5.4 - Devasura Samyatta Asann - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah

ॐ

5.4 - દેવાસુરા સંયત્તા આસન્ન્ - કૃષ્ણ યજુર્વેદ તૈત્તિરીય સંહિતા પાઠઃ

Krishna Vedic Gujarati

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-મ્પઞ્ચમકાણ્ડે ચતુર્થઃ પ્રશ્નઃ - ઇષ્ટકાત્રયાભિધાનં

ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,

શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥

દે॒વા॒સુ॒રા-સ્સંયઁ॑ત્તા આસ॒-ન્તે ન વ્ય॑જયન્ત॒ સ એ॒તા ઇન્દ્ર॑સ્ત॒નૂર॑પશ્ય॒-ત્તા ઉપા॑ધત્ત॒ તાભિ॒ર્વૈ સ ત॒નુવ॑મિન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય॑મા॒ત્મન્ન॑ધત્ત॒ તતો॑ દે॒વા અભ॑વ॒-ન્પરા-ઽસુ॑રા॒ યદિ॑ન્દ્રત॒નૂરુ॑પ॒દધા॑તિ ત॒નુવ॑મે॒વ તાભિ॑રિન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્યં॑-યઁજ॑માન આ॒ત્મ-ન્ધ॒ત્તે-ઽથો॒ સેન્દ્ર॑મે॒વાગ્નિગ્ં સત॑નુ-ઞ્ચિનુતે॒ ભવ॑ત્યા॒ત્મના॒ પરા᳚-ઽસ્ય॒ ભ્રાતૃ॑વ્યો [ભ્રાતૃ॑વ્યઃ, ભ॒વ॒તિ॒ ય॒જ્ઞો] 1

ભવતિ ય॒જ્ઞો દે॒વેભ્યો-ઽપા᳚ક્રામ॒-ત્તમ॑વ॒રુધ॒-ન્નાશ॑ક્નુવ॒ન્ત એ॒તા ય॑જ્ઞત॒નૂર॑પશ્ય॒-ન્તા ઉપા॑દધત॒ તાભિ॒ર્વૈ તે ય॒જ્ઞમવા॑રુન્ધત॒ ય-દ્ય॑જ્ઞત॒નૂરુ॑પ॒દધા॑તિ ય॒જ્ઞમે॒વ તાભિ॒ર્યજ॑મા॒નો-ઽવ॑ રુન્ધે॒ ત્રય॑સ્ત્રિગ્ં શત॒મુપ॑ દધાતિ॒ ત્રય॑સ્ત્રિગ્ંશ॒દ્વૈ દે॒વતા॑ દે॒વતા॑ એ॒વાવ॑ રુ॒ન્ધે ઽથો॒ સાત્મા॑નમે॒વાગ્નિગ્ં સત॑નુ-ઞ્ચિનુતે॒ સાત્મા॒-ઽમુષ્મિ॑-લ્લોઁ॒કે [-ઽમુષ્મિ॑-લ્લોઁ॒કે, ભ॒વ॒તિ॒ ય] 2

ભ॑વતિ॒ ય એ॒વં-વેઁદ॒ જ્યોતિ॑ષ્મતી॒રુપ॑ દધાતિ॒ જ્યોતિ॑રે॒વાસ્મિ॑-ન્દધાત્યે॒તાભિ॒ર્વા અ॒ગ્નિશ્ચિ॒તો જ્વ॑લતિ॒ તાભિ॑રે॒વૈન॒ગ્ં॒ સમિ॑ન્ધ ઉ॒ભયો॑રસ્મૈ લો॒કયો॒ર્જ્યોતિ॑ર્ભવતિ નક્ષત્રેષ્ટ॒કા ઉપ॑ દધાત્યે॒તાનિ॒ વૈ દિ॒વો જ્યોતીગ્ં॑ષિ॒ તાન્યે॒વાવ॑ રુન્ધે સુ॒કૃતાં॒-વાઁ એ॒તાનિ॒ જ્યોતીગ્ં॑ષિ॒ યન્નક્ષ॑ત્રાણિ॒ તાન્યે॒વા-ઽઽપ્નો॒ત્યથો॑ અનૂકા॒શ-મે॒વૈતાનિ॒ [-મે॒વૈતાનિ॑, જ્યોતીગ્ં॑ષિ કુરુતે] 3

જ્યોતીગ્ં॑ષિ કુરુતે સુવ॒ર્ગસ્ય॑ લો॒કસ્યાનુ॑ખ્યાત્યૈ॒ ય-થ્સગ્ગ્સ્પૃ॑ષ્ટા ઉપદ॒દ્ધ્યા-દ્વૃષ્ટ્યૈ॑ લો॒કમપિ॑ દદ્ધ્યા॒દવ॑ર્ષુકઃ પ॒ર્જન્યઃ॑ સ્યા॒દસગ્ગ્॑સ્પૃષ્ટા॒ ઉપ॑ દધાતિ॒ વૃષ્ટ્યા॑ એ॒વ લો॒ક-ઙ્ક॑રોતિ॒ વર્ષુ॑કઃ પ॒ર્જન્યો॑ ભવતિ પુ॒રસ્તા॑દ॒ન્યાઃ પ્ર॒તીચી॒રુપ॑ દધાતિ પ॒શ્ચાદ॒ન્યાઃ પ્રાચી॒સ્તસ્મા᳚-ત્પ્રા॒ચીના॑નિ ચ પ્રતી॒ચીના॑નિ ચ॒ નક્ષ॑ત્રા॒ણ્યા વ॑ર્તન્તે ॥ 4 ॥

(ભ્રાતૃ॑વ્યો - લો॒ક - એ॒વૈતાન્યે - ક॑ચત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 1)

ઋ॒ત॒વ્યા॑ ઉપ॑ દધાત્યૃતૂ॒ના-ઙ્કૢપ્ત્યૈ᳚ દ્વ॒દ્વમ્મુપ॑ દધાતિ॒ તસ્મા᳚-દ્દ્વ॒ન્દ્વમૃ॒તવો ઽધૃ॑તેવ॒ વા એ॒ષા યન્મ॑દ્ધ્ય॒મા ચિતિ॑ર॒ન્તરિ॑ક્ષમિવ॒ વા એ॒ષા દ્વ॒દ્વમ્મ॒ન્યાસુ॒ ચિતી॒ષૂપ॑ દધાતિ॒ ચત॑સ્રો॒ મદ્ધ્યે॒ ધૃત્યા॑ અન્ત॒શ્શ્લેષ॑ણં॒-વાઁ એ॒તાશ્ચિતી॑નાં॒-યઁદૃ॑ત॒વ્યા॑ યદૃ॑ત॒વ્યા॑ ઉપ॒દધા॑તિ॒ ચિતી॑નાં॒-વિઁધૃ॑ત્યા॒ અવ॑કા॒મનૂપ॑ દધાત્યે॒ષા વા અ॒ગ્નેર્યોનિ॒-સ્સયો॑નિ- [અ॒ગ્નેર્યોનિ॒-સ્સયો॑નિમ્, એ॒વાગ્નિ-] 5

-મે॒વાગ્નિ-ઞ્ચિ॑નુત ઉ॒વાચ॑ હ વિ॒શ્વામિ॒ત્રો ઽદ॒દિ-થ્સ બ્રહ્મ॒ણા-ઽન્નં॒-યઁસ્યૈ॒તા ઉ॑પધી॒યાન્તૈ॒ ય ઉ॑ ચૈના એ॒વં-વેઁદ॒દિતિ॑ સંવઁથ્સ॒રો વા એ॒ત-મ્પ્ર॑તિ॒ષ્ઠાયૈ॑ નુદતે॒ યો᳚-ઽગ્નિ-ઞ્ચિ॒ત્વા ન પ્ર॑તિ॒તિષ્ઠ॑તિ॒ પઞ્ચ॒ પૂર્વા॒શ્ચિત॑યો ભવ॒ન્ત્યથ॑ ષ॒ષ્ઠી-ઞ્ચિતિ॑-ઞ્ચિનુતે॒ ષડ્વા ઋ॒તવઃ॑ સંવઁથ્સ॒ર ઋ॒તુષ્વે॒વ સં॑વઁથ્સ॒રે પ્રતિ॑તિષ્ઠત્યે॒ તા વા [પ્રતિ॑તિષ્ઠત્યે॒ તા વા, અધિ॑પત્ની॒ર્નામેષ્ટ॑કા॒] 6

અધિ॑પત્ની॒ર્નામેષ્ટ॑કા॒ યસ્યૈ॒તા ઉ॑પધી॒યન્તે-ઽધિ॑પતિરે॒વ સ॑મા॒નાના᳚-મ્ભવતિ॒ ય-ન્દ્વિ॒ષ્યા-ત્તમુ॑પ॒દધ॑-દ્ધ્યાયેદે॒તાભ્ય॑ એ॒વૈન॑-ન્દે॒વતા᳚ભ્ય॒ આ વૃ॑શ્ચતિ તા॒જગાર્તિ॒માર્ચ્છ॒ત્યઙ્ગિ॑રસ-સ્સુવ॒ર્ગં-લોઁ॒કં-યઁન્તો॒ યા ય॒જ્ઞસ્ય॒ નિષ્કૃ॑તિ॒રાસી॒-ત્તામૃષિ॑ભ્યઃ॒ પ્રત્યૌ॑હ॒-ન્તદ્ધિર॑ણ્યમભવ॒દ્ય-દ્ધિ॑રણ્યશ॒લ્કૈઃ પ્રો॒ક્ષતિ॑ ય॒જ્ઞસ્ય॒ નિષ્કૃ॑ત્યા॒ અથો॑ ભેષ॒જમે॒વા-ઽસ્મૈ॑ કરો॒- [-ઽસ્મૈ॑ કરોતિ, અથો॑ રૂ॒પેણૈ॒વૈન॒ગ્ં॒] 7

-ત્યથો॑ રૂ॒પેણૈ॒વૈન॒ગ્ં॒ સમ॑ર્ધય॒ત્યથો॒ હિર॑ણ્યજ્યોતિષૈ॒વ સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒કમે॑તિ સાહ॒સ્રવ॑તા॒ પ્રોક્ષ॑તિ સાહ॒સ્રઃ પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જાપ॑તે॒રાપ્ત્યા॑ ઇ॒મા મે॑ અગ્ન॒ ઇષ્ટ॑કા ધે॒નવઃ॑ સ॒ન્ત્વિત્યા॑હ ધે॒નૂરે॒વૈનાઃ᳚ કુરુતે॒ તા એ॑ન-ઙ્કામ॒દુઘા॑ અ॒મુત્રા॒મુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒ક ઉપ॑ તિષ્ઠન્તે ॥ 8 ॥

(સયો॑નિ - મે॒તા વૈ - ક॑રો॒ત્યે - કા॒ન્નચ॑ત્વારિ॒ગ્ં॒શચ્ચ॑) (અ. 2)

રુ॒દ્રો વા એ॒ષ યદ॒ગ્નિ-સ્સ એ॒તર્હિ॑ જા॒તો યર્હિ॒ સર્વ॑શ્ચિ॒ત-સ્સ યથા॑ વ॒થ્સો જા॒ત-સ્સ્તન॑-મ્પ્રે॒ફ્સત્યે॒વં-વાઁ એ॒ષ એ॒તર્હિ॑ ભાગ॒ધેય॒-મ્પ્રેફ્સ॑તિ॒ તસ્મૈ॒ યદાહુ॑તિ॒-ન્ન જુ॑હુ॒યાદ॑દ્ધ્વ॒ર્યુ-ઞ્ચ॒ યજ॑માન-ઞ્ચ ધ્યાયેચ્છતરુ॒દ્રીય॑-ઞ્જુહોતિ ભાગ॒ધેયે॑નૈ॒વૈનગ્ં॑ શમયતિ॒ ના-ઽઽર્તિ॒માર્ચ્છ॑ત્યદ્ધ્વ॒ર્યુર્ન યજ॑માનો॒ ય-દ્ગ્રા॒મ્યાણા᳚-મ્પશૂ॒ના- [ય-દ્ગ્રા॒મ્યાણા᳚-મ્પશૂ॒નામ્, પય॑સા જુહુ॒યા-] 9

-મ્પય॑સા જુહુ॒યા-દ્ગ્રા॒મ્યા-ન્પ॒શૂઞ્છુ॒ચા ઽર્પયે॒-દ્યદા॑ર॒ણ્યાના॑-માર॒ણ્યાન્ જ॑ર્તિલયવા॒ગ્વા॑ વા જુહુ॒યા-દ્ગ॑વીધુકયવા॒ગ્વા॑ વા॒ ન ગ્રા॒મ્યા-ન્પ॒શૂન્. હિ॒નસ્તિ॒ ના-ઽઽર॒ણ્યાનથો॒ ખલ્વા॑હુ॒રના॑હુતિ॒ર્વૈ જ॒ર્તિલા᳚શ્ચ ગ॒વીધુ॑કા॒શ્ચેત્ય॑ જક્ષી॒રેણ॑ જુહોત્યાગ્ને॒યી વા એ॒ષા યદ॒જા-ઽઽહુ॑ત્યૈ॒વ જુ॑હોતિ॒ ન ગ્રા॒મ્યા-ન્પ॒શૂન્. હિ॒નસ્તિ॒ ના-ઽઽર॒ણ્યાનઙ્ગિ॑રસ-સ્સુવ॒ર્ગં-લોઁ॒કં-યઁન્તો॒- [-ઁલો॒કં-યઁન્તઃ॑, અ॒જાયા᳚-ઙ્ઘ॒ર્મ-] 10

-ઽજાયા᳚-ઙ્ઘ॒ર્મ-મ્પ્રાસિ॑ઞ્ચ॒ન્થ્સા શોચ॑ન્તી પ॒ર્ણ-મ્પરા॑-ઽજિહીત॒ સો᳚(1॒)-ઽર્કો॑-ઽભવ॒-ત્તદ॒ર્કસ્યા᳚-ર્ક॒ત્વમ॑ર્કપ॒ર્ણેન॑ જુહોતિ સયોનિ॒ત્વાયોદ॒-ન્તિષ્ઠ॑ન્ જુહોત્યે॒ષા વૈ રુ॒દ્રસ્ય॒ દિ-ખ્સ્વાયા॑મે॒વ દિ॒શિ રુ॒દ્ર-ન્નિ॒રવ॑દયતે ચર॒માયા॒મિષ્ટ॑કાયા-ઞ્જુહોત્યન્ત॒ત એ॒વ રુ॒દ્ર-ન્નિ॒રવ॑દયતે ત્રેધાવિભ॒ક્ત-ઞ્જુ॑હોતિ॒ ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કા ઇ॒માને॒વ લો॒કાન્-થ્સ॒માવ॑દ્વીર્યાન્ કરો॒તીય॒ત્યગ્રે॑ જુહો॒- [જુહોતિ, અથેય॒ત્યથેય॑તિ॒] 11

-ત્યથેય॒ત્યથેય॑તિ॒ ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કા એ॒ભ્ય એ॒વૈનં॑-લોઁ॒કેભ્યઃ॑ શમયતિ તિ॒સ્ર ઉત્ત॑રા॒ આહુ॑તીર્જુહોતિ॒ ષ-ટ્થ્સ-મ્પ॑દ્યન્તે॒ ષ-ડ્વા ઋ॒તવ॑ ઋ॒તુભિ॑રે॒વૈનગ્ં॑ શમયતિ॒ યદ॑નુપરિ॒ક્રામ॑-ઞ્જુહુ॒યાદ॑ન્તરવચા॒રિણગ્ં॑ રુ॒દ્ર-ઙ્કુ॑ર્યા॒દથો॒ ખલ્વા॑હુઃ॒ કસ્યાં॒-વાઁ-ઽહ॑ દિ॒શિ રુ॒દ્રઃ કસ્યાં॒-વેઁત્ય॑નુપરિ॒ક્રામ॑મે॒વ હો॑ત॒વ્ય॑-મપ॑રિવર્ગમે॒વૈનગ્ં॑ શમય- [શમયતિ, એ॒તાવૈ] 12

-ત્યે॒તાવૈ દે॒વતા᳚-સ્સુવ॒ર્ગ્યા॑યા ઉ॑ત્ત॒માસ્તા યજ॑માનં-વાઁચયતિ॒ તાભિ॑રે॒વૈનગ્ં॑ સુવ॒ર્ગં-લોઁ॒ક-ઙ્ગ॑મયતિ॒ ય-ન્દ્વિ॒ષ્યા-ત્તસ્ય॑ સઞ્ચ॒રે પ॑શૂ॒ના-ન્ન્ય॑સ્યે॒-દ્યઃ પ્ર॑થ॒મઃ પ॒શુર॑ભિ॒તિષ્ઠ॑તિ॒ સ આર્તિ॒માર્ચ્છ॑તિ ॥ 13 ॥

(પ॒શૂ॒નાં - ઁયન્તો - ઽગ્ને॑ જુહો॒ત્ય - પ॑રિવર્ગમે॒વૈનગ્ં॑ શમયતિ - ત્રિ॒ગ્ં॒શચ્ચ॑) (અ. 3)

અશ્મ॒ન્નૂર્જ॒મિતિ॒ પરિ॑ ષિઞ્ચતિ મા॒ર્જય॑ત્યે॒વૈન॒મથો॑ ત॒ર્પય॑ત્યે॒વ સ એ॑ન-ન્તૃ॒પ્તો ઽક્ષુ॑દ્ધ્ય॒-ન્નશો॑ચ-ન્ન॒મુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒ક ઉપ॑ તિષ્ઠતે॒ તૃપ્ય॑તિ પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॒ર્ય એ॒વં-વેઁદ॒ તા-ન્ન॒ ઇષ॒મૂર્જ॑-ન્ધત્ત મરુત-સ્સગ્ંરરા॒ણા ઇત્યા॒હાન્નં॒-વાઁ ઊર્ગન્ન॑-મ્મ॒રુતો-ઽન્ન॑મે॒વાવ॑ રુ॒ન્ધે ઽશ્મગ્ગ્॑સ્તે॒ ક્ષુદ॒મુ-ન્તે॒ શુ- [ક્ષુદ॒મુ-ન્તે॒ શુક્, ઋ॒ચ્છ॒તુ॒ ય-ન્દ્વિ॒ષ્મ] 14

-ગૃ॑ચ્છતુ॒ ય-ન્દ્વિ॒ષ્મ ઇત્યા॑હ॒ યમે॒વ દ્વેષ્ટિ॒ તમ॑સ્ય ક્ષુ॒ધા ચ॑ શુ॒ચા ચા᳚ર્પયતિ॒ ત્રિઃ પ॑રિષિ॒ઞ્ચ-ન્પર્યે॑તિ ત્રિ॒વૃદ્વા અ॒ગ્નિર્યાવા॑ને॒વા-ગ્નિસ્તસ્ય॒ શુચગ્ં॑ શમયતિ॒ ત્રિઃ પુનઃ॒ પર્યે॑તિ॒ ષ-ટ્થ્સ-મ્પ॑દ્યન્તે॒ ષ-ડ્વા ઋ॒તવ॑ ઋ॒તુભિ॑રે॒વાસ્ય॒ શુચગ્ં॑ શમયત્ય॒પાં-વાઁ એ॒ત-ત્પુષ્પં॒-યઁદ્વે॑ત॒સો॑-ઽપાગ્ં - [યદ્વે॑ત॒સો॑-ઽપામ્, શરો-ઽવ॑કા] 15

શરો-ઽવ॑કા વેતસશા॒ખયા॒ ચાવ॑કાભિશ્ચ॒ વિ ક॑ર્ષ॒ત્યાપો॒ વૈ શા॒ન્તા-શ્શા॒ન્તાભિ॑રે॒વાસ્ય॒ શુચગ્ં॑ શમયતિ॒ યો વા અ॒ગ્નિ-ઞ્ચિ॒ત-મ્પ્ર॑થ॒મઃ પ॒શુર॑ધિ॒ક્રામ॑તીશ્વ॒રો વૈ તગ્ં શુ॒ચા પ્ર॒દહો॑ મ॒ણ્ડૂકે॑ન॒ વિક॑ર્ષત્યે॒ષ વૈ પ॑શૂ॒ના-મ॑નુપજીવની॒યો ન વા એ॒ષ ગ્રા॒મ્યેષુ॑ પ॒શુષુ॑ હિ॒તો ના-ઽઽર॒ણ્યેષુ॒ તમે॒વ શુ॒ચા-ઽર્પ॑યત્યષ્ટા॒ભિ-ર્વિ ક॑ર્ષ- [-ર્વિ ક॑ર્ષતિ, અ॒ષ્ટાક્ષ॑રા] 16

-ત્ય॒ષ્ટાક્ષ॑રા ગાય॒ત્રી ગા॑ય॒ત્રો᳚-ઽગ્નિર્યાવા॑-ને॒વા-ઽગ્નિસ્તસ્ય॒ શુચગ્ં॑ શમયતિ પાવ॒કવ॑તીભિ॒રન્નં॒-વૈઁ પા॑વ॒કો-ઽન્ને॑નૈ॒વાસ્ય॒ શુચગ્ં॑ શમયતિ મૃ॒ત્યુર્વા એ॒ષ યદ॒ગ્નિર્બ્રહ્મ॑ણ એ॒તદ્રૂ॒પં-યઁ-ત્કૃ॑ષ્ણાજિ॒ન-ઙ્કાર્ષ્ણી॑ ઉપા॒નહા॒વુપ॑ મુઞ્ચતે॒ બ્રહ્મ॑ણૈ॒વ મૃ॒ત્યોર॒ન્તર્ધ॑ત્તે॒ ઽન્તર્મૃ॒ત્યોર્ધ॑ત્તે॒ ઽન્તર॒ન્નાદ્યા॒-દિત્યા॑હુર॒ન્યા-મુ॑પમુ॒ઞ્ચતે॒-ઽન્યા-ન્નાન્ત- [-ઽન્યા-ન્નાન્તઃ, એ॒વ મૃ॒ત્યોર્ધ॒ત્તે] 17

-રે॒વ મૃ॒ત્યોર્ધ॒ત્તે ઽવા॒-ઽન્નાદ્યગ્ં॑ રુન્ધે॒ નમ॑સ્તે॒ હર॑સે શો॒ચિષ॒ ઇત્યા॑હ નમ॒સ્કૃત્ય॒ હિ વસી॑યાગ્ં સમુપ॒ચર॑ન્ત્ય॒ન્ય-ન્તે॑ અ॒સ્મ-ત્ત॑પન્તુ હે॒તય॒ ઇત્યા॑હ॒ યમે॒વ દ્વેષ્ટિ॒ તમ॑સ્ય શુ॒ચા-ઽર્પ॑યતિ પાવ॒કો અ॒સ્મભ્યગ્ં॑ શિ॒વો ભ॒વેત્યા॒હાન્નં॒-વૈઁ પા॑વ॒કો-ઽન્ન॑મે॒વાવ॑ રુન્ધે॒ દ્વાભ્યા॒મધિ॑ ક્રામતિ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યા અપ॒સ્ય॑વતીભ્યા॒ગ્ં॒ શાન્ત્યૈ᳚ ॥ 18 ॥

(શુ - ગ્વે॑ત॒સો॑-ઽપા - મ॑ષ્ટા॒ભિર્વિ ક॑ર્ષતિ॒ - નાન્ત - રેકા॒ન્ન પ॑ઞ્ચા॒શચ્ચ॑) (અ. 4)

નૃ॒ષદે॒ વડિતિ॒ વ્યાઘા॑રયતિ પ॒ઙ્ક્ત્યા-ઽઽહુ॑ત્યા યજ્ઞમુ॒ખમા ર॑ભતે ઽક્ષ્ણ॒યા વ્યાઘા॑રયતિ॒ તસ્મા॑દક્ષ્ણ॒યા પ॒શવો-ઽઙ્ગા॑નિ॒ પ્રહ॑રન્તિ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ॒ યદ્વ॑ષટ્કુ॒ર્યા-દ્યા॒તયા॑મા-ઽસ્ય વષટ્કા॒ર-સ્સ્યા॒દ્યન્ન વ॑ષટ્કુ॒ર્યા-દ્રક્ષાગ્ં॑સિ ય॒જ્ઞગ્ં હ॑ન્યુ॒ર્વડિત્યા॑હ પ॒રોક્ષ॑મે॒વ વષ॑-ટ્કરોતિ॒ નાસ્ય॑ યા॒તયા॑મા વષટ્કા॒રો ભવ॑તિ॒ ન ય॒જ્ઞગ્ં રક્ષાગ્ં॑સિ ઘ્નન્તિ હુ॒તાદો॒ વા અ॒ન્યે દે॒વા [અ॒ન્યે દે॒વાઃ, અ॒હુ॒તાદો॒-ઽન્યે] 19

અ॑હુ॒તાદો॒-ઽન્યે તાન॑ગ્નિ॒ચિદે॒વોભયા᳚-ન્પ્રીણાતિ॒ યે દે॒વા દે॒વાના॒મિતિ॑ દ॒દ્ધ્ના મ॑ધુમિ॒શ્રેણાવો᳚ક્ષતિ હુ॒તાદ॑શ્ચૈ॒વ દે॒વાન॑હુ॒તાદ॑શ્ચ॒ યજ॑માનઃ પ્રીણાતિ॒ તે યજ॑માન-મ્પ્રીણન્તિ દ॒દ્ધ્નૈવ હુ॒તાદઃ॑ પ્રી॒ણાતિ॒ મધુ॑ષા ઽહુ॒તાદો᳚ ગ્રા॒મ્યં-વાઁ એ॒તદન્નં॒-યઁદ્દદ્ધ્યા॑ર॒ણ્ય-મ્મધુ॒ યદ્દ॒ધ્ના મ॑ધુમિ॒શ્રેણા॒-વોક્ષ॑ત્યુ॒ભય॒સ્યા-ઽવ॑રુદ્ધ્યૈ ગ્રુમુ॒ષ્ટિના-ઽવો᳚ક્ષતિ પ્રાજાપ॒ત્યો [પ્રાજાપ॒ત્યઃ, વૈ ગ્રુ॑મુ॒ષ્ટિ-] 20

વૈ ગ્રુ॑મુ॒ષ્ટિ-સ્સ॑યોનિ॒ત્વાય॒ દ્વાભ્યા॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યા અનુપરિ॒ચાર॒-મવો᳚ક્ષ॒ત્ય-પ॑રિવર્ગમે॒વૈના᳚-ન્પ્રીણાતિ॒ વિ વા એ॒ષ પ્રા॒ણૈઃ પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॑ર્-ઋદ્ધ્યતે॒ યો᳚-ઽગ્નિ-ઞ્ચિ॒ન્વન્ન॑ધિ॒ક્રામ॑તિ પ્રાણ॒દા અ॑પાન॒દા ઇત્યા॑હ પ્રા॒ણાને॒વા-ઽઽત્મ-ન્ધ॑ત્તે વર્ચો॒દા વ॑રિવો॒દા ઇત્યા॑હ પ્ર॒જા વૈ વર્ચઃ॑ પ॒શવો॒ વરિ॑વઃ પ્ર॒જામે॒વ પ॒શૂના॒ત્મ-ન્ધ॑ત્ત॒ ઇન્દ્રો॑ વૃ॒ત્રમ॑હ॒ન્તં-વૃઁ॒ત્રો [વૃ॒ત્રમ॑હ॒ન્તં-વૃઁ॒ત્રઃ, હ॒ત-ષ્ષો॑ડ॒શભિ॑-] 21

હ॒ત-ષ્ષો॑ડ॒શભિ॑-ર્ભો॒ગૈર॑સિના॒-થ્સ એ॒તામ॒ગ્નયે-ઽની॑કવત॒ આહુ॑તિમપશ્ય॒-ત્તામ॑જુહો॒-ત્તસ્યા॒ગ્નિરની॑ કવા॒ન્થ્સ્વેન॑ ભાગ॒ધેયે॑ન પ્રી॒ત-ષ્ષો॑ડશ॒ધા વૃ॒ત્રસ્ય॑ ભો॒ગાનપ્ય॑દહ-દ્વૈશ્વકર્મ॒ણેન॑ પા॒પ્મનો॒ નિર॑મુચ્યત॒ યદ॒ગ્નયે-ઽની॑કવત॒ આહુ॑તિ-ઞ્જુ॒હોત્ય॒ગ્નિરે॒વા-ઽસ્યાની॑કવા॒ન્થ્સ્વેન॑ ભાગ॒ધેયે॑ન પ્રી॒તઃ પા॒પ્માન॒મપિ॑ દહતિ વૈશ્વકર્મ॒ણેન॑ પા॒પ્મનો॒ નિર્મુ॑ચ્યતે॒ ય-ઙ્કા॒મયે॑ત ચિ॒ર-મ્પા॒પ્મનો॒ [ચિ॒ર-મ્પા॒પ્મનઃ॑, નિર્મુ॑ચ્યે॒તેત્યેકૈ॑ક॒-] 22

નિર્મુ॑ચ્યે॒તેત્યેકૈ॑ક॒-ન્તસ્ય॑ જુહુયાચ્ચિ॒રમે॒વ પા॒પ્મનો॒ નિર્મુ॑ચ્યતે॒ ય-ઙ્કા॒મયે॑ત તા॒જ-ક્પા॒પ્મનો॒ નિર્મુ॑ચ્યે॒તેતિ॒ સર્વા॑ણિ॒ તસ્યા॑નુ॒દ્રુત્ય॑ જુહુયા-ત્તા॒જગે॒વ પા॒પ્મનો॒ નિર્મુ॑ચ્ય॒તે-ઽથો॒ ખલુ॒ નાનૈ॒વ સૂ॒ક્તાભ્યા᳚-ઞ્જુહોતિ॒ નાનૈ॒વ સૂ॒ક્તયો᳚ર્વી॒ર્ય॑-ન્દધા॒ત્યથો॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ ॥ 23 ॥

(દે॒વાઃ - પ્રા॑જાપ॒ત્યો-વૃ॒ત્ર - શ્ચિ॒ર-મ્પા॒પ્મન॑ - શ્ચત્વારિ॒ગ્ં॒શચ્ચ॑) (અ. 5)

ઉદે॑નમુત્ત॒રા-ન્ન॒યેતિ॑ સ॒મિધ॒ આ દ॑ધાતિ॒ યથા॒ જનં॑-યઁ॒તે॑-ઽવ॒સ-ઙ્ક॒રોતિ॑ તા॒દૃગે॒વ ત-ત્તિ॒સ્ર આ દ॑ધાતિ ત્રિ॒વૃદ્વા અ॒ગ્નિર્યાવા॑ને॒-વાગ્નિસ્તસ્મૈ॑ ભાગ॒ધેય॑-ઙ્કરો॒ત્યૌદુ॑મ્બરી-ર્ભવ॒ન્ત્યૂર્ગ્વા ઉ॑દુ॒મ્બર॒ ઊર્જ॑મે॒વાસ્મા॒ અપિ॑ દધા॒ત્યુદુ॑ ત્વા॒ વિશ્વે॑ દે॒વા ઇત્યા॑હ પ્રા॒ણા વૈ વિશ્વે॑ દે॒વાઃ પ્રા॒ણૈ- [પ્રા॒ણૈઃ, એ॒વૈન॒-] 24

-રે॒વૈન॒-મુદ્ય॑ચ્છ॒તે ઽગ્ને॒ ભર॑ન્તુ॒ ચિત્તિ॑ભિ॒રિત્યા॑હ॒ યસ્મા॑ એ॒વૈન॑-ઞ્ચિ॒ત્તાયો॒દ્યચ્છ॑તે॒ તેનૈ॒વૈન॒ગ્ં॒ સમ॑ર્ધયતિ॒ પઞ્ચ॒ દિશો॒ દૈવી᳚ર્ય॒જ્ઞમ॑વન્તુ દે॒વીરિત્યા॑હ॒ દિશો॒ હ્યે॑ષો-ઽનુ॑ પ્ર॒ચ્યવ॒તે ઽપામ॑તિ-ન્દુર્મ॒તિ-મ્બાધ॑માના॒ ઇત્યા॑હ॒ રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ રા॒યસ્પોષે॑ ય॒જ્ઞપ॑તિ-મા॒ભજ॑ન્તી॒રિત્યા॑હ પ॒શવો॒ વૈ રા॒યસ્પોષઃ॑ [રા॒યસ્પોષઃ॑, પ॒શૂને॒વાવ॑] 25

પ॒શૂને॒વાવ॑ રુન્ધે ષ॒ડ્ભિર્હ॑રતિ॒ ષ-ડ્વા ઋ॒તવ॑ ઋ॒તુભિ॑રે॒વૈનગ્ં॑ હરતિ॒ દ્વે પ॑રિ॒ગૃહ્ય॑વતી ભવતો॒ રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ॒ સૂર્ય॑રશ્મિ॒ર્॒હરિ॑કેશઃ પુ॒રસ્તા॒દિત્યા॑હ॒ પ્રસૂ᳚ત્યૈ॒ તતઃ॑ પાવ॒કા આ॒શિષો॑ નો જુષન્તા॒મિત્યા॒હાન્નં॒-વૈઁ પા॑વ॒કો-ઽન્ન॑મે॒વાવ॑ રુન્ધે દેવાસુ॒રા-સ્સંયઁ॑ત્તા આસ॒-ન્તે દે॒વા એ॒ત-દપ્ર॑તિરથ-મપશ્ય॒-ન્તેન॒ વૈ તે᳚ પ્ર॒- [વૈ તે᳚ પ્ર॒તિ, અસુ॑રાનજય॒-ન્ત-] 26

-ત્યસુ॑રાનજય॒-ન્ત-દપ્ર॑તિરથસ્યા-પ્રતિરથ॒ત્વં-યઁદપ્ર॑તિરથ-ન્દ્વિ॒તીયો॒ હોતા॒-ઽન્વાહા᳚પ્ર॒ત્યે॑વ તેન॒ યજ॑માનો॒ ભ્રાતૃ॑વ્યાન્ જય॒ત્યથો॒ અન॑ભિજિતમે॒વાભિ જ॑યતિ દશ॒ર્ચ-મ્ભ॑વતિ॒ દશા᳚ક્ષરા વિ॒રા-ડ્વિ॒રાજે॒મૌ લો॒કૌ વિધૃ॑તા વ॒નયો᳚ર્લો॒કયો॒ર્વિધૃ॑ત્યા॒ અથો॒ દશા᳚ક્ષરા વિ॒રાડન્નં॑-વિઁ॒રા-ડ્વિ॒રાજ્યે॒વાન્નાદ્યે॒ પ્રતિ॑તિષ્ઠ॒ત્યસ॑દિવ॒ વા અ॒ન્તરિ॑ક્ષમ॒ન્તરિ॑ક્ષમિ॒વા ઽઽગ્ની᳚દ્ધ્ર॒-માગ્ની॒દ્ધ્રે- [-માગ્ની᳚દ્ધ્રે, અશ્મા॑ન॒-ન્નિ દ॑ધાતિ] 27

-ઽશ્મા॑ન॒-ન્નિ દ॑ધાતિ સ॒ત્ત્વાય॒ દ્વાભ્યા॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ વિ॒માન॑ એ॒ષ દિ॒વો મદ્ધ્ય॑ આસ્ત॒ ઇત્યા॑હ॒ વ્યે॑વૈતયા॑ મિમીતે॒ મદ્ધ્યે॑ દિ॒વો નિહિ॑તઃ॒ પૃશ્ઞિ॒રશ્મેત્યા॒હાન્નં॒-વૈઁ પૃશ્ઞ્યન્ન॑મે॒વાવ॑ રુન્ધે ચત॒સૃભિ॒રા પુચ્છા॑દેતિ ચ॒ત્વારિ॒ છન્દાગ્ં॑સિ॒ છન્દો॑ભિરે॒વેન્દ્રં॒-વિઁશ્વા॑ અવીવૃધ॒ન્નિત્યા॑હ॒ વૃદ્ધિ॑મે॒વોપાવ॑ર્તતે॒ વાજા॑ના॒ગ્ં॒ સત્પ॑તિ॒-મ્પતિ॒- [સત્પ॑તિ॒-મ્પતિ᳚મ્, ઇત્યા॒હા-ઽન્નં॒-વૈઁ] 28

-મિત્યા॒હા-ઽન્નં॒-વૈઁ વાજો-ઽન્ન॑મે॒વાવ॑ રુન્ધે સુમ્ન॒હૂર્ય॒જ્ઞો દે॒વાગ્ં આ ચ॑ વક્ષ॒દિત્યા॑હ પ્ર॒જા વૈ પ॒શવઃ॑ સુ॒મ્ન-મ્પ્ર॒જામે॒વ પ॒શૂના॒ત્મ-ન્ધ॑ત્તે॒ યક્ષ॑દ॒ગ્નિર્દે॒વો દે॒વાગ્ં આ ચ॑ વક્ષ॒દિત્યા॑હ સ્વ॒ગાકૃ॑ત્યૈ॒ વાજ॑સ્ય મા પ્રસ॒વેનો᳚-દ્ગ્રા॒ભેણોદ॑ગ્રભી॒દિત્યા॑હા॒સૌ વા આ॑દિ॒ત્ય ઉ॒દ્યન્નુ॑દ્ગ્રા॒ભ એ॒ષ નિ॒મ્રોચ॑-ન્નિગ્રા॒ભો બ્રહ્મ॑ણૈ॒વા-ઽઽત્માન॑મુ-દ્ગૃ॒હ્ણાતિ॒ બ્રહ્મ॑ણા॒ ભ્રાતૃ॑વ્ય॒-ન્નિ ગૃ॑હ્ણાતિ ॥ 29 ॥

(પ્રા॒ણૈઃ - પોષો᳚ - પ્ર॒ત્યા - ગ્ની᳚દ્ધે॒ - પતિ॑ - મે॒ષ - દશ॑ ચ) (અ. 6)

પ્રાચી॒મનુ॑ પ્ર॒દિશ॒-મ્પ્રેહિ॑ વિ॒દ્વાનિત્યા॑હ દેવલો॒ક-મે॒વૈતયો॒પાવ॑ર્તતે॒ ક્રમ॑દ્ધ્વમ॒ગ્નિના॒ નાક॒-મિત્યા॑હે॒માને॒વૈતયા॑ લો॒કાન્ ક્ર॑મતે પૃથિ॒વ્યા અ॒હમુદ॒ન્તરિ॑ક્ષ॒મા ઽરુ॑હ॒મિત્યા॑હે॒માને॒વૈતયા॑ લો॒કાન્-થ્સ॒મારો॑હતિ॒ સુવ॒ર્યન્તો॒ નાપે᳚ક્ષન્ત॒ ઇત્યા॑હ સુવ॒ર્ગમે॒વૈતયા॑ લો॒કમે॒ત્યગ્ને॒ પ્રેહિ॑ [પ્રેહિ॑, પ્ર॒થ॒મો] 30

પ્રથ॒મો દે॑વય॒તા-મિત્યા॑હો॒ભયે᳚ષ્વે॒વૈતયા॑ દેવમનુ॒ષ્યેષુ॒ ચક્ષુ॑ર્દધાતિ પ॒ઞ્ચભિ॒રધિ॑ ક્રામતિ॒ પાઙ્ક્તો॑ ય॒જ્ઞો યાવા॑ને॒વ ય॒જ્ઞસ્તેન॑ સ॒હ સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒કમે॑તિ॒ નક્તો॒ષાસેતિ॑ પુરો-ઽનુવા॒ક્યા॑મન્વા॑હ॒ પ્રત્યા॒ અગ્ને॑ સહસ્રા॒ક્ષેત્યા॑હ સાહ॒સ્રઃ પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જાપ॑તે॒રાપ્ત્યૈ॒ તસ્મૈ॑ તે વિધેમ॒ વાજા॑ય॒ સ્વાહેત્યા॒હાન્નં॒-વૈઁ વાજો-ઽન્ન॑-મે॒વાવ॑ [વાજો-ઽન્ન॑-મે॒વાવ॑, રુ॒ન્ધે॒ દ॒દ્ધ્નઃ] 31

રુન્ધે દ॒દ્ધ્નઃ પૂ॒ર્ણામૌદુ॑મ્બરીગ્ સ્વયમાતૃ॒ણ્ણાયા᳚-ઞ્જુહો॒ત્યૂર્ગ્વૈ દદ્ધ્યૂર્ગુ॑દુ॒મ્બરો॒-ઽસૌ સ્વ॑યમાતૃ॒ણ્ણા ઽમુષ્યા॑મે॒વોર્જ॑-ન્દધાતિ॒ તસ્મા॑દ॒મુતો॒-ઽર્વાચી॒મૂર્જ॒મુપ॑ જીવામસ્તિ॒સૃભિઃ॑ સાદયતિ ત્રિ॒વૃદ્વા અ॒ગ્નિર્યાવા॑ને॒વાગ્નિસ્ત-મ્પ્ર॑તિ॒ષ્ઠા-ઙ્ગ॑મયતિ॒ પ્રેદ્ધો॑ અગ્ને દીદિહિ પુ॒રો ન॒ ઇત્યૌદુ॑મ્બરી॒મા દ॑ધાત્યે॒ષા વૈ સૂ॒ર્મી કર્ણ॑કાવત્યે॒તયા॑ હ સ્મ॒ [હ સ્મ, વૈ] 32

વૈ દે॒વા અસુ॑રાણાગ્ં શતત॒ર્॒હાગ્ સ્તૃગ્ં॑હન્તિ॒ યદે॒તયા॑ સ॒મિધ॑મા॒દધા॑તિ॒ વજ્ર॑મે॒વૈતચ્છ॑ત॒ઘ્નીં-યઁજ॑માનો॒ ભ્રાતૃ॑વ્યાય॒ પ્રહ॑રતિ॒ સ્તૃત્યા॒ અછ॑મ્બટ્કારં-વિઁ॒ધેમ॑ તે પર॒મે જન્મ॑ન્નગ્ન॒ ઇતિ॒ વૈક॑ઙ્કતી॒મા દ॑ધાતિ॒ ભા એ॒વાવ॑ રુન્ધે॒ તાગ્ં સ॑વિ॒તુર્વરે᳚ણ્યસ્ય ચિ॒ત્રામિતિ॑ શમી॒મયી॒ગ્ં॒ શાન્ત્યા॑ અ॒ગ્નિર્વા॑ હ॒ વા અ॑ગ્નિ॒ચિત॑-ન્દુ॒હે᳚-ઽગ્નિ॒ચિદ્વા॒-ઽગ્નિ-ન્દુ॑હે॒ તાગ્ં [તામ્, સ॒વિ॒તુ-] 33

સ॑વિ॒તુ-ર્વરે᳚ણ્યસ્ય ચિ॒ત્રામિત્યા॑હૈ॒ષ વા અ॒ગ્નેર્દોહ॒સ્તમ॑સ્ય॒ કણ્વ॑ એ॒વ શ્રા॑ય॒સો॑-ઽવે॒-ત્તેન॑ હ સ્મૈન॒ગ્ં॒ સ દુ॑હે॒ યદે॒તયા॑ સ॒મિધ॑-મા॒દધા᳚ત્યગ્નિ॒ચિદે॒વ તદ॒ગ્નિ-ન્દુ॑હે સ॒પ્ત તે॑ અગ્ને સ॒મિધઃ॑ સ॒પ્તજિ॒હ્વા ઇત્યા॑હ સ॒પ્તૈવાસ્ય॒ સાપ્તા॑નિ પ્રીણાતિ પૂ॒ર્ણયા॑ જુહોતિ પૂ॒ર્ણ ઇ॑વ॒ હિ પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જાપ॑તે॒- [પ્ર॒જાપ॑તેઃ, આપ્ત્યૈ॒] 34

-રાપ્ત્યૈ॒ ન્યૂ॑નયા જુહોતિ॒ ન્યૂ॑ના॒દ્ધિ પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જા અસૃ॑જત પ્ર॒જાના॒ગ્ં॒ સૃષ્ટ્યા॑ અ॒ગ્નિર્દે॒વેભ્યો॒ નિલા॑યત॒ સ દિશો-ઽનુ॒ પ્રા-ઽવિ॑શ॒જ્જુહ્વ॒ન્મન॑સા॒ દિશો᳚ દ્ધ્યાયે દ્દિ॒ગ્ભ્ય એ॒વૈન॒મવ॑ રુન્ધે દ॒દ્ધ્ના પુ॒રસ્તા᳚જ્જુહો॒ત્યા-જ્યે॑નો॒પરિ॑ષ્ટા॒-ત્તેજ॑શ્ચૈ॒વાસ્મા॑ ઇન્દ્રિ॒ય-ઞ્ચ॑ સ॒મીચી॑ દધાતિ॒ દ્વાદ॑શકપાલો વૈશ્વાન॒રો ભ॑વતિ॒ દ્વાદ॑શ॒ માસા᳚-સ્સંવઁથ્સ॒ર-સ્સં॑વઁથ્સ॒રો᳚-ઽગ્નિર્વૈ᳚શ્વાન॒ર-સ્સા॒ક્ષા- [-ઽગ્નિર્વૈ᳚શ્વાન॒ર-સ્સા॒ક્ષાત્, એ॒વ વૈ᳚શ્વાન॒રમવ॑] 35

-દે॒વ વૈ᳚શ્વાન॒રમવ॑ રુન્ધે॒ ય-ત્પ્ર॑યાજાનૂયા॒જાન્ કુ॒ર્યાદ્વિક॑સ્તિ॒-સ્સા ય॒જ્ઞસ્ય॑ દર્વિહો॒મ-ઙ્ક॑રોતિ ય॒જ્ઞસ્ય॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ રા॒ષ્ટ્રં-વૈઁ વૈ᳚શ્વાન॒રો વિણ્મ॒રુતો॑ વૈશ્વાન॒રગ્ં હુ॒ત્વા મા॑રુ॒તાન્ જુ॑હોતિ રા॒ષ્ટ્ર એ॒વ વિશ॒મનુ॑ બદ્ધ્નાત્યુ॒ચ્ચૈ-ર્વૈ᳚શ્વાન॒રસ્યા-ઽઽ શ્રા॑વયત્યુપા॒ગ્ં॒શુ મા॑રુ॒તાન્ જુ॑હોતિ॒ તસ્મા᳚-દ્રા॒ષ્ટ્રં-વિઁશ॒મતિ॑ વદતિ મારુ॒તા ભ॑વન્તિ મ॒રુતો॒ વૈ દે॒વાનાં॒-વિઁશો॑ દેવવિ॒શેનૈ॒વાસ્મૈ॑ મનુષ્યવિ॒શ -મવ॑ રુન્ધે સ॒પ્ત ભ॑વન્તિ સ॒પ્તગ॑ણા॒ વૈ મ॒રુતો॑ ગણ॒શ એ॒વ વિશ॒મવ॑ રુન્ધે ગ॒ણેન॑ ગ॒ણમ॑નુ॒દ્રુત્ય॑ જુહોતિ॒ વિશ॑મે॒વાસ્મા॒ અનુ॑વર્ત્માન-ઙ્કરોતિ ॥ 36 ॥

(અગ્ને॒ પ્રેહ્ય - વ॑ - સ્મ - દુહે॒ તાં - પ્ર॒જાપ॑તેઃ - સા॒ક્ષાન્ - મ॑નુષ્યવિ॒શ - મેક॑વિગ્ંશતિશ્ચ) (અ. 7)

વસો॒ર્ધારા᳚-ઞ્જુહોતિ॒ વસો᳚ર્મે॒ ધારા॑-ઽસ॒દિતિ॒ વા એ॒ષા હૂ॑યતે ઘૃ॒તસ્ય॒ વા એ॑નમે॒ષા ધારા॒-ઽમુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒કે પિન્વ॑મા॒નોપ॑ તિષ્ઠત॒ આજ્યે॑ન જુહોતિ॒ તેજો॒ વા આજ્ય॒-ન્તેજો॒ વસો॒ર્ધારા॒ તેજ॑સૈ॒વાસ્મૈ॒ તેજો-ઽવ॑ રુ॒ન્ધે-ઽથો॒ કામા॒ વૈ વસો॒ર્ધારા॒ કામા॑ને॒વાવ॑ રુન્ધે॒ ય-ઙ્કા॒મયે॑ત પ્રા॒ણાન॑સ્યા॒-ઽન્નાદ્યં॒-વિઁ- [-ઽન્નાદ્યં॒-વિઁ, છિ॒ન્દ્યા॒મિતિ॑] 37

-ચ્છિ॑ન્દ્યા॒મિતિ॑ વિ॒ગ્રાહ॒-ન્તસ્ય॑ જુહુયા-ત્પ્રા॒ણાને॒વાસ્યા॒ન્નાદ્યં॒-વિઁચ્છિ॑નત્તિ॒ ય-ઙ્કા॒મયે॑ત પ્રા॒ણાન॑સ્યા॒ન્નાદ્ય॒ગ્ં॒ સ-ન્ત॑નુયા॒મિતિ॒ સ-ન્ત॑તા॒-ન્તસ્ય॑ જુહુયા-ત્પ્રા॒ણાને॒વાસ્યા॒ન્નાદ્ય॒ગ્ં॒ સ-ન્ત॑નોતિ॒ દ્વાદ॑શ દ્વાદ॒શાનિ॑ જુહોતિ॒ દ્વાદ॑શ॒ માસા᳚-સ્સંવઁથ્સ॒ર-સ્સં॑વઁથ્સ॒રેણૈ॒ વાસ્મા॒ અન્ન॒મવ॑ રુ॒ન્ધે ઽન્ન॑-ઞ્ચ॒ મે-ઽક્ષુ॑ચ્ચ મ॒ ઇત્યા॑હૈ॒ ત-દ્વા [ઇત્યા॑હૈ॒ ત-દ્વૈ, અન્ન॑સ્ય રૂ॒પગ્ં] 38

અન્ન॑સ્ય રૂ॒પગ્ં રૂ॒પેણૈ॒વાન્ન॒મવ॑ રુન્ધે॒ ઽગ્નિશ્ચ॑ મ॒ આપ॑શ્ચ મ॒ ઇત્યા॑હૈ॒ષા વા અન્ન॑સ્ય॒ યોનિ॒-સ્સયો᳚ન્યે॒વાન્ન॒મવ॑ રુન્ધે-ઽર્ધે॒ન્દ્રાણિ॑ જુહોતિ દે॒વતા॑ એ॒વાવ॑ રુન્ધે॒ ય-થ્સર્વે॑ષા-મ॒ર્ધમિન્દ્રઃ॒ પ્રતિ॒ તસ્મા॒દિન્દ્રો॑ દે॒વતા॑ના-મ્ભૂયિષ્ઠ॒ભાક્ત॑મ॒ ઇન્દ્ર॒મુત્ત॑રમાહે-ન્દ્રિ॒યમે॒વાસ્મિ॑-ન્નુ॒પરિ॑ષ્ટા-દ્દધાતિ યજ્ઞાયુ॒ધાનિ॑ જુહોતિ ય॒જ્ઞો [ય॒જ્ઞઃ, વૈ ય॑જ્ઞાયુ॒ધાનિ॑] 39

વૈ ય॑જ્ઞાયુ॒ધાનિ॑ ય॒જ્ઞમે॒વાવ॑ રુ॒ન્ધે-ઽથો॑ એ॒તદ્વૈ ય॒જ્ઞસ્ય॑ રૂ॒પગ્ં રૂ॒પેણૈ॒વ ય॒જ્ઞમવ॑ રુન્ધે ઽવભૃ॒થશ્ચ॑ મે સ્વગાકા॒રશ્ચ॑ મ॒ ઇત્યા॑હ સ્વ॒ગાકૃ॑ત્યા અ॒ગ્નિશ્ચ॑ મે ઘ॒ર્મશ્ચ॑ મ॒ ઇત્યા॑હૈ॒ત-દ્વૈ બ્ર॑હ્મવર્ચ॒સસ્ય॑ રૂ॒પગ્ં રૂ॒પેણૈ॒વ બ્ર॑હ્મવર્ચ॒સમવ॑ રુન્ધ॒ ઋક્ચ॑ મે॒ સામ॑ ચ મ॒ ઇત્યા॑હૈ॒- [મ॒ ઇત્યા॑હ, એ॒તદ્વૈ છન્દ॑સાગ્ં] 40

-તદ્વૈ છન્દ॑સાગ્ં રૂ॒પગ્ં રૂ॒પેણૈ॒વ છન્દા॒ગ્॒સ્યવ॑ રુન્ધે॒ ગર્ભા᳚શ્ચ મે વ॒થ્સાશ્ચ॑ મ॒ ઇત્યા॑હૈ॒ત-દ્વૈ પ॑શૂ॒નાગ્ં રૂ॒પગ્ં રૂ॒પેણૈ॒વ પ॒શૂનવ॑ રુન્ધે॒ કલ્પા᳚ન્ જુહો॒ત્ય કૢ॑પ્તસ્ય॒ કૢપ્ત્યૈ॑ યુગ્મદયુ॒જે જુ॑હોતિ મિથુન॒ત્વાયો᳚-ત્ત॒રાવ॑તી ભવતો॒-ઽભિક્રા᳚ન્ત્યા॒ એકા॑ ચ મે તિ॒સ્રશ્ચ॑ મ॒ ઇત્યા॑હ દેવછન્દ॒સં-વાઁ એકા॑ ચ તિ॒સ્રશ્ચ॑ [તિ॒સ્રશ્ચ॑, મ॒નુ॒ષ્ય॒છ॒ન્દ॒સ-ઞ્ચત॑સ્રશ્ચા॒-ઽષ્ટૌ] 41

મનુષ્યછન્દ॒સ-ઞ્ચત॑સ્રશ્ચા॒-ઽષ્ટૌ ચ॑ દેવછન્દ॒સ-ઞ્ચૈ॒વ મ॑નુષ્ય છન્દ॒સઞ્ચા-ઽવ॑ રુન્ધ॒ આ ત્રય॑સ્ત્રિગ્ં શતો જુહોતિ॒ ત્રય॑સ્ત્રિગ્ંશ॒દ્વૈ દે॒વતા॑ દે॒વતા॑ એ॒વાવ॑ રુન્ધ॒ આ-ઽષ્ટાચ॑ત્વારિગ્ંશતો જુહોત્ય॒ષ્ટાચ॑ત્વારિગ્ં-શદક્ષરા॒ જગ॑તી॒ જાગ॑તાઃ પ॒શવો॒ જગ॑ત્યૈ॒વાસ્મૈ॑ પ॒શૂનવ॑ રુન્ધે॒ વાજ॑શ્ચ પ્રસ॒વશ્ચેતિ॑ દ્વાદ॒શ-ઞ્જુ॑હોતિ॒ દ્વાદ॑શ॒ માસા᳚-સ્સંવઁથ્સ॒ર-સ્સં॑વઁથ્સ॒ર એ॒વ પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ ॥ 42 ॥

(વિ - વૈ - ય॒જ્ઞઃ-સામ॑ ચ મ॒ ઇત્યા॑હ - ચ તિ॒સ્ર - શ્ચૈકા॒ન્ન પ॑ઞ્ચા॒શચ્ચ॑) (અ. 8)

અ॒ગ્નિર્દે॒વેભ્યો ઽપા᳚ક્રામ-દ્ભાગ॒ધેય॑મિ॒ચ્છમા॑ન॒સ્ત-ન્દે॒વા અ॑બ્રુવ॒ન્નુપ॑ ન॒ આ વ॑ર્તસ્વ હ॒વ્ય-ન્નો॑ વ॒હેતિ॒ સો᳚-ઽબ્રવી॒-દ્વરં॑-વૃઁણૈ॒ મહ્ય॑મે॒વ વા॑જપ્રસ॒વીય॑-ઞ્જુહવ॒ન્નિતિ॒ તસ્મા॑દ॒ગ્નયે॑ વાજપ્રસ॒વીય॑-ઞ્જુહ્વતિ॒ ય-દ્વા॑જપ્રસ॒વીય॑-ઞ્જુ॒હોત્ય॒ગ્નિમે॒વ ત-દ્ભા॑ગ॒ધેયે॑ન॒ સમ॑ર્ધય॒ત્યથો॑ અભિષે॒ક એ॒વાસ્ય॒ સ ચ॑તુર્દ॒શભિ॑ર્જુહોતિ સ॒પ્ત ગ્રા॒મ્યા ઓષ॑ધય-સ્સ॒પ્તા- [ઓષ॑ધય-સ્સ॒પ્ત, અ॒ર॒ણ્યા ઉ॒ભયી॑ષા॒-] 43

-ઽઽર॒ણ્યા ઉ॒ભયી॑ષા॒-મવ॑રુદ્ધ્યા॒ અન્ન॑સ્યાન્નસ્ય જુહો॒ત્યન્ન॑સ્યાન્ન॒સ્યા-વ॑રુદ્ધ્યા॒ ઔદુ॑મ્બરેણ સ્રુ॒વેણ॑ જુહો॒ત્યૂર્ગ્વા ઉ॑દુ॒મ્બર॒ ઊર્ગન્ન॑મૂ॒ર્જૈવાસ્મા॒ ઊર્જ॒મન્ન॒મવ॑ રુન્ધે॒ ઽગ્નિર્વૈ દે॒વાના॑-મ॒ભિષિ॑ક્તો-ઽગ્નિ॒ચિ-ન્મ॑નુ॒ષ્યા॑ણા॒-ન્તસ્મા॑દગ્નિ॒ચિ-દ્વર્ષ॑તિ॒ ન ધા॑વે॒દવ॑રુદ્ધ॒ગ્ગ્॒ હ્ય॑સ્યા-ન્ન॒મન્ન॑મિવ॒ ખલુ॒ વૈ વ॒ર્॒ષં-યઁદ્ધાવે॑-દ॒ન્નાદ્યા᳚દ્ધાવે-દુ॒પાવ॑ર્તેતા॒-ઽન્નાદ્ય॑-મે॒વા-ઽભ્યુ॒- [-ઽન્નાદ્ય॑-મે॒વા-ઽભિ, ઉ॒પાવ॑ર્તતે॒] 44

-પાવ॑ર્તતે॒ નક્તો॒ષાસેતિ॑ કૃ॒ષ્ણાયૈ᳚ શ્વે॒તવ॑થ્સાયૈ॒ પય॑સા જુહો॒ત્યહ્નૈ॒વાસ્મૈ॒ રાત્રિ॒-મ્પ્રદા॑પયતિ॒ રાત્રિ॒યા-ઽહ॑રહોરા॒ત્રે એ॒વાસ્મૈ॒ પ્રત્તે॒ કામ॑મ॒ન્નાદ્ય॑-ન્દુહાતે રાષ્ટ્ર॒ભૃતો॑ જુહોતિ રા॒ષ્ટ્રમે॒વાવ॑ રુન્ધે ષ॒ડ્ભિર્જુ॑હોતિ॒ ષડ્વા ઋ॒તવ॑ ઋ॒તુષ્વે॒વ પ્રતિ॑તિષ્ઠતિ॒ ભુવ॑નસ્ય પત॒ ઇતિ॑ રથમુ॒ખે પઞ્ચા-ઽઽહુ॑તીર્જુહોતિ॒ વજ્રો॒ વૈ રથો॒ વજ્રે॑ણૈ॒વ દિશો॒- [વજ્રે॑ણૈ॒વ દિશઃ॑, અ॒ભિ જ॑યત્યગ્નિ॒ચિતગ્ં॑] 45

-ઽભિ જ॑યત્યગ્નિ॒ચિતગ્ં॑ હ॒ વા અ॒મુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒કે વાતો॒-ઽભિ પ॑વતે વાતના॒માનિ॑ જુહોત્ય॒ભ્યે॑વૈન॑-મ॒મુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒કે વાતઃ॑ પવતે॒ ત્રીણિ॑ જુહોતિ॒ ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કા એ॒ભ્ય એ॒વ લો॒કેભ્યો॒ વાત॒મવ॑ રુન્ધે સમુ॒દ્રો॑-ઽસિ॒ નભ॑સ્વા॒નિત્યા॑હૈ॒તદ્વૈ વાત॑સ્ય રૂ॒પગ્ં રૂ॒પેણૈ॒વ વાત॒મવ॑ રુન્ધે ઽઞ્જ॒લિના॑ જુહોતિ॒ ન હ્યે॑તેષા॑મ॒ન્યથા ઽઽહુ॑તિરવ॒કલ્પ॑તે ॥ 46 ॥

(ઓષ॑ધય-સ્સ॒પ્તા - ભિ - દિશો॒ - ઽન્યથા॒ - દ્વે ચ॑) (અ. 9)

સુ॒વ॒ર્ગાય॒ વૈ લો॒કાય॑ દેવર॒થો યુ॑જ્યતે યત્રાકૂ॒તાય॑ મનુષ્યર॒થ એ॒ષ ખલુ॒ વૈ દે॑વર॒થો યદ॒ગ્નિર॒ગ્નિં-યુઁ॑નજ્મિ॒ શવ॑સા ઘૃ॒તેનેત્યા॑હ યુ॒નક્ત્યે॒વૈન॒ગ્ં॒ સ એ॑નં-યુઁ॒ક્ત-સ્સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒કમ॒ભિ વ॑હતિ॒ ય-થ્સર્વા॑ભિઃ પ॒ઞ્ચભિ॑-ર્યુ॒ઞ્જ્યા-દ્યુ॒ક્તો᳚-ઽસ્યા॒-ઽગ્નિઃ પ્રચ્યુ॑ત-સ્સ્યા॒દપ્ર॑તિષ્ઠિતા॒ આહુ॑તય॒-સ્સ્યુરપ્ર॑તિષ્ઠિતા॒-સ્સ્તોમા॒ અપ્ર॑તિષ્ઠિતાન્યુ॒ક્થાનિ॑ તિ॒સૃભિઃ॑ પ્રાતસ્સવ॒ને॑-ઽભિ મૃ॑શતિ ત્રિ॒વૃ- [ત્રિ॒વૃત્, વા અ॒ગ્નિર્યાવા॑ને॒વા-] 47

-દ્વા અ॒ગ્નિર્યાવા॑ને॒વા-ગ્નિસ્તં-યુઁ॑નક્તિ॒ યથા-ઽન॑સિ યુ॒ક્ત આ॑ધી॒યત॑ એ॒વમે॒વ ત-ત્પ્રત્યાહુ॑તય॒સ્તિષ્ઠ॑ન્તિ॒ પ્રતિ॒ સ્તોમાઃ॒ પ્રત્યુ॒ક્થાનિ॑ યજ્ઞાય॒જ્ઞિય॑સ્ય સ્તો॒ત્રે દ્વાભ્યા॑મ॒ભિ મૃ॑શત્યે॒તાવા॒ન્॒ વૈ ય॒જ્ઞો યાવા॑નગ્નિષ્ટો॒મો ભૂ॒મા ત્વા અ॒સ્યાત॑ ઊ॒ર્ધ્વઃ ક્રિ॑યતે॒ યાવા॑ને॒વ ય॒જ્ઞસ્તમ॑ન્ત॒તો᳚ ઽન્વારો॑હતિ॒ દ્વાભ્યા॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યા॒ એક॒યા-ઽપ્ર॑સ્તુત॒-મ્ભવ॒ત્યથા॒- [-ઽપ્ર॑સ્તુત॒-મ્ભવ॒ત્યથ॑, અ॒ભિ મૃ॑શ॒ત્યુપૈ॑ન॒-] 48

-ઽભિ મૃ॑શ॒ત્યુપૈ॑ન॒-મુત્ત॑રો ય॒જ્ઞો ન॑મ॒ત્યથો॒ સન્ત॑ત્યૈ॒ પ્ર વા એ॒ષો᳚-ઽસ્માલ્લો॒કા-ચ્ચ્ય॑વતે॒ યો᳚-ઽગ્નિ-ઞ્ચિ॑નુ॒તે ન વા એ॒તસ્યા॑નિષ્ટ॒ક આહુ॑તિ॒રવ॑ કલ્પતે॒ યાં-વાઁ એ॒ષો॑-ઽનિષ્ટ॒ક આહુ॑તિ-ઞ્જુ॒હોતિ॒ સ્રવ॑તિ॒ વૈ સા તાગ્ સ્રવ॑ન્તીં-યઁ॒જ્ઞો-ઽનુ॒ પરા॑ ભવતિ ય॒જ્ઞં-યઁજ॑માનો॒ ય-ત્પુ॑નશ્ચિ॒તિ-ઞ્ચિ॑નુ॒ત આહુ॑તીના॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ॒ પ્રત્યાહુ॑તય॒સ્તિષ્ઠ॑ન્તિ॒ [પ્રત્યાહુ॑તય॒સ્તિષ્ઠ॑ન્તિ, ન ય॒જ્ઞઃ] 49

ન ય॒જ્ઞઃ પ॑રા॒ભવ॑તિ॒ ન યજ॑માનો॒ ઽષ્ટાવુપ॑ દધાત્ય॒ષ્ટાક્ષ॑રા ગાય॒ત્રી ગા॑ય॒ત્રેણૈ॒વૈન॒-ઞ્છન્દ॑સા ચિનુતે॒ યદેકા॑દશ॒ ત્રૈષ્ટુ॑ભેન॒ ય-દ્દ્વાદ॑શ॒ જાગ॑તેન॒ છન્દો॑ભિરે॒વૈન॑-ઞ્ચિનુતે નપા॒ત્કો વૈનામૈ॒ષો᳚-ઽગ્નિર્ય-ત્પુ॑નશ્ચિ॒તિર્ય એ॒વં-વિઁ॒દ્વા-ન્પુ॑નશ્ચિ॒તિ-ઞ્ચિ॑નુ॒ત આ તૃ॒તીયા॒-ત્પુરુ॑ષા॒દન્ન॑મત્તિ॒ યથા॒ વૈ પુ॑નરા॒ધેય॑ એ॒વ-મ્પુ॑નશ્ચિ॒તિર્યો᳚-ઽ-ગ્ન્યા॒ધેયે॑ન॒ ન- [-ગ્ન્યા॒ધેયે॑ન॒ ન, ઋ॒ધ્નોતિ॒ સ] 50

-ર્ધ્નોતિ॒ સ પુ॑નરા॒ધેય॒મા ધ॑ત્તે॒ યો᳚-ઽગ્નિ-ઞ્ચિ॒ત્વા નર્ધ્નોતિ॒ સ પુ॑નશ્ચિ॒તિ-ઞ્ચિ॑નુતે॒ ય-ત્પુ॑નશ્ચિ॒તિ-ઞ્ચિ॑નુ॒ત ઋદ્ધ્યા॒ અથો॒ ખલ્વા॑હુ॒ર્ન ચે॑ત॒વ્યેતિ॑ રુ॒દ્રો વા એ॒ષ યદ॒ગ્નિર્યથા᳚ વ્યા॒ઘ્રગ્ં સુ॒પ્ત-મ્બો॒ધય॑તિ તા॒દૃગે॒વ તદથો॒ ખલ્વા॑હુશ્ચેત॒વ્યેતિ॒ યથા॒ વસી॑યાગ્ંસ-મ્ભાગ॒ધેયે॑ન બો॒ધય॑તિ તા॒દૃગે॒વ તન્મનુ॑ર॒ગ્નિમ॑ચિનુત॒ તેન॒ ના-ઽઽર્ધ્નો॒થ્સ એ॒તા-મ્પુ॑નશ્ચિ॒તિમ॑પશ્ય॒-ત્તામ॑ચિનુત॒ તયા॒ વૈ સ આ᳚ર્ધ્નો॒દ્ય-ત્પુ॑નશ્ચિ॒તિ-ઞ્ચિ॑નુ॒ત ઋદ્ધ્યૈ᳚ ॥ 51 ॥

(ત્રિ॒વૃ-દથ॒-તિષ્ઠ॑-ન્ત્યગ્ન્યા॒ધેયે॑ન॒ ના-ચિ॑નુત-સ॒પ્તદ॑શ- ચ) (અ. 10)

છ॒ન્દ॒શ્ચિત॑-ઞ્ચિન્વીત પ॒શુકા॑મઃ પ॒શવો॒ વૈ છન્દાગ્ં॑સિ પશુ॒માને॒વ ભ॑વતિ શ્યેન॒ચિત॑-ઞ્ચિન્વીત સુવ॒ર્ગકા॑મ-શ્શ્યે॒નો વૈ વય॑સા॒-મ્પતિ॑ષ્ઠ-શ્શ્યે॒ન એ॒વ ભૂ॒ત્વા સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒ક-મ્પ॑તતિ કઙ્ક॒ચિત॑-ઞ્ચિન્વીત॒ યઃ કા॒મયે॑ત શીર્ષ॒ણ્વાન॒મુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒કે સ્યા॒મિતિ॑ શીર્ષ॒ણ્વાને॒વા-ઽમુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒કે ભ॑વત્યલજ॒ચિત॑-ઞ્ચિન્વીત॒ ચતુ॑સ્સીત-મ્પ્રતિ॒ષ્ઠાકા॑મ॒શ્ચત॑સ્રો॒ દિશો॑ દિ॒ક્ષ્વે॑વ પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ પ્રૌગ॒ચિત॑-ઞ્ચિન્વીત॒ ભ્રાતૃ॑વ્યવા॒-ન્પ્રૈ- [ભ્રાતૃ॑વ્યવા॒-ન્પ્ર, એ॒વ ભ્રાતૃ॑વ્યા-ન્નુદત] 52

-વ ભ્રાતૃ॑વ્યા-ન્નુદત ઉભ॒યતઃ॑ પ્રૌગ-ઞ્ચિન્વીત॒યઃ કા॒મયે॑ત॒ પ્રજા॒તા-ન્ભ્રાતૃ॑વ્યા-ન્નુ॒દેય॒ પ્રતિ॑ જનિ॒ષ્યમા॑ણા॒નિતિ॒ પ્રૈવ જા॒તા-ન્ભ્રાતૃ॑વ્યા-ન્નુ॒દતે॒ પ્રતિ॑ જનિ॒ષ્યમા॑ણા-ન્રથચક્ર॒ચિત॑-ઞ્ચિન્વીત॒ ભ્રાતૃ॑વ્યવા॒ન્॒ વજ્રો॒ વૈ રથો॒ વજ્ર॑મે॒વ ભ્રાતૃ॑વ્યેભ્યઃ॒ પ્રહ॑રતિ દ્રોણ॒ચિત॑-ઞ્ચિન્વી॒તાન્ન॑કામો॒ દ્રોણે॒ વા અન્ન॑-મ્ભ્રિયતે॒ સયો᳚ન્યે॒વાન્ન॒મવ॑ રુન્ધે સમૂ॒હ્ય॑-ઞ્ચિન્વીત પ॒શુકા॑મઃ પશુ॒માને॒વ ભ॑વતિ [પશુ॒માને॒વ ભ॑વતિ, પ॒રિ॒ચા॒ય્ય॑-ઞ્ચિન્વીત॒] 53

પરિચા॒ય્ય॑-ઞ્ચિન્વીત॒ ગ્રામ॑કામો ગ્રા॒મ્યે॑વ ભ॑વતિ શ્મશાન॒ચિત॑-ઞ્ચિન્વીત॒ યઃ કા॒મયે॑ત પિતૃલો॒ક ઋ॑દ્ધ્નુયા॒મિતિ॑ પિતૃલો॒ક એ॒વર્ધ્નો॑તિ વિશ્વામિત્રજમદ॒ગ્ની વસિ॑ષ્ઠેના-ઽસ્પર્ધેતા॒ગ્ં॒ સ એ॒તા જ॒મદ॑ગ્નિર્વિહ॒વ્યા॑ અપશ્ય॒-ત્તા ઉપા॑ધત્ત॒ તાભિ॒ર્વૈ સ વસિ॑ષ્ઠસ્યેન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય॑મવૃઙ્ક્ત॒ ય-દ્વિ॑હ॒વ્યા॑ ઉપ॒દધા॑તીન્દ્રિ॒યમે॒વ તાભિ॑ર્વી॒ર્યં॑-યઁજ॑માનો॒ ભ્રાતૃ॑વ્યસ્ય વૃઙ્ક્તે॒ હોતુ॒ર્ધિષ્ણિ॑ય॒ ઉપ॑ દધાતિ યજમાનાયત॒નં-વૈઁ [ ] 54

હોતા॒ સ્વ એ॒વાસ્મા॑ આ॒યત॑ન ઇન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય॑મવ॑ રુન્ધે॒ દ્વાદ॒શોપ॑ દધાતિ॒ દ્વાદ॑શાક્ષરા॒ જગ॑તી॒ જાગ॑તાઃ પ॒શવો॒ જગ॑ત્યૈ॒વાસ્મૈ॑ પ॒શૂનવ॑ રુન્ધે॒ ઽષ્ટાવ॑ષ્ટાવ॒ન્યેષુ॒ ધિષ્ણિ॑યે॒ષૂપ॑ દધાત્ય॒ષ્ટાશ॑ફાઃ પ॒શવઃ॑ પ॒શૂને॒વાવ॑ રુન્ધે॒ ષણ્મા᳚ર્જા॒લીયે॒ ષ-ડ્વા ઋ॒તવ॑ ઋ॒તવઃ॒ ખલુ॒ વૈ દે॒વાઃ પિ॒તર॑ ઋ॒તૂને॒વ દે॒વા-ન્પિ॒તૄ-ન્પ્રી॑ણાતિ ॥ 55 ॥

(પ્ર - ભ॑વતિ - યજમાનાયત॒નં-વાઁ - અ॒ષ્ટાચ॑ત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 11)

પવ॑સ્વ॒ વાજ॑સાતય॒ ઇત્ય॑નુ॒ષ્ટુ-ક્પ્ર॑તિ॒પદ્ભ॑વતિ તિ॒ર્સો॑-ઽનુ॒ષ્ટુભ॒શ્ચત॑સ્રો ગાય॒ત્રિયો॒ ય-ત્તિ॒સ્રો॑-ઽનુ॒ષ્ટુભ॒-સ્તસ્મા॒-દશ્વ॑સ્ત્રિ॒ભિસ્તિષ્ઠગ્ગ્॑ સ્તિષ્ઠતિ॒ યચ્ચત॑સ્રો ગાય॒ત્રિય॒સ્તસ્મા॒-થ્સર્વાગ્॑ શ્ચ॒તુરઃ॑ પ॒દઃ પ્ર॑તિ॒દધ॒-ત્પલા॑યતે પર॒મા વા એ॒ષા છન્દ॑સાં॒-યઁદ॑નુ॒ષ્ટુ-ક્પ॑ર॒મશ્ચ॑તુષ્ટો॒મ-સ્સ્તોમા॑ના-મ્પર॒મસ્ત્રિ॑રા॒ત્રો ય॒જ્ઞાના᳚-મ્પર॒મો-ઽશ્વઃ॑ પશૂ॒ના-મ્પ॑ર॒મેણૈ॒વૈન॑-મ્પર॒મતા᳚-ઙ્ગમયત્યેકવિ॒ગ્ં॒શ-મહ॑ર્ભવતિ॒ [-મહ॑ર્ભવતિ, યસ્મિ॒ન્નશ્વ॑] 56

યસ્મિ॒ન્નશ્વ॑ આલ॒ભ્યતે॒ દ્વાદ॑શ॒ માસાઃ॒ પઞ્ચ॒ર્તવ॒સ્ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કા અ॒સાવા॑દિ॒ત્ય એ॑કવિ॒ગ્ં॒શ એ॒ષ પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્રાજાપ॒ત્યો-ઽશ્વ॒સ્તમે॒વ સા॒ક્ષાદૃ॑દ્ધ્નોતિ॒ શક્વ॑રયઃ પૃ॒ષ્ઠ-મ્ભ॑વન્ત્ય॒ન્-યદ॑ન્ય॒-ચ્છન્દો॒-ઽન્યે᳚ન્યે॒ વા એ॒તે પ॒શવ॒ આ લ॑ભ્યન્ત ઉ॒તેવ॑ ગ્રા॒મ્યા ઉ॒તેવા॑-ઽઽર॒ણ્યા યચ્છક્વ॑રયઃ પૃ॒ષ્ઠ-મ્ભવ॒ન્ત્યશ્વ॑સ્ય સર્વ॒ત્વાય॑ પાર્થુર॒શ્મ-મ્બ્ર॑હ્મસા॒મ-મ્ભ॑વતિ ર॒શ્મિના॒ વા અશ્વો॑ [ર॒શ્મિના॒ વા અશ્વઃ॑, ય॒ત ઈ᳚શ્વ॒રો] 57

ય॒ત ઈ᳚શ્વ॒રો વા અશ્વો-ઽય॒તો-ઽપ્ર॑તિષ્ઠિતઃ॒ પરા᳚-મ્પરા॒વત॒-ઙ્ગન્તો॒ર્ય-ત્પા᳚ર્થુર॒શ્મ-મ્બ્ર॑હ્મસા॒મ-મ્ભવ॒ત્યશ્વ॑સ્ય॒ યત્યૈ॒ ધૃત્યૈ॒ સઙ્કૃ॑ત્યચ્છાવાકસા॒મ-મ્ભ॑વત્યુથ્સન્નય॒જ્ઞો વા એ॒ષ યદ॑શ્વમે॒ધઃ કસ્તદ્વે॒દેત્યા॑હુ॒ર્યદિ॒ સર્વો॑ વા ક્રિ॒યતે॒ ન વા॒ સર્વ॒ ઇતિ॒ ય-થ્સઙ્કૃ॑ત્યચ્છાવાકસા॒મ-મ્ભવ॒ત્યશ્વ॑સ્ય સર્વ॒ત્વાય॒ પર્યા᳚પ્ત્યા॒ અન॑ન્તરાયાય॒ સર્વ॑સ્તોમો-ઽતિરા॒ત્ર ઉ॑ત્ત॒મમહ॑ર્ભવતિ॒ સર્વ॒સ્યા-ઽઽપ્ત્યૈ॒ સર્વ॑સ્ય॒ જિત્યૈ॒ સર્વ॑મે॒વ તેના᳚-ઽઽપ્નોતિ॒ સર્વ॑-ઞ્જયતિ ॥ 58 ॥

(અહ॑ર્ભવતિ॒ - વા અશ્વો - ઽહ॑ર્ભવતિ॒ - દશ॑ ચ) (અ. 12)

(દે॒વા॒સુ॒રાસ્તેન - ર્ત॒વ્યા॑ - રુ॒દ્રો - ઽશ્મ॑ - ન્નૃ॒ષદે॒ વ - ડુદે॑નં॒ - પ્રાચી॒મિતિ॒ - વસો॒ર્ધારા॑ - મ॒ગ્નિર્દે॒વેભ્યઃ॑ - સુવ॒ર્ગાય॑ યત્રાકૂ॒તાય॑ - છન્દ॒શ્ચિતં॒ - પવ॑સ્વ॒ - દ્વાદ॑શ )

(દે॒વા॒સુ॒રા - અ॒જાયાં॒ - ઁવૈ ગ્રુ॑મુ॒ષ્ટિઃ - પ્ર॑થ॒મો દે॑વય॒તામે॒ - તદ્વૈ છન્દ॑સા - મૃ॒ધ્નો - ત્ય॒ષ્ટૌ પ॑ઞ્ચા॒શત્)

(દે॒વા॒સુ॒રા, સ્સર્વ॑-ઞ્જયતિ)

॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥

॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-મ્પઞ્ચમકાણ્ડે ચતુર્થઃ પ્રશ્ન-સ્સમાપ્તઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe caturthaḥ praśnaḥ - iṣṭakātrayābhidhānaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒-nte na vya̭jayanta॒ sa e॒tā indra̭sta॒nūra̭paśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tābhi॒rvai sa ta॒nuva̭mindri॒yaṃ-vī~॒rya̭mā॒tmanna̭dhatta॒ tato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ yadi̭ndrata॒nūrṷpa॒dadhā̭ti ta॒nuva̭me॒va tābhi̭rindri॒yaṃ-vī~॒ryaṃ̭-ya~ja̭māna ā॒tma-ndha॒tte-'tho॒ sendra̭me॒vāgnigṃ sata̭nu-ñcinute॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo [bhrātṛ̭vyaḥ, bha॒va॒ti॒ ya॒jño] 1

bhavati ya॒jño de॒vebhyo-'pā᳚krāma॒-ttama̭va॒rudha॒-nnāśa̭knuva॒nta e॒tā ya̭jñata॒nūra̭paśya॒-ntā upā̭dadhata॒ tābhi॒rvai te ya॒jñamavā̭rundhata॒ ya-dya̭jñata॒nūrṷpa॒dadhā̭ti ya॒jñame॒va tābhi॒ryaja̭mā॒no-'va̭ rundhe॒ traya̭strigṃ śata॒mupa̭ dadhāti॒ traya̭strigṃśa॒dvai de॒vatā̭ de॒vatā̭ e॒vāva̭ ru॒ndhe 'tho॒ sātmā̭name॒vāgnigṃ sata̭nu-ñcinute॒ sātmā॒-'muṣmi̭-llo~॒ke [-'muṣmi̭-llo~॒ke, bha॒va॒ti॒ ya] 2

bha̭vati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ jyoti̭ṣmatī॒rupa̭ dadhāti॒ jyoti̭re॒vāsmi̭-ndadhātye॒tābhi॒rvā a॒gniści॒to jva̭lati॒ tābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sami̭ndha u॒bhayo̭rasmai lo॒kayo॒rjyoti̭rbhavati nakṣatreṣṭa॒kā upa̭ dadhātye॒tāni॒ vai di॒vo jyotīgṃ̭ṣi॒ tānye॒vāva̭ rundhe su॒kṛtāṃ॒-vā~ e॒tāni॒ jyotīgṃ̭ṣi॒ yannakṣa̭trāṇi॒ tānye॒vā-''pno॒tyatho̭ anūkā॒śa-me॒vaitāni॒ [-me॒vaitāni̭, jyotīgṃ̭ṣi kurute] 3

jyotīgṃ̭ṣi kurute suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai॒ ya-thsaggspṛ̭ṣṭā upada॒ddhyā-dvṛṣṭyai̭ lo॒kamapi̭ daddhyā॒dava̭rṣukaḥ pa॒rjanyaḥ̭ syā॒dasagg̭spṛṣṭā॒ upa̭ dadhāti॒ vṛṣṭyā̭ e॒va lo॒ka-ṅka̭roti॒ varṣṷkaḥ pa॒rjanyo̭ bhavati pu॒rastā̭da॒nyāḥ pra॒tīcī॒rupa̭ dadhāti pa॒ścāda॒nyāḥ prācī॒stasmā᳚-tprā॒cīnā̭ni ca pratī॒cīnā̭ni ca॒ nakṣa̭trā॒ṇyā va̭rtante || 4 ||

(bhrātṛ̭vyo - lo॒ka - e॒vaitānye - ka̭catvārigṃśacca) (a. 1)

ṛ॒ta॒vyā̭ upa̭ dadhātyṛtū॒nā-ṅkḷptyai᳚ dva॒dvammupa̭ dadhāti॒ tasmā᳚-ddva॒ndvamṛ॒tavo 'dhṛ̭teva॒ vā e॒ṣā yanma̭ddhya॒mā citi̭ra॒ntari̭kṣamiva॒ vā e॒ṣā dva॒dvamma॒nyāsu॒ citī॒ṣūpa̭ dadhāti॒ cata̭sro॒ maddhye॒ dhṛtyā̭ anta॒śśleṣa̭ṇaṃ॒-vā~ e॒tāścitī̭nāṃ॒-ya~dṛ̭ta॒vyā̭ yadṛ̭ta॒vyā̭ upa॒dadhā̭ti॒ citī̭nāṃ॒-vi~dhṛ̭tyā॒ ava̭kā॒manūpa̭ dadhātye॒ṣā vā a॒gneryoni॒-ssayo̭ni- [a॒gneryoni॒-ssayo̭nim, e॒vāgni-] 5

-me॒vāgni-ñci̭nuta u॒vāca̭ ha vi॒śvāmi॒tro 'da॒di-thsa brahma॒ṇā-'nnaṃ॒-ya~syai॒tā ṷpadhī॒yāntai॒ ya ṷ cainā e॒vaṃ-ve~da॒diti̭ saṃva~thsa॒ro vā e॒ta-mpra̭ti॒ṣṭhāyai̭ nudate॒ yo᳚-'gni-ñci॒tvā na pra̭ti॒tiṣṭha̭ti॒ pañca॒ pūrvā॒ścita̭yo bhava॒ntyatha̭ ṣa॒ṣṭhī-ñciti̭-ñcinute॒ ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒ra ṛ॒tuṣve॒va saṃ̭va~thsa॒re prati̭tiṣṭhatye॒ tā vā [prati̭tiṣṭhatye॒ tā vā, adhi̭patnī॒rnāmeṣṭa̭kā॒] 6

adhi̭patnī॒rnāmeṣṭa̭kā॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante-'dhi̭patire॒va sa̭mā॒nānā᳚-mbhavati॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttamṷpa॒dadha̭-ddhyāyede॒tābhya̭ e॒vaina̭-nde॒vatā᳚bhya॒ ā vṛ̭ścati tā॒jagārti॒mārccha॒tyaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~nto॒ yā ya॒jñasya॒ niṣkṛ̭ti॒rāsī॒-ttāmṛṣi̭bhyaḥ॒ pratyaṷha॒-ntaddhira̭ṇyamabhava॒dya-ddhi̭raṇyaśa॒lkaiḥ pro॒kṣati̭ ya॒jñasya॒ niṣkṛ̭tyā॒ atho̭ bheṣa॒jame॒vā-'smai̭ karo॒- [-'smai̭ karoti, atho̭ rū॒peṇai॒vaina॒gṃ॒] 7

-tyatho̭ rū॒peṇai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhaya॒tyatho॒ hira̭ṇyajyotiṣai॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti sāha॒srava̭tā॒ prokṣa̭ti sāha॒sraḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyā̭ i॒mā mḙ agna॒ iṣṭa̭kā dhe॒navaḥ̭ sa॒ntvityā̭ha dhe॒nūre॒vaināḥ᳚ kurute॒ tā ḙna-ṅkāma॒dughā̭ a॒mutrā॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭ tiṣṭhante || 8 ||

(sayo̭ni - me॒tā vai - ka̭ro॒tye - kā॒nnaca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 2)

ru॒dro vā e॒ṣa yada॒gni-ssa e॒tarhi̭ jā॒to yarhi॒ sarva̭ści॒ta-ssa yathā̭ va॒thso jā॒ta-sstana̭-mpre॒phsatye॒vaṃ-vā~ e॒ṣa e॒tarhi̭ bhāga॒dheya॒-mprephsa̭ti॒ tasmai॒ yadāhṷti॒-nna jṷhu॒yāda̭ddhva॒ryu-ñca॒ yaja̭māna-ñca dhyāyecchataru॒drīya̭-ñjuhoti bhāga॒dheyḙnai॒vainagṃ̭ śamayati॒ nā-''rti॒mārccha̭tyaddhva॒ryurna yaja̭māno॒ ya-dgrā॒myāṇā᳚-mpaśū॒nā- [ya-dgrā॒myāṇā᳚-mpaśū॒nām, paya̭sā juhu॒yā-] 9

-mpaya̭sā juhu॒yā-dgrā॒myā-npa॒śūñchu॒cā 'rpaye॒-dyadā̭ra॒ṇyānā̭-māra॒ṇyān ja̭rtilayavā॒gvā̭ vā juhu॒yā-dga̭vīdhukayavā॒gvā̭ vā॒ na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyānatho॒ khalvā̭hu॒ranā̭huti॒rvai ja॒rtilā᳚śca ga॒vīdhṷkā॒ścetya̭ jakṣī॒reṇa̭ juhotyāgne॒yī vā e॒ṣā yada॒jā-''hṷtyai॒va jṷhoti॒ na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti॒ nā-''ra॒ṇyānaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~nto॒- [-~lo॒kaṃ-ya~ntaḥ̭, a॒jāyā᳚-ṅgha॒rma-] 10

-'jāyā᳚-ṅgha॒rma-mprāsi̭ñca॒nthsā śoca̭ntī pa॒rṇa-mparā̭-'jihīta॒ so᳚(1॒)-'rko̭-'bhava॒-ttada॒rkasyā᳚-rka॒tvama̭rkapa॒rṇena̭ juhoti sayoni॒tvāyoda॒-ntiṣṭha̭n juhotye॒ṣā vai ru॒drasya॒ di-khsvāyā̭me॒va di॒śi ru॒dra-nni॒rava̭dayate cara॒māyā॒miṣṭa̭kāyā-ñjuhotyanta॒ta e॒va ru॒dra-nni॒rava̭dayate tredhāvibha॒kta-ñjṷhoti॒ traya̭ i॒me lo॒kā i॒māne॒va lo॒kān-thsa॒māva̭dvīryān karo॒tīya॒tyagrḙ juho॒- [juhoti, atheya॒tyatheya̭ti॒] 11

-tyatheya॒tyatheya̭ti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ̭ śamayati ti॒sra utta̭rā॒ āhṷtīrjuhoti॒ ṣa-ṭthsa-mpa̭dyante॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vainagṃ̭ śamayati॒ yada̭nupari॒krāma̭-ñjuhu॒yāda̭ntaravacā॒riṇagṃ̭ ru॒dra-ṅkṷryā॒datho॒ khalvā̭huḥ॒ kasyāṃ॒-vā~-'ha̭ di॒śi ru॒draḥ kasyāṃ॒-ve~tya̭nupari॒krāma̭me॒va ho̭ta॒vya̭-mapa̭rivargame॒vainagṃ̭ śamaya- [śamayati, e॒tāvai] 12

-tye॒tāvai de॒vatā᳚-ssuva॒rgyā̭yā ṷtta॒māstā yaja̭mānaṃ-vā~cayati॒ tābhi̭re॒vainagṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttasya̭ sañca॒re pa̭śū॒nā-nnya̭sye॒-dyaḥ pra̭tha॒maḥ pa॒śura̭bhi॒tiṣṭha̭ti॒ sa ārti॒mārccha̭ti || 13 ||

(pa॒śū॒nāṃ - ~yanto - 'gnḙ juho॒tya - pa̭rivargame॒vainagṃ̭ śamayati - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 3)

aśma॒nnūrja॒miti॒ pari̭ ṣiñcati mā॒rjaya̭tye॒vaina॒matho̭ ta॒rpaya̭tye॒va sa ḙna-ntṛ॒pto 'kṣṷddhya॒-nnaśo̭ca-nna॒muṣmi̭n ~lo॒ka upa̭ tiṣṭhate॒ tṛpya̭ti pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒rya e॒vaṃ-ve~da॒ tā-nna॒ iṣa॒mūrja̭-ndhatta maruta-ssagṃrarā॒ṇā ityā॒hānnaṃ॒-vā~ ūrganna̭-mma॒ruto-'nna̭me॒vāva̭ ru॒ndhe 'śmagg̭ste॒ kṣuda॒mu-nte॒ śu- [kṣuda॒mu-nte॒ śuk, ṛ॒ccha॒tu॒ ya-ndvi॒ṣma] 14

-gṛ̭cchatu॒ ya-ndvi॒ṣma ityā̭ha॒ yame॒va dveṣṭi॒ tama̭sya kṣu॒dhā ca̭ śu॒cā cā᳚rpayati॒ triḥ pa̭riṣi॒ñca-nparyḙti tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-gnistasya॒ śucagṃ̭ śamayati॒ triḥ punaḥ॒ paryḙti॒ ṣa-ṭthsa-mpa̭dyante॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayatya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpuṣpaṃ॒-ya~dvḙta॒so̭-'pāgṃ - [yadvḙta॒so̭-'pām, śaro-'va̭kā] 15

śaro-'va̭kā vetasaśā॒khayā॒ cāva̭kābhiśca॒ vi ka̭rṣa॒tyāpo॒ vai śā॒ntā-śśā॒ntābhi̭re॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayati॒ yo vā a॒gni-ñci॒ta-mpra̭tha॒maḥ pa॒śura̭dhi॒krāma̭tīśva॒ro vai tagṃ śu॒cā pra॒daho̭ ma॒ṇḍūkḙna॒ vika̭rṣatye॒ṣa vai pa̭śū॒nā-ma̭nupajīvanī॒yo na vā e॒ṣa grā॒myeṣṷ pa॒śuṣṷ hi॒to nā-''ra॒ṇyeṣu॒ tame॒va śu॒cā-'rpa̭yatyaṣṭā॒bhi-rvi ka̭rṣa- [-rvi ka̭rṣati, a॒ṣṭākṣa̭rā] 16

-tya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚-'gniryāvā̭-ne॒vā-'gnistasya॒ śucagṃ̭ śamayati pāva॒kava̭tībhi॒rannaṃ॒-vai~ pā̭va॒ko-'nnḙnai॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayati mṛ॒tyurvā e॒ṣa yada॒gnirbrahma̭ṇa e॒tadrū॒paṃ-ya~-tkṛ̭ṣṇāji॒na-ṅkārṣṇī̭ upā॒nahā॒vupa̭ muñcate॒ brahma̭ṇai॒va mṛ॒tyora॒ntardha̭tte॒ 'ntarmṛ॒tyordha̭tte॒ 'ntara॒nnādyā॒-dityā̭hura॒nyā-mṷpamu॒ñcate॒-'nyā-nnānta- [-'nyā-nnāntaḥ, e॒va mṛ॒tyordha॒tte] 17

-re॒va mṛ॒tyordha॒tte 'vā॒-'nnādyagṃ̭ rundhe॒ nama̭ste॒ hara̭se śo॒ciṣa॒ ityā̭ha nama॒skṛtya॒ hi vasī̭yāgṃ samupa॒cara̭ntya॒nya-ntḙ a॒sma-tta̭pantu he॒taya॒ ityā̭ha॒ yame॒va dveṣṭi॒ tama̭sya śu॒cā-'rpa̭yati pāva॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha॒vetyā॒hānnaṃ॒-vai~ pā̭va॒ko-'nna̭me॒vāva̭ rundhe॒ dvābhyā॒madhi̭ krāmati॒ prati̭ṣṭhityā apa॒sya̭vatībhyā॒gṃ॒ śāntyai᳚ || 18 ||

(śu - gvḙta॒so̭-'pā - ma̭ṣṭā॒bhirvi ka̭rṣati॒ - nānta - rekā॒nna pa̭ñcā॒śacca̭) (a. 4)

nṛ॒ṣade॒ vaḍiti॒ vyāghā̭rayati pa॒ṅktyā-''hṷtyā yajñamu॒khamā ra̭bhate 'kṣṇa॒yā vyāghā̭rayati॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ praha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai॒ yadva̭ṣaṭku॒ryā-dyā॒tayā̭mā-'sya vaṣaṭkā॒ra-ssyā॒dyanna va̭ṣaṭku॒ryā-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒rvaḍityā̭ha pa॒rokṣa̭me॒va vaṣa̭-ṭkaroti॒ nāsya̭ yā॒tayā̭mā vaṣaṭkā॒ro bhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti hu॒tādo॒ vā a॒nye de॒vā [a॒nye de॒vāḥ, a॒hu॒tādo॒-'nye] 19

a̭hu॒tādo॒-'nye tāna̭gni॒cide॒vobhayā᳚-nprīṇāti॒ ye de॒vā de॒vānā॒miti̭ da॒ddhnā ma̭dhumi॒śreṇāvo᳚kṣati hu॒tāda̭ścai॒va de॒vāna̭hu॒tāda̭śca॒ yaja̭mānaḥ prīṇāti॒ te yaja̭māna-mprīṇanti da॒ddhnaiva hu॒tādaḥ̭ prī॒ṇāti॒ madhṷṣā 'hu॒tādo᳚ grā॒myaṃ-vā~ e॒tadannaṃ॒-ya~ddaddhyā̭ra॒ṇya-mmadhu॒ yadda॒dhnā ma̭dhumi॒śreṇā॒-vokṣa̭tyu॒bhaya॒syā-'va̭ruddhyai grumu॒ṣṭinā-'vo᳚kṣati prājāpa॒tyo [prājāpa॒tyaḥ, vai grṷmu॒ṣṭi-] 20

vai grṷmu॒ṣṭi-ssa̭yoni॒tvāya॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityā anupari॒cāra॒-mavo᳚kṣa॒tya-pa̭rivargame॒vainā᳚-nprīṇāti॒ vi vā e॒ṣa prā॒ṇaiḥ pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭r-ṛddhyate॒ yo᳚-'gni-ñci॒nvanna̭dhi॒krāma̭ti prāṇa॒dā a̭pāna॒dā ityā̭ha prā॒ṇāne॒vā-''tma-ndha̭tte varco॒dā va̭rivo॒dā ityā̭ha pra॒jā vai varcaḥ̭ pa॒śavo॒ vari̭vaḥ pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tma-ndha̭tta॒ indro̭ vṛ॒trama̭ha॒ntaṃ-vṛ~॒tro [vṛ॒trama̭ha॒ntaṃ-vṛ~॒traḥ, ha॒ta-ṣṣo̭ḍa॒śabhi̭-] 21

ha॒ta-ṣṣo̭ḍa॒śabhi̭-rbho॒gaira̭sinā॒-thsa e॒tāma॒gnaye-'nī̭kavata॒ āhṷtimapaśya॒-ttāma̭juho॒-ttasyā॒gniranī̭ kavā॒nthsvena̭ bhāga॒dheyḙna prī॒ta-ṣṣo̭ḍaśa॒dhā vṛ॒trasya̭ bho॒gānapya̭daha-dvaiśvakarma॒ṇena̭ pā॒pmano॒ nira̭mucyata॒ yada॒gnaye-'nī̭kavata॒ āhṷti-ñju॒hotya॒gnire॒vā-'syānī̭kavā॒nthsvena̭ bhāga॒dheyḙna prī॒taḥ pā॒pmāna॒mapi̭ dahati vaiśvakarma॒ṇena̭ pā॒pmano॒ nirmṷcyate॒ ya-ṅkā॒mayḙta ci॒ra-mpā॒pmano॒ [ci॒ra-mpā॒pmanaḥ̭, nirmṷcye॒tetyekai̭ka॒-] 22

nirmṷcye॒tetyekai̭ka॒-ntasya̭ juhuyācci॒rame॒va pā॒pmano॒ nirmṷcyate॒ ya-ṅkā॒mayḙta tā॒ja-kpā॒pmano॒ nirmṷcye॒teti॒ sarvā̭ṇi॒ tasyā̭nu॒drutya̭ juhuyā-ttā॒jage॒va pā॒pmano॒ nirmṷcya॒te-'tho॒ khalu॒ nānai॒va sū॒ktābhyā᳚-ñjuhoti॒ nānai॒va sū॒ktayo᳚rvī॒rya̭-ndadhā॒tyatho॒ prati̭ṣṭhityai || 23 ||

(de॒vāḥ - prā̭jāpa॒tyo-vṛ॒tra - ści॒ra-mpā॒pmana̭ - ścatvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 5)

udḙnamutta॒rā-nna॒yeti̭ sa॒midha॒ ā da̭dhāti॒ yathā॒ janaṃ̭-ya~॒tḙ-'va॒sa-ṅka॒roti̭ tā॒dṛge॒va ta-tti॒sra ā da̭dhāti tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒-vāgnistasmai̭ bhāga॒dheya̭-ṅkaro॒tyaudṷmbarī-rbhava॒ntyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāsmā॒ api̭ dadhā॒tyudṷ tvā॒ viśvḙ de॒vā ityā̭ha prā॒ṇā vai viśvḙ de॒vāḥ prā॒ṇai- [prā॒ṇaiḥ, e॒vaina॒-] 24

-re॒vaina॒-mudya̭ccha॒te 'gne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhi॒rityā̭ha॒ yasmā̭ e॒vaina̭-ñci॒ttāyo॒dyaccha̭te॒ tenai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati॒ pañca॒ diśo॒ daivī᳚rya॒jñama̭vantu de॒vīrityā̭ha॒ diśo॒ hyḙṣo-'nṷ pra॒cyava॒te 'pāma̭ti-ndurma॒ti-mbādha̭mānā॒ ityā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai rā॒yaspoṣḙ ya॒jñapa̭ti-mā॒bhaja̭ntī॒rityā̭ha pa॒śavo॒ vai rā॒yaspoṣaḥ̭ [rā॒yaspoṣaḥ̭, pa॒śūne॒vāva̭] 25

pa॒śūne॒vāva̭ rundhe ṣa॒ḍbhirha̭rati॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vainagṃ̭ harati॒ dve pa̭ri॒gṛhya̭vatī bhavato॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ sūrya̭raśmi॒r॒hari̭keśaḥ pu॒rastā॒dityā̭ha॒ prasū᳚tyai॒ tataḥ̭ pāva॒kā ā॒śiṣo̭ no juṣantā॒mityā॒hānnaṃ॒-vai~ pā̭va॒ko-'nna̭me॒vāva̭ rundhe devāsu॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒-nte de॒vā e॒ta-dapra̭tiratha-mapaśya॒-ntena॒ vai te᳚ pra॒- [vai te᳚ pra॒ti, asṷrānajaya॒-nta-] 26

-tyasṷrānajaya॒-nta-dapra̭tirathasyā-pratiratha॒tvaṃ-ya~dapra̭tiratha-ndvi॒tīyo॒ hotā॒-'nvāhā᳚pra॒tyḙva tena॒ yaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyān jaya॒tyatho॒ ana̭bhijitame॒vābhi ja̭yati daśa॒rca-mbha̭vati॒ daśā᳚kṣarā vi॒rā-ḍvi॒rāje॒mau lo॒kau vidhṛ̭tā va॒nayo᳚rlo॒kayo॒rvidhṛ̭tyā॒ atho॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājye॒vānnādye॒ prati̭tiṣṭha॒tyasa̭diva॒ vā a॒ntari̭kṣama॒ntari̭kṣami॒vā ''gnī᳚ddhra॒-māgnī॒ddhre- [-māgnī᳚ddhre, aśmā̭na॒-nni da̭dhāti] 27

-'śmā̭na॒-nni da̭dhāti sa॒ttvāya॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai vi॒māna̭ e॒ṣa di॒vo maddhya̭ āsta॒ ityā̭ha॒ vyḙvaitayā̭ mimīte॒ maddhyḙ di॒vo nihi̭taḥ॒ pṛśñi॒raśmetyā॒hānnaṃ॒-vai~ pṛśñyanna̭me॒vāva̭ rundhe cata॒sṛbhi॒rā pucchā̭deti ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vendraṃ॒-vi~śvā̭ avīvṛdha॒nnityā̭ha॒ vṛddhi̭me॒vopāva̭rtate॒ vājā̭nā॒gṃ॒ satpa̭ti॒-mpati॒- [satpa̭ti॒-mpati᳚m, ityā॒hā-'nnaṃ॒-vai~] 28

-mityā॒hā-'nnaṃ॒-vai~ vājo-'nna̭me॒vāva̭ rundhe sumna॒hūrya॒jño de॒vāgṃ ā ca̭ vakṣa॒dityā̭ha pra॒jā vai pa॒śavaḥ̭ su॒mna-mpra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tma-ndha̭tte॒ yakṣa̭da॒gnirde॒vo de॒vāgṃ ā ca̭ vakṣa॒dityā̭ha sva॒gākṛ̭tyai॒ vāja̭sya mā prasa॒veno᳚-dgrā॒bheṇoda̭grabhī॒dityā̭hā॒sau vā ā̭di॒tya u॒dyannṷdgrā॒bha e॒ṣa ni॒mroca̭-nnigrā॒bho brahma̭ṇai॒vā-''tmāna̭mu-dgṛ॒hṇāti॒ brahma̭ṇā॒ bhrātṛ̭vya॒-nni gṛ̭hṇāti || 29 ||

(prā॒ṇaiḥ - poṣo᳚ - pra॒tyā - gnī᳚ddhe॒ - pati̭ - me॒ṣa - daśa̭ ca) (a. 6)

prācī॒manṷ pra॒diśa॒-mprehi̭ vi॒dvānityā̭ha devalo॒ka-me॒vaitayo॒pāva̭rtate॒ krama̭ddhvama॒gninā॒ nāka॒-mityā̭he॒māne॒vaitayā̭ lo॒kān kra̭mate pṛthi॒vyā a॒hamuda॒ntari̭kṣa॒mā 'rṷha॒mityā̭he॒māne॒vaitayā̭ lo॒kān-thsa॒māro̭hati॒ suva॒ryanto॒ nāpe᳚kṣanta॒ ityā̭ha suva॒rgame॒vaitayā̭ lo॒kame॒tyagne॒ prehi̭ [prehi̭, pra॒tha॒mo] 30

pratha॒mo dḙvaya॒tā-mityā̭ho॒bhaye᳚ṣve॒vaitayā̭ devamanu॒ṣyeṣu॒ cakṣṷrdadhāti pa॒ñcabhi॒radhi̭ krāmati॒ pāṅkto̭ ya॒jño yāvā̭ne॒va ya॒jñastena̭ sa॒ha sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ nakto॒ṣāseti̭ puro-'nuvā॒kyā̭manvā̭ha॒ pratyā॒ agnḙ sahasrā॒kṣetyā̭ha sāha॒sraḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyai॒ tasmai̭ te vidhema॒ vājā̭ya॒ svāhetyā॒hānnaṃ॒-vai~ vājo-'nna̭-me॒vāva̭ [vājo-'nna̭-me॒vāva̭, ru॒ndhe॒ da॒ddhnaḥ] 31

rundhe da॒ddhnaḥ pū॒rṇāmaudṷmbarīg svayamātṛ॒ṇṇāyā᳚-ñjuho॒tyūrgvai daddhyūrgṷdu॒mbaro॒-'sau sva̭yamātṛ॒ṇṇā 'muṣyā̭me॒vorja̭-ndadhāti॒ tasmā̭da॒muto॒-'rvācī॒mūrja॒mupa̭ jīvāmasti॒sṛbhiḥ̭ sādayati tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vāgnista-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati॒ preddho̭ agne dīdihi pu॒ro na॒ ityaudṷmbarī॒mā da̭dhātye॒ṣā vai sū॒rmī karṇa̭kāvatye॒tayā̭ ha sma॒ [ha sma, vai] 32

vai de॒vā asṷrāṇāgṃ śatata॒r॒hāg stṛgṃ̭hanti॒ yade॒tayā̭ sa॒midha̭mā॒dadhā̭ti॒ vajra̭me॒vaitaccha̭ta॒ghnīṃ-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyā॒ acha̭mbaṭkāraṃ-vi~॒dhema̭ te para॒me janma̭nnagna॒ iti॒ vaika̭ṅkatī॒mā da̭dhāti॒ bhā e॒vāva̭ rundhe॒ tāgṃ sa̭vi॒turvare᳚ṇyasya ci॒trāmiti̭ śamī॒mayī॒gṃ॒ śāntyā̭ a॒gnirvā̭ ha॒ vā a̭gni॒cita̭-ndu॒he᳚-'gni॒cidvā॒-'gni-ndṷhe॒ tāgṃ [tām, sa॒vi॒tu-] 33

sa̭vi॒tu-rvare᳚ṇyasya ci॒trāmityā̭hai॒ṣa vā a॒gnerdoha॒stama̭sya॒ kaṇva̭ e॒va śrā̭ya॒so̭-'ve॒-ttena̭ ha smaina॒gṃ॒ sa dṷhe॒ yade॒tayā̭ sa॒midha̭-mā॒dadhā᳚tyagni॒cide॒va tada॒gni-ndṷhe sa॒pta tḙ agne sa॒midhaḥ̭ sa॒ptaji॒hvā ityā̭ha sa॒ptaivāsya॒ sāptā̭ni prīṇāti pū॒rṇayā̭ juhoti pū॒rṇa i̭va॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒- [pra॒jāpa̭teḥ, āptyai॒] 34

-rāptyai॒ nyṷ̄nayā juhoti॒ nyṷ̄nā॒ddhi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā asṛ̭jata pra॒jānā॒gṃ॒ sṛṣṭyā̭ a॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ sa diśo-'nu॒ prā-'vi̭śa॒jjuhva॒nmana̭sā॒ diśo᳚ ddhyāye ddi॒gbhya e॒vaina॒mava̭ rundhe da॒ddhnā pu॒rastā᳚jjuho॒tyā-jyḙno॒pari̭ṣṭā॒-tteja̭ścai॒vāsmā̭ indri॒ya-ñca̭ sa॒mīcī̭ dadhāti॒ dvāda̭śakapālo vaiśvāna॒ro bha̭vati॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣā- [-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāt, e॒va vai᳚śvāna॒ramava̭] 35

-de॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ ya-tpra̭yājānūyā॒jān ku॒ryādvika̭sti॒-ssā ya॒jñasya̭ darviho॒ma-ṅka̭roti ya॒jñasya॒ prati̭ṣṭhityai rā॒ṣṭraṃ-vai~ vai᳚śvāna॒ro viṇma॒ruto̭ vaiśvāna॒ragṃ hu॒tvā mā̭ru॒tān jṷhoti rā॒ṣṭra e॒va viśa॒manṷ baddhnātyu॒ccai-rvai᳚śvāna॒rasyā-'' śrā̭vayatyupā॒gṃ॒śu mā̭ru॒tān jṷhoti॒ tasmā᳚-drā॒ṣṭraṃ-vi~śa॒mati̭ vadati māru॒tā bha̭vanti ma॒ruto॒ vai de॒vānāṃ॒-vi~śo̭ devavi॒śenai॒vāsmai̭ manuṣyavi॒śa -mava̭ rundhe sa॒pta bha̭vanti sa॒ptaga̭ṇā॒ vai ma॒ruto̭ gaṇa॒śa e॒va viśa॒mava̭ rundhe ga॒ṇena̭ ga॒ṇama̭nu॒drutya̭ juhoti॒ viśa̭me॒vāsmā॒ anṷvartmāna-ṅkaroti || 36 ||

(agne॒ prehya - va̭ - sma - duhe॒ tāṃ - pra॒jāpa̭teḥ - sā॒kṣān - ma̭nuṣyavi॒śa - meka̭vigṃśatiśca) (a. 7)

vaso॒rdhārā᳚-ñjuhoti॒ vaso᳚rme॒ dhārā̭-'sa॒diti॒ vā e॒ṣā hṷ̄yate ghṛ॒tasya॒ vā ḙname॒ṣā dhārā॒-'muṣmi̭n ~lo॒ke pinva̭mā॒nopa̭ tiṣṭhata॒ ājyḙna juhoti॒ tejo॒ vā ājya॒-ntejo॒ vaso॒rdhārā॒ teja̭sai॒vāsmai॒ tejo-'va̭ ru॒ndhe-'tho॒ kāmā॒ vai vaso॒rdhārā॒ kāmā̭ne॒vāva̭ rundhe॒ ya-ṅkā॒mayḙta prā॒ṇāna̭syā॒-'nnādyaṃ॒-vi~- [-'nnādyaṃ॒-vi~, chi॒ndyā॒miti̭] 37

-cchi̭ndyā॒miti̭ vi॒grāha॒-ntasya̭ juhuyā-tprā॒ṇāne॒vāsyā॒nnādyaṃ॒-vi~cchi̭natti॒ ya-ṅkā॒mayḙta prā॒ṇāna̭syā॒nnādya॒gṃ॒ sa-nta̭nuyā॒miti॒ sa-nta̭tā॒-ntasya̭ juhuyā-tprā॒ṇāne॒vāsyā॒nnādya॒gṃ॒ sa-nta̭noti॒ dvāda̭śa dvāda॒śāni̭ juhoti॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒reṇai॒ vāsmā॒ anna॒mava̭ ru॒ndhe 'nna̭-ñca॒ me-'kṣṷcca ma॒ ityā̭hai॒ ta-dvā [ityā̭hai॒ ta-dvai, anna̭sya rū॒pagṃ] 38

anna̭sya rū॒pagṃ rū॒peṇai॒vānna॒mava̭ rundhe॒ 'gniśca̭ ma॒ āpa̭śca ma॒ ityā̭hai॒ṣā vā anna̭sya॒ yoni॒-ssayo᳚nye॒vānna॒mava̭ rundhe-'rdhe॒ndrāṇi̭ juhoti de॒vatā̭ e॒vāva̭ rundhe॒ ya-thsarvḙṣā-ma॒rdhamindraḥ॒ prati॒ tasmā॒dindro̭ de॒vatā̭nā-mbhūyiṣṭha॒bhākta̭ma॒ indra॒mutta̭ramāhe-ndri॒yame॒vāsmi̭-nnu॒pari̭ṣṭā-ddadhāti yajñāyu॒dhāni̭ juhoti ya॒jño [ya॒jñaḥ, vai ya̭jñāyu॒dhāni̭] 39

vai ya̭jñāyu॒dhāni̭ ya॒jñame॒vāva̭ ru॒ndhe-'tho̭ e॒tadvai ya॒jñasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va ya॒jñamava̭ rundhe 'vabhṛ॒thaśca̭ me svagākā॒raśca̭ ma॒ ityā̭ha sva॒gākṛ̭tyā a॒gniśca̭ me gha॒rmaśca̭ ma॒ ityā̭hai॒ta-dvai bra̭hmavarca॒sasya̭ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va bra̭hmavarca॒samava̭ rundha॒ ṛkca̭ me॒ sāma̭ ca ma॒ ityā̭hai॒- [ma॒ ityā̭ha, e॒tadvai chanda̭sāgṃ] 40

-tadvai chanda̭sāgṃ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va chandā॒g॒syava̭ rundhe॒ garbhā᳚śca me va॒thsāśca̭ ma॒ ityā̭hai॒ta-dvai pa̭śū॒nāgṃ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ kalpā᳚n juho॒tya kḷ̭ptasya॒ kḷptyai̭ yugmadayu॒je jṷhoti mithuna॒tvāyo᳚-tta॒rāva̭tī bhavato॒-'bhikrā᳚ntyā॒ ekā̭ ca me ti॒sraśca̭ ma॒ ityā̭ha devachanda॒saṃ-vā~ ekā̭ ca ti॒sraśca̭ [ti॒sraśca̭, ma॒nu॒ṣya॒cha॒nda॒sa-ñcata̭sraścā॒-'ṣṭau] 41

manuṣyachanda॒sa-ñcata̭sraścā॒-'ṣṭau ca̭ devachanda॒sa-ñcai॒va ma̭nuṣya chanda॒sañcā-'va̭ rundha॒ ā traya̭strigṃ śato juhoti॒ traya̭strigṃśa॒dvai de॒vatā̭ de॒vatā̭ e॒vāva̭ rundha॒ ā-'ṣṭāca̭tvārigṃśato juhotya॒ṣṭāca̭tvārigṃ-śadakṣarā॒ jaga̭tī॒ jāga̭tāḥ pa॒śavo॒ jaga̭tyai॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe॒ vāja̭śca prasa॒vaśceti̭ dvāda॒śa-ñjṷhoti॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ra e॒va prati̭ tiṣṭhati || 42 ||

(vi - vai - ya॒jñaḥ-sāma̭ ca ma॒ ityā̭ha - ca ti॒sra - ścaikā॒nna pa̭ñcā॒śacca̭) (a. 8)

a॒gnirde॒vebhyo 'pā᳚krāma-dbhāga॒dheya̭mi॒cchamā̭na॒sta-nde॒vā a̭bruva॒nnupa̭ na॒ ā va̭rtasva ha॒vya-nno̭ va॒heti॒ so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ mahya̭me॒va vā̭japrasa॒vīya̭-ñjuhava॒nniti॒ tasmā̭da॒gnayḙ vājaprasa॒vīya̭-ñjuhvati॒ ya-dvā̭japrasa॒vīya̭-ñju॒hotya॒gnime॒va ta-dbhā̭ga॒dheyḙna॒ sama̭rdhaya॒tyatho̭ abhiṣe॒ka e॒vāsya॒ sa ca̭turda॒śabhi̭rjuhoti sa॒pta grā॒myā oṣa̭dhaya-ssa॒ptā- [oṣa̭dhaya-ssa॒pta, a॒ra॒ṇyā u॒bhayī̭ṣā॒-] 43

-''ra॒ṇyā u॒bhayī̭ṣā॒-mava̭ruddhyā॒ anna̭syānnasya juho॒tyanna̭syānna॒syā-va̭ruddhyā॒ audṷmbareṇa sru॒veṇa̭ juho॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrganna̭mū॒rjaivāsmā॒ ūrja॒manna॒mava̭ rundhe॒ 'gnirvai de॒vānā̭-ma॒bhiṣi̭kto-'gni॒ci-nma̭nu॒ṣyā̭ṇā॒-ntasmā̭dagni॒ci-dvarṣa̭ti॒ na dhā̭ve॒dava̭ruddha॒gg॒ hya̭syā-nna॒manna̭miva॒ khalu॒ vai va॒r॒ṣaṃ-ya~ddhāvḙ-da॒nnādyā᳚ddhāve-du॒pāva̭rtetā॒-'nnādya̭-me॒vā-'bhyu॒- [-'nnādya̭-me॒vā-'bhi, u॒pāva̭rtate॒] 44

-pāva̭rtate॒ nakto॒ṣāseti̭ kṛ॒ṣṇāyai᳚ śve॒tava̭thsāyai॒ paya̭sā juho॒tyahnai॒vāsmai॒ rātri॒-mpradā̭payati॒ rātri॒yā-'ha̭rahorā॒tre e॒vāsmai॒ pratte॒ kāma̭ma॒nnādya̭-nduhāte rāṣṭra॒bhṛto̭ juhoti rā॒ṣṭrame॒vāva̭ rundhe ṣa॒ḍbhirjṷhoti॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tuṣve॒va prati̭tiṣṭhati॒ bhuva̭nasya pata॒ iti̭ rathamu॒khe pañcā-''hṷtīrjuhoti॒ vajro॒ vai ratho॒ vajrḙṇai॒va diśo॒- [vajrḙṇai॒va diśaḥ̭, a॒bhi ja̭yatyagni॒citagṃ̭] 45

-'bhi ja̭yatyagni॒citagṃ̭ ha॒ vā a॒muṣmi̭n ~lo॒ke vāto॒-'bhi pa̭vate vātanā॒māni̭ juhotya॒bhyḙvaina̭-ma॒muṣmi̭n ~lo॒ke vātaḥ̭ pavate॒ trīṇi̭ juhoti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒va lo॒kebhyo॒ vāta॒mava̭ rundhe samu॒dro̭-'si॒ nabha̭svā॒nityā̭hai॒tadvai vāta̭sya rū॒pagṃ rū॒peṇai॒va vāta॒mava̭ rundhe 'ñja॒linā̭ juhoti॒ na hyḙteṣā̭ma॒nyathā ''hṷtirava॒kalpa̭te || 46 ||

(oṣa̭dhaya-ssa॒ptā - bhi - diśo॒ - 'nyathā॒ - dve ca̭) (a. 9)

su॒va॒rgāya॒ vai lo॒kāya̭ devara॒tho yṷjyate yatrākū॒tāya̭ manuṣyara॒tha e॒ṣa khalu॒ vai dḙvara॒tho yada॒gnira॒gniṃ-yu~̭najmi॒ śava̭sā ghṛ॒tenetyā̭ha yu॒naktye॒vaina॒gṃ॒ sa ḙnaṃ-yu~॒kta-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kama॒bhi va̭hati॒ ya-thsarvā̭bhiḥ pa॒ñcabhi̭-ryu॒ñjyā-dyu॒kto᳚-'syā॒-'gniḥ pracyṷta-ssyā॒dapra̭tiṣṭhitā॒ āhṷtaya॒-ssyurapra̭tiṣṭhitā॒-sstomā॒ apra̭tiṣṭhitānyu॒kthāni̭ ti॒sṛbhiḥ̭ prātassava॒nḙ-'bhi mṛ̭śati tri॒vṛ- [tri॒vṛt, vā a॒gniryāvā̭ne॒vā-] 47

-dvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-gnistaṃ-yu~̭nakti॒ yathā-'na̭si yu॒kta ā̭dhī॒yata̭ e॒vame॒va ta-tpratyāhṷtaya॒stiṣṭha̭nti॒ prati॒ stomāḥ॒ pratyu॒kthāni̭ yajñāya॒jñiya̭sya sto॒tre dvābhyā̭ma॒bhi mṛ̭śatye॒tāvā॒n॒ vai ya॒jño yāvā̭nagniṣṭo॒mo bhū॒mā tvā a॒syāta̭ ū॒rdhvaḥ kri̭yate॒ yāvā̭ne॒va ya॒jñastama̭nta॒to᳚ 'nvāro̭hati॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityā॒ eka॒yā-'pra̭stuta॒-mbhava॒tyathā॒- [-'pra̭stuta॒-mbhava॒tyatha̭, a॒bhi mṛ̭śa॒tyupai̭na॒-] 48

-'bhi mṛ̭śa॒tyupai̭na॒-mutta̭ro ya॒jño na̭ma॒tyatho॒ santa̭tyai॒ pra vā e॒ṣo᳚-'smāllo॒kā-ccya̭vate॒ yo᳚-'gni-ñci̭nu॒te na vā e॒tasyā̭niṣṭa॒ka āhṷti॒rava̭ kalpate॒ yāṃ-vā~ e॒ṣo̭-'niṣṭa॒ka āhṷti-ñju॒hoti॒ srava̭ti॒ vai sā tāg srava̭ntīṃ-ya~॒jño-'nu॒ parā̭ bhavati ya॒jñaṃ-ya~ja̭māno॒ ya-tpṷnaści॒ti-ñci̭nu॒ta āhṷtīnā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ pratyāhṷtaya॒stiṣṭha̭nti॒ [pratyāhṷtaya॒stiṣṭha̭nti, na ya॒jñaḥ] 49

na ya॒jñaḥ pa̭rā॒bhava̭ti॒ na yaja̭māno॒ 'ṣṭāvupa̭ dadhātya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒treṇai॒vaina॒-ñchanda̭sā cinute॒ yadekā̭daśa॒ traiṣṭṷbhena॒ ya-ddvāda̭śa॒ jāga̭tena॒ chando̭bhire॒vaina̭-ñcinute napā॒tko vaināmai॒ṣo᳚-'gnirya-tpṷnaści॒tirya e॒vaṃ-vi~॒dvā-npṷnaści॒ti-ñci̭nu॒ta ā tṛ॒tīyā॒-tpurṷṣā॒danna̭matti॒ yathā॒ vai pṷnarā॒dheya̭ e॒va-mpṷnaści॒tiryo᳚-'-gnyā॒dheyḙna॒ na- [-gnyā॒dheyḙna॒ na, ṛ॒dhnoti॒ sa] 50

-rdhnoti॒ sa pṷnarā॒dheya॒mā dha̭tte॒ yo᳚-'gni-ñci॒tvā nardhnoti॒ sa pṷnaści॒ti-ñci̭nute॒ ya-tpṷnaści॒ti-ñci̭nu॒ta ṛddhyā॒ atho॒ khalvā̭hu॒rna cḙta॒vyeti̭ ru॒dro vā e॒ṣa yada॒gniryathā᳚ vyā॒ghragṃ su॒pta-mbo॒dhaya̭ti tā॒dṛge॒va tadatho॒ khalvā̭huśceta॒vyeti॒ yathā॒ vasī̭yāgṃsa-mbhāga॒dheyḙna bo॒dhaya̭ti tā॒dṛge॒va tanmanṷra॒gnima̭cinuta॒ tena॒ nā-''rdhno॒thsa e॒tā-mpṷnaści॒tima̭paśya॒-ttāma̭cinuta॒ tayā॒ vai sa ā᳚rdhno॒dya-tpṷnaści॒ti-ñci̭nu॒ta ṛddhyai᳚ || 51 ||

(tri॒vṛ-datha॒-tiṣṭha̭-ntyagnyā॒dheyḙna॒ nā-ci̭nuta-sa॒ptada̭śa- ca) (a. 10)

cha॒nda॒ścita̭-ñcinvīta pa॒śukā̭maḥ pa॒śavo॒ vai chandāgṃ̭si paśu॒māne॒va bha̭vati śyena॒cita̭-ñcinvīta suva॒rgakā̭ma-śśye॒no vai vaya̭sā॒-mpati̭ṣṭha-śśye॒na e॒va bhū॒tvā sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-mpa̭tati kaṅka॒cita̭-ñcinvīta॒ yaḥ kā॒mayḙta śīrṣa॒ṇvāna॒muṣmi̭n ~lo॒ke syā॒miti̭ śīrṣa॒ṇvāne॒vā-'muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭vatyalaja॒cita̭-ñcinvīta॒ catṷssīta-mprati॒ṣṭhākā̭ma॒ścata̭sro॒ diśo̭ di॒kṣvḙva prati̭ tiṣṭhati prauga॒cita̭-ñcinvīta॒ bhrātṛ̭vyavā॒-nprai- [bhrātṛ̭vyavā॒-npra, e॒va bhrātṛ̭vyā-nnudata] 52

-va bhrātṛ̭vyā-nnudata ubha॒yataḥ̭ prauga-ñcinvīta॒yaḥ kā॒mayḙta॒ prajā॒tā-nbhrātṛ̭vyā-nnu॒deya॒ prati̭ jani॒ṣyamā̭ṇā॒niti॒ praiva jā॒tā-nbhrātṛ̭vyā-nnu॒date॒ prati̭ jani॒ṣyamā̭ṇā-nrathacakra॒cita̭-ñcinvīta॒ bhrātṛ̭vyavā॒n॒ vajro॒ vai ratho॒ vajra̭me॒va bhrātṛ̭vyebhyaḥ॒ praha̭rati droṇa॒cita̭-ñcinvī॒tānna̭kāmo॒ droṇe॒ vā anna̭-mbhriyate॒ sayo᳚nye॒vānna॒mava̭ rundhe samū॒hya̭-ñcinvīta pa॒śukā̭maḥ paśu॒māne॒va bha̭vati [paśu॒māne॒va bha̭vati, pa॒ri॒cā॒yya̭-ñcinvīta॒] 53

paricā॒yya̭-ñcinvīta॒ grāma̭kāmo grā॒myḙva bha̭vati śmaśāna॒cita̭-ñcinvīta॒ yaḥ kā॒mayḙta pitṛlo॒ka ṛ̭ddhnuyā॒miti̭ pitṛlo॒ka e॒vardhno̭ti viśvāmitrajamada॒gnī vasi̭ṣṭhenā-'spardhetā॒gṃ॒ sa e॒tā ja॒mada̭gnirviha॒vyā̭ apaśya॒-ttā upā̭dhatta॒ tābhi॒rvai sa vasi̭ṣṭhasyendri॒yaṃ-vī~॒rya̭mavṛṅkta॒ ya-dvi̭ha॒vyā̭ upa॒dadhā̭tīndri॒yame॒va tābhi̭rvī॒ryaṃ̭-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyasya vṛṅkte॒ hotu॒rdhiṣṇi̭ya॒ upa̭ dadhāti yajamānāyata॒naṃ-vai~ [ ] 54

hotā॒ sva e॒vāsmā̭ ā॒yata̭na indri॒yaṃ-vī~॒rya̭mava̭ rundhe॒ dvāda॒śopa̭ dadhāti॒ dvāda̭śākṣarā॒ jaga̭tī॒ jāga̭tāḥ pa॒śavo॒ jaga̭tyai॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe॒ 'ṣṭāva̭ṣṭāva॒nyeṣu॒ dhiṣṇi̭ye॒ṣūpa̭ dadhātya॒ṣṭāśa̭phāḥ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ ṣaṇmā᳚rjā॒līye॒ ṣa-ḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tavaḥ॒ khalu॒ vai de॒vāḥ pi॒tara̭ ṛ॒tūne॒va de॒vā-npi॒tṝ-nprī̭ṇāti || 55 ||

(pra - bha̭vati - yajamānāyata॒naṃ-vā~ - a॒ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 11)

pava̭sva॒ vāja̭sātaya॒ itya̭nu॒ṣṭu-kpra̭ti॒padbha̭vati ti॒rso̭-'nu॒ṣṭubha॒ścata̭sro gāya॒triyo॒ ya-tti॒sro̭-'nu॒ṣṭubha॒-stasmā॒-daśva̭stri॒bhistiṣṭhagg̭ stiṣṭhati॒ yaccata̭sro gāya॒triya॒stasmā॒-thsarvāg̭ śca॒turaḥ̭ pa॒daḥ pra̭ti॒dadha॒-tpalā̭yate para॒mā vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~da̭nu॒ṣṭu-kpa̭ra॒maśca̭tuṣṭo॒ma-sstomā̭nā-mpara॒mastri̭rā॒tro ya॒jñānā᳚-mpara॒mo-'śvaḥ̭ paśū॒nā-mpa̭ra॒meṇai॒vaina̭-mpara॒matā᳚-ṅgamayatyekavi॒gṃ॒śa-maha̭rbhavati॒ [-maha̭rbhavati, yasmi॒nnaśva̭] 56

yasmi॒nnaśva̭ āla॒bhyate॒ dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtava॒straya̭ i॒me lo॒kā a॒sāvā̭di॒tya ḙkavi॒gṃ॒śa e॒ṣa pra॒jāpa̭tiḥ prājāpa॒tyo-'śva॒stame॒va sā॒kṣādṛ̭ddhnoti॒ śakva̭rayaḥ pṛ॒ṣṭha-mbha̭vantya॒n-yada̭nya॒-cchando॒-'nye᳚nye॒ vā e॒te pa॒śava॒ ā la̭bhyanta u॒teva̭ grā॒myā u॒tevā̭-''ra॒ṇyā yacchakva̭rayaḥ pṛ॒ṣṭha-mbhava॒ntyaśva̭sya sarva॒tvāya̭ pārthura॒śma-mbra̭hmasā॒ma-mbha̭vati ra॒śminā॒ vā aśvo̭ [ra॒śminā॒ vā aśvaḥ̭, ya॒ta ī᳚śva॒ro] 57

ya॒ta ī᳚śva॒ro vā aśvo-'ya॒to-'pra̭tiṣṭhitaḥ॒ parā᳚-mparā॒vata॒-ṅganto॒rya-tpā᳚rthura॒śma-mbra̭hmasā॒ma-mbhava॒tyaśva̭sya॒ yatyai॒ dhṛtyai॒ saṅkṛ̭tyacchāvākasā॒ma-mbha̭vatyuthsannaya॒jño vā e॒ṣa yada̭śvame॒dhaḥ kastadve॒detyā̭hu॒ryadi॒ sarvo̭ vā kri॒yate॒ na vā॒ sarva॒ iti॒ ya-thsaṅkṛ̭tyacchāvākasā॒ma-mbhava॒tyaśva̭sya sarva॒tvāya॒ paryā᳚ptyā॒ ana̭ntarāyāya॒ sarva̭stomo-'tirā॒tra ṷtta॒mamaha̭rbhavati॒ sarva॒syā-''ptyai॒ sarva̭sya॒ jityai॒ sarva̭me॒va tenā᳚-''pnoti॒ sarva̭-ñjayati || 58 ||

(aha̭rbhavati॒ - vā aśvo - 'ha̭rbhavati॒ - daśa̭ ca) (a. 12)

(de॒vā॒su॒rāstena - rta॒vyā̭ - ru॒dro - 'śma̭ - nnṛ॒ṣade॒ va - ḍudḙnaṃ॒ - prācī॒miti॒ - vaso॒rdhārā̭ - ma॒gnirde॒vebhyaḥ̭ - suva॒rgāya̭ yatrākū॒tāya̭ - chanda॒ścitaṃ॒ - pava̭sva॒ - dvāda̭śa )

(de॒vā॒su॒rā - a॒jāyāṃ॒ - ~vai grṷmu॒ṣṭiḥ - pra̭tha॒mo dḙvaya॒tāme॒ - tadvai chanda̭sā - mṛ॒dhno - tya॒ṣṭau pa̭ñcā॒śat)

(de॒vā॒su॒rā, ssarva̭-ñjayati)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe caturthaḥ praśna-ssamāptaḥ ||