𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌸𑍁𑌨𑍍𑌦𑌰𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌦𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌸 𑌵𑍀𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾𑌣𑌸𑍍𑌤𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌥𑍋 𑌮𑌾𑌰𑍍𑌗𑌮𑌾𑌣𑌶𑍍𑌚 𑌮𑍈𑌥𑌿𑌲𑍀𑌮𑍍 ।
𑌅𑌵𑍇𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾𑌣𑌶𑍍𑌚 𑌮𑌹𑍀𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌤𑌾𑌮𑌨𑍍𑌵𑌵𑍈𑌕𑍍𑌷𑌤 ॥ 1 ॥
𑌸𑌨𑍍𑌤𑌾𑌨𑌕𑌲𑌤𑌾𑌭𑌿𑌶𑍍𑌚 𑌪𑌾𑌦𑌪𑍈𑌰𑍁𑌪𑌶𑍋𑌭𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑌗𑌨𑍍𑌧𑌰𑌸𑍋𑌪𑍇𑌤𑌾𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑌸𑍍𑌸𑌮𑌲𑌙𑍍𑌕𑍃𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 2 ॥
𑌤𑌾𑌂 𑌸 𑌨𑌨𑍍𑌦𑌨𑌸𑌙𑍍𑌕𑌾𑌶𑌾𑌂 𑌮𑍃𑌗𑌪𑌕𑍍𑌷𑌿𑌭𑌿𑌰𑌾𑌵𑍃𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌹𑌰𑍍𑌮𑍍𑌯𑌪𑍍𑌰𑌾𑌸𑌾𑌦𑌸𑌮𑍍𑌬𑌾𑌧𑌾𑌂 𑌕𑍋𑌕𑌿𑌲𑌾𑌕𑍁𑌲𑌨𑌿𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌨𑌾𑌮𑍍 ॥ 3 ॥
𑌕𑌾𑌞𑍍𑌚𑌨𑍋𑌤𑍍𑌪𑌲𑌪𑌦𑍍𑌮𑌾𑌭𑌿𑌰𑍍𑌵𑌾𑌪𑍀𑌭𑌿𑌰𑍁𑌪𑌶𑍋𑌭𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌬𑌹𑍍𑌵𑌾𑌸𑌨𑌕𑍁𑌥𑍋𑌪𑍇𑌤𑌾𑌂 𑌬𑌹𑍁𑌭𑍂𑌮𑌿𑌗𑍃𑌹𑌾𑌯𑍁𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 4 ॥
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌰𑍍𑌤𑍁𑌕𑍁𑌸𑍁𑌮𑍈 𑌰𑌮𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌫𑌲𑌵𑌦𑍍𑌭𑌿𑌶𑍍𑌚 𑌪𑌾𑌦𑌪𑍈𑌃 ।
𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌿𑌤𑌾𑌨𑌾𑌮𑌶𑍋𑌕𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌶𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾 𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑍋𑌦𑌯𑌪𑍍𑌰𑌭𑌾𑌮𑍍 ॥ 5 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌦𑍀𑌪𑍍𑌤𑌾𑌮𑌿𑌵 𑌤𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌥𑍋 𑌮𑌾𑌰𑍁𑌤𑌿𑌸𑍍𑌸𑌮𑍁𑌦𑍈𑌕𑍍𑌷𑌤 ।
𑌨𑌿𑌷𑍍𑌪𑌤𑍍𑌰𑌶𑌾𑌖𑌾𑌂 𑌵𑌿𑌹𑌗𑍈𑌃 𑌕𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑌾𑌣𑌾𑌮𑌿𑌵𑌾𑌸𑌕𑍃𑌤𑍍 ॥ 6 ॥
𑌵𑌿𑌨𑌿𑌷𑍍𑌪𑌤𑌦𑍍𑌭𑌿𑌃 𑌶𑌤𑌶𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑍈𑌃 𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌾𑌵𑌤𑌂𑌸𑌕𑍈𑌃 ।
𑌆𑌮𑍂𑌲𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌨𑌿𑌚𑌿𑌤𑍈𑌰𑌶𑍋𑌕𑍈𑌶𑍍𑌶𑍋𑌕𑌨𑌾𑌶𑌨𑍈𑌃 ॥ 7 ॥
𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌭𑌾𑌰𑌾𑌤𑌿𑌭𑌾𑌰𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌸𑍍𑌪𑍃𑌶𑌦𑍍𑌭𑌿𑌰𑌿𑌵 𑌮𑍇𑌦𑌿𑌨𑍀𑌮𑍍 ।
𑌕𑌰𑍍𑌣𑌿𑌕𑌾𑌰𑍈𑌃 𑌕𑍁𑌸𑍁𑌮𑌿𑌤𑍈𑌃 𑌕𑌿𑌂𑌶𑍁𑌕𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌸𑍁𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌿𑌤𑍈𑌃 ॥ 8 ॥
𑌸 𑌦𑍇𑌶𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌭𑌯𑌾 𑌤𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌦𑍀𑌪𑍍𑌤 𑌇𑌵 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑌃 ।
𑌪𑍁𑌨𑍍𑌨𑌾𑌗𑌾𑌸𑍍𑌸𑌪𑍍𑌤𑌪𑌰𑍍𑌣𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌚𑌮𑍍𑌪𑌕𑍋𑌦𑍍𑌦𑌾𑌲𑌕𑌾𑌸𑍍𑌤𑌥𑌾 ॥ 9 ॥
𑌵𑌿𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌮𑍂𑌲𑌾 𑌬𑌹𑌵𑌶𑍍𑌶𑍋𑌭𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌸𑍍𑌮 𑌸𑍁𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌿𑌤𑌾𑌃 ।
𑌶𑌾𑌤𑌕𑍁𑌮𑍍𑌭𑌨𑌿𑌭𑌾𑌃 𑌕𑍇𑌚𑌿𑌤𑍍𑌕𑍇𑌚𑌿𑌦𑌗𑍍𑌨𑌿𑌶𑌿𑌖𑍋𑌪𑌮𑌾𑌃 ॥ 10 ॥
𑌨𑍀𑌲𑌾𑌞𑍍𑌜𑌨𑌨𑌿𑌭𑌾𑌃 𑌕𑍇𑌚𑌿𑌤𑍍𑌤𑌤𑍍𑌰𑌾𑌶𑍋𑌕𑌾𑌸𑍍𑌸𑌹𑌸𑍍𑌰𑌶𑌃 ।
𑌨𑌨𑍍𑌦𑌨𑌂 𑌵𑌿𑌵𑌿𑌧𑍋𑌦𑍍𑌯𑌾𑌨𑌂 𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌚𑍈𑌤𑍍𑌰𑌰𑌥𑌂 𑌯𑌥𑌾 ॥ 11 ॥
𑌅𑌤𑌿𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌮𑌿𑌵𑌾𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌰𑌮𑍍𑌯𑌂 𑌶𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾 𑌵𑍃𑌤𑌮𑍍 ।
𑌵𑌿𑌤𑍀𑌯𑌮𑌿𑌵 𑌚𑌾𑌕𑌾𑌶𑌂 𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌜𑍍𑌯𑍋𑌤𑌿𑌰𑍍𑌗𑌣𑌾𑌯𑍁𑌤𑌮𑍍 ॥ 12 ॥
𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌰𑌤𑍍𑌨𑌶𑌤𑍈𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌤𑍀𑌯𑌂 𑌸𑌾𑌗𑌰𑌂 𑌯𑌥𑌾 ।
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌰𑍍𑌤𑍁𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑍈𑌰𑍍𑌨𑌿𑌚𑌿𑌤𑌂 𑌪𑌾𑌦𑌪𑍈𑌰𑍍𑌮𑌧𑍁𑌗𑌨𑍍𑌧𑌿𑌭𑌿𑌃 ॥ 13 ॥
𑌨𑌾𑌨𑌾𑌨𑌿𑌨𑌾𑌦𑍈𑌰𑍁𑌦𑍍𑌯𑌾𑌨𑌂 𑌰𑌮𑍍𑌯𑌂 𑌮𑍃𑌗𑌗𑌣𑍈𑌰𑍍𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑍈𑌃 ।
𑌅𑌨𑍇𑌕𑌗𑌨𑍍𑌧𑌪𑍍𑌰𑌵𑌹𑌂 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑌗𑌨𑍍𑌧𑌂 𑌮𑌨𑍋𑌰𑌮𑌮𑍍 ॥ 14 ॥
𑌶𑍈𑌲𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌮𑌿𑌵 𑌗𑌨𑍍𑌧𑌾𑌢𑍍𑌯𑌂 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌤𑍀𑌯𑌂 𑌗𑌨𑍍𑌧𑌮𑌾𑌦𑌨𑌮𑍍 ।
𑌅𑌶𑍋𑌕𑌵𑌨𑌿𑌕𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌤𑍁 𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌵𑌾𑌨𑌰𑌪𑍁𑌙𑍍𑌗𑌵𑌃 ॥ 15 ॥
𑌸 𑌦𑌦𑌰𑍍𑌶𑌾𑌵𑌿𑌦𑍂𑌰𑌸𑍍𑌥𑌂 𑌚𑍈𑌤𑍍𑌯𑌪𑍍𑌰𑌾𑌸𑌾𑌦𑌮𑍁𑌚𑍍𑌛𑍍𑌰𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌮𑌥𑍍𑌯𑍇 𑌸𑍍𑌤𑌮𑍍𑌭𑌸𑌹𑌸𑍍𑌰𑍇𑌣 𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌂 𑌕𑍈𑌲𑌾𑌸𑌪𑌾𑌣𑍍𑌡𑍁𑌰𑌮𑍍 ॥ 16 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌵𑌾𑌲𑌕𑍃𑌤𑌸𑍋𑌪𑌾𑌨𑌂 𑌤𑌪𑍍𑌤𑌕𑌾𑌞𑍍𑌚𑌨𑌵𑍇𑌦𑌿𑌕𑌮𑍍 ।
𑌮𑍁𑌷𑍍𑌣𑌨𑍍𑌤𑌮𑌿𑌵 𑌚𑌕𑍍𑌷𑍂𑌂𑌷𑌿 𑌦𑍍𑌯𑍋𑌤𑌮𑌾𑌨𑌮𑌿𑌵 𑌶𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾 ॥ 17 ॥
𑌵𑌿𑌮𑌲𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌂𑌶𑍁𑌭𑌾𑌵𑌤𑍍𑌵𑌾𑌦𑍁𑌲𑍍𑌲𑌿𑌖𑌨𑍍𑌤𑌮𑌿𑌵𑌾𑌮𑍍𑌬𑌰𑌮𑍍 ।
𑌤𑌤𑍋 𑌮𑌲𑌿𑌨𑌸𑌂𑌵𑍀𑌤𑌾𑌂 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍀𑌭𑌿𑌸𑍍𑌸𑌮𑌾𑌵𑍃𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 18 ॥
𑌉𑌪𑌵𑌾𑌸𑌕𑍃𑌶𑌾𑌂 𑌦𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌨𑌿𑌶𑍍𑌶𑍍𑌵𑌸𑌨𑍍𑌤𑍀𑌂 𑌪𑍁𑌨𑌃 𑌪𑍁𑌨𑌃 ।
𑌦𑌦𑌰𑍍𑌶 𑌶𑍁𑌕𑍍𑌲𑌪𑌕𑍍𑌷𑌾𑌦𑍗 𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌰𑍇𑌖𑌾𑌮𑌿𑌵𑌾𑌮𑌲𑌾𑌮𑍍 ॥ 19 ॥
𑌮𑌨𑍍𑌦𑌪𑍍𑌰𑌖𑍍𑌯𑌾𑌯𑌮𑌾𑌨𑍇𑌨 𑌰𑍂𑌪𑍇𑌣 𑌰𑍁𑌚𑌿𑌰𑌪𑍍𑌰𑌭𑌾𑌮𑍍 ।
𑌪𑌿𑌨𑌦𑍍𑌧𑌾𑌂 𑌧𑍂𑌮𑌜𑌾𑌲𑍇𑌨 𑌶𑌿𑌖𑌾𑌮𑌿𑌵 𑌵𑌿𑌭𑌾𑌵𑌸𑍋𑌃 ॥ 20 ॥
𑌪𑍀𑌤𑍇𑌨𑍈𑌕𑍇𑌨 𑌸𑌂𑌵𑍀𑌤𑌾𑌂 𑌕𑍍𑌲𑌿𑌷𑍍𑌟𑍇𑌨𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮𑌵𑌾𑌸𑌸𑌾 ।
𑌸𑌪𑌙𑍍𑌕𑌾𑌮𑌨𑌲𑌙𑍍𑌕𑌾𑌰𑌾𑌂 𑌵𑌿𑌪𑌦𑍍𑌮𑌾𑌮𑌿𑌵 𑌪𑌦𑍍𑌮𑌿𑌨𑍀𑌮𑍍 ॥ 21 ॥
𑌵𑍍𑌰𑍀𑌡𑌿𑌤𑌾𑌂 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌸𑌨𑍍𑌤𑌪𑍍𑌤𑌾𑌂 𑌪𑌰𑌿𑌮𑍍𑌲𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌤𑌪𑌸𑍍𑌵𑌿𑌨𑍀𑌮𑍍 ।
𑌗𑍍𑌰𑌹𑍇𑌣𑌾𑌙𑍍𑌗𑌾𑌰𑌕𑍇𑌣𑍇𑌵 𑌪𑍀𑌡𑌿𑌤𑌾𑌮𑌿𑌵 𑌰𑍋𑌹𑌿𑌣𑍀𑌮𑍍 ॥ 22 ॥
𑌅𑌶𑍍𑌰𑍁𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌮𑍁𑌖𑍀𑌂 𑌦𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌕𑍃𑌶𑌾𑌮𑌨𑌶𑌨𑍇𑌨 𑌚 ।
𑌶𑍋𑌕𑌧𑍍𑌯𑌾𑌨𑌪𑌰𑌾𑌂 𑌦𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌪𑌰𑌾𑌯𑌣𑌾𑌮𑍍 ॥ 23 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌜𑌨𑌮𑌪𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍀𑌂 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍀𑌂 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍀𑌗𑌣𑌮𑍍 ।
𑌸𑍍𑌵𑌗𑌣𑍇𑌨 𑌮𑍃𑌗𑍀𑌂 𑌹𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌶𑍍𑌵𑌗𑌣𑌾𑌭𑌿𑌵𑍃𑌤𑌾𑌮𑌿𑌵 ॥ 24 ॥
𑌨𑍀𑌲𑌨𑌾𑌗𑌾𑌭𑌯𑌾 𑌵𑍇𑌣𑍍𑌯𑌾 𑌜𑌘𑌨𑌂 𑌗𑌤𑌯𑍈𑌕𑌯𑌾 ।
𑌨𑍀𑌲𑌯𑌾 𑌨𑍀𑌰𑌦𑌾𑌪𑌾𑌯𑍇 𑌵𑌨𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌾 𑌮𑌹𑍀𑌮𑌿𑌵 ॥ 25 ॥
𑌸𑍁𑌖𑌾𑌰𑍍𑌹𑌾𑌂 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌸𑌨𑍍𑌤𑌪𑍍𑌤𑌾𑌂 𑌵𑍍𑌯𑌸𑌨𑌾𑌨𑌾𑌮𑌕𑍋𑌵𑌿𑌦𑌾𑌮𑍍 ।
𑌤𑌾𑌂 𑌸𑌮𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌶𑌾𑌲𑌾𑌕𑍍𑌷𑍀𑌮𑌧𑌿𑌕𑌂 𑌮𑌲𑌿𑌨𑌾𑌂 𑌕𑍃𑌶𑌾𑌮𑍍 ॥ 26 ॥
𑌤𑌰𑍍𑌕𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸 𑌸𑍀𑌤𑍇𑌤𑌿 𑌕𑌾𑌰𑌣𑍈𑌰𑍁𑌪𑌪𑌾𑌦𑌿𑌭𑌿𑌃 ।
𑌹𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑌾𑌣𑌾 𑌤𑌦𑌾 𑌤𑍇𑌨 𑌰𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾 𑌕𑌾𑌮𑌰𑍂𑌪𑌿𑌣𑌾 ॥ 27 ॥
𑌯𑌥𑌾𑌰𑍂𑌪𑌾 𑌹𑌿 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾 𑌵𑍈 𑌤𑌥𑌾𑌰𑍂𑌪𑍇𑌯𑌮𑌙𑍍𑌗𑌨𑌾 ।
𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌾𑌨𑌨𑌾𑌂 𑌸𑍁𑌭𑍍𑌰𑍂𑌂 𑌚𑌾𑌰𑍁𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌪𑌯𑍋𑌧𑌰𑌾𑌮𑍍 ॥ 28 ॥
𑌕𑍁𑌰𑍍𑌵𑌤𑍀𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌭𑌯𑌾𑌦𑍇𑌵𑍀𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌿𑌤𑌿𑌮𑌿𑌰𑌾 𑌦𑌿𑌶𑌃 ।
𑌤𑌾𑌂 𑌨𑍀𑌲𑌕𑍇𑌶𑍀𑌂 𑌬𑌿𑌮𑍍𑌬𑍋𑌷𑍍𑌠𑍀𑌂 𑌸𑍁𑌮𑌧𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌸𑍁𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 29 ॥
𑌸𑍀𑌤𑌾𑌂 𑌪𑌦𑍍𑌮𑌪𑌲𑌾𑌶𑌾𑌕𑍍𑌷𑍀𑌂 𑌮𑌨𑍍𑌮𑌥𑌸𑍍𑌯 𑌰𑌤𑌿𑌂 𑌯𑌥𑌾 ।
𑌇𑌷𑍍𑌟𑌾𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌸𑍍𑌯 𑌜𑌗𑌤𑌃 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌪𑍍𑌰𑌭𑌾𑌮𑌿𑌵 ॥ 30 ॥
𑌭𑍂𑌮𑍗 𑌸𑍁𑌤𑌨𑍁𑌮𑌾𑌸𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌨𑌿𑌯𑌤𑌾𑌮𑌿𑌵 𑌤𑌾𑌪𑌸𑍀𑌮𑍍 ।
𑌨𑌿𑌃𑌶𑍍𑌵𑌾𑌸𑌬𑌹𑍁𑌲𑌾𑌂 𑌭𑍀𑌰𑍁𑌂 𑌭𑍁𑌜𑌗𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌵𑌧𑍂𑌮𑌿𑌵 ॥ 31 ॥
𑌶𑍋𑌕𑌜𑌾𑌲𑍇𑌨 𑌮𑌹𑌤𑌾 𑌵𑌿𑌤𑌤𑍇𑌨 𑌨 𑌰𑌾𑌜𑌤𑍀𑌮𑍍 ।
𑌸𑌂𑌸𑌕𑍍𑌤𑌾𑌂 𑌧𑍂𑌮𑌜𑌾𑌲𑍇𑌨 𑌶𑌿𑌖𑌾𑌮𑌿𑌵 𑌵𑌿𑌭𑌾𑌵𑌸𑍋𑌃 ॥ 32 ॥
𑌤𑌾𑌂 𑌸𑍍𑌮𑍃𑌤𑍀𑌮𑌿𑌵 𑌸𑌨𑍍𑌦𑌿𑌗𑍍𑌧𑌾𑌮𑍃𑌦𑍍𑌧𑌿𑌂 𑌨𑌿𑌪𑌤𑌿𑌤𑌾𑌮𑌿𑌵 ।
𑌵𑌿𑌹𑌤𑌾𑌮𑌿𑌵 𑌚 𑌶𑍍𑌰𑌦𑍍𑌧𑌾𑌮𑌾𑌶𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌹𑌤𑌾𑌮𑌿𑌵 ॥ 33 ॥
𑌸𑍋𑌪𑌸𑌰𑍍𑌗𑌾𑌂 𑌯𑌥𑌾 𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑌿𑌂 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌂 𑌸𑌕𑌲𑍁𑌷𑌾𑌮𑌿𑌵 ।
𑌅𑌭𑍂𑌤𑍇𑌨𑌾𑌪𑌵𑌾𑌦𑍇𑌨 𑌕𑍀𑌰𑍍𑌤𑌿𑌂 𑌨𑌿𑌪𑌤𑌿𑌤𑌾𑌮𑌿𑌵 ॥ 34 ॥
𑌰𑌾𑌮𑍋𑌪𑌰𑍋𑌧𑌵𑍍𑌯𑌥𑌿𑌤𑌾𑌂 𑌰𑌕𑍍𑌷𑍋𑌹𑌰𑌣𑌕𑌰𑍍𑌶𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌅𑌬𑌲𑌾𑌂 𑌮𑍃𑌗𑌶𑌾𑌬𑌾𑌕𑍍𑌷𑍀𑌂 𑌵𑍀𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌤𑌤𑌸𑍍𑌤𑌤𑌃 ॥ 35 ॥
𑌬𑌾𑌷𑍍𑌪𑌾𑌮𑍍𑌬𑍁𑌪𑌰𑌿𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑍇𑌨 𑌕𑍃𑌷𑍍𑌣𑌵𑌕𑍍𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌾 ।
𑌵𑌦𑌨𑍇𑌨𑌾𑌪𑍍𑌰𑌸𑌨𑍍𑌨𑍇𑌨 𑌨𑌿𑌃𑌶𑍍𑌵𑌸𑌨𑍍𑌤𑍀𑌂 𑌪𑍁𑌨𑌃 𑌪𑍁𑌨𑌃 ॥ 36 ॥
𑌮𑌲𑌪𑌙𑍍𑌕𑌧𑌰𑌾𑌂 𑌦𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌮𑌣𑍍𑌡𑌨𑌾𑌰𑍍𑌹𑌾𑌮𑌮𑌣𑍍𑌡𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌭𑌾𑌂 𑌨𑌕𑍍𑌷𑌤𑍍𑌰𑌰𑌾𑌜𑌸𑍍𑌯 𑌕𑌾𑌲𑌮𑍇𑌘𑍈𑌰𑌿𑌵𑌾𑌵𑍃𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 37 ॥
𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌨𑍍𑌦𑌿𑌦𑌿𑌹𑍇 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌰𑍍𑌮𑍁𑌹𑍁𑌃 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌂 𑌨𑌿𑌰𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌤𑍁 ।
𑌆𑌮𑍍𑌨𑌾𑌯𑌾𑌨𑌾𑌮𑌯𑍋𑌗𑍇𑌨 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌶𑌿𑌥𑌿𑌲𑌾𑌮𑌿𑌵 ॥ 38 ॥
𑌦𑍁𑌃𑌖𑍇𑌨 𑌬𑍁𑌬𑍁𑌧𑍇 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌂 𑌹𑌨𑍁𑌮𑌾𑌨𑌨𑌲𑌙𑍍𑌕𑍃𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌸𑌂𑌸𑍍𑌕𑌾𑌰𑍇𑌣 𑌯𑌥𑌾 𑌹𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌵𑌾𑌚𑌮𑌰𑍍𑌥𑌾𑌨𑍍𑌤𑌰𑌂 𑌗𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 39 ॥
𑌤𑌾𑌂 𑌸𑌮𑍀𑌕𑍍𑌷𑌯 𑌵𑌿𑌶𑌾𑌲𑌾𑌕𑍍𑌷𑍀𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑍀𑌮𑌨𑌿𑌨𑍍𑌦𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌤𑌰𑍍𑌕𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸 𑌸𑍀𑌤𑍇𑌤𑌿 𑌕𑌾𑌰𑌣𑍈𑌰𑍁𑌪𑌪𑌾𑌦𑌿𑌭𑌿𑌃 ॥ 40 ॥
𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍍𑌯𑌾 𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌚𑌾𑌙𑍍𑌗𑍇𑌷𑍁 𑌤𑌦𑌾 𑌰𑌾𑌮𑍋𑌽𑌨𑍍𑌵𑌕𑍀𑌰𑍍𑌤𑌯𑌤𑍍 ।
𑌤𑌾𑌨𑍍𑌯𑌾𑌭𑌰𑌣𑌜𑌾𑌲𑌾𑌨𑌿 𑌗𑌾𑌤𑍍𑌰𑌶𑍋𑌭𑍀𑌨𑍍𑌯𑌲𑌕𑍍𑌷𑌯𑌤𑍍 ॥ 41 ॥
𑌸𑍁𑌕𑍃𑌤𑍗 𑌕𑌰𑍍𑌣𑌵𑍇𑌷𑍍𑌟𑍗 𑌚 𑌶𑍍𑌵𑌦𑌂𑌷𑍍𑌟𑍍𑌰𑍗 𑌚 𑌸𑍁𑌸𑌂𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑍗 ।
𑌮𑌣𑌿𑌵𑌿𑌦𑍍𑌰𑍁𑌮𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌹𑌸𑍍𑌤𑍇𑌷𑍍𑌵𑌾𑌭𑌰𑌣𑌾𑌨𑌿 𑌚 ॥ 42 ॥
𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑌾𑌨𑌿 𑌚𑌿𑌰𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌤𑍍𑌵𑌾𑌤𑍍𑌤𑌥𑌾 𑌸𑌂𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌚 ।
𑌤𑌾𑌨𑍍𑌯𑍈𑌵𑍇𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌮𑌨𑍍𑌯𑍇𑌽𑌹𑌂 𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌰𑌾𑌮𑍋𑌽𑌨𑍍𑌵𑌕𑍀𑌰𑍍𑌤𑌯𑌤𑍍 ॥ 43 ॥
𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌯𑌾𑌨𑍍𑌯𑌵𑌹𑍀𑌨𑌾𑌨𑌿 𑌤𑌾𑌨𑍍𑌯𑌹𑌂 𑌨𑍋𑌪𑌲𑌕𑍍𑌷𑌯𑍇 ।
𑌯𑌾𑌨𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯𑌾 𑌨𑌾𑌵𑌹𑍀𑌨𑌾𑌨𑌿 𑌤𑌾𑌨𑍀𑌮𑌾𑌨𑌿 𑌨 𑌸𑌂𑌶𑌯𑌃 ॥ 44 ॥
𑌪𑍀𑌤𑌂 𑌕𑌨𑌕𑌪𑌟𑍍𑌟𑌾𑌭𑌂 𑌸𑍍𑌰𑌸𑍍𑌤𑌂 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌸𑌨𑌂 𑌶𑍁𑌭𑌮𑍍 ।
𑌉𑌤𑍍𑌤𑌰𑍀𑌯𑌂 𑌨𑌗𑌾𑌸𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌤𑌦𑌾 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌪𑍍𑌲𑌵𑌙𑍍𑌗𑌮𑍈𑌃 ॥ 45 ॥
𑌭𑍂𑌷𑌣𑌾𑌨𑌿 𑌚 𑌮𑍁𑌖𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾𑌨𑌿 𑌧𑌰𑌣𑍀𑌤𑌲𑍇 ।
𑌅𑌨𑌯𑍈𑌵𑌾𑌪𑌵𑌿𑌦𑍍𑌧𑌾𑌨𑌿 𑌸𑍍𑌵𑌨𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌮𑌹𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌚 ॥ 46 ॥
𑌇𑌦𑌂 𑌚𑌿𑌰𑌗𑍃𑌹𑍀𑌤𑌤𑍍𑌵𑌾𑌦𑍍𑌵𑌸𑌨𑌂 𑌕𑍍𑌲𑌿𑌷𑍍𑌟𑌵𑌤𑍍𑌤𑌰𑌮𑍍 ।
𑌤𑌥𑌾𑌽𑌪𑌿 𑌨𑍂𑌨𑌂 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌰𑍍𑌣𑌂 𑌤𑌥𑌾 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌯𑌥𑍇𑌤𑌰𑌤𑍍 ॥ 47 ॥
𑌇𑌯𑌂 𑌕𑌨𑌕𑌵𑌰𑍍𑌣𑌾𑌙𑍍𑌗𑍀 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌿𑌷𑍀 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾 ।
𑌪𑍍𑌰𑌣𑌷𑍍𑌟𑌾𑌪𑌿 𑌸𑌤𑍀 𑌯𑌾𑌽𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌨𑌸𑍋 𑌨 𑌪𑍍𑌰𑌣𑌶𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 48 ॥
𑌇𑌯𑌂 𑌸𑌾 𑌯𑌤𑍍𑌕𑍃𑌤𑍇 𑌰𑌾𑌮𑌶𑍍𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌭𑌿𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌤𑌪𑍍𑌯𑌤𑍇 ।
𑌕𑌾𑌰𑍁𑌣𑍍𑌯𑍇𑌨𑌾𑌨𑍃𑌶𑌂𑌸𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌶𑍋𑌕𑍇𑌨 𑌮𑌦𑌨𑍇𑌨 𑌚 ॥ 49 ॥
𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑍀 𑌪𑍍𑌰𑌣𑌷𑍍𑌟𑍇𑌤𑌿 𑌕𑌾𑌰𑍁𑌣𑍍𑌯𑌾𑌦𑌾𑌶𑍍𑌰𑌿𑌤𑍇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌨𑍃𑌶𑌂𑌸𑍍𑌯𑌤𑌃 ।
𑌪𑌤𑍍𑌨𑍀 𑌨𑌷𑍍𑌟𑍇𑌤𑌿 𑌶𑍋𑌕𑍇𑌨 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑍇𑌤𑌿 𑌮𑌦𑌨𑍇𑌨 𑌚 ॥ 50 ॥
𑌅𑌸𑍍𑌯𑌾 𑌦𑍇𑌵𑍍𑌯𑌾 𑌯𑌥𑌾 𑌰𑍂𑌪𑌮𑌙𑍍𑌗𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌙𑍍𑌗𑌸𑍗𑌷𑍍𑌠𑌵𑌮𑍍 ।
𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌚 𑌯𑌥𑌾 𑌰𑍂𑌪𑌂 𑌤𑌸𑍍𑌯𑍇𑌯𑌮𑌸𑌿𑌤𑍇𑌕𑍍𑌷𑌣𑌾 ॥ 51 ॥
𑌅𑌸𑍍𑌯𑌾 𑌦𑍇𑌵𑍍𑌯𑌾 𑌮𑌨𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌮𑌿𑌂𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌚𑌾𑌸𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌤𑍇𑌨𑍇𑌯𑌂 𑌸 𑌚 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌮𑍁𑌹𑍂𑌰𑍍𑌤𑌮𑌪𑌿 𑌜𑍀𑌵𑌤𑌿 ॥ 52 ॥
𑌦𑍁𑌷𑍍𑌕𑌰𑌂 𑌕𑍃𑌤𑌵𑌾𑌨𑍍𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌹𑍀𑌨𑍋 𑌯𑌦𑌨𑌯𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌭𑍁𑌃 ।
𑌧𑌾𑌰𑌯𑌤𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑍋 𑌦𑍇𑌹𑌂 𑌨 𑌶𑍋𑌕𑍇𑌨𑌾𑌵𑌸𑍀𑌦𑌤𑌿 ॥ 53 ॥
𑌦𑍁𑌷𑍍𑌕𑌰𑌂 𑌕𑍁𑌰𑍁𑌤𑍇 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌯 𑌇𑌮𑌾𑌂 𑌮𑌤𑍍𑌤𑌕𑌾𑌶𑌿𑌨𑍀𑌮𑍍 ।
𑌸𑍀𑌤𑌾𑌂 𑌵𑌿𑌨𑌾 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌾𑌹𑍁𑌰𑍍𑌮𑍁𑌹𑍂𑌰𑍍𑌤𑌮𑌪𑌿 𑌜𑍀𑌵𑌤𑌿 ॥ 54 ॥
𑌏𑌵𑌂 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌂 𑌤𑌦𑌾 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌃 𑌪𑌵𑌨𑌸𑌮𑍍𑌭𑌵𑌃 ।
𑌜𑌗𑌾𑌮 𑌮𑌨𑌸𑌾 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌶𑌶𑌂𑌸 𑌚 𑌤𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌭𑍁𑌮𑍍 ॥ 55 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌸𑍁𑌨𑍍𑌦𑌰𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌦𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha pañcadaśassargaḥ |
sa vīkṣamāṇastatrastho mārgamāṇaśca maithilīm |
avekṣamāṇaśca mahīṃ sarvāṃ tāmanvavaikṣata || 1 ||
santānakalatābhiśca pādapairupaśobhitām |
divyagandharasopetāṃ sarvatassamalaṅkṛtām || 2 ||
tāṃ sa nandanasaṅkāśāṃ mṛgapakṣibhirāvṛtām |
harmyaprāsādasambādhāṃ kokilākulanissvanām || 3 ||
kāñcanotpalapadmābhirvāpībhirupaśobhitām |
bahvāsanakuthopetāṃ bahubhūmigṛhāyutām || 4 ||
sarvartukusumai ramyāṃ phalavadbhiśca pādapaiḥ |
puṣpitānāmaśokānāṃ śriyā sūryodayaprabhām || 5 ||
pradīptāmiva tatrastho mārutissamudaikṣata |
niṣpatraśākhāṃ vihagaiḥ kriyamāṇāmivāsakṛt || 6 ||
viniṣpatadbhiḥ śataśaścitraiḥ puṣpāvataṃsakaiḥ |
āmūlapuṣpanicitairaśokaiśśokanāśanaiḥ || 7 ||
puṣpabhārātibhāraiśca spṛśadbhiriva medinīm |
karṇikāraiḥ kusumitaiḥ kiṃśukaiśca supuṣpitaiḥ || 8 ||
sa deśaḥ prabhayā teṣāṃ pradīpta iva sarvataḥ |
punnāgāssaptaparṇāśca campakoddālakāstathā || 9 ||
vivṛddhamūlā bahavaśśobhante sma supuṣpitāḥ |
śātakumbhanibhāḥ kecitkecidagniśikhopamāḥ || 10 ||
nīlāñjananibhāḥ kecittatrāśokāssahasraśaḥ |
nandanaṃ vividhodyānaṃ citraṃ caitrarathaṃ yathā || 11 ||
ativṛttamivācintyaṃ divyaṃ ramyaṃ śriyā vṛtam |
vitīyamiva cākāśaṃ puṣpajyotirgaṇāyutam || 12 ||
puṣparatnaśataiścitraṃ dvitīyaṃ sāgaraṃ yathā |
sarvartupuṣpairnicitaṃ pādapairmadhugandhibhiḥ || 13 ||
nānāninādairudyānaṃ ramyaṃ mṛgagaṇairdvijaiḥ |
anekagandhapravahaṃ puṇyagandhaṃ manoramam || 14 ||
śailendramiva gandhāḍhyaṃ dvitīyaṃ gandhamādanam |
aśokavanikāyāṃ tu tasyāṃ vānarapuṅgavaḥ || 15 ||
sa dadarśāvidūrasthaṃ caityaprāsādamucchritam |
mathye stambhasahasreṇa sthitaṃ kailāsapāṇḍuram || 16 ||
pravālakṛtasopānaṃ taptakāñcanavedikam |
muṣṇantamiva cakṣūṃṣi dyotamānamiva śriyā || 17 ||
vimalaṃ prāṃśubhāvatvādullikhantamivāmbaram |
tato malinasaṃvītāṃ rākṣasībhissamāvṛtām || 18 ||
upavāsakṛśāṃ dīnāṃ niśśvasantīṃ punaḥ punaḥ |
dadarśa śuklapakṣādau candrarekhāmivāmalām || 19 ||
mandaprakhyāyamānena rūpeṇa ruciraprabhām |
pinaddhāṃ dhūmajālena śikhāmiva vibhāvasoḥ || 20 ||
pītenaikena saṃvītāṃ kliṣṭenottamavāsasā |
sapaṅkāmanalaṅkārāṃ vipadmāmiva padminīm || 21 ||
vrīḍitāṃ duḥkhasantaptāṃ parimlānāṃ tapasvinīm |
graheṇāṅgārakeṇeva pīḍitāmiva rohiṇīm || 22 ||
aśrupūrṇamukhīṃ dīnāṃ kṛśāmanaśanena ca |
śokadhyānaparāṃ dīnāṃ nityaṃ duḥkhaparāyaṇām || 23 ||
priyaṃ janamapaśyantīṃ paśyantīṃ rākṣasīgaṇam |
svagaṇena mṛgīṃ hīnāṃ śvagaṇābhivṛtāmiva || 24 ||
nīlanāgābhayā veṇyā jaghanaṃ gatayaikayā |
nīlayā nīradāpāye vanarājyā mahīmiva || 25 ||
sukhārhāṃ duḥkhasantaptāṃ vyasanānāmakovidām |
tāṃ samīkṣya viśālākṣīmadhikaṃ malināṃ kṛśām || 26 ||
tarkayāmāsa sīteti kāraṇairupapādibhiḥ |
hriyamāṇā tadā tena rakṣasā kāmarūpiṇā || 27 ||
yathārūpā hi dṛṣṭā vai tathārūpeyamaṅganā |
pūrṇacandrānanāṃ subhrūṃ cāruvṛttapayodharām || 28 ||
kurvatīṃ prabhayādevīṃ sarvā vitimirā diśaḥ |
tāṃ nīlakeśīṃ bimboṣṭhīṃ sumadhyāṃ supratiṣṭhitām || 29 ||
sītāṃ padmapalāśākṣīṃ manmathasya ratiṃ yathā |
iṣṭāṃ sarvasya jagataḥ pūrṇacandraprabhāmiva || 30 ||
bhūmau sutanumāsīnāṃ niyatāmiva tāpasīm |
niḥśvāsabahulāṃ bhīruṃ bhujagendravadhūmiva || 31 ||
śokajālena mahatā vitatena na rājatīm |
saṃsaktāṃ dhūmajālena śikhāmiva vibhāvasoḥ || 32 ||
tāṃ smṛtīmiva sandigdhāmṛddhiṃ nipatitāmiva |
vihatāmiva ca śraddhāmāśāṃ pratihatāmiva || 33 ||
sopasargāṃ yathā siddhiṃ buddhiṃ sakaluṣāmiva |
abhūtenāpavādena kīrtiṃ nipatitāmiva || 34 ||
rāmoparodhavyathitāṃ rakṣoharaṇakarśitām |
abalāṃ mṛgaśābākṣīṃ vīkṣamāṇāṃ tatastataḥ || 35 ||
bāṣpāmbuparipūrṇena kṛṣṇavakrākṣipakṣmaṇā |
vadanenāprasannena niḥśvasantīṃ punaḥ punaḥ || 36 ||
malapaṅkadharāṃ dīnāṃ maṇḍanārhāmamaṇḍitām |
prabhāṃ nakṣatrarājasya kālameghairivāvṛtām || 37 ||
tasya sandidihe buddhirmuhuḥ sītāṃ nirīkṣya tu |
āmnāyānāmayogena vidyāṃ praśithilāmiva || 38 ||
duḥkhena bubudhe sītāṃ hanumānanalaṅkṛtām |
saṃskāreṇa yathā hīnāṃ vācamarthāntaraṃ gatām || 39 ||
tāṃ samīkṣaya viśālākṣīṃ rājaputrīmaninditām |
tarkayāmāsa sīteti kāraṇairupapādibhiḥ || 40 ||
vaidehyā yāni cāṅgeṣu tadā rāmo'nvakīrtayat |
tānyābharaṇajālāni gātraśobhīnyalakṣayat || 41 ||
sukṛtau karṇaveṣṭau ca śvadaṃṣṭrau ca susaṃsthitau |
maṇividrumacitrāṇi hasteṣvābharaṇāni ca || 42 ||
śyāmāni cirayuktatvāttathā saṃsthānavanti ca |
tānyaivetāni manye'haṃ yāni rāmo'nvakīrtayat || 43 ||
tatra yānyavahīnāni tānyahaṃ nopalakṣaye |
yānyasyā nāvahīnāni tānīmāni na saṃśayaḥ || 44 ||
pītaṃ kanakapaṭṭābhaṃ srastaṃ tadvasanaṃ śubham |
uttarīyaṃ nagāsaktaṃ tadā dṛṣṭaṃ plavaṅgamaiḥ || 45 ||
bhūṣaṇāni ca mukhyāni dṛṣṭāni dharaṇītale |
anayaivāpaviddhāni svanavanti mahānti ca || 46 ||
idaṃ ciragṛhītatvādvasanaṃ kliṣṭavattaram |
tathā'pi nūnaṃ tadvarṇaṃ tathā śrīmadyathetarat || 47 ||
iyaṃ kanakavarṇāṅgī rāmasya mahiṣī priyā |
praṇaṣṭāpi satī yā'sya manaso na praṇaśyati || 48 ||
iyaṃ sā yatkṛte rāmaścaturbhiḥ paritapyate |
kāruṇyenānṛśaṃsyena śokena madanena ca || 49 ||
strī praṇaṣṭeti kāruṇyādāśritetyānṛśaṃsyataḥ |
patnī naṣṭeti śokena priyeti madanena ca || 50 ||
asyā devyā yathā rūpamaṅgapratyaṅgasauṣṭhavam |
rāmasya ca yathā rūpaṃ tasyeyamasitekṣaṇā || 51 ||
asyā devyā manastasmiṃstasya cāsyāṃ pratiṣṭhitam |
teneyaṃ sa ca dharmātmā muhūrtamapi jīvati || 52 ||
duṣkaraṃ kṛtavānrāmo hīno yadanayā prabhuḥ |
dhārayatyātmano dehaṃ na śokenāvasīdati || 53 ||
duṣkaraṃ kurute rāmo ya imāṃ mattakāśinīm |
sītāṃ vinā mahābāhurmuhūrtamapi jīvati || 54 ||
evaṃ sītāṃ tadā dṛṣṭvā hṛṣṭaḥ pavanasambhavaḥ |
jagāma manasā rāmaṃ praśaśaṃsa ca taṃ prabhum || 55 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe pañcadaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ पञ्चदशस्सर्गः ।
स वीक्षमाणस्तत्रस्थो मार्गमाणश्च मैथिलीम् ।
अवेक्षमाणश्च महीं सर्वां तामन्ववैक्षत ॥ 1 ॥
सन्तानकलताभिश्च पादपैरुपशोभिताम् ।
दिव्यगन्धरसोपेतां सर्वतस्समलङ्कृताम् ॥ 2 ॥
तां स नन्दनसङ्काशां मृगपक्षिभिरावृताम् ।
हर्म्यप्रासादसम्बाधां कोकिलाकुलनिस्स्वनाम् ॥ 3 ॥
काञ्चनोत्पलपद्माभिर्वापीभिरुपशोभिताम् ।
बह्वासनकुथोपेतां बहुभूमिगृहायुताम् ॥ 4 ॥
सर्वर्तुकुसुमै रम्यां फलवद्भिश्च पादपैः ।
पुष्पितानामशोकानां श्रिया सूर्योदयप्रभाम् ॥ 5 ॥
प्रदीप्तामिव तत्रस्थो मारुतिस्समुदैक्षत ।
निष्पत्रशाखां विहगैः क्रियमाणामिवासकृत् ॥ 6 ॥
विनिष्पतद्भिः शतशश्चित्रैः पुष्पावतंसकैः ।
आमूलपुष्पनिचितैरशोकैश्शोकनाशनैः ॥ 7 ॥
पुष्पभारातिभारैश्च स्पृशद्भिरिव मेदिनीम् ।
कर्णिकारैः कुसुमितैः किंशुकैश्च सुपुष्पितैः ॥ 8 ॥
स देशः प्रभया तेषां प्रदीप्त इव सर्वतः ।
पुन्नागास्सप्तपर्णाश्च चम्पकोद्दालकास्तथा ॥ 9 ॥
विवृद्धमूला बहवश्शोभन्ते स्म सुपुष्पिताः ।
शातकुम्भनिभाः केचित्केचिदग्निशिखोपमाः ॥ 10 ॥
नीलाञ्जननिभाः केचित्तत्राशोकास्सहस्रशः ।
नन्दनं विविधोद्यानं चित्रं चैत्ररथं यथा ॥ 11 ॥
अतिवृत्तमिवाचिन्त्यं दिव्यं रम्यं श्रिया वृतम् ।
वितीयमिव चाकाशं पुष्पज्योतिर्गणायुतम् ॥ 12 ॥
पुष्परत्नशतैश्चित्रं द्वितीयं सागरं यथा ।
सर्वर्तुपुष्पैर्निचितं पादपैर्मधुगन्धिभिः ॥ 13 ॥
नानानिनादैरुद्यानं रम्यं मृगगणैर्द्विजैः ।
अनेकगन्धप्रवहं पुण्यगन्धं मनोरमम् ॥ 14 ॥
शैलेन्द्रमिव गन्धाढ्यं द्वितीयं गन्धमादनम् ।
अशोकवनिकायां तु तस्यां वानरपुङ्गवः ॥ 15 ॥
स ददर्शाविदूरस्थं चैत्यप्रासादमुच्छ्रितम् ।
मथ्ये स्तम्भसहस्रेण स्थितं कैलासपाण्डुरम् ॥ 16 ॥
प्रवालकृतसोपानं तप्तकाञ्चनवेदिकम् ।
मुष्णन्तमिव चक्षूंषि द्योतमानमिव श्रिया ॥ 17 ॥
विमलं प्रांशुभावत्वादुल्लिखन्तमिवाम्बरम् ।
ततो मलिनसंवीतां राक्षसीभिस्समावृताम् ॥ 18 ॥
उपवासकृशां दीनां निश्श्वसन्तीं पुनः पुनः ।
ददर्श शुक्लपक्षादौ चन्द्ररेखामिवामलाम् ॥ 19 ॥
मन्दप्रख्यायमानेन रूपेण रुचिरप्रभाम् ।
पिनद्धां धूमजालेन शिखामिव विभावसोः ॥ 20 ॥
पीतेनैकेन संवीतां क्लिष्टेनोत्तमवाससा ।
सपङ्कामनलङ्कारां विपद्मामिव पद्मिनीम् ॥ 21 ॥
व्रीडितां दुःखसन्तप्तां परिम्लानां तपस्विनीम् ।
ग्रहेणाङ्गारकेणेव पीडितामिव रोहिणीम् ॥ 22 ॥
अश्रुपूर्णमुखीं दीनां कृशामनशनेन च ।
शोकध्यानपरां दीनां नित्यं दुःखपरायणाम् ॥ 23 ॥
प्रियं जनमपश्यन्तीं पश्यन्तीं राक्षसीगणम् ।
स्वगणेन मृगीं हीनां श्वगणाभिवृतामिव ॥ 24 ॥
नीलनागाभया वेण्या जघनं गतयैकया ।
नीलया नीरदापाये वनराज्या महीमिव ॥ 25 ॥
सुखार्हां दुःखसन्तप्तां व्यसनानामकोविदाम् ।
तां समीक्ष्य विशालाक्षीमधिकं मलिनां कृशाम् ॥ 26 ॥
तर्कयामास सीतेति कारणैरुपपादिभिः ।
ह्रियमाणा तदा तेन रक्षसा कामरूपिणा ॥ 27 ॥
यथारूपा हि दृष्टा वै तथारूपेयमङ्गना ।
पूर्णचन्द्राननां सुभ्रूं चारुवृत्तपयोधराम् ॥ 28 ॥
कुर्वतीं प्रभयादेवीं सर्वा वितिमिरा दिशः ।
तां नीलकेशीं बिम्बोष्ठीं सुमध्यां सुप्रतिष्ठिताम् ॥ 29 ॥
सीतां पद्मपलाशाक्षीं मन्मथस्य रतिं यथा ।
इष्टां सर्वस्य जगतः पूर्णचन्द्रप्रभामिव ॥ 30 ॥
भूमौ सुतनुमासीनां नियतामिव तापसीम् ।
निःश्वासबहुलां भीरुं भुजगेन्द्रवधूमिव ॥ 31 ॥
शोकजालेन महता विततेन न राजतीम् ।
संसक्तां धूमजालेन शिखामिव विभावसोः ॥ 32 ॥
तां स्मृतीमिव सन्दिग्धामृद्धिं निपतितामिव ।
विहतामिव च श्रद्धामाशां प्रतिहतामिव ॥ 33 ॥
सोपसर्गां यथा सिद्धिं बुद्धिं सकलुषामिव ।
अभूतेनापवादेन कीर्तिं निपतितामिव ॥ 34 ॥
रामोपरोधव्यथितां रक्षोहरणकर्शिताम् ।
अबलां मृगशाबाक्षीं वीक्षमाणां ततस्ततः ॥ 35 ॥
बाष्पाम्बुपरिपूर्णेन कृष्णवक्राक्षिपक्ष्मणा ।
वदनेनाप्रसन्नेन निःश्वसन्तीं पुनः पुनः ॥ 36 ॥
मलपङ्कधरां दीनां मण्डनार्हाममण्डिताम् ।
प्रभां नक्षत्रराजस्य कालमेघैरिवावृताम् ॥ 37 ॥
तस्य सन्दिदिहे बुद्धिर्मुहुः सीतां निरीक्ष्य तु ।
आम्नायानामयोगेन विद्यां प्रशिथिलामिव ॥ 38 ॥
दुःखेन बुबुधे सीतां हनुमाननलङ्कृताम् ।
संस्कारेण यथा हीनां वाचमर्थान्तरं गताम् ॥ 39 ॥
तां समीक्षय विशालाक्षीं राजपुत्रीमनिन्दिताम् ।
तर्कयामास सीतेति कारणैरुपपादिभिः ॥ 40 ॥
वैदेह्या यानि चाङ्गेषु तदा रामोऽन्वकीर्तयत् ।
तान्याभरणजालानि गात्रशोभीन्यलक्षयत् ॥ 41 ॥
सुकृतौ कर्णवेष्टौ च श्वदंष्ट्रौ च सुसंस्थितौ ।
मणिविद्रुमचित्राणि हस्तेष्वाभरणानि च ॥ 42 ॥
श्यामानि चिरयुक्तत्वात्तथा संस्थानवन्ति च ।
तान्यैवेतानि मन्येऽहं यानि रामोऽन्वकीर्तयत् ॥ 43 ॥
तत्र यान्यवहीनानि तान्यहं नोपलक्षये ।
यान्यस्या नावहीनानि तानीमानि न संशयः ॥ 44 ॥
पीतं कनकपट्टाभं स्रस्तं तद्वसनं शुभम् ।
उत्तरीयं नगासक्तं तदा दृष्टं प्लवङ्गमैः ॥ 45 ॥
भूषणानि च मुख्यानि दृष्टानि धरणीतले ।
अनयैवापविद्धानि स्वनवन्ति महान्ति च ॥ 46 ॥
इदं चिरगृहीतत्वाद्वसनं क्लिष्टवत्तरम् ।
तथाऽपि नूनं तद्वर्णं तथा श्रीमद्यथेतरत् ॥ 47 ॥
इयं कनकवर्णाङ्गी रामस्य महिषी प्रिया ।
प्रणष्टापि सती याऽस्य मनसो न प्रणश्यति ॥ 48 ॥
इयं सा यत्कृते रामश्चतुर्भिः परितप्यते ।
कारुण्येनानृशंस्येन शोकेन मदनेन च ॥ 49 ॥
स्त्री प्रणष्टेति कारुण्यादाश्रितेत्यानृशंस्यतः ।
पत्नी नष्टेति शोकेन प्रियेति मदनेन च ॥ 50 ॥
अस्या देव्या यथा रूपमङ्गप्रत्यङ्गसौष्ठवम् ।
रामस्य च यथा रूपं तस्येयमसितेक्षणा ॥ 51 ॥
अस्या देव्या मनस्तस्मिंस्तस्य चास्यां प्रतिष्ठितम् ।
तेनेयं स च धर्मात्मा मुहूर्तमपि जीवति ॥ 52 ॥
दुष्करं कृतवान्रामो हीनो यदनया प्रभुः ।
धारयत्यात्मनो देहं न शोकेनावसीदति ॥ 53 ॥
दुष्करं कुरुते रामो य इमां मत्तकाशिनीम् ।
सीतां विना महाबाहुर्मुहूर्तमपि जीवति ॥ 54 ॥
एवं सीतां तदा दृष्ट्वा हृष्टः पवनसम्भवः ।
जगाम मनसा रामं प्रशशंस च तं प्रभुम् ॥ 55 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे पञ्चदशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha pañcadaśassargaḥ |
sa vīkṣamāṇastatrastho mārgamāṇaśca maithilīm |
avekṣamāṇaśca mahīṃ sarvāṃ tāmanvavaikṣata || 1 ||
santānakalatābhiśca pādapairupaśobhitām |
divyagandharasopetāṃ sarvatassamalaṅkṛtām || 2 ||
tāṃ sa nandanasaṅkāśāṃ mṛgapakṣibhirāvṛtām |
harmyaprāsādasambādhāṃ kokilākulanissvanām || 3 ||
kāñcanotpalapadmābhirvāpībhirupaśobhitām |
bahvāsanakuthopetāṃ bahubhūmigṛhāyutām || 4 ||
sarvartukusumai ramyāṃ phalavadbhiśca pādapaiḥ |
puṣpitānāmaśokānāṃ śriyā sūryodayaprabhām || 5 ||
pradīptāmiva tatrastho mārutissamudaikṣata |
niṣpatraśākhāṃ vihagaiḥ kriyamāṇāmivāsakṛt || 6 ||
viniṣpatadbhiḥ śataśaścitraiḥ puṣpāvataṃsakaiḥ |
āmūlapuṣpanicitairaśokaiśśokanāśanaiḥ || 7 ||
puṣpabhārātibhāraiśca spṛśadbhiriva medinīm |
karṇikāraiḥ kusumitaiḥ kiṃśukaiśca supuṣpitaiḥ || 8 ||
sa deśaḥ prabhayā teṣāṃ pradīpta iva sarvataḥ |
punnāgāssaptaparṇāśca campakoddālakāstathā || 9 ||
vivṛddhamūlā bahavaśśobhante sma supuṣpitāḥ |
śātakumbhanibhāḥ kecitkecidagniśikhopamāḥ || 10 ||
nīlāñjananibhāḥ kecittatrāśokāssahasraśaḥ |
nandanaṃ vividhodyānaṃ citraṃ caitrarathaṃ yathā || 11 ||
ativṛttamivācintyaṃ divyaṃ ramyaṃ śriyā vṛtam |
vitīyamiva cākāśaṃ puṣpajyotirgaṇāyutam || 12 ||
puṣparatnaśataiścitraṃ dvitīyaṃ sāgaraṃ yathā |
sarvartupuṣpairnicitaṃ pādapairmadhugandhibhiḥ || 13 ||
nānāninādairudyānaṃ ramyaṃ mṛgagaṇairdvijaiḥ |
anekagandhapravahaṃ puṇyagandhaṃ manoramam || 14 ||
śailendramiva gandhāḍhyaṃ dvitīyaṃ gandhamādanam |
aśokavanikāyāṃ tu tasyāṃ vānarapuṅgavaḥ || 15 ||
sa dadarśāvidūrasthaṃ caityaprāsādamucchritam |
mathye stambhasahasreṇa sthitaṃ kailāsapāṇḍuram || 16 ||
pravālakṛtasopānaṃ taptakāñcanavedikam |
muṣṇantamiva cakṣūṃṣi dyotamānamiva śriyā || 17 ||
vimalaṃ prāṃśubhāvatvādullikhantamivāmbaram |
tato malinasaṃvītāṃ rākṣasībhissamāvṛtām || 18 ||
upavāsakṛśāṃ dīnāṃ niśśvasantīṃ punaḥ punaḥ |
dadarśa śuklapakṣādau candrarekhāmivāmalām || 19 ||
mandaprakhyāyamānena rūpeṇa ruciraprabhām |
pinaddhāṃ dhūmajālena śikhāmiva vibhāvasoḥ || 20 ||
pītenaikena saṃvītāṃ kliṣṭenottamavāsasā |
sapaṅkāmanalaṅkārāṃ vipadmāmiva padminīm || 21 ||
vrīḍitāṃ duḥkhasantaptāṃ parimlānāṃ tapasvinīm |
graheṇāṅgārakeṇeva pīḍitāmiva rohiṇīm || 22 ||
aśrupūrṇamukhīṃ dīnāṃ kṛśāmanaśanena ca |
śokadhyānaparāṃ dīnāṃ nityaṃ duḥkhaparāyaṇām || 23 ||
priyaṃ janamapaśyantīṃ paśyantīṃ rākṣasīgaṇam |
svagaṇena mṛgīṃ hīnāṃ śvagaṇābhivṛtāmiva || 24 ||
nīlanāgābhayā veṇyā jaghanaṃ gatayaikayā |
nīlayā nīradāpāye vanarājyā mahīmiva || 25 ||
sukhārhāṃ duḥkhasantaptāṃ vyasanānāmakovidām |
tāṃ samīkṣya viśālākṣīmadhikaṃ malināṃ kṛśām || 26 ||
tarkayāmāsa sīteti kāraṇairupapādibhiḥ |
hriyamāṇā tadā tena rakṣasā kāmarūpiṇā || 27 ||
yathārūpā hi dṛṣṭā vai tathārūpeyamaṅganā |
pūrṇacandrānanāṃ subhrūṃ cāruvṛttapayodharām || 28 ||
kurvatīṃ prabhayādevīṃ sarvā vitimirā diśaḥ |
tāṃ nīlakeśīṃ bimboṣṭhīṃ sumadhyāṃ supratiṣṭhitām || 29 ||
sītāṃ padmapalāśākṣīṃ manmathasya ratiṃ yathā |
iṣṭāṃ sarvasya jagataḥ pūrṇacandraprabhāmiva || 30 ||
bhūmau sutanumāsīnāṃ niyatāmiva tāpasīm |
niḥśvāsabahulāṃ bhīruṃ bhujagendravadhūmiva || 31 ||
śokajālena mahatā vitatena na rājatīm |
saṃsaktāṃ dhūmajālena śikhāmiva vibhāvasoḥ || 32 ||
tāṃ smṛtīmiva sandigdhāmṛddhiṃ nipatitāmiva |
vihatāmiva ca śraddhāmāśāṃ pratihatāmiva || 33 ||
sopasargāṃ yathā siddhiṃ buddhiṃ sakaluṣāmiva |
abhūtenāpavādena kīrtiṃ nipatitāmiva || 34 ||
rāmoparodhavyathitāṃ rakṣoharaṇakarśitām |
abalāṃ mṛgaśābākṣīṃ vīkṣamāṇāṃ tatastataḥ || 35 ||
bāṣpāmbuparipūrṇena kṛṣṇavakrākṣipakṣmaṇā |
vadanenāprasannena niḥśvasantīṃ punaḥ punaḥ || 36 ||
malapaṅkadharāṃ dīnāṃ maṇḍanārhāmamaṇḍitām |
prabhāṃ nakṣatrarājasya kālameghairivāvṛtām || 37 ||
tasya sandidihe buddhirmuhuḥ sītāṃ nirīkṣya tu |
āmnāyānāmayogena vidyāṃ praśithilāmiva || 38 ||
duḥkhena bubudhe sītāṃ hanumānanalaṅkṛtām |
saṃskāreṇa yathā hīnāṃ vācamarthāntaraṃ gatām || 39 ||
tāṃ samīkṣaya viśālākṣīṃ rājaputrīmaninditām |
tarkayāmāsa sīteti kāraṇairupapādibhiḥ || 40 ||
vaidehyā yāni cāṅgeṣu tadā rāmo'nvakīrtayat |
tānyābharaṇajālāni gātraśobhīnyalakṣayat || 41 ||
sukṛtau karṇaveṣṭau ca śvadaṃṣṭrau ca susaṃsthitau |
maṇividrumacitrāṇi hasteṣvābharaṇāni ca || 42 ||
śyāmāni cirayuktatvāttathā saṃsthānavanti ca |
tānyaivetāni manye'haṃ yāni rāmo'nvakīrtayat || 43 ||
tatra yānyavahīnāni tānyahaṃ nopalakṣaye |
yānyasyā nāvahīnāni tānīmāni na saṃśayaḥ || 44 ||
pītaṃ kanakapaṭṭābhaṃ srastaṃ tadvasanaṃ śubham |
uttarīyaṃ nagāsaktaṃ tadā dṛṣṭaṃ plavaṅgamaiḥ || 45 ||
bhūṣaṇāni ca mukhyāni dṛṣṭāni dharaṇītale |
anayaivāpaviddhāni svanavanti mahānti ca || 46 ||
idaṃ ciragṛhītatvādvasanaṃ kliṣṭavattaram |
tathā'pi nūnaṃ tadvarṇaṃ tathā śrīmadyathetarat || 47 ||
iyaṃ kanakavarṇāṅgī rāmasya mahiṣī priyā |
praṇaṣṭāpi satī yā'sya manaso na praṇaśyati || 48 ||
iyaṃ sā yatkṛte rāmaścaturbhiḥ paritapyate |
kāruṇyenānṛśaṃsyena śokena madanena ca || 49 ||
strī praṇaṣṭeti kāruṇyādāśritetyānṛśaṃsyataḥ |
patnī naṣṭeti śokena priyeti madanena ca || 50 ||
asyā devyā yathā rūpamaṅgapratyaṅgasauṣṭhavam |
rāmasya ca yathā rūpaṃ tasyeyamasitekṣaṇā || 51 ||
asyā devyā manastasmiṃstasya cāsyāṃ pratiṣṭhitam |
teneyaṃ sa ca dharmātmā muhūrtamapi jīvati || 52 ||
duṣkaraṃ kṛtavānrāmo hīno yadanayā prabhuḥ |
dhārayatyātmano dehaṃ na śokenāvasīdati || 53 ||
duṣkaraṃ kurute rāmo ya imāṃ mattakāśinīm |
sītāṃ vinā mahābāhurmuhūrtamapi jīvati || 54 ||
evaṃ sītāṃ tadā dṛṣṭvā hṛṣṭaḥ pavanasambhavaḥ |
jagāma manasā rāmaṃ praśaśaṃsa ca taṃ prabhum || 55 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe pañcadaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.