Shri Mahanyasam - 7.5. Prati Purusham — Gurmukhi Script

(ਤੈ. ਸਂ. 1.8.6.1 - ਤੈ. ਸਂ. 1.8.6.2)

(ਤੈ. ਬ੍ਰਾ. 1.6.10.1 - ਤੈ. ਬ੍ਰਾ. 1.6.10.5)

ਪ੍ਰ॒ਤਿ॒ਪੂ॒ਰੁ॒ष ਮੇਕੑਕਪਾਲਾ॒-ਨ੍ਨਿਰ੍ਵੑਪ॒ਤ੍ਯੇ-ਕ॒ਮਤਿੑਰਿਕ੍ਤਂ॒-ਯਾਁਵੑਨ੍ਤੋ ਗृ॒ਹ੍ਯਾ᳚-ਸ੍ਸ੍ਮਸ੍ਤੇਭ੍ਯਃ॒ ਕਮੑਕਰ-ਮ੍ਪਸ਼ੂ॒ਨਾਗ੍ਂ ਸ਼ਰ੍ਮਾੑਸਿ॒ ਸ਼ਰ੍ਮ॒ ਯਜੑਮਾਨਸ੍ਯ॒ ਸ਼ਰ੍ਮੑ ਮੇ

ਯ॒ਚ੍ਛੈਕੑ ਏ॒ਵ ਰੁ॒ਦ੍ਰੋ ਨ ਦ੍ਵਿ॒ਤੀਯਾੑਯ ਤਸ੍ਥ ਆ॒ਖੁਸ੍ਤੇੑ ਰੁਦ੍ਰ ਪ॒ਸ਼ੁਸ੍ਤ-ਞ੍ਜੁੑषਸ੍ਵੈ॒ष ਤੇੑ ਰੁਦ੍ਰ ਭਾ॒ਗ-ਸ੍ਸ॒ਹ ਸ੍ਵਸ੍ਰਾਂ-ऽਬਿੑਕਯਾ॒ ਤਞ੍ਜੁੑषਸ੍ਵ ਭੇष॒ਜ-ਙ੍ਗਵੇ-ऽਸ਼੍ਵਾੑਯ॒

ਪੁਰੁੑषਾਯ ਭੇष॒ਜਮਥੋੑ ਅ॒ਸ੍ਮਭ੍ਯੑ-ਮ੍ਭੇष॒ਜਗ੍ਂ ਸੁਭੇੑषਜਂ॒-ਯਁਥਾ-ऽਸੑਤਿ । 1

ਸੁ॒ਗ-ਮ੍ਮੇ॒षਾਯੑ ਮੇ॒ष੍ਯਾੑ ਅਵਾ᳚ਬਂ ਰੁ॒ਦ੍ਰਮੑਦਿ-ਮ॒ਹ੍ਯਵੑ ਦੇ॒ਵ-ਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯੑਬਙ੍ਕਮ੍ ।

ਯਥਾੑ ਨ॒-ਸ਼੍ਸ਼੍ਰੇਯੑਸਃ॒ ਕਰ॒ਦ੍ਯਥਾੑ ਨੋ॒ ਵਸ੍ਯੑ ਸਃ॒ ਕਰ॒ਦ੍ਯਥਾੑ ਨਃ ਪਸ਼ੁ॒ਮਤਃ॒

ਕਰ॒ਦ੍ਯਥਾੑ ਨੋ ਵ੍ਯਵਸਾ॒ਯਯਾ᳚ਤ੍ । ਤ੍ਰ੍ਯੑਬਙ੍ਕਂ-ਯਁਜਾਮਹੇ ਸੁਗ॒ਨ੍ਧਿ-ਮ੍ਪੁੑष੍ਟਿ॒ਵਰ੍ਧੑਨਮ੍ ।

ਉ॒ਰ੍ਵਾ॒ਰੁ॒ਕਮਿੑਵ॒ ਬਨ੍ਧੑਨਾ-ਨ੍ਮृ॒ਤ੍ਯੋ ਰ੍ਮੁੑਕ੍षੀਯ॒ ਮਾ-ऽਮृਤਾ᳚ਤ੍ । ਏ॒षਤੇੑ ਰੁਦ੍ਰ ਭਾ॒ਗ ਸ੍ਤਞ੍ਜੁੑषਸ੍ਵ॒ ਤੇਨਾੑਵ॒ਸੇਨੑ ਪ॒ਰੋ ਮੂਜੑਵ॒ਤੋ-ऽਤੀ॒ਹ੍ਯਵੑਤਤ

ਧਨ੍ਵਾ॒ ਪਿਨਾੑਕਹਸ੍ਤਃ॒ ਕृਤ੍ਤਿੑਵਾਸਾਃ ॥ 2

ਪ੍ਰ॒ਤਿ॒ਪੂ॒ਰੁ॒ष-ਮੇਕੑਕਪਾਲਾ॒-ਨ੍ਨਿਰ੍ਵੑਪਤਿ । ਜਾ॒ਤਾ ਏ॒ਵ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਰੁ॒ਦ੍ਰਾ-ਨ੍ਨਿ॒ਰਵੑਦਯਤੇ । ਏਕ॒ਮਤਿੑਰਿਕ੍ਤਮ੍ । ਜ॒ਨਿ॒ष੍ਯਮਾੑਣਾ ਏ॒ਵ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਰੁ॒ਦ੍ਰਾ-ਨ੍ਨਿ॒ਰਵੑਦਯਤੇ । ਏਕੑਕਪਾਲਾ ਭਵਨ੍ਤਿ । ਏ॒ਕ॒ਧੈਵ ਰੁ॒ਦ੍ਰ-ਨ੍ਨਿ॒ਰਵੑਦਯਤੇ । ਨਾਭਿਘਾੑਰਯਤਿ । ਯਦੑਭਿਘਾ॒ਰਯੇ᳚ਤ੍ । ਅ॒ਨ੍ਤ॒ਰ॒ਵ॒-ਚਾ॒ਰਿਣਗ੍ਂੑ ਰੁ॒ਦ੍ਰ-ਙ੍ਕੁੑਰ੍ਯਾਤ੍ ।

ਏ॒ਕੋ॒ਲ੍ਮੁ॒ਕੇਨੑ ਯਨ੍ਤਿ । 3

ਤਦ੍ਧਿ ਰੁ॒ਦ੍ਰਸ੍ਯੑ ਭਾਗ॒ਧੇਯ᳚ਮ੍ । ਇ॒ਮਾ-ਨ੍ਦਿਸ਼ਂੑ-ਯਁਨ੍ਤਿ । ਏ॒षਾ ਵੈ ਰੁ॒ਦ੍ਰਸ੍ਯ॒ ਦਿਕ੍ । ਸ੍ਵਾਯਾੑ ਮੇ॒ਵ ਦਿ॒ਸ਼ਿ ਰੁ॒ਦ੍ਰ-ਨ੍ਨਿ॒ਰਵੑਦਯਤੇ । ਰੁ॒ਦ੍ਰੋ ਵਾ ਅੑਪ॒ਸ਼ੁਕਾੑਯਾ॒ ਆਹੁੑਤ੍ਯੈ॒ ਨਾਤਿੑष੍ਠਤ । ਅ॒ਸੌ ਤੇੑ ਪ॒ਸ਼ੁਰਿਤਿ॒ ਨਿਰ੍ਦਿੑਸ਼ੇ॒ਦ੍ਯ-ਨ੍ਦ੍ਵਿ॒ष੍ਯਾਤ੍ । ਯਮੇ॒ਵ ਦ੍ਵੇष੍ਟਿੑ ।

ਤਮੑਸ੍ਮੈ ਪ॒ਸ਼ੁ-ਨ੍ਨਿਰ੍ਦਿੑਸ਼ਤਿ । ਯਦਿ॒ ਨ ਦ੍ਵਿ॒ष੍ਯਾਤ੍ ।

ਆ॒ਖੁਸ੍ਤੇੑ ਪ॒ਸ਼ੁਰਿਤਿੑ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍ । 4

ਨ ਗ੍ਰਾ॒ਮ੍ਯਾ-ਨ੍ਪ॒ਸ਼ੂਨ੍ ਹਿ॒ਨਸ੍ਤਿੑ । ਨਾਰ॒ਣ੍ਯਾਨ੍ । ਚ॒ਤੁ॒ष੍ਪ॒ਥੇ ਜੁੑਹੋਤਿ । ਏ॒ष ਵਾ ਅੑਗ੍ਨੀ॒ਨਾ-ਮ੍ਪਡ੍ਬੀੑਸ਼ੋ॒ ਨਾਮੑ । ਅ॒ਗ੍ਨਿ॒ਵਤ੍ਯੇ॒ਵ ਜੁੑਹੋਤਿ ।

ਮ॒ਦ੍ਧ੍ਯ॒ਮੇਨੑ ਪ॒ਰ੍ਣੇਨੑ ਜੁਹੋਤਿ । ਸ੍ਰੁਗ੍ਘ੍ਯੇੑषਾ । ਅਥੋ॒ ਖਲੁੑ । ਅ॒ਨ੍ਤ॒ਮੇਨੈ॒ਵ ਹੋੑਤ॒ਵ੍ਯ᳚ਮ੍ । ਅ॒ਨ੍ਤ॒ਤ ਏ॒ਵ ਰੁ॒ਦ੍ਰ-ਨ੍ਨਿ॒ਰਵੑਦਯਤੇ । 5

ਏष॒ ਤੇੑ ਰੁਦ੍ਰਭਾ॒ਗ-ਸ੍ਸ॒ਹਸ੍ਵਸ੍ਰਾਂ-ऽਬਿੑਕ॒ਯੇਤ੍ਯਾੑਹ । ਸ਼॒ਰਦ੍ਵਾ ਅ॒ਸ੍ਯਾਮ੍ਬਿੑਕਾ॒ ਸ੍ਵਸਾ᳚ ।

ਤਯਾ॒ ਵਾ ਏ॒ष ਹਿੑਨਸ੍ਤਿ । ਯਗ੍ਂ ਹਿ॒ਨਸ੍ਤਿੑ । ਤਯੈ॒ਵੈਨਗ੍ਂੑ ਸ॒ਹ ਸ਼ੑਮਯਤਿ ।

ਭੇ॒ष॒ਜਙ੍ਗਵ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ । ਯਾਵੑਨ੍ਤ ਏ॒ਵ ਗ੍ਰਾ॒ਮ੍ਯਾਃ ਪ॒ਸ਼ਵਃੑ । ਤੇਭ੍ਯੋੑ ਭੇष॒ਜ-ਙ੍ਕੑਰੋਤਿ । ਅਵਾ᳚ਬਂ ਰੁ॒ਦ੍ਰਮੑਦਿ ਮ॒ਹੀਤ੍ਯਾੑਹ । ਆ॒ਸ਼ਿषੑਮੇ॒ਵੈ-ਤਾਮਾ ਸ਼ਾ᳚ਸ੍ਤੇ । 6

ਤ੍ਰ੍ਯੑਬਙ੍ਕਂ-ਯਁਜਾਮਹ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ । ਮृ॒ਤ੍ਯੋ ਰ੍ਮੁੑਕ੍षੀਯ॒ ਮਾ-ऽਮृਤਾ॒-ਦਿਤਿ॒ ਵਾ ਵੈ ਤਦਾੑਹ ।

ਉਤ੍ਕਿੑਰਨ੍ਤਿ । ਭਗੑਸ੍ਯ ਲੀਫ੍ਸਨ੍ਤੇ । ਮੂਤੇੑ ਕृ॒ਤ੍ਵਾ ਸੑਜਨ੍ਤਿ ।

ਯਥਾ॒ ਜਨਂੑ-ਯਁ॒ਤੇੑ-ऽਵ॒ਸ-ਙ੍ਕ॒ਰੋਤਿੑ । ਤਾ॒ਦृਗੇ॒ਵ ਤਤ੍ । ਏ॒ष ਤੇੑ ਰੁਦ੍ਰਭਾ॒ਗ ਇਤ੍ਯਾੑਹ ਨਿ॒ਰਵੑਤ੍ਯੈ । ਅਪ੍ਰੑਤੀਕ੍ष॒-ਮਾਯੑਨ੍ਤਿ । ਅ॒ਪਃ ਪਰਿੑषਿਞ੍ਚਤਿ । ਰੁ॒ਦ੍ਰਸ੍ਯਾ॒ਨ੍ਤ ਰ੍ਹਿੑਤ੍ਯੈ । ਪ੍ਰਵਾ ਏ॒ਤੇ᳚-ऽਸ੍ਮਾ-ਲ੍ਲੋ॒ਕਾ-ਚ੍ਚ੍ਯੑਵਨ੍ਤੇ । ਯੇ ਤ੍ਰ੍ਯੑਬਙ੍ਕੈ॒-ਸ਼੍ਚਰੑਨ੍ਤਿ । ਆ॒ਦਿ॒ਤ੍ਯ-ਞ੍ਚ॒ਰੁ-ਮ੍ਪੁਨ॒ਰੇਤ੍ਯ॒ ਨਿਰ੍ਵੑਪਤਿ । ਇ॒ਯਂ-ਵਾਁ ਅਦਿੑਤਿਃ । ਅ॒ਸ੍ਯਾਮੇ॒ਵ ਪ੍ਰਤਿੑਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ॥ 7

ਓ-ਨ੍ਨਮੋ ਭਗਵਤੇੑ ਰੁਦ੍ਰਾ॒ਯ ॥ ਪ੍ਰਤਿਪੂਰੁषਂ-ਵਿਁਭਾਡਿਤਿ ਨੇਤ੍ਰਤ੍ਰਯਾੑਯ ਵੌ॒षਟ੍ ॥

Roman (IAST) Transliteration

(tai. saṃ. 1.8.6.1 - tai. saṃ. 1.8.6.2)

(tai. brā. 1.6.10.1 - tai. brā. 1.6.10.5)

pra॒ti॒pū॒ru॒ṣa meka̭kapālā॒-nnirva̭pa॒tye-ka॒mati̭riktaṃ॒-yā~va̭nto gṛ॒hyā᳚-ssmastebhyaḥ॒ kama̭kara-mpaśū॒nāgṃ śarmā̭si॒ śarma॒ yaja̭mānasya॒ śarma̭ me

ya॒cchaika̭ e॒va ru॒dro na dvi॒tīyā̭ya tastha ā॒khustḙ rudra pa॒śusta-ñjṷṣasvai॒ṣa tḙ rudra bhā॒ga-ssa॒ha svasrāṃ-'bi̭kayā॒ tañjṷṣasva bheṣa॒ja-ṅgave-'śvā̭ya॒

purṷṣāya bheṣa॒jamatho̭ a॒smabhya̭-mbheṣa॒jagṃ subhḙṣajaṃ॒-ya~thā-'sa̭ti | 1

su॒ga-mme॒ṣāya̭ me॒ṣyā̭ avā᳚baṃ ru॒drama̭di-ma॒hyava̭ de॒va-ntrya̭baṅkam |

yathā̭ na॒-śśreya̭saḥ॒ kara॒dyathā̭ no॒ vasya̭ saḥ॒ kara॒dyathā̭ naḥ paśu॒mataḥ॒

kara॒dyathā̭ no vyavasā॒yayā᳚t | trya̭baṅkaṃ-ya~jāmahe suga॒ndhi-mpṷṣṭi॒vardha̭nam |

u॒rvā॒ru॒kami̭va॒ bandha̭nā-nmṛ॒tyo rmṷkṣīya॒ mā-'mṛtā᳚t | e॒ṣatḙ rudra bhā॒ga stañjṷṣasva॒ tenā̭va॒sena̭ pa॒ro mūja̭va॒to-'tī॒hyava̭tata

dhanvā॒ pinā̭kahastaḥ॒ kṛtti̭vāsāḥ || 2

e॒ko॒lmu॒kena̭ yanti | 3

tama̭smai pa॒śu-nnirdi̭śati | yadi॒ na dvi॒ṣyāt |

ā॒khustḙ pa॒śuriti̭ brūyāt | 4

eṣa॒ tḙ rudrabhā॒ga-ssa॒hasvasrāṃ-'bi̭ka॒yetyā̭ha | śa॒radvā a॒syāmbi̭kā॒ svasā᳚ |

tayā॒ vā e॒ṣa hi̭nasti | yagṃ hi॒nasti̭ | tayai॒vainagṃ̭ sa॒ha śa̭mayati |

trya̭baṅkaṃ-ya~jāmaha॒ ityā̭ha | mṛ॒tyo rmṷkṣīya॒ mā-'mṛtā॒-diti॒ vā vai tadā̭ha |

utki̭ranti | bhaga̭sya līphsante | mūtḙ kṛ॒tvā sa̭janti |

yathā॒ janaṃ̭-ya~॒tḙ-'va॒sa-ṅka॒roti̭ | tā॒dṛge॒va tat | e॒ṣa tḙ rudrabhā॒ga ityā̭ha ni॒rava̭tyai | apra̭tīkṣa॒-māya̭nti | a॒paḥ pari̭ṣiñcati | ru॒drasyā॒nta rhi̭tyai | pravā e॒te᳚-'smā-llo॒kā-ccya̭vante | ye trya̭baṅkai॒-ścara̭nti | ā॒di॒tya-ñca॒ru-mpuna॒retya॒ nirva̭pati | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syāme॒va prati̭tiṣṭhanti || 7

o-nnamo bhagavatḙ rudrā॒ya || pratipūruṣaṃ-vi~bhāḍiti netratrayā̭ya vau॒ṣaṭ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

(तै. सं. 1.8.6.1 - तै. सं. 1.8.6.2)

(तै. ब्रा. 1.6.10.1 - तै. ब्रा. 1.6.10.5)

प्र॒ति॒पू॒रु॒ष मेक॑कपाला॒-न्निर्व॑प॒त्ये-क॒मति॑रिक्तं॒-याँव॑न्तो गृ॒ह्या᳚-स्स्मस्तेभ्यः॒ कम॑कर-म्पशू॒नाग्ं शर्मा॑सि॒ शर्म॒ यज॑मानस्य॒ शर्म॑ मे

य॒च्छैक॑ ए॒व रु॒द्रो न द्वि॒तीया॑य तस्थ आ॒खुस्ते॑ रुद्र प॒शुस्त-ञ्जु॑षस्वै॒ष ते॑ रुद्र भा॒ग-स्स॒ह स्वस्रां-ऽबि॑कया॒ तञ्जु॑षस्व भेष॒ज-ङ्गवे-ऽश्वा॑य॒

पुरु॑षाय भेष॒जमथो॑ अ॒स्मभ्य॑-म्भेष॒जग्ं सुभे॑षजं॒-यँथा-ऽस॑ति । 1

सु॒ग-म्मे॒षाय॑ मे॒ष्या॑ अवा᳚बं रु॒द्रम॑दि-म॒ह्यव॑ दे॒व-न्त्र्य॑बङ्कम् ।

यथा॑ न॒-श्श्रेय॑सः॒ कर॒द्यथा॑ नो॒ वस्य॑ सः॒ कर॒द्यथा॑ नः पशु॒मतः॒

कर॒द्यथा॑ नो व्यवसा॒यया᳚त् । त्र्य॑बङ्कं-यँजामहे सुग॒न्धि-म्पु॑ष्टि॒वर्ध॑नम् ।

उ॒र्वा॒रु॒कमि॑व॒ बन्ध॑ना-न्मृ॒त्यो र्मु॑क्षीय॒ मा-ऽमृता᳚त् । ए॒षते॑ रुद्र भा॒ग स्तञ्जु॑षस्व॒ तेना॑व॒सेन॑ प॒रो मूज॑व॒तो-ऽती॒ह्यव॑तत

धन्वा॒ पिना॑कहस्तः॒ कृत्ति॑वासाः ॥ 2

प्र॒ति॒पू॒रु॒ष-मेक॑कपाला॒-न्निर्व॑पति । जा॒ता ए॒व प्र॒जा रु॒द्रा-न्नि॒रव॑दयते । एक॒मति॑रिक्तम् । ज॒नि॒ष्यमा॑णा ए॒व प्र॒जा रु॒द्रा-न्नि॒रव॑दयते । एक॑कपाला भवन्ति । ए॒क॒धैव रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते । नाभिघा॑रयति । यद॑भिघा॒रये᳚त् । अ॒न्त॒र॒व॒-चा॒रिणग्ं॑ रु॒द्र-ङ्कु॑र्यात् ।

ए॒को॒ल्मु॒केन॑ यन्ति । 3

तद्धि रु॒द्रस्य॑ भाग॒धेय᳚म् । इ॒मा-न्दिशं॑-यँन्ति । ए॒षा वै रु॒द्रस्य॒ दिक् । स्वाया॑ मे॒व दि॒शि रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते । रु॒द्रो वा अ॑प॒शुका॑या॒ आहु॑त्यै॒ नाति॑ष्ठत । अ॒सौ ते॑ प॒शुरिति॒ निर्दि॑शे॒द्य-न्द्वि॒ष्यात् । यमे॒व द्वेष्टि॑ ।

तम॑स्मै प॒शु-न्निर्दि॑शति । यदि॒ न द्वि॒ष्यात् ।

आ॒खुस्ते॑ प॒शुरिति॑ ब्रूयात् । 4

न ग्रा॒म्या-न्प॒शून् हि॒नस्ति॑ । नार॒ण्यान् । च॒तु॒ष्प॒थे जु॑होति । ए॒ष वा अ॑ग्नी॒ना-म्पड्बी॑शो॒ नाम॑ । अ॒ग्नि॒वत्ये॒व जु॑होति ।

म॒द्ध्य॒मेन॑ प॒र्णेन॑ जुहोति । स्रुग्घ्ये॑षा । अथो॒ खलु॑ । अ॒न्त॒मेनै॒व हो॑त॒व्य᳚म् । अ॒न्त॒त ए॒व रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते । 5

एष॒ ते॑ रुद्रभा॒ग-स्स॒हस्वस्रां-ऽबि॑क॒येत्या॑ह । श॒रद्वा अ॒स्याम्बि॑का॒ स्वसा᳚ ।

तया॒ वा ए॒ष हि॑नस्ति । यग्ं हि॒नस्ति॑ । तयै॒वैनग्ं॑ स॒ह श॑मयति ।

भे॒ष॒जङ्गव॒ इत्या॑ह । याव॑न्त ए॒व ग्रा॒म्याः प॒शवः॑ । तेभ्यो॑ भेष॒ज-ङ्क॑रोति । अवा᳚बं रु॒द्रम॑दि म॒हीत्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वै-तामा शा᳚स्ते । 6

त्र्य॑बङ्कं-यँजामह॒ इत्या॑ह । मृ॒त्यो र्मु॑क्षीय॒ मा-ऽमृता॒-दिति॒ वा वै तदा॑ह ।

उत्कि॑रन्ति । भग॑स्य लीफ्सन्ते । मूते॑ कृ॒त्वा स॑जन्ति ।

यथा॒ जनं॑-यँ॒ते॑-ऽव॒स-ङ्क॒रोति॑ । ता॒दृगे॒व तत् । ए॒ष ते॑ रुद्रभा॒ग इत्या॑ह नि॒रव॑त्यै । अप्र॑तीक्ष॒-माय॑न्ति । अ॒पः परि॑षिञ्चति । रु॒द्रस्या॒न्त र्हि॑त्यै । प्रवा ए॒ते᳚-ऽस्मा-ल्लो॒का-च्च्य॑वन्ते । ये त्र्य॑बङ्कै॒-श्चर॑न्ति । आ॒दि॒त्य-ञ्च॒रु-म्पुन॒रेत्य॒ निर्व॑पति । इ॒यं-वाँ अदि॑तिः । अ॒स्यामे॒व प्रति॑तिष्ठन्ति ॥ 7

ओ-न्नमो भगवते॑ रुद्रा॒य ॥ प्रतिपूरुषं-विँभाडिति नेत्रत्रया॑य वौ॒षट् ॥