5.4 - Devasura Samyatta Asann - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Gujarati Script

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-મ્પઞ્ચમકાણ્ડે ચતુર્થઃ પ્રશ્નઃ - ઇષ્ટકાત્રયાભિધાનં

ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,

શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥

દે॒વા॒સુ॒રા-સ્સંયઁ॑ત્તા આસ॒-ન્તે ન વ્ય॑જયન્ત॒ સ એ॒તા ઇન્દ્ર॑સ્ત॒નૂર॑પશ્ય॒-ત્તા ઉપા॑ધત્ત॒ તાભિ॒ર્વૈ સ ત॒નુવ॑મિન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય॑મા॒ત્મન્ન॑ધત્ત॒ તતો॑ દે॒વા અભ॑વ॒-ન્પરા-ઽસુ॑રા॒ યદિ॑ન્દ્રત॒નૂરુ॑પ॒દધા॑તિ ત॒નુવ॑મે॒વ તાભિ॑રિન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્યં॑-યઁજ॑માન આ॒ત્મ-ન્ધ॒ત્તે-ઽથો॒ સેન્દ્ર॑મે॒વાગ્નિગ્ં સત॑નુ-ઞ્ચિનુતે॒ ભવ॑ત્યા॒ત્મના॒ પરા᳚-ઽસ્ય॒ ભ્રાતૃ॑વ્યો [ભ્રાતૃ॑વ્યઃ, ભ॒વ॒તિ॒ ય॒જ્ઞો] 1

ભવતિ ય॒જ્ઞો દે॒વેભ્યો-ઽપા᳚ક્રામ॒-ત્તમ॑વ॒રુધ॒-ન્નાશ॑ક્નુવ॒ન્ત એ॒તા ય॑જ્ઞત॒નૂર॑પશ્ય॒-ન્તા ઉપા॑દધત॒ તાભિ॒ર્વૈ તે ય॒જ્ઞમવા॑રુન્ધત॒ ય-દ્ય॑જ્ઞત॒નૂરુ॑પ॒દધા॑તિ ય॒જ્ઞમે॒વ તાભિ॒ર્યજ॑મા॒નો-ઽવ॑ રુન્ધે॒ ત્રય॑સ્ત્રિગ્ં શત॒મુપ॑ દધાતિ॒ ત્રય॑સ્ત્રિગ્ંશ॒દ્વૈ દે॒વતા॑ દે॒વતા॑ એ॒વાવ॑ રુ॒ન્ધે ઽથો॒ સાત્મા॑નમે॒વાગ્નિગ્ં સત॑નુ-ઞ્ચિનુતે॒ સાત્મા॒-ઽમુષ્મિ॑-લ્લોઁ॒કે [-ઽમુષ્મિ॑-લ્લોઁ॒કે, ભ॒વ॒તિ॒ ય] 2

ભ॑વતિ॒ ય એ॒વં-વેઁદ॒ જ્યોતિ॑ષ્મતી॒રુપ॑ દધાતિ॒ જ્યોતિ॑રે॒વાસ્મિ॑-ન્દધાત્યે॒તાભિ॒ર્વા અ॒ગ્નિશ્ચિ॒તો જ્વ॑લતિ॒ તાભિ॑રે॒વૈન॒ગ્ં॒ સમિ॑ન્ધ ઉ॒ભયો॑રસ્મૈ લો॒કયો॒ર્જ્યોતિ॑ર્ભવતિ નક્ષત્રેષ્ટ॒કા ઉપ॑ દધાત્યે॒તાનિ॒ વૈ દિ॒વો જ્યોતીગ્ં॑ષિ॒ તાન્યે॒વાવ॑ રુન્ધે સુ॒કૃતાં॒-વાઁ એ॒તાનિ॒ જ્યોતીગ્ં॑ષિ॒ યન્નક્ષ॑ત્રાણિ॒ તાન્યે॒વા-ઽઽપ્નો॒ત્યથો॑ અનૂકા॒શ-મે॒વૈતાનિ॒ [-મે॒વૈતાનિ॑, જ્યોતીગ્ં॑ષિ કુરુતે] 3

જ્યોતીગ્ં॑ષિ કુરુતે સુવ॒ર્ગસ્ય॑ લો॒કસ્યાનુ॑ખ્યાત્યૈ॒ ય-થ્સગ્ગ્સ્પૃ॑ષ્ટા ઉપદ॒દ્ધ્યા-દ્વૃષ્ટ્યૈ॑ લો॒કમપિ॑ દદ્ધ્યા॒દવ॑ર્ષુકઃ પ॒ર્જન્યઃ॑ સ્યા॒દસગ્ગ્॑સ્પૃષ્ટા॒ ઉપ॑ દધાતિ॒ વૃષ્ટ્યા॑ એ॒વ લો॒ક-ઙ્ક॑રોતિ॒ વર્ષુ॑કઃ પ॒ર્જન્યો॑ ભવતિ પુ॒રસ્તા॑દ॒ન્યાઃ પ્ર॒તીચી॒રુપ॑ દધાતિ પ॒શ્ચાદ॒ન્યાઃ પ્રાચી॒સ્તસ્મા᳚-ત્પ્રા॒ચીના॑નિ ચ પ્રતી॒ચીના॑નિ ચ॒ નક્ષ॑ત્રા॒ણ્યા વ॑ર્તન્તે ॥ 4 ॥

(ભ્રાતૃ॑વ્યો - લો॒ક - એ॒વૈતાન્યે - ક॑ચત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 1)

ઋ॒ત॒વ્યા॑ ઉપ॑ દધાત્યૃતૂ॒ના-ઙ્કૢપ્ત્યૈ᳚ દ્વ॒દ્વમ્મુપ॑ દધાતિ॒ તસ્મા᳚-દ્દ્વ॒ન્દ્વમૃ॒તવો ઽધૃ॑તેવ॒ વા એ॒ષા યન્મ॑દ્ધ્ય॒મા ચિતિ॑ર॒ન્તરિ॑ક્ષમિવ॒ વા એ॒ષા દ્વ॒દ્વમ્મ॒ન્યાસુ॒ ચિતી॒ષૂપ॑ દધાતિ॒ ચત॑સ્રો॒ મદ્ધ્યે॒ ધૃત્યા॑ અન્ત॒શ્શ્લેષ॑ણં॒-વાઁ એ॒તાશ્ચિતી॑નાં॒-યઁદૃ॑ત॒વ્યા॑ યદૃ॑ત॒વ્યા॑ ઉપ॒દધા॑તિ॒ ચિતી॑નાં॒-વિઁધૃ॑ત્યા॒ અવ॑કા॒મનૂપ॑ દધાત્યે॒ષા વા અ॒ગ્નેર્યોનિ॒-સ્સયો॑નિ- [અ॒ગ્નેર્યોનિ॒-સ્સયો॑નિમ્, એ॒વાગ્નિ-] 5

-મે॒વાગ્નિ-ઞ્ચિ॑નુત ઉ॒વાચ॑ હ વિ॒શ્વામિ॒ત્રો ઽદ॒દિ-થ્સ બ્રહ્મ॒ણા-ઽન્નં॒-યઁસ્યૈ॒તા ઉ॑પધી॒યાન્તૈ॒ ય ઉ॑ ચૈના એ॒વં-વેઁદ॒દિતિ॑ સંવઁથ્સ॒રો વા એ॒ત-મ્પ્ર॑તિ॒ષ્ઠાયૈ॑ નુદતે॒ યો᳚-ઽગ્નિ-ઞ્ચિ॒ત્વા ન પ્ર॑તિ॒તિષ્ઠ॑તિ॒ પઞ્ચ॒ પૂર્વા॒શ્ચિત॑યો ભવ॒ન્ત્યથ॑ ષ॒ષ્ઠી-ઞ્ચિતિ॑-ઞ્ચિનુતે॒ ષડ્વા ઋ॒તવઃ॑ સંવઁથ્સ॒ર ઋ॒તુષ્વે॒વ સં॑વઁથ્સ॒રે પ્રતિ॑તિષ્ઠત્યે॒ તા વા [પ્રતિ॑તિષ્ઠત્યે॒ તા વા, અધિ॑પત્ની॒ર્નામેષ્ટ॑કા॒] 6

અધિ॑પત્ની॒ર્નામેષ્ટ॑કા॒ યસ્યૈ॒તા ઉ॑પધી॒યન્તે-ઽધિ॑પતિરે॒વ સ॑મા॒નાના᳚-મ્ભવતિ॒ ય-ન્દ્વિ॒ષ્યા-ત્તમુ॑પ॒દધ॑-દ્ધ્યાયેદે॒તાભ્ય॑ એ॒વૈન॑-ન્દે॒વતા᳚ભ્ય॒ આ વૃ॑શ્ચતિ તા॒જગાર્તિ॒માર્ચ્છ॒ત્યઙ્ગિ॑રસ-સ્સુવ॒ર્ગં-લોઁ॒કં-યઁન્તો॒ યા ય॒જ્ઞસ્ય॒ નિષ્કૃ॑તિ॒રાસી॒-ત્તામૃષિ॑ભ્યઃ॒ પ્રત્યૌ॑હ॒-ન્તદ્ધિર॑ણ્યમભવ॒દ્ય-દ્ધિ॑રણ્યશ॒લ્કૈઃ પ્રો॒ક્ષતિ॑ ય॒જ્ઞસ્ય॒ નિષ્કૃ॑ત્યા॒ અથો॑ ભેષ॒જમે॒વા-ઽસ્મૈ॑ કરો॒- [-ઽસ્મૈ॑ કરોતિ, અથો॑ રૂ॒પેણૈ॒વૈન॒ગ્ં॒] 7

-ત્યથો॑ રૂ॒પેણૈ॒વૈન॒ગ્ં॒ સમ॑ર્ધય॒ત્યથો॒ હિર॑ણ્યજ્યોતિષૈ॒વ સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒કમે॑તિ સાહ॒સ્રવ॑તા॒ પ્રોક્ષ॑તિ સાહ॒સ્રઃ પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જાપ॑તે॒રાપ્ત્યા॑ ઇ॒મા મે॑ અગ્ન॒ ઇષ્ટ॑કા ધે॒નવઃ॑ સ॒ન્ત્વિત્યા॑હ ધે॒નૂરે॒વૈનાઃ᳚ કુરુતે॒ તા એ॑ન-ઙ્કામ॒દુઘા॑ અ॒મુત્રા॒મુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒ક ઉપ॑ તિષ્ઠન્તે ॥ 8 ॥

(સયો॑નિ - મે॒તા વૈ - ક॑રો॒ત્યે - કા॒ન્નચ॑ત્વારિ॒ગ્ં॒શચ્ચ॑) (અ. 2)

રુ॒દ્રો વા એ॒ષ યદ॒ગ્નિ-સ્સ એ॒તર્હિ॑ જા॒તો યર્હિ॒ સર્વ॑શ્ચિ॒ત-સ્સ યથા॑ વ॒થ્સો જા॒ત-સ્સ્તન॑-મ્પ્રે॒ફ્સત્યે॒વં-વાઁ એ॒ષ એ॒તર્હિ॑ ભાગ॒ધેય॒-મ્પ્રેફ્સ॑તિ॒ તસ્મૈ॒ યદાહુ॑તિ॒-ન્ન જુ॑હુ॒યાદ॑દ્ધ્વ॒ર્યુ-ઞ્ચ॒ યજ॑માન-ઞ્ચ ધ્યાયેચ્છતરુ॒દ્રીય॑-ઞ્જુહોતિ ભાગ॒ધેયે॑નૈ॒વૈનગ્ં॑ શમયતિ॒ ના-ઽઽર્તિ॒માર્ચ્છ॑ત્યદ્ધ્વ॒ર્યુર્ન યજ॑માનો॒ ય-દ્ગ્રા॒મ્યાણા᳚-મ્પશૂ॒ના- [ય-દ્ગ્રા॒મ્યાણા᳚-મ્પશૂ॒નામ્, પય॑સા જુહુ॒યા-] 9

-મ્પય॑સા જુહુ॒યા-દ્ગ્રા॒મ્યા-ન્પ॒શૂઞ્છુ॒ચા ઽર્પયે॒-દ્યદા॑ર॒ણ્યાના॑-માર॒ણ્યાન્ જ॑ર્તિલયવા॒ગ્વા॑ વા જુહુ॒યા-દ્ગ॑વીધુકયવા॒ગ્વા॑ વા॒ ન ગ્રા॒મ્યા-ન્પ॒શૂન્. હિ॒નસ્તિ॒ ના-ઽઽર॒ણ્યાનથો॒ ખલ્વા॑હુ॒રના॑હુતિ॒ર્વૈ જ॒ર્તિલા᳚શ્ચ ગ॒વીધુ॑કા॒શ્ચેત્ય॑ જક્ષી॒રેણ॑ જુહોત્યાગ્ને॒યી વા એ॒ષા યદ॒જા-ઽઽહુ॑ત્યૈ॒વ જુ॑હોતિ॒ ન ગ્રા॒મ્યા-ન્પ॒શૂન્. હિ॒નસ્તિ॒ ના-ઽઽર॒ણ્યાનઙ્ગિ॑રસ-સ્સુવ॒ર્ગં-લોઁ॒કં-યઁન્તો॒- [-ઁલો॒કં-યઁન્તઃ॑, અ॒જાયા᳚-ઙ્ઘ॒ર્મ-] 10

-ઽજાયા᳚-ઙ્ઘ॒ર્મ-મ્પ્રાસિ॑ઞ્ચ॒ન્થ્સા શોચ॑ન્તી પ॒ર્ણ-મ્પરા॑-ઽજિહીત॒ સો᳚(1॒)-ઽર્કો॑-ઽભવ॒-ત્તદ॒ર્કસ્યા᳚-ર્ક॒ત્વમ॑ર્કપ॒ર્ણેન॑ જુહોતિ સયોનિ॒ત્વાયોદ॒-ન્તિષ્ઠ॑ન્ જુહોત્યે॒ષા વૈ રુ॒દ્રસ્ય॒ દિ-ખ્સ્વાયા॑મે॒વ દિ॒શિ રુ॒દ્ર-ન્નિ॒રવ॑દયતે ચર॒માયા॒મિષ્ટ॑કાયા-ઞ્જુહોત્યન્ત॒ત એ॒વ રુ॒દ્ર-ન્નિ॒રવ॑દયતે ત્રેધાવિભ॒ક્ત-ઞ્જુ॑હોતિ॒ ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કા ઇ॒માને॒વ લો॒કાન્-થ્સ॒માવ॑દ્વીર્યાન્ કરો॒તીય॒ત્યગ્રે॑ જુહો॒- [જુહોતિ, અથેય॒ત્યથેય॑તિ॒] 11

-ત્યથેય॒ત્યથેય॑તિ॒ ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કા એ॒ભ્ય એ॒વૈનં॑-લોઁ॒કેભ્યઃ॑ શમયતિ તિ॒સ્ર ઉત્ત॑રા॒ આહુ॑તીર્જુહોતિ॒ ષ-ટ્થ્સ-મ્પ॑દ્યન્તે॒ ષ-ડ્વા ઋ॒તવ॑ ઋ॒તુભિ॑રે॒વૈનગ્ં॑ શમયતિ॒ યદ॑નુપરિ॒ક્રામ॑-ઞ્જુહુ॒યાદ॑ન્તરવચા॒રિણગ્ં॑ રુ॒દ્ર-ઙ્કુ॑ર્યા॒દથો॒ ખલ્વા॑હુઃ॒ કસ્યાં॒-વાઁ-ઽહ॑ દિ॒શિ રુ॒દ્રઃ કસ્યાં॒-વેઁત્ય॑નુપરિ॒ક્રામ॑મે॒વ હો॑ત॒વ્ય॑-મપ॑રિવર્ગમે॒વૈનગ્ં॑ શમય- [શમયતિ, એ॒તાવૈ] 12

-ત્યે॒તાવૈ દે॒વતા᳚-સ્સુવ॒ર્ગ્યા॑યા ઉ॑ત્ત॒માસ્તા યજ॑માનં-વાઁચયતિ॒ તાભિ॑રે॒વૈનગ્ં॑ સુવ॒ર્ગં-લોઁ॒ક-ઙ્ગ॑મયતિ॒ ય-ન્દ્વિ॒ષ્યા-ત્તસ્ય॑ સઞ્ચ॒રે પ॑શૂ॒ના-ન્ન્ય॑સ્યે॒-દ્યઃ પ્ર॑થ॒મઃ પ॒શુર॑ભિ॒તિષ્ઠ॑તિ॒ સ આર્તિ॒માર્ચ્છ॑તિ ॥ 13 ॥

(પ॒શૂ॒નાં - ઁયન્તો - ઽગ્ને॑ જુહો॒ત્ય - પ॑રિવર્ગમે॒વૈનગ્ં॑ શમયતિ - ત્રિ॒ગ્ં॒શચ્ચ॑) (અ. 3)

અશ્મ॒ન્નૂર્જ॒મિતિ॒ પરિ॑ ષિઞ્ચતિ મા॒ર્જય॑ત્યે॒વૈન॒મથો॑ ત॒ર્પય॑ત્યે॒વ સ એ॑ન-ન્તૃ॒પ્તો ઽક્ષુ॑દ્ધ્ય॒-ન્નશો॑ચ-ન્ન॒મુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒ક ઉપ॑ તિષ્ઠતે॒ તૃપ્ય॑તિ પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॒ર્ય એ॒વં-વેઁદ॒ તા-ન્ન॒ ઇષ॒મૂર્જ॑-ન્ધત્ત મરુત-સ્સગ્ંરરા॒ણા ઇત્યા॒હાન્નં॒-વાઁ ઊર્ગન્ન॑-મ્મ॒રુતો-ઽન્ન॑મે॒વાવ॑ રુ॒ન્ધે ઽશ્મગ્ગ્॑સ્તે॒ ક્ષુદ॒મુ-ન્તે॒ શુ- [ક્ષુદ॒મુ-ન્તે॒ શુક્, ઋ॒ચ્છ॒તુ॒ ય-ન્દ્વિ॒ષ્મ] 14

-ગૃ॑ચ્છતુ॒ ય-ન્દ્વિ॒ષ્મ ઇત્યા॑હ॒ યમે॒વ દ્વેષ્ટિ॒ તમ॑સ્ય ક્ષુ॒ધા ચ॑ શુ॒ચા ચા᳚ર્પયતિ॒ ત્રિઃ પ॑રિષિ॒ઞ્ચ-ન્પર્યે॑તિ ત્રિ॒વૃદ્વા અ॒ગ્નિર્યાવા॑ને॒વા-ગ્નિસ્તસ્ય॒ શુચગ્ં॑ શમયતિ॒ ત્રિઃ પુનઃ॒ પર્યે॑તિ॒ ષ-ટ્થ્સ-મ્પ॑દ્યન્તે॒ ષ-ડ્વા ઋ॒તવ॑ ઋ॒તુભિ॑રે॒વાસ્ય॒ શુચગ્ં॑ શમયત્ય॒પાં-વાઁ એ॒ત-ત્પુષ્પં॒-યઁદ્વે॑ત॒સો॑-ઽપાગ્ં - [યદ્વે॑ત॒સો॑-ઽપામ્, શરો-ઽવ॑કા] 15

શરો-ઽવ॑કા વેતસશા॒ખયા॒ ચાવ॑કાભિશ્ચ॒ વિ ક॑ર્ષ॒ત્યાપો॒ વૈ શા॒ન્તા-શ્શા॒ન્તાભિ॑રે॒વાસ્ય॒ શુચગ્ં॑ શમયતિ॒ યો વા અ॒ગ્નિ-ઞ્ચિ॒ત-મ્પ્ર॑થ॒મઃ પ॒શુર॑ધિ॒ક્રામ॑તીશ્વ॒રો વૈ તગ્ં શુ॒ચા પ્ર॒દહો॑ મ॒ણ્ડૂકે॑ન॒ વિક॑ર્ષત્યે॒ષ વૈ પ॑શૂ॒ના-મ॑નુપજીવની॒યો ન વા એ॒ષ ગ્રા॒મ્યેષુ॑ પ॒શુષુ॑ હિ॒તો ના-ઽઽર॒ણ્યેષુ॒ તમે॒વ શુ॒ચા-ઽર્પ॑યત્યષ્ટા॒ભિ-ર્વિ ક॑ર્ષ- [-ર્વિ ક॑ર્ષતિ, અ॒ષ્ટાક્ષ॑રા] 16

-ત્ય॒ષ્ટાક્ષ॑રા ગાય॒ત્રી ગા॑ય॒ત્રો᳚-ઽગ્નિર્યાવા॑-ને॒વા-ઽગ્નિસ્તસ્ય॒ શુચગ્ં॑ શમયતિ પાવ॒કવ॑તીભિ॒રન્નં॒-વૈઁ પા॑વ॒કો-ઽન્ને॑નૈ॒વાસ્ય॒ શુચગ્ં॑ શમયતિ મૃ॒ત્યુર્વા એ॒ષ યદ॒ગ્નિર્બ્રહ્મ॑ણ એ॒તદ્રૂ॒પં-યઁ-ત્કૃ॑ષ્ણાજિ॒ન-ઙ્કાર્ષ્ણી॑ ઉપા॒નહા॒વુપ॑ મુઞ્ચતે॒ બ્રહ્મ॑ણૈ॒વ મૃ॒ત્યોર॒ન્તર્ધ॑ત્તે॒ ઽન્તર્મૃ॒ત્યોર્ધ॑ત્તે॒ ઽન્તર॒ન્નાદ્યા॒-દિત્યા॑હુર॒ન્યા-મુ॑પમુ॒ઞ્ચતે॒-ઽન્યા-ન્નાન્ત- [-ઽન્યા-ન્નાન્તઃ, એ॒વ મૃ॒ત્યોર્ધ॒ત્તે] 17

-રે॒વ મૃ॒ત્યોર્ધ॒ત્તે ઽવા॒-ઽન્નાદ્યગ્ં॑ રુન્ધે॒ નમ॑સ્તે॒ હર॑સે શો॒ચિષ॒ ઇત્યા॑હ નમ॒સ્કૃત્ય॒ હિ વસી॑યાગ્ં સમુપ॒ચર॑ન્ત્ય॒ન્ય-ન્તે॑ અ॒સ્મ-ત્ત॑પન્તુ હે॒તય॒ ઇત્યા॑હ॒ યમે॒વ દ્વેષ્ટિ॒ તમ॑સ્ય શુ॒ચા-ઽર્પ॑યતિ પાવ॒કો અ॒સ્મભ્યગ્ં॑ શિ॒વો ભ॒વેત્યા॒હાન્નં॒-વૈઁ પા॑વ॒કો-ઽન્ન॑મે॒વાવ॑ રુન્ધે॒ દ્વાભ્યા॒મધિ॑ ક્રામતિ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યા અપ॒સ્ય॑વતીભ્યા॒ગ્ં॒ શાન્ત્યૈ᳚ ॥ 18 ॥

(શુ - ગ્વે॑ત॒સો॑-ઽપા - મ॑ષ્ટા॒ભિર્વિ ક॑ર્ષતિ॒ - નાન્ત - રેકા॒ન્ન પ॑ઞ્ચા॒શચ્ચ॑) (અ. 4)

નૃ॒ષદે॒ વડિતિ॒ વ્યાઘા॑રયતિ પ॒ઙ્ક્ત્યા-ઽઽહુ॑ત્યા યજ્ઞમુ॒ખમા ર॑ભતે ઽક્ષ્ણ॒યા વ્યાઘા॑રયતિ॒ તસ્મા॑દક્ષ્ણ॒યા પ॒શવો-ઽઙ્ગા॑નિ॒ પ્રહ॑રન્તિ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ॒ યદ્વ॑ષટ્કુ॒ર્યા-દ્યા॒તયા॑મા-ઽસ્ય વષટ્કા॒ર-સ્સ્યા॒દ્યન્ન વ॑ષટ્કુ॒ર્યા-દ્રક્ષાગ્ં॑સિ ય॒જ્ઞગ્ં હ॑ન્યુ॒ર્વડિત્યા॑હ પ॒રોક્ષ॑મે॒વ વષ॑-ટ્કરોતિ॒ નાસ્ય॑ યા॒તયા॑મા વષટ્કા॒રો ભવ॑તિ॒ ન ય॒જ્ઞગ્ં રક્ષાગ્ં॑સિ ઘ્નન્તિ હુ॒તાદો॒ વા અ॒ન્યે દે॒વા [અ॒ન્યે દે॒વાઃ, અ॒હુ॒તાદો॒-ઽન્યે] 19

અ॑હુ॒તાદો॒-ઽન્યે તાન॑ગ્નિ॒ચિદે॒વોભયા᳚-ન્પ્રીણાતિ॒ યે દે॒વા દે॒વાના॒મિતિ॑ દ॒દ્ધ્ના મ॑ધુમિ॒શ્રેણાવો᳚ક્ષતિ હુ॒તાદ॑શ્ચૈ॒વ દે॒વાન॑હુ॒તાદ॑શ્ચ॒ યજ॑માનઃ પ્રીણાતિ॒ તે યજ॑માન-મ્પ્રીણન્તિ દ॒દ્ધ્નૈવ હુ॒તાદઃ॑ પ્રી॒ણાતિ॒ મધુ॑ષા ઽહુ॒તાદો᳚ ગ્રા॒મ્યં-વાઁ એ॒તદન્નં॒-યઁદ્દદ્ધ્યા॑ર॒ણ્ય-મ્મધુ॒ યદ્દ॒ધ્ના મ॑ધુમિ॒શ્રેણા॒-વોક્ષ॑ત્યુ॒ભય॒સ્યા-ઽવ॑રુદ્ધ્યૈ ગ્રુમુ॒ષ્ટિના-ઽવો᳚ક્ષતિ પ્રાજાપ॒ત્યો [પ્રાજાપ॒ત્યઃ, વૈ ગ્રુ॑મુ॒ષ્ટિ-] 20

વૈ ગ્રુ॑મુ॒ષ્ટિ-સ્સ॑યોનિ॒ત્વાય॒ દ્વાભ્યા॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યા અનુપરિ॒ચાર॒-મવો᳚ક્ષ॒ત્ય-પ॑રિવર્ગમે॒વૈના᳚-ન્પ્રીણાતિ॒ વિ વા એ॒ષ પ્રા॒ણૈઃ પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॑ર્-ઋદ્ધ્યતે॒ યો᳚-ઽગ્નિ-ઞ્ચિ॒ન્વન્ન॑ધિ॒ક્રામ॑તિ પ્રાણ॒દા અ॑પાન॒દા ઇત્યા॑હ પ્રા॒ણાને॒વા-ઽઽત્મ-ન્ધ॑ત્તે વર્ચો॒દા વ॑રિવો॒દા ઇત્યા॑હ પ્ર॒જા વૈ વર્ચઃ॑ પ॒શવો॒ વરિ॑વઃ પ્ર॒જામે॒વ પ॒શૂના॒ત્મ-ન્ધ॑ત્ત॒ ઇન્દ્રો॑ વૃ॒ત્રમ॑હ॒ન્તં-વૃઁ॒ત્રો [વૃ॒ત્રમ॑હ॒ન્તં-વૃઁ॒ત્રઃ, હ॒ત-ષ્ષો॑ડ॒શભિ॑-] 21

હ॒ત-ષ્ષો॑ડ॒શભિ॑-ર્ભો॒ગૈર॑સિના॒-થ્સ એ॒તામ॒ગ્નયે-ઽની॑કવત॒ આહુ॑તિમપશ્ય॒-ત્તામ॑જુહો॒-ત્તસ્યા॒ગ્નિરની॑ કવા॒ન્થ્સ્વેન॑ ભાગ॒ધેયે॑ન પ્રી॒ત-ષ્ષો॑ડશ॒ધા વૃ॒ત્રસ્ય॑ ભો॒ગાનપ્ય॑દહ-દ્વૈશ્વકર્મ॒ણેન॑ પા॒પ્મનો॒ નિર॑મુચ્યત॒ યદ॒ગ્નયે-ઽની॑કવત॒ આહુ॑તિ-ઞ્જુ॒હોત્ય॒ગ્નિરે॒વા-ઽસ્યાની॑કવા॒ન્થ્સ્વેન॑ ભાગ॒ધેયે॑ન પ્રી॒તઃ પા॒પ્માન॒મપિ॑ દહતિ વૈશ્વકર્મ॒ણેન॑ પા॒પ્મનો॒ નિર્મુ॑ચ્યતે॒ ય-ઙ્કા॒મયે॑ત ચિ॒ર-મ્પા॒પ્મનો॒ [ચિ॒ર-મ્પા॒પ્મનઃ॑, નિર્મુ॑ચ્યે॒તેત્યેકૈ॑ક॒-] 22

નિર્મુ॑ચ્યે॒તેત્યેકૈ॑ક॒-ન્તસ્ય॑ જુહુયાચ્ચિ॒રમે॒વ પા॒પ્મનો॒ નિર્મુ॑ચ્યતે॒ ય-ઙ્કા॒મયે॑ત તા॒જ-ક્પા॒પ્મનો॒ નિર્મુ॑ચ્યે॒તેતિ॒ સર્વા॑ણિ॒ તસ્યા॑નુ॒દ્રુત્ય॑ જુહુયા-ત્તા॒જગે॒વ પા॒પ્મનો॒ નિર્મુ॑ચ્ય॒તે-ઽથો॒ ખલુ॒ નાનૈ॒વ સૂ॒ક્તાભ્યા᳚-ઞ્જુહોતિ॒ નાનૈ॒વ સૂ॒ક્તયો᳚ર્વી॒ર્ય॑-ન્દધા॒ત્યથો॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ ॥ 23 ॥

(દે॒વાઃ - પ્રા॑જાપ॒ત્યો-વૃ॒ત્ર - શ્ચિ॒ર-મ્પા॒પ્મન॑ - શ્ચત્વારિ॒ગ્ં॒શચ્ચ॑) (અ. 5)

ઉદે॑નમુત્ત॒રા-ન્ન॒યેતિ॑ સ॒મિધ॒ આ દ॑ધાતિ॒ યથા॒ જનં॑-યઁ॒તે॑-ઽવ॒સ-ઙ્ક॒રોતિ॑ તા॒દૃગે॒વ ત-ત્તિ॒સ્ર આ દ॑ધાતિ ત્રિ॒વૃદ્વા અ॒ગ્નિર્યાવા॑ને॒-વાગ્નિસ્તસ્મૈ॑ ભાગ॒ધેય॑-ઙ્કરો॒ત્યૌદુ॑મ્બરી-ર્ભવ॒ન્ત્યૂર્ગ્વા ઉ॑દુ॒મ્બર॒ ઊર્જ॑મે॒વાસ્મા॒ અપિ॑ દધા॒ત્યુદુ॑ ત્વા॒ વિશ્વે॑ દે॒વા ઇત્યા॑હ પ્રા॒ણા વૈ વિશ્વે॑ દે॒વાઃ પ્રા॒ણૈ- [પ્રા॒ણૈઃ, એ॒વૈન॒-] 24

-રે॒વૈન॒-મુદ્ય॑ચ્છ॒તે ઽગ્ને॒ ભર॑ન્તુ॒ ચિત્તિ॑ભિ॒રિત્યા॑હ॒ યસ્મા॑ એ॒વૈન॑-ઞ્ચિ॒ત્તાયો॒દ્યચ્છ॑તે॒ તેનૈ॒વૈન॒ગ્ં॒ સમ॑ર્ધયતિ॒ પઞ્ચ॒ દિશો॒ દૈવી᳚ર્ય॒જ્ઞમ॑વન્તુ દે॒વીરિત્યા॑હ॒ દિશો॒ હ્યે॑ષો-ઽનુ॑ પ્ર॒ચ્યવ॒તે ઽપામ॑તિ-ન્દુર્મ॒તિ-મ્બાધ॑માના॒ ઇત્યા॑હ॒ રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ રા॒યસ્પોષે॑ ય॒જ્ઞપ॑તિ-મા॒ભજ॑ન્તી॒રિત્યા॑હ પ॒શવો॒ વૈ રા॒યસ્પોષઃ॑ [રા॒યસ્પોષઃ॑, પ॒શૂને॒વાવ॑] 25

પ॒શૂને॒વાવ॑ રુન્ધે ષ॒ડ્ભિર્હ॑રતિ॒ ષ-ડ્વા ઋ॒તવ॑ ઋ॒તુભિ॑રે॒વૈનગ્ં॑ હરતિ॒ દ્વે પ॑રિ॒ગૃહ્ય॑વતી ભવતો॒ રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ॒ સૂર્ય॑રશ્મિ॒ર્॒હરિ॑કેશઃ પુ॒રસ્તા॒દિત્યા॑હ॒ પ્રસૂ᳚ત્યૈ॒ તતઃ॑ પાવ॒કા આ॒શિષો॑ નો જુષન્તા॒મિત્યા॒હાન્નં॒-વૈઁ પા॑વ॒કો-ઽન્ન॑મે॒વાવ॑ રુન્ધે દેવાસુ॒રા-સ્સંયઁ॑ત્તા આસ॒-ન્તે દે॒વા એ॒ત-દપ્ર॑તિરથ-મપશ્ય॒-ન્તેન॒ વૈ તે᳚ પ્ર॒- [વૈ તે᳚ પ્ર॒તિ, અસુ॑રાનજય॒-ન્ત-] 26

-ત્યસુ॑રાનજય॒-ન્ત-દપ્ર॑તિરથસ્યા-પ્રતિરથ॒ત્વં-યઁદપ્ર॑તિરથ-ન્દ્વિ॒તીયો॒ હોતા॒-ઽન્વાહા᳚પ્ર॒ત્યે॑વ તેન॒ યજ॑માનો॒ ભ્રાતૃ॑વ્યાન્ જય॒ત્યથો॒ અન॑ભિજિતમે॒વાભિ જ॑યતિ દશ॒ર્ચ-મ્ભ॑વતિ॒ દશા᳚ક્ષરા વિ॒રા-ડ્વિ॒રાજે॒મૌ લો॒કૌ વિધૃ॑તા વ॒નયો᳚ર્લો॒કયો॒ર્વિધૃ॑ત્યા॒ અથો॒ દશા᳚ક્ષરા વિ॒રાડન્નં॑-વિઁ॒રા-ડ્વિ॒રાજ્યે॒વાન્નાદ્યે॒ પ્રતિ॑તિષ્ઠ॒ત્યસ॑દિવ॒ વા અ॒ન્તરિ॑ક્ષમ॒ન્તરિ॑ક્ષમિ॒વા ઽઽગ્ની᳚દ્ધ્ર॒-માગ્ની॒દ્ધ્રે- [-માગ્ની᳚દ્ધ્રે, અશ્મા॑ન॒-ન્નિ દ॑ધાતિ] 27

-ઽશ્મા॑ન॒-ન્નિ દ॑ધાતિ સ॒ત્ત્વાય॒ દ્વાભ્યા॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ વિ॒માન॑ એ॒ષ દિ॒વો મદ્ધ્ય॑ આસ્ત॒ ઇત્યા॑હ॒ વ્યે॑વૈતયા॑ મિમીતે॒ મદ્ધ્યે॑ દિ॒વો નિહિ॑તઃ॒ પૃશ્ઞિ॒રશ્મેત્યા॒હાન્નં॒-વૈઁ પૃશ્ઞ્યન્ન॑મે॒વાવ॑ રુન્ધે ચત॒સૃભિ॒રા પુચ્છા॑દેતિ ચ॒ત્વારિ॒ છન્દાગ્ં॑સિ॒ છન્દો॑ભિરે॒વેન્દ્રં॒-વિઁશ્વા॑ અવીવૃધ॒ન્નિત્યા॑હ॒ વૃદ્ધિ॑મે॒વોપાવ॑ર્તતે॒ વાજા॑ના॒ગ્ં॒ સત્પ॑તિ॒-મ્પતિ॒- [સત્પ॑તિ॒-મ્પતિ᳚મ્, ઇત્યા॒હા-ઽન્નં॒-વૈઁ] 28

-મિત્યા॒હા-ઽન્નં॒-વૈઁ વાજો-ઽન્ન॑મે॒વાવ॑ રુન્ધે સુમ્ન॒હૂર્ય॒જ્ઞો દે॒વાગ્ં આ ચ॑ વક્ષ॒દિત્યા॑હ પ્ર॒જા વૈ પ॒શવઃ॑ સુ॒મ્ન-મ્પ્ર॒જામે॒વ પ॒શૂના॒ત્મ-ન્ધ॑ત્તે॒ યક્ષ॑દ॒ગ્નિર્દે॒વો દે॒વાગ્ં આ ચ॑ વક્ષ॒દિત્યા॑હ સ્વ॒ગાકૃ॑ત્યૈ॒ વાજ॑સ્ય મા પ્રસ॒વેનો᳚-દ્ગ્રા॒ભેણોદ॑ગ્રભી॒દિત્યા॑હા॒સૌ વા આ॑દિ॒ત્ય ઉ॒દ્યન્નુ॑દ્ગ્રા॒ભ એ॒ષ નિ॒મ્રોચ॑-ન્નિગ્રા॒ભો બ્રહ્મ॑ણૈ॒વા-ઽઽત્માન॑મુ-દ્ગૃ॒હ્ણાતિ॒ બ્રહ્મ॑ણા॒ ભ્રાતૃ॑વ્ય॒-ન્નિ ગૃ॑હ્ણાતિ ॥ 29 ॥

(પ્રા॒ણૈઃ - પોષો᳚ - પ્ર॒ત્યા - ગ્ની᳚દ્ધે॒ - પતિ॑ - મે॒ષ - દશ॑ ચ) (અ. 6)

પ્રાચી॒મનુ॑ પ્ર॒દિશ॒-મ્પ્રેહિ॑ વિ॒દ્વાનિત્યા॑હ દેવલો॒ક-મે॒વૈતયો॒પાવ॑ર્તતે॒ ક્રમ॑દ્ધ્વમ॒ગ્નિના॒ નાક॒-મિત્યા॑હે॒માને॒વૈતયા॑ લો॒કાન્ ક્ર॑મતે પૃથિ॒વ્યા અ॒હમુદ॒ન્તરિ॑ક્ષ॒મા ઽરુ॑હ॒મિત્યા॑હે॒માને॒વૈતયા॑ લો॒કાન્-થ્સ॒મારો॑હતિ॒ સુવ॒ર્યન્તો॒ નાપે᳚ક્ષન્ત॒ ઇત્યા॑હ સુવ॒ર્ગમે॒વૈતયા॑ લો॒કમે॒ત્યગ્ને॒ પ્રેહિ॑ [પ્રેહિ॑, પ્ર॒થ॒મો] 30

પ્રથ॒મો દે॑વય॒તા-મિત્યા॑હો॒ભયે᳚ષ્વે॒વૈતયા॑ દેવમનુ॒ષ્યેષુ॒ ચક્ષુ॑ર્દધાતિ પ॒ઞ્ચભિ॒રધિ॑ ક્રામતિ॒ પાઙ્ક્તો॑ ય॒જ્ઞો યાવા॑ને॒વ ય॒જ્ઞસ્તેન॑ સ॒હ સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒કમે॑તિ॒ નક્તો॒ષાસેતિ॑ પુરો-ઽનુવા॒ક્યા॑મન્વા॑હ॒ પ્રત્યા॒ અગ્ને॑ સહસ્રા॒ક્ષેત્યા॑હ સાહ॒સ્રઃ પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જાપ॑તે॒રાપ્ત્યૈ॒ તસ્મૈ॑ તે વિધેમ॒ વાજા॑ય॒ સ્વાહેત્યા॒હાન્નં॒-વૈઁ વાજો-ઽન્ન॑-મે॒વાવ॑ [વાજો-ઽન્ન॑-મે॒વાવ॑, રુ॒ન્ધે॒ દ॒દ્ધ્નઃ] 31

રુન્ધે દ॒દ્ધ્નઃ પૂ॒ર્ણામૌદુ॑મ્બરીગ્ સ્વયમાતૃ॒ણ્ણાયા᳚-ઞ્જુહો॒ત્યૂર્ગ્વૈ દદ્ધ્યૂર્ગુ॑દુ॒મ્બરો॒-ઽસૌ સ્વ॑યમાતૃ॒ણ્ણા ઽમુષ્યા॑મે॒વોર્જ॑-ન્દધાતિ॒ તસ્મા॑દ॒મુતો॒-ઽર્વાચી॒મૂર્જ॒મુપ॑ જીવામસ્તિ॒સૃભિઃ॑ સાદયતિ ત્રિ॒વૃદ્વા અ॒ગ્નિર્યાવા॑ને॒વાગ્નિસ્ત-મ્પ્ર॑તિ॒ષ્ઠા-ઙ્ગ॑મયતિ॒ પ્રેદ્ધો॑ અગ્ને દીદિહિ પુ॒રો ન॒ ઇત્યૌદુ॑મ્બરી॒મા દ॑ધાત્યે॒ષા વૈ સૂ॒ર્મી કર્ણ॑કાવત્યે॒તયા॑ હ સ્મ॒ [હ સ્મ, વૈ] 32

વૈ દે॒વા અસુ॑રાણાગ્ં શતત॒ર્॒હાગ્ સ્તૃગ્ં॑હન્તિ॒ યદે॒તયા॑ સ॒મિધ॑મા॒દધા॑તિ॒ વજ્ર॑મે॒વૈતચ્છ॑ત॒ઘ્નીં-યઁજ॑માનો॒ ભ્રાતૃ॑વ્યાય॒ પ્રહ॑રતિ॒ સ્તૃત્યા॒ અછ॑મ્બટ્કારં-વિઁ॒ધેમ॑ તે પર॒મે જન્મ॑ન્નગ્ન॒ ઇતિ॒ વૈક॑ઙ્કતી॒મા દ॑ધાતિ॒ ભા એ॒વાવ॑ રુન્ધે॒ તાગ્ં સ॑વિ॒તુર્વરે᳚ણ્યસ્ય ચિ॒ત્રામિતિ॑ શમી॒મયી॒ગ્ં॒ શાન્ત્યા॑ અ॒ગ્નિર્વા॑ હ॒ વા અ॑ગ્નિ॒ચિત॑-ન્દુ॒હે᳚-ઽગ્નિ॒ચિદ્વા॒-ઽગ્નિ-ન્દુ॑હે॒ તાગ્ં [તામ્, સ॒વિ॒તુ-] 33

સ॑વિ॒તુ-ર્વરે᳚ણ્યસ્ય ચિ॒ત્રામિત્યા॑હૈ॒ષ વા અ॒ગ્નેર્દોહ॒સ્તમ॑સ્ય॒ કણ્વ॑ એ॒વ શ્રા॑ય॒સો॑-ઽવે॒-ત્તેન॑ હ સ્મૈન॒ગ્ં॒ સ દુ॑હે॒ યદે॒તયા॑ સ॒મિધ॑-મા॒દધા᳚ત્યગ્નિ॒ચિદે॒વ તદ॒ગ્નિ-ન્દુ॑હે સ॒પ્ત તે॑ અગ્ને સ॒મિધઃ॑ સ॒પ્તજિ॒હ્વા ઇત્યા॑હ સ॒પ્તૈવાસ્ય॒ સાપ્તા॑નિ પ્રીણાતિ પૂ॒ર્ણયા॑ જુહોતિ પૂ॒ર્ણ ઇ॑વ॒ હિ પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જાપ॑તે॒- [પ્ર॒જાપ॑તેઃ, આપ્ત્યૈ॒] 34

-રાપ્ત્યૈ॒ ન્યૂ॑નયા જુહોતિ॒ ન્યૂ॑ના॒દ્ધિ પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જા અસૃ॑જત પ્ર॒જાના॒ગ્ં॒ સૃષ્ટ્યા॑ અ॒ગ્નિર્દે॒વેભ્યો॒ નિલા॑યત॒ સ દિશો-ઽનુ॒ પ્રા-ઽવિ॑શ॒જ્જુહ્વ॒ન્મન॑સા॒ દિશો᳚ દ્ધ્યાયે દ્દિ॒ગ્ભ્ય એ॒વૈન॒મવ॑ રુન્ધે દ॒દ્ધ્ના પુ॒રસ્તા᳚જ્જુહો॒ત્યા-જ્યે॑નો॒પરિ॑ષ્ટા॒-ત્તેજ॑શ્ચૈ॒વાસ્મા॑ ઇન્દ્રિ॒ય-ઞ્ચ॑ સ॒મીચી॑ દધાતિ॒ દ્વાદ॑શકપાલો વૈશ્વાન॒રો ભ॑વતિ॒ દ્વાદ॑શ॒ માસા᳚-સ્સંવઁથ્સ॒ર-સ્સં॑વઁથ્સ॒રો᳚-ઽગ્નિર્વૈ᳚શ્વાન॒ર-સ્સા॒ક્ષા- [-ઽગ્નિર્વૈ᳚શ્વાન॒ર-સ્સા॒ક્ષાત્, એ॒વ વૈ᳚શ્વાન॒રમવ॑] 35

-દે॒વ વૈ᳚શ્વાન॒રમવ॑ રુન્ધે॒ ય-ત્પ્ર॑યાજાનૂયા॒જાન્ કુ॒ર્યાદ્વિક॑સ્તિ॒-સ્સા ય॒જ્ઞસ્ય॑ દર્વિહો॒મ-ઙ્ક॑રોતિ ય॒જ્ઞસ્ય॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ રા॒ષ્ટ્રં-વૈઁ વૈ᳚શ્વાન॒રો વિણ્મ॒રુતો॑ વૈશ્વાન॒રગ્ં હુ॒ત્વા મા॑રુ॒તાન્ જુ॑હોતિ રા॒ષ્ટ્ર એ॒વ વિશ॒મનુ॑ બદ્ધ્નાત્યુ॒ચ્ચૈ-ર્વૈ᳚શ્વાન॒રસ્યા-ઽઽ શ્રા॑વયત્યુપા॒ગ્ં॒શુ મા॑રુ॒તાન્ જુ॑હોતિ॒ તસ્મા᳚-દ્રા॒ષ્ટ્રં-વિઁશ॒મતિ॑ વદતિ મારુ॒તા ભ॑વન્તિ મ॒રુતો॒ વૈ દે॒વાનાં॒-વિઁશો॑ દેવવિ॒શેનૈ॒વાસ્મૈ॑ મનુષ્યવિ॒શ -મવ॑ રુન્ધે સ॒પ્ત ભ॑વન્તિ સ॒પ્તગ॑ણા॒ વૈ મ॒રુતો॑ ગણ॒શ એ॒વ વિશ॒મવ॑ રુન્ધે ગ॒ણેન॑ ગ॒ણમ॑નુ॒દ્રુત્ય॑ જુહોતિ॒ વિશ॑મે॒વાસ્મા॒ અનુ॑વર્ત્માન-ઙ્કરોતિ ॥ 36 ॥

(અગ્ને॒ પ્રેહ્ય - વ॑ - સ્મ - દુહે॒ તાં - પ્ર॒જાપ॑તેઃ - સા॒ક્ષાન્ - મ॑નુષ્યવિ॒શ - મેક॑વિગ્ંશતિશ્ચ) (અ. 7)

વસો॒ર્ધારા᳚-ઞ્જુહોતિ॒ વસો᳚ર્મે॒ ધારા॑-ઽસ॒દિતિ॒ વા એ॒ષા હૂ॑યતે ઘૃ॒તસ્ય॒ વા એ॑નમે॒ષા ધારા॒-ઽમુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒કે પિન્વ॑મા॒નોપ॑ તિષ્ઠત॒ આજ્યે॑ન જુહોતિ॒ તેજો॒ વા આજ્ય॒-ન્તેજો॒ વસો॒ર્ધારા॒ તેજ॑સૈ॒વાસ્મૈ॒ તેજો-ઽવ॑ રુ॒ન્ધે-ઽથો॒ કામા॒ વૈ વસો॒ર્ધારા॒ કામા॑ને॒વાવ॑ રુન્ધે॒ ય-ઙ્કા॒મયે॑ત પ્રા॒ણાન॑સ્યા॒-ઽન્નાદ્યં॒-વિઁ- [-ઽન્નાદ્યં॒-વિઁ, છિ॒ન્દ્યા॒મિતિ॑] 37

-ચ્છિ॑ન્દ્યા॒મિતિ॑ વિ॒ગ્રાહ॒-ન્તસ્ય॑ જુહુયા-ત્પ્રા॒ણાને॒વાસ્યા॒ન્નાદ્યં॒-વિઁચ્છિ॑નત્તિ॒ ય-ઙ્કા॒મયે॑ત પ્રા॒ણાન॑સ્યા॒ન્નાદ્ય॒ગ્ં॒ સ-ન્ત॑નુયા॒મિતિ॒ સ-ન્ત॑તા॒-ન્તસ્ય॑ જુહુયા-ત્પ્રા॒ણાને॒વાસ્યા॒ન્નાદ્ય॒ગ્ં॒ સ-ન્ત॑નોતિ॒ દ્વાદ॑શ દ્વાદ॒શાનિ॑ જુહોતિ॒ દ્વાદ॑શ॒ માસા᳚-સ્સંવઁથ્સ॒ર-સ્સં॑વઁથ્સ॒રેણૈ॒ વાસ્મા॒ અન્ન॒મવ॑ રુ॒ન્ધે ઽન્ન॑-ઞ્ચ॒ મે-ઽક્ષુ॑ચ્ચ મ॒ ઇત્યા॑હૈ॒ ત-દ્વા [ઇત્યા॑હૈ॒ ત-દ્વૈ, અન્ન॑સ્ય રૂ॒પગ્ં] 38

અન્ન॑સ્ય રૂ॒પગ્ં રૂ॒પેણૈ॒વાન્ન॒મવ॑ રુન્ધે॒ ઽગ્નિશ્ચ॑ મ॒ આપ॑શ્ચ મ॒ ઇત્યા॑હૈ॒ષા વા અન્ન॑સ્ય॒ યોનિ॒-સ્સયો᳚ન્યે॒વાન્ન॒મવ॑ રુન્ધે-ઽર્ધે॒ન્દ્રાણિ॑ જુહોતિ દે॒વતા॑ એ॒વાવ॑ રુન્ધે॒ ય-થ્સર્વે॑ષા-મ॒ર્ધમિન્દ્રઃ॒ પ્રતિ॒ તસ્મા॒દિન્દ્રો॑ દે॒વતા॑ના-મ્ભૂયિષ્ઠ॒ભાક્ત॑મ॒ ઇન્દ્ર॒મુત્ત॑રમાહે-ન્દ્રિ॒યમે॒વાસ્મિ॑-ન્નુ॒પરિ॑ષ્ટા-દ્દધાતિ યજ્ઞાયુ॒ધાનિ॑ જુહોતિ ય॒જ્ઞો [ય॒જ્ઞઃ, વૈ ય॑જ્ઞાયુ॒ધાનિ॑] 39

વૈ ય॑જ્ઞાયુ॒ધાનિ॑ ય॒જ્ઞમે॒વાવ॑ રુ॒ન્ધે-ઽથો॑ એ॒તદ્વૈ ય॒જ્ઞસ્ય॑ રૂ॒પગ્ં રૂ॒પેણૈ॒વ ય॒જ્ઞમવ॑ રુન્ધે ઽવભૃ॒થશ્ચ॑ મે સ્વગાકા॒રશ્ચ॑ મ॒ ઇત્યા॑હ સ્વ॒ગાકૃ॑ત્યા અ॒ગ્નિશ્ચ॑ મે ઘ॒ર્મશ્ચ॑ મ॒ ઇત્યા॑હૈ॒ત-દ્વૈ બ્ર॑હ્મવર્ચ॒સસ્ય॑ રૂ॒પગ્ં રૂ॒પેણૈ॒વ બ્ર॑હ્મવર્ચ॒સમવ॑ રુન્ધ॒ ઋક્ચ॑ મે॒ સામ॑ ચ મ॒ ઇત્યા॑હૈ॒- [મ॒ ઇત્યા॑હ, એ॒તદ્વૈ છન્દ॑સાગ્ં] 40

-તદ્વૈ છન્દ॑સાગ્ં રૂ॒પગ્ં રૂ॒પેણૈ॒વ છન્દા॒ગ્॒સ્યવ॑ રુન્ધે॒ ગર્ભા᳚શ્ચ મે વ॒થ્સાશ્ચ॑ મ॒ ઇત્યા॑હૈ॒ત-દ્વૈ પ॑શૂ॒નાગ્ં રૂ॒પગ્ં રૂ॒પેણૈ॒વ પ॒શૂનવ॑ રુન્ધે॒ કલ્પા᳚ન્ જુહો॒ત્ય કૢ॑પ્તસ્ય॒ કૢપ્ત્યૈ॑ યુગ્મદયુ॒જે જુ॑હોતિ મિથુન॒ત્વાયો᳚-ત્ત॒રાવ॑તી ભવતો॒-ઽભિક્રા᳚ન્ત્યા॒ એકા॑ ચ મે તિ॒સ્રશ્ચ॑ મ॒ ઇત્યા॑હ દેવછન્દ॒સં-વાઁ એકા॑ ચ તિ॒સ્રશ્ચ॑ [તિ॒સ્રશ્ચ॑, મ॒નુ॒ષ્ય॒છ॒ન્દ॒સ-ઞ્ચત॑સ્રશ્ચા॒-ઽષ્ટૌ] 41

મનુષ્યછન્દ॒સ-ઞ્ચત॑સ્રશ્ચા॒-ઽષ્ટૌ ચ॑ દેવછન્દ॒સ-ઞ્ચૈ॒વ મ॑નુષ્ય છન્દ॒સઞ્ચા-ઽવ॑ રુન્ધ॒ આ ત્રય॑સ્ત્રિગ્ં શતો જુહોતિ॒ ત્રય॑સ્ત્રિગ્ંશ॒દ્વૈ દે॒વતા॑ દે॒વતા॑ એ॒વાવ॑ રુન્ધ॒ આ-ઽષ્ટાચ॑ત્વારિગ્ંશતો જુહોત્ય॒ષ્ટાચ॑ત્વારિગ્ં-શદક્ષરા॒ જગ॑તી॒ જાગ॑તાઃ પ॒શવો॒ જગ॑ત્યૈ॒વાસ્મૈ॑ પ॒શૂનવ॑ રુન્ધે॒ વાજ॑શ્ચ પ્રસ॒વશ્ચેતિ॑ દ્વાદ॒શ-ઞ્જુ॑હોતિ॒ દ્વાદ॑શ॒ માસા᳚-સ્સંવઁથ્સ॒ર-સ્સં॑વઁથ્સ॒ર એ॒વ પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ ॥ 42 ॥

(વિ - વૈ - ય॒જ્ઞઃ-સામ॑ ચ મ॒ ઇત્યા॑હ - ચ તિ॒સ્ર - શ્ચૈકા॒ન્ન પ॑ઞ્ચા॒શચ્ચ॑) (અ. 8)

અ॒ગ્નિર્દે॒વેભ્યો ઽપા᳚ક્રામ-દ્ભાગ॒ધેય॑મિ॒ચ્છમા॑ન॒સ્ત-ન્દે॒વા અ॑બ્રુવ॒ન્નુપ॑ ન॒ આ વ॑ર્તસ્વ હ॒વ્ય-ન્નો॑ વ॒હેતિ॒ સો᳚-ઽબ્રવી॒-દ્વરં॑-વૃઁણૈ॒ મહ્ય॑મે॒વ વા॑જપ્રસ॒વીય॑-ઞ્જુહવ॒ન્નિતિ॒ તસ્મા॑દ॒ગ્નયે॑ વાજપ્રસ॒વીય॑-ઞ્જુહ્વતિ॒ ય-દ્વા॑જપ્રસ॒વીય॑-ઞ્જુ॒હોત્ય॒ગ્નિમે॒વ ત-દ્ભા॑ગ॒ધેયે॑ન॒ સમ॑ર્ધય॒ત્યથો॑ અભિષે॒ક એ॒વાસ્ય॒ સ ચ॑તુર્દ॒શભિ॑ર્જુહોતિ સ॒પ્ત ગ્રા॒મ્યા ઓષ॑ધય-સ્સ॒પ્તા- [ઓષ॑ધય-સ્સ॒પ્ત, અ॒ર॒ણ્યા ઉ॒ભયી॑ષા॒-] 43

-ઽઽર॒ણ્યા ઉ॒ભયી॑ષા॒-મવ॑રુદ્ધ્યા॒ અન્ન॑સ્યાન્નસ્ય જુહો॒ત્યન્ન॑સ્યાન્ન॒સ્યા-વ॑રુદ્ધ્યા॒ ઔદુ॑મ્બરેણ સ્રુ॒વેણ॑ જુહો॒ત્યૂર્ગ્વા ઉ॑દુ॒મ્બર॒ ઊર્ગન્ન॑મૂ॒ર્જૈવાસ્મા॒ ઊર્જ॒મન્ન॒મવ॑ રુન્ધે॒ ઽગ્નિર્વૈ દે॒વાના॑-મ॒ભિષિ॑ક્તો-ઽગ્નિ॒ચિ-ન્મ॑નુ॒ષ્યા॑ણા॒-ન્તસ્મા॑દગ્નિ॒ચિ-દ્વર્ષ॑તિ॒ ન ધા॑વે॒દવ॑રુદ્ધ॒ગ્ગ્॒ હ્ય॑સ્યા-ન્ન॒મન્ન॑મિવ॒ ખલુ॒ વૈ વ॒ર્॒ષં-યઁદ્ધાવે॑-દ॒ન્નાદ્યા᳚દ્ધાવે-દુ॒પાવ॑ર્તેતા॒-ઽન્નાદ્ય॑-મે॒વા-ઽભ્યુ॒- [-ઽન્નાદ્ય॑-મે॒વા-ઽભિ, ઉ॒પાવ॑ર્તતે॒] 44

-પાવ॑ર્તતે॒ નક્તો॒ષાસેતિ॑ કૃ॒ષ્ણાયૈ᳚ શ્વે॒તવ॑થ્સાયૈ॒ પય॑સા જુહો॒ત્યહ્નૈ॒વાસ્મૈ॒ રાત્રિ॒-મ્પ્રદા॑પયતિ॒ રાત્રિ॒યા-ઽહ॑રહોરા॒ત્રે એ॒વાસ્મૈ॒ પ્રત્તે॒ કામ॑મ॒ન્નાદ્ય॑-ન્દુહાતે રાષ્ટ્ર॒ભૃતો॑ જુહોતિ રા॒ષ્ટ્રમે॒વાવ॑ રુન્ધે ષ॒ડ્ભિર્જુ॑હોતિ॒ ષડ્વા ઋ॒તવ॑ ઋ॒તુષ્વે॒વ પ્રતિ॑તિષ્ઠતિ॒ ભુવ॑નસ્ય પત॒ ઇતિ॑ રથમુ॒ખે પઞ્ચા-ઽઽહુ॑તીર્જુહોતિ॒ વજ્રો॒ વૈ રથો॒ વજ્રે॑ણૈ॒વ દિશો॒- [વજ્રે॑ણૈ॒વ દિશઃ॑, અ॒ભિ જ॑યત્યગ્નિ॒ચિતગ્ં॑] 45

-ઽભિ જ॑યત્યગ્નિ॒ચિતગ્ં॑ હ॒ વા અ॒મુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒કે વાતો॒-ઽભિ પ॑વતે વાતના॒માનિ॑ જુહોત્ય॒ભ્યે॑વૈન॑-મ॒મુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒કે વાતઃ॑ પવતે॒ ત્રીણિ॑ જુહોતિ॒ ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કા એ॒ભ્ય એ॒વ લો॒કેભ્યો॒ વાત॒મવ॑ રુન્ધે સમુ॒દ્રો॑-ઽસિ॒ નભ॑સ્વા॒નિત્યા॑હૈ॒તદ્વૈ વાત॑સ્ય રૂ॒પગ્ં રૂ॒પેણૈ॒વ વાત॒મવ॑ રુન્ધે ઽઞ્જ॒લિના॑ જુહોતિ॒ ન હ્યે॑તેષા॑મ॒ન્યથા ઽઽહુ॑તિરવ॒કલ્પ॑તે ॥ 46 ॥

(ઓષ॑ધય-સ્સ॒પ્તા - ભિ - દિશો॒ - ઽન્યથા॒ - દ્વે ચ॑) (અ. 9)

સુ॒વ॒ર્ગાય॒ વૈ લો॒કાય॑ દેવર॒થો યુ॑જ્યતે યત્રાકૂ॒તાય॑ મનુષ્યર॒થ એ॒ષ ખલુ॒ વૈ દે॑વર॒થો યદ॒ગ્નિર॒ગ્નિં-યુઁ॑નજ્મિ॒ શવ॑સા ઘૃ॒તેનેત્યા॑હ યુ॒નક્ત્યે॒વૈન॒ગ્ં॒ સ એ॑નં-યુઁ॒ક્ત-સ્સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒કમ॒ભિ વ॑હતિ॒ ય-થ્સર્વા॑ભિઃ પ॒ઞ્ચભિ॑-ર્યુ॒ઞ્જ્યા-દ્યુ॒ક્તો᳚-ઽસ્યા॒-ઽગ્નિઃ પ્રચ્યુ॑ત-સ્સ્યા॒દપ્ર॑તિષ્ઠિતા॒ આહુ॑તય॒-સ્સ્યુરપ્ર॑તિષ્ઠિતા॒-સ્સ્તોમા॒ અપ્ર॑તિષ્ઠિતાન્યુ॒ક્થાનિ॑ તિ॒સૃભિઃ॑ પ્રાતસ્સવ॒ને॑-ઽભિ મૃ॑શતિ ત્રિ॒વૃ- [ત્રિ॒વૃત્, વા અ॒ગ્નિર્યાવા॑ને॒વા-] 47

-દ્વા અ॒ગ્નિર્યાવા॑ને॒વા-ગ્નિસ્તં-યુઁ॑નક્તિ॒ યથા-ઽન॑સિ યુ॒ક્ત આ॑ધી॒યત॑ એ॒વમે॒વ ત-ત્પ્રત્યાહુ॑તય॒સ્તિષ્ઠ॑ન્તિ॒ પ્રતિ॒ સ્તોમાઃ॒ પ્રત્યુ॒ક્થાનિ॑ યજ્ઞાય॒જ્ઞિય॑સ્ય સ્તો॒ત્રે દ્વાભ્યા॑મ॒ભિ મૃ॑શત્યે॒તાવા॒ન્॒ વૈ ય॒જ્ઞો યાવા॑નગ્નિષ્ટો॒મો ભૂ॒મા ત્વા અ॒સ્યાત॑ ઊ॒ર્ધ્વઃ ક્રિ॑યતે॒ યાવા॑ને॒વ ય॒જ્ઞસ્તમ॑ન્ત॒તો᳚ ઽન્વારો॑હતિ॒ દ્વાભ્યા॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યા॒ એક॒યા-ઽપ્ર॑સ્તુત॒-મ્ભવ॒ત્યથા॒- [-ઽપ્ર॑સ્તુત॒-મ્ભવ॒ત્યથ॑, અ॒ભિ મૃ॑શ॒ત્યુપૈ॑ન॒-] 48

-ઽભિ મૃ॑શ॒ત્યુપૈ॑ન॒-મુત્ત॑રો ય॒જ્ઞો ન॑મ॒ત્યથો॒ સન્ત॑ત્યૈ॒ પ્ર વા એ॒ષો᳚-ઽસ્માલ્લો॒કા-ચ્ચ્ય॑વતે॒ યો᳚-ઽગ્નિ-ઞ્ચિ॑નુ॒તે ન વા એ॒તસ્યા॑નિષ્ટ॒ક આહુ॑તિ॒રવ॑ કલ્પતે॒ યાં-વાઁ એ॒ષો॑-ઽનિષ્ટ॒ક આહુ॑તિ-ઞ્જુ॒હોતિ॒ સ્રવ॑તિ॒ વૈ સા તાગ્ સ્રવ॑ન્તીં-યઁ॒જ્ઞો-ઽનુ॒ પરા॑ ભવતિ ય॒જ્ઞં-યઁજ॑માનો॒ ય-ત્પુ॑નશ્ચિ॒તિ-ઞ્ચિ॑નુ॒ત આહુ॑તીના॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ॒ પ્રત્યાહુ॑તય॒સ્તિષ્ઠ॑ન્તિ॒ [પ્રત્યાહુ॑તય॒સ્તિષ્ઠ॑ન્તિ, ન ય॒જ્ઞઃ] 49

ન ય॒જ્ઞઃ પ॑રા॒ભવ॑તિ॒ ન યજ॑માનો॒ ઽષ્ટાવુપ॑ દધાત્ય॒ષ્ટાક્ષ॑રા ગાય॒ત્રી ગા॑ય॒ત્રેણૈ॒વૈન॒-ઞ્છન્દ॑સા ચિનુતે॒ યદેકા॑દશ॒ ત્રૈષ્ટુ॑ભેન॒ ય-દ્દ્વાદ॑શ॒ જાગ॑તેન॒ છન્દો॑ભિરે॒વૈન॑-ઞ્ચિનુતે નપા॒ત્કો વૈનામૈ॒ષો᳚-ઽગ્નિર્ય-ત્પુ॑નશ્ચિ॒તિર્ય એ॒વં-વિઁ॒દ્વા-ન્પુ॑નશ્ચિ॒તિ-ઞ્ચિ॑નુ॒ત આ તૃ॒તીયા॒-ત્પુરુ॑ષા॒દન્ન॑મત્તિ॒ યથા॒ વૈ પુ॑નરા॒ધેય॑ એ॒વ-મ્પુ॑નશ્ચિ॒તિર્યો᳚-ઽ-ગ્ન્યા॒ધેયે॑ન॒ ન- [-ગ્ન્યા॒ધેયે॑ન॒ ન, ઋ॒ધ્નોતિ॒ સ] 50

-ર્ધ્નોતિ॒ સ પુ॑નરા॒ધેય॒મા ધ॑ત્તે॒ યો᳚-ઽગ્નિ-ઞ્ચિ॒ત્વા નર્ધ્નોતિ॒ સ પુ॑નશ્ચિ॒તિ-ઞ્ચિ॑નુતે॒ ય-ત્પુ॑નશ્ચિ॒તિ-ઞ્ચિ॑નુ॒ત ઋદ્ધ્યા॒ અથો॒ ખલ્વા॑હુ॒ર્ન ચે॑ત॒વ્યેતિ॑ રુ॒દ્રો વા એ॒ષ યદ॒ગ્નિર્યથા᳚ વ્યા॒ઘ્રગ્ં સુ॒પ્ત-મ્બો॒ધય॑તિ તા॒દૃગે॒વ તદથો॒ ખલ્વા॑હુશ્ચેત॒વ્યેતિ॒ યથા॒ વસી॑યાગ્ંસ-મ્ભાગ॒ધેયે॑ન બો॒ધય॑તિ તા॒દૃગે॒વ તન્મનુ॑ર॒ગ્નિમ॑ચિનુત॒ તેન॒ ના-ઽઽર્ધ્નો॒થ્સ એ॒તા-મ્પુ॑નશ્ચિ॒તિમ॑પશ્ય॒-ત્તામ॑ચિનુત॒ તયા॒ વૈ સ આ᳚ર્ધ્નો॒દ્ય-ત્પુ॑નશ્ચિ॒તિ-ઞ્ચિ॑નુ॒ત ઋદ્ધ્યૈ᳚ ॥ 51 ॥

(ત્રિ॒વૃ-દથ॒-તિષ્ઠ॑-ન્ત્યગ્ન્યા॒ધેયે॑ન॒ ના-ચિ॑નુત-સ॒પ્તદ॑શ- ચ) (અ. 10)

છ॒ન્દ॒શ્ચિત॑-ઞ્ચિન્વીત પ॒શુકા॑મઃ પ॒શવો॒ વૈ છન્દાગ્ં॑સિ પશુ॒માને॒વ ભ॑વતિ શ્યેન॒ચિત॑-ઞ્ચિન્વીત સુવ॒ર્ગકા॑મ-શ્શ્યે॒નો વૈ વય॑સા॒-મ્પતિ॑ષ્ઠ-શ્શ્યે॒ન એ॒વ ભૂ॒ત્વા સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒ક-મ્પ॑તતિ કઙ્ક॒ચિત॑-ઞ્ચિન્વીત॒ યઃ કા॒મયે॑ત શીર્ષ॒ણ્વાન॒મુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒કે સ્યા॒મિતિ॑ શીર્ષ॒ણ્વાને॒વા-ઽમુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒કે ભ॑વત્યલજ॒ચિત॑-ઞ્ચિન્વીત॒ ચતુ॑સ્સીત-મ્પ્રતિ॒ષ્ઠાકા॑મ॒શ્ચત॑સ્રો॒ દિશો॑ દિ॒ક્ષ્વે॑વ પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ પ્રૌગ॒ચિત॑-ઞ્ચિન્વીત॒ ભ્રાતૃ॑વ્યવા॒-ન્પ્રૈ- [ભ્રાતૃ॑વ્યવા॒-ન્પ્ર, એ॒વ ભ્રાતૃ॑વ્યા-ન્નુદત] 52

-વ ભ્રાતૃ॑વ્યા-ન્નુદત ઉભ॒યતઃ॑ પ્રૌગ-ઞ્ચિન્વીત॒યઃ કા॒મયે॑ત॒ પ્રજા॒તા-ન્ભ્રાતૃ॑વ્યા-ન્નુ॒દેય॒ પ્રતિ॑ જનિ॒ષ્યમા॑ણા॒નિતિ॒ પ્રૈવ જા॒તા-ન્ભ્રાતૃ॑વ્યા-ન્નુ॒દતે॒ પ્રતિ॑ જનિ॒ષ્યમા॑ણા-ન્રથચક્ર॒ચિત॑-ઞ્ચિન્વીત॒ ભ્રાતૃ॑વ્યવા॒ન્॒ વજ્રો॒ વૈ રથો॒ વજ્ર॑મે॒વ ભ્રાતૃ॑વ્યેભ્યઃ॒ પ્રહ॑રતિ દ્રોણ॒ચિત॑-ઞ્ચિન્વી॒તાન્ન॑કામો॒ દ્રોણે॒ વા અન્ન॑-મ્ભ્રિયતે॒ સયો᳚ન્યે॒વાન્ન॒મવ॑ રુન્ધે સમૂ॒હ્ય॑-ઞ્ચિન્વીત પ॒શુકા॑મઃ પશુ॒માને॒વ ભ॑વતિ [પશુ॒માને॒વ ભ॑વતિ, પ॒રિ॒ચા॒ય્ય॑-ઞ્ચિન્વીત॒] 53

પરિચા॒ય્ય॑-ઞ્ચિન્વીત॒ ગ્રામ॑કામો ગ્રા॒મ્યે॑વ ભ॑વતિ શ્મશાન॒ચિત॑-ઞ્ચિન્વીત॒ યઃ કા॒મયે॑ત પિતૃલો॒ક ઋ॑દ્ધ્નુયા॒મિતિ॑ પિતૃલો॒ક એ॒વર્ધ્નો॑તિ વિશ્વામિત્રજમદ॒ગ્ની વસિ॑ષ્ઠેના-ઽસ્પર્ધેતા॒ગ્ં॒ સ એ॒તા જ॒મદ॑ગ્નિર્વિહ॒વ્યા॑ અપશ્ય॒-ત્તા ઉપા॑ધત્ત॒ તાભિ॒ર્વૈ સ વસિ॑ષ્ઠસ્યેન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય॑મવૃઙ્ક્ત॒ ય-દ્વિ॑હ॒વ્યા॑ ઉપ॒દધા॑તીન્દ્રિ॒યમે॒વ તાભિ॑ર્વી॒ર્યં॑-યઁજ॑માનો॒ ભ્રાતૃ॑વ્યસ્ય વૃઙ્ક્તે॒ હોતુ॒ર્ધિષ્ણિ॑ય॒ ઉપ॑ દધાતિ યજમાનાયત॒નં-વૈઁ [ ] 54

હોતા॒ સ્વ એ॒વાસ્મા॑ આ॒યત॑ન ઇન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય॑મવ॑ રુન્ધે॒ દ્વાદ॒શોપ॑ દધાતિ॒ દ્વાદ॑શાક્ષરા॒ જગ॑તી॒ જાગ॑તાઃ પ॒શવો॒ જગ॑ત્યૈ॒વાસ્મૈ॑ પ॒શૂનવ॑ રુન્ધે॒ ઽષ્ટાવ॑ષ્ટાવ॒ન્યેષુ॒ ધિષ્ણિ॑યે॒ષૂપ॑ દધાત્ય॒ષ્ટાશ॑ફાઃ પ॒શવઃ॑ પ॒શૂને॒વાવ॑ રુન્ધે॒ ષણ્મા᳚ર્જા॒લીયે॒ ષ-ડ્વા ઋ॒તવ॑ ઋ॒તવઃ॒ ખલુ॒ વૈ દે॒વાઃ પિ॒તર॑ ઋ॒તૂને॒વ દે॒વા-ન્પિ॒તૄ-ન્પ્રી॑ણાતિ ॥ 55 ॥

(પ્ર - ભ॑વતિ - યજમાનાયત॒નં-વાઁ - અ॒ષ્ટાચ॑ત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 11)

પવ॑સ્વ॒ વાજ॑સાતય॒ ઇત્ય॑નુ॒ષ્ટુ-ક્પ્ર॑તિ॒પદ્ભ॑વતિ તિ॒ર્સો॑-ઽનુ॒ષ્ટુભ॒શ્ચત॑સ્રો ગાય॒ત્રિયો॒ ય-ત્તિ॒સ્રો॑-ઽનુ॒ષ્ટુભ॒-સ્તસ્મા॒-દશ્વ॑સ્ત્રિ॒ભિસ્તિષ્ઠગ્ગ્॑ સ્તિષ્ઠતિ॒ યચ્ચત॑સ્રો ગાય॒ત્રિય॒સ્તસ્મા॒-થ્સર્વાગ્॑ શ્ચ॒તુરઃ॑ પ॒દઃ પ્ર॑તિ॒દધ॒-ત્પલા॑યતે પર॒મા વા એ॒ષા છન્દ॑સાં॒-યઁદ॑નુ॒ષ્ટુ-ક્પ॑ર॒મશ્ચ॑તુષ્ટો॒મ-સ્સ્તોમા॑ના-મ્પર॒મસ્ત્રિ॑રા॒ત્રો ય॒જ્ઞાના᳚-મ્પર॒મો-ઽશ્વઃ॑ પશૂ॒ના-મ્પ॑ર॒મેણૈ॒વૈન॑-મ્પર॒મતા᳚-ઙ્ગમયત્યેકવિ॒ગ્ં॒શ-મહ॑ર્ભવતિ॒ [-મહ॑ર્ભવતિ, યસ્મિ॒ન્નશ્વ॑] 56

યસ્મિ॒ન્નશ્વ॑ આલ॒ભ્યતે॒ દ્વાદ॑શ॒ માસાઃ॒ પઞ્ચ॒ર્તવ॒સ્ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કા અ॒સાવા॑દિ॒ત્ય એ॑કવિ॒ગ્ં॒શ એ॒ષ પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્રાજાપ॒ત્યો-ઽશ્વ॒સ્તમે॒વ સા॒ક્ષાદૃ॑દ્ધ્નોતિ॒ શક્વ॑રયઃ પૃ॒ષ્ઠ-મ્ભ॑વન્ત્ય॒ન્-યદ॑ન્ય॒-ચ્છન્દો॒-ઽન્યે᳚ન્યે॒ વા એ॒તે પ॒શવ॒ આ લ॑ભ્યન્ત ઉ॒તેવ॑ ગ્રા॒મ્યા ઉ॒તેવા॑-ઽઽર॒ણ્યા યચ્છક્વ॑રયઃ પૃ॒ષ્ઠ-મ્ભવ॒ન્ત્યશ્વ॑સ્ય સર્વ॒ત્વાય॑ પાર્થુર॒શ્મ-મ્બ્ર॑હ્મસા॒મ-મ્ભ॑વતિ ર॒શ્મિના॒ વા અશ્વો॑ [ર॒શ્મિના॒ વા અશ્વઃ॑, ય॒ત ઈ᳚શ્વ॒રો] 57

ય॒ત ઈ᳚શ્વ॒રો વા અશ્વો-ઽય॒તો-ઽપ્ર॑તિષ્ઠિતઃ॒ પરા᳚-મ્પરા॒વત॒-ઙ્ગન્તો॒ર્ય-ત્પા᳚ર્થુર॒શ્મ-મ્બ્ર॑હ્મસા॒મ-મ્ભવ॒ત્યશ્વ॑સ્ય॒ યત્યૈ॒ ધૃત્યૈ॒ સઙ્કૃ॑ત્યચ્છાવાકસા॒મ-મ્ભ॑વત્યુથ્સન્નય॒જ્ઞો વા એ॒ષ યદ॑શ્વમે॒ધઃ કસ્તદ્વે॒દેત્યા॑હુ॒ર્યદિ॒ સર્વો॑ વા ક્રિ॒યતે॒ ન વા॒ સર્વ॒ ઇતિ॒ ય-થ્સઙ્કૃ॑ત્યચ્છાવાકસા॒મ-મ્ભવ॒ત્યશ્વ॑સ્ય સર્વ॒ત્વાય॒ પર્યા᳚પ્ત્યા॒ અન॑ન્તરાયાય॒ સર્વ॑સ્તોમો-ઽતિરા॒ત્ર ઉ॑ત્ત॒મમહ॑ર્ભવતિ॒ સર્વ॒સ્યા-ઽઽપ્ત્યૈ॒ સર્વ॑સ્ય॒ જિત્યૈ॒ સર્વ॑મે॒વ તેના᳚-ઽઽપ્નોતિ॒ સર્વ॑-ઞ્જયતિ ॥ 58 ॥

(અહ॑ર્ભવતિ॒ - વા અશ્વો - ઽહ॑ર્ભવતિ॒ - દશ॑ ચ) (અ. 12)

(દે॒વા॒સુ॒રાસ્તેન - ર્ત॒વ્યા॑ - રુ॒દ્રો - ઽશ્મ॑ - ન્નૃ॒ષદે॒ વ - ડુદે॑નં॒ - પ્રાચી॒મિતિ॒ - વસો॒ર્ધારા॑ - મ॒ગ્નિર્દે॒વેભ્યઃ॑ - સુવ॒ર્ગાય॑ યત્રાકૂ॒તાય॑ - છન્દ॒શ્ચિતં॒ - પવ॑સ્વ॒ - દ્વાદ॑શ )

(દે॒વા॒સુ॒રા - અ॒જાયાં॒ - ઁવૈ ગ્રુ॑મુ॒ષ્ટિઃ - પ્ર॑થ॒મો દે॑વય॒તામે॒ - તદ્વૈ છન્દ॑સા - મૃ॒ધ્નો - ત્ય॒ષ્ટૌ પ॑ઞ્ચા॒શત્)

(દે॒વા॒સુ॒રા, સ્સર્વ॑-ઞ્જયતિ)

॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥

॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-મ્પઞ્ચમકાણ્ડે ચતુર્થઃ પ્રશ્ન-સ્સમાપ્તઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe caturthaḥ praśnaḥ - iṣṭakātrayābhidhānaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒-nte na vya̭jayanta॒ sa e॒tā indra̭sta॒nūra̭paśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tābhi॒rvai sa ta॒nuva̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya̭mā॒tmanna̭dhatta॒ tato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ yadi̭ndrata॒nūrṷpa॒dadhā̭ti ta॒nuva̭me॒va tābhi̭rindri॒yaṃ-vī~॒ryaṃ̭-ya~ja̭māna ā॒tma-ndha॒tte-'tho॒ sendra̭me॒vāgnigṃ sata̭nu-ñcinute॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo [bhrātṛ̭vyaḥ, bha॒va॒ti॒ ya॒jño] 1

bhavati ya॒jño de॒vebhyo-'pā᳚krāma॒-ttama̭va॒rudha॒-nnāśa̭knuva॒nta e॒tā ya̭jñata॒nūra̭paśya॒-ntā upā̭dadhata॒ tābhi॒rvai te ya॒jñamavā̭rundhata॒ ya-dya̭jñata॒nūrṷpa॒dadhā̭ti ya॒jñame॒va tābhi॒ryaja̭mā॒no-'va̭ rundhe॒ traya̭strigṃ śata॒mupa̭ dadhāti॒ traya̭strigṃśa॒dvai de॒vatā̭ de॒vatā̭ e॒vāva̭ ru॒ndhe 'tho॒ sātmā̭name॒vāgnigṃ sata̭nu-ñcinute॒ sātmā॒-'muṣmi̭-llo~॒ke [-'muṣmi̭-llo~॒ke, bha॒va॒ti॒ ya] 2

bha̭vati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ jyoti̭ṣmatī॒rupa̭ dadhāti॒ jyoti̭re॒vāsmi̭-ndadhātye॒tābhi॒rvā a॒gniści॒to jva̭lati॒ tābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sami̭ndha u॒bhayo̭rasmai lo॒kayo॒rjyoti̭rbhavati nakṣatreṣṭa॒kā upa̭ dadhātye॒tāni॒ vai di॒vo jyotīgṃ̭ṣi॒ tānye॒vāva̭ rundhe su॒kṛtāṃ॒-vā~ e॒tāni॒ jyotīgṃ̭ṣi॒ yannakṣa̭trāṇi॒ tānye॒vā-''pno॒tyatho̭ anūkā॒śa-me॒vaitāni॒ [-me॒vaitāni̭, jyotīgṃ̭ṣi kurute] 3

jyotīgṃ̭ṣi kurute suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai॒ ya-thsaggspṛ̭ṣṭā upada॒ddhyā-dvṛṣṭyai̭ lo॒kamapi̭ daddhyā॒dava̭rṣukaḥ pa॒rjanyaḥ̭ syā॒dasagg̭spṛṣṭā॒ upa̭ dadhāti॒ vṛṣṭyā̭ e॒va lo॒ka-ṅka̭roti॒ varṣṷkaḥ pa॒rjanyo̭ bhavati pu॒rastā̭da॒nyāḥ pra॒tīcī॒rupa̭ dadhāti pa॒ścāda॒nyāḥ prācī॒stasmā᳚-tprā॒cīnā̭ni ca pratī॒cīnā̭ni ca॒ nakṣa̭trā॒ṇyā va̭rtante || 4 ||

(bhrātṛ̭vyo - lo॒ka - e॒vaitānye - ka̭catvārigṃśacca) (a. 1)

ṛ॒ta॒vyā̭ upa̭ dadhātyṛtū॒nā-ṅkḷptyai᳚ dva॒dvammupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚-ddva॒ndvamṛ॒tavo 'dhṛ̭teva॒ vā e॒ṣā yanma̭ddhya॒mā citi̭ra॒ntari̭kṣamiva॒ vā e॒ṣā dva॒dvamma॒nyāsu॒ citī॒ṣūpa̭ dadhāti॒ cata̭sro॒ maddhye॒ dhṛtyā̭ anta॒śśleṣa̭ṇaṃ॒-vā~ e॒tāścitī̭nāṃ॒-ya~dṛ̭ta॒vyā̭ yadṛ̭ta॒vyā̭ upa॒dadhā̭ti॒ citī̭nāṃ॒-vi~dhṛ̭tyā॒ ava̭kā॒manūpa̭ dadhātye॒ṣā vā a॒gneryoni॒-ssayo̭ni- [a॒gneryoni॒-ssayo̭nim, e॒vāgni-] 5

-me॒vāgni-ñci̭nuta u॒vāca̭ ha vi॒śvāmi॒tro 'da॒di-thsa brahma॒ṇā-'nnaṃ॒-ya~syai॒tā ṷpadhī॒yāntai॒ ya ṷ cainā e॒vaṃ-ve~da॒diti̭ saṃva~thsa॒ro vā e॒ta-mpra̭ti॒ṣṭhāyai̭ nudate॒ yo᳚-'gni-ñci॒tvā na pra̭ti॒tiṣṭha̭ti॒ pañca॒ pūrvā॒ścita̭yo bhava॒ntyatha̭ ṣa॒ṣṭhī-ñciti̭-ñcinute॒ ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒ra ṛ॒tuṣve॒va saṃ̭va~thsa॒re prati̭tiṣṭhatye॒ tā vā [prati̭tiṣṭhatye॒ tā vā, adhi̭patnī॒rnāmeṣṭa̭kā॒] 6

adhi̭patnī॒rnāmeṣṭa̭kā॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante-'dhi̭patire॒va sa̭mā॒nānā᳚-mbhavati॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttamṷpa॒dadha̭-ddhyāyede॒tābhya̭ e॒vaina̭-nde॒vatā᳚bhya॒ ā vṛ̭ścati tā॒jagārti॒mārccha॒tyaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~nto॒ yā ya॒jñasya॒ niṣkṛ̭ti॒rāsī॒-ttāmṛṣi̭bhyaḥ॒ pratyaṷha॒-ntaddhira̭ṇyamabhava॒dya-ddhi̭raṇyaśa॒lkaiḥ pro॒kṣati̭ ya॒jñasya॒ niṣkṛ̭tyā॒ atho̭ bheṣa॒jame॒vā-'smai̭ karo॒- [-'smai̭ karoti, atho̭ rū॒peṇai॒vaina॒gṃ॒] 7

-tyatho̭ rū॒peṇai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhaya॒tyatho॒ hira̭ṇyajyotiṣai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti sāha॒srava̭tā॒ prokṣa̭ti sāha॒sraḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyā̭ i॒mā mḙ agna॒ iṣṭa̭kā dhe॒navaḥ̭ sa॒ntvityā̭ha dhe॒nūre॒vaināḥ᳚ kurute॒ tā ḙna-ṅkāma॒dughā̭ a॒mutrā॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭ tiṣṭhante || 8 ||

(sayo̭ni - me॒tā vai - ka̭ro॒tye - kā॒nnaca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 2)

ru॒dro vā e॒ṣa yada॒gni-ssa e॒tarhi̭ jā॒to yarhi॒ sarva̭ści॒ta-ssa yathā̭ va॒thso jā॒ta-sstana̭-mpre॒phsatye॒vaṃ-vā~ e॒ṣa e॒tarhi̭ bhāga॒dheya॒-mprephsa̭ti॒ tasmai॒ yadāhṷti॒-nna jṷhu॒yāda̭ddhva॒ryu-ñca॒ yaja̭māna-ñca dhyāyecchataru॒drīya̭-ñjuhoti bhāga॒dheyḙnai॒vainagṃ̭ śamayati॒ nā-''rti॒mārccha̭tyaddhva॒ryurna yaja̭māno॒ ya-dgrā॒myāṇā᳚-mpaśū॒nā- [ya-dgrā॒myāṇā᳚-mpaśū॒nām, paya̭sā juhu॒yā-] 9

-mpaya̭sā juhu॒yā-dgrā॒myā-npa॒śūñchu॒cā 'rpaye॒-dyadā̭ra॒ṇyānā̭-māra॒ṇyān ja̭rtilayavā॒gvā̭ vā juhu॒yā-dga̭vīdhukayavā॒gvā̭ vā॒ na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyānatho॒ khalvā̭hu॒ranā̭huti॒rvai ja॒rtilā᳚śca ga॒vīdhṷkā॒ścetya̭ jakṣī॒reṇa̭ juhotyāgne॒yī vā e॒ṣā yada॒jā-''hṷtyai॒va jṷhoti॒ na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyānaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~nto॒- [-~lo॒kaṃ-ya~ntaḥ̭, a॒jāyā᳚-ṅgha॒rma-] 10

-'jāyā᳚-ṅgha॒rma-mprāsi̭ñca॒nthsā śoca̭ntī pa॒rṇa-mparā̭-'jihīta॒ so᳚(1॒)-'rko̭-'bhava॒-ttada॒rkasyā᳚-rka॒tvama̭rkapa॒rṇena̭ juhoti sayoni॒tvāyoda॒-ntiṣṭha̭n juhotye॒ṣā vai ru॒drasya॒ di-khsvāyā̭me॒va di॒śi ru॒dra-nni॒rava̭dayate cara॒māyā॒miṣṭa̭kāyā-ñjuhotyanta॒ta e॒va ru॒dra-nni॒rava̭dayate tredhāvibha॒kta-ñjṷhoti॒ traya̭ i॒me lo॒kā i॒māne॒va lo॒kān-thsa॒māva̭dvīryān karo॒tīya॒tyagrḙ juho॒- [juhoti, atheya॒tyatheya̭ti॒] 11

-tyatheya॒tyatheya̭ti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ̭ śamayati ti॒sra utta̭rā॒ āhṷtīrjuhoti॒ ṣa-ṭthsa-mpa̭dyante॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vainagṃ̭ śamayati॒ yada̭nupari॒krāma̭-ñjuhu॒yāda̭ntaravacā॒riṇagṃ̭ ru॒dra-ṅkṷryā॒datho॒ khalvā̭huḥ॒ kasyāṃ॒-vā~-'ha̭ di॒śi ru॒draḥ kasyāṃ॒-ve~tya̭nupari॒krāma̭me॒va ho̭ta॒vya̭-mapa̭rivargame॒vainagṃ̭ śamaya- [śamayati, e॒tāvai] 12

-tye॒tāvai de॒vatā᳚-ssuva॒rgyā̭yā ṷtta॒māstā yaja̭mānaṃ-vā~cayati॒ tābhi̭re॒vainagṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttasya̭ sañca॒re pa̭śū॒nā-nnya̭sye॒-dyaḥ pra̭tha॒maḥ pa॒śura̭bhi॒tiṣṭha̭ti॒ sa ārti॒mārccha̭ti || 13 ||

(pa॒śū॒nāṃ - ~yanto - 'gnḙ juho॒tya - pa̭rivargame॒vainagṃ̭ śamayati - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 3)

aśma॒nnūrja॒miti॒ pari̭ ṣiñcati mā॒rjaya̭tye॒vaina॒matho̭ ta॒rpaya̭tye॒va sa ḙna-ntṛ॒pto 'kṣṷddhya॒-nnaśo̭ca-nna॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭ tiṣṭhate॒ tṛpya̭ti pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒rya e॒vaṃ-ve~da॒ tā-nna॒ iṣa॒mūrja̭-ndhatta maruta-ssagṃrarā॒ṇā ityā॒hānnaṃ॒-vā~ ūrganna̭-mma॒ruto-'nna̭me॒vāva̭ ru॒ndhe 'śmagg̭ste॒ kṣuda॒mu-nte॒ śu- [kṣuda॒mu-nte॒ śuk, ṛ॒ccha॒tu॒ ya-ndvi॒ṣma] 14

-gṛ̭cchatu॒ ya-ndvi॒ṣma ityā̭ha॒ yame॒va dveṣṭi॒ tama̭sya kṣu॒dhā ca̭ śu॒cā cā᳚rpayati॒ triḥ pa̭riṣi॒ñca-nparyḙti tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-gnistasya॒ śucagṃ̭ śamayati॒ triḥ punaḥ॒ paryḙti॒ ṣa-ṭthsa-mpa̭dyante॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayatya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpuṣpaṃ॒-ya~dvḙta॒so̭-'pāgṃ - [yadvḙta॒so̭-'pām, śaro-'va̭kā] 15

śaro-'va̭kā vetasaśā॒khayā॒ cāva̭kābhiśca॒ vi ka̭rṣa॒tyāpo॒ vai śā॒ntā-śśā॒ntābhi̭re॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayati॒ yo vā a॒gni-ñci॒ta-mpra̭tha॒maḥ pa॒śura̭dhi॒krāma̭tīśva॒ro vai tagṃ śu॒cā pra॒daho̭ ma॒ṇḍūkḙna॒ vika̭rṣatye॒ṣa vai pa̭śū॒nā-ma̭nupajīvanī॒yo na vā e॒ṣa grā॒myeṣṷ pa॒śuṣṷ hi॒to nā-''ra॒ṇyeṣu॒ tame॒va śu॒cā-'rpa̭yatyaṣṭā॒bhi-rvi ka̭rṣa- [-rvi ka̭rṣati, a॒ṣṭākṣa̭rā] 16

-tya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚-'gniryāvā̭-ne॒vā-'gnistasya॒ śucagṃ̭ śamayati pāva॒kava̭tībhi॒rannaṃ॒-vai~ pā̭va॒ko-'nnḙnai॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayati mṛ॒tyurvā e॒ṣa yada॒gnirbrahma̭ṇa e॒tadrū॒paṃ-ya~-tkṛ̭ṣṇāji॒na-ṅkārṣṇī̭ upā॒nahā॒vupa̭ muñcate॒ brahma̭ṇai॒va mṛ॒tyora॒ntardha̭tte॒ 'ntarmṛ॒tyordha̭tte॒ 'ntara॒nnādyā॒-dityā̭hura॒nyā-mṷpamu॒ñcate॒-'nyā-nnānta- [-'nyā-nnāntaḥ, e॒va mṛ॒tyordha॒tte] 17

-re॒va mṛ॒tyordha॒tte 'vā॒-'nnādyagṃ̭ rundhe॒ nama̭ste॒ hara̭se śo॒ciṣa॒ ityā̭ha nama॒skṛtya॒ hi vasī̭yāgṃ samupa॒cara̭ntya॒nya-ntḙ a॒sma-tta̭pantu he॒taya॒ ityā̭ha॒ yame॒va dveṣṭi॒ tama̭sya śu॒cā-'rpa̭yati pāva॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha॒vetyā॒hānnaṃ॒-vai~ pā̭va॒ko-'nna̭me॒vāva̭ rundhe॒ dvābhyā॒madhi̭ krāmati॒ prati̭ṣṭhityā apa॒sya̭vatībhyā॒gṃ॒ śāntyai᳚ || 18 ||

(śu - gvḙta॒so̭-'pā - ma̭ṣṭā॒bhirvi ka̭rṣati॒ - nānta - rekā॒nna pa̭ñcā॒śacca̭) (a. 4)

nṛ॒ṣade॒ vaḍiti॒ vyāghā̭rayati pa॒ṅktyā-''hṷtyā yajñamu॒khamā ra̭bhate 'kṣṇa॒yā vyāghā̭rayati॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai॒ yadva̭ṣaṭku॒ryā-dyā॒tayā̭mā-'sya vaṣaṭkā॒ra-ssyā॒dyanna va̭ṣaṭku॒ryā-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒rvaḍityā̭ha pa॒rokṣa̭me॒va vaṣa̭-ṭkaroti॒ nāsya̭ yā॒tayā̭mā vaṣaṭkā॒ro bhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti hu॒tādo॒ vā a॒nye de॒vā [a॒nye de॒vāḥ, a॒hu॒tādo॒-'nye] 19

a̭hu॒tādo॒-'nye tāna̭gni॒cide॒vobhayā᳚-nprīṇāti॒ ye de॒vā de॒vānā॒miti̭ da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇāvo᳚kṣati hu॒tāda̭ścai॒va de॒vāna̭hu॒tāda̭śca॒ yaja̭mānaḥ prīṇāti॒ te yaja̭māna-mprīṇanti da॒ddhnaiva hu॒tādaḥ̭ prī॒ṇāti॒ madhṷṣā 'hu॒tādo᳚ grā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒dhnā ma̭dhumi॒śreṇā॒-vokṣa̭tyu॒bhaya॒syā-'va̭ruddhyai grumu॒ṣṭinā-'vo᳚kṣati prājāpa॒tyo [prājāpa॒tyaḥ, vai grṷmu॒ṣṭi-] 20

vai grṷmu॒ṣṭi-ssa̭yoni॒tvāya॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityā anupari॒cāra॒-mavo᳚kṣa॒tya-pa̭rivargame॒vainā᳚-nprīṇāti॒ vi vā e॒ṣa prā॒ṇaiḥ pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭r-ṛddhyate॒ yo᳚-'gni-ñci॒nvanna̭dhi॒krāma̭ti prāṇa॒dā a̭pāna॒dā ityā̭ha prā॒ṇāne॒vā-''tma-ndha̭tte varco॒dā va̭rivo॒dā ityā̭ha pra॒jā vai varcaḥ̭ pa॒śavo॒ vari̭vaḥ pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tma-ndha̭tta॒ indro̭ vṛ॒trama̭ha॒ntaṃ-vṛ~॒tro [vṛ॒trama̭ha॒ntaṃ-vṛ~॒traḥ, ha॒ta-ṣṣo̭ḍa॒śabhi̭-] 21

ha॒ta-ṣṣo̭ḍa॒śabhi̭-rbho॒gaira̭sinā॒-thsa e॒tāma॒gnaye-'nī̭kavata॒ āhṷtimapaśya॒-ttāma̭juho॒-ttasyā॒gniranī̭ kavā॒nthsvena̭ bhāga॒dheyḙna prī॒ta-ṣṣo̭ḍaśa॒dhā vṛ॒trasya̭ bho॒gānapya̭daha-dvaiśvakarma॒ṇena̭ pā॒pmano॒ nira̭mucyata॒ yada॒gnaye-'nī̭kavata॒ āhṷti-ñju॒hotya॒gnire॒vā-'syānī̭kavā॒nthsvena̭ bhāga॒dheyḙna prī॒taḥ pā॒pmāna॒mapi̭ dahati vaiśvakarma॒ṇena̭ pā॒pmano॒ nirmṷcyate॒ ya-ṅkā॒mayḙta ci॒ra-mpā॒pmano॒ [ci॒ra-mpā॒pmanaḥ̭, nirmṷcye॒tetyekai̭ka॒-] 22

nirmṷcye॒tetyekai̭ka॒-ntasya̭ juhuyācci॒rame॒va pā॒pmano॒ nirmṷcyate॒ ya-ṅkā॒mayḙta tā॒ja-kpā॒pmano॒ nirmṷcye॒teti॒ sarvā̭ṇi॒ tasyā̭nu॒drutya̭ juhuyā-ttā॒jage॒va pā॒pmano॒ nirmṷcya॒te-'tho॒ khalu॒ nānai॒va sū॒ktābhyā᳚-ñjuhoti॒ nānai॒va sū॒ktayo᳚rvī॒rya̭-ndadhā॒tyatho॒ prati̭ṣṭhityai || 23 ||

(de॒vāḥ - prā̭jāpa॒tyo-vṛ॒tra - ści॒ra-mpā॒pmana̭ - ścatvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 5)

udḙnamutta॒rā-nna॒yeti̭ sa॒midha॒ ā da̭dhāti॒ yathā॒ janaṃ̭-ya~॒tḙ-'va॒sa-ṅka॒roti̭ tā॒dṛge॒va ta-tti॒sra ā da̭dhāti tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒-vāgnistasmai̭ bhāga॒dheya̭-ṅkaro॒tyaudṷmbarī-rbhava॒ntyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāsmā॒ api̭ dadhā॒tyudṷ tvā॒ viśvḙ de॒vā ityā̭ha prā॒ṇā vai viśvḙ de॒vāḥ prā॒ṇai- [prā॒ṇaiḥ, e॒vaina॒-] 24

-re॒vaina॒-mudya̭ccha॒te 'gne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhi॒rityā̭ha॒ yasmā̭ e॒vaina̭-ñci॒ttāyo॒dyaccha̭te॒ tenai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati॒ pañca॒ diśo॒ daivī᳚rya॒jñama̭vantu de॒vīrityā̭ha॒ diśo॒ hyḙṣo-'nṷ pra॒cyava॒te 'pāma̭ti-ndurma॒ti-mbādha̭mānā॒ ityā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai rā॒yaspoṣḙ ya॒jñapa̭ti-mā॒bhaja̭ntī॒rityā̭ha pa॒śavo॒ vai rā॒yaspoṣaḥ̭ [rā॒yaspoṣaḥ̭, pa॒śūne॒vāva̭] 25

pa॒śūne॒vāva̭ rundhe ṣa॒ḍbhirha̭rati॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vainagṃ̭ harati॒ dve pa̭ri॒gṛhya̭vatī bhavato॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ sūrya̭raśmi॒r॒hari̭keśaḥ pu॒rastā॒dityā̭ha॒ prasū᳚tyai॒ tataḥ̭ pāva॒kā ā॒śiṣo̭ no juṣantā॒mityā॒hānnaṃ॒-vai~ pā̭va॒ko-'nna̭me॒vāva̭ rundhe devāsu॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒-nte de॒vā e॒ta-dapra̭tiratha-mapaśya॒-ntena॒ vai te᳚ pra॒- [vai te᳚ pra॒ti, asṷrānajaya॒-nta-] 26

-tyasṷrānajaya॒-nta-dapra̭tirathasyā-pratiratha॒tvaṃ-ya~dapra̭tiratha-ndvi॒tīyo॒ hotā॒-'nvāhā᳚pra॒tyḙva tena॒ yaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyān jaya॒tyatho॒ ana̭bhijitame॒vābhi ja̭yati daśa॒rca-mbha̭vati॒ daśā᳚kṣarā vi॒rā-ḍvi॒rāje॒mau lo॒kau vidhṛ̭tā va॒nayo᳚rlo॒kayo॒rvidhṛ̭tyā॒ atho॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājye॒vānnādye॒ prati̭tiṣṭha॒tyasa̭diva॒ vā a॒ntari̭kṣama॒ntari̭kṣami॒vā ''gnī᳚ddhra॒-māgnī॒ddhre- [-māgnī᳚ddhre, aśmā̭na॒-nni da̭dhāti] 27

-'śmā̭na॒-nni da̭dhāti sa॒ttvāya॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai vi॒māna̭ e॒ṣa di॒vo maddhya̭ āsta॒ ityā̭ha॒ vyḙvaitayā̭ mimīte॒ maddhyḙ di॒vo nihi̭taḥ॒ pṛśñi॒raśmetyā॒hānnaṃ॒-vai~ pṛśñyanna̭me॒vāva̭ rundhe cata॒sṛbhi॒rā pucchā̭deti ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vendraṃ॒-vi~śvā̭ avīvṛdha॒nnityā̭ha॒ vṛddhi̭me॒vopāva̭rtate॒ vājā̭nā॒gṃ॒ satpa̭ti॒-mpati॒- [satpa̭ti॒-mpati᳚m, ityā॒hā-'nnaṃ॒-vai~] 28

-mityā॒hā-'nnaṃ॒-vai~ vājo-'nna̭me॒vāva̭ rundhe sumna॒hūrya॒jño de॒vāgṃ ā ca̭ vakṣa॒dityā̭ha pra॒jā vai pa॒śavaḥ̭ su॒mna-mpra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tma-ndha̭tte॒ yakṣa̭da॒gnirde॒vo de॒vāgṃ ā ca̭ vakṣa॒dityā̭ha sva॒gākṛ̭tyai॒ vāja̭sya mā prasa॒veno᳚-dgrā॒bheṇoda̭grabhī॒dityā̭hā॒sau vā ā̭di॒tya u॒dyannṷdgrā॒bha e॒ṣa ni॒mroca̭-nnigrā॒bho brahma̭ṇai॒vā-''tmāna̭mu-dgṛ॒hṇāti॒ brahma̭ṇā॒ bhrātṛ̭vya॒-nni gṛ̭hṇāti || 29 ||

(prā॒ṇaiḥ - poṣo᳚ - pra॒tyā - gnī᳚ddhe॒ - pati̭ - me॒ṣa - daśa̭ ca) (a. 6)

prācī॒manṷ pra॒diśa॒-mprehi̭ vi॒dvānityā̭ha devalo॒ka-me॒vaitayo॒pāva̭rtate॒ krama̭ddhvama॒gninā॒ nāka॒-mityā̭he॒māne॒vaitayā̭ lo॒kān kra̭mate pṛthi॒vyā a॒hamuda॒ntari̭kṣa॒mā 'rṷha॒mityā̭he॒māne॒vaitayā̭ lo॒kān-thsa॒māro̭hati॒ suva॒ryanto॒ nāpe᳚kṣanta॒ ityā̭ha suva॒rgame॒vaitayā̭ lo॒kame॒tyagne॒ prehi̭ [prehi̭, pra॒tha॒mo] 30

pratha॒mo dḙvaya॒tā-mityā̭ho॒bhaye᳚ṣve॒vaitayā̭ devamanu॒ṣyeṣu॒ cakṣṷrdadhāti pa॒ñcabhi॒radhi̭ krāmati॒ pāṅkto̭ ya॒jño yāvā̭ne॒va ya॒jñastena̭ sa॒ha sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ nakto॒ṣāseti̭ puro-'nuvā॒kyā̭manvā̭ha॒ pratyā॒ agnḙ sahasrā॒kṣetyā̭ha sāha॒sraḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyai॒ tasmai̭ te vidhema॒ vājā̭ya॒ svāhetyā॒hānnaṃ॒-vai~ vājo-'nna̭-me॒vāva̭ [vājo-'nna̭-me॒vāva̭, ru॒ndhe॒ da॒ddhnaḥ] 31

rundhe da॒ddhnaḥ pū॒rṇāmaudṷmbarīg svayamātṛ॒ṇṇāyā᳚-ñjuho॒tyūrgvai daddhyūrgṷdu॒mbaro॒-'sau sva̭yamātṛ॒ṇṇā 'muṣyā̭me॒vorja̭-ndadhāti॒ tasmā̭da॒muto॒-'rvācī॒mūrja॒mupa̭ jīvāmasti॒sṛbhiḥ̭ sādayati tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vāgnista-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati॒ preddho̭ agne dīdihi pu॒ro na॒ ityaudṷmbarī॒mā da̭dhātye॒ṣā vai sū॒rmī karṇa̭kāvatye॒tayā̭ ha sma॒ [ha sma, vai] 32

vai de॒vā asṷrāṇāgṃ śatata॒r॒hāg stṛgṃ̭hanti॒ yade॒tayā̭ sa॒midha̭mā॒dadhā̭ti॒ vajra̭me॒vaitaccha̭ta॒ghnīṃ-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyā॒ acha̭mbaṭkāraṃ-vi~॒dhema̭ te para॒me janma̭nnagna॒ iti॒ vaika̭ṅkatī॒mā da̭dhāti॒ bhā e॒vāva̭ rundhe॒ tāgṃ sa̭vi॒turvare᳚ṇyasya ci॒trāmiti̭ śamī॒mayī॒gṃ॒ śāntyā̭ a॒gnirvā̭ ha॒ vā a̭gni॒cita̭-ndu॒he᳚-'gni॒cidvā॒-'gni-ndṷhe॒ tāgṃ [tām, sa॒vi॒tu-] 33

sa̭vi॒tu-rvare᳚ṇyasya ci॒trāmityā̭hai॒ṣa vā a॒gnerdoha॒stama̭sya॒ kaṇva̭ e॒va śrā̭ya॒so̭-'ve॒-ttena̭ ha smaina॒gṃ॒ sa dṷhe॒ yade॒tayā̭ sa॒midha̭-mā॒dadhā᳚tyagni॒cide॒va tada॒gni-ndṷhe sa॒pta tḙ agne sa॒midhaḥ̭ sa॒ptaji॒hvā ityā̭ha sa॒ptaivāsya॒ sāptā̭ni prīṇāti pū॒rṇayā̭ juhoti pū॒rṇa i̭va॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒- [pra॒jāpa̭teḥ, āptyai॒] 34

-rāptyai॒ nyṷ̄nayā juhoti॒ nyṷ̄nā॒ddhi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā asṛ̭jata pra॒jānā॒gṃ॒ sṛṣṭyā̭ a॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ sa diśo-'nu॒ prā-'vi̭śa॒jjuhva॒nmana̭sā॒ diśo᳚ ddhyāye ddi॒gbhya e॒vaina॒mava̭ rundhe da॒ddhnā pu॒rastā᳚jjuho॒tyā-jyḙno॒pari̭ṣṭā॒-tteja̭ścai॒vāsmā̭ indri॒ya-ñca̭ sa॒mīcī̭ dadhāti॒ dvāda̭śakapālo vaiśvāna॒ro bha̭vati॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣā- [-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāt, e॒va vai᳚śvāna॒ramava̭] 35

-de॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ ya-tpra̭yājānūyā॒jān ku॒ryādvika̭sti॒-ssā ya॒jñasya̭ darviho॒ma-ṅka̭roti ya॒jñasya॒ prati̭ṣṭhityai rā॒ṣṭraṃ-vai~ vai᳚śvāna॒ro viṇma॒ruto̭ vaiśvāna॒ragṃ hu॒tvā mā̭ru॒tān jṷhoti rā॒ṣṭra e॒va viśa॒manṷ baddhnātyu॒ccai-rvai᳚śvāna॒rasyā-'' śrā̭vayatyupā॒gṃ॒śu mā̭ru॒tān jṷhoti॒ tasmā᳚-drā॒ṣṭraṃ-vi~śa॒mati̭ vadati māru॒tā bha̭vanti ma॒ruto॒ vai de॒vānāṃ॒-vi~śo̭ devavi॒śenai॒vāsmai̭ manuṣyavi॒śa -mava̭ rundhe sa॒pta bha̭vanti sa॒ptaga̭ṇā॒ vai ma॒ruto̭ gaṇa॒śa e॒va viśa॒mava̭ rundhe ga॒ṇena̭ ga॒ṇama̭nu॒drutya̭ juhoti॒ viśa̭me॒vāsmā॒ anṷvartmāna-ṅkaroti || 36 ||

(agne॒ prehya - va̭ - sma - duhe॒ tāṃ - pra॒jāpa̭teḥ - sā॒kṣān - ma̭nuṣyavi॒śa - meka̭vigṃśatiśca) (a. 7)

vaso॒rdhārā᳚-ñjuhoti॒ vaso᳚rme॒ dhārā̭-'sa॒diti॒ vā e॒ṣā hṷ̄yate ghṛ॒tasya॒ vā ḙname॒ṣā dhārā॒-'muṣmi̭n ~lo॒ke pinva̭mā॒nopa̭ tiṣṭhata॒ ājyḙna juhoti॒ tejo॒ vā ājya॒-ntejo॒ vaso॒rdhārā॒ teja̭sai॒vāsmai॒ tejo-'va̭ ru॒ndhe-'tho॒ kāmā॒ vai vaso॒rdhārā॒ kāmā̭ne॒vāva̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙta prā॒ṇāna̭syā॒-'nnādyaṃ॒-vi~- [-'nnādyaṃ॒-vi~, chi॒ndyā॒miti̭] 37

-cchi̭ndyā॒miti̭ vi॒grāha॒-ntasya̭ juhuyā-tprā॒ṇāne॒vāsyā॒nnādyaṃ॒-vi~cchi̭natti॒ ya-ṅkā॒mayḙta prā॒ṇāna̭syā॒nnādya॒gṃ॒ sa-nta̭nuyā॒miti॒ sa-nta̭tā॒-ntasya̭ juhuyā-tprā॒ṇāne॒vāsyā॒nnādya॒gṃ॒ sa-nta̭noti॒ dvāda̭śa dvāda॒śāni̭ juhoti॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒reṇai॒ vāsmā॒ anna॒mava̭ ru॒ndhe 'nna̭-ñca॒ me-'kṣṷcca ma॒ ityā̭hai॒ ta-dvā [ityā̭hai॒ ta-dvai, anna̭sya rū॒pagṃ] 38

anna̭sya rū॒pagṃ rū॒peṇai॒vānna॒mava̭ rundhe॒ 'gniśca̭ ma॒ āpa̭śca ma॒ ityā̭hai॒ṣā vā anna̭sya॒ yoni॒-ssayo᳚nye॒vānna॒mava̭ rundhe-'rdhe॒ndrāṇi̭ juhoti de॒vatā̭ e॒vāva̭ rundhe॒ ya-thsarvḙṣā-ma॒rdhamindraḥ॒ prati॒ tasmā॒dindro̭ de॒vatā̭nā-mbhūyiṣṭha॒bhākta̭ma॒ indra॒mutta̭ramāhe-ndri॒yame॒vāsmi̭-nnu॒pari̭ṣṭā-ddadhāti yajñāyu॒dhāni̭ juhoti ya॒jño [ya॒jñaḥ, vai ya̭jñāyu॒dhāni̭] 39

vai ya̭jñāyu॒dhāni̭ ya॒jñame॒vāva̭ ru॒ndhe-'tho̭ e॒tadvai ya॒jñasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va ya॒jñamava̭ rundhe 'vabhṛ॒thaśca̭ me svagākā॒raśca̭ ma॒ ityā̭ha sva॒gākṛ̭tyā a॒gniśca̭ me gha॒rmaśca̭ ma॒ ityā̭hai॒ta-dvai bra̭hmavarca॒sasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va bra̭hmavarca॒samava̭ rundha॒ ṛkca̭ me॒ sāma̭ ca ma॒ ityā̭hai॒- [ma॒ ityā̭ha, e॒tadvai chanda̭sāgṃ] 40

-tadvai chanda̭sāgṃ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va chandā॒g॒syava̭ rundhe॒ garbhā᳚śca me va॒thsāśca̭ ma॒ ityā̭hai॒ta-dvai pa̭śū॒nāgṃ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ kalpā᳚n juho॒tya kḷ̭ptasya॒ kḷptyai̭ yugmadayu॒je jṷhoti mithuna॒tvāyo᳚-tta॒rāva̭tī bhavato॒-'bhikrā᳚ntyā॒ ekā̭ ca me ti॒sraśca̭ ma॒ ityā̭ha devachanda॒saṃ-vā~ ekā̭ ca ti॒sraśca̭ [ti॒sraśca̭, ma॒nu॒ṣya॒cha॒nda॒sa-ñcata̭sraścā॒-'ṣṭau] 41

manuṣyachanda॒sa-ñcata̭sraścā॒-'ṣṭau ca̭ devachanda॒sa-ñcai॒va ma̭nuṣya chanda॒sañcā-'va̭ rundha॒ ā traya̭strigṃ śato juhoti॒ traya̭strigṃśa॒dvai de॒vatā̭ de॒vatā̭ e॒vāva̭ rundha॒ ā-'ṣṭāca̭tvārigṃśato juhotya॒ṣṭāca̭tvārigṃ-śadakṣarā॒ jaga̭tī॒ jāga̭tāḥ pa॒śavo॒ jaga̭tyai॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe॒ vāja̭śca prasa॒vaśceti̭ dvāda॒śa-ñjṷhoti॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ra e॒va prati̭ tiṣṭhati || 42 ||

(vi - vai - ya॒jñaḥ-sāma̭ ca ma॒ ityā̭ha - ca ti॒sra - ścaikā॒nna pa̭ñcā॒śacca̭) (a. 8)

a॒gnirde॒vebhyo 'pā᳚krāma-dbhāga॒dheya̭mi॒cchamā̭na॒sta-nde॒vā a̭bruva॒nnupa̭ na॒ ā va̭rtasva ha॒vya-nno̭ va॒heti॒ so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ mahya̭me॒va vā̭japrasa॒vīya̭-ñjuhava॒nniti॒ tasmā̭da॒gnayḙ vājaprasa॒vīya̭-ñjuhvati॒ ya-dvā̭japrasa॒vīya̭-ñju॒hotya॒gnime॒va ta-dbhā̭ga॒dheyḙna॒ sama̭rdhaya॒tyatho̭ abhiṣe॒ka e॒vāsya॒ sa ca̭turda॒śabhi̭rjuhoti sa॒pta grā॒myā oṣa̭dhaya-ssa॒ptā- [oṣa̭dhaya-ssa॒pta, a॒ra॒ṇyā u॒bhayī̭ṣā॒-] 43

-''ra॒ṇyā u॒bhayī̭ṣā॒-mava̭ruddhyā॒ anna̭syānnasya juho॒tyanna̭syānna॒syā-va̭ruddhyā॒ audṷmbareṇa sru॒veṇa̭ juho॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrganna̭mū॒rjaivāsmā॒ ūrja॒manna॒mava̭ rundhe॒ 'gnirvai de॒vānā̭-ma॒bhiṣi̭kto-'gni॒ci-nma̭nu॒ṣyā̭ṇā॒-ntasmā̭dagni॒ci-dvarṣa̭ti॒ na dhā̭ve॒dava̭ruddha॒gg॒ hya̭syā-nna॒manna̭miva॒ khalu॒ vai va॒r॒ṣaṃ-ya~ddhāvḙ-da॒nnādyā᳚ddhāve-du॒pāva̭rtetā॒-'nnādya̭-me॒vā-'bhyu॒- [-'nnādya̭-me॒vā-'bhi, u॒pāva̭rtate॒] 44

-pāva̭rtate॒ nakto॒ṣāseti̭ kṛ॒ṣṇāyai᳚ śve॒tava̭thsāyai॒ paya̭sā juho॒tyahnai॒vāsmai॒ rātri॒-mpradā̭payati॒ rātri॒yā-'ha̭rahorā॒tre e॒vāsmai॒ pratte॒ kāma̭ma॒nnādya̭-nduhāte rāṣṭra॒bhṛto̭ juhoti rā॒ṣṭrame॒vāva̭ rundhe ṣa॒ḍbhirjṷhoti॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tuṣve॒va prati̭tiṣṭhati॒ bhuva̭nasya pata॒ iti̭ rathamu॒khe pañcā-''hṷtīrjuhoti॒ vajro॒ vai ratho॒ vajrḙṇai॒va diśo॒- [vajrḙṇai॒va diśaḥ̭, a॒bhi ja̭yatyagni॒citagṃ̭] 45

-'bhi ja̭yatyagni॒citagṃ̭ ha॒ vā a॒muṣmi̭n ~lo॒ke vāto॒-'bhi pa̭vate vātanā॒māni̭ juhotya॒bhyḙvaina̭-ma॒muṣmi̭n ~lo॒ke vātaḥ̭ pavate॒ trīṇi̭ juhoti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒va lo॒kebhyo॒ vāta॒mava̭ rundhe samu॒dro̭-'si॒ nabha̭svā॒nityā̭hai॒tadvai vāta̭sya rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vāta॒mava̭ rundhe 'ñja॒linā̭ juhoti॒ na hyḙteṣā̭ma॒nyathā ''hṷtirava॒kalpa̭te || 46 ||

(oṣa̭dhaya-ssa॒ptā - bhi - diśo॒ - 'nyathā॒ - dve ca̭) (a. 9)

su॒va॒rgāya॒ vai lo॒kāya̭ devara॒tho yṷjyate yatrākū॒tāya̭ manuṣyara॒tha e॒ṣa khalu॒ vai dḙvara॒tho yada॒gnira॒gniṃ-yu~̭najmi॒ śava̭sā ghṛ॒tenetyā̭ha yu॒naktye॒vaina॒gṃ॒ sa ḙnaṃ-yu~॒kta-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kama॒bhi va̭hati॒ ya-thsarvā̭bhiḥ pa॒ñcabhi̭-ryu॒ñjyā-dyu॒kto᳚-'syā॒-'gniḥ pracyṷta-ssyā॒dapra̭tiṣṭhitā॒ āhṷtaya॒-ssyurapra̭tiṣṭhitā॒-sstomā॒ apra̭tiṣṭhitānyu॒kthāni̭ ti॒sṛbhiḥ̭ prātassava॒nḙ-'bhi mṛ̭śati tri॒vṛ- [tri॒vṛt, vā a॒gniryāvā̭ne॒vā-] 47

-dvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-gnistaṃ-yu~̭nakti॒ yathā-'na̭si yu॒kta ā̭dhī॒yata̭ e॒vame॒va ta-tpratyāhṷtaya॒stiṣṭha̭nti॒ prati॒ stomāḥ॒ pratyu॒kthāni̭ yajñāya॒jñiya̭sya sto॒tre dvābhyā̭ma॒bhi mṛ̭śatye॒tāvā॒n॒ vai ya॒jño yāvā̭nagniṣṭo॒mo bhū॒mā tvā a॒syāta̭ ū॒rdhvaḥ kri̭yate॒ yāvā̭ne॒va ya॒jñastama̭nta॒to᳚ 'nvāro̭hati॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityā॒ eka॒yā-'pra̭stuta॒-mbhava॒tyathā॒- [-'pra̭stuta॒-mbhava॒tyatha̭, a॒bhi mṛ̭śa॒tyupai̭na॒-] 48

-'bhi mṛ̭śa॒tyupai̭na॒-mutta̭ro ya॒jño na̭ma॒tyatho॒ santa̭tyai॒ pra vā e॒ṣo᳚-'smāllo॒kā-ccya̭vate॒ yo᳚-'gni-ñci̭nu॒te na vā e॒tasyā̭niṣṭa॒ka āhṷti॒rava̭ kalpate॒ yāṃ-vā~ e॒ṣo̭-'niṣṭa॒ka āhṷti-ñju॒hoti॒ srava̭ti॒ vai sā tāg srava̭ntīṃ-ya~॒jño-'nu॒ parā̭ bhavati ya॒jñaṃ-ya~ja̭māno॒ ya-tpṷnaści॒ti-ñci̭nu॒ta āhṷtīnā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ pratyāhṷtaya॒stiṣṭha̭nti॒ [pratyāhṷtaya॒stiṣṭha̭nti, na ya॒jñaḥ] 49

na ya॒jñaḥ pa̭rā॒bhava̭ti॒ na yaja̭māno॒ 'ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒treṇai॒vaina॒-ñchanda̭sā cinute॒ yadekā̭daśa॒ traiṣṭṷbhena॒ ya-ddvāda̭śa॒ jāga̭tena॒ chando̭bhire॒vaina̭-ñcinute napā॒tko vaināmai॒ṣo᳚-'gnirya-tpṷnaści॒tirya e॒vaṃ-vi~॒dvā-npṷnaści॒ti-ñci̭nu॒ta ā tṛ॒tīyā॒-tpurṷṣā॒danna̭matti॒ yathā॒ vai pṷnarā॒dheya̭ e॒va-mpṷnaści॒tiryo᳚-'-gnyā॒dheyḙna॒ na- [-gnyā॒dheyḙna॒ na, ṛ॒dhnoti॒ sa] 50

-rdhnoti॒ sa pṷnarā॒dheya॒mā dha̭tte॒ yo᳚-'gni-ñci॒tvā nardhnoti॒ sa pṷnaści॒ti-ñci̭nute॒ ya-tpṷnaści॒ti-ñci̭nu॒ta ṛddhyā॒ atho॒ khalvā̭hu॒rna cḙta॒vyeti̭ ru॒dro vā e॒ṣa yada॒gniryathā᳚ vyā॒ghragṃ su॒pta-mbo॒dhaya̭ti tā॒dṛge॒va tadatho॒ khalvā̭huśceta॒vyeti॒ yathā॒ vasī̭yāgṃsa-mbhāga॒dheyḙna bo॒dhaya̭ti tā॒dṛge॒va tanmanṷra॒gnima̭cinuta॒ tena॒ nā-''rdhno॒thsa e॒tā-mpṷnaści॒tima̭paśya॒-ttāma̭cinuta॒ tayā॒ vai sa ā᳚rdhno॒dya-tpṷnaści॒ti-ñci̭nu॒ta ṛddhyai᳚ || 51 ||

(tri॒vṛ-datha॒-tiṣṭha̭-ntyagnyā॒dheyḙna॒ nā-ci̭nuta-sa॒ptada̭śa- ca) (a. 10)

cha॒nda॒ścita̭-ñcinvīta pa॒śukā̭maḥ pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si paśu॒māne॒va bha̭vati śyena॒cita̭-ñcinvīta suva॒rgakā̭ma-śśye॒no vai vaya̭sā॒-mpati̭ṣṭha-śśye॒na e॒va bhū॒tvā sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-mpa̭tati kaṅka॒cita̭-ñcinvīta॒ yaḥ kā॒mayḙta śīrṣa॒ṇvāna॒muṣmi̭n ~lo॒ke syā॒miti̭ śīrṣa॒ṇvāne॒vā-'muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭vatyalaja॒cita̭-ñcinvīta॒ catṷssīta-mprati॒ṣṭhākā̭ma॒ścata̭sro॒ diśo̭ di॒kṣvḙva prati̭ tiṣṭhati prauga॒cita̭-ñcinvīta॒ bhrātṛ̭vyavā॒-nprai- [bhrātṛ̭vyavā॒-npra, e॒va bhrātṛ̭vyā-nnudata] 52

-va bhrātṛ̭vyā-nnudata ubha॒yataḥ̭ prauga-ñcinvīta॒yaḥ kā॒mayḙta॒ prajā॒tā-nbhrātṛ̭vyā-nnu॒deya॒ prati̭ jani॒ṣyamā̭ṇā॒niti॒ praiva jā॒tā-nbhrātṛ̭vyā-nnu॒date॒ prati̭ jani॒ṣyamā̭ṇā-nrathacakra॒cita̭-ñcinvīta॒ bhrātṛ̭vyavā॒n॒ vajro॒ vai ratho॒ vajra̭me॒va bhrātṛ̭vyebhyaḥ॒ praha̭rati droṇa॒cita̭-ñcinvī॒tānna̭kāmo॒ droṇe॒ vā anna̭-mbhriyate॒ sayo᳚nye॒vānna॒mava̭ rundhe samū॒hya̭-ñcinvīta pa॒śukā̭maḥ paśu॒māne॒va bha̭vati [paśu॒māne॒va bha̭vati, pa॒ri॒cā॒yya̭-ñcinvīta॒] 53

paricā॒yya̭-ñcinvīta॒ grāma̭kāmo grā॒myḙva bha̭vati śmaśāna॒cita̭-ñcinvīta॒ yaḥ kā॒mayḙta pitṛlo॒ka ṛ̭ddhnuyā॒miti̭ pitṛlo॒ka e॒vardhno̭ti viśvāmitrajamada॒gnī vasi̭ṣṭhenā-'spardhetā॒gṃ॒ sa e॒tā ja॒mada̭gnirviha॒vyā̭ apaśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tābhi॒rvai sa vasi̭ṣṭhasyendri॒yaṃ-vī~॒rya̭mavṛṅkta॒ ya-dvi̭ha॒vyā̭ upa॒dadhā̭tīndri॒yame॒va tābhi̭rvī॒ryaṃ̭-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyasya vṛṅkte॒ hotu॒rdhiṣṇi̭ya॒ upa̭ dadhāti yajamānāyata॒naṃ-vai~ [ ] 54

hotā॒ sva e॒vāsmā̭ ā॒yata̭na indri॒yaṃ-vī~॒rya̭mava̭ rundhe॒ dvāda॒śopa̭ dadhāti॒ dvāda̭śākṣarā॒ jaga̭tī॒ jāga̭tāḥ pa॒śavo॒ jaga̭tyai॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe॒ 'ṣṭāva̭ṣṭāva॒nyeṣu॒ dhiṣṇi̭ye॒ṣūpa̭ dadhātya॒ṣṭāśa̭phāḥ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ ṣaṇmā᳚rjā॒līye॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tavaḥ॒ khalu॒ vai de॒vāḥ pi॒tara̭ ṛ॒tūne॒va de॒vā-npi॒tṝ-nprī̭ṇāti || 55 ||

(pra - bha̭vati - yajamānāyata॒naṃ-vā~ - a॒ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 11)

pava̭sva॒ vāja̭sātaya॒ itya̭nu॒ṣṭu-kpra̭ti॒padbha̭vati ti॒rso̭-'nu॒ṣṭubha॒ścata̭sro gāya॒triyo॒ ya-tti॒sro̭-'nu॒ṣṭubha॒-stasmā॒-daśva̭stri॒bhistiṣṭhagg̭ stiṣṭhati॒ yaccata̭sro gāya॒triya॒stasmā॒-thsarvāg̭ śca॒turaḥ̭ pa॒daḥ pra̭ti॒dadha॒-tpalā̭yate para॒mā vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~da̭nu॒ṣṭu-kpa̭ra॒maśca̭tuṣṭo॒ma-sstomā̭nā-mpara॒mastri̭rā॒tro ya॒jñānā᳚-mpara॒mo-'śvaḥ̭ paśū॒nā-mpa̭ra॒meṇai॒vaina̭-mpara॒matā᳚-ṅgamayatyekavi॒gṃ॒śa-maha̭rbhavati॒ [-maha̭rbhavati, yasmi॒nnaśva̭] 56

yasmi॒nnaśva̭ āla॒bhyate॒ dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtava॒straya̭ i॒me lo॒kā a॒sāvā̭di॒tya ḙkavi॒gṃ॒śa e॒ṣa pra॒jāpa̭tiḥ prājāpa॒tyo-'śva॒stame॒va sā॒kṣādṛ̭ddhnoti॒ śakva̭rayaḥ pṛ॒ṣṭha-mbha̭vantya॒n-yada̭nya॒-cchando॒-'nye᳚nye॒ vā e॒te pa॒śava॒ ā la̭bhyanta u॒teva̭ grā॒myā u॒tevā̭-''ra॒ṇyā yacchakva̭rayaḥ pṛ॒ṣṭha-mbhava॒ntyaśva̭sya sarva॒tvāya̭ pārthura॒śma-mbra̭hmasā॒ma-mbha̭vati ra॒śminā॒ vā aśvo̭ [ra॒śminā॒ vā aśvaḥ̭, ya॒ta ī᳚śva॒ro] 57

ya॒ta ī᳚śva॒ro vā aśvo-'ya॒to-'pra̭tiṣṭhitaḥ॒ parā᳚-mparā॒vata॒-ṅganto॒rya-tpā᳚rthura॒śma-mbra̭hmasā॒ma-mbhava॒tyaśva̭sya॒ yatyai॒ dhṛtyai॒ saṅkṛ̭tyacchāvākasā॒ma-mbha̭vatyuthsannaya॒jño vā e॒ṣa yada̭śvame॒dhaḥ kastadve॒detyā̭hu॒ryadi॒ sarvo̭ vā kri॒yate॒ na vā॒ sarva॒ iti॒ ya-thsaṅkṛ̭tyacchāvākasā॒ma-mbhava॒tyaśva̭sya sarva॒tvāya॒ paryā᳚ptyā॒ ana̭ntarāyāya॒ sarva̭stomo-'tirā॒tra ṷtta॒mamaha̭rbhavati॒ sarva॒syā-''ptyai॒ sarva̭sya॒ jityai॒ sarva̭me॒va tenā᳚-''pnoti॒ sarva̭-ñjayati || 58 ||

(aha̭rbhavati॒ - vā aśvo - 'ha̭rbhavati॒ - daśa̭ ca) (a. 12)

(de॒vā॒su॒rāstena - rta॒vyā̭ - ru॒dro - 'śma̭ - nnṛ॒ṣade॒ va - ḍudḙnaṃ॒ - prācī॒miti॒ - vaso॒rdhārā̭ - ma॒gnirde॒vebhyaḥ̭ - suva॒rgāya̭ yatrākū॒tāya̭ - chanda॒ścitaṃ॒ - pava̭sva॒ - dvāda̭śa )

(de॒vā॒su॒rā - a॒jāyāṃ॒ - ~vai grṷmu॒ṣṭiḥ - pra̭tha॒mo dḙvaya॒tāme॒ - tadvai chanda̭sā - mṛ॒dhno - tya॒ṣṭau pa̭ñcā॒śat)

(de॒vā॒su॒rā, ssarva̭-ñjayati)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe caturthaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे चतुर्थः प्रश्नः - इष्टकात्रयाभिधानं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आस॒-न्ते न व्य॑जयन्त॒ स ए॒ता इन्द्र॑स्त॒नूर॑पश्य॒-त्ता उपा॑धत्त॒ ताभि॒र्वै स त॒नुव॑मिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑मा॒त्मन्न॑धत्त॒ ततो॑ दे॒वा अभ॑व॒-न्परा-ऽसु॑रा॒ यदि॑न्द्रत॒नूरु॑प॒दधा॑ति त॒नुव॑मे॒व ताभि॑रिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्यं॑-यँज॑मान आ॒त्म-न्ध॒त्ते-ऽथो॒ सेन्द्र॑मे॒वाग्निग्ं सत॑नु-ञ्चिनुते॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो [भ्रातृ॑व्यः, भ॒व॒ति॒ य॒ज्ञो] 1

भवति य॒ज्ञो दे॒वेभ्यो-ऽपा᳚क्राम॒-त्तम॑व॒रुध॒-न्नाश॑क्नुव॒न्त ए॒ता य॑ज्ञत॒नूर॑पश्य॒-न्ता उपा॑दधत॒ ताभि॒र्वै ते य॒ज्ञमवा॑रुन्धत॒ य-द्य॑ज्ञत॒नूरु॑प॒दधा॑ति य॒ज्ञमे॒व ताभि॒र्यज॑मा॒नो-ऽव॑ रुन्धे॒ त्रय॑स्त्रिग्ं शत॒मुप॑ दधाति॒ त्रय॑स्त्रिग्ंश॒द्वै दे॒वता॑ दे॒वता॑ ए॒वाव॑ रु॒न्धे ऽथो॒ सात्मा॑नमे॒वाग्निग्ं सत॑नु-ञ्चिनुते॒ सात्मा॒-ऽमुष्मि॑-ल्लोँ॒के [-ऽमुष्मि॑-ल्लोँ॒के, भ॒व॒ति॒ य] 2

भ॑वति॒ य ए॒वं-वेँद॒ ज्योति॑ष्मती॒रुप॑ दधाति॒ ज्योति॑रे॒वास्मि॑-न्दधात्ये॒ताभि॒र्वा अ॒ग्निश्चि॒तो ज्व॑लति॒ ताभि॑रे॒वैन॒ग्ं॒ समि॑न्ध उ॒भयो॑रस्मै लो॒कयो॒र्ज्योति॑र्भवति नक्षत्रेष्ट॒का उप॑ दधात्ये॒तानि॒ वै दि॒वो ज्योतीग्ं॑षि॒ तान्ये॒वाव॑ रुन्धे सु॒कृतां॒-वाँ ए॒तानि॒ ज्योतीग्ं॑षि॒ यन्नक्ष॑त्राणि॒ तान्ये॒वा-ऽऽप्नो॒त्यथो॑ अनूका॒श-मे॒वैतानि॒ [-मे॒वैतानि॑, ज्योतीग्ं॑षि कुरुते] 3

ज्योतीग्ं॑षि कुरुते सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्यै॒ य-थ्सग्ग्स्पृ॑ष्टा उपद॒द्ध्या-द्वृष्ट्यै॑ लो॒कमपि॑ दद्ध्या॒दव॑र्षुकः प॒र्जन्यः॑ स्या॒दसग्ग्॑स्पृष्टा॒ उप॑ दधाति॒ वृष्ट्या॑ ए॒व लो॒क-ङ्क॑रोति॒ वर्षु॑कः प॒र्जन्यो॑ भवति पु॒रस्ता॑द॒न्याः प्र॒तीची॒रुप॑ दधाति प॒श्चाद॒न्याः प्राची॒स्तस्मा᳚-त्प्रा॒चीना॑नि च प्रती॒चीना॑नि च॒ नक्ष॑त्रा॒ण्या व॑र्तन्ते ॥ 4 ॥

(भ्रातृ॑व्यो - लो॒क - ए॒वैतान्ये - क॑चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 1)

ऋ॒त॒व्या॑ उप॑ दधात्यृतू॒ना-ङ्कॢप्त्यै᳚ द्व॒द्वम्मुप॑ दधाति॒ तस्मा᳚-द्द्व॒न्द्वमृ॒तवो ऽधृ॑तेव॒ वा ए॒षा यन्म॑द्ध्य॒मा चिति॑र॒न्तरि॑क्षमिव॒ वा ए॒षा द्व॒द्वम्म॒न्यासु॒ चिती॒षूप॑ दधाति॒ चत॑स्रो॒ मद्ध्ये॒ धृत्या॑ अन्त॒श्श्लेष॑णं॒-वाँ ए॒ताश्चिती॑नां॒-यँदृ॑त॒व्या॑ यदृ॑त॒व्या॑ उप॒दधा॑ति॒ चिती॑नां॒-विँधृ॑त्या॒ अव॑का॒मनूप॑ दधात्ये॒षा वा अ॒ग्नेर्योनि॒-स्सयो॑नि- [अ॒ग्नेर्योनि॒-स्सयो॑निम्, ए॒वाग्नि-] 5

-मे॒वाग्नि-ञ्चि॑नुत उ॒वाच॑ ह वि॒श्वामि॒त्रो ऽद॒दि-थ्स ब्रह्म॒णा-ऽन्नं॒-यँस्यै॒ता उ॑पधी॒यान्तै॒ य उ॑ चैना ए॒वं-वेँद॒दिति॑ संवँथ्स॒रो वा ए॒त-म्प्र॑ति॒ष्ठायै॑ नुदते॒ यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॒त्वा न प्र॑ति॒तिष्ठ॑ति॒ पञ्च॒ पूर्वा॒श्चित॑यो भव॒न्त्यथ॑ ष॒ष्ठी-ञ्चिति॑-ञ्चिनुते॒ षड्वा ऋ॒तवः॑ संवँथ्स॒र ऋ॒तुष्वे॒व सं॑वँथ्स॒रे प्रति॑तिष्ठत्ये॒ ता वा [प्रति॑तिष्ठत्ये॒ ता वा, अधि॑पत्नी॒र्नामेष्ट॑का॒] 6

अधि॑पत्नी॒र्नामेष्ट॑का॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते-ऽधि॑पतिरे॒व स॑मा॒नाना᳚-म्भवति॒ य-न्द्वि॒ष्या-त्तमु॑प॒दध॑-द्ध्यायेदे॒ताभ्य॑ ए॒वैन॑-न्दे॒वता᳚भ्य॒ आ वृ॑श्चति ता॒जगार्ति॒मार्च्छ॒त्यङ्गि॑रस-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँन्तो॒ या य॒ज्ञस्य॒ निष्कृ॑ति॒रासी॒-त्तामृषि॑भ्यः॒ प्रत्यौ॑ह॒-न्तद्धिर॑ण्यमभव॒द्य-द्धि॑रण्यश॒ल्कैः प्रो॒क्षति॑ य॒ज्ञस्य॒ निष्कृ॑त्या॒ अथो॑ भेष॒जमे॒वा-ऽस्मै॑ करो॒- [-ऽस्मै॑ करोति, अथो॑ रू॒पेणै॒वैन॒ग्ं॒] 7

-त्यथो॑ रू॒पेणै॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धय॒त्यथो॒ हिर॑ण्यज्योतिषै॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति साह॒स्रव॑ता॒ प्रोक्ष॑ति साह॒स्रः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्या॑ इ॒मा मे॑ अग्न॒ इष्ट॑का धे॒नवः॑ स॒न्त्वित्या॑ह धे॒नूरे॒वैनाः᳚ कुरुते॒ ता ए॑न-ङ्काम॒दुघा॑ अ॒मुत्रा॒मुष्मि॑न् ँलो॒क उप॑ तिष्ठन्ते ॥ 8 ॥

(सयो॑नि - मे॒ता वै - क॑रो॒त्ये - का॒न्नच॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 2)

रु॒द्रो वा ए॒ष यद॒ग्नि-स्स ए॒तर्हि॑ जा॒तो यर्हि॒ सर्व॑श्चि॒त-स्स यथा॑ व॒थ्सो जा॒त-स्स्तन॑-म्प्रे॒फ्सत्ये॒वं-वाँ ए॒ष ए॒तर्हि॑ भाग॒धेय॒-म्प्रेफ्स॑ति॒ तस्मै॒ यदाहु॑ति॒-न्न जु॑हु॒याद॑द्ध्व॒र्यु-ञ्च॒ यज॑मान-ञ्च ध्यायेच्छतरु॒द्रीय॑-ञ्जुहोति भाग॒धेये॑नै॒वैनग्ं॑ शमयति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑त्यद्ध्व॒र्युर्न यज॑मानो॒ य-द्ग्रा॒म्याणा᳚-म्पशू॒ना- [य-द्ग्रा॒म्याणा᳚-म्पशू॒नाम्, पय॑सा जुहु॒या-] 9

-म्पय॑सा जुहु॒या-द्ग्रा॒म्या-न्प॒शूञ्छु॒चा ऽर्पये॒-द्यदा॑र॒ण्याना॑-मार॒ण्यान् ज॑र्तिलयवा॒ग्वा॑ वा जुहु॒या-द्ग॑वीधुकयवा॒ग्वा॑ वा॒ न ग्रा॒म्या-न्प॒शून्. हि॒नस्ति॒ ना-ऽऽर॒ण्यानथो॒ खल्वा॑हु॒रना॑हुति॒र्वै ज॒र्तिला᳚श्च ग॒वीधु॑का॒श्चेत्य॑ जक्षी॒रेण॑ जुहोत्याग्ने॒यी वा ए॒षा यद॒जा-ऽऽहु॑त्यै॒व जु॑होति॒ न ग्रा॒म्या-न्प॒शून्. हि॒नस्ति॒ ना-ऽऽर॒ण्यानङ्गि॑रस-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँन्तो॒- [-ँलो॒कं-यँन्तः॑, अ॒जाया᳚-ङ्घ॒र्म-] 10

-ऽजाया᳚-ङ्घ॒र्म-म्प्रासि॑ञ्च॒न्थ्सा शोच॑न्ती प॒र्ण-म्परा॑-ऽजिहीत॒ सो᳚(1॒)-ऽर्को॑-ऽभव॒-त्तद॒र्कस्या᳚-र्क॒त्वम॑र्कप॒र्णेन॑ जुहोति सयोनि॒त्वायोद॒-न्तिष्ठ॑न् जुहोत्ये॒षा वै रु॒द्रस्य॒ दि-ख्स्वाया॑मे॒व दि॒शि रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते चर॒माया॒मिष्ट॑काया-ञ्जुहोत्यन्त॒त ए॒व रु॒द्र-न्नि॒रव॑दयते त्रेधाविभ॒क्त-ञ्जु॑होति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का इ॒माने॒व लो॒कान्-थ्स॒माव॑द्वीर्यान् करो॒तीय॒त्यग्रे॑ जुहो॒- [जुहोति, अथेय॒त्यथेय॑ति॒] 11

-त्यथेय॒त्यथेय॑ति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒भ्य ए॒वैनं॑-लोँ॒केभ्यः॑ शमयति ति॒स्र उत्त॑रा॒ आहु॑तीर्जुहोति॒ ष-ट्थ्स-म्प॑द्यन्ते॒ ष-ड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैनग्ं॑ शमयति॒ यद॑नुपरि॒क्राम॑-ञ्जुहु॒याद॑न्तरवचा॒रिणग्ं॑ रु॒द्र-ङ्कु॑र्या॒दथो॒ खल्वा॑हुः॒ कस्यां॒-वाँ-ऽह॑ दि॒शि रु॒द्रः कस्यां॒-वेँत्य॑नुपरि॒क्राम॑मे॒व हो॑त॒व्य॑-मप॑रिवर्गमे॒वैनग्ं॑ शमय- [शमयति, ए॒तावै] 12

-त्ये॒तावै दे॒वता᳚-स्सुव॒र्ग्या॑या उ॑त्त॒मास्ता यज॑मानं-वाँचयति॒ ताभि॑रे॒वैनग्ं॑ सुव॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति॒ य-न्द्वि॒ष्या-त्तस्य॑ सञ्च॒रे प॑शू॒ना-न्न्य॑स्ये॒-द्यः प्र॑थ॒मः प॒शुर॑भि॒तिष्ठ॑ति॒ स आर्ति॒मार्च्छ॑ति ॥ 13 ॥

(प॒शू॒नां - ँयन्तो - ऽग्ने॑ जुहो॒त्य - प॑रिवर्गमे॒वैनग्ं॑ शमयति - त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 3)

अश्म॒न्नूर्ज॒मिति॒ परि॑ षिञ्चति मा॒र्जय॑त्ये॒वैन॒मथो॑ त॒र्पय॑त्ये॒व स ए॑न-न्तृ॒प्तो ऽक्षु॑द्ध्य॒-न्नशो॑च-न्न॒मुष्मि॑न् ँलो॒क उप॑ तिष्ठते॒ तृप्य॑ति प्र॒जया॑ प॒शुभि॒र्य ए॒वं-वेँद॒ ता-न्न॒ इष॒मूर्ज॑-न्धत्त मरुत-स्सग्ंररा॒णा इत्या॒हान्नं॒-वाँ ऊर्गन्न॑-म्म॒रुतो-ऽन्न॑मे॒वाव॑ रु॒न्धे ऽश्मग्ग्॑स्ते॒ क्षुद॒मु-न्ते॒ शु- [क्षुद॒मु-न्ते॒ शुक्, ऋ॒च्छ॒तु॒ य-न्द्वि॒ष्म] 14

-गृ॑च्छतु॒ य-न्द्वि॒ष्म इत्या॑ह॒ यमे॒व द्वेष्टि॒ तम॑स्य क्षु॒धा च॑ शु॒चा चा᳚र्पयति॒ त्रिः प॑रिषि॒ञ्च-न्पर्ये॑ति त्रि॒वृद्वा अ॒ग्निर्यावा॑ने॒वा-ग्निस्तस्य॒ शुचग्ं॑ शमयति॒ त्रिः पुनः॒ पर्ये॑ति॒ ष-ट्थ्स-म्प॑द्यन्ते॒ ष-ड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वास्य॒ शुचग्ं॑ शमयत्य॒पां-वाँ ए॒त-त्पुष्पं॒-यँद्वे॑त॒सो॑-ऽपाग्ं - [यद्वे॑त॒सो॑-ऽपाम्, शरो-ऽव॑का] 15

शरो-ऽव॑का वेतसशा॒खया॒ चाव॑काभिश्च॒ वि क॑र्ष॒त्यापो॒ वै शा॒न्ता-श्शा॒न्ताभि॑रे॒वास्य॒ शुचग्ं॑ शमयति॒ यो वा अ॒ग्नि-ञ्चि॒त-म्प्र॑थ॒मः प॒शुर॑धि॒क्राम॑तीश्व॒रो वै तग्ं शु॒चा प्र॒दहो॑ म॒ण्डूके॑न॒ विक॑र्षत्ये॒ष वै प॑शू॒ना-म॑नुपजीवनी॒यो न वा ए॒ष ग्रा॒म्येषु॑ प॒शुषु॑ हि॒तो ना-ऽऽर॒ण्येषु॒ तमे॒व शु॒चा-ऽर्प॑यत्यष्टा॒भि-र्वि क॑र्ष- [-र्वि क॑र्षति, अ॒ष्टाक्ष॑रा] 16

-त्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्रो᳚-ऽग्निर्यावा॑-ने॒वा-ऽग्निस्तस्य॒ शुचग्ं॑ शमयति पाव॒कव॑तीभि॒रन्नं॒-वैँ पा॑व॒को-ऽन्ने॑नै॒वास्य॒ शुचग्ं॑ शमयति मृ॒त्युर्वा ए॒ष यद॒ग्निर्ब्रह्म॑ण ए॒तद्रू॒पं-यँ-त्कृ॑ष्णाजि॒न-ङ्कार्ष्णी॑ उपा॒नहा॒वुप॑ मुञ्चते॒ ब्रह्म॑णै॒व मृ॒त्योर॒न्तर्ध॑त्ते॒ ऽन्तर्मृ॒त्योर्ध॑त्ते॒ ऽन्तर॒न्नाद्या॒-दित्या॑हुर॒न्या-मु॑पमु॒ञ्चते॒-ऽन्या-न्नान्त- [-ऽन्या-न्नान्तः, ए॒व मृ॒त्योर्ध॒त्ते] 17

-रे॒व मृ॒त्योर्ध॒त्ते ऽवा॒-ऽन्नाद्यग्ं॑ रुन्धे॒ नम॑स्ते॒ हर॑से शो॒चिष॒ इत्या॑ह नम॒स्कृत्य॒ हि वसी॑याग्ं समुप॒चर॑न्त्य॒न्य-न्ते॑ अ॒स्म-त्त॑पन्तु हे॒तय॒ इत्या॑ह॒ यमे॒व द्वेष्टि॒ तम॑स्य शु॒चा-ऽर्प॑यति पाव॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॒वेत्या॒हान्नं॒-वैँ पा॑व॒को-ऽन्न॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ द्वाभ्या॒मधि॑ क्रामति॒ प्रति॑ष्ठित्या अप॒स्य॑वतीभ्या॒ग्ं॒ शान्त्यै᳚ ॥ 18 ॥

(शु - ग्वे॑त॒सो॑-ऽपा - म॑ष्टा॒भिर्वि क॑र्षति॒ - नान्त - रेका॒न्न प॑ञ्चा॒शच्च॑) (अ. 4)

नृ॒षदे॒ वडिति॒ व्याघा॑रयति प॒ङ्क्त्या-ऽऽहु॑त्या यज्ञमु॒खमा र॑भते ऽक्ष्ण॒या व्याघा॑रयति॒ तस्मा॑दक्ष्ण॒या प॒शवो-ऽङ्गा॑नि॒ प्रह॑रन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ यद्व॑षट्कु॒र्या-द्या॒तया॑मा-ऽस्य वषट्का॒र-स्स्या॒द्यन्न व॑षट्कु॒र्या-द्रक्षाग्ं॑सि य॒ज्ञग्ं ह॑न्यु॒र्वडित्या॑ह प॒रोक्ष॑मे॒व वष॑-ट्करोति॒ नास्य॑ या॒तया॑मा वषट्का॒रो भव॑ति॒ न य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि घ्नन्ति हु॒तादो॒ वा अ॒न्ये दे॒वा [अ॒न्ये दे॒वाः, अ॒हु॒तादो॒-ऽन्ये] 19

अ॑हु॒तादो॒-ऽन्ये तान॑ग्नि॒चिदे॒वोभया᳚-न्प्रीणाति॒ ये दे॒वा दे॒वाना॒मिति॑ द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेणावो᳚क्षति हु॒ताद॑श्चै॒व दे॒वान॑हु॒ताद॑श्च॒ यज॑मानः प्रीणाति॒ ते यज॑मान-म्प्रीणन्ति द॒द्ध्नैव हु॒तादः॑ प्री॒णाति॒ मधु॑षा ऽहु॒तादो᳚ ग्रा॒म्यं-वाँ ए॒तदन्नं॒-यँद्दद्ध्या॑र॒ण्य-म्मधु॒ यद्द॒ध्ना म॑धुमि॒श्रेणा॒-वोक्ष॑त्यु॒भय॒स्या-ऽव॑रुद्ध्यै ग्रुमु॒ष्टिना-ऽवो᳚क्षति प्राजाप॒त्यो [प्राजाप॒त्यः, वै ग्रु॑मु॒ष्टि-] 20

वै ग्रु॑मु॒ष्टि-स्स॑योनि॒त्वाय॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्या अनुपरि॒चार॒-मवो᳚क्ष॒त्य-प॑रिवर्गमे॒वैना᳚-न्प्रीणाति॒ वि वा ए॒ष प्रा॒णैः प्र॒जया॑ प॒शुभि॑र्-ऋद्ध्यते॒ यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॒न्वन्न॑धि॒क्राम॑ति प्राण॒दा अ॑पान॒दा इत्या॑ह प्रा॒णाने॒वा-ऽऽत्म-न्ध॑त्ते वर्चो॒दा व॑रिवो॒दा इत्या॑ह प्र॒जा वै वर्चः॑ प॒शवो॒ वरि॑वः प्र॒जामे॒व प॒शूना॒त्म-न्ध॑त्त॒ इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒न्तं-वृँ॒त्रो [वृ॒त्रम॑ह॒न्तं-वृँ॒त्रः, ह॒त-ष्षो॑ड॒शभि॑-] 21

ह॒त-ष्षो॑ड॒शभि॑-र्भो॒गैर॑सिना॒-थ्स ए॒ताम॒ग्नये-ऽनी॑कवत॒ आहु॑तिमपश्य॒-त्ताम॑जुहो॒-त्तस्या॒ग्निरनी॑ कवा॒न्थ्स्वेन॑ भाग॒धेये॑न प्री॒त-ष्षो॑डश॒धा वृ॒त्रस्य॑ भो॒गानप्य॑दह-द्वैश्वकर्म॒णेन॑ पा॒प्मनो॒ निर॑मुच्यत॒ यद॒ग्नये-ऽनी॑कवत॒ आहु॑ति-ञ्जु॒होत्य॒ग्निरे॒वा-ऽस्यानी॑कवा॒न्थ्स्वेन॑ भाग॒धेये॑न प्री॒तः पा॒प्मान॒मपि॑ दहति वैश्वकर्म॒णेन॑ पा॒प्मनो॒ निर्मु॑च्यते॒ य-ङ्का॒मये॑त चि॒र-म्पा॒प्मनो॒ [चि॒र-म्पा॒प्मनः॑, निर्मु॑च्ये॒तेत्येकै॑क॒-] 22

निर्मु॑च्ये॒तेत्येकै॑क॒-न्तस्य॑ जुहुयाच्चि॒रमे॒व पा॒प्मनो॒ निर्मु॑च्यते॒ य-ङ्का॒मये॑त ता॒ज-क्पा॒प्मनो॒ निर्मु॑च्ये॒तेति॒ सर्वा॑णि॒ तस्या॑नु॒द्रुत्य॑ जुहुया-त्ता॒जगे॒व पा॒प्मनो॒ निर्मु॑च्य॒ते-ऽथो॒ खलु॒ नानै॒व सू॒क्ताभ्या᳚-ञ्जुहोति॒ नानै॒व सू॒क्तयो᳚र्वी॒र्य॑-न्दधा॒त्यथो॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 23 ॥

(दे॒वाः - प्रा॑जाप॒त्यो-वृ॒त्र - श्चि॒र-म्पा॒प्मन॑ - श्चत्वारि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 5)

उदे॑नमुत्त॒रा-न्न॒येति॑ स॒मिध॒ आ द॑धाति॒ यथा॒ जनं॑-यँ॒ते॑-ऽव॒स-ङ्क॒रोति॑ ता॒दृगे॒व त-त्ति॒स्र आ द॑धाति त्रि॒वृद्वा अ॒ग्निर्यावा॑ने॒-वाग्निस्तस्मै॑ भाग॒धेय॑-ङ्करो॒त्यौदु॑म्बरी-र्भव॒न्त्यूर्ग्वा उ॑दु॒म्बर॒ ऊर्ज॑मे॒वास्मा॒ अपि॑ दधा॒त्युदु॑ त्वा॒ विश्वे॑ दे॒वा इत्या॑ह प्रा॒णा वै विश्वे॑ दे॒वाः प्रा॒णै- [प्रा॒णैः, ए॒वैन॒-] 24

-रे॒वैन॒-मुद्य॑च्छ॒ते ऽग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भि॒रित्या॑ह॒ यस्मा॑ ए॒वैन॑-ञ्चि॒त्तायो॒द्यच्छ॑ते॒ तेनै॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति॒ पञ्च॒ दिशो॒ दैवी᳚र्य॒ज्ञम॑वन्तु दे॒वीरित्या॑ह॒ दिशो॒ ह्ये॑षो-ऽनु॑ प्र॒च्यव॒ते ऽपाम॑ति-न्दुर्म॒ति-म्बाध॑माना॒ इत्या॑ह॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै रा॒यस्पोषे॑ य॒ज्ञप॑ति-मा॒भज॑न्ती॒रित्या॑ह प॒शवो॒ वै रा॒यस्पोषः॑ [रा॒यस्पोषः॑, प॒शूने॒वाव॑] 25

प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे ष॒ड्भिर्ह॑रति॒ ष-ड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैनग्ं॑ हरति॒ द्वे प॑रि॒गृह्य॑वती भवतो॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै॒ सूर्य॑रश्मि॒र्॒हरि॑केशः पु॒रस्ता॒दित्या॑ह॒ प्रसू᳚त्यै॒ ततः॑ पाव॒का आ॒शिषो॑ नो जुषन्ता॒मित्या॒हान्नं॒-वैँ पा॑व॒को-ऽन्न॑मे॒वाव॑ रुन्धे देवासु॒रा-स्संयँ॑त्ता आस॒-न्ते दे॒वा ए॒त-दप्र॑तिरथ-मपश्य॒-न्तेन॒ वै ते᳚ प्र॒- [वै ते᳚ प्र॒ति, असु॑रानजय॒-न्त-] 26

-त्यसु॑रानजय॒-न्त-दप्र॑तिरथस्या-प्रतिरथ॒त्वं-यँदप्र॑तिरथ-न्द्वि॒तीयो॒ होता॒-ऽन्वाहा᳚प्र॒त्ये॑व तेन॒ यज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्यान् जय॒त्यथो॒ अन॑भिजितमे॒वाभि ज॑यति दश॒र्च-म्भ॑वति॒ दशा᳚क्षरा वि॒रा-ड्वि॒राजे॒मौ लो॒कौ विधृ॑ता व॒नयो᳚र्लो॒कयो॒र्विधृ॑त्या॒ अथो॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राज्ये॒वान्नाद्ये॒ प्रति॑तिष्ठ॒त्यस॑दिव॒ वा अ॒न्तरि॑क्षम॒न्तरि॑क्षमि॒वा ऽऽग्नी᳚द्ध्र॒-माग्नी॒द्ध्रे- [-माग्नी᳚द्ध्रे, अश्मा॑न॒-न्नि द॑धाति] 27

-ऽश्मा॑न॒-न्नि द॑धाति स॒त्त्वाय॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै वि॒मान॑ ए॒ष दि॒वो मद्ध्य॑ आस्त॒ इत्या॑ह॒ व्ये॑वैतया॑ मिमीते॒ मद्ध्ये॑ दि॒वो निहि॑तः॒ पृश्ञि॒रश्मेत्या॒हान्नं॒-वैँ पृश्ञ्यन्न॑मे॒वाव॑ रुन्धे चत॒सृभि॒रा पुच्छा॑देति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒वेन्द्रं॒-विँश्वा॑ अवीवृध॒न्नित्या॑ह॒ वृद्धि॑मे॒वोपाव॑र्तते॒ वाजा॑ना॒ग्ं॒ सत्प॑ति॒-म्पति॒- [सत्प॑ति॒-म्पति᳚म्, इत्या॒हा-ऽन्नं॒-वैँ] 28

-मित्या॒हा-ऽन्नं॒-वैँ वाजो-ऽन्न॑मे॒वाव॑ रुन्धे सुम्न॒हूर्य॒ज्ञो दे॒वाग्ं आ च॑ वक्ष॒दित्या॑ह प्र॒जा वै प॒शवः॑ सु॒म्न-म्प्र॒जामे॒व प॒शूना॒त्म-न्ध॑त्ते॒ यक्ष॑द॒ग्निर्दे॒वो दे॒वाग्ं आ च॑ वक्ष॒दित्या॑ह स्व॒गाकृ॑त्यै॒ वाज॑स्य मा प्रस॒वेनो᳚-द्ग्रा॒भेणोद॑ग्रभी॒दित्या॑हा॒सौ वा आ॑दि॒त्य उ॒द्यन्नु॑द्ग्रा॒भ ए॒ष नि॒म्रोच॑-न्निग्रा॒भो ब्रह्म॑णै॒वा-ऽऽत्मान॑मु-द्गृ॒ह्णाति॒ ब्रह्म॑णा॒ भ्रातृ॑व्य॒-न्नि गृ॑ह्णाति ॥ 29 ॥

(प्रा॒णैः - पोषो᳚ - प्र॒त्या - ग्नी᳚द्धे॒ - पति॑ - मे॒ष - दश॑ च) (अ. 6)

प्राची॒मनु॑ प्र॒दिश॒-म्प्रेहि॑ वि॒द्वानित्या॑ह देवलो॒क-मे॒वैतयो॒पाव॑र्तते॒ क्रम॑द्ध्वम॒ग्निना॒ नाक॒-मित्या॑हे॒माने॒वैतया॑ लो॒कान् क्र॑मते पृथि॒व्या अ॒हमुद॒न्तरि॑क्ष॒मा ऽरु॑ह॒मित्या॑हे॒माने॒वैतया॑ लो॒कान्-थ्स॒मारो॑हति॒ सुव॒र्यन्तो॒ नापे᳚क्षन्त॒ इत्या॑ह सुव॒र्गमे॒वैतया॑ लो॒कमे॒त्यग्ने॒ प्रेहि॑ [प्रेहि॑, प्र॒थ॒मो] 30

प्रथ॒मो दे॑वय॒ता-मित्या॑हो॒भये᳚ष्वे॒वैतया॑ देवमनु॒ष्येषु॒ चक्षु॑र्दधाति प॒ञ्चभि॒रधि॑ क्रामति॒ पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो यावा॑ने॒व य॒ज्ञस्तेन॑ स॒ह सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति॒ नक्तो॒षासेति॑ पुरो-ऽनुवा॒क्या॑मन्वा॑ह॒ प्रत्या॒ अग्ने॑ सहस्रा॒क्षेत्या॑ह साह॒स्रः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै॒ तस्मै॑ ते विधेम॒ वाजा॑य॒ स्वाहेत्या॒हान्नं॒-वैँ वाजो-ऽन्न॑-मे॒वाव॑ [वाजो-ऽन्न॑-मे॒वाव॑, रु॒न्धे॒ द॒द्ध्नः] 31

रुन्धे द॒द्ध्नः पू॒र्णामौदु॑म्बरीग् स्वयमातृ॒ण्णाया᳚-ञ्जुहो॒त्यूर्ग्वै दद्ध्यूर्गु॑दु॒म्बरो॒-ऽसौ स्व॑यमातृ॒ण्णा ऽमुष्या॑मे॒वोर्ज॑-न्दधाति॒ तस्मा॑द॒मुतो॒-ऽर्वाची॒मूर्ज॒मुप॑ जीवामस्ति॒सृभिः॑ सादयति त्रि॒वृद्वा अ॒ग्निर्यावा॑ने॒वाग्निस्त-म्प्र॑ति॒ष्ठा-ङ्ग॑मयति॒ प्रेद्धो॑ अग्ने दीदिहि पु॒रो न॒ इत्यौदु॑म्बरी॒मा द॑धात्ये॒षा वै सू॒र्मी कर्ण॑कावत्ये॒तया॑ ह स्म॒ [ह स्म, वै] 32

वै दे॒वा असु॑राणाग्ं शतत॒र्॒हाग् स्तृग्ं॑हन्ति॒ यदे॒तया॑ स॒मिध॑मा॒दधा॑ति॒ वज्र॑मे॒वैतच्छ॑त॒घ्नीं-यँज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्याय॒ प्रह॑रति॒ स्तृत्या॒ अछ॑म्बट्कारं-विँ॒धेम॑ ते पर॒मे जन्म॑न्नग्न॒ इति॒ वैक॑ङ्कती॒मा द॑धाति॒ भा ए॒वाव॑ रुन्धे॒ ताग्ं स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यस्य चि॒त्रामिति॑ शमी॒मयी॒ग्ं॒ शान्त्या॑ अ॒ग्निर्वा॑ ह॒ वा अ॑ग्नि॒चित॑-न्दु॒हे᳚-ऽग्नि॒चिद्वा॒-ऽग्नि-न्दु॑हे॒ ताग्ं [ताम्, स॒वि॒तु-] 33

स॑वि॒तु-र्वरे᳚ण्यस्य चि॒त्रामित्या॑है॒ष वा अ॒ग्नेर्दोह॒स्तम॑स्य॒ कण्व॑ ए॒व श्रा॑य॒सो॑-ऽवे॒-त्तेन॑ ह स्मैन॒ग्ं॒ स दु॑हे॒ यदे॒तया॑ स॒मिध॑-मा॒दधा᳚त्यग्नि॒चिदे॒व तद॒ग्नि-न्दु॑हे स॒प्त ते॑ अग्ने स॒मिधः॑ स॒प्तजि॒ह्वा इत्या॑ह स॒प्तैवास्य॒ साप्ता॑नि प्रीणाति पू॒र्णया॑ जुहोति पू॒र्ण इ॑व॒ हि प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒- [प्र॒जाप॑तेः, आप्त्यै॒] 34

-राप्त्यै॒ न्यू॑नया जुहोति॒ न्यू॑ना॒द्धि प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा असृ॑जत प्र॒जाना॒ग्ं॒ सृष्ट्या॑ अ॒ग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत॒ स दिशो-ऽनु॒ प्रा-ऽवि॑श॒ज्जुह्व॒न्मन॑सा॒ दिशो᳚ द्ध्याये द्दि॒ग्भ्य ए॒वैन॒मव॑ रुन्धे द॒द्ध्ना पु॒रस्ता᳚ज्जुहो॒त्या-ज्ये॑नो॒परि॑ष्टा॒-त्तेज॑श्चै॒वास्मा॑ इन्द्रि॒य-ञ्च॑ स॒मीची॑ दधाति॒ द्वाद॑शकपालो वैश्वान॒रो भ॑वति॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो᳚-ऽग्निर्वै᳚श्वान॒र-स्सा॒क्षा- [-ऽग्निर्वै᳚श्वान॒र-स्सा॒क्षात्, ए॒व वै᳚श्वान॒रमव॑] 35

-दे॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्धे॒ य-त्प्र॑याजानूया॒जान् कु॒र्याद्विक॑स्ति॒-स्सा य॒ज्ञस्य॑ दर्विहो॒म-ङ्क॑रोति य॒ज्ञस्य॒ प्रति॑ष्ठित्यै रा॒ष्ट्रं-वैँ वै᳚श्वान॒रो विण्म॒रुतो॑ वैश्वान॒रग्ं हु॒त्वा मा॑रु॒तान् जु॑होति रा॒ष्ट्र ए॒व विश॒मनु॑ बद्ध्नात्यु॒च्चै-र्वै᳚श्वान॒रस्या-ऽऽ श्रा॑वयत्युपा॒ग्ं॒शु मा॑रु॒तान् जु॑होति॒ तस्मा᳚-द्रा॒ष्ट्रं-विँश॒मति॑ वदति मारु॒ता भ॑वन्ति म॒रुतो॒ वै दे॒वानां॒-विँशो॑ देववि॒शेनै॒वास्मै॑ मनुष्यवि॒श -मव॑ रुन्धे स॒प्त भ॑वन्ति स॒प्तग॑णा॒ वै म॒रुतो॑ गण॒श ए॒व विश॒मव॑ रुन्धे ग॒णेन॑ ग॒णम॑नु॒द्रुत्य॑ जुहोति॒ विश॑मे॒वास्मा॒ अनु॑वर्त्मान-ङ्करोति ॥ 36 ॥

(अग्ने॒ प्रेह्य - व॑ - स्म - दुहे॒ तां - प्र॒जाप॑तेः - सा॒क्षान् - म॑नुष्यवि॒श - मेक॑विग्ंशतिश्च) (अ. 7)

वसो॒र्धारा᳚-ञ्जुहोति॒ वसो᳚र्मे॒ धारा॑-ऽस॒दिति॒ वा ए॒षा हू॑यते घृ॒तस्य॒ वा ए॑नमे॒षा धारा॒-ऽमुष्मि॑न् ँलो॒के पिन्व॑मा॒नोप॑ तिष्ठत॒ आज्ये॑न जुहोति॒ तेजो॒ वा आज्य॒-न्तेजो॒ वसो॒र्धारा॒ तेज॑सै॒वास्मै॒ तेजो-ऽव॑ रु॒न्धे-ऽथो॒ कामा॒ वै वसो॒र्धारा॒ कामा॑ने॒वाव॑ रुन्धे॒ य-ङ्का॒मये॑त प्रा॒णान॑स्या॒-ऽन्नाद्यं॒-विँ- [-ऽन्नाद्यं॒-विँ, छि॒न्द्या॒मिति॑] 37

-च्छि॑न्द्या॒मिति॑ वि॒ग्राह॒-न्तस्य॑ जुहुया-त्प्रा॒णाने॒वास्या॒न्नाद्यं॒-विँच्छि॑नत्ति॒ य-ङ्का॒मये॑त प्रा॒णान॑स्या॒न्नाद्य॒ग्ं॒ स-न्त॑नुया॒मिति॒ स-न्त॑ता॒-न्तस्य॑ जुहुया-त्प्रा॒णाने॒वास्या॒न्नाद्य॒ग्ं॒ स-न्त॑नोति॒ द्वाद॑श द्वाद॒शानि॑ जुहोति॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रेणै॒ वास्मा॒ अन्न॒मव॑ रु॒न्धे ऽन्न॑-ञ्च॒ मे-ऽक्षु॑च्च म॒ इत्या॑है॒ त-द्वा [इत्या॑है॒ त-द्वै, अन्न॑स्य रू॒पग्ं] 38

अन्न॑स्य रू॒पग्ं रू॒पेणै॒वान्न॒मव॑ रुन्धे॒ ऽग्निश्च॑ म॒ आप॑श्च म॒ इत्या॑है॒षा वा अन्न॑स्य॒ योनि॒-स्सयो᳚न्ये॒वान्न॒मव॑ रुन्धे-ऽर्धे॒न्द्राणि॑ जुहोति दे॒वता॑ ए॒वाव॑ रुन्धे॒ य-थ्सर्वे॑षा-म॒र्धमिन्द्रः॒ प्रति॒ तस्मा॒दिन्द्रो॑ दे॒वता॑ना-म्भूयिष्ठ॒भाक्त॑म॒ इन्द्र॒मुत्त॑रमाहे-न्द्रि॒यमे॒वास्मि॑-न्नु॒परि॑ष्टा-द्दधाति यज्ञायु॒धानि॑ जुहोति य॒ज्ञो [य॒ज्ञः, वै य॑ज्ञायु॒धानि॑] 39

वै य॑ज्ञायु॒धानि॑ य॒ज्ञमे॒वाव॑ रु॒न्धे-ऽथो॑ ए॒तद्वै य॒ज्ञस्य॑ रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व य॒ज्ञमव॑ रुन्धे ऽवभृ॒थश्च॑ मे स्वगाका॒रश्च॑ म॒ इत्या॑ह स्व॒गाकृ॑त्या अ॒ग्निश्च॑ मे घ॒र्मश्च॑ म॒ इत्या॑है॒त-द्वै ब्र॑ह्मवर्च॒सस्य॑ रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व ब्र॑ह्मवर्च॒समव॑ रुन्ध॒ ऋक्च॑ मे॒ साम॑ च म॒ इत्या॑है॒- [म॒ इत्या॑ह, ए॒तद्वै छन्द॑साग्ं] 40

-तद्वै छन्द॑साग्ं रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व छन्दा॒ग्॒स्यव॑ रुन्धे॒ गर्भा᳚श्च मे व॒थ्साश्च॑ म॒ इत्या॑है॒त-द्वै प॑शू॒नाग्ं रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व प॒शूनव॑ रुन्धे॒ कल्पा᳚न् जुहो॒त्य कॢ॑प्तस्य॒ कॢप्त्यै॑ युग्मदयु॒जे जु॑होति मिथुन॒त्वायो᳚-त्त॒राव॑ती भवतो॒-ऽभिक्रा᳚न्त्या॒ एका॑ च मे ति॒स्रश्च॑ म॒ इत्या॑ह देवछन्द॒सं-वाँ एका॑ च ति॒स्रश्च॑ [ति॒स्रश्च॑, म॒नु॒ष्य॒छ॒न्द॒स-ञ्चत॑स्रश्चा॒-ऽष्टौ] 41

मनुष्यछन्द॒स-ञ्चत॑स्रश्चा॒-ऽष्टौ च॑ देवछन्द॒स-ञ्चै॒व म॑नुष्य छन्द॒सञ्चा-ऽव॑ रुन्ध॒ आ त्रय॑स्त्रिग्ं शतो जुहोति॒ त्रय॑स्त्रिग्ंश॒द्वै दे॒वता॑ दे॒वता॑ ए॒वाव॑ रुन्ध॒ आ-ऽष्टाच॑त्वारिग्ंशतो जुहोत्य॒ष्टाच॑त्वारिग्ं-शदक्षरा॒ जग॑ती॒ जाग॑ताः प॒शवो॒ जग॑त्यै॒वास्मै॑ प॒शूनव॑ रुन्धे॒ वाज॑श्च प्रस॒वश्चेति॑ द्वाद॒श-ञ्जु॑होति॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒र ए॒व प्रति॑ तिष्ठति ॥ 42 ॥

(वि - वै - य॒ज्ञः-साम॑ च म॒ इत्या॑ह - च ति॒स्र - श्चैका॒न्न प॑ञ्चा॒शच्च॑) (अ. 8)

अ॒ग्निर्दे॒वेभ्यो ऽपा᳚क्राम-द्भाग॒धेय॑मि॒च्छमा॑न॒स्त-न्दे॒वा अ॑ब्रुव॒न्नुप॑ न॒ आ व॑र्तस्व ह॒व्य-न्नो॑ व॒हेति॒ सो᳚-ऽब्रवी॒-द्वरं॑-वृँणै॒ मह्य॑मे॒व वा॑जप्रस॒वीय॑-ञ्जुहव॒न्निति॒ तस्मा॑द॒ग्नये॑ वाजप्रस॒वीय॑-ञ्जुह्वति॒ य-द्वा॑जप्रस॒वीय॑-ञ्जु॒होत्य॒ग्निमे॒व त-द्भा॑ग॒धेये॑न॒ सम॑र्धय॒त्यथो॑ अभिषे॒क ए॒वास्य॒ स च॑तुर्द॒शभि॑र्जुहोति स॒प्त ग्रा॒म्या ओष॑धय-स्स॒प्ता- [ओष॑धय-स्स॒प्त, अ॒र॒ण्या उ॒भयी॑षा॒-] 43

-ऽऽर॒ण्या उ॒भयी॑षा॒-मव॑रुद्ध्या॒ अन्न॑स्यान्नस्य जुहो॒त्यन्न॑स्यान्न॒स्या-व॑रुद्ध्या॒ औदु॑म्बरेण स्रु॒वेण॑ जुहो॒त्यूर्ग्वा उ॑दु॒म्बर॒ ऊर्गन्न॑मू॒र्जैवास्मा॒ ऊर्ज॒मन्न॒मव॑ रुन्धे॒ ऽग्निर्वै दे॒वाना॑-म॒भिषि॑क्तो-ऽग्नि॒चि-न्म॑नु॒ष्या॑णा॒-न्तस्मा॑दग्नि॒चि-द्वर्ष॑ति॒ न धा॑वे॒दव॑रुद्ध॒ग्ग्॒ ह्य॑स्या-न्न॒मन्न॑मिव॒ खलु॒ वै व॒र्॒षं-यँद्धावे॑-द॒न्नाद्या᳚द्धावे-दु॒पाव॑र्तेता॒-ऽन्नाद्य॑-मे॒वा-ऽभ्यु॒- [-ऽन्नाद्य॑-मे॒वा-ऽभि, उ॒पाव॑र्तते॒] 44

-पाव॑र्तते॒ नक्तो॒षासेति॑ कृ॒ष्णायै᳚ श्वे॒तव॑थ्सायै॒ पय॑सा जुहो॒त्यह्नै॒वास्मै॒ रात्रि॒-म्प्रदा॑पयति॒ रात्रि॒या-ऽह॑रहोरा॒त्रे ए॒वास्मै॒ प्रत्ते॒ काम॑म॒न्नाद्य॑-न्दुहाते राष्ट्र॒भृतो॑ जुहोति रा॒ष्ट्रमे॒वाव॑ रुन्धे ष॒ड्भिर्जु॑होति॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुष्वे॒व प्रति॑तिष्ठति॒ भुव॑नस्य पत॒ इति॑ रथमु॒खे पञ्चा-ऽऽहु॑तीर्जुहोति॒ वज्रो॒ वै रथो॒ वज्रे॑णै॒व दिशो॒- [वज्रे॑णै॒व दिशः॑, अ॒भि ज॑यत्यग्नि॒चितग्ं॑] 45

-ऽभि ज॑यत्यग्नि॒चितग्ं॑ ह॒ वा अ॒मुष्मि॑न् ँलो॒के वातो॒-ऽभि प॑वते वातना॒मानि॑ जुहोत्य॒भ्ये॑वैन॑-म॒मुष्मि॑न् ँलो॒के वातः॑ पवते॒ त्रीणि॑ जुहोति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒भ्य ए॒व लो॒केभ्यो॒ वात॒मव॑ रुन्धे समु॒द्रो॑-ऽसि॒ नभ॑स्वा॒नित्या॑है॒तद्वै वात॑स्य रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व वात॒मव॑ रुन्धे ऽञ्ज॒लिना॑ जुहोति॒ न ह्ये॑तेषा॑म॒न्यथा ऽऽहु॑तिरव॒कल्प॑ते ॥ 46 ॥

(ओष॑धय-स्स॒प्ता - भि - दिशो॒ - ऽन्यथा॒ - द्वे च॑) (अ. 9)

सु॒व॒र्गाय॒ वै लो॒काय॑ देवर॒थो यु॑ज्यते यत्राकू॒ताय॑ मनुष्यर॒थ ए॒ष खलु॒ वै दे॑वर॒थो यद॒ग्निर॒ग्निं-युँ॑नज्मि॒ शव॑सा घृ॒तेनेत्या॑ह यु॒नक्त्ये॒वैन॒ग्ं॒ स ए॑नं-युँ॒क्त-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कम॒भि व॑हति॒ य-थ्सर्वा॑भिः प॒ञ्चभि॑-र्यु॒ञ्ज्या-द्यु॒क्तो᳚-ऽस्या॒-ऽग्निः प्रच्यु॑त-स्स्या॒दप्र॑तिष्ठिता॒ आहु॑तय॒-स्स्युरप्र॑तिष्ठिता॒-स्स्तोमा॒ अप्र॑तिष्ठितान्यु॒क्थानि॑ ति॒सृभिः॑ प्रातस्सव॒ने॑-ऽभि मृ॑शति त्रि॒वृ- [त्रि॒वृत्, वा अ॒ग्निर्यावा॑ने॒वा-] 47

-द्वा अ॒ग्निर्यावा॑ने॒वा-ग्निस्तं-युँ॑नक्ति॒ यथा-ऽन॑सि यु॒क्त आ॑धी॒यत॑ ए॒वमे॒व त-त्प्रत्याहु॑तय॒स्तिष्ठ॑न्ति॒ प्रति॒ स्तोमाः॒ प्रत्यु॒क्थानि॑ यज्ञाय॒ज्ञिय॑स्य स्तो॒त्रे द्वाभ्या॑म॒भि मृ॑शत्ये॒तावा॒न्॒ वै य॒ज्ञो यावा॑नग्निष्टो॒मो भू॒मा त्वा अ॒स्यात॑ ऊ॒र्ध्वः क्रि॑यते॒ यावा॑ने॒व य॒ज्ञस्तम॑न्त॒तो᳚ ऽन्वारो॑हति॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्या॒ एक॒या-ऽप्र॑स्तुत॒-म्भव॒त्यथा॒- [-ऽप्र॑स्तुत॒-म्भव॒त्यथ॑, अ॒भि मृ॑श॒त्युपै॑न॒-] 48

-ऽभि मृ॑श॒त्युपै॑न॒-मुत्त॑रो य॒ज्ञो न॑म॒त्यथो॒ सन्त॑त्यै॒ प्र वा ए॒षो᳚-ऽस्माल्लो॒का-च्च्य॑वते॒ यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते न वा ए॒तस्या॑निष्ट॒क आहु॑ति॒रव॑ कल्पते॒ यां-वाँ ए॒षो॑-ऽनिष्ट॒क आहु॑ति-ञ्जु॒होति॒ स्रव॑ति॒ वै सा ताग् स्रव॑न्तीं-यँ॒ज्ञो-ऽनु॒ परा॑ भवति य॒ज्ञं-यँज॑मानो॒ य-त्पु॑नश्चि॒ति-ञ्चि॑नु॒त आहु॑तीना॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै॒ प्रत्याहु॑तय॒स्तिष्ठ॑न्ति॒ [प्रत्याहु॑तय॒स्तिष्ठ॑न्ति, न य॒ज्ञः] 49

न य॒ज्ञः प॑रा॒भव॑ति॒ न यज॑मानो॒ ऽष्टावुप॑ दधात्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्रेणै॒वैन॒-ञ्छन्द॑सा चिनुते॒ यदेका॑दश॒ त्रैष्टु॑भेन॒ य-द्द्वाद॑श॒ जाग॑तेन॒ छन्दो॑भिरे॒वैन॑-ञ्चिनुते नपा॒त्को वैनामै॒षो᳚-ऽग्निर्य-त्पु॑नश्चि॒तिर्य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्पु॑नश्चि॒ति-ञ्चि॑नु॒त आ तृ॒तीया॒-त्पुरु॑षा॒दन्न॑मत्ति॒ यथा॒ वै पु॑नरा॒धेय॑ ए॒व-म्पु॑नश्चि॒तिर्यो᳚-ऽ-ग्न्या॒धेये॑न॒ न- [-ग्न्या॒धेये॑न॒ न, ऋ॒ध्नोति॒ स] 50

-र्ध्नोति॒ स पु॑नरा॒धेय॒मा ध॑त्ते॒ यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॒त्वा नर्ध्नोति॒ स पु॑नश्चि॒ति-ञ्चि॑नुते॒ य-त्पु॑नश्चि॒ति-ञ्चि॑नु॒त ऋद्ध्या॒ अथो॒ खल्वा॑हु॒र्न चे॑त॒व्येति॑ रु॒द्रो वा ए॒ष यद॒ग्निर्यथा᳚ व्या॒घ्रग्ं सु॒प्त-म्बो॒धय॑ति ता॒दृगे॒व तदथो॒ खल्वा॑हुश्चेत॒व्येति॒ यथा॒ वसी॑याग्ंस-म्भाग॒धेये॑न बो॒धय॑ति ता॒दृगे॒व तन्मनु॑र॒ग्निम॑चिनुत॒ तेन॒ ना-ऽऽर्ध्नो॒थ्स ए॒ता-म्पु॑नश्चि॒तिम॑पश्य॒-त्ताम॑चिनुत॒ तया॒ वै स आ᳚र्ध्नो॒द्य-त्पु॑नश्चि॒ति-ञ्चि॑नु॒त ऋद्ध्यै᳚ ॥ 51 ॥

(त्रि॒वृ-दथ॒-तिष्ठ॑-न्त्यग्न्या॒धेये॑न॒ ना-चि॑नुत-स॒प्तद॑श- च) (अ. 10)

छ॒न्द॒श्चित॑-ञ्चिन्वीत प॒शुका॑मः प॒शवो॒ वै छन्दाग्ं॑सि पशु॒माने॒व भ॑वति श्येन॒चित॑-ञ्चिन्वीत सुव॒र्गका॑म-श्श्ये॒नो वै वय॑सा॒-म्पति॑ष्ठ-श्श्ये॒न ए॒व भू॒त्वा सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-म्प॑तति कङ्क॒चित॑-ञ्चिन्वीत॒ यः का॒मये॑त शीर्ष॒ण्वान॒मुष्मि॑न् ँलो॒के स्या॒मिति॑ शीर्ष॒ण्वाने॒वा-ऽमुष्मि॑न् ँलो॒के भ॑वत्यलज॒चित॑-ञ्चिन्वीत॒ चतु॑स्सीत-म्प्रति॒ष्ठाका॑म॒श्चत॑स्रो॒ दिशो॑ दि॒क्ष्वे॑व प्रति॑ तिष्ठति प्रौग॒चित॑-ञ्चिन्वीत॒ भ्रातृ॑व्यवा॒-न्प्रै- [भ्रातृ॑व्यवा॒-न्प्र, ए॒व भ्रातृ॑व्या-न्नुदत] 52

-व भ्रातृ॑व्या-न्नुदत उभ॒यतः॑ प्रौग-ञ्चिन्वीत॒यः का॒मये॑त॒ प्रजा॒ता-न्भ्रातृ॑व्या-न्नु॒देय॒ प्रति॑ जनि॒ष्यमा॑णा॒निति॒ प्रैव जा॒ता-न्भ्रातृ॑व्या-न्नु॒दते॒ प्रति॑ जनि॒ष्यमा॑णा-न्रथचक्र॒चित॑-ञ्चिन्वीत॒ भ्रातृ॑व्यवा॒न्॒ वज्रो॒ वै रथो॒ वज्र॑मे॒व भ्रातृ॑व्येभ्यः॒ प्रह॑रति द्रोण॒चित॑-ञ्चिन्वी॒तान्न॑कामो॒ द्रोणे॒ वा अन्न॑-म्भ्रियते॒ सयो᳚न्ये॒वान्न॒मव॑ रुन्धे समू॒ह्य॑-ञ्चिन्वीत प॒शुका॑मः पशु॒माने॒व भ॑वति [पशु॒माने॒व भ॑वति, प॒रि॒चा॒य्य॑-ञ्चिन्वीत॒] 53

परिचा॒य्य॑-ञ्चिन्वीत॒ ग्राम॑कामो ग्रा॒म्ये॑व भ॑वति श्मशान॒चित॑-ञ्चिन्वीत॒ यः का॒मये॑त पितृलो॒क ऋ॑द्ध्नुया॒मिति॑ पितृलो॒क ए॒वर्ध्नो॑ति विश्वामित्रजमद॒ग्नी वसि॑ष्ठेना-ऽस्पर्धेता॒ग्ं॒ स ए॒ता ज॒मद॑ग्निर्विह॒व्या॑ अपश्य॒-त्ता उपा॑धत्त॒ ताभि॒र्वै स वसि॑ष्ठस्येन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑मवृङ्क्त॒ य-द्वि॑ह॒व्या॑ उप॒दधा॑तीन्द्रि॒यमे॒व ताभि॑र्वी॒र्यं॑-यँज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्यस्य वृङ्क्ते॒ होतु॒र्धिष्णि॑य॒ उप॑ दधाति यजमानायत॒नं-वैँ [ ] 54

होता॒ स्व ए॒वास्मा॑ आ॒यत॑न इन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑मव॑ रुन्धे॒ द्वाद॒शोप॑ दधाति॒ द्वाद॑शाक्षरा॒ जग॑ती॒ जाग॑ताः प॒शवो॒ जग॑त्यै॒वास्मै॑ प॒शूनव॑ रुन्धे॒ ऽष्टाव॑ष्टाव॒न्येषु॒ धिष्णि॑ये॒षूप॑ दधात्य॒ष्टाश॑फाः प॒शवः॑ प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे॒ षण्मा᳚र्जा॒लीये॒ ष-ड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तवः॒ खलु॒ वै दे॒वाः पि॒तर॑ ऋ॒तूने॒व दे॒वा-न्पि॒तॄ-न्प्री॑णाति ॥ 55 ॥

(प्र - भ॑वति - यजमानायत॒नं-वाँ - अ॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 11)

पव॑स्व॒ वाज॑सातय॒ इत्य॑नु॒ष्टु-क्प्र॑ति॒पद्भ॑वति ति॒र्सो॑-ऽनु॒ष्टुभ॒श्चत॑स्रो गाय॒त्रियो॒ य-त्ति॒स्रो॑-ऽनु॒ष्टुभ॒-स्तस्मा॒-दश्व॑स्त्रि॒भिस्तिष्ठग्ग्॑ स्तिष्ठति॒ यच्चत॑स्रो गाय॒त्रिय॒स्तस्मा॒-थ्सर्वाग्॑ श्च॒तुरः॑ प॒दः प्र॑ति॒दध॒-त्पला॑यते पर॒मा वा ए॒षा छन्द॑सां॒-यँद॑नु॒ष्टु-क्प॑र॒मश्च॑तुष्टो॒म-स्स्तोमा॑ना-म्पर॒मस्त्रि॑रा॒त्रो य॒ज्ञाना᳚-म्पर॒मो-ऽश्वः॑ पशू॒ना-म्प॑र॒मेणै॒वैन॑-म्पर॒मता᳚-ङ्गमयत्येकवि॒ग्ं॒श-मह॑र्भवति॒ [-मह॑र्भवति, यस्मि॒न्नश्व॑] 56

यस्मि॒न्नश्व॑ आल॒भ्यते॒ द्वाद॑श॒ मासाः॒ पञ्च॒र्तव॒स्त्रय॑ इ॒मे लो॒का अ॒सावा॑दि॒त्य ए॑कवि॒ग्ं॒श ए॒ष प्र॒जाप॑तिः प्राजाप॒त्यो-ऽश्व॒स्तमे॒व सा॒क्षादृ॑द्ध्नोति॒ शक्व॑रयः पृ॒ष्ठ-म्भ॑वन्त्य॒न्-यद॑न्य॒-च्छन्दो॒-ऽन्ये᳚न्ये॒ वा ए॒ते प॒शव॒ आ ल॑भ्यन्त उ॒तेव॑ ग्रा॒म्या उ॒तेवा॑-ऽऽर॒ण्या यच्छक्व॑रयः पृ॒ष्ठ-म्भव॒न्त्यश्व॑स्य सर्व॒त्वाय॑ पार्थुर॒श्म-म्ब्र॑ह्मसा॒म-म्भ॑वति र॒श्मिना॒ वा अश्वो॑ [र॒श्मिना॒ वा अश्वः॑, य॒त ई᳚श्व॒रो] 57

य॒त ई᳚श्व॒रो वा अश्वो-ऽय॒तो-ऽप्र॑तिष्ठितः॒ परा᳚-म्परा॒वत॒-ङ्गन्तो॒र्य-त्पा᳚र्थुर॒श्म-म्ब्र॑ह्मसा॒म-म्भव॒त्यश्व॑स्य॒ यत्यै॒ धृत्यै॒ सङ्कृ॑त्यच्छावाकसा॒म-म्भ॑वत्युथ्सन्नय॒ज्ञो वा ए॒ष यद॑श्वमे॒धः कस्तद्वे॒देत्या॑हु॒र्यदि॒ सर्वो॑ वा क्रि॒यते॒ न वा॒ सर्व॒ इति॒ य-थ्सङ्कृ॑त्यच्छावाकसा॒म-म्भव॒त्यश्व॑स्य सर्व॒त्वाय॒ पर्या᳚प्त्या॒ अन॑न्तरायाय॒ सर्व॑स्तोमो-ऽतिरा॒त्र उ॑त्त॒ममह॑र्भवति॒ सर्व॒स्या-ऽऽप्त्यै॒ सर्व॑स्य॒ जित्यै॒ सर्व॑मे॒व तेना᳚-ऽऽप्नोति॒ सर्व॑-ञ्जयति ॥ 58 ॥

(अह॑र्भवति॒ - वा अश्वो - ऽह॑र्भवति॒ - दश॑ च) (अ. 12)

(दे॒वा॒सु॒रास्तेन - र्त॒व्या॑ - रु॒द्रो - ऽश्म॑ - न्नृ॒षदे॒ व - डुदे॑नं॒ - प्राची॒मिति॒ - वसो॒र्धारा॑ - म॒ग्निर्दे॒वेभ्यः॑ - सुव॒र्गाय॑ यत्राकू॒ताय॑ - छन्द॒श्चितं॒ - पव॑स्व॒ - द्वाद॑श )

(दे॒वा॒सु॒रा - अ॒जायां॒ - ँवै ग्रु॑मु॒ष्टिः - प्र॑थ॒मो दे॑वय॒तामे॒ - तद्वै छन्द॑सा - मृ॒ध्नो - त्य॒ष्टौ प॑ञ्चा॒शत्)

(दे॒वा॒सु॒रा, स्सर्व॑-ञ्जयति)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे चतुर्थः प्रश्न-स्समाप्तः ॥