Vishnu

നാരായണീയം ദശക 23 - ദക്ഷചരിതം തഥാ ചിത്രകേതൂപാഖ്യാനമ്

Narayaniyam Dashaka 23 - Dakshacharitam Tatha Chitraketupakhyanam

🖋️ Malayalam script
📄 Download PDF
പ്രാചേതസസ്തു ഭഗവന്നപരോ ഹി ദക്ഷ-
സ്ത്വത്സേവനം വ്യധിത സര്ഗവിവൃദ്ധികാമഃ ।
ആവിര്ബഭൂവിഥ തദാ ലസദഷ്ടബാഹു-
സ്തസ്മൈ വരം ദദിഥ താം ച വധൂമസിക്നീമ് ॥1॥
തസ്യാത്മജാസ്ത്വയുതമീശ പുനസ്സഹസ്രം
ശ്രീനാരദസ്യ വചസാ തവ മാര്ഗമാപുഃ ।
നൈകത്രവാസമൃഷയേ സ മുമോച ശാപം
ഭക്തോത്തമസ്ത്വൃഷിരനുഗ്രഹമേവ മേനേ ॥2॥
ഷഷ്ട്യാ തതോ ദുഹിതൃഭിഃ സൃജതഃ കുലൌഘാന്
ദൌഹിത്രസൂനുരഥ തസ്യ സ വിശ്വരൂപഃ ।
ത്വത്സ്തോത്രവര്മിതമജാപയദിന്ദ്രമാജൌ
ദേവ ത്വദീയമഹിമാ ഖലു സര്വജൈത്രഃ ॥3॥
പ്രാക്ശൂരസേനവിഷയേ കില ചിത്രകേതുഃ
പുത്രാഗ്രഹീ നൃപതിരങ്ഗിരസഃ പ്രഭാവാത് ।
ലബ്ധ്വൈകപുത്രമഥ തത്ര ഹതേ സപത്നീ-
സങ്ഘൈരമുഹ്യദവശസ്തവ മായയാസൌ ॥4॥
തം നാരദസ്തു സമമങ്ഗിരസാ ദയാലുഃ
സമ്പ്രാപ്യ താവദുപദര്ശ്യ സുതസ്യ ജീവമ് ।
കസ്യാസ്മി പുത്ര ഇതി തസ്യ ഗിരാ വിമോഹം
ത്യക്ത്വാ ത്വദര്ചനവിധൌ നൃപതിം ന്യയുങ്ക്ത ॥5॥
സ്തോത്രം ച മന്ത്രമപി നാരദതോഽഥ ലബ്ധ്വാ
തോഷായ ശേഷവപുഷോ നനു തേ തപസ്യന് ।
വിദ്യാധരാധിപതിതാം സ ഹി സപ്തരാത്രേ
ലബ്ധ്വാപ്യകുണ്ഠമതിരന്വഭജദ്ഭവന്തമ് ॥6॥
തസ്മൈ മൃണാലധവലേന സഹസ്രശീര്ഷ്ണാ
രൂപേണ ബദ്ധനുതിസിദ്ധഗണാവൃതേന ।
പ്രാദുര്ഭവന്നചിരതോ നുതിഭിഃ പ്രസന്നോ
ദത്വാഽഽത്മതത്ത്വമനുഗൃഹ്യ തിരോദധാഥ ॥7॥
ത്വദ്ഭക്തമൌലിരഥ സോഽപി ച ലക്ഷലക്ഷം
വര്ഷാണി ഹര്ഷുലമനാ ഭുവനേഷു കാമമ് ।
സങ്ഗാപയന് ഗുണഗണം തവ സുന്ദരീഭിഃ
സങ്ഗാതിരേകരഹിതോ ലലിതം ചചാര ॥8॥
അത്യന്തസങ്ഗവിലയായ ഭവത്പ്രണുന്നോ
നൂനം സ രൂപ്യഗിരിമാപ്യ മഹത്സമാജേ ।
നിശ്ശങ്കമങ്കകൃതവല്ലഭമങ്ഗജാരിം
തം ശങ്കരം പരിഹസന്നുമയാഭിശേപേ ॥9॥
നിസ്സമ്ഭ്രമസ്ത്വയമയാചിതശാപമോക്ഷോ
വൃത്രാസുരത്വമുപഗമ്യ സുരേന്ദ്രയോധീ ।
ഭക്ത്യാത്മതത്ത്വകഥനൈഃ സമരേ വിചിത്രം
ശത്രോരപി ഭ്രമമപാസ്യ ഗതഃ പദം തേ ॥10॥
ത്വത്സേവനേന ദിതിരിന്ദ്രവധോദ്യതാഽപി
താന്പ്രത്യുതേന്ദ്രസുഹൃദോ മരുതോഽഭിലേഭേ ।
ദുഷ്ടാശയേഽപി ശുഭദൈവ ഭവന്നിഷേവാ
തത്താദൃശസ്ത്വമവ മാം പവനാലയേശ ॥11॥
Roman (IAST) Transliteration
prācetasastu bhagavannaparo hi dakṣa-
stvatsevanaṃ vyadhita sargavivṛddhikāmaḥ |
āvirbabhūvitha tadā lasadaṣṭabāhu-
stasmai varaṃ daditha tāṃ ca vadhūmasiknīm ||1||
tasyātmajāstvayutamīśa punassahasraṃ
śrīnāradasya vacasā tava mārgamāpuḥ |
naikatravāsamṛṣaye sa mumoca śāpaṃ
bhaktottamastvṛṣiranugrahameva mene ||2||
ṣaṣṭyā tato duhitṛbhiḥ sṛjataḥ kulaughān
dauhitrasūnuratha tasya sa viśvarūpaḥ |
tvatstotravarmitamajāpayadindramājau
deva tvadīyamahimā khalu sarvajaitraḥ ||3||
prākśūrasenaviṣaye kila citraketuḥ
putrāgrahī nṛpatiraṅgirasaḥ prabhāvāt |
labdhvaikaputramatha tatra hate sapatnī-
saṅghairamuhyadavaśastava māyayāsau ||4||
taṃ nāradastu samamaṅgirasā dayāluḥ
samprāpya tāvadupadarśya sutasya jīvam |
kasyāsmi putra iti tasya girā vimohaṃ
tyaktvā tvadarcanavidhau nṛpatiṃ nyayuṅkta ||5||
stotraṃ ca mantramapi nāradato'tha labdhvā
toṣāya śeṣavapuṣo nanu te tapasyan |
vidyādharādhipatitāṃ sa hi saptarātre
labdhvāpyakuṇṭhamatiranvabhajadbhavantam ||6||
tasmai mṛṇāladhavalena sahasraśīrṣṇā
rūpeṇa baddhanutisiddhagaṇāvṛtena |
prādurbhavannacirato nutibhiḥ prasanno
datvā''tmatattvamanugṛhya tirodadhātha ||7||
tvadbhaktamauliratha so'pi ca lakṣalakṣaṃ
varṣāṇi harṣulamanā bhuvaneṣu kāmam |
saṅgāpayan guṇagaṇaṃ tava sundarībhiḥ
saṅgātirekarahito lalitaṃ cacāra ||8||
atyantasaṅgavilayāya bhavatpraṇunno
nūnaṃ sa rūpyagirimāpya mahatsamāje |
niśśaṅkamaṅkakṛtavallabhamaṅgajāriṃ
taṃ śaṅkaraṃ parihasannumayābhiśepe ||9||
nissambhramastvayamayācitaśāpamokṣo
vṛtrāsuratvamupagamya surendrayodhī |
bhaktyātmatattvakathanaiḥ samare vicitraṃ
śatrorapi bhramamapāsya gataḥ padaṃ te ||10||
tvatsevanena ditirindravadhodyatā'pi
tānpratyutendrasuhṛdo maruto'bhilebhe |
duṣṭāśaye'pi śubhadaiva bhavanniṣevā
tattādṛśastvamava māṃ pavanālayeśa ||11||
Sanskrit — Devanagari (original)
प्राचेतसस्तु भगवन्नपरो हि दक्ष-
स्त्वत्सेवनं व्यधित सर्गविवृद्धिकामः ।
आविर्बभूविथ तदा लसदष्टबाहु-
स्तस्मै वरं ददिथ तां च वधूमसिक्नीम् ॥1॥
तस्यात्मजास्त्वयुतमीश पुनस्सहस्रं
श्रीनारदस्य वचसा तव मार्गमापुः ।
नैकत्रवासमृषये स मुमोच शापं
भक्तोत्तमस्त्वृषिरनुग्रहमेव मेने ॥2॥
षष्ट्या ततो दुहितृभिः सृजतः कुलौघान्
दौहित्रसूनुरथ तस्य स विश्वरूपः ।
त्वत्स्तोत्रवर्मितमजापयदिन्द्रमाजौ
देव त्वदीयमहिमा खलु सर्वजैत्रः ॥3॥
प्राक्शूरसेनविषये किल चित्रकेतुः
पुत्राग्रही नृपतिरङ्गिरसः प्रभावात् ।
लब्ध्वैकपुत्रमथ तत्र हते सपत्नी-
सङ्घैरमुह्यदवशस्तव माययासौ ॥4॥
तं नारदस्तु सममङ्गिरसा दयालुः
सम्प्राप्य तावदुपदर्श्य सुतस्य जीवम् ।
कस्यास्मि पुत्र इति तस्य गिरा विमोहं
त्यक्त्वा त्वदर्चनविधौ नृपतिं न्ययुङ्क्त ॥5॥
स्तोत्रं च मन्त्रमपि नारदतोऽथ लब्ध्वा
तोषाय शेषवपुषो ननु ते तपस्यन् ।
विद्याधराधिपतितां स हि सप्तरात्रे
लब्ध्वाप्यकुण्ठमतिरन्वभजद्भवन्तम् ॥6॥
तस्मै मृणालधवलेन सहस्रशीर्ष्णा
रूपेण बद्धनुतिसिद्धगणावृतेन ।
प्रादुर्भवन्नचिरतो नुतिभिः प्रसन्नो
दत्वाऽऽत्मतत्त्वमनुगृह्य तिरोदधाथ ॥7॥
त्वद्भक्तमौलिरथ सोऽपि च लक्षलक्षं
वर्षाणि हर्षुलमना भुवनेषु कामम् ।
सङ्गापयन् गुणगणं तव सुन्दरीभिः
सङ्गातिरेकरहितो ललितं चचार ॥8॥
अत्यन्तसङ्गविलयाय भवत्प्रणुन्नो
नूनं स रूप्यगिरिमाप्य महत्समाजे ।
निश्शङ्कमङ्ककृतवल्लभमङ्गजारिं
तं शङ्करं परिहसन्नुमयाभिशेपे ॥9॥
निस्सम्भ्रमस्त्वयमयाचितशापमोक्षो
वृत्रासुरत्वमुपगम्य सुरेन्द्रयोधी ।
भक्त्यात्मतत्त्वकथनैः समरे विचित्रं
शत्रोरपि भ्रममपास्य गतः पदं ते ॥10॥
त्वत्सेवनेन दितिरिन्द्रवधोद्यताऽपि
तान्प्रत्युतेन्द्रसुहृदो मरुतोऽभिलेभे ।
दुष्टाशयेऽपि शुभदैव भवन्निषेवा
तत्तादृशस्त्वमव मां पवनालयेश ॥11॥
prācetasastu bhagavannaparo hi dakṣa-
stvatsevanaṃ vyadhita sargavivṛddhikāmaḥ |
āvirbabhūvitha tadā lasadaṣṭabāhu-
stasmai varaṃ daditha tāṃ ca vadhūmasiknīm ||1||
tasyātmajāstvayutamīśa punassahasraṃ
śrīnāradasya vacasā tava mārgamāpuḥ |
naikatravāsamṛṣaye sa mumoca śāpaṃ
bhaktottamastvṛṣiranugrahameva mene ||2||
ṣaṣṭyā tato duhitṛbhiḥ sṛjataḥ kulaughān
dauhitrasūnuratha tasya sa viśvarūpaḥ |
tvatstotravarmitamajāpayadindramājau
deva tvadīyamahimā khalu sarvajaitraḥ ||3||
prākśūrasenaviṣaye kila citraketuḥ
putrāgrahī nṛpatiraṅgirasaḥ prabhāvāt |
labdhvaikaputramatha tatra hate sapatnī-
saṅghairamuhyadavaśastava māyayāsau ||4||
taṃ nāradastu samamaṅgirasā dayāluḥ
samprāpya tāvadupadarśya sutasya jīvam |
kasyāsmi putra iti tasya girā vimohaṃ
tyaktvā tvadarcanavidhau nṛpatiṃ nyayuṅkta ||5||
stotraṃ ca mantramapi nāradato'tha labdhvā
toṣāya śeṣavapuṣo nanu te tapasyan |
vidyādharādhipatitāṃ sa hi saptarātre
labdhvāpyakuṇṭhamatiranvabhajadbhavantam ||6||
tasmai mṛṇāladhavalena sahasraśīrṣṇā
rūpeṇa baddhanutisiddhagaṇāvṛtena |
prādurbhavannacirato nutibhiḥ prasanno
datvā''tmatattvamanugṛhya tirodadhātha ||7||
tvadbhaktamauliratha so'pi ca lakṣalakṣaṃ
varṣāṇi harṣulamanā bhuvaneṣu kāmam |
saṅgāpayan guṇagaṇaṃ tava sundarībhiḥ
saṅgātirekarahito lalitaṃ cacāra ||8||
atyantasaṅgavilayāya bhavatpraṇunno
nūnaṃ sa rūpyagirimāpya mahatsamāje |
niśśaṅkamaṅkakṛtavallabhamaṅgajāriṃ
taṃ śaṅkaraṃ parihasannumayābhiśepe ||9||
nissambhramastvayamayācitaśāpamokṣo
vṛtrāsuratvamupagamya surendrayodhī |
bhaktyātmatattvakathanaiḥ samare vicitraṃ
śatrorapi bhramamapāsya gataḥ padaṃ te ||10||
tvatsevanena ditirindravadhodyatā'pi
tānpratyutendrasuhṛdo maruto'bhilebhe |
duṣṭāśaye'pi śubhadaiva bhavanniṣevā
tattādṛśastvamava māṃ pavanālayeśa ||11||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in