Shri Mahanyasam - 7.5. Prati Purusham — Oriya Script

(ତୈ. ସଂ. 1.8.6.1 - ତୈ. ସଂ. 1.8.6.2)

(ତୈ. ବ୍ରା. 1.6.10.1 - ତୈ. ବ୍ରା. 1.6.10.5)

ପ୍ର॒ତି॒ପୂ॒ରୁ॒ଷ ମେକ॑କପାଲା॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପ॒ତ୍ଯେ-କ॒ମତି॑ରିକ୍ତଂ॒-ଯାଁଵ॑ନ୍ତୋ ଗୃ॒ହ୍ଯା᳚-ସ୍ସ୍ମସ୍ତେଭ୍ଯଃ॒ କମ॑କର-ମ୍ପଶୂ॒ନାଗ୍ଂ ଶର୍ମା॑ସି॒ ଶର୍ମ॒ ଯଜ॑ମାନସ୍ଯ॒ ଶର୍ମ॑ ମେ

ଯ॒ଚ୍ଛୈକ॑ ଏ॒ଵ ରୁ॒ଦ୍ରୋ ନ ଦ୍ଵି॒ତୀଯା॑ଯ ତସ୍ଥ ଆ॒ଖୁସ୍ତେ॑ ରୁଦ୍ର ପ॒ଶୁସ୍ତ-ଞ୍ଜୁ॑ଷସ୍ଵୈ॒ଷ ତେ॑ ରୁଦ୍ର ଭା॒ଗ-ସ୍ସ॒ହ ସ୍ଵସ୍ରାଂ-ଽବି॑କଯା॒ ତଞ୍ଜୁ॑ଷସ୍ଵ ଭେଷ॒ଜ-ଙ୍ଗଵେ-ଽଶ୍ଵା॑ଯ॒

ପୁରୁ॑ଷାଯ ଭେଷ॒ଜମଥୋ॑ ଅ॒ସ୍ମଭ୍ଯ॑-ମ୍ଭେଷ॒ଜଗ୍ଂ ସୁଭେ॑ଷଜଂ॒-ଯଁଥା-ଽସ॑ତି । 1

ସୁ॒ଗ-ମ୍ମେ॒ଷାଯ॑ ମେ॒ଷ୍ଯା॑ ଅଵା᳚ବଂ ରୁ॒ଦ୍ରମ॑ଦି-ମ॒ହ୍ଯଵ॑ ଦେ॒ଵ-ନ୍ତ୍ର୍ଯ॑ବଙ୍କମ୍ ।

ଯଥା॑ ନ॒-ଶ୍ଶ୍ରେଯ॑ସଃ॒ କର॒ଦ୍ଯଥା॑ ନୋ॒ ଵସ୍ଯ॑ ସଃ॒ କର॒ଦ୍ଯଥା॑ ନଃ ପଶୁ॒ମତଃ॒

କର॒ଦ୍ଯଥା॑ ନୋ ଵ୍ଯଵସା॒ଯଯା᳚ତ୍ । ତ୍ର୍ଯ॑ବଙ୍କଂ-ଯଁଜାମହେ ସୁଗ॒ନ୍ଧି-ମ୍ପୁ॑ଷ୍ଟି॒ଵର୍ଧ॑ନମ୍ ।

ଉ॒ର୍ଵା॒ରୁ॒କମି॑ଵ॒ ବନ୍ଧ॑ନା-ନ୍ମୃ॒ତ୍ଯୋ ର୍ମୁ॑କ୍ଷୀଯ॒ ମା-ଽମୃତା᳚ତ୍ । ଏ॒ଷତେ॑ ରୁଦ୍ର ଭା॒ଗ ସ୍ତଞ୍ଜୁ॑ଷସ୍ଵ॒ ତେନା॑ଵ॒ସେନ॑ ପ॒ରୋ ମୂଜ॑ଵ॒ତୋ-ଽତୀ॒ହ୍ଯଵ॑ତତ

ଧନ୍ଵା॒ ପିନା॑କହସ୍ତଃ॒ କୃତ୍ତି॑ଵାସାଃ ॥ 2

ପ୍ର॒ତି॒ପୂ॒ରୁ॒ଷ-ମେକ॑କପାଲା॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ଜା॒ତା ଏ॒ଵ ପ୍ର॒ଜା ରୁ॒ଦ୍ରା-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ଏକ॒ମତି॑ରିକ୍ତମ୍ । ଜ॒ନି॒ଷ୍ଯମା॑ଣା ଏ॒ଵ ପ୍ର॒ଜା ରୁ॒ଦ୍ରା-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ଏକ॑କପାଲା ଭଵନ୍ତି । ଏ॒କ॒ଧୈଵ ରୁ॒ଦ୍ର-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ନାଭିଘା॑ରଯତି । ଯଦ॑ଭିଘା॒ରଯେ᳚ତ୍ । ଅ॒ନ୍ତ॒ର॒ଵ॒-ଚା॒ରିଣଗ୍ଂ॑ ରୁ॒ଦ୍ର-ଙ୍କୁ॑ର୍ଯାତ୍ ।

ଏ॒କୋ॒ଲ୍ମୁ॒କେନ॑ ଯନ୍ତି । 3

ତଦ୍ଧି ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॑ ଭାଗ॒ଧେଯ᳚ମ୍ । ଇ॒ମା-ନ୍ଦିଶଂ॑-ଯଁନ୍ତି । ଏ॒ଷା ଵୈ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯ॒ ଦିକ୍ । ସ୍ଵାଯା॑ ମେ॒ଵ ଦି॒ଶି ରୁ॒ଦ୍ର-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । ରୁ॒ଦ୍ରୋ ଵା ଅ॑ପ॒ଶୁକା॑ଯା॒ ଆହୁ॑ତ୍ଯୈ॒ ନାତି॑ଷ୍ଠତ । ଅ॒ସୌ ତେ॑ ପ॒ଶୁରିତି॒ ନିର୍ଦି॑ଶେ॒ଦ୍ଯ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ଯାତ୍ । ଯମେ॒ଵ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॑ ।

ତମ॑ସ୍ମୈ ପ॒ଶୁ-ନ୍ନିର୍ଦି॑ଶତି । ଯଦି॒ ନ ଦ୍ଵି॒ଷ୍ଯାତ୍ ।

ଆ॒ଖୁସ୍ତେ॑ ପ॒ଶୁରିତି॑ ବ୍ରୂଯାତ୍ । 4

ନ ଗ୍ରା॒ମ୍ଯା-ନ୍ପ॒ଶୂନ୍ ହି॒ନସ୍ତି॑ । ନାର॒ଣ୍ଯାନ୍ । ଚ॒ତୁ॒ଷ୍ପ॒ଥେ ଜୁ॑ହୋତି । ଏ॒ଷ ଵା ଅ॑ଗ୍ନୀ॒ନା-ମ୍ପଡ୍ବୀ॑ଶୋ॒ ନାମ॑ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ଵତ୍ଯେ॒ଵ ଜୁ॑ହୋତି ।

ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॒ମେନ॑ ପ॒ର୍ଣେନ॑ ଜୁହୋତି । ସ୍ରୁଗ୍ଘ୍ଯେ॑ଷା । ଅଥୋ॒ ଖଲୁ॑ । ଅ॒ନ୍ତ॒ମେନୈ॒ଵ ହୋ॑ତ॒ଵ୍ଯ᳚ମ୍ । ଅ॒ନ୍ତ॒ତ ଏ॒ଵ ରୁ॒ଦ୍ର-ନ୍ନି॒ରଵ॑ଦଯତେ । 5

ଏଷ॒ ତେ॑ ରୁଦ୍ରଭା॒ଗ-ସ୍ସ॒ହସ୍ଵସ୍ରାଂ-ଽବି॑କ॒ଯେତ୍ଯା॑ହ । ଶ॒ରଦ୍ଵା ଅ॒ସ୍ଯାମ୍ବି॑କା॒ ସ୍ଵସା᳚ ।

ତଯା॒ ଵା ଏ॒ଷ ହି॑ନସ୍ତି । ଯଗ୍ଂ ହି॒ନସ୍ତି॑ । ତଯୈ॒ଵୈନଗ୍ଂ॑ ସ॒ହ ଶ॑ମଯତି ।

ଭେ॒ଷ॒ଜଙ୍ଗଵ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ଯାଵ॑ନ୍ତ ଏ॒ଵ ଗ୍ରା॒ମ୍ଯାଃ ପ॒ଶଵଃ॑ । ତେଭ୍ଯୋ॑ ଭେଷ॒ଜ-ଙ୍କ॑ରୋତି । ଅଵା᳚ବଂ ରୁ॒ଦ୍ରମ॑ଦି ମ॒ହୀତ୍ଯା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈ-ତାମା ଶା᳚ସ୍ତେ । 6

ତ୍ର୍ଯ॑ବଙ୍କଂ-ଯଁଜାମହ॒ ଇତ୍ଯା॑ହ । ମୃ॒ତ୍ଯୋ ର୍ମୁ॑କ୍ଷୀଯ॒ ମା-ଽମୃତା॒-ଦିତି॒ ଵା ଵୈ ତଦା॑ହ ।

ଉତ୍କି॑ରନ୍ତି । ଭଗ॑ସ୍ଯ ଲୀଫ୍ସନ୍ତେ । ମୂତେ॑ କୃ॒ତ୍ଵା ସ॑ଜନ୍ତି ।

ଯଥା॒ ଜନଂ॑-ଯଁ॒ତେ॑-ଽଵ॒ସ-ଙ୍କ॒ରୋତି॑ । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ । ଏ॒ଷ ତେ॑ ରୁଦ୍ରଭା॒ଗ ଇତ୍ଯା॑ହ ନି॒ରଵ॑ତ୍ଯୈ । ଅପ୍ର॑ତୀକ୍ଷ॒-ମାଯ॑ନ୍ତି । ଅ॒ପଃ ପରି॑ଷିଞ୍ଚତି । ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ଯା॒ନ୍ତ ର୍ହି॑ତ୍ଯୈ । ପ୍ରଵା ଏ॒ତେ᳚-ଽସ୍ମା-ଲ୍ଲୋ॒କା-ଚ୍ଚ୍ଯ॑ଵନ୍ତେ । ଯେ ତ୍ର୍ଯ॑ବଙ୍କୈ॒-ଶ୍ଚର॑ନ୍ତି । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯ-ଞ୍ଚ॒ରୁ-ମ୍ପୁନ॒ରେତ୍ଯ॒ ନିର୍ଵ॑ପତି । ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଅଦି॑ତିଃ । ଅ॒ସ୍ଯାମେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠନ୍ତି ॥ 7

ଓ-ନ୍ନମୋ ଭଗଵତେ॑ ରୁଦ୍ରା॒ଯ ॥ ପ୍ରତିପୂରୁଷଂ-ଵିଁଭାଡିତି ନେତ୍ରତ୍ରଯା॑ଯ ଵୌ॒ଷଟ୍ ॥

Roman (IAST) Transliteration

(tai. saṃ. 1.8.6.1 - tai. saṃ. 1.8.6.2)

(tai. brā. 1.6.10.1 - tai. brā. 1.6.10.5)

pra॒ti॒pū॒ru॒ṣa meka̭kapālā॒-nnirva̭pa॒tye-ka॒mati̭riktaṃ॒-yā~va̭nto gṛ॒hyā᳚-ssmastebhyaḥ॒ kama̭kara-mpaśū॒nāgṃ śarmā̭si॒ śarma॒ yaja̭mānasya॒ śarma̭ me

ya॒cchaika̭ e॒va ru॒dro na dvi॒tīyā̭ya tastha ā॒khustḙ rudra pa॒śusta-ñjṷṣasvai॒ṣa tḙ rudra bhā॒ga-ssa॒ha svasrāṃ-'bi̭kayā॒ tañjṷṣasva bheṣa॒ja-ṅgave-'śvā̭ya॒

purṷṣāya bheṣa॒jamatho̭ a॒smabhya̭-mbheṣa॒jagṃ subhḙṣajaṃ॒-ya~thā-'sa̭ti | 1

su॒ga-mme॒ṣāya̭ me॒ṣyā̭ avā᳚baṃ ru॒drama̭di-ma॒hyava̭ de॒va-ntrya̭baṅkam |

yathā̭ na॒-śśreya̭saḥ॒ kara॒dyathā̭ no॒ vasya̭ saḥ॒ kara॒dyathā̭ naḥ paśu॒mataḥ॒

kara॒dyathā̭ no vyavasā॒yayā᳚t | trya̭baṅkaṃ-ya~jāmahe suga॒ndhi-mpṷṣṭi॒vardha̭nam |

u॒rvā॒ru॒kami̭va॒ bandha̭nā-nmṛ॒tyo rmṷkṣīya॒ mā-'mṛtā᳚t | e॒ṣatḙ rudra bhā॒ga stañjṷṣasva॒ tenā̭va॒sena̭ pa॒ro mūja̭va॒to-'tī॒hyava̭tata

dhanvā॒ pinā̭kahastaḥ॒ kṛtti̭vāsāḥ || 2

e॒ko॒lmu॒kena̭ yanti | 3

tama̭smai pa॒śu-nnirdi̭śati | yadi॒ na dvi॒ṣyāt |

ā॒khustḙ pa॒śuriti̭ brūyāt | 4

eṣa॒ tḙ rudrabhā॒ga-ssa॒hasvasrāṃ-'bi̭ka॒yetyā̭ha | śa॒radvā a॒syāmbi̭kā॒ svasā᳚ |

tayā॒ vā e॒ṣa hi̭nasti | yagṃ hi॒nasti̭ | tayai॒vainagṃ̭ sa॒ha śa̭mayati |

trya̭baṅkaṃ-ya~jāmaha॒ ityā̭ha | mṛ॒tyo rmṷkṣīya॒ mā-'mṛtā॒-diti॒ vā vai tadā̭ha |

utki̭ranti | bhaga̭sya līphsante | mūtḙ kṛ॒tvā sa̭janti |

yathā॒ janaṃ̭-ya~॒tḙ-'va॒sa-ṅka॒roti̭ | tā॒dṛge॒va tat | e॒ṣa tḙ rudrabhā॒ga ityā̭ha ni॒rava̭tyai | apra̭tīkṣa॒-māya̭nti | a॒paḥ pari̭ṣiñcati | ru॒drasyā॒nta rhi̭tyai | pravā e॒te᳚-'smā-llo॒kā-ccya̭vante | ye trya̭baṅkai॒-ścara̭nti | ā॒di॒tya-ñca॒ru-mpuna॒retya॒ nirva̭pati | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syāme॒va prati̭tiṣṭhanti || 7

o-nnamo bhagavatḙ rudrā॒ya || pratipūruṣaṃ-vi~bhāḍiti netratrayā̭ya vau॒ṣaṭ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

(तै. सं. 1.8.6.1 - तै. सं. 1.8.6.2)

(तै. ब्रा. 1.6.10.1 - तै. ब्रा. 1.6.10.5)

प्र॒ति॒पू॒रु॒ष मेक॑कपाला॒-न्निर्व॑प॒त्ये-क॒मति॑रिक्तं॒-याँव॑न्तो गृ॒ह्या᳚-स्स्मस्तेभ्यः॒ कम॑कर-म्पशू॒नाग्ं शर्मा॑सि॒ शर्म॒ यज॑मानस्य॒ शर्म॑ मे

य॒च्छैक॑ ए॒व रु॒द्रो न द्वि॒तीया॑य तस्थ आ॒खुस्ते॑ रुद्र प॒शुस्त-ञ्जु॑षस्वै॒ष ते॑ रुद्र भा॒ग-स्स॒ह स्वस्रां-ऽबि॑कया॒ तञ्जु॑षस्व भेष॒ज-ङ्गवे-ऽश्वा॑य॒

पुरु॑षाय भेष॒जमथो॑ अ॒स्मभ्य॑-म्भेष॒जग्ं सुभे॑षजं॒-यँथा-ऽस॑ति । 1

सु॒ग-म्मे॒षाय॑ मे॒ष्या॑ अवा᳚बं रु॒द्रम॑दि-म॒ह्यव॑ दे॒व-न्त्र्य॑बङ्कम् ।

यथा॑ न॒-श्श्रेय॑सः॒ कर॒द्यथा॑ नो॒ वस्य॑ सः॒ कर॒द्यथा॑ नः पशु॒मतः॒

कर॒द्यथा॑ नो व्यवसा॒यया᳚त् । त्र्य॑बङ्कं-यँजामहे सुग॒न्धि-म्पु॑ष्टि॒वर्ध॑नम् ।

उ॒र्वा॒रु॒कमि॑व॒ बन्ध॑ना-न्मृ॒त्यो र्मु॑क्षीय॒ मा-ऽमृता᳚त् । ए॒षते॑ रुद्र भा॒ग स्तञ्जु॑षस्व॒ तेना॑व॒सेन॑ प॒रो मूज॑व॒तो-ऽती॒ह्यव॑तत

धन्वा॒ पिना॑कहस्तः॒ कृत्ति॑वासाः ॥ 2

प्र॒ति॒पू॒रु॒ष-मेक॑कपाला॒-न्निर्व॑पति । जा॒ता ए॒व प्र॒जा रु॒द्रा-न्नि॒रव॑दयते । एक॒मति॑रिक्तम् । ज॒नि॒ष्यमा॑णा ए॒व प्र॒जा रु॒द्रा-न्नि॒रव॑दयते । एक॑कपाला भवन्ति । ए॒क॒धैव रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते । नाभिघा॑रयति । यद॑भिघा॒रये᳚त् । अ॒न्त॒र॒व॒-चा॒रिणग्ं॑ रु॒द्र-ङ्कु॑र्यात् ।

ए॒को॒ल्मु॒केन॑ यन्ति । 3

तद्धि रु॒द्रस्य॑ भाग॒धेय᳚म् । इ॒मा-न्दिशं॑-यँन्ति । ए॒षा वै रु॒द्रस्य॒ दिक् । स्वाया॑ मे॒व दि॒शि रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते । रु॒द्रो वा अ॑प॒शुका॑या॒ आहु॑त्यै॒ नाति॑ष्ठत । अ॒सौ ते॑ प॒शुरिति॒ निर्दि॑शे॒द्य-न्द्वि॒ष्यात् । यमे॒व द्वेष्टि॑ ।

तम॑स्मै प॒शु-न्निर्दि॑शति । यदि॒ न द्वि॒ष्यात् ।

आ॒खुस्ते॑ प॒शुरिति॑ ब्रूयात् । 4

न ग्रा॒म्या-न्प॒शून् हि॒नस्ति॑ । नार॒ण्यान् । च॒तु॒ष्प॒थे जु॑होति । ए॒ष वा अ॑ग्नी॒ना-म्पड्बी॑शो॒ नाम॑ । अ॒ग्नि॒वत्ये॒व जु॑होति ।

म॒द्ध्य॒मेन॑ प॒र्णेन॑ जुहोति । स्रुग्घ्ये॑षा । अथो॒ खलु॑ । अ॒न्त॒मेनै॒व हो॑त॒व्य᳚म् । अ॒न्त॒त ए॒व रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते । 5

एष॒ ते॑ रुद्रभा॒ग-स्स॒हस्वस्रां-ऽबि॑क॒येत्या॑ह । श॒रद्वा अ॒स्याम्बि॑का॒ स्वसा᳚ ।

तया॒ वा ए॒ष हि॑नस्ति । यग्ं हि॒नस्ति॑ । तयै॒वैनग्ं॑ स॒ह श॑मयति ।

भे॒ष॒जङ्गव॒ इत्या॑ह । याव॑न्त ए॒व ग्रा॒म्याः प॒शवः॑ । तेभ्यो॑ भेष॒ज-ङ्क॑रोति । अवा᳚बं रु॒द्रम॑दि म॒हीत्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वै-तामा शा᳚स्ते । 6

त्र्य॑बङ्कं-यँजामह॒ इत्या॑ह । मृ॒त्यो र्मु॑क्षीय॒ मा-ऽमृता॒-दिति॒ वा वै तदा॑ह ।

उत्कि॑रन्ति । भग॑स्य लीफ्सन्ते । मूते॑ कृ॒त्वा स॑जन्ति ।

यथा॒ जनं॑-यँ॒ते॑-ऽव॒स-ङ्क॒रोति॑ । ता॒दृगे॒व तत् । ए॒ष ते॑ रुद्रभा॒ग इत्या॑ह नि॒रव॑त्यै । अप्र॑तीक्ष॒-माय॑न्ति । अ॒पः परि॑षिञ्चति । रु॒द्रस्या॒न्त र्हि॑त्यै । प्रवा ए॒ते᳚-ऽस्मा-ल्लो॒का-च्च्य॑वन्ते । ये त्र्य॑बङ्कै॒-श्चर॑न्ति । आ॒दि॒त्य-ञ्च॒रु-म्पुन॒रेत्य॒ निर्व॑पति । इ॒यं-वाँ अदि॑तिः । अ॒स्यामे॒व प्रति॑तिष्ठन्ति ॥ 7

ओ-न्नमो भगवते॑ रुद्रा॒य ॥ प्रतिपूरुषं-विँभाडिति नेत्रत्रया॑य वौ॒षट् ॥