𑌭𑍀𑌷𑍍𑌮 𑌉𑌵𑌾𑌚 ।
𑌇𑌤𑌿 𑌮𑌤𑌿𑌰𑍁𑌪𑌕𑌲𑍍𑌪𑌿𑌤𑌾 𑌵𑌿𑌤𑍃𑌷𑍍𑌣𑌾
𑌭𑌗𑌵𑌤𑌿 𑌸𑌾𑌤𑍍𑌵𑌤𑌪𑍁𑌙𑍍𑌗𑌵𑍇 𑌵𑌿𑌭𑍂𑌮𑍍𑌨𑌿 ।
𑌸𑍍𑌵𑌸𑍁𑌖𑌮𑍁𑌪𑌗𑌤𑍇 𑌕𑍍𑌵𑌚𑌿𑌦𑍍𑌵𑌿𑌹𑌰𑍍𑌤𑍁𑌂
𑌪𑍍𑌰𑌕𑍃𑌤𑌿𑌮𑍁𑌪𑍇𑌯𑍁𑌷𑌿 𑌯𑌦𑍍𑌭𑌵𑌪𑍍𑌰𑌵𑌾𑌹𑌃 ॥ 1 ॥
𑌤𑍍𑌰𑌿𑌭𑍁𑌵𑌨𑌕𑌮𑌨𑌂 𑌤𑌮𑌾𑌲𑌵𑌰𑍍𑌣𑌂
𑌰𑌵𑌿𑌕𑌰𑌗𑍗𑌰𑌵𑌰𑌾𑌮𑍍𑌬𑌰𑌂 𑌦𑌧𑌾𑌨𑍇 ।
𑌵𑌪𑍁𑌰𑌲𑌕𑌕𑍁𑌲𑌾𑌵𑍃𑌤𑌾𑌨𑌨𑌾𑌬𑍍𑌜𑌂
𑌵𑌿𑌜𑌯𑌸𑌖𑍇 𑌰𑌤𑌿𑌰𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌮𑍇𑌽𑌨𑌵𑌦𑍍𑌯𑌾 ॥ 2 ॥
𑌯𑍁𑌧𑌿 𑌤𑍁𑌰𑌗𑌰𑌜𑍋𑌵𑌿𑌧𑍂𑌮𑍍𑌰𑌵𑌿𑌷𑍍𑌵𑌕𑍍
𑌕𑌚𑌲𑍁𑌲𑌿𑌤𑌶𑍍𑌰𑌮𑌵𑌾𑌰𑍍𑌯𑌲𑌙𑍍𑌕𑍃𑌤𑌾𑌸𑍍𑌯𑍇 ।
𑌮𑌮 𑌨𑌿𑌶𑌿𑌤𑌶𑌰𑍈𑌰𑍍𑌵𑌿𑌭𑌿𑌦𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨
𑌤𑍍𑌵𑌚𑌿 𑌵𑌿𑌲𑌸𑌤𑍍𑌕𑌵𑌚𑍇𑌽𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌕𑍃𑌷𑍍𑌣 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾 ॥ 3 ॥
𑌸𑌪𑌦𑌿 𑌸𑌖𑌿𑌵𑌚𑍋 𑌨𑌿𑌶𑌮𑍍𑌯 𑌮𑌧𑍍𑌯𑍇
𑌨𑌿𑌜𑌪𑌰𑌯𑍋𑌰𑍍𑌬𑌲𑌯𑍋 𑌰𑌥𑌂 𑌨𑌿𑌵𑍇𑌶𑍍𑌯 ।
𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌵𑌤𑌿 𑌪𑌰𑌸𑍈𑌨𑌿𑌕𑌾𑌯𑍁𑌰𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣𑌾
𑌹𑍃𑌤𑌵𑌤𑌿 𑌪𑌾𑌰𑍍𑌥𑌸𑌖𑍇 𑌰𑌤𑌿𑌰𑍍𑌮𑌮𑌾𑌸𑍍𑌤𑍁 ॥ 4 ॥
𑌵𑍍𑌯𑌵𑌹𑌿𑌤 𑌪𑍃𑌥𑌨𑌾𑌮𑍁𑌖𑌂 𑌨𑌿𑌰𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯
𑌸𑍍𑌵𑌜𑌨𑌵𑌧𑌾𑌦𑍍𑌵𑌿𑌮𑍁𑌖𑌸𑍍𑌯 𑌦𑍋𑌷𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑌾 ।
𑌕𑍁𑌮𑌤𑌿𑌮𑌹𑌰𑌦𑌾𑌤𑍍𑌮𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌯𑌾 𑌯-
-𑌶𑍍𑌚𑌰𑌣𑌰𑌤𑌿𑌃 𑌪𑌰𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌮𑍇𑌽𑌸𑍍𑌤𑍁 ॥ 5 ॥
𑌸𑍍𑌵𑌨𑌿𑌗𑌮𑌮𑌪𑌹𑌾𑌯 𑌮𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌂
𑌋𑌤𑌮𑌧𑌿𑌕𑌰𑍍𑌤𑍁𑌮𑌵𑌪𑍍𑌲𑍁𑌤𑍋 𑌰𑌥𑌸𑍍𑌥𑌃 ।
𑌧𑍃𑌤𑌰𑌥𑌚𑌰𑌣𑍋𑌽𑌭𑍍𑌯𑌯𑌾𑌚𑍍𑌚𑌲𑌦𑍍𑌗𑍁𑌃
𑌹𑌰𑌿𑌰𑌿𑌵 𑌹𑌨𑍍𑌤𑍁𑌮𑌿𑌭𑌂 𑌗𑌤𑍋𑌤𑍍𑌤𑌰𑍀𑌯𑌃 ॥ 6 ॥
𑌶𑌿𑌤𑌵𑌿𑌶𑌿𑌖𑌹𑌤𑍋 𑌵𑌿𑌶𑍀𑌰𑍍𑌣𑌦𑌂𑌶𑌃
𑌕𑍍𑌷𑌤𑌜𑌪𑌰𑌿𑌪𑍍𑌲𑍁𑌤 𑌆𑌤𑌤𑌾𑌯𑌿𑌨𑍋 𑌮𑍇 ।
𑌪𑍍𑌰𑌸𑌭𑌮𑌭𑌿𑌸𑌸𑌾𑌰 𑌮𑌦𑍍𑌵𑌧𑌾𑌰𑍍𑌥𑌂
𑌸 𑌭𑌵𑌤𑍁 𑌮𑍇 𑌭𑌗𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌗𑌤𑌿𑌰𑍍𑌮𑍁𑌕𑍁𑌨𑍍𑌦𑌃 ॥ 7 ॥
𑌵𑌿𑌜𑌯𑌰𑌥𑌕𑍁𑌟𑍁𑌮𑍍𑌬 𑌆𑌤𑍍𑌤𑌤𑍋𑌤𑍍𑌰𑍇
𑌧𑍃𑌤𑌹𑌯𑌰𑌶𑍍𑌮𑌿𑌨𑌿 𑌤𑌚𑍍𑌛𑍍𑌰𑌿𑌯𑍇𑌕𑍍𑌷𑌣𑍀𑌯𑍇 ।
𑌭𑌗𑌵𑌤𑌿 𑌰𑌤𑌿𑌰𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌮𑍇 𑌮𑍁𑌮𑍂𑌰𑍍𑌷𑍋𑌃
𑌯𑌮𑌿𑌹 𑌨𑌿𑌰𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌹𑌤𑌾𑌃 𑌗𑌤𑌾𑌃 𑌸𑌰𑍂𑌪𑌮𑍍 ॥ 8 ॥
𑌲𑌲𑌿𑌤 𑌗𑌤𑌿 𑌵𑌿𑌲𑌾𑌸 𑌵𑌲𑍍𑌗𑍁𑌹𑌾𑌸
𑌪𑍍𑌰𑌣𑌯 𑌨𑌿𑌰𑍀𑌕𑍍𑌷𑌣 𑌕𑌲𑍍𑌪𑌿𑌤𑍋𑌰𑍁𑌮𑌾𑌨𑌾𑌃 ।
𑌕𑍃𑌤𑌮𑌨𑍁𑌕𑍃𑌤𑌵𑌤𑍍𑌯 𑌉𑌨𑍍𑌮𑌦𑌾𑌨𑍍𑌧𑌾𑌃
𑌪𑍍𑌰𑌕𑍃𑌤𑌿𑌮𑌗𑌨𑍍 𑌕𑌿𑌲 𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌗𑍋𑌪𑌵𑌧𑍍𑌵𑌃 ॥ 9 ॥
𑌮𑍁𑌨𑌿𑌗𑌣𑌨𑍃𑌪𑌵𑌰𑍍𑌯𑌸𑌙𑍍𑌕𑍁𑌲𑍇𑌽𑌨𑍍𑌤𑌃
𑌸𑌦𑌸𑌿 𑌯𑍁𑌧𑌿𑌷𑍍𑌠𑌿𑌰𑌰𑌾𑌜𑌸𑍂𑌯 𑌏𑌷𑌾𑌮𑍍 ।
𑌅𑌰𑍍𑌹𑌣𑌮𑍁𑌪𑌪𑍇𑌦 𑌈𑌕𑍍𑌷𑌣𑍀𑌯𑍋
𑌮𑌮 𑌦𑍃𑌶𑌿𑌗𑍋𑌚𑌰 𑌏𑌷 𑌆𑌵𑌿𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 ॥ 10 ॥
𑌤𑌮𑌿𑌮𑌮𑌹𑌮𑌜𑌂 𑌶𑌰𑍀𑌰𑌭𑌾𑌜𑌾𑌂
𑌹𑍃𑌦𑌿 𑌹𑍃𑌦𑌿 𑌧𑌿𑌷𑍍𑌟𑌿𑌤𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌕𑌲𑍍𑌪𑌿𑌤𑌾𑌨𑌾𑌮𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌦𑍃𑌶𑌮𑌿𑌵 𑌨𑍈𑌕𑌧𑌾𑌽𑌰𑍍𑌕𑌮𑍇𑌕𑌂
𑌸𑌮𑌧𑌿𑌗𑌤𑍋𑌽𑌸𑍍𑌮𑌿 𑌵𑌿𑌧𑍂𑌤𑌭𑍇𑌦𑌮𑍋𑌹𑌃 ॥ 11 ॥
𑌇𑌤𑌿 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌭𑌾𑌗𑌵𑌤𑍇 𑌮𑌹𑌾𑌪𑍁𑌰𑌾𑌣𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌥𑌮𑌸𑍍𑌕𑌨𑍍𑌧𑍇 𑌨𑌵𑌮𑍋𑌽𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑍇 𑌭𑍀𑌷𑍍𑌮𑌕𑍃𑌤 𑌭𑌗𑌵𑌤𑍍 𑌸𑍍𑌤𑍁𑌤𑌿𑌃 ।
Roman (IAST) Transliteration
bhīṣma uvāca |
iti matirupakalpitā vitṛṣṇā
bhagavati sātvatapuṅgave vibhūmni |
svasukhamupagate kvacidvihartuṃ
prakṛtimupeyuṣi yadbhavapravāhaḥ || 1 ||
tribhuvanakamanaṃ tamālavarṇaṃ
ravikaragauravarāmbaraṃ dadhāne |
vapuralakakulāvṛtānanābjaṃ
vijayasakhe ratirastu me'navadyā || 2 ||
yudhi turagarajovidhūmraviṣvak
kacalulitaśramavāryalaṅkṛtāsye |
mama niśitaśarairvibhidyamāna
tvaci vilasatkavace'stu kṛṣṇa ātmā || 3 ||
sapadi sakhivaco niśamya madhye
nijaparayorbalayo rathaṃ niveśya |
sthitavati parasainikāyurakṣṇā
hṛtavati pārthasakhe ratirmamāstu || 4 ||
vyavahita pṛthanāmukhaṃ nirīkṣya
svajanavadhādvimukhasya doṣabuddhyā |
kumatimaharadātmavidyayā ya-
-ścaraṇaratiḥ paramasya tasya me'stu || 5 ||
svanigamamapahāya matpratijñāṃ
ṛtamadhikartumavapluto rathasthaḥ |
dhṛtarathacaraṇo'bhyayāccaladguḥ
haririva hantumibhaṃ gatottarīyaḥ || 6 ||
śitaviśikhahato viśīrṇadaṃśaḥ
kṣatajaparipluta ātatāyino me |
prasabhamabhisasāra madvadhārthaṃ
sa bhavatu me bhagavān gatirmukundaḥ || 7 ||
vijayarathakuṭumba āttatotre
dhṛtahayaraśmini tacchriyekṣaṇīye |
bhagavati ratirastu me mumūrṣoḥ
yamiha nirīkṣya hatāḥ gatāḥ sarūpam || 8 ||
lalita gati vilāsa valguhāsa
praṇaya nirīkṣaṇa kalpitorumānāḥ |
kṛtamanukṛtavatya unmadāndhāḥ
prakṛtimagan kila yasya gopavadhvaḥ || 9 ||
munigaṇanṛpavaryasaṅkule'ntaḥ
sadasi yudhiṣṭhirarājasūya eṣām |
arhaṇamupapeda īkṣaṇīyo
mama dṛśigocara eṣa āvirātmā || 10 ||
tamimamahamajaṃ śarīrabhājāṃ
hṛdi hṛdi dhiṣṭitamātmakalpitānām |
pratidṛśamiva naikadhā'rkamekaṃ
samadhigato'smi vidhūtabhedamohaḥ || 11 ||
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe prathamaskandhe navamo'dhyāye bhīṣmakṛta bhagavat stutiḥ |
Sanskrit — Devanagari (original)
भीष्म उवाच ।
इति मतिरुपकल्पिता वितृष्णा
भगवति सात्वतपुङ्गवे विभूम्नि ।
स्वसुखमुपगते क्वचिद्विहर्तुं
प्रकृतिमुपेयुषि यद्भवप्रवाहः ॥ 1 ॥
त्रिभुवनकमनं तमालवर्णं
रविकरगौरवराम्बरं दधाने ।
वपुरलककुलावृताननाब्जं
विजयसखे रतिरस्तु मेऽनवद्या ॥ 2 ॥
युधि तुरगरजोविधूम्रविष्वक्
कचलुलितश्रमवार्यलङ्कृतास्ये ।
मम निशितशरैर्विभिद्यमान
त्वचि विलसत्कवचेऽस्तु कृष्ण आत्मा ॥ 3 ॥
सपदि सखिवचो निशम्य मध्ये
निजपरयोर्बलयो रथं निवेश्य ।
स्थितवति परसैनिकायुरक्ष्णा
हृतवति पार्थसखे रतिर्ममास्तु ॥ 4 ॥
व्यवहित पृथनामुखं निरीक्ष्य
स्वजनवधाद्विमुखस्य दोषबुद्ध्या ।
कुमतिमहरदात्मविद्यया य-
-श्चरणरतिः परमस्य तस्य मेऽस्तु ॥ 5 ॥
स्वनिगममपहाय मत्प्रतिज्ञां
ऋतमधिकर्तुमवप्लुतो रथस्थः ।
धृतरथचरणोऽभ्ययाच्चलद्गुः
हरिरिव हन्तुमिभं गतोत्तरीयः ॥ 6 ॥
शितविशिखहतो विशीर्णदंशः
क्षतजपरिप्लुत आततायिनो मे ।
प्रसभमभिससार मद्वधार्थं
स भवतु मे भगवान् गतिर्मुकुन्दः ॥ 7 ॥
विजयरथकुटुम्ब आत्ततोत्रे
धृतहयरश्मिनि तच्छ्रियेक्षणीये ।
भगवति रतिरस्तु मे मुमूर्षोः
यमिह निरीक्ष्य हताः गताः सरूपम् ॥ 8 ॥
ललित गति विलास वल्गुहास
प्रणय निरीक्षण कल्पितोरुमानाः ।
कृतमनुकृतवत्य उन्मदान्धाः
प्रकृतिमगन् किल यस्य गोपवध्वः ॥ 9 ॥
मुनिगणनृपवर्यसङ्कुलेऽन्तः
सदसि युधिष्ठिरराजसूय एषाम् ।
अर्हणमुपपेद ईक्षणीयो
मम दृशिगोचर एष आविरात्मा ॥ 10 ॥
तमिममहमजं शरीरभाजां
हृदि हृदि धिष्टितमात्मकल्पितानाम् ।
प्रतिदृशमिव नैकधाऽर्कमेकं
समधिगतोऽस्मि विधूतभेदमोहः ॥ 11 ॥
इति श्रीमद्भागवते महापुराणे प्रथमस्कन्धे नवमोऽध्याये भीष्मकृत भगवत् स्तुतिः ।
bhīṣma uvāca |
iti matirupakalpitā vitṛṣṇā
bhagavati sātvatapuṅgave vibhūmni |
svasukhamupagate kvacidvihartuṃ
prakṛtimupeyuṣi yadbhavapravāhaḥ || 1 ||
tribhuvanakamanaṃ tamālavarṇaṃ
ravikaragauravarāmbaraṃ dadhāne |
vapuralakakulāvṛtānanābjaṃ
vijayasakhe ratirastu me'navadyā || 2 ||
yudhi turagarajovidhūmraviṣvak
kacalulitaśramavāryalaṅkṛtāsye |
mama niśitaśarairvibhidyamāna
tvaci vilasatkavace'stu kṛṣṇa ātmā || 3 ||
sapadi sakhivaco niśamya madhye
nijaparayorbalayo rathaṃ niveśya |
sthitavati parasainikāyurakṣṇā
hṛtavati pārthasakhe ratirmamāstu || 4 ||
vyavahita pṛthanāmukhaṃ nirīkṣya
svajanavadhādvimukhasya doṣabuddhyā |
kumatimaharadātmavidyayā ya-
-ścaraṇaratiḥ paramasya tasya me'stu || 5 ||
svanigamamapahāya matpratijñāṃ
ṛtamadhikartumavapluto rathasthaḥ |
dhṛtarathacaraṇo'bhyayāccaladguḥ
haririva hantumibhaṃ gatottarīyaḥ || 6 ||
śitaviśikhahato viśīrṇadaṃśaḥ
kṣatajaparipluta ātatāyino me |
prasabhamabhisasāra madvadhārthaṃ
sa bhavatu me bhagavān gatirmukundaḥ || 7 ||
vijayarathakuṭumba āttatotre
dhṛtahayaraśmini tacchriyekṣaṇīye |
bhagavati ratirastu me mumūrṣoḥ
yamiha nirīkṣya hatāḥ gatāḥ sarūpam || 8 ||
lalita gati vilāsa valguhāsa
praṇaya nirīkṣaṇa kalpitorumānāḥ |
kṛtamanukṛtavatya unmadāndhāḥ
prakṛtimagan kila yasya gopavadhvaḥ || 9 ||
munigaṇanṛpavaryasaṅkule'ntaḥ
sadasi yudhiṣṭhirarājasūya eṣām |
arhaṇamupapeda īkṣaṇīyo
mama dṛśigocara eṣa āvirātmā || 10 ||
tamimamahamajaṃ śarīrabhājāṃ
hṛdi hṛdi dhiṣṭitamātmakalpitānām |
pratidṛśamiva naikadhā'rkamekaṃ
samadhigato'smi vidhūtabhedamohaḥ || 11 ||
iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe prathamaskandhe navamo'dhyāye bhīṣmakṛta bhagavat stutiḥ |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.