𑌕𑌠𑍋𑌪𑌨𑌿𑌷𑌦𑍍 - 𑌅𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯 2, 𑌵𑌲𑍍𑌲𑍀 2

Kathopanishad - Adhyaya 2, Valli 2

🖋️ Grantha script
📄 Download PDF
𑌅𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯 2
𑌵𑌲𑍍𑌲𑍀 2
𑌪𑍁𑌰𑌮𑍇𑌕𑌾𑌦𑌶𑌦𑍍𑌵𑌾𑌰𑌮𑌜𑌸𑍍𑌯𑌾𑌵𑌕𑍍𑌰𑌚𑍇𑌤𑌸𑌃।
𑌅𑌨𑍁𑌷𑍍𑌠𑌾𑌯 𑌨 𑌶𑍋𑌚𑌤𑌿 𑌵𑌿𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌶𑍍𑌚 𑌵𑌿𑌮𑍁𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇। 𑌏𑌤𑌦𑍍𑌵𑍈 𑌤𑌤𑍍‌ ॥1॥
𑌹𑌂𑌸-𑌶𑍍𑌶𑍁𑌚𑌿𑌷𑌦𑍍𑌵𑌸𑍁𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌰𑌿𑌕𑍍𑌷𑌸𑌦𑍍𑌧𑍋𑌤𑌾 𑌵𑍇𑌦𑌿𑌷𑌦𑌤𑌿𑌥𑌿𑌰𑍍𑌦𑍁𑌰𑍋𑌣𑌸𑌤𑍍‌।
𑌨𑍃𑌷𑌦𑍍𑌵𑌰𑌸𑌦𑍃𑌤𑌸𑌦𑍍𑌵𑍍𑌯𑍋𑌮𑌸𑌦𑌬𑍍𑌜𑌾 𑌗𑍋𑌜𑌾 𑌋𑌤𑌜𑌾 𑌅𑌦𑍍𑌰𑌿𑌜𑌾 𑌋𑌤-𑌮𑍍𑌬𑍃𑌹𑌤𑍍‌ ॥2॥
𑌊𑌰𑍍𑌧𑍍𑌵-𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌮𑍁𑌨𑍍𑌨𑌯𑌤𑍍𑌯𑌪𑌾𑌨-𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌗𑌸𑍍𑌯𑌤𑌿।
𑌮𑌧𑍍𑌯𑍇 𑌵𑌾𑌮𑌨𑌮𑌾𑌸𑍀𑌨𑌂-𑌵𑌿𑌁𑌶𑍍𑌵𑍇 𑌦𑍇𑌵𑌾 𑌉𑌪𑌾𑌸𑌤𑍇 ॥3॥
𑌅𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌸𑍍𑌰𑌂𑌸𑌮𑌾𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌶𑌰𑍀𑌰𑌸𑍍𑌥𑌸𑍍𑌯 𑌦𑍇𑌹𑌿𑌨𑌃।
𑌦𑍇𑌹𑌾𑌦𑍍𑌵𑌿𑌮𑍁𑌚𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌕𑌿𑌮𑌤𑍍𑌰 𑌪𑌰𑌿𑌶𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑍇। 𑌏𑌤𑌦𑍍𑌵𑍈 𑌤𑌤𑍍‌ ॥4॥
𑌨 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑍇𑌨 𑌨𑌾𑌪𑌾𑌨𑍇𑌨 𑌮𑌰𑍍𑌤𑍍𑌯𑍋 𑌜𑍀𑌵𑌤𑌿 𑌕𑌶𑍍𑌚𑌨।
𑌇𑌤𑌰𑍇𑌣 𑌤𑍁 𑌜𑍀𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌯𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌨𑍇𑌤𑌾𑌵𑍁𑌪𑌾𑌶𑍍𑌰𑌿𑌤𑍗 ॥5॥
𑌹𑌨𑍍𑌤 𑌤 𑌇𑌦-𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌵𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌗𑍁𑌹𑍍𑌯-𑌮𑍍𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮 𑌸𑌨𑌾𑌤𑌨𑌮𑍍‌।
𑌯𑌥𑌾 𑌚 𑌮𑌰𑌣-𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌭𑌵𑌤𑌿 𑌗𑍗𑌤𑌮 ॥6॥
𑌯𑍋𑌨𑌿𑌮𑌨𑍍𑌯𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌪𑌦𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌶𑌰𑍀𑌰𑌤𑍍𑌵𑌾𑌯 𑌦𑍇𑌹𑌿𑌨𑌃।
𑌸𑍍𑌥𑌾𑌣𑍁𑌮𑌨𑍍𑌯𑍇-𑌽𑌨𑍁𑌸𑌂​𑌯𑌁𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌯𑌥𑌾𑌕𑌰𑍍𑌮 𑌯𑌥𑌾𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑌮𑍍‌ ॥7॥
𑌯 𑌏𑌷 𑌸𑍁𑌪𑍍𑌤𑍇𑌷𑍁 𑌜𑌾𑌗𑌰𑍍𑌤𑌿 𑌕𑌾𑌮-𑌙𑍍𑌕𑌾𑌮-𑌮𑍍𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑍋 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌮𑌿𑌮𑌾𑌣𑌃।
𑌤𑌦𑍇𑌵 𑌶𑍁𑌕𑍍𑌰-𑌨𑍍𑌤𑌦𑍍 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮 𑌤𑌦𑍇𑌵𑌾𑌮𑍃𑌤𑌮𑍁𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇।
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌿𑌂​𑌲𑍍𑌲𑍋𑌁𑌕𑌾-𑌶𑍍𑌶𑍍𑌰𑌿𑌤𑌾-𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌤𑌦𑍁 𑌨𑌾𑌤𑍍𑌯𑍇𑌤𑌿 𑌕𑌶𑍍𑌚𑌨। 𑌏𑌤𑌦𑍍𑌵𑍈 𑌤𑌤𑍍‌ ॥8॥
𑌅𑌗𑍍𑌨𑌿𑌰𑍍𑌯𑌥𑍈𑌕𑍋 𑌭𑍁𑌵𑌨-𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑍋 𑌰𑍂𑌪𑌂 𑌰𑍂𑌪-𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌰𑍂𑌪𑍋 𑌬𑌭𑍂𑌵।
𑌏𑌕𑌸𑍍𑌤𑌥𑌾 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌭𑍂𑌤𑌾𑌨𑍍𑌤𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌰𑍂𑌪𑌂 𑌰𑍂𑌪-𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌰𑍂𑌪𑍋 𑌬𑌹𑌿𑌶𑍍𑌚 ॥9॥
𑌵𑌾𑌯𑍁𑌰𑍍𑌯𑌥𑍈𑌕𑍋 𑌭𑍁𑌵𑌨-𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑍋 𑌰𑍂𑌪𑌂 𑌰𑍂𑌪-𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌰𑍂𑌪𑍋 𑌬𑌭𑍂𑌵।
𑌏𑌕𑌸𑍍𑌤𑌥𑌾 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌭𑍂𑌤𑌾𑌨𑍍𑌤𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌰𑍂𑌪𑌂 𑌰𑍂𑌪-𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌰𑍂𑌪𑍋 𑌬𑌹𑌿𑌶𑍍𑌚 ॥10॥
𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑍋 𑌯𑌥𑌾 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌲𑍋𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌚𑌕𑍍𑌷𑍁𑌰𑍍𑌨 𑌲𑌿𑌪𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌚𑌾𑌕𑍍𑌷𑍁𑌷𑍈𑌰𑍍𑌬𑌹𑍍𑌯𑌿𑌦𑍋𑌷𑍈𑌃।
𑌏𑌕𑌸𑍍𑌤𑌥𑌾 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌭𑍂𑌤𑌾𑌨𑍍𑌤𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌨 𑌲𑌿𑌪𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌲𑍋𑌕𑌦𑍁𑌃𑌖𑍇𑌨 𑌬𑌾𑌹𑍍𑌯𑌃 ॥11॥
𑌏𑌕𑍋 𑌵𑌶𑍀 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌭𑍂𑌤𑌾𑌨𑍍𑌤𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌏𑌕𑌂 𑌰𑍂𑌪-𑌮𑍍𑌬𑌹𑍁𑌧𑌾 𑌯𑌃 𑌕𑌰𑍋𑌤𑌿।
𑌤𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌸𑍍𑌥𑌂-𑌯𑍇𑌁-𑌽𑌨𑍁𑌪𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌧𑍀𑌰𑌾𑌸𑍍𑌤𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌸𑍁𑌖𑌂 𑌶𑌾𑌶𑍍𑌵𑌤-𑌨𑍍𑌨𑍇𑌤𑌰𑍇𑌷𑌾𑌮𑍍‌ ॥12॥
𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑍋-𑌽𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾𑌨𑌾-𑌞𑍍𑌚𑍇𑌤𑌨𑌶𑍍𑌚𑍇𑌤𑌨𑌾𑌨𑌾𑌮𑍇𑌕𑍋 𑌬𑌹𑍂𑌨𑌾𑌂-𑌯𑍋𑌁 𑌵𑌿𑌦𑌧𑌾𑌤𑌿 𑌕𑌾𑌮𑌾𑌨𑍍‌।
𑌤𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌸𑍍𑌥𑌂-𑌯𑍇𑌁-𑌽𑌨𑍁𑌪𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌧𑍀𑌰𑌾𑌸𑍍𑌤𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌶𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿-𑌶𑍍𑌶𑌾𑌶𑍍𑌵𑌤𑍀 𑌨𑍇𑌤𑌰𑍇𑌷𑌾𑌮𑍍‌ ॥13॥
𑌤𑌦𑍇𑌤𑌦𑌿𑌤𑌿 𑌮𑌨𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇-𑌽𑌨𑌿𑌰𑍍𑌦𑍇𑌶𑍍𑌯-𑌮𑍍𑌪𑌰𑌮𑌂 𑌸𑍁𑌖𑌮𑍍‌।
𑌕𑌥-𑌨𑍍𑌨𑍁 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑌾𑌨𑍀𑌯𑌾-𑌙𑍍𑌕𑌿𑌮𑍁 𑌭𑌾𑌤𑌿 𑌵𑌿𑌭𑌾𑌤𑌿 𑌵𑌾 ॥14॥
𑌨 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑍋 𑌭𑌾𑌤𑌿 𑌨 𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌤𑌾𑌰𑌕-𑌨𑍍𑌨𑍇𑌮𑌾 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑍁𑌤𑍋 𑌭𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌕𑍁𑌤𑍋-𑌽𑌯𑌮𑌗𑍍𑌨𑌿𑌃।
𑌤𑌮𑍇𑌵 𑌭𑌾𑌨𑍍𑌤𑌮𑌨𑍁𑌭𑌾𑌤𑌿 𑌸𑌰𑍍𑌵-𑌨𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌭𑌾𑌸𑌾 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌮𑌿𑌦𑌂-𑌵𑌿𑌁𑌭𑌾𑌤𑌿 ॥15॥
Roman (IAST) Transliteration
adhyāya 2
vallī 2
puramekādaśadvāramajasyāvakracetasaḥ|
anuṣṭhāya na śocati vimuktaśca vimucyate| etadvai tat‌ ||1||
haṃsa-śśuciṣadvasurāntarikṣasaddhotā vediṣadatithirduroṇasat‌|
nṛṣadvarasadṛtasadvyomasadabjā gojā ṛtajā adrijā ṛta-mbṛhat‌ ||2||
ūrdhva-mprāṇamunnayatyapāna-mpratyagasyati|
madhye vāmanamāsīnaṃ-vi~śve devā upāsate ||3||
asya visraṃsamānasya śarīrasthasya dehinaḥ|
dehādvimucyamānasya kimatra pariśiṣyate| etadvai tat‌ ||4||
na prāṇena nāpānena martyo jīvati kaścana|
itareṇa tu jīvanti yasminnetāvupāśritau ||5||
hanta ta ida-mpravakṣyāmi guhya-mbrahma sanātanam‌|
yathā ca maraṇa-mprāpya ātmā bhavati gautama ||6||
yonimanye prapadyante śarīratvāya dehinaḥ|
sthāṇumanye-'nusaṃ​ya~nti yathākarma yathāśrutam‌ ||7||
ya eṣa supteṣu jāgarti kāma-ṅkāma-mpuruṣo nirmimāṇaḥ|
tadeva śukra-ntad brahma tadevāmṛtamucyate|
tasmiṃ​llo~kā-śśritā-ssarve tadu nātyeti kaścana| etadvai tat‌ ||8||
agniryathaiko bhuvana-mpraviṣṭo rūpaṃ rūpa-mpratirūpo babhūva|
ekastathā sarvabhūtāntarātmā rūpaṃ rūpa-mpratirūpo bahiśca ||9||
vāyuryathaiko bhuvana-mpraviṣṭo rūpaṃ rūpa-mpratirūpo babhūva|
ekastathā sarvabhūtāntarātmā rūpaṃ rūpa-mpratirūpo bahiśca ||10||
sūryo yathā sarvalokasya cakṣurna lipyate cākṣuṣairbahyidoṣaiḥ|
ekastathā sarvabhūtāntarātmā na lipyate lokaduḥkhena bāhyaḥ ||11||
eko vaśī sarvabhūtāntarātmā ekaṃ rūpa-mbahudhā yaḥ karoti|
tamātmasthaṃ-ye~-'nupaśyanti dhīrāsteṣāṃ sukhaṃ śāśvata-nnetareṣām‌ ||12||
nityo-'nityānā-ñcetanaścetanānāmeko bahūnāṃ-yo~ vidadhāti kāmān‌|
tamātmasthaṃ-ye~-'nupaśyanti dhīrāsteṣāṃ śānti-śśāśvatī netareṣām‌ ||13||
tadetaditi manyante-'nirdeśya-mparamaṃ sukham‌|
katha-nnu tadvijānīyā-ṅkimu bhāti vibhāti vā ||14||
na tatra sūryo bhāti na candratāraka-nnemā vidyuto bhānti kuto-'yamagniḥ|
tameva bhāntamanubhāti sarva-ntasya bhāsā sarvamidaṃ-vi~bhāti ||15||
Sanskrit — Devanagari (original)
अध्याय 2
वल्ली 2
पुरमेकादशद्वारमजस्यावक्रचेतसः।
अनुष्ठाय न शोचति विमुक्तश्च विमुच्यते। एतद्वै तत्‌ ॥1॥
हंस-श्शुचिषद्वसुरान्तरिक्षसद्धोता वेदिषदतिथिर्दुरोणसत्‌।
नृषद्वरसदृतसद्व्योमसदब्जा गोजा ऋतजा अद्रिजा ऋत-म्बृहत्‌ ॥2॥
ऊर्ध्व-म्प्राणमुन्नयत्यपान-म्प्रत्यगस्यति।
मध्ये वामनमासीनं-विँश्वे देवा उपासते ॥3॥
अस्य विस्रंसमानस्य शरीरस्थस्य देहिनः।
देहाद्विमुच्यमानस्य किमत्र परिशिष्यते। एतद्वै तत्‌ ॥4॥
न प्राणेन नापानेन मर्त्यो जीवति कश्चन।
इतरेण तु जीवन्ति यस्मिन्नेतावुपाश्रितौ ॥5॥
हन्त त इद-म्प्रवक्ष्यामि गुह्य-म्ब्रह्म सनातनम्‌।
यथा च मरण-म्प्राप्य आत्मा भवति गौतम ॥6॥
योनिमन्ये प्रपद्यन्ते शरीरत्वाय देहिनः।
स्थाणुमन्ये-ऽनुसं​यँन्ति यथाकर्म यथाश्रुतम्‌ ॥7॥
य एष सुप्तेषु जागर्ति काम-ङ्काम-म्पुरुषो निर्मिमाणः।
तदेव शुक्र-न्तद् ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते।
तस्मिं​ल्लोँका-श्श्रिता-स्सर्वे तदु नात्येति कश्चन। एतद्वै तत्‌ ॥8॥
अग्निर्यथैको भुवन-म्प्रविष्टो रूपं रूप-म्प्रतिरूपो बभूव।
एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा रूपं रूप-म्प्रतिरूपो बहिश्च ॥9॥
वायुर्यथैको भुवन-म्प्रविष्टो रूपं रूप-म्प्रतिरूपो बभूव।
एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा रूपं रूप-म्प्रतिरूपो बहिश्च ॥10॥
सूर्यो यथा सर्वलोकस्य चक्षुर्न लिप्यते चाक्षुषैर्बह्यिदोषैः।
एकस्तथा सर्वभूतान्तरात्मा न लिप्यते लोकदुःखेन बाह्यः ॥11॥
एको वशी सर्वभूतान्तरात्मा एकं रूप-म्बहुधा यः करोति।
तमात्मस्थं-येँ-ऽनुपश्यन्ति धीरास्तेषां सुखं शाश्वत-न्नेतरेषाम्‌ ॥12॥
नित्यो-ऽनित्याना-ञ्चेतनश्चेतनानामेको बहूनां-योँ विदधाति कामान्‌।
तमात्मस्थं-येँ-ऽनुपश्यन्ति धीरास्तेषां शान्ति-श्शाश्वती नेतरेषाम्‌ ॥13॥
तदेतदिति मन्यन्ते-ऽनिर्देश्य-म्परमं सुखम्‌।
कथ-न्नु तद्विजानीया-ङ्किमु भाति विभाति वा ॥14॥
न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारक-न्नेमा विद्युतो भान्ति कुतो-ऽयमग्निः।
तमेव भान्तमनुभाति सर्व-न्तस्य भासा सर्वमिदं-विँभाति ॥15॥
adhyāya 2
vallī 2
puramekādaśadvāramajasyāvakracetasaḥ|
anuṣṭhāya na śocati vimuktaśca vimucyate| etadvai tat‌ ||1||
haṃsa-śśuciṣadvasurāntarikṣasaddhotā vediṣadatithirduroṇasat‌|
nṛṣadvarasadṛtasadvyomasadabjā gojā ṛtajā adrijā ṛta-mbṛhat‌ ||2||
ūrdhva-mprāṇamunnayatyapāna-mpratyagasyati|
madhye vāmanamāsīnaṃ-vi~śve devā upāsate ||3||
asya visraṃsamānasya śarīrasthasya dehinaḥ|
dehādvimucyamānasya kimatra pariśiṣyate| etadvai tat‌ ||4||
na prāṇena nāpānena martyo jīvati kaścana|
itareṇa tu jīvanti yasminnetāvupāśritau ||5||
hanta ta ida-mpravakṣyāmi guhya-mbrahma sanātanam‌|
yathā ca maraṇa-mprāpya ātmā bhavati gautama ||6||
yonimanye prapadyante śarīratvāya dehinaḥ|
sthāṇumanye-'nusaṃ​ya~nti yathākarma yathāśrutam‌ ||7||
ya eṣa supteṣu jāgarti kāma-ṅkāma-mpuruṣo nirmimāṇaḥ|
tadeva śukra-ntad brahma tadevāmṛtamucyate|
tasmiṃ​llo~kā-śśritā-ssarve tadu nātyeti kaścana| etadvai tat‌ ||8||
agniryathaiko bhuvana-mpraviṣṭo rūpaṃ rūpa-mpratirūpo babhūva|
ekastathā sarvabhūtāntarātmā rūpaṃ rūpa-mpratirūpo bahiśca ||9||
vāyuryathaiko bhuvana-mpraviṣṭo rūpaṃ rūpa-mpratirūpo babhūva|
ekastathā sarvabhūtāntarātmā rūpaṃ rūpa-mpratirūpo bahiśca ||10||
sūryo yathā sarvalokasya cakṣurna lipyate cākṣuṣairbahyidoṣaiḥ|
ekastathā sarvabhūtāntarātmā na lipyate lokaduḥkhena bāhyaḥ ||11||
eko vaśī sarvabhūtāntarātmā ekaṃ rūpa-mbahudhā yaḥ karoti|
tamātmasthaṃ-ye~-'nupaśyanti dhīrāsteṣāṃ sukhaṃ śāśvata-nnetareṣām‌ ||12||
nityo-'nityānā-ñcetanaścetanānāmeko bahūnāṃ-yo~ vidadhāti kāmān‌|
tamātmasthaṃ-ye~-'nupaśyanti dhīrāsteṣāṃ śānti-śśāśvatī netareṣām‌ ||13||
tadetaditi manyante-'nirdeśya-mparamaṃ sukham‌|
katha-nnu tadvijānīyā-ṅkimu bhāti vibhāti vā ||14||
na tatra sūryo bhāti na candratāraka-nnemā vidyuto bhānti kuto-'yamagniḥ|
tameva bhāntamanubhāti sarva-ntasya bhāsā sarvamidaṃ-vi~bhāti ||15||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in