কেন উপনিষদ্ - প্রথমঃ খণ্ডঃ

Kena Upanishad - Prathamah Khandah

📂 Upanishad 🖋️ Bengali script
📄 Download PDF
॥ অথ কেনোপনিষত্ ॥
ওঁ স॒হ না॑ববতু । স॒হ নৌ॑ ভুনক্তু । স॒হ বী॒র্য॑-ঙ্করবাবহৈ । তে॒জ॒স্বিনা॒বধী॑তমস্তু॒ মা বি॑দ্বিষা॒বহৈ᳚ ।
ওঁ শান্তি॒-শ্শান্তি॒-শ্শান্তিঃ॑ ॥
ওঁ আপ্যাযন্তু মমাঙ্গানি বাক্প্রাণশ্চক্ষু-শ্শ্রোত্রমথো বলমিন্দ্রিযাণি চ সর্বাণি । সর্ব-ম্ব্রহ্মৌপনিষদ-ম্মা-ঽহ-ম্ব্রহ্ম নিরাকুর্যা-ম্মা মা ব্রহ্ম নিরাকরোদনিরাকরণমস্ত্বনিরাকরণ-ম্মে-ঽস্তু । তদাত্মনি নিরতে য উপনিষত্সু ধর্মাস্তে মযি সন্তু তে মযি সন্তু ।
ওঁ শান্তি॒-শ্শান্তি॒-শ্শান্তিঃ॑ ॥
কেনেষিত-ম্পততি প্রেষিত-ম্মনঃ
কেন প্রাণঃ প্রথমঃ প্রৈতি যুক্তঃ ।
কেনেষিতাং-বাঁচমিমাং-বঁদন্তি
চক্ষু-শ্শ্রোত্র-ঙ্ক উ দেবো যুনক্তি ॥ 1 ॥
শ্রোত্রস্য শ্রোত্র-ম্মনসো মনো যদ্
বাচো হ বাচং স উ প্রাণস্য প্রাণঃ ।
চক্ষুষশ্চক্ষুরতিমুচ্য ধীরাঃ
প্রেত্যাস্মাল্লোকাদমৃতা ভবন্তি ॥ 2 ॥
ন তত্র চক্ষুর্গচ্ছতি ন বাগচ্ছতি নো মনঃ ।
ন বিদ্মো ন বিজানীমো যথৈতদনুশিষ্যাত্ ॥ 3 ॥
অন্যদেব তদ্বিদিতাদথো অবিদিতাদধি ।
ইতি শুশ্রুম পূর্বেষাং-যেঁ নস্তদ্ব্যাচচক্ষিরে ॥ 4 ॥
যদ্বাচা-ঽনভ্যুদিতং-যেঁন বাগভ্যুদ্যতে ।
তদেব ব্রহ্ম ত্বং-বিঁদ্ধি নেদং-যঁদিদমুপাসতে ॥ 5 ॥
যন্মনসা ন মনুতে যেনাহুর্মনো মতম্ ।
তদেব ব্রহ্ম ত্বং-বিঁদ্ধি নেদং-যঁদিদমুপাসতে ॥ 6 ॥
যচ্চক্ষুষা ন পশ্যতি যেন চক্ষূংষি পশ্যতি ।
তদেব ব্রহ্ম ত্বং-বিঁদ্ধি নেদং-যঁদিদমুপাসতে ॥ 7 ॥
যচ্ছ্রোত্রেণ ন শ‍ঋণোতি যেন শ্রোত্রমিদং শ্রুতম্ ।
তদেব ব্রহ্ম ত্বং-বিঁদ্ধি নেদং-যঁদিদমুপাসতে ॥ 8 ॥
যত্প্রাণেন ন প্রাণিতি যেন প্রাণঃ প্রণীযতে ।
তদেব ব্রহ্ম ত্বং-বিঁদ্ধি নেদং-যঁদিদমুপাসতে ॥ 9 ॥
॥ ইতি কেনোপনিষদি প্রথমঃ খণ্ডঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| atha kenopaniṣat ||
oṃ sa॒ha nā̭vavatu | sa॒ha naṷ bhunaktu | sa॒ha vī॒rya̭-ṅkaravāvahai | te॒ja॒svinā॒vadhī̭tamastu॒ mā vi̭dviṣā॒vahai᳚ |
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
oṃ āpyāyantu mamāṅgāni vākprāṇaścakṣu-śśrotramatho balamindriyāṇi ca sarvāṇi | sarva-mbrahmaupaniṣada-mmā-'ha-mbrahma nirākuryā-mmā mā brahma nirākarodanirākaraṇamastvanirākaraṇa-mme-'stu | tadātmani nirate ya upaniṣatsu dharmāste mayi santu te mayi santu |
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
keneṣita-mpatati preṣita-mmanaḥ
kena prāṇaḥ prathamaḥ praiti yuktaḥ |
keneṣitāṃ-vā~camimāṃ-va~danti
cakṣu-śśrotra-ṅka u devo yunakti || 1 ||
śrotrasya śrotra-mmanaso mano yad
vāco ha vācaṃ sa u prāṇasya prāṇaḥ |
cakṣuṣaścakṣuratimucya dhīrāḥ
pretyāsmāllokādamṛtā bhavanti || 2 ||
na tatra cakṣurgacchati na vāgacchati no manaḥ |
na vidmo na vijānīmo yathaitadanuśiṣyāt || 3 ||
anyadeva tadviditādatho aviditādadhi |
iti śuśruma pūrveṣāṃ-ye~ nastadvyācacakṣire || 4 ||
yadvācā-'nabhyuditaṃ-ye~na vāgabhyudyate |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 5 ||
yanmanasā na manute yenāhurmano matam |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 6 ||
yaccakṣuṣā na paśyati yena cakṣūṃṣi paśyati |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 7 ||
yacchrotreṇa na śa‍ṛṇoti yena śrotramidaṃ śrutam |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 8 ||
yatprāṇena na prāṇiti yena prāṇaḥ praṇīyate |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 9 ||
|| iti kenopaniṣadi prathamaḥ khaṇḍaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
॥ अथ केनोपनिषत् ॥
ॐ स॒ह ना॑ववतु । स॒ह नौ॑ भुनक्तु । स॒ह वी॒र्य॑-ङ्करवावहै । ते॒ज॒स्विना॒वधी॑तमस्तु॒ मा वि॑द्विषा॒वहै᳚ ।
ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥
ॐ आप्यायन्तु ममाङ्गानि वाक्प्राणश्चक्षु-श्श्रोत्रमथो बलमिन्द्रियाणि च सर्वाणि । सर्व-म्ब्रह्मौपनिषद-म्मा-ऽह-म्ब्रह्म निराकुर्या-म्मा मा ब्रह्म निराकरोदनिराकरणमस्त्वनिराकरण-म्मे-ऽस्तु । तदात्मनि निरते य उपनिषत्सु धर्मास्ते मयि सन्तु ते मयि सन्तु ।
ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥
केनेषित-म्पतति प्रेषित-म्मनः
केन प्राणः प्रथमः प्रैति युक्तः ।
केनेषितां-वाँचमिमां-वँदन्ति
चक्षु-श्श्रोत्र-ङ्क उ देवो युनक्ति ॥ 1 ॥
श्रोत्रस्य श्रोत्र-म्मनसो मनो यद्
वाचो ह वाचं स उ प्राणस्य प्राणः ।
चक्षुषश्चक्षुरतिमुच्य धीराः
प्रेत्यास्माल्लोकादमृता भवन्ति ॥ 2 ॥
न तत्र चक्षुर्गच्छति न वागच्छति नो मनः ।
न विद्मो न विजानीमो यथैतदनुशिष्यात् ॥ 3 ॥
अन्यदेव तद्विदितादथो अविदितादधि ।
इति शुश्रुम पूर्वेषां-येँ नस्तद्व्याचचक्षिरे ॥ 4 ॥
यद्वाचा-ऽनभ्युदितं-येँन वागभ्युद्यते ।
तदेव ब्रह्म त्वं-विँद्धि नेदं-यँदिदमुपासते ॥ 5 ॥
यन्मनसा न मनुते येनाहुर्मनो मतम् ।
तदेव ब्रह्म त्वं-विँद्धि नेदं-यँदिदमुपासते ॥ 6 ॥
यच्चक्षुषा न पश्यति येन चक्षूंषि पश्यति ।
तदेव ब्रह्म त्वं-विँद्धि नेदं-यँदिदमुपासते ॥ 7 ॥
यच्छ्रोत्रेण न श‍ऋणोति येन श्रोत्रमिदं श्रुतम् ।
तदेव ब्रह्म त्वं-विँद्धि नेदं-यँदिदमुपासते ॥ 8 ॥
यत्प्राणेन न प्राणिति येन प्राणः प्रणीयते ।
तदेव ब्रह्म त्वं-विँद्धि नेदं-यँदिदमुपासते ॥ 9 ॥
॥ इति केनोपनिषदि प्रथमः खण्डः ॥
|| atha kenopaniṣat ||
oṃ sa॒ha nā̭vavatu | sa॒ha naṷ bhunaktu | sa॒ha vī॒rya̭-ṅkaravāvahai | te॒ja॒svinā॒vadhī̭tamastu॒ mā vi̭dviṣā॒vahai᳚ |
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
oṃ āpyāyantu mamāṅgāni vākprāṇaścakṣu-śśrotramatho balamindriyāṇi ca sarvāṇi | sarva-mbrahmaupaniṣada-mmā-'ha-mbrahma nirākuryā-mmā mā brahma nirākarodanirākaraṇamastvanirākaraṇa-mme-'stu | tadātmani nirate ya upaniṣatsu dharmāste mayi santu te mayi santu |
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
keneṣita-mpatati preṣita-mmanaḥ
kena prāṇaḥ prathamaḥ praiti yuktaḥ |
keneṣitāṃ-vā~camimāṃ-va~danti
cakṣu-śśrotra-ṅka u devo yunakti || 1 ||
śrotrasya śrotra-mmanaso mano yad
vāco ha vācaṃ sa u prāṇasya prāṇaḥ |
cakṣuṣaścakṣuratimucya dhīrāḥ
pretyāsmāllokādamṛtā bhavanti || 2 ||
na tatra cakṣurgacchati na vāgacchati no manaḥ |
na vidmo na vijānīmo yathaitadanuśiṣyāt || 3 ||
anyadeva tadviditādatho aviditādadhi |
iti śuśruma pūrveṣāṃ-ye~ nastadvyācacakṣire || 4 ||
yadvācā-'nabhyuditaṃ-ye~na vāgabhyudyate |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 5 ||
yanmanasā na manute yenāhurmano matam |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 6 ||
yaccakṣuṣā na paśyati yena cakṣūṃṣi paśyati |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 7 ||
yacchrotreṇa na śa‍ṛṇoti yena śrotramidaṃ śrutam |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 8 ||
yatprāṇena na prāṇiti yena prāṇaḥ praṇīyate |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 9 ||
|| iti kenopaniṣadi prathamaḥ khaṇḍaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in