॥ ଅଥ କେନୋପନିଷତ୍ ॥
ଓଁ ସ॒ହ ନା॑ଵଵତୁ । ସ॒ହ ନୌ॑ ଭୁନକ୍ତୁ । ସ॒ହ ଵୀ॒ର୍ଯ॑-ଙ୍କରଵାଵହୈ । ତେ॒ଜ॒ସ୍ଵିନା॒ଵଧୀ॑ତମସ୍ତୁ॒ ମା ଵି॑ଦ୍ଵିଷା॒ଵହୈ᳚ ।
ଓଁ ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତିଃ॑ ॥
ଓଁ ଆପ୍ଯାଯନ୍ତୁ ମମାଙ୍ଗାନି ଵାକ୍ପ୍ରାଣଶ୍ଚକ୍ଷୁ-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ରମଥୋ ବଲମିନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ ସର୍ଵାଣି । ସର୍ଵ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମୌପନିଷଦ-ମ୍ମା-ଽହ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ ନିରାକୁର୍ଯା-ମ୍ମା ମା ବ୍ରହ୍ମ ନିରାକରୋଦନିରାକରଣମସ୍ତ୍ଵନିରାକରଣ-ମ୍ମେ-ଽସ୍ତୁ । ତଦାତ୍ମନି ନିରତେ ଯ ଉପନିଷତ୍ସୁ ଧର୍ମାସ୍ତେ ମଯି ସନ୍ତୁ ତେ ମଯି ସନ୍ତୁ ।
ଓଁ ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତିଃ॑ ॥
କେନେଷିତ-ମ୍ପତତି ପ୍ରେଷିତ-ମ୍ମନଃ
କେନ ପ୍ରାଣଃ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରୈତି ଯୁକ୍ତଃ ।
କେନେଷିତାଂ-ଵାଁଚମିମାଂ-ଵଁଦନ୍ତି
ଚକ୍ଷୁ-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ର-ଙ୍କ ଉ ଦେଵୋ ଯୁନକ୍ତି ॥ 1 ॥
ଶ୍ରୋତ୍ରସ୍ଯ ଶ୍ରୋତ୍ର-ମ୍ମନସୋ ମନୋ ଯଦ୍
ଵାଚୋ ହ ଵାଚଂ ସ ଉ ପ୍ରାଣସ୍ଯ ପ୍ରାଣଃ ।
ଚକ୍ଷୁଷଶ୍ଚକ୍ଷୁରତିମୁଚ୍ଯ ଧୀରାଃ
ପ୍ରେତ୍ଯାସ୍ମାଲ୍ଲୋକାଦମୃତା ଭଵନ୍ତି ॥ 2 ॥
ନ ତତ୍ର ଚକ୍ଷୁର୍ଗଚ୍ଛତି ନ ଵାଗଚ୍ଛତି ନୋ ମନଃ ।
ନ ଵିଦ୍ମୋ ନ ଵିଜାନୀମୋ ଯଥୈତଦନୁଶିଷ୍ଯାତ୍ ॥ 3 ॥
ଅନ୍ଯଦେଵ ତଦ୍ଵିଦିତାଦଥୋ ଅଵିଦିତାଦଧି ।
ଇତି ଶୁଶ୍ରୁମ ପୂର୍ଵେଷାଂ-ଯେଁ ନସ୍ତଦ୍ଵ୍ଯାଚଚକ୍ଷିରେ ॥ 4 ॥
ଯଦ୍ଵାଚା-ଽନଭ୍ଯୁଦିତଂ-ଯେଁନ ଵାଗଭ୍ଯୁଦ୍ଯତେ ।
ତଦେଵ ବ୍ରହ୍ମ ତ୍ଵଂ-ଵିଁଦ୍ଧି ନେଦଂ-ଯଁଦିଦମୁପାସତେ ॥ 5 ॥
ଯନ୍ମନସା ନ ମନୁତେ ଯେନାହୁର୍ମନୋ ମତମ୍ ।
ତଦେଵ ବ୍ରହ୍ମ ତ୍ଵଂ-ଵିଁଦ୍ଧି ନେଦଂ-ଯଁଦିଦମୁପାସତେ ॥ 6 ॥
ଯଚ୍ଚକ୍ଷୁଷା ନ ପଶ୍ଯତି ଯେନ ଚକ୍ଷୂଂଷି ପଶ୍ଯତି ।
ତଦେଵ ବ୍ରହ୍ମ ତ୍ଵଂ-ଵିଁଦ୍ଧି ନେଦଂ-ଯଁଦିଦମୁପାସତେ ॥ 7 ॥
ଯଚ୍ଛ୍ରୋତ୍ରେଣ ନ ଶଋଣୋତି ଯେନ ଶ୍ରୋତ୍ରମିଦଂ ଶ୍ରୁତମ୍ ।
ତଦେଵ ବ୍ରହ୍ମ ତ୍ଵଂ-ଵିଁଦ୍ଧି ନେଦଂ-ଯଁଦିଦମୁପାସତେ ॥ 8 ॥
ଯତ୍ପ୍ରାଣେନ ନ ପ୍ରାଣିତି ଯେନ ପ୍ରାଣଃ ପ୍ରଣୀଯତେ ।
ତଦେଵ ବ୍ରହ୍ମ ତ୍ଵଂ-ଵିଁଦ୍ଧି ନେଦଂ-ଯଁଦିଦମୁପାସତେ ॥ 9 ॥
॥ ଇତି କେନୋପନିଷଦି ପ୍ରଥମଃ ଖଣ୍ଡଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
|| atha kenopaniṣat ||
oṃ sa॒ha nā̭vavatu | sa॒ha naṷ bhunaktu | sa॒ha vī॒rya̭-ṅkaravāvahai | te॒ja॒svinā॒vadhī̭tamastu॒ mā vi̭dviṣā॒vahai᳚ |
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
oṃ āpyāyantu mamāṅgāni vākprāṇaścakṣu-śśrotramatho balamindriyāṇi ca sarvāṇi | sarva-mbrahmaupaniṣada-mmā-'ha-mbrahma nirākuryā-mmā mā brahma nirākarodanirākaraṇamastvanirākaraṇa-mme-'stu | tadātmani nirate ya upaniṣatsu dharmāste mayi santu te mayi santu |
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
keneṣita-mpatati preṣita-mmanaḥ
kena prāṇaḥ prathamaḥ praiti yuktaḥ |
keneṣitāṃ-vā~camimāṃ-va~danti
cakṣu-śśrotra-ṅka u devo yunakti || 1 ||
śrotrasya śrotra-mmanaso mano yad
vāco ha vācaṃ sa u prāṇasya prāṇaḥ |
cakṣuṣaścakṣuratimucya dhīrāḥ
pretyāsmāllokādamṛtā bhavanti || 2 ||
na tatra cakṣurgacchati na vāgacchati no manaḥ |
na vidmo na vijānīmo yathaitadanuśiṣyāt || 3 ||
anyadeva tadviditādatho aviditādadhi |
iti śuśruma pūrveṣāṃ-ye~ nastadvyācacakṣire || 4 ||
yadvācā-'nabhyuditaṃ-ye~na vāgabhyudyate |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 5 ||
yanmanasā na manute yenāhurmano matam |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 6 ||
yaccakṣuṣā na paśyati yena cakṣūṃṣi paśyati |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 7 ||
yacchrotreṇa na śaṛṇoti yena śrotramidaṃ śrutam |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 8 ||
yatprāṇena na prāṇiti yena prāṇaḥ praṇīyate |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 9 ||
|| iti kenopaniṣadi prathamaḥ khaṇḍaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
॥ अथ केनोपनिषत् ॥
ॐ स॒ह ना॑ववतु । स॒ह नौ॑ भुनक्तु । स॒ह वी॒र्य॑-ङ्करवावहै । ते॒ज॒स्विना॒वधी॑तमस्तु॒ मा वि॑द्विषा॒वहै᳚ ।
ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥
ॐ आप्यायन्तु ममाङ्गानि वाक्प्राणश्चक्षु-श्श्रोत्रमथो बलमिन्द्रियाणि च सर्वाणि । सर्व-म्ब्रह्मौपनिषद-म्मा-ऽह-म्ब्रह्म निराकुर्या-म्मा मा ब्रह्म निराकरोदनिराकरणमस्त्वनिराकरण-म्मे-ऽस्तु । तदात्मनि निरते य उपनिषत्सु धर्मास्ते मयि सन्तु ते मयि सन्तु ।
ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥
केनेषित-म्पतति प्रेषित-म्मनः
केन प्राणः प्रथमः प्रैति युक्तः ।
केनेषितां-वाँचमिमां-वँदन्ति
चक्षु-श्श्रोत्र-ङ्क उ देवो युनक्ति ॥ 1 ॥
श्रोत्रस्य श्रोत्र-म्मनसो मनो यद्
वाचो ह वाचं स उ प्राणस्य प्राणः ।
चक्षुषश्चक्षुरतिमुच्य धीराः
प्रेत्यास्माल्लोकादमृता भवन्ति ॥ 2 ॥
न तत्र चक्षुर्गच्छति न वागच्छति नो मनः ।
न विद्मो न विजानीमो यथैतदनुशिष्यात् ॥ 3 ॥
अन्यदेव तद्विदितादथो अविदितादधि ।
इति शुश्रुम पूर्वेषां-येँ नस्तद्व्याचचक्षिरे ॥ 4 ॥
यद्वाचा-ऽनभ्युदितं-येँन वागभ्युद्यते ।
तदेव ब्रह्म त्वं-विँद्धि नेदं-यँदिदमुपासते ॥ 5 ॥
यन्मनसा न मनुते येनाहुर्मनो मतम् ।
तदेव ब्रह्म त्वं-विँद्धि नेदं-यँदिदमुपासते ॥ 6 ॥
यच्चक्षुषा न पश्यति येन चक्षूंषि पश्यति ।
तदेव ब्रह्म त्वं-विँद्धि नेदं-यँदिदमुपासते ॥ 7 ॥
यच्छ्रोत्रेण न शऋणोति येन श्रोत्रमिदं श्रुतम् ।
तदेव ब्रह्म त्वं-विँद्धि नेदं-यँदिदमुपासते ॥ 8 ॥
यत्प्राणेन न प्राणिति येन प्राणः प्रणीयते ।
तदेव ब्रह्म त्वं-विँद्धि नेदं-यँदिदमुपासते ॥ 9 ॥
॥ इति केनोपनिषदि प्रथमः खण्डः ॥
|| atha kenopaniṣat ||
oṃ sa॒ha nā̭vavatu | sa॒ha naṷ bhunaktu | sa॒ha vī॒rya̭-ṅkaravāvahai | te॒ja॒svinā॒vadhī̭tamastu॒ mā vi̭dviṣā॒vahai᳚ |
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
oṃ āpyāyantu mamāṅgāni vākprāṇaścakṣu-śśrotramatho balamindriyāṇi ca sarvāṇi | sarva-mbrahmaupaniṣada-mmā-'ha-mbrahma nirākuryā-mmā mā brahma nirākarodanirākaraṇamastvanirākaraṇa-mme-'stu | tadātmani nirate ya upaniṣatsu dharmāste mayi santu te mayi santu |
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
keneṣita-mpatati preṣita-mmanaḥ
kena prāṇaḥ prathamaḥ praiti yuktaḥ |
keneṣitāṃ-vā~camimāṃ-va~danti
cakṣu-śśrotra-ṅka u devo yunakti || 1 ||
śrotrasya śrotra-mmanaso mano yad
vāco ha vācaṃ sa u prāṇasya prāṇaḥ |
cakṣuṣaścakṣuratimucya dhīrāḥ
pretyāsmāllokādamṛtā bhavanti || 2 ||
na tatra cakṣurgacchati na vāgacchati no manaḥ |
na vidmo na vijānīmo yathaitadanuśiṣyāt || 3 ||
anyadeva tadviditādatho aviditādadhi |
iti śuśruma pūrveṣāṃ-ye~ nastadvyācacakṣire || 4 ||
yadvācā-'nabhyuditaṃ-ye~na vāgabhyudyate |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 5 ||
yanmanasā na manute yenāhurmano matam |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 6 ||
yaccakṣuṣā na paśyati yena cakṣūṃṣi paśyati |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 7 ||
yacchrotreṇa na śaṛṇoti yena śrotramidaṃ śrutam |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 8 ||
yatprāṇena na prāṇiti yena prāṇaḥ praṇīyate |
tadeva brahma tvaṃ-vi~ddhi nedaṃ-ya~didamupāsate || 9 ||
|| iti kenopaniṣadi prathamaḥ khaṇḍaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.