देवाः । भ॒द्र-म्प॑श्येमा॒क्षभि॒-र्यज॑त्राः । स्थि॒रैरङ्गै᳚स्तुष्टु॒वाग्ं स॑स्त॒नूभिः॑ । व्यशे॑म दे॒वहि॑तं॒-यँदायुः॑ । स्व॒स्ति न॒ इन्द्रो॑ वृ॒द्धश्र॑वाः । स्व॒स्ति नः॑ पू॒षा वि॒श्ववे॑दाः । स्व॒स्ति न॒स्तार्क्ष्यो॒ अरि॑ष्टनेमिः । स्व॒स्ति नो॒ बृह॒स्पति॑-र्दधातु ॥
ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥
॥ अथ माण्डूक्योपनिषत् ॥
हरिः ओम् ।
ओमित्येतदक्षरमिदग्ं सर्व-न्तस्योपव्याख्यानं
भूत-म्भवद् भविष्यदिति सर्वमोङ्कार एव
यच्चान्य-त्त्रिकालातीत-न्तदप्योङ्कार एव ॥ 1 ॥
सर्वग्ं ह्येतद् ब्रह्मायमात्मा ब्रह्म सो-ऽयमात्मा चतुष्पात् ॥ 2 ॥
जागरितस्थानो बहिष्प्रज्ञ-स्सप्ताङ्ग एकोनविंशतिमुखः
स्थूलभुग्वैश्वानरः प्रथमः पादः ॥ 3 ॥
स्वप्नस्थानो-ऽन्तःप्रज्ञ-स्सप्ताङ्ग एकोनविंशतिमुखः
प्रविविक्तभुक्तैजसो द्वितीयः पादः ॥ 4 ॥
यत्र सुप्तो न कञ्चन काम-ङ्कामयते न कञ्चन स्वप्नं
पश्यति त-थ्सुषुप्तम् । सुषुप्तस्थान एकीभूतः प्रज्ञानघन
एवानन्दमयो ह्यानन्दभुक्चेतोमुखः प्राज्ञस्तृतीयः पादः ॥ 5 ॥
एष सर्वेश्वरः एष सर्वज्ञ एषो-ऽन्तर्याम्येष योनि-स्सर्वस्य
प्रभवाप्ययौ हि भूतानाम् ॥ 6 ॥
नान्तःप्रज्ञ-न्न बहिष्प्रज्ञ-न्नोभयतःप्रज्ञ-न्न प्रज्ञानघनं
न प्रज्ञ-न्नाप्रज्ञम् । अदृष्टमव्यवहार्यमग्राह्यमलक्षणं
अचिन्त्यमव्यपदेश्यमेकात्मप्रत्ययसार-म्प्रपञ्चोपशमं
शान्तं शिवमद्वैत-ञ्चतुर्थ-म्मन्यन्ते स आत्मा स विज्ञेयः ॥ 7 ॥
सो-ऽयमात्माध्यक्षरमोङ्कारो-ऽधिमात्र-म्पादा मात्रा मात्राश्च पादा
अकार उकारो मकार इति ॥ 8 ॥
जागरितस्थानो वैश्वानरो-ऽकारः प्रथमा मात्रा-ऽऽप्तेरादिमत्त्वाद्
वा-ऽऽप्नोति ह वै सर्वान् कामानादिश्च भवति य एवं-वेँद ॥ 9 ॥
स्वप्नस्थानस्तैजस उकारो द्वितीया मात्रोत्कर्​षात्
उभयत्वाद्वोत्कर्​षति ह वै ज्ञानसन्ततिं समानश्च भवति
नास्याब्रह्मवित्कुले भवति य एवं-वेँद ॥ 10 ॥
सुषुप्तस्थानः प्राज्ञो मकारस्तृतीया मात्रा मितेरपीतेर्वा
मिनोति ह वा इदं सर्वमपीतिश्च भवति य एवं-वेँद ॥ 11 ॥
अमात्रश्चतुर्थो-ऽव्यवहार्यः प्रपञ्चोपशम-श्शिवो-ऽद्वैत
एवमोङ्कार आत्मैव सं​विँशत्यात्मना-ऽऽत्मानं-यँ एवं-वेँद ॥ 12 ॥
॥ इति माण्डूक्योपनिष-थ्समाप्ता ॥
o-mbha॒dra-ṅkarṇḙbhi-śśṛṇu॒yāma̭ devāḥ | bha॒dra-mpa̭śyemā॒kṣabhi॒-ryaja̭trāḥ | sthi॒rairaṅgai᳚stuṣṭu॒vāgṃ sa̭sta॒nūbhiḥ̭ | vyaśḙma de॒vahi̭taṃ॒-ya~dāyuḥ̭ | sva॒sti na॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vāḥ | sva॒sti naḥ̭ pū॒ṣā vi॒śvavḙdāḥ | sva॒sti na॒stārkṣyo॒ ari̭ṣṭanemiḥ | sva॒sti no॒ bṛha॒spati̭-rdadhātu ||
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
|| atha māṇḍūkyopaniṣat ||
hariḥ om |
omityetadakṣaramidagṃ sarva-ntasyopavyākhyānaṃ
bhūta-mbhavad bhaviṣyaditi sarvamoṅkāra eva
yaccānya-ttrikālātīta-ntadapyoṅkāra eva || 1 ||
sarvagṃ hyetad brahmāyamātmā brahma so-'yamātmā catuṣpāt || 2 ||
jāgaritasthāno bahiṣprajña-ssaptāṅga ekonaviṃśatimukhaḥ
sthūlabhugvaiśvānaraḥ prathamaḥ pādaḥ || 3 ||
svapnasthāno-'ntaḥprajña-ssaptāṅga ekonaviṃśatimukhaḥ
praviviktabhuktaijaso dvitīyaḥ pādaḥ || 4 ||
yatra supto na kañcana kāma-ṅkāmayate na kañcana svapnaṃ
paśyati ta-thsuṣuptam | suṣuptasthāna ekībhūtaḥ prajñānaghana
evānandamayo hyānandabhukcetomukhaḥ prājñastṛtīyaḥ pādaḥ || 5 ||
eṣa sarveśvaraḥ eṣa sarvajña eṣo-'ntaryāmyeṣa yoni-ssarvasya
prabhavāpyayau hi bhūtānām || 6 ||
nāntaḥprajña-nna bahiṣprajña-nnobhayataḥprajña-nna prajñānaghanaṃ
na prajña-nnāprajñam | adṛṣṭamavyavahāryamagrāhyamalakṣaṇaṃ
acintyamavyapadeśyamekātmapratyayasāra-mprapañcopaśamaṃ
śāntaṃ śivamadvaita-ñcaturtha-mmanyante sa ātmā sa vijñeyaḥ || 7 ||
so-'yamātmādhyakṣaramoṅkāro-'dhimātra-mpādā mātrā mātrāśca pādā
akāra ukāro makāra iti || 8 ||
jāgaritasthāno vaiśvānaro-'kāraḥ prathamā mātrā-''pterādimattvād
vā-''pnoti ha vai sarvān kāmānādiśca bhavati ya evaṃ-ve~da || 9 ||
svapnasthānastaijasa ukāro dvitīyā mātrotkar​ṣāt
ubhayatvādvotkar​ṣati ha vai jñānasantatiṃ samānaśca bhavati
nāsyābrahmavitkule bhavati ya evaṃ-ve~da || 10 ||
suṣuptasthānaḥ prājño makārastṛtīyā mātrā miterapītervā
minoti ha vā idaṃ sarvamapītiśca bhavati ya evaṃ-ve~da || 11 ||
amātraścaturtho-'vyavahāryaḥ prapañcopaśama-śśivo-'dvaita
evamoṅkāra ātmaiva saṃ​vi~śatyātmanā-''tmānaṃ-ya~ evaṃ-ve~da || 12 ||
|| iti māṇḍūkyopaniṣa-thsamāptā ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in