ષષ્ઠઃ પ્રશ્નઃ
અથ હૈનં સુકેશા ભારદ્વાજઃ પપ્રચ્છ -
ભગવન્ હિરણ્યનાભઃ કૌસલ્યો રાજપુત્રો મામુપેત્યૈત-મ્પ્રશ્નમપૃચ્છત -
ષોડશકલ-મ્ભારદ્વાજ પુરુષં-વેઁત્થ। તમહ-ઙ્કુમારમ્બ્રુવ-ન્નાહમિમં-વેઁદ યધ્યહમિમમવેદિષ-ઙ્કથ-ન્તે નાવક્ષ્યમિતિ ।
સમૂલો વા એષ પરિશુષ્યતિ યો-ઽનૃતમભિવદતિ। તસ્માન્નાર્હમ્યનૃતં-વઁક્તુમ્। સ તૂષ્ણીં રથમારુહ્ય પ્રવવ્રાજ। ત-ન્ત્વા પૃચ્છામિ ક્વાસૌ પુરુષ ઇતિ ॥1॥
તસ્મૈ સ હોવાચ ।
ઇહૈવાન્તસ્શરીરે સોભ્ય સ પુરુષો યસ્મિન્નતા-ષ્ષોડશકલાઃ પ્રભવન્તીતિ ॥2॥
સ ઈક્ષાઞ્ચક્રે। કસ્મિન્નહમુત્ક્રાન્ત ઉત્ક્રાન્તો ભવિષ્યામિ કસ્મિન્ વા પ્રતિષ્ઠિતે પ્રતિષ્ટસ્યામીતિ ॥3॥
સ પ્રાણમસૃજત। પ્રાણાચ્છ્રદ્ધા-ઙ્ખં-વાઁયુર્જ્યોતિરાપઃ પૃથિવીન્દ્રિય-મ્મનો-ઽન્નમન્નાદ્વીર્ય-ન્તપો મન્ત્રાઃ કર્મલોકા લોકેષુ ચ નામ ચ ॥4॥
સ યથેમા નધ્ય-સ્સ્યન્દમાના-સ્સમુદ્રાયણા-સ્સમુદ્ર-મ્પ્રાપ્યાસ્ત-ઙ્ગચ્છન્તિ ભિધ્યેતે તાસા-ન્નામરુપે સમુદ્ર ઇત્યેવ-મ્પ્રોચ્યતે।
એવમેવાસ્ય પરિદ્રષ્ટુરિમા-ષ્ષોડશકલાઃ પુરુષાયણાઃ પુરુષ-મ્પ્રાપ્યાસ્ત-ઙ્ગચ્છન્તિ ભિધ્યેતે ચાસા-ન્નામરુપે પુરુષ ઇત્યેવ-મ્પ્રોચ્યતે સ એષો-ઽકલો-ઽમૃતો ભવતિ તદેષ શ્લોકઃ ॥5॥
અરા ઇવ રથનાભૌ કલા યસ્મિ-ન્પ્રતિષ્ઠિતાઃ।
તં-વેઁધ્ય-મ્પુરુષં-વેઁદ યથા મા વો મૃત્યુઃ પરિવ્યથા ઇતિ ॥6॥
તાન્ હોવાચૈતાવદેવાહમેત-ત્પર-મ્બ્રહ્મ વેદ। નાતઃ પરમસ્તીતિ ॥7॥
તે તમર્ચયન્તસ્ત્વં હિ નઃ પિતા યો-ઽસ્માકમવિધ્યાયાઃ પર-મ્પાર-ન્તારયસીતિ।
નમઃ પરમૃષિભ્યો નમઃ પરમૃષિભ્યઃ ॥8॥
Roman (IAST) Transliteration
ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ
atha hainaṃ sukeśā bhāradvājaḥ papraccha -
bhagavan hiraṇyanābhaḥ kausalyo rājaputro māmupetyaita-mpraśnamapṛcchata -
ṣoḍaśakala-mbhāradvāja puruṣaṃ-ve~ttha| tamaha-ṅkumārambruva-nnāhamimaṃ-ve~da yadhyahamimamavediṣa-ṅkatha-nte nāvakṣyamiti |
samūlo vā eṣa pariśuṣyati yo-'nṛtamabhivadati| tasmānnārhamyanṛtaṃ-va~ktum| sa tūṣṇīṃ rathamāruhya pravavrāja| ta-ntvā pṛcchāmi kvāsau puruṣa iti ||1||
tasmai sa hovāca |
ihaivāntasśarīre sobhya sa puruṣo yasminnatā-ṣṣoḍaśakalāḥ prabhavantīti ||2||
sa īkṣāñcakre| kasminnahamutkrānta utkrānto bhaviṣyāmi kasmin vā pratiṣṭhite pratiṣṭasyāmīti ||3||
sa prāṇamasṛjata| prāṇācchraddhā-ṅkhaṃ-vā~yurjyotirāpaḥ pṛthivīndriya-mmano-'nnamannādvīrya-ntapo mantrāḥ karmalokā lokeṣu ca nāma ca ||4||
sa yathemā nadhya-ssyandamānā-ssamudrāyaṇā-ssamudra-mprāpyāsta-ṅgacchanti bhidhyete tāsā-nnāmarupe samudra ityeva-mprocyate|
evamevāsya paridraṣṭurimā-ṣṣoḍaśakalāḥ puruṣāyaṇāḥ puruṣa-mprāpyāsta-ṅgacchanti bhidhyete cāsā-nnāmarupe puruṣa ityeva-mprocyate sa eṣo-'kalo-'mṛto bhavati tadeṣa ślokaḥ ||5||
arā iva rathanābhau kalā yasmi-npratiṣṭhitāḥ|
taṃ-ve~dhya-mpuruṣaṃ-ve~da yathā mā vo mṛtyuḥ parivyathā iti ||6||
tān hovācaitāvadevāhameta-tpara-mbrahma veda| nātaḥ paramastīti ||7||
te tamarcayantastvaṃ hi naḥ pitā yo-'smākamavidhyāyāḥ para-mpāra-ntārayasīti|
namaḥ paramṛṣibhyo namaḥ paramṛṣibhyaḥ ||8||
Sanskrit — Devanagari (original)
षष्ठः प्रश्नः
अथ हैनं सुकेशा भारद्वाजः पप्रच्छ -
भगवन् हिरण्यनाभः कौसल्यो राजपुत्रो मामुपेत्यैत-म्प्रश्नमपृच्छत -
षोडशकल-म्भारद्वाज पुरुषं-वेँत्थ। तमह-ङ्कुमारम्ब्रुव-न्नाहमिमं-वेँद यध्यहमिममवेदिष-ङ्कथ-न्ते नावक्ष्यमिति ।
समूलो वा एष परिशुष्यति यो-ऽनृतमभिवदति। तस्मान्नार्हम्यनृतं-वँक्तुम्। स तूष्णीं रथमारुह्य प्रवव्राज। त-न्त्वा पृच्छामि क्वासौ पुरुष इति ॥1॥
तस्मै स होवाच ।
इहैवान्तस्शरीरे सोभ्य स पुरुषो यस्मिन्नता-ष्षोडशकलाः प्रभवन्तीति ॥2॥
स ईक्षाञ्चक्रे। कस्मिन्नहमुत्क्रान्त उत्क्रान्तो भविष्यामि कस्मिन् वा प्रतिष्ठिते प्रतिष्टस्यामीति ॥3॥
स प्राणमसृजत। प्राणाच्छ्रद्धा-ङ्खं-वाँयुर्ज्योतिरापः पृथिवीन्द्रिय-म्मनो-ऽन्नमन्नाद्वीर्य-न्तपो मन्त्राः कर्मलोका लोकेषु च नाम च ॥4॥
स यथेमा नध्य-स्स्यन्दमाना-स्समुद्रायणा-स्समुद्र-म्प्राप्यास्त-ङ्गच्छन्ति भिध्येते तासा-न्नामरुपे समुद्र इत्येव-म्प्रोच्यते।
एवमेवास्य परिद्रष्टुरिमा-ष्षोडशकलाः पुरुषायणाः पुरुष-म्प्राप्यास्त-ङ्गच्छन्ति भिध्येते चासा-न्नामरुपे पुरुष इत्येव-म्प्रोच्यते स एषो-ऽकलो-ऽमृतो भवति तदेष श्लोकः ॥5॥
अरा इव रथनाभौ कला यस्मि-न्प्रतिष्ठिताः।
तं-वेँध्य-म्पुरुषं-वेँद यथा मा वो मृत्युः परिव्यथा इति ॥6॥
तान् होवाचैतावदेवाहमेत-त्पर-म्ब्रह्म वेद। नातः परमस्तीति ॥7॥
ते तमर्चयन्तस्त्वं हि नः पिता यो-ऽस्माकमविध्यायाः पर-म्पार-न्तारयसीति।
नमः परमृषिभ्यो नमः परमृषिभ्यः ॥8॥
ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ
atha hainaṃ sukeśā bhāradvājaḥ papraccha -
bhagavan hiraṇyanābhaḥ kausalyo rājaputro māmupetyaita-mpraśnamapṛcchata -
ṣoḍaśakala-mbhāradvāja puruṣaṃ-ve~ttha| tamaha-ṅkumārambruva-nnāhamimaṃ-ve~da yadhyahamimamavediṣa-ṅkatha-nte nāvakṣyamiti |
samūlo vā eṣa pariśuṣyati yo-'nṛtamabhivadati| tasmānnārhamyanṛtaṃ-va~ktum| sa tūṣṇīṃ rathamāruhya pravavrāja| ta-ntvā pṛcchāmi kvāsau puruṣa iti ||1||
tasmai sa hovāca |
ihaivāntasśarīre sobhya sa puruṣo yasminnatā-ṣṣoḍaśakalāḥ prabhavantīti ||2||
sa īkṣāñcakre| kasminnahamutkrānta utkrānto bhaviṣyāmi kasmin vā pratiṣṭhite pratiṣṭasyāmīti ||3||
sa prāṇamasṛjata| prāṇācchraddhā-ṅkhaṃ-vā~yurjyotirāpaḥ pṛthivīndriya-mmano-'nnamannādvīrya-ntapo mantrāḥ karmalokā lokeṣu ca nāma ca ||4||
sa yathemā nadhya-ssyandamānā-ssamudrāyaṇā-ssamudra-mprāpyāsta-ṅgacchanti bhidhyete tāsā-nnāmarupe samudra ityeva-mprocyate|
evamevāsya paridraṣṭurimā-ṣṣoḍaśakalāḥ puruṣāyaṇāḥ puruṣa-mprāpyāsta-ṅgacchanti bhidhyete cāsā-nnāmarupe puruṣa ityeva-mprocyate sa eṣo-'kalo-'mṛto bhavati tadeṣa ślokaḥ ||5||
arā iva rathanābhau kalā yasmi-npratiṣṭhitāḥ|
taṃ-ve~dhya-mpuruṣaṃ-ve~da yathā mā vo mṛtyuḥ parivyathā iti ||6||
tān hovācaitāvadevāhameta-tpara-mbrahma veda| nātaḥ paramastīti ||7||
te tamarcayantastvaṃ hi naḥ pitā yo-'smākamavidhyāyāḥ para-mpāra-ntārayasīti|
namaḥ paramṛṣibhyo namaḥ paramṛṣibhyaḥ ||8||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.