(ਪ੍ਰਹਰ੍षਣੀਵृਤ੍ਤਮ੍ -)
ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਸ਼ਮਕਰਂ ਯਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ
ਤਜ੍ਜ੍ਞੇਯਂ ਯਦੁਪਨਿषਤ੍ਸੁ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਰ੍ਥਮ੍ ।
ਤੇ ਧਨ੍ਯਾ ਭੁਵਿ ਪਰਮਾਰ੍ਥਨਿਸ਼੍ਚਿਤੇਹਾਃ
ਸ਼ੇषਾਸ੍ਤੁ ਭ੍ਰਮਨਿਲਯੇ ਪਰਿਭ੍ਰਮਨ੍ਤਃ ॥ 1॥
(ਵਸਨ੍ਤਤਿਲਕਾਵृਤ੍ਤਮ੍ -)
ਆਦੌ ਵਿਜਿਤ੍ਯ ਵਿषਯਾਨ੍ਮਦਮੋਹਰਾਗ-
ਦ੍ਵੇषਾਦਿਸ਼ਤ੍ਰੁਗਣਮਾਹृਤਯੋਗਰਾਜ੍ਯਾਃ ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮਤਂ ਸਮਨੁਭੂਯਪਰਾਤ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾ-
ਕਾਨ੍ਤਾਸੁਖਂ ਵਨਗृਹੇ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਧਨ੍ਯਾਃ ॥ 2॥
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗृਹੇ ਰਤਿਮਧੋਗਤਿਹੇਤੁਭੂਤਾਮ੍
ਆਤ੍ਮੇਚ੍ਛਯੋਪਨਿषਦਰ੍ਥਰਸਂ ਪਿਬਨ੍ਤਃ ।
ਵੀਤਸ੍ਪृਹਾ ਵਿषਯਭੋਗਪਦੇ ਵਿਰਕ੍ਤਾ
ਧਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰਨ੍ਤਿ ਵਿਜਨੇषੁ ਵਿਰਕ੍ਤਸਙ੍ਗਾਃ ॥ 3॥
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਮਾਹਮਿਤਿ ਬਨ੍ਧਕਰੇ ਪਦੇ ਦ੍ਵੇ
ਮਾਨਾਵਮਾਨਸਦृਸ਼ਾਃ ਸਮਦਰ੍ਸ਼ਿਨਸ਼੍ਚ ।
ਕਰ੍ਤਾਰਮਨ੍ਯਮਵਗਮ੍ਯ ਤਦਰ੍ਪਿਤਾਨਿ
ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਕਰ੍ਮਪਰਿਪਾਕਫਲਾਨਿ ਧਨ੍ਯਾਃ ॥ 4॥
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵੀषਣਾਤ੍ਰਯਮਵੇਕ੍षਿਤਮੋਕ੍षਮਰ੍ਗਾ
ਭੈਕ੍षਾਮृਤੇਨ ਪਰਿਕਲ੍ਪਿਤਦੇਹਯਾਤ੍ਰਾਃ ।
ਜ੍ਯੋਤਿਃ ਪਰਾਤ੍ਪਰਤਰਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਸਞ੍ਜ੍ਞਂ
ਧਨ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਜਾਰਹਸਿ ਹृਦ੍ਯਵਲੋਕਯਨ੍ਤਿ ॥ 5॥
ਨਾਸਨ੍ਨ ਸਨ੍ਨ ਸਦਸਨ੍ਨ ਮਹਸਨ੍ਨਚਾਣੁ
ਨ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਪੁਮਾਨ੍ਨ ਚ ਨਪੁਂਸਕਮੇਕਬੀਜਮ੍ ।
ਯੈਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਤ੍ਸਮਮੁਪਾਸਿਤਮੇਕਚਿਤ੍ਤੈਃ
ਧਨ੍ਯਾ ਵਿਰੇਜੁਰਿਤ੍ਤਰੇਭਵਪਾਸ਼ਬਦ੍ਧਾਃ ॥ 6॥
ਅਜ੍ਞਾਨਪਙ੍ਕਪਰਿਮਗ੍ਨਮਪੇਤਸਾਰਂ
ਦੁਃਖਾਲਯਂ ਮਰਣਜਨ੍ਮਜਰਾਵਸਕ੍ਤਮ੍ ।
ਸਂਸਾਰਬਨ੍ਧਨਮਨਿਤ੍ਯਮਵੇਕ੍ष੍ਯ ਧਨ੍ਯਾ
ਜ੍ਞਾਨਾਸਿਨਾ ਤਦਵਸ਼ੀਰ੍ਯ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਨ੍ਤਿ ॥ 7॥
ਸ਼ਾਨ੍ਤੈਰਨਨ੍ਯਮਤਿਭਿਰ੍ਮਧੁਰਸ੍ਵਭਾਵੈਃ
ਏਕਤ੍ਵਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮਨੋਭਿਰਪੇਤਮੋਹੈਃ ।
ਸਾਕਂ ਵਨੇषੁ ਵਿਜਿਤਾਤ੍ਮਪਦਸ੍ਵਰੁਪਂ
ਤਦ੍ਵਸ੍ਤੁ ਸਮ੍ਯਗਨਿਸ਼ਂ ਵਿਮृਸ਼ਨ੍ਤਿ ਧਨ੍ਯਾਃ ॥ 8॥
(ਮਾਲਿਨੀਵृਤ੍ਤਮ੍ -)
ਅਹਿਮਿਵ ਜਨਯੋਗਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਵਰ੍ਜਯੇਦ੍ਯਃ
ਕੁਣਪਮਿਵ ਸੁਨਾਰੀਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਕਾਮੋ ਵਿਰਾਗੀ ।
ਵਿषਮਿਵ ਵਿषਯਾਨ੍ਯੋ ਮਨ੍ਯਮਾਨੋ ਦੁਰਨ੍ਤਾਨ੍
ਜਯਤਿ ਪਰਮਹਂਸੋ ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਵਂ ਸਮੇਤਿ ॥ 9॥
(ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਵਿਕ੍ਰੀਡਿਤਵृਤ੍ਤਮ੍ -)
ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਂ ਜਗਦੇਵ ਨਨ੍ਦਨਵਨਂ ਸਰ੍ਵੇऽਪਿ ਕਲ੍ਪਦ੍ਰੁਮਾ
ਗਾਙ੍ਗਂ ਵਰਿ ਸਮਸ੍ਤਵਾਰਿਨਿਵਹਃ ਪੁਣ੍ਯਾਃ ਸਮਸ੍ਤਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ।
ਵਾਚਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਸਂਸ੍ਕृਤਾਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ਼ਿਰੋਵਾਰਾਣਸੀ ਮੇਦਿਨੀ
ਸਰ੍ਵਾਵਸ੍ਥਿਤਿਰਸ੍ਯ ਵਸ੍ਤੁਵਿषਯਾ ਦृष੍ਟੇ ਪਰਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ॥ 10॥
॥ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ ਸ਼ਙ੍ਕਰਾਚਾਰ੍ਯਵਿਰਚਿਤਂ ਧਨ੍ਯਾष੍ਟਕਂ ਸਮਾਪ੍ਤਮ੍ ॥
Roman (IAST) Transliteration
(praharṣaṇīvṛttam -)
tajjñānaṃ praśamakaraṃ yadindriyāṇāṃ
tajjñeyaṃ yadupaniṣatsu niścitārtham |
te dhanyā bhuvi paramārthaniścitehāḥ
śeṣāstu bhramanilaye paribhramantaḥ || 1||
(vasantatilakāvṛttam -)
ādau vijitya viṣayānmadamoharāga-
dveṣādiśatrugaṇamāhṛtayogarājyāḥ |
jñātvā mataṃ samanubhūyaparātmavidyā-
kāntāsukhaṃ vanagṛhe vicaranti dhanyāḥ || 2||
tyaktvā gṛhe ratimadhogatihetubhūtām
ātmecchayopaniṣadartharasaṃ pibantaḥ |
vītaspṛhā viṣayabhogapade viraktā
dhanyāścaranti vijaneṣu viraktasaṅgāḥ || 3||
tyaktvā mamāhamiti bandhakare pade dve
mānāvamānasadṛśāḥ samadarśinaśca |
kartāramanyamavagamya tadarpitāni
kurvanti karmaparipākaphalāni dhanyāḥ || 4||
tyaktvīṣaṇātrayamavekṣitamokṣamargā
bhaikṣāmṛtena parikalpitadehayātrāḥ |
jyotiḥ parātparataraṃ paramātmasañjñaṃ
dhanyā dvijārahasi hṛdyavalokayanti || 5||
nāsanna sanna sadasanna mahasannacāṇu
na strī pumānna ca napuṃsakamekabījam |
yairbrahma tatsamamupāsitamekacittaiḥ
dhanyā virejurittarebhavapāśabaddhāḥ || 6||
ajñānapaṅkaparimagnamapetasāraṃ
duḥkhālayaṃ maraṇajanmajarāvasaktam |
saṃsārabandhanamanityamavekṣya dhanyā
jñānāsinā tadavaśīrya viniścayanti || 7||
śāntairananyamatibhirmadhurasvabhāvaiḥ
ekatvaniścitamanobhirapetamohaiḥ |
sākaṃ vaneṣu vijitātmapadasvarupaṃ
tadvastu samyaganiśaṃ vimṛśanti dhanyāḥ || 8||
(mālinīvṛttam -)
ahimiva janayogaṃ sarvadā varjayedyaḥ
kuṇapamiva sunārīṃ tyaktukāmo virāgī |
viṣamiva viṣayānyo manyamāno durantān
jayati paramahaṃso muktibhāvaṃ sameti || 9||
(śārdūlavikrīḍitavṛttam -)
sampūrṇaṃ jagadeva nandanavanaṃ sarve'pi kalpadrumā
gāṅgaṃ vari samastavārinivahaḥ puṇyāḥ samastāḥ kriyāḥ |
vācaḥ prākṛtasaṃskṛtāḥ śrutiśirovārāṇasī medinī
sarvāvasthitirasya vastuviṣayā dṛṣṭe parabrahmaṇi || 10||
|| iti śrīmad śaṅkarācāryaviracitaṃ dhanyāṣṭakaṃ samāptam ||
Sanskrit — Devanagari (original)
(प्रहर्षणीवृत्तम् -)
तज्ज्ञानं प्रशमकरं यदिन्द्रियाणां
तज्ज्ञेयं यदुपनिषत्सु निश्चितार्थम् ।
ते धन्या भुवि परमार्थनिश्चितेहाः
शेषास्तु भ्रमनिलये परिभ्रमन्तः ॥ 1॥
(वसन्ततिलकावृत्तम् -)
आदौ विजित्य विषयान्मदमोहराग-
द्वेषादिशत्रुगणमाहृतयोगराज्याः ।
ज्ञात्वा मतं समनुभूयपरात्मविद्या-
कान्तासुखं वनगृहे विचरन्ति धन्याः ॥ 2॥
त्यक्त्वा गृहे रतिमधोगतिहेतुभूताम्
आत्मेच्छयोपनिषदर्थरसं पिबन्तः ।
वीतस्पृहा विषयभोगपदे विरक्ता
धन्याश्चरन्ति विजनेषु विरक्तसङ्गाः ॥ 3॥
त्यक्त्वा ममाहमिति बन्धकरे पदे द्वे
मानावमानसदृशाः समदर्शिनश्च ।
कर्तारमन्यमवगम्य तदर्पितानि
कुर्वन्ति कर्मपरिपाकफलानि धन्याः ॥ 4॥
त्यक्त्वीषणात्रयमवेक्षितमोक्षमर्गा
भैक्षामृतेन परिकल्पितदेहयात्राः ।
ज्योतिः परात्परतरं परमात्मसञ्ज्ञं
धन्या द्विजारहसि हृद्यवलोकयन्ति ॥ 5॥
नासन्न सन्न सदसन्न महसन्नचाणु
न स्त्री पुमान्न च नपुंसकमेकबीजम् ।
यैर्ब्रह्म तत्सममुपासितमेकचित्तैः
धन्या विरेजुरित्तरेभवपाशबद्धाः ॥ 6॥
अज्ञानपङ्कपरिमग्नमपेतसारं
दुःखालयं मरणजन्मजरावसक्तम् ।
संसारबन्धनमनित्यमवेक्ष्य धन्या
ज्ञानासिना तदवशीर्य विनिश्चयन्ति ॥ 7॥
शान्तैरनन्यमतिभिर्मधुरस्वभावैः
एकत्वनिश्चितमनोभिरपेतमोहैः ।
साकं वनेषु विजितात्मपदस्वरुपं
तद्वस्तु सम्यगनिशं विमृशन्ति धन्याः ॥ 8॥
(मालिनीवृत्तम् -)
अहिमिव जनयोगं सर्वदा वर्जयेद्यः
कुणपमिव सुनारीं त्यक्तुकामो विरागी ।
विषमिव विषयान्यो मन्यमानो दुरन्तान्
जयति परमहंसो मुक्तिभावं समेति ॥ 9॥
(शार्दूलविक्रीडितवृत्तम् -)
सम्पूर्णं जगदेव नन्दनवनं सर्वेऽपि कल्पद्रुमा
गाङ्गं वरि समस्तवारिनिवहः पुण्याः समस्ताः क्रियाः ।
वाचः प्राकृतसंस्कृताः श्रुतिशिरोवाराणसी मेदिनी
सर्वावस्थितिरस्य वस्तुविषया दृष्टे परब्रह्मणि ॥ 10॥
॥ इति श्रीमद् शङ्कराचार्यविरचितं धन्याष्टकं समाप्तम् ॥
(praharṣaṇīvṛttam -)
tajjñānaṃ praśamakaraṃ yadindriyāṇāṃ
tajjñeyaṃ yadupaniṣatsu niścitārtham |
te dhanyā bhuvi paramārthaniścitehāḥ
śeṣāstu bhramanilaye paribhramantaḥ || 1||
(vasantatilakāvṛttam -)
ādau vijitya viṣayānmadamoharāga-
dveṣādiśatrugaṇamāhṛtayogarājyāḥ |
jñātvā mataṃ samanubhūyaparātmavidyā-
kāntāsukhaṃ vanagṛhe vicaranti dhanyāḥ || 2||
tyaktvā gṛhe ratimadhogatihetubhūtām
ātmecchayopaniṣadartharasaṃ pibantaḥ |
vītaspṛhā viṣayabhogapade viraktā
dhanyāścaranti vijaneṣu viraktasaṅgāḥ || 3||
tyaktvā mamāhamiti bandhakare pade dve
mānāvamānasadṛśāḥ samadarśinaśca |
kartāramanyamavagamya tadarpitāni
kurvanti karmaparipākaphalāni dhanyāḥ || 4||
tyaktvīṣaṇātrayamavekṣitamokṣamargā
bhaikṣāmṛtena parikalpitadehayātrāḥ |
jyotiḥ parātparataraṃ paramātmasañjñaṃ
dhanyā dvijārahasi hṛdyavalokayanti || 5||
nāsanna sanna sadasanna mahasannacāṇu
na strī pumānna ca napuṃsakamekabījam |
yairbrahma tatsamamupāsitamekacittaiḥ
dhanyā virejurittarebhavapāśabaddhāḥ || 6||
ajñānapaṅkaparimagnamapetasāraṃ
duḥkhālayaṃ maraṇajanmajarāvasaktam |
saṃsārabandhanamanityamavekṣya dhanyā
jñānāsinā tadavaśīrya viniścayanti || 7||
śāntairananyamatibhirmadhurasvabhāvaiḥ
ekatvaniścitamanobhirapetamohaiḥ |
sākaṃ vaneṣu vijitātmapadasvarupaṃ
tadvastu samyaganiśaṃ vimṛśanti dhanyāḥ || 8||
(mālinīvṛttam -)
ahimiva janayogaṃ sarvadā varjayedyaḥ
kuṇapamiva sunārīṃ tyaktukāmo virāgī |
viṣamiva viṣayānyo manyamāno durantān
jayati paramahaṃso muktibhāvaṃ sameti || 9||
(śārdūlavikrīḍitavṛttam -)
sampūrṇaṃ jagadeva nandanavanaṃ sarve'pi kalpadrumā
gāṅgaṃ vari samastavārinivahaḥ puṇyāḥ samastāḥ kriyāḥ |
vācaḥ prākṛtasaṃskṛtāḥ śrutiśirovārāṇasī medinī
sarvāvasthitirasya vastuviṣayā dṛṣṭe parabrahmaṇi || 10||
|| iti śrīmad śaṅkarācāryaviracitaṃ dhanyāṣṭakaṃ samāptam ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.