॥ ਅਥ ਕੇਨੋਪਨਿषਤ੍ ॥
ੴ ਸ॒ਹ ਨਾੑਵਵਤੁ । ਸ॒ਹ ਨੌੑ ਭੁਨਕ੍ਤੁ । ਸ॒ਹ ਵੀ॒ਰ੍ਯੑ-ਙ੍ਕਰਵਾਵਹੈ । ਤੇ॒ਜ॒ਸ੍ਵਿਨਾ॒ਵਧੀੑਤਮਸ੍ਤੁ॒ ਮਾ ਵਿੑਦ੍ਵਿषਾ॒ਵਹੈ᳚ ।
ੴ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿ॒-ਸ਼੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿ॒-ਸ਼੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃੑ ॥
ੴ ਆਪ੍ਯਾਯਨ੍ਤੁ ਮਮਾਙ੍ਗਾਨਿ ਵਾਕ੍ਪ੍ਰਾਣਸ਼੍ਚਕ੍षੁ-ਸ਼੍ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਮਥੋ ਬਲਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ । ਸਰ੍ਵ-ਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੌਪਨਿषਦ-ਮ੍ਮਾ-ऽਹ-ਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਿਰਾਕੁਰ੍ਯਾ-ਮ੍ਮਾ ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਿਰਾਕਰੋਦਨਿਰਾਕਰਣਮਸ੍ਤ੍ਵਨਿਰਾਕਰਣ-ਮ੍ਮੇ-ऽਸ੍ਤੁ । ਤਦਾਤ੍ਮਨਿ ਨਿਰਤੇ ਯ ਉਪਨਿषਤ੍ਸੁ ਧਰ੍ਮਾਸ੍ਤੇ ਮਯਿ ਸਨ੍ਤੁ ਤੇ ਮਯਿ ਸਨ੍ਤੁ ।
ੴ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿ॒-ਸ਼੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿ॒-ਸ਼੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃੑ ॥
ਕੇਨੇषਿਤ-ਮ੍ਪਤਤਿ ਪ੍ਰੇषਿਤ-ਮ੍ਮਨਃ
ਕੇਨ ਪ੍ਰਾਣਃ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪ੍ਰੈਤਿ ਯੁਕ੍ਤਃ ।
ਕੇਨੇषਿਤਾਂ-ਵਾਁਚਮਿਮਾਂ-ਵਁਦਨ੍ਤਿ
ਚਕ੍षੁ-ਸ਼੍ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰ-ਙ੍ਕ ਉ ਦੇਵੋ ਯੁਨਕ੍ਤਿ ॥ 1 ॥
ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰ-ਮ੍ਮਨਸੋ ਮਨੋ ਯਦ੍
ਵਾਚੋ ਹ ਵਾਚਂ ਸ ਉ ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਃ ।
ਚਕ੍षੁषਸ਼੍ਚਕ੍षੁਰਤਿਮੁਚ੍ਯ ਧੀਰਾਃ
ਪ੍ਰੇਤ੍ਯਾਸ੍ਮਾਲ੍ਲੋਕਾਦਮृਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ॥ 2 ॥
ਨ ਤਤ੍ਰ ਚਕ੍षੁਰ੍ਗਚ੍ਛਤਿ ਨ ਵਾਗਚ੍ਛਤਿ ਨੋ ਮਨਃ ।
ਨ ਵਿਦ੍ਮੋ ਨ ਵਿਜਾਨੀਮੋ ਯਥੈਤਦਨੁਸ਼ਿष੍ਯਾਤ੍ ॥ 3 ॥
ਅਨ੍ਯਦੇਵ ਤਦ੍ਵਿਦਿਤਾਦਥੋ ਅਵਿਦਿਤਾਦਧਿ ।
ਇਤਿ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਮ ਪੂਰ੍ਵੇषਾਂ-ਯੇਁ ਨਸ੍ਤਦ੍ਵ੍ਯਾਚਚਕ੍षਿਰੇ ॥ 4 ॥
ਯਦ੍ਵਾਚਾ-ऽਨਭ੍ਯੁਦਿਤਂ-ਯੇਁਨ ਵਾਗਭ੍ਯੁਦ੍ਯਤੇ ।
ਤਦੇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤ੍ਵਂ-ਵਿਁਦ੍ਧਿ ਨੇਦਂ-ਯਁਦਿਦਮੁਪਾਸਤੇ ॥ 5 ॥
ਯਨ੍ਮਨਸਾ ਨ ਮਨੁਤੇ ਯੇਨਾਹੁਰ੍ਮਨੋ ਮਤਮ੍ ।
ਤਦੇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤ੍ਵਂ-ਵਿਁਦ੍ਧਿ ਨੇਦਂ-ਯਁਦਿਦਮੁਪਾਸਤੇ ॥ 6 ॥
ਯਚ੍ਚਕ੍षੁषਾ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਯੇਨ ਚਕ੍षੂਂषਿ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਤਦੇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤ੍ਵਂ-ਵਿਁਦ੍ਧਿ ਨੇਦਂ-ਯਁਦਿਦਮੁਪਾਸਤੇ ॥ 7 ॥
ਯਚ੍ਛ੍ਰੋਤ੍ਰੇਣ ਨ ਸ਼ऋਣੋਤਿ ਯੇਨ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਮਿਦਂ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।
ਤਦੇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤ੍ਵਂ-ਵਿਁਦ੍ਧਿ ਨੇਦਂ-ਯਁਦਿਦਮੁਪਾਸਤੇ ॥ 8 ॥
ਯਤ੍ਪ੍ਰਾਣੇਨ ਨ ਪ੍ਰਾਣਿਤਿ ਯੇਨ ਪ੍ਰਾਣਃ ਪ੍ਰਣੀਯਤੇ ।
ਤਦੇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤ੍ਵਂ-ਵਿਁਦ੍ਧਿ ਨੇਦਂ-ਯਁਦਿਦਮੁਪਾਸਤੇ ॥ 9 ॥
॥ ਇਤਿ ਕੇਨੋਪਨਿषਦਿ ਪ੍ਰਥਮਃ ਖਣ੍ਡਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| atha kenopaniṣat ||
oṃ sa॒ha nā̭vavatu | sa॒ha naṷ bhunaktu | sa॒ha vī॒rya̭-ṅkaravāvahai | te॒ja॒svinā॒vadhī̭tamastu॒ mā vi̭dviṣā॒vahai᳚ |
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
oṃ āpyāyantu mamāṅgāni vākprāṇaścakṣu-śśrotramatho balamindriyāṇi ca sarvāṇi | sarva-mbrahmaupaniṣada-mmā-'ha-mbrahma nirākuryā-mmā mā brahma nirākarodanirākaraṇamastvanirākaraṇa-mme-'stu | tadātmani nirate ya upaniṣatsu dharmāste mayi santu te mayi santu |
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
keneṣita-mpatati preṣita-mmanaḥ
kena prāṇaḥ prathamaḥ praiti yuktaḥ |
keneṣitāṃ-vā~camimāṃ-va~danti
cakṣu-śśrotra-ṅka u devo yunakti || 1 ||
śrotrasya śrotra-mmanaso mano yad
vāco ha vācaṃ sa u prāṇasya prāṇaḥ |
cakṣuṣaścakṣuratimucya dhīrāḥ
pretyāsmāllokādamṛtā bhavanti || 2 ||
na tatra cakṣurgacchati na vāgacchati no manaḥ |
na vidmo na vijānīmo yathaitadanuśiṣyāt || 3 ||
anyadeva tadviditādatho aviditādadhi |
iti śuśruma pūrveṣāṃ-ye~ nastadvyācacakṣire || 4 ||
yadvācā-'nabhyuditaṃ-ye~na vāgabhyudyate |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 5 ||
yanmanasā na manute yenāhurmano matam |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 6 ||
yaccakṣuṣā na paśyati yena cakṣūṃṣi paśyati |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 7 ||
yacchrotreṇa na śaṛṇoti yena śrotramidaṃ śrutam |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 8 ||
yatprāṇena na prāṇiti yena prāṇaḥ praṇīyate |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 9 ||
|| iti kenopaniṣadi prathamaḥ khaṇḍaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
॥ अथ केनोपनिषत् ॥
ॐ स॒ह ना॑ववतु । स॒ह नौ॑ भुनक्तु । स॒ह वी॒र्य॑-ङ्करवावहै । ते॒ज॒स्विना॒वधी॑तमस्तु॒ मा वि॑द्विषा॒वहै᳚ ।
ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥
ॐ आप्यायन्तु ममाङ्गानि वाक्प्राणश्चक्षु-श्श्रोत्रमथो बलमिन्द्रियाणि च सर्वाणि । सर्व-म्ब्रह्मौपनिषद-म्मा-ऽह-म्ब्रह्म निराकुर्या-म्मा मा ब्रह्म निराकरोदनिराकरणमस्त्वनिराकरण-म्मे-ऽस्तु । तदात्मनि निरते य उपनिषत्सु धर्मास्ते मयि सन्तु ते मयि सन्तु ।
ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥
केनेषित-म्पतति प्रेषित-म्मनः
केन प्राणः प्रथमः प्रैति युक्तः ।
केनेषितां-वाँचमिमां-वँदन्ति
चक्षु-श्श्रोत्र-ङ्क उ देवो युनक्ति ॥ 1 ॥
श्रोत्रस्य श्रोत्र-म्मनसो मनो यद्
वाचो ह वाचं स उ प्राणस्य प्राणः ।
चक्षुषश्चक्षुरतिमुच्य धीराः
प्रेत्यास्माल्लोकादमृता भवन्ति ॥ 2 ॥
न तत्र चक्षुर्गच्छति न वागच्छति नो मनः ।
न विद्मो न विजानीमो यथैतदनुशिष्यात् ॥ 3 ॥
अन्यदेव तद्विदितादथो अविदितादधि ।
इति शुश्रुम पूर्वेषां-येँ नस्तद्व्याचचक्षिरे ॥ 4 ॥
यद्वाचा-ऽनभ्युदितं-येँन वागभ्युद्यते ।
तदेव ब्रह्म त्वं-विँद्धि नेदं-यँदिदमुपासते ॥ 5 ॥
यन्मनसा न मनुते येनाहुर्मनो मतम् ।
तदेव ब्रह्म त्वं-विँद्धि नेदं-यँदिदमुपासते ॥ 6 ॥
यच्चक्षुषा न पश्यति येन चक्षूंषि पश्यति ।
तदेव ब्रह्म त्वं-विँद्धि नेदं-यँदिदमुपासते ॥ 7 ॥
यच्छ्रोत्रेण न शऋणोति येन श्रोत्रमिदं श्रुतम् ।
तदेव ब्रह्म त्वं-विँद्धि नेदं-यँदिदमुपासते ॥ 8 ॥
यत्प्राणेन न प्राणिति येन प्राणः प्रणीयते ।
तदेव ब्रह्म त्वं-विँद्धि नेदं-यँदिदमुपासते ॥ 9 ॥
॥ इति केनोपनिषदि प्रथमः खण्डः ॥
|| atha kenopaniṣat ||
oṃ sa॒ha nā̭vavatu | sa॒ha naṷ bhunaktu | sa॒ha vī॒rya̭-ṅkaravāvahai | te॒ja॒svinā॒vadhī̭tamastu॒ mā vi̭dviṣā॒vahai᳚ |
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
oṃ āpyāyantu mamāṅgāni vākprāṇaścakṣu-śśrotramatho balamindriyāṇi ca sarvāṇi | sarva-mbrahmaupaniṣada-mmā-'ha-mbrahma nirākuryā-mmā mā brahma nirākarodanirākaraṇamastvanirākaraṇa-mme-'stu | tadātmani nirate ya upaniṣatsu dharmāste mayi santu te mayi santu |
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
keneṣita-mpatati preṣita-mmanaḥ
kena prāṇaḥ prathamaḥ praiti yuktaḥ |
keneṣitāṃ-vā~camimāṃ-va~danti
cakṣu-śśrotra-ṅka u devo yunakti || 1 ||
śrotrasya śrotra-mmanaso mano yad
vāco ha vācaṃ sa u prāṇasya prāṇaḥ |
cakṣuṣaścakṣuratimucya dhīrāḥ
pretyāsmāllokādamṛtā bhavanti || 2 ||
na tatra cakṣurgacchati na vāgacchati no manaḥ |
na vidmo na vijānīmo yathaitadanuśiṣyāt || 3 ||
anyadeva tadviditādatho aviditādadhi |
iti śuśruma pūrveṣāṃ-ye~ nastadvyācacakṣire || 4 ||
yadvācā-'nabhyuditaṃ-ye~na vāgabhyudyate |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 5 ||
yanmanasā na manute yenāhurmano matam |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 6 ||
yaccakṣuṣā na paśyati yena cakṣūṃṣi paśyati |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 7 ||
yacchrotreṇa na śaṛṇoti yena śrotramidaṃ śrutam |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 8 ||
yatprāṇena na prāṇiti yena prāṇaḥ praṇīyate |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 9 ||
|| iti kenopaniṣadi prathamaḥ khaṇḍaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.