𑌷𑌷𑍍𑌠𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌶𑍍𑌨𑌃
𑌅𑌥 𑌹𑍈𑌨𑌂 𑌸𑍁𑌕𑍇𑌶𑌾 𑌭𑌾𑌰𑌦𑍍𑌵𑌾𑌜𑌃 𑌪𑌪𑍍𑌰𑌚𑍍𑌛 -
𑌭𑌗𑌵𑌨𑍍 𑌹𑌿𑌰𑌣𑍍𑌯𑌨𑌾𑌭𑌃 𑌕𑍗𑌸𑌲𑍍𑌯𑍋 𑌰𑌾𑌜𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑍋 𑌮𑌾𑌮𑍁𑌪𑍇𑌤𑍍𑌯𑍈𑌤-𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌶𑍍𑌨𑌮𑌪𑍃𑌚𑍍𑌛𑌤 -
𑌷𑍋𑌡𑌶𑌕𑌲-𑌮𑍍𑌭𑌾𑌰𑌦𑍍𑌵𑌾𑌜 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌂-𑌵𑍇𑌁𑌤𑍍𑌥। 𑌤𑌮𑌹-𑌙𑍍𑌕𑍁𑌮𑌾𑌰𑌮𑍍𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵-𑌨𑍍𑌨𑌾𑌹𑌮𑌿𑌮𑌂-𑌵𑍇𑌁𑌦 𑌯𑌧𑍍𑌯𑌹𑌮𑌿𑌮𑌮𑌵𑍇𑌦𑌿𑌷-𑌙𑍍𑌕𑌥-𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌨𑌾𑌵𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌮𑌿𑌤𑌿 ।
𑌸𑌮𑍂𑌲𑍋 𑌵𑌾 𑌏𑌷 𑌪𑌰𑌿𑌶𑍁𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌯𑍋-𑌽𑌨𑍃𑌤𑌮𑌭𑌿𑌵𑌦𑌤𑌿। 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾𑌨𑍍𑌨𑌾𑌰𑍍𑌹𑌮𑍍𑌯𑌨𑍃𑌤𑌂-𑌵𑌁𑌕𑍍𑌤𑍁𑌮𑍍। 𑌸 𑌤𑍂𑌷𑍍𑌣𑍀𑌂 𑌰𑌥𑌮𑌾𑌰𑍁𑌹𑍍𑌯 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌵𑍍𑌰𑌾𑌜। 𑌤-𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌪𑍃𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑌿 𑌕𑍍𑌵𑌾𑌸𑍗 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷 𑌇𑌤𑌿 ॥1॥
𑌤𑌸𑍍𑌮𑍈 𑌸 𑌹𑍋𑌵𑌾𑌚 ।
𑌇𑌹𑍈𑌵𑌾𑌨𑍍𑌤𑌸𑍍𑌶𑌰𑍀𑌰𑍇 𑌸𑍋𑌭𑍍𑌯 𑌸 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑍋 𑌯𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌨𑌤𑌾-𑌷𑍍𑌷𑍋𑌡𑌶𑌕𑌲𑌾𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑍀𑌤𑌿 ॥2॥
𑌸 𑌈𑌕𑍍𑌷𑌾𑌞𑍍𑌚𑌕𑍍𑌰𑍇। 𑌕𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌨𑌹𑌮𑍁𑌤𑍍𑌕𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤 𑌉𑌤𑍍𑌕𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑍋 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌕𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍 𑌵𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌿𑌤𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌷𑍍𑌟𑌸𑍍𑌯𑌾𑌮𑍀𑌤𑌿 ॥3॥
𑌸 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌮𑌸𑍃𑌜𑌤। 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌚𑍍𑌛𑍍𑌰𑌦𑍍𑌧𑌾-𑌙𑍍𑌖𑌂-𑌵𑌾𑌁𑌯𑍁𑌰𑍍𑌜𑍍𑌯𑍋𑌤𑌿𑌰𑌾𑌪𑌃 𑌪𑍃𑌥𑌿𑌵𑍀𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯-𑌮𑍍𑌮𑌨𑍋-𑌽𑌨𑍍𑌨𑌮𑌨𑍍𑌨𑌾𑌦𑍍𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯-𑌨𑍍𑌤𑌪𑍋 𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌾𑌃 𑌕𑌰𑍍𑌮𑌲𑍋𑌕𑌾 𑌲𑍋𑌕𑍇𑌷𑍁 𑌚 𑌨𑌾𑌮 𑌚 ॥4॥
𑌸 𑌯𑌥𑍇𑌮𑌾 𑌨𑌧𑍍𑌯-𑌸𑍍𑌸𑍍𑌯𑌨𑍍𑌦𑌮𑌾𑌨𑌾-𑌸𑍍𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌰𑌾𑌯𑌣𑌾-𑌸𑍍𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌰-𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤-𑌙𑍍𑌗𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌭𑌿𑌧𑍍𑌯𑍇𑌤𑍇 𑌤𑌾𑌸𑌾-𑌨𑍍𑌨𑌾𑌮𑌰𑍁𑌪𑍇 𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌰 𑌇𑌤𑍍𑌯𑍇𑌵-𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑍋𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇।
𑌏𑌵𑌮𑍇𑌵𑌾𑌸𑍍𑌯 𑌪𑌰𑌿𑌦𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑍁𑌰𑌿𑌮𑌾-𑌷𑍍𑌷𑍋𑌡𑌶𑌕𑌲𑌾𑌃 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌾𑌯𑌣𑌾𑌃 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷-𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤-𑌙𑍍𑌗𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌭𑌿𑌧𑍍𑌯𑍇𑌤𑍇 𑌚𑌾𑌸𑌾-𑌨𑍍𑌨𑌾𑌮𑌰𑍁𑌪𑍇 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷 𑌇𑌤𑍍𑌯𑍇𑌵-𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑍋𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌸 𑌏𑌷𑍋-𑌽𑌕𑌲𑍋-𑌽𑌮𑍃𑌤𑍋 𑌭𑌵𑌤𑌿 𑌤𑌦𑍇𑌷 𑌶𑍍𑌲𑍋𑌕𑌃 ॥5॥
𑌅𑌰𑌾 𑌇𑌵 𑌰𑌥𑌨𑌾𑌭𑍗 𑌕𑌲𑌾 𑌯𑌸𑍍𑌮𑌿-𑌨𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌿𑌤𑌾𑌃।
𑌤𑌂-𑌵𑍇𑌁𑌧𑍍𑌯-𑌮𑍍𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌂-𑌵𑍇𑌁𑌦 𑌯𑌥𑌾 𑌮𑌾 𑌵𑍋 𑌮𑍃𑌤𑍍𑌯𑍁𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌵𑍍𑌯𑌥𑌾 𑌇𑌤𑌿 ॥6॥
𑌤𑌾𑌨𑍍 𑌹𑍋𑌵𑌾𑌚𑍈𑌤𑌾𑌵𑌦𑍇𑌵𑌾𑌹𑌮𑍇𑌤-𑌤𑍍𑌪𑌰-𑌮𑍍𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮 𑌵𑍇𑌦। 𑌨𑌾𑌤𑌃 𑌪𑌰𑌮𑌸𑍍𑌤𑍀𑌤𑌿 ॥7॥
𑌤𑍇 𑌤𑌮𑌰𑍍𑌚𑌯𑌨𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌹𑌿 𑌨𑌃 𑌪𑌿𑌤𑌾 𑌯𑍋-𑌽𑌸𑍍𑌮𑌾𑌕𑌮𑌵𑌿𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑌾𑌃 𑌪𑌰-𑌮𑍍𑌪𑌾𑌰-𑌨𑍍𑌤𑌾𑌰𑌯𑌸𑍀𑌤𑌿।
𑌨𑌮𑌃 𑌪𑌰𑌮𑍃𑌷𑌿𑌭𑍍𑌯𑍋 𑌨𑌮𑌃 𑌪𑌰𑌮𑍃𑌷𑌿𑌭𑍍𑌯𑌃 ॥8॥
Roman (IAST) Transliteration
ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ
atha hainaṃ sukeśā bhāradvājaḥ papraccha -
bhagavan hiraṇyanābhaḥ kausalyo rājaputro māmupetyaita-mpraśnamapṛcchata -
ṣoḍaśakala-mbhāradvāja puruṣaṃ-ve~ttha| tamaha-ṅkumārambruva-nnāhamimaṃ-ve~da yadhyahamimamavediṣa-ṅkatha-nte nāvakṣyamiti |
samūlo vā eṣa pariśuṣyati yo-'nṛtamabhivadati| tasmānnārhamyanṛtaṃ-va~ktum| sa tūṣṇīṃ rathamāruhya pravavrāja| ta-ntvā pṛcchāmi kvāsau puruṣa iti ||1||
tasmai sa hovāca |
ihaivāntasśarīre sobhya sa puruṣo yasminnatā-ṣṣoḍaśakalāḥ prabhavantīti ||2||
sa īkṣāñcakre| kasminnahamutkrānta utkrānto bhaviṣyāmi kasmin vā pratiṣṭhite pratiṣṭasyāmīti ||3||
sa prāṇamasṛjata| prāṇācchraddhā-ṅkhaṃ-vā~yurjyotirāpaḥ pṛthivīndriya-mmano-'nnamannādvīrya-ntapo mantrāḥ karmalokā lokeṣu ca nāma ca ||4||
sa yathemā nadhya-ssyandamānā-ssamudrāyaṇā-ssamudra-mprāpyāsta-ṅgacchanti bhidhyete tāsā-nnāmarupe samudra ityeva-mprocyate|
evamevāsya paridraṣṭurimā-ṣṣoḍaśakalāḥ puruṣāyaṇāḥ puruṣa-mprāpyāsta-ṅgacchanti bhidhyete cāsā-nnāmarupe puruṣa ityeva-mprocyate sa eṣo-'kalo-'mṛto bhavati tadeṣa ślokaḥ ||5||
arā iva rathanābhau kalā yasmi-npratiṣṭhitāḥ|
taṃ-ve~dhya-mpuruṣaṃ-ve~da yathā mā vo mṛtyuḥ parivyathā iti ||6||
tān hovācaitāvadevāhameta-tpara-mbrahma veda| nātaḥ paramastīti ||7||
te tamarcayantastvaṃ hi naḥ pitā yo-'smākamavidhyāyāḥ para-mpāra-ntārayasīti|
namaḥ paramṛṣibhyo namaḥ paramṛṣibhyaḥ ||8||
Sanskrit — Devanagari (original)
षष्ठः प्रश्नः
अथ हैनं सुकेशा भारद्वाजः पप्रच्छ -
भगवन् हिरण्यनाभः कौसल्यो राजपुत्रो मामुपेत्यैत-म्प्रश्नमपृच्छत -
षोडशकल-म्भारद्वाज पुरुषं-वेँत्थ। तमह-ङ्कुमारम्ब्रुव-न्नाहमिमं-वेँद यध्यहमिममवेदिष-ङ्कथ-न्ते नावक्ष्यमिति ।
समूलो वा एष परिशुष्यति यो-ऽनृतमभिवदति। तस्मान्नार्हम्यनृतं-वँक्तुम्। स तूष्णीं रथमारुह्य प्रवव्राज। त-न्त्वा पृच्छामि क्वासौ पुरुष इति ॥1॥
तस्मै स होवाच ।
इहैवान्तस्शरीरे सोभ्य स पुरुषो यस्मिन्नता-ष्षोडशकलाः प्रभवन्तीति ॥2॥
स ईक्षाञ्चक्रे। कस्मिन्नहमुत्क्रान्त उत्क्रान्तो भविष्यामि कस्मिन् वा प्रतिष्ठिते प्रतिष्टस्यामीति ॥3॥
स प्राणमसृजत। प्राणाच्छ्रद्धा-ङ्खं-वाँयुर्ज्योतिरापः पृथिवीन्द्रिय-म्मनो-ऽन्नमन्नाद्वीर्य-न्तपो मन्त्राः कर्मलोका लोकेषु च नाम च ॥4॥
स यथेमा नध्य-स्स्यन्दमाना-स्समुद्रायणा-स्समुद्र-म्प्राप्यास्त-ङ्गच्छन्ति भिध्येते तासा-न्नामरुपे समुद्र इत्येव-म्प्रोच्यते।
एवमेवास्य परिद्रष्टुरिमा-ष्षोडशकलाः पुरुषायणाः पुरुष-म्प्राप्यास्त-ङ्गच्छन्ति भिध्येते चासा-न्नामरुपे पुरुष इत्येव-म्प्रोच्यते स एषो-ऽकलो-ऽमृतो भवति तदेष श्लोकः ॥5॥
अरा इव रथनाभौ कला यस्मि-न्प्रतिष्ठिताः।
तं-वेँध्य-म्पुरुषं-वेँद यथा मा वो मृत्युः परिव्यथा इति ॥6॥
तान् होवाचैतावदेवाहमेत-त्पर-म्ब्रह्म वेद। नातः परमस्तीति ॥7॥
ते तमर्चयन्तस्त्वं हि नः पिता यो-ऽस्माकमविध्यायाः पर-म्पार-न्तारयसीति।
नमः परमृषिभ्यो नमः परमृषिभ्यः ॥8॥
ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ
atha hainaṃ sukeśā bhāradvājaḥ papraccha -
bhagavan hiraṇyanābhaḥ kausalyo rājaputro māmupetyaita-mpraśnamapṛcchata -
ṣoḍaśakala-mbhāradvāja puruṣaṃ-ve~ttha| tamaha-ṅkumārambruva-nnāhamimaṃ-ve~da yadhyahamimamavediṣa-ṅkatha-nte nāvakṣyamiti |
samūlo vā eṣa pariśuṣyati yo-'nṛtamabhivadati| tasmānnārhamyanṛtaṃ-va~ktum| sa tūṣṇīṃ rathamāruhya pravavrāja| ta-ntvā pṛcchāmi kvāsau puruṣa iti ||1||
tasmai sa hovāca |
ihaivāntasśarīre sobhya sa puruṣo yasminnatā-ṣṣoḍaśakalāḥ prabhavantīti ||2||
sa īkṣāñcakre| kasminnahamutkrānta utkrānto bhaviṣyāmi kasmin vā pratiṣṭhite pratiṣṭasyāmīti ||3||
sa prāṇamasṛjata| prāṇācchraddhā-ṅkhaṃ-vā~yurjyotirāpaḥ pṛthivīndriya-mmano-'nnamannādvīrya-ntapo mantrāḥ karmalokā lokeṣu ca nāma ca ||4||
sa yathemā nadhya-ssyandamānā-ssamudrāyaṇā-ssamudra-mprāpyāsta-ṅgacchanti bhidhyete tāsā-nnāmarupe samudra ityeva-mprocyate|
evamevāsya paridraṣṭurimā-ṣṣoḍaśakalāḥ puruṣāyaṇāḥ puruṣa-mprāpyāsta-ṅgacchanti bhidhyete cāsā-nnāmarupe puruṣa ityeva-mprocyate sa eṣo-'kalo-'mṛto bhavati tadeṣa ślokaḥ ||5||
arā iva rathanābhau kalā yasmi-npratiṣṭhitāḥ|
taṃ-ve~dhya-mpuruṣaṃ-ve~da yathā mā vo mṛtyuḥ parivyathā iti ||6||
tān hovācaitāvadevāhameta-tpara-mbrahma veda| nātaḥ paramastīti ||7||
te tamarcayantastvaṃ hi naḥ pitā yo-'smākamavidhyāyāḥ para-mpāra-ntārayasīti|
namaḥ paramṛṣibhyo namaḥ paramṛṣibhyaḥ ||8||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.