(তৈ. আ. 8-1-1)
ওঁ স॒হ না॑ববতু । স॒হ নৌ॑ ভুনক্তু । স॒হ বী॒র্য॑-ঙ্করবাবহৈ । তে॒জ॒স্বিনা॒বধী॑তমস্তু॒ মা বি॑দ্বিষা॒বহৈ᳚ । ওঁ শান্তি॒-শ্শান্তি॒-শ্শান্তিঃ॑ ॥
ব্র॒হ্ম॒বিদা᳚প্নোতি॒ পরম্᳚ । তদে॒ষা-ঽভ্যু॑ক্তা । স॒ত্য-ঞ্জ্ঞা॒নম॑ন॒ন্ত-ম্ব্রহ্ম॑ । যো বেদ॒ নিহি॑ত॒-ঙ্গুহা॑যা-ম্পর॒মে ব্যো॑মন্ন্ । সো᳚-ঽশ্নু॒তে সর্বা॒ন্কামা᳚ন্থ্স॒হ । ব্রহ্ম॑ণা বিপ॒শ্চিতেতি॑ ॥ তস্মা॒দ্বা এ॒তস্মা॑দা॒ত্মন॑ আকা॒শস্সম্ভূ॑তঃ । আ॒কা॒শাদ্বা॒যুঃ । বা॒যোর॒গ্নিঃ । অ॒গ্নেরাপঃ॑ । অ॒দ্ভ্যঃ পৃ॑থি॒বী । পৃ॒থি॒ব্যা ওষ॑ধযঃ । ওষ॑ধী॒ভ্যো-ঽন্নম্᳚ । অন্না॒ত্পুরু॑ষঃ । স বা এষ পুরুষো-ঽন্ন॑রস॒মযঃ । তস্যেদ॑মেব॒ শিরঃ । অয-ন্দক্ষি॑ণঃ প॒ক্ষঃ । অযমুত্ত॑রঃ প॒ক্ষঃ । অযমাত্মা᳚ । ইদ-ম্পুচ্ছ॑-ম্প্রতি॒ষ্ঠা । তদপ্যেষ শ্লো॑কো ভ॒বতি ॥ 1 ॥
ইতি প্রথমো-ঽনুবাকঃ ॥
অন্না॒দ্বৈ প্র॒জাঃ প্র॒জায॑ন্তে । যাঃ কাশ্চ॑ পৃথি॒বীগ্ শ্রি॒তাঃ । অথো॒ অন্নে॑নৈ॒ব জী॑বন্তি । অথৈ॑ন॒দপি॑ যন্ত্যন্ত॒তঃ । অন্ন॒গ্ং॒ হি ভূ॒তানা॒-ঞ্জ্যেষ্ঠম্᳚ । তস্মা᳚থ্সর্বৌষ॒ধমু॑চ্যতে । সর্বং॒-বৈঁ তে-ঽন্ন॑মাপ্নুবন্তি । যে-ঽন্ন॒-ম্ব্রহ্মো॒পাস॑তে । অন্ন॒গ্ং॒ হি ভূ॒তানা॒-ঞ্জ্যেষ্ঠম্᳚ । তস্মা᳚থ্সর্বৌষ॒ধমু॑চ্যতে । অন্না᳚দ্ভূ॒তানি॒ জায॑ন্তে । জাতা॒ন্যন্নে॑ন বর্ধন্তে । অদ্যতে-ঽত্তি চ॑ ভূতা॒নি । তস্মাদন্ন-ন্তদুচ্য॑ত ই॒তি । তস্মাদ্বা এতস্মাদন্ন॑রস॒মযাত্ । অন্যো-ঽন্তর আত্মা᳚ প্রাণ॒মযঃ । তেনৈ॑ষ পূ॒র্ণঃ । স বা এষ পুরুষবি॑ধ এ॒ব । তস্য পুরু॑ষবি॒ধতাম্ । অন্বয॑-ম্পুরুষ॒বিধঃ । তস্য প্রাণ॑ এব॒ শিরঃ । ব্যানো দক্ষি॑ণঃ প॒ক্ষঃ । অপান উত্ত॑রঃ প॒ক্ষঃ । আকা॑শ আ॒ত্মা । পৃথিবী পুচ্ছ॑-ম্প্রতি॒ষ্ঠা । তদপ্যেষ শ্লো॑কো ভ॒বতি ॥ 1 ॥
ইতি দ্বিতীযো-ঽনুবাকঃ ॥
প্রা॒ণ-ন্দে॒বা অনু॒প্রাণ॑ন্তি । ম॒নু॒ষ্যাঃ᳚ প॒শব॑শ্চ॒ যে । প্রা॒ণো হি ভূ॒তানা॒মাযুঃ॑ । তস্মা᳚থ্সর্বাযু॒ষমু॑চ্যতে । সর্ব॑মে॒ব ত॒ আযু॑র্যন্তি । যে প্রা॒ণ-ম্ব্রহ্মো॒পাস॑তে । প্রাণো হি ভূতা॑নামা॒যুঃ । তস্মাথ্সর্বাযুষমুচ্য॑ত ই॒তি । তস্যৈষ এব শারী॑র আ॒ত্মা । যঃ॑ পূর্ব॒স্য । তস্মাদ্বা এতস্মা᳚ত্প্রাণ॒মযাত্ । অন্যো-ঽন্তর আত্মা॑ মনো॒মযঃ । তেনৈ॑ষ পূ॒র্ণঃ । স বা এষ পুরুষবি॑ধ এ॒ব । তস্য পুরু॑ষবি॒ধতাম্ । অন্বয॑-ম্পুরুষ॒বিধঃ । তস্য যজু॑রেব॒ শিরঃ । ঋগ্দক্ষি॑ণঃ প॒ক্ষঃ । সামোত্ত॑রঃ প॒ক্ষঃ । আদে॑শ আ॒ত্মা । অথর্বাঙ্গিরসঃ পুচ্ছ॑-ম্প্রতি॒ষ্ঠা । তদপ্যেষ শ্লো॑কো ভ॒বতি ॥ 1 ॥
ইতি তৃতীযো-ঽনুবাকঃ ॥
যতো॒ বাচো॒ নিব॑র্তন্তে । অপ্রা᳚প্য॒ মন॑সা স॒হ । আনন্দ-ম্ব্রহ্ম॑ণো বি॒দ্বান্ । ন বিভেতি কদা॑চনে॒তি । তস্যৈষ এব শারী॑র আ॒ত্মা । যঃ॑ পূর্ব॒স্য । তস্মাদ্বা এতস্মা᳚ন্মনো॒মযাত্ । অন্যো-ঽন্তর আত্মা বি॑জ্ঞান॒মযঃ । তেনৈ॑ষ পূ॒র্ণঃ । স বা এষ পুরুষবি॑ধ এ॒ব । তস্য পুরু॑ষবি॒ধতাম্ । অন্বয॑-ম্পুরুষ॒বিধঃ । তস্য শ্র॑দ্ধৈব॒ শিরঃ । ঋত-ন্দক্ষি॑ণঃ প॒ক্ষঃ । সত্যমুত্ত॑রঃ প॒ক্ষঃ । যো॑গ আ॒ত্মা । মহঃ পুচ্ছ॑-ম্প্রতি॒ষ্ঠা । তদপ্যেষ শ্লো॑কো ভ॒বতি ॥ 1 ॥
ইতি চতুর্থো-ঽনুবাকঃ ॥
বি॒জ্ঞানং॑-যঁ॒জ্ঞ-ন্ত॑নুতে । কর্মা॑ণি তনু॒তে-ঽপি॑ চ । বি॒জ্ঞান॑-ন্দে॒বাস্সর্বে᳚ । ব্রহ্ম॒ জ্যেষ্ঠ॒মুপা॑সতে । বি॒জ্ঞান॒-ম্ব্রহ্ম॒ চেদ্বেদ॑ । তস্মা॒চ্চেন্ন প্র॒মাদ্য॑তি । শ॒রীরে॑ পাপ্ম॑নো হি॒ত্বা । সর্বান্কামান্থ্সমশ্নু॑ত ই॒তি । তস্যৈষ এব শারী॑র আ॒ত্মা । যঃ॑ পূর্ব॒স্য । তস্মাদ্বা এতস্মাদ্বি॑জ্ঞান॒মযাত্ । অন্যো-ঽন্তর আত্মা॑-ঽঽনন্দ॒মযঃ । তেনৈ॑ষ পূ॒র্ণঃ । স বা এষ পুরুষবি॑ধ এ॒ব । তস্য পুরু॑ষবি॒ধতাম্ । অন্বয॑-ম্পুরুষ॒বিধঃ । তস্য প্রিয॑মেব॒ শিরঃ । মোদো দক্ষি॑ণঃ প॒ক্ষঃ । প্রমোদ উত্ত॑রঃ প॒ক্ষঃ । আন॑ন্দ আ॒ত্মা । ব্রহ্ম পুচ্ছ॑-ম্প্রতি॒ষ্ঠা । তদপ্যেষ শ্লো॑কো ভ॒বতি ॥ 1 ॥
ইতি পঞ্চমো-ঽনুবাকঃ ॥
অস॑ন্নে॒ব স॑ ভবতি । অস॒দ্ব্রহ্মেতি॒ বেদ॒ চেত্ । অস্তি ব্রহ্মেতি॑ চেদ্বে॒দ । সন্তমেন-ন্ততো বি॑দুরি॒তি । তস্যৈষ এব শারী॑র আ॒ত্মা । যঃ॑ পূর্ব॒স্য । অথাতো॑-ঽনুপ্র॒শ্নাঃ । উ॒তাবি॒দ্বান॒মুং-লোঁ॒ক-ম্প্রেত্য॑ । কশ্চ॒ন গ॑চ্ছ॒তী(3) । আহো॑ বি॒দ্বান॒মুং-লোঁ॒ক-ম্প্রেত্য॑ । কশ্চি॒থ্সম॑শ্নু॒তা(3) উ॒ । সো॑-ঽকামযত । ব॒হুস্যা॒-ম্প্রজা॑যে॒যেতি॑ । স তপো॑-ঽতপ্যত । স তপ॑স্ত॒প্ত্বা । ই॒দগ্ং সর্ব॑মসৃজত । যদি॒দ-ঙ্কিঞ্চ॑ । তথ্সৃ॒ষ্ট্বা । তদে॒বানু॒প্রাবি॑শত্ । তদ॑নু প্র॒বিশ্য॑ । সচ্চ॒ ত্যচ্চা॑ভবত্ । নি॒রুক্ত॒-ঞ্চানি॑রুক্ত-ঞ্চ । নি॒লয॑ন॒-ঞ্চানি॑লযন-ঞ্চ । বি॒জ্ঞান॒-ঞ্চাবি॑জ্ঞান-ঞ্চ । সত্য-ঞ্চানৃত-ঞ্চ স॑ত্যম॒ভবত্ । যদি॑দ-ঙ্কি॒ঞ্চ । তত্সত্যমি॑ত্যাচ॒ক্ষতে । তদপ্যেষ শ্লো॑কো ভ॒বতি ॥ 1 ॥
ইতি ষষ্ঠো-ঽনুবাকঃ ॥
অস॒দ্বা ই॒দমগ্র॑ আসীত্ । ততো॒ বৈ সদ॑জাযত । তদাত্মানগ্গ্ স্বয॑মকু॒রুত । তস্মাত্তথ্সুকৃতমুচ্য॑ত ই॒তি । যদ্বৈ॑ তথ্সু॒কৃতম্ । র॑সো বৈ॒ সঃ । রসগ্গ্ হ্যেবাযং-লঁব্ধ্বা-ঽঽন॑ন্দী ভ॒বতি । কো হ্যেবান্যা᳚ত্কঃ প্রা॒ণ্যাত্ । যদেষ আকাশ আন॑ন্দো ন॒ স্যাত্ । এষ হ্যেবা-ঽঽন॑ন্দযা॒তি । য॒দা হ্যে॑বৈষ॒ এতস্মিন্নদৃশ্যে-ঽনাত্ম্যে-ঽনিরুক্তে-ঽনিলযনে-ঽভযং
প্রতি॑ষ্ঠাং-বিঁ॒ন্দতে । অথ সো-ঽভয-ঙ্গ॑তো ভ॒বতি । য॒দা হ্যে॑বৈষ॒ এতস্মিন্নুদরমন্ত॑র-ঙ্কু॒রুতে । অথ তস্য ভ॑য-ম্ভ॒বতি । তত্ত্বেব ভযং-বিঁদুষো-ঽম॑ন্বান॒স্য । তদপ্যেষ শ্লো॑কো ভ॒বতি ॥ 1 ॥
ইতি সপ্তমো-ঽনুবাকঃ ॥
ভী॒ষা-ঽস্মা॒দ্বাতঃ॑ পবতে । ভী॒ষোদে॑তি॒ সূর্যঃ॑ । ভীষা-ঽস্মাদগ্নি॑শ্চেন্দ্র॒শ্চ । মৃত্যুর্ধাবতি পঞ্চ॑ম ই॒তি । সৈষা-ঽঽনন্দস্য মীমাগ্ং॑সা ভ॒বতি । যুবা স্যাথ্সাধুযু॑বা-ঽধ্যা॒যকঃ । আশিষ্ঠো দৃঢিষ্ঠো॑ বলি॒ষ্ঠঃ । তস্যেয-ম্পৃথিবী সর্বা বিত্তস্য॑ পূর্ণা॒ স্যাত্ । স একো মানুষ॑ আন॒ন্দঃ । তে যে শত-ম্মানুষা॑ আন॒ন্দাঃ ॥ 1 ॥
স একো মনুষ্যগন্ধর্বাণা॑মান॒ন্দঃ । শ্রোত্রিযস্য চাকাম॑হত॒স্য । তে যে শত-ম্মনুষ্যগন্ধর্বাণা॑মান॒ন্দাঃ । স একো দেবগন্ধর্বাণা॑মান॒ন্দঃ । শ্রোত্রিযস্য চাকাম॑হত॒স্য । তে যে শত-ন্দেবগন্ধর্বাণা॑মান॒ন্দাঃ । স একঃ পিতৃণা-ঞ্চিরলোকলোকানা॑মান॒ন্দঃ । শ্রোত্রিযস্য চাকাম॑হত॒স্য । তে যে শত-ম্পিতৃণা-ঞ্চিরলোকলোকানা॑মান॒ন্দাঃ । স এক আজানজানা-ন্দেবানা॑মান॒ন্দঃ ॥ 2 ॥
শ্রোত্রিযস্য চাকাম॑হত॒স্য । তে যে শতমাজানজানা-ন্দেবানা॑মান॒ন্দাঃ । স একঃ কর্মদেবানা-ন্দেবানা॑মান॒ন্দঃ । যে কর্মণা দেবান॑পিয॒ন্তি । শ্রোত্রিযস্য চাকাম॑হত॒স্য । তে যে শত-ঙ্কর্মদেবানা-ন্দেবানা॑মান॒ন্দাঃ । স একো দেবানা॑মান॒ন্দঃ । শ্রোত্রিযস্য চাকাম॑হত॒স্য । তে যে শত-ন্দেবানা॑মান॒ন্দাঃ । স এক ইন্দ্র॑স্যা-ঽঽন॒ন্দঃ ॥ 3 ॥
শ্রোত্রিযস্য চাকাম॑হত॒স্য । তে যে শতমিন্দ্র॑স্যা-ঽঽন॒ন্দাঃ । স একো বৃহস্পতে॑রান॒ন্দঃ । শ্রোত্রিযস্য চাকাম॑হত॒স্য । তে যে শত-ম্বৃহস্পতে॑রান॒ন্দাঃ । স একঃ প্রজাপতে॑রান॒ন্দঃ । শ্রোত্রিযস্য চাকাম॑হত॒স্য । তে যে শত-ম্প্রজাপতে॑রান॒ন্দাঃ । স একো ব্রহ্মণ॑ আন॒ন্দঃ । শ্রোত্রিযস্য চাকাম॑হত॒স্য ॥ 4 ॥
স যশ্চা॑য-ম্পু॒রুষে । যশ্চাসা॑বাদি॒ত্যে । স একঃ॑ । স য॑ এবং॒বিঁত্ । অস্মাল্লো॑কাত্প্রে॒ত্য । এতমন্নমযমাত্মানমুপ॑সঙ্ক্রা॒মতি । এত-ম্প্রাণমযমাত্মানমুপ॑সঙ্ক্রা॒মতি । এত-ম্মনোমযমাত্মানমুপ॑সঙ্ক্রা॒মতি । এতং-বিঁজ্ঞানমযমাত্মানমুপ॑সঙ্ক্রা॒মতি । এতমানন্দমযমাত্মানমুপ॑সঙ্ক্রা॒মতি । তদপ্যেষ শ্লো॑কো ভ॒বতি ॥ 5 ॥
ইত্যষ্টমো-ঽনুবাকঃ ॥
যতো॒ বাচো॒ নিব॑র্তন্তে । অপ্রা᳚প্য॒ মন॑সা স॒হ । আনন্দ-ম্ব্রহ্ম॑ণো বি॒দ্বান্ । ন বিভেতি কুত॑শ্চনে॒তি । এতগ্ং হ বাব॑ ন ত॒পতি । কিমহগ্ং সাধু॑ নাক॒রবম্ । কিমহ-ম্পাপমকর॑বমি॒তি । স য এবং-বিঁদ্বানেতে আত্মা॑নগ্গ্ স্পৃ॒ণুতে । উ॒ভে হ্যে॑বৈষ॒ এতে আত্মা॑নগ্গ্ স্পৃ॒ণুতে । য এ॒বং-বেঁদ॑ । ইত্যু॑প॒নিষ॑ত্ ॥ 1 ॥
ইতি নবমো-ঽনুবাকঃ ॥
ওঁ স॒হ না॑ববতু । স॒হ নৌ॑ ভুনক্তু । স॒হ বী॒র্য॑-ঙ্করবাবহৈ । তে॒জ॒স্বিনা॒বধী॑তমস্তু॒ মা বি॑দ্বিষা॒বহৈ᳚ । ওঁ শান্তি॒-শ্শান্তি॒-শ্শান্তিঃ॑ ॥
॥ হরিঃ॑ ওম্ ॥
॥ শ্রী কৃষ্ণার্পণমস্তু ॥
Roman (IAST) Transliteration
(tai. ā. 8-1-1)
oṃ sa॒ha nā̭vavatu | sa॒ha naṷ bhunaktu | sa॒ha vī॒rya̭-ṅkaravāvahai | te॒ja॒svinā॒vadhī̭tamastu॒ mā vi̭dviṣā॒vahai᳚ | oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
bra॒hma॒vidā᳚pnoti॒ param᳚ | tade॒ṣā-'bhyṷktā | sa॒tya-ñjñā॒nama̭na॒nta-mbrahma̭ | yo veda॒ nihi̭ta॒-ṅguhā̭yā-mpara॒me vyo̭mann | so᳚-'śnu॒te sarvā॒nkāmā᳚nthsa॒ha | brahma̭ṇā vipa॒ściteti̭ || tasmā॒dvā e॒tasmā̭dā॒tmana̭ ākā॒śassambhṷ̄taḥ | ā॒kā॒śādvā॒yuḥ | vā॒yora॒gniḥ | a॒gnerāpaḥ̭ | a॒dbhyaḥ pṛ̭thi॒vī | pṛ॒thi॒vyā oṣa̭dhayaḥ | oṣa̭dhī॒bhyo-'nnam᳚ | annā॒tpurṷṣaḥ | sa vā eṣa puruṣo-'nna̭rasa॒mayaḥ | tasyeda̭meva॒ śiraḥ | aya-ndakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣaḥ | ayamutta̭raḥ pa॒kṣaḥ | ayamātmā᳚ | ida-mpuccha̭-mprati॒ṣṭhā | tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 1 ||
iti prathamo-'nuvākaḥ ||
annā॒dvai pra॒jāḥ pra॒jāya̭nte | yāḥ kāśca̭ pṛthi॒vīg śri॒tāḥ | atho॒ annḙnai॒va jī̭vanti | athai̭na॒dapi̭ yantyanta॒taḥ | anna॒gṃ॒ hi bhū॒tānā॒-ñjyeṣṭham᳚ | tasmā᳚thsarvauṣa॒dhamṷcyate | sarvaṃ॒-vai~ te-'nna̭māpnuvanti | ye-'nna॒-mbrahmo॒pāsa̭te | anna॒gṃ॒ hi bhū॒tānā॒-ñjyeṣṭham᳚ | tasmā᳚thsarvauṣa॒dhamṷcyate | annā᳚dbhū॒tāni॒ jāya̭nte | jātā॒nyannḙna vardhante | adyate-'tti ca̭ bhūtā॒ni | tasmādanna-ntaducya̭ta i॒ti | tasmādvā etasmādanna̭rasa॒mayāt | anyo-'ntara ātmā᳚ prāṇa॒mayaḥ | tenai̭ṣa pū॒rṇaḥ | sa vā eṣa puruṣavi̭dha e॒va | tasya purṷṣavi॒dhatām | anvaya̭-mpuruṣa॒vidhaḥ | tasya prāṇa̭ eva॒ śiraḥ | vyāno dakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣaḥ | apāna utta̭raḥ pa॒kṣaḥ | ākā̭śa ā॒tmā | pṛthivī puccha̭-mprati॒ṣṭhā | tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 1 ||
iti dvitīyo-'nuvākaḥ ||
prā॒ṇa-nde॒vā anu॒prāṇa̭nti | ma॒nu॒ṣyāḥ᳚ pa॒śava̭śca॒ ye | prā॒ṇo hi bhū॒tānā॒māyuḥ̭ | tasmā᳚thsarvāyu॒ṣamṷcyate | sarva̭me॒va ta॒ āyṷryanti | ye prā॒ṇa-mbrahmo॒pāsa̭te | prāṇo hi bhūtā̭nāmā॒yuḥ | tasmāthsarvāyuṣamucya̭ta i॒ti | tasyaiṣa eva śārī̭ra ā॒tmā | yaḥ̭ pūrva॒sya | tasmādvā etasmā᳚tprāṇa॒mayāt | anyo-'ntara ātmā̭ mano॒mayaḥ | tenai̭ṣa pū॒rṇaḥ | sa vā eṣa puruṣavi̭dha e॒va | tasya purṷṣavi॒dhatām | anvaya̭-mpuruṣa॒vidhaḥ | tasya yajṷreva॒ śiraḥ | ṛgdakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣaḥ | sāmotta̭raḥ pa॒kṣaḥ | ādḙśa ā॒tmā | atharvāṅgirasaḥ puccha̭-mprati॒ṣṭhā | tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 1 ||
iti tṛtīyo-'nuvākaḥ ||
yato॒ vāco॒ niva̭rtante | aprā᳚pya॒ mana̭sā sa॒ha | ānanda-mbrahma̭ṇo vi॒dvān | na bibheti kadā̭cane॒ti | tasyaiṣa eva śārī̭ra ā॒tmā | yaḥ̭ pūrva॒sya | tasmādvā etasmā᳚nmano॒mayāt | anyo-'ntara ātmā vi̭jñāna॒mayaḥ | tenai̭ṣa pū॒rṇaḥ | sa vā eṣa puruṣavi̭dha e॒va | tasya purṷṣavi॒dhatām | anvaya̭-mpuruṣa॒vidhaḥ | tasya śra̭ddhaiva॒ śiraḥ | ṛta-ndakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣaḥ | satyamutta̭raḥ pa॒kṣaḥ | yo̭ga ā॒tmā | mahaḥ puccha̭-mprati॒ṣṭhā | tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 1 ||
iti caturtho-'nuvākaḥ ||
vi॒jñānaṃ̭-ya~॒jña-nta̭nute | karmā̭ṇi tanu॒te-'pi̭ ca | vi॒jñāna̭-nde॒vāssarve᳚ | brahma॒ jyeṣṭha॒mupā̭sate | vi॒jñāna॒-mbrahma॒ cedveda̭ | tasmā॒ccenna pra॒mādya̭ti | śa॒rīrḙ pāpma̭no hi॒tvā | sarvānkāmānthsamaśnṷta i॒ti | tasyaiṣa eva śārī̭ra ā॒tmā | yaḥ̭ pūrva॒sya | tasmādvā etasmādvi̭jñāna॒mayāt | anyo-'ntara ātmā̭-''nanda॒mayaḥ | tenai̭ṣa pū॒rṇaḥ | sa vā eṣa puruṣavi̭dha e॒va | tasya purṷṣavi॒dhatām | anvaya̭-mpuruṣa॒vidhaḥ | tasya priya̭meva॒ śiraḥ | modo dakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣaḥ | pramoda utta̭raḥ pa॒kṣaḥ | āna̭nda ā॒tmā | brahma puccha̭-mprati॒ṣṭhā | tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 1 ||
iti pañcamo-'nuvākaḥ ||
asa̭nne॒va sa̭ bhavati | asa॒dbrahmeti॒ veda॒ cet | asti brahmeti̭ cedve॒da | santamena-ntato vi̭duri॒ti | tasyaiṣa eva śārī̭ra ā॒tmā | yaḥ̭ pūrva॒sya | athāto̭-'nupra॒śnāḥ | u॒tāvi॒dvāna॒muṃ-lo~॒ka-mpretya̭ | kaśca॒na ga̭ccha॒tī(3) | āho̭ vi॒dvāna॒muṃ-lo~॒ka-mpretya̭ | kaści॒thsama̭śnu॒tā(3) u॒ | so̭-'kāmayata | ba॒husyā॒-mprajā̭ye॒yeti̭ | sa tapo̭-'tapyata | sa tapa̭sta॒ptvā | i॒dagṃ sarva̭masṛjata | yadi॒da-ṅkiñca̭ | tathsṛ॒ṣṭvā | tade॒vānu॒prāvi̭śat | tada̭nu pra॒viśya̭ | sacca॒ tyaccā̭bhavat | ni॒rukta॒-ñcāni̭rukta-ñca | ni॒laya̭na॒-ñcāni̭layana-ñca | vi॒jñāna॒-ñcāvi̭jñāna-ñca | satya-ñcānṛta-ñca sa̭tyama॒bhavat | yadi̭da-ṅki॒ñca | tatsatyami̭tyāca॒kṣate | tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 1 ||
iti ṣaṣṭho-'nuvākaḥ ||
asa॒dvā i॒damagra̭ āsīt | tato॒ vai sada̭jāyata | tadātmānagg svaya̭maku॒ruta | tasmāttathsukṛtamucya̭ta i॒ti | yadvai̭ tathsu॒kṛtam | ra̭so vai॒ saḥ | rasagg hyevāyaṃ-la~bdhvā-''na̭ndī bha॒vati | ko hyevānyā᳚tkaḥ prā॒ṇyāt | yadeṣa ākāśa āna̭ndo na॒ syāt | eṣa hyevā-''na̭ndayā॒ti | ya॒dā hyḙvaiṣa॒ etasminnadṛśye-'nātmye-'nirukte-'nilayane-'bhayaṃ
prati̭ṣṭhāṃ-vi~॒ndate | atha so-'bhaya-ṅga̭to bha॒vati | ya॒dā hyḙvaiṣa॒ etasminnudaramanta̭ra-ṅku॒rute | atha tasya bha̭ya-mbha॒vati | tattveva bhayaṃ-vi~duṣo-'ma̭nvāna॒sya | tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 1 ||
iti saptamo-'nuvākaḥ ||
bhī॒ṣā-'smā॒dvātaḥ̭ pavate | bhī॒ṣodḙti॒ sūryaḥ̭ | bhīṣā-'smādagni̭ścendra॒śca | mṛtyurdhāvati pañca̭ma i॒ti | saiṣā-''nandasya mīmāgṃ̭sā bha॒vati | yuvā syāthsādhuyṷvā-'dhyā॒yakaḥ | āśiṣṭho dṛḍhiṣṭho̭ bali॒ṣṭhaḥ | tasyeya-mpṛthivī sarvā vittasya̭ pūrṇā॒ syāt | sa eko mānuṣa̭ āna॒ndaḥ | te ye śata-mmānuṣā̭ āna॒ndāḥ || 1 ||
sa eko manuṣyagandharvāṇā̭māna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śata-mmanuṣyagandharvāṇā̭māna॒ndāḥ | sa eko devagandharvāṇā̭māna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śata-ndevagandharvāṇā̭māna॒ndāḥ | sa ekaḥ pitṛṇā-ñciralokalokānā̭māna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śata-mpitṛṇā-ñciralokalokānā̭māna॒ndāḥ | sa eka ājānajānā-ndevānā̭māna॒ndaḥ || 2 ||
śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śatamājānajānā-ndevānā̭māna॒ndāḥ | sa ekaḥ karmadevānā-ndevānā̭māna॒ndaḥ | ye karmaṇā devāna̭piya॒nti | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śata-ṅkarmadevānā-ndevānā̭māna॒ndāḥ | sa eko devānā̭māna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śata-ndevānā̭māna॒ndāḥ | sa eka indra̭syā-''na॒ndaḥ || 3 ||
śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śatamindra̭syā-''na॒ndāḥ | sa eko bṛhaspatḙrāna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śata-mbṛhaspatḙrāna॒ndāḥ | sa ekaḥ prajāpatḙrāna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śata-mprajāpatḙrāna॒ndāḥ | sa eko brahmaṇa̭ āna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya || 4 ||
sa yaścā̭ya-mpu॒ruṣe | yaścāsā̭vādi॒tye | sa ekaḥ̭ | sa ya̭ evaṃ॒vi~t | asmāllo̭kātpre॒tya | etamannamayamātmānamupa̭saṅkrā॒mati | eta-mprāṇamayamātmānamupa̭saṅkrā॒mati | eta-mmanomayamātmānamupa̭saṅkrā॒mati | etaṃ-vi~jñānamayamātmānamupa̭saṅkrā॒mati | etamānandamayamātmānamupa̭saṅkrā॒mati | tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 5 ||
ityaṣṭamo-'nuvākaḥ ||
yato॒ vāco॒ niva̭rtante | aprā᳚pya॒ mana̭sā sa॒ha | ānanda-mbrahma̭ṇo vi॒dvān | na bibheti kuta̭ścane॒ti | etagṃ ha vāva̭ na ta॒pati | kimahagṃ sādhṷ nāka॒ravam | kimaha-mpāpamakara̭vami॒ti | sa ya evaṃ-vi~dvānete ātmā̭nagg spṛ॒ṇute | u॒bhe hyḙvaiṣa॒ ete ātmā̭nagg spṛ॒ṇute | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | ityṷpa॒niṣa̭t || 1 ||
iti navamo-'nuvākaḥ ||
oṃ sa॒ha nā̭vavatu | sa॒ha naṷ bhunaktu | sa॒ha vī॒rya̭-ṅkaravāvahai | te॒ja॒svinā॒vadhī̭tamastu॒ mā vi̭dviṣā॒vahai᳚ | oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
|| hariḥ̭ om ||
|| śrī kṛṣṇārpaṇamastu ||
Sanskrit — Devanagari (original)
(तै. आ. 8-1-1)
ॐ स॒ह ना॑ववतु । स॒ह नौ॑ भुनक्तु । स॒ह वी॒र्य॑-ङ्करवावहै । ते॒ज॒स्विना॒वधी॑तमस्तु॒ मा वि॑द्विषा॒वहै᳚ । ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥
ब्र॒ह्म॒विदा᳚प्नोति॒ परम्᳚ । तदे॒षा-ऽभ्यु॑क्ता । स॒त्य-ञ्ज्ञा॒नम॑न॒न्त-म्ब्रह्म॑ । यो वेद॒ निहि॑त॒-ङ्गुहा॑या-म्पर॒मे व्यो॑मन्न् । सो᳚-ऽश्नु॒ते सर्वा॒न्कामा᳚न्थ्स॒ह । ब्रह्म॑णा विप॒श्चितेति॑ ॥ तस्मा॒द्वा ए॒तस्मा॑दा॒त्मन॑ आका॒शस्सम्भू॑तः । आ॒का॒शाद्वा॒युः । वा॒योर॒ग्निः । अ॒ग्नेरापः॑ । अ॒द्भ्यः पृ॑थि॒वी । पृ॒थि॒व्या ओष॑धयः । ओष॑धी॒भ्यो-ऽन्नम्᳚ । अन्ना॒त्पुरु॑षः । स वा एष पुरुषो-ऽन्न॑रस॒मयः । तस्येद॑मेव॒ शिरः । अय-न्दक्षि॑णः प॒क्षः । अयमुत्त॑रः प॒क्षः । अयमात्मा᳚ । इद-म्पुच्छ॑-म्प्रति॒ष्ठा । तदप्येष श्लो॑को भ॒वति ॥ 1 ॥
इति प्रथमो-ऽनुवाकः ॥
अन्ना॒द्वै प्र॒जाः प्र॒जाय॑न्ते । याः काश्च॑ पृथि॒वीग् श्रि॒ताः । अथो॒ अन्ने॑नै॒व जी॑वन्ति । अथै॑न॒दपि॑ यन्त्यन्त॒तः । अन्न॒ग्ं॒ हि भू॒ताना॒-ञ्ज्येष्ठम्᳚ । तस्मा᳚थ्सर्वौष॒धमु॑च्यते । सर्वं॒-वैँ ते-ऽन्न॑माप्नुवन्ति । ये-ऽन्न॒-म्ब्रह्मो॒पास॑ते । अन्न॒ग्ं॒ हि भू॒ताना॒-ञ्ज्येष्ठम्᳚ । तस्मा᳚थ्सर्वौष॒धमु॑च्यते । अन्ना᳚द्भू॒तानि॒ जाय॑न्ते । जाता॒न्यन्ने॑न वर्धन्ते । अद्यते-ऽत्ति च॑ भूता॒नि । तस्मादन्न-न्तदुच्य॑त इ॒ति । तस्माद्वा एतस्मादन्न॑रस॒मयात् । अन्यो-ऽन्तर आत्मा᳚ प्राण॒मयः । तेनै॑ष पू॒र्णः । स वा एष पुरुषवि॑ध ए॒व । तस्य पुरु॑षवि॒धताम् । अन्वय॑-म्पुरुष॒विधः । तस्य प्राण॑ एव॒ शिरः । व्यानो दक्षि॑णः प॒क्षः । अपान उत्त॑रः प॒क्षः । आका॑श आ॒त्मा । पृथिवी पुच्छ॑-म्प्रति॒ष्ठा । तदप्येष श्लो॑को भ॒वति ॥ 1 ॥
इति द्वितीयो-ऽनुवाकः ॥
प्रा॒ण-न्दे॒वा अनु॒प्राण॑न्ति । म॒नु॒ष्याः᳚ प॒शव॑श्च॒ ये । प्रा॒णो हि भू॒ताना॒मायुः॑ । तस्मा᳚थ्सर्वायु॒षमु॑च्यते । सर्व॑मे॒व त॒ आयु॑र्यन्ति । ये प्रा॒ण-म्ब्रह्मो॒पास॑ते । प्राणो हि भूता॑नामा॒युः । तस्माथ्सर्वायुषमुच्य॑त इ॒ति । तस्यैष एव शारी॑र आ॒त्मा । यः॑ पूर्व॒स्य । तस्माद्वा एतस्मा᳚त्प्राण॒मयात् । अन्यो-ऽन्तर आत्मा॑ मनो॒मयः । तेनै॑ष पू॒र्णः । स वा एष पुरुषवि॑ध ए॒व । तस्य पुरु॑षवि॒धताम् । अन्वय॑-म्पुरुष॒विधः । तस्य यजु॑रेव॒ शिरः । ऋग्दक्षि॑णः प॒क्षः । सामोत्त॑रः प॒क्षः । आदे॑श आ॒त्मा । अथर्वाङ्गिरसः पुच्छ॑-म्प्रति॒ष्ठा । तदप्येष श्लो॑को भ॒वति ॥ 1 ॥
इति तृतीयो-ऽनुवाकः ॥
यतो॒ वाचो॒ निव॑र्तन्ते । अप्रा᳚प्य॒ मन॑सा स॒ह । आनन्द-म्ब्रह्म॑णो वि॒द्वान् । न बिभेति कदा॑चने॒ति । तस्यैष एव शारी॑र आ॒त्मा । यः॑ पूर्व॒स्य । तस्माद्वा एतस्मा᳚न्मनो॒मयात् । अन्यो-ऽन्तर आत्मा वि॑ज्ञान॒मयः । तेनै॑ष पू॒र्णः । स वा एष पुरुषवि॑ध ए॒व । तस्य पुरु॑षवि॒धताम् । अन्वय॑-म्पुरुष॒विधः । तस्य श्र॑द्धैव॒ शिरः । ऋत-न्दक्षि॑णः प॒क्षः । सत्यमुत्त॑रः प॒क्षः । यो॑ग आ॒त्मा । महः पुच्छ॑-म्प्रति॒ष्ठा । तदप्येष श्लो॑को भ॒वति ॥ 1 ॥
इति चतुर्थो-ऽनुवाकः ॥
वि॒ज्ञानं॑-यँ॒ज्ञ-न्त॑नुते । कर्मा॑णि तनु॒ते-ऽपि॑ च । वि॒ज्ञान॑-न्दे॒वास्सर्वे᳚ । ब्रह्म॒ ज्येष्ठ॒मुपा॑सते । वि॒ज्ञान॒-म्ब्रह्म॒ चेद्वेद॑ । तस्मा॒च्चेन्न प्र॒माद्य॑ति । श॒रीरे॑ पाप्म॑नो हि॒त्वा । सर्वान्कामान्थ्समश्नु॑त इ॒ति । तस्यैष एव शारी॑र आ॒त्मा । यः॑ पूर्व॒स्य । तस्माद्वा एतस्माद्वि॑ज्ञान॒मयात् । अन्यो-ऽन्तर आत्मा॑-ऽऽनन्द॒मयः । तेनै॑ष पू॒र्णः । स वा एष पुरुषवि॑ध ए॒व । तस्य पुरु॑षवि॒धताम् । अन्वय॑-म्पुरुष॒विधः । तस्य प्रिय॑मेव॒ शिरः । मोदो दक्षि॑णः प॒क्षः । प्रमोद उत्त॑रः प॒क्षः । आन॑न्द आ॒त्मा । ब्रह्म पुच्छ॑-म्प्रति॒ष्ठा । तदप्येष श्लो॑को भ॒वति ॥ 1 ॥
इति पञ्चमो-ऽनुवाकः ॥
अस॑न्ने॒व स॑ भवति । अस॒द्ब्रह्मेति॒ वेद॒ चेत् । अस्ति ब्रह्मेति॑ चेद्वे॒द । सन्तमेन-न्ततो वि॑दुरि॒ति । तस्यैष एव शारी॑र आ॒त्मा । यः॑ पूर्व॒स्य । अथातो॑-ऽनुप्र॒श्नाः । उ॒तावि॒द्वान॒मुं-लोँ॒क-म्प्रेत्य॑ । कश्च॒न ग॑च्छ॒ती(3) । आहो॑ वि॒द्वान॒मुं-लोँ॒क-म्प्रेत्य॑ । कश्चि॒थ्सम॑श्नु॒ता(3) उ॒ । सो॑-ऽकामयत । ब॒हुस्या॒-म्प्रजा॑ये॒येति॑ । स तपो॑-ऽतप्यत । स तप॑स्त॒प्त्वा । इ॒दग्ं सर्व॑मसृजत । यदि॒द-ङ्किञ्च॑ । तथ्सृ॒ष्ट्वा । तदे॒वानु॒प्रावि॑शत् । तद॑नु प्र॒विश्य॑ । सच्च॒ त्यच्चा॑भवत् । नि॒रुक्त॒-ञ्चानि॑रुक्त-ञ्च । नि॒लय॑न॒-ञ्चानि॑लयन-ञ्च । वि॒ज्ञान॒-ञ्चावि॑ज्ञान-ञ्च । सत्य-ञ्चानृत-ञ्च स॑त्यम॒भवत् । यदि॑द-ङ्कि॒ञ्च । तत्सत्यमि॑त्याच॒क्षते । तदप्येष श्लो॑को भ॒वति ॥ 1 ॥
इति षष्ठो-ऽनुवाकः ॥
अस॒द्वा इ॒दमग्र॑ आसीत् । ततो॒ वै सद॑जायत । तदात्मानग्ग् स्वय॑मकु॒रुत । तस्मात्तथ्सुकृतमुच्य॑त इ॒ति । यद्वै॑ तथ्सु॒कृतम् । र॑सो वै॒ सः । रसग्ग् ह्येवायं-लँब्ध्वा-ऽऽन॑न्दी भ॒वति । को ह्येवान्या᳚त्कः प्रा॒ण्यात् । यदेष आकाश आन॑न्दो न॒ स्यात् । एष ह्येवा-ऽऽन॑न्दया॒ति । य॒दा ह्ये॑वैष॒ एतस्मिन्नदृश्ये-ऽनात्म्ये-ऽनिरुक्ते-ऽनिलयने-ऽभयं
प्रति॑ष्ठां-विँ॒न्दते । अथ सो-ऽभय-ङ्ग॑तो भ॒वति । य॒दा ह्ये॑वैष॒ एतस्मिन्नुदरमन्त॑र-ङ्कु॒रुते । अथ तस्य भ॑य-म्भ॒वति । तत्त्वेव भयं-विँदुषो-ऽम॑न्वान॒स्य । तदप्येष श्लो॑को भ॒वति ॥ 1 ॥
इति सप्तमो-ऽनुवाकः ॥
भी॒षा-ऽस्मा॒द्वातः॑ पवते । भी॒षोदे॑ति॒ सूर्यः॑ । भीषा-ऽस्मादग्नि॑श्चेन्द्र॒श्च । मृत्युर्धावति पञ्च॑म इ॒ति । सैषा-ऽऽनन्दस्य मीमाग्ं॑सा भ॒वति । युवा स्याथ्साधुयु॑वा-ऽध्या॒यकः । आशिष्ठो दृढिष्ठो॑ बलि॒ष्ठः । तस्येय-म्पृथिवी सर्वा वित्तस्य॑ पूर्णा॒ स्यात् । स एको मानुष॑ आन॒न्दः । ते ये शत-म्मानुषा॑ आन॒न्दाः ॥ 1 ॥
स एको मनुष्यगन्धर्वाणा॑मान॒न्दः । श्रोत्रियस्य चाकाम॑हत॒स्य । ते ये शत-म्मनुष्यगन्धर्वाणा॑मान॒न्दाः । स एको देवगन्धर्वाणा॑मान॒न्दः । श्रोत्रियस्य चाकाम॑हत॒स्य । ते ये शत-न्देवगन्धर्वाणा॑मान॒न्दाः । स एकः पितृणा-ञ्चिरलोकलोकाना॑मान॒न्दः । श्रोत्रियस्य चाकाम॑हत॒स्य । ते ये शत-म्पितृणा-ञ्चिरलोकलोकाना॑मान॒न्दाः । स एक आजानजाना-न्देवाना॑मान॒न्दः ॥ 2 ॥
श्रोत्रियस्य चाकाम॑हत॒स्य । ते ये शतमाजानजाना-न्देवाना॑मान॒न्दाः । स एकः कर्मदेवाना-न्देवाना॑मान॒न्दः । ये कर्मणा देवान॑पिय॒न्ति । श्रोत्रियस्य चाकाम॑हत॒स्य । ते ये शत-ङ्कर्मदेवाना-न्देवाना॑मान॒न्दाः । स एको देवाना॑मान॒न्दः । श्रोत्रियस्य चाकाम॑हत॒स्य । ते ये शत-न्देवाना॑मान॒न्दाः । स एक इन्द्र॑स्या-ऽऽन॒न्दः ॥ 3 ॥
श्रोत्रियस्य चाकाम॑हत॒स्य । ते ये शतमिन्द्र॑स्या-ऽऽन॒न्दाः । स एको बृहस्पते॑रान॒न्दः । श्रोत्रियस्य चाकाम॑हत॒स्य । ते ये शत-म्बृहस्पते॑रान॒न्दाः । स एकः प्रजापते॑रान॒न्दः । श्रोत्रियस्य चाकाम॑हत॒स्य । ते ये शत-म्प्रजापते॑रान॒न्दाः । स एको ब्रह्मण॑ आन॒न्दः । श्रोत्रियस्य चाकाम॑हत॒स्य ॥ 4 ॥
स यश्चा॑य-म्पु॒रुषे । यश्चासा॑वादि॒त्ये । स एकः॑ । स य॑ एवं॒विँत् । अस्माल्लो॑कात्प्रे॒त्य । एतमन्नमयमात्मानमुप॑सङ्क्रा॒मति । एत-म्प्राणमयमात्मानमुप॑सङ्क्रा॒मति । एत-म्मनोमयमात्मानमुप॑सङ्क्रा॒मति । एतं-विँज्ञानमयमात्मानमुप॑सङ्क्रा॒मति । एतमानन्दमयमात्मानमुप॑सङ्क्रा॒मति । तदप्येष श्लो॑को भ॒वति ॥ 5 ॥
इत्यष्टमो-ऽनुवाकः ॥
यतो॒ वाचो॒ निव॑र्तन्ते । अप्रा᳚प्य॒ मन॑सा स॒ह । आनन्द-म्ब्रह्म॑णो वि॒द्वान् । न बिभेति कुत॑श्चने॒ति । एतग्ं ह वाव॑ न त॒पति । किमहग्ं साधु॑ नाक॒रवम् । किमह-म्पापमकर॑वमि॒ति । स य एवं-विँद्वानेते आत्मा॑नग्ग् स्पृ॒णुते । उ॒भे ह्ये॑वैष॒ एते आत्मा॑नग्ग् स्पृ॒णुते । य ए॒वं-वेँद॑ । इत्यु॑प॒निष॑त् ॥ 1 ॥
इति नवमो-ऽनुवाकः ॥
ॐ स॒ह ना॑ववतु । स॒ह नौ॑ भुनक्तु । स॒ह वी॒र्य॑-ङ्करवावहै । ते॒ज॒स्विना॒वधी॑तमस्तु॒ मा वि॑द्विषा॒वहै᳚ । ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ श्री कृष्णार्पणमस्तु ॥
(tai. ā. 8-1-1)
oṃ sa॒ha nā̭vavatu | sa॒ha naṷ bhunaktu | sa॒ha vī॒rya̭-ṅkaravāvahai | te॒ja॒svinā॒vadhī̭tamastu॒ mā vi̭dviṣā॒vahai᳚ | oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
bra॒hma॒vidā᳚pnoti॒ param᳚ | tade॒ṣā-'bhyṷktā | sa॒tya-ñjñā॒nama̭na॒nta-mbrahma̭ | yo veda॒ nihi̭ta॒-ṅguhā̭yā-mpara॒me vyo̭mann | so᳚-'śnu॒te sarvā॒nkāmā᳚nthsa॒ha | brahma̭ṇā vipa॒ściteti̭ || tasmā॒dvā e॒tasmā̭dā॒tmana̭ ākā॒śassambhṷ̄taḥ | ā॒kā॒śādvā॒yuḥ | vā॒yora॒gniḥ | a॒gnerāpaḥ̭ | a॒dbhyaḥ pṛ̭thi॒vī | pṛ॒thi॒vyā oṣa̭dhayaḥ | oṣa̭dhī॒bhyo-'nnam᳚ | annā॒tpurṷṣaḥ | sa vā eṣa puruṣo-'nna̭rasa॒mayaḥ | tasyeda̭meva॒ śiraḥ | aya-ndakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣaḥ | ayamutta̭raḥ pa॒kṣaḥ | ayamātmā᳚ | ida-mpuccha̭-mprati॒ṣṭhā | tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 1 ||
iti prathamo-'nuvākaḥ ||
annā॒dvai pra॒jāḥ pra॒jāya̭nte | yāḥ kāśca̭ pṛthi॒vīg śri॒tāḥ | atho॒ annḙnai॒va jī̭vanti | athai̭na॒dapi̭ yantyanta॒taḥ | anna॒gṃ॒ hi bhū॒tānā॒-ñjyeṣṭham᳚ | tasmā᳚thsarvauṣa॒dhamṷcyate | sarvaṃ॒-vai~ te-'nna̭māpnuvanti | ye-'nna॒-mbrahmo॒pāsa̭te | anna॒gṃ॒ hi bhū॒tānā॒-ñjyeṣṭham᳚ | tasmā᳚thsarvauṣa॒dhamṷcyate | annā᳚dbhū॒tāni॒ jāya̭nte | jātā॒nyannḙna vardhante | adyate-'tti ca̭ bhūtā॒ni | tasmādanna-ntaducya̭ta i॒ti | tasmādvā etasmādanna̭rasa॒mayāt | anyo-'ntara ātmā᳚ prāṇa॒mayaḥ | tenai̭ṣa pū॒rṇaḥ | sa vā eṣa puruṣavi̭dha e॒va | tasya purṷṣavi॒dhatām | anvaya̭-mpuruṣa॒vidhaḥ | tasya prāṇa̭ eva॒ śiraḥ | vyāno dakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣaḥ | apāna utta̭raḥ pa॒kṣaḥ | ākā̭śa ā॒tmā | pṛthivī puccha̭-mprati॒ṣṭhā | tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 1 ||
iti dvitīyo-'nuvākaḥ ||
prā॒ṇa-nde॒vā anu॒prāṇa̭nti | ma॒nu॒ṣyāḥ᳚ pa॒śava̭śca॒ ye | prā॒ṇo hi bhū॒tānā॒māyuḥ̭ | tasmā᳚thsarvāyu॒ṣamṷcyate | sarva̭me॒va ta॒ āyṷryanti | ye prā॒ṇa-mbrahmo॒pāsa̭te | prāṇo hi bhūtā̭nāmā॒yuḥ | tasmāthsarvāyuṣamucya̭ta i॒ti | tasyaiṣa eva śārī̭ra ā॒tmā | yaḥ̭ pūrva॒sya | tasmādvā etasmā᳚tprāṇa॒mayāt | anyo-'ntara ātmā̭ mano॒mayaḥ | tenai̭ṣa pū॒rṇaḥ | sa vā eṣa puruṣavi̭dha e॒va | tasya purṷṣavi॒dhatām | anvaya̭-mpuruṣa॒vidhaḥ | tasya yajṷreva॒ śiraḥ | ṛgdakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣaḥ | sāmotta̭raḥ pa॒kṣaḥ | ādḙśa ā॒tmā | atharvāṅgirasaḥ puccha̭-mprati॒ṣṭhā | tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 1 ||
iti tṛtīyo-'nuvākaḥ ||
yato॒ vāco॒ niva̭rtante | aprā᳚pya॒ mana̭sā sa॒ha | ānanda-mbrahma̭ṇo vi॒dvān | na bibheti kadā̭cane॒ti | tasyaiṣa eva śārī̭ra ā॒tmā | yaḥ̭ pūrva॒sya | tasmādvā etasmā᳚nmano॒mayāt | anyo-'ntara ātmā vi̭jñāna॒mayaḥ | tenai̭ṣa pū॒rṇaḥ | sa vā eṣa puruṣavi̭dha e॒va | tasya purṷṣavi॒dhatām | anvaya̭-mpuruṣa॒vidhaḥ | tasya śra̭ddhaiva॒ śiraḥ | ṛta-ndakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣaḥ | satyamutta̭raḥ pa॒kṣaḥ | yo̭ga ā॒tmā | mahaḥ puccha̭-mprati॒ṣṭhā | tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 1 ||
iti caturtho-'nuvākaḥ ||
vi॒jñānaṃ̭-ya~॒jña-nta̭nute | karmā̭ṇi tanu॒te-'pi̭ ca | vi॒jñāna̭-nde॒vāssarve᳚ | brahma॒ jyeṣṭha॒mupā̭sate | vi॒jñāna॒-mbrahma॒ cedveda̭ | tasmā॒ccenna pra॒mādya̭ti | śa॒rīrḙ pāpma̭no hi॒tvā | sarvānkāmānthsamaśnṷta i॒ti | tasyaiṣa eva śārī̭ra ā॒tmā | yaḥ̭ pūrva॒sya | tasmādvā etasmādvi̭jñāna॒mayāt | anyo-'ntara ātmā̭-''nanda॒mayaḥ | tenai̭ṣa pū॒rṇaḥ | sa vā eṣa puruṣavi̭dha e॒va | tasya purṷṣavi॒dhatām | anvaya̭-mpuruṣa॒vidhaḥ | tasya priya̭meva॒ śiraḥ | modo dakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣaḥ | pramoda utta̭raḥ pa॒kṣaḥ | āna̭nda ā॒tmā | brahma puccha̭-mprati॒ṣṭhā | tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 1 ||
iti pañcamo-'nuvākaḥ ||
asa̭nne॒va sa̭ bhavati | asa॒dbrahmeti॒ veda॒ cet | asti brahmeti̭ cedve॒da | santamena-ntato vi̭duri॒ti | tasyaiṣa eva śārī̭ra ā॒tmā | yaḥ̭ pūrva॒sya | athāto̭-'nupra॒śnāḥ | u॒tāvi॒dvāna॒muṃ-lo~॒ka-mpretya̭ | kaśca॒na ga̭ccha॒tī(3) | āho̭ vi॒dvāna॒muṃ-lo~॒ka-mpretya̭ | kaści॒thsama̭śnu॒tā(3) u॒ | so̭-'kāmayata | ba॒husyā॒-mprajā̭ye॒yeti̭ | sa tapo̭-'tapyata | sa tapa̭sta॒ptvā | i॒dagṃ sarva̭masṛjata | yadi॒da-ṅkiñca̭ | tathsṛ॒ṣṭvā | tade॒vānu॒prāvi̭śat | tada̭nu pra॒viśya̭ | sacca॒ tyaccā̭bhavat | ni॒rukta॒-ñcāni̭rukta-ñca | ni॒laya̭na॒-ñcāni̭layana-ñca | vi॒jñāna॒-ñcāvi̭jñāna-ñca | satya-ñcānṛta-ñca sa̭tyama॒bhavat | yadi̭da-ṅki॒ñca | tatsatyami̭tyāca॒kṣate | tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 1 ||
iti ṣaṣṭho-'nuvākaḥ ||
asa॒dvā i॒damagra̭ āsīt | tato॒ vai sada̭jāyata | tadātmānagg svaya̭maku॒ruta | tasmāttathsukṛtamucya̭ta i॒ti | yadvai̭ tathsu॒kṛtam | ra̭so vai॒ saḥ | rasagg hyevāyaṃ-la~bdhvā-''na̭ndī bha॒vati | ko hyevānyā᳚tkaḥ prā॒ṇyāt | yadeṣa ākāśa āna̭ndo na॒ syāt | eṣa hyevā-''na̭ndayā॒ti | ya॒dā hyḙvaiṣa॒ etasminnadṛśye-'nātmye-'nirukte-'nilayane-'bhayaṃ
prati̭ṣṭhāṃ-vi~॒ndate | atha so-'bhaya-ṅga̭to bha॒vati | ya॒dā hyḙvaiṣa॒ etasminnudaramanta̭ra-ṅku॒rute | atha tasya bha̭ya-mbha॒vati | tattveva bhayaṃ-vi~duṣo-'ma̭nvāna॒sya | tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 1 ||
iti saptamo-'nuvākaḥ ||
bhī॒ṣā-'smā॒dvātaḥ̭ pavate | bhī॒ṣodḙti॒ sūryaḥ̭ | bhīṣā-'smādagni̭ścendra॒śca | mṛtyurdhāvati pañca̭ma i॒ti | saiṣā-''nandasya mīmāgṃ̭sā bha॒vati | yuvā syāthsādhuyṷvā-'dhyā॒yakaḥ | āśiṣṭho dṛḍhiṣṭho̭ bali॒ṣṭhaḥ | tasyeya-mpṛthivī sarvā vittasya̭ pūrṇā॒ syāt | sa eko mānuṣa̭ āna॒ndaḥ | te ye śata-mmānuṣā̭ āna॒ndāḥ || 1 ||
sa eko manuṣyagandharvāṇā̭māna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śata-mmanuṣyagandharvāṇā̭māna॒ndāḥ | sa eko devagandharvāṇā̭māna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śata-ndevagandharvāṇā̭māna॒ndāḥ | sa ekaḥ pitṛṇā-ñciralokalokānā̭māna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śata-mpitṛṇā-ñciralokalokānā̭māna॒ndāḥ | sa eka ājānajānā-ndevānā̭māna॒ndaḥ || 2 ||
śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śatamājānajānā-ndevānā̭māna॒ndāḥ | sa ekaḥ karmadevānā-ndevānā̭māna॒ndaḥ | ye karmaṇā devāna̭piya॒nti | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śata-ṅkarmadevānā-ndevānā̭māna॒ndāḥ | sa eko devānā̭māna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śata-ndevānā̭māna॒ndāḥ | sa eka indra̭syā-''na॒ndaḥ || 3 ||
śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śatamindra̭syā-''na॒ndāḥ | sa eko bṛhaspatḙrāna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śata-mbṛhaspatḙrāna॒ndāḥ | sa ekaḥ prajāpatḙrāna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya | te ye śata-mprajāpatḙrāna॒ndāḥ | sa eko brahmaṇa̭ āna॒ndaḥ | śrotriyasya cākāma̭hata॒sya || 4 ||
sa yaścā̭ya-mpu॒ruṣe | yaścāsā̭vādi॒tye | sa ekaḥ̭ | sa ya̭ evaṃ॒vi~t | asmāllo̭kātpre॒tya | etamannamayamātmānamupa̭saṅkrā॒mati | eta-mprāṇamayamātmānamupa̭saṅkrā॒mati | eta-mmanomayamātmānamupa̭saṅkrā॒mati | etaṃ-vi~jñānamayamātmānamupa̭saṅkrā॒mati | etamānandamayamātmānamupa̭saṅkrā॒mati | tadapyeṣa ślo̭ko bha॒vati || 5 ||
ityaṣṭamo-'nuvākaḥ ||
yato॒ vāco॒ niva̭rtante | aprā᳚pya॒ mana̭sā sa॒ha | ānanda-mbrahma̭ṇo vi॒dvān | na bibheti kuta̭ścane॒ti | etagṃ ha vāva̭ na ta॒pati | kimahagṃ sādhṷ nāka॒ravam | kimaha-mpāpamakara̭vami॒ti | sa ya evaṃ-vi~dvānete ātmā̭nagg spṛ॒ṇute | u॒bhe hyḙvaiṣa॒ ete ātmā̭nagg spṛ॒ṇute | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | ityṷpa॒niṣa̭t || 1 ||
iti navamo-'nuvākaḥ ||
oṃ sa॒ha nā̭vavatu | sa॒ha naṷ bhunaktu | sa॒ha vī॒rya̭-ṅkaravāvahai | te॒ja॒svinā॒vadhī̭tamastu॒ mā vi̭dviṣā॒vahai᳚ | oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
|| hariḥ̭ om ||
|| śrī kṛṣṇārpaṇamastu ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.