কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয আরণ্যকে সপ্তমঃ প্রপাঠকঃ - শীক্ষাবল্লী
ও-ন্নমঃ পরমাত্মনে, শ্রী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্রী গুরুভ্যো নমঃ । হ॒রিঃ॒ ওম্ ॥
অনুবাকং 1
শন্নো॑ মি॒ত্র-শ্শং-বঁরু॑ণঃ । শন্নো॑ ভবত্বর্য॒মা । শন্ন॒ ইন্দ্রো॒ বৃহ॒স্পতিঃ॑ । শন্নো॒ বিষ্ণু॑-রুরুক্র॒মঃ । নমো॒ ব্রহ্ম॑ণে । নম॑স্তে বাযো । ত্বমে॒ব প্র॒ত্যক্ষ॒-ম্ব্রহ্মা॑সি । ত্বমে॒ব প্র॒ত্যক্ষ॒-ম্ব্রহ্ম॑ বদিষ্যামি । ঋ॒তং-বঁ॑দিষ্যামি । স॒ত্যং-বঁ॑দিষ্যামি । তন্মাম॑বতু । তদ্ব॒ক্তার॑মবতু । অব॑তু॒ মাম্ । অব॑তু ব॒ক্তার᳚ম্ ॥ ওঁ শান্তি॒-শ্শান্তি॒-শ্শান্তিঃ॑ ॥ 1 ॥
(স॒ত্ত্যম্ ঁব॑দিষ্যামি॒ পঞ্চ॑ চ) (অ. 1)
অনুবাকং 2
শীক্ষাং-ব্যাঁ᳚খ্যাস্যা॒মঃ । বর্ণ॒-স্স্বরঃ ।
মাত্রা॒ বলম্ । সাম॑ সন্তা॒নঃ ।
ইত্যুক্ত-শ্শী᳚ক্ষাদ্ধ্যা॒যঃ ॥ 2 ॥
(শীক্ষা-ম্পঞ্চ॑) (অ. 2)
অনুবাকং 3
স॒হ নৌ॒ যশঃ । স॒হ নৌ ব্র॑হ্মব॒র্চসম্ ॥
অথাত-স্সগ্ংহিতাযা উপনিষদং-ব্যাঁ᳚খ্যাস্যা॒মঃ । পঞ্চস্বধি-ক॑রণে॒ষু । অধিলোকমধি-জ্যৌতিষ-মধিবিদ্য-মধিপ্রজ॑-মদ্ধ্যা॒ত্মম্ । তা মহাসগ্ংহিতা ই॑ত্যাচ॒ক্ষতে ॥ অথা॑ধি লো॒কম্ । পৃথিবী পূ᳚র্বরূ॒পম্ । দ্যৌরুত্ত॑ররূ॒পম্ । আকা॑শ-স্স॒ন্ধিঃ ॥ 3 ॥
বাযুঃ॑ সন্ধা॒নম্ । ইত্য॑ধি লো॒কম্ ॥
অথা॑ধি জ্যৌ॒তিষম্ । অগ্নিঃ পূ᳚র্ব রূ॒পম্ । আদিত্য উত্ত॑ররূ॒পম্ । আ॑প-স্স॒ন্ধিঃ । বৈদ্যুতঃ॑ সন্ধা॒নম্ । ইত্য॑ধি জ্যৌ॒তিষম্ ॥ অথা॑ধি বি॒দ্যম্ । আচার্যঃ পূ᳚র্ব রূ॒পম্ ॥ 4 ॥
অন্তেবাস্যুত্ত॑ররূ॒পম্ । বি॑দ্যা স॒ন্ধিঃ ।
প্রবচনগ্ং॑ সন্ধা॒নম্ । ইত্য॑ধি বি॒দ্যম্ ॥
অথাধি॒প্রজম্ । মাতা পূ᳚র্বরূ॒পম্ । পিতোত্ত॑ররূ॒পম্ । প্র॑জা স॒ন্ধিঃ । প্রজননগ্ং॑ সন্ধা॒নম্ । ইত্যধি॒প্রজম্ ॥ 5 ॥
অথাদ্ধ্যা॒ত্মম্ । অধরাহনুঃ পূ᳚র্ব রূ॒পম্ । উত্তরাহনু-রুত্ত॑ররূ॒পম্ । বা-খ্স॒ন্ধিঃ । জিহ্বা॑ সন্ধা॒নম্ । ইত্যদ্ধ্যা॒ত্মম্ ॥ ইতী মাম॑হা স॒গ্ং॒হিতাঃ ॥ য এবমেতা মহাসগ্ংহিতা ব্যাখ্যা॑তা বে॒দ । সন্ধীযতে প্রজ॑যা প॒শুভিঃ । ব্রহ্মবর্চ-সেনান্নাদ্যেন সুবর্গ্যেণ॑ (সুবর্গেণ॑) লোকে॒ন ॥ 6 ॥
(স॒ন্ধি - রাচার্যঃ পূ᳚র্বরূ॒প - মিত্যধি॒প্রজম্ - ঁলো॑কে॒ন) (অ. 3)
অনুবাকং 4
য শ্ছন্দ॑সা-মৃষ॒ভো বি॒শ্বরূ॑পঃ । ছন্দো॒ভ্যো-ঽদ্ধ্য॒মৃতা᳚-থ্সম্ব॒ভূব॑ । স মেন্দ্রো॑ মে॒ধযা᳚ স্পৃণোতু । অ॒মৃত॑স্য দেব॒ ধার॑ণো ভূযাসম্ ॥
শরী॑র-ম্মে॒ বিচ॑র্ষণম্ । জি॒হ্বা মে॒ মধু॑মত্তমা । কর্ণা᳚ভ্যা॒-ম্ভূরি॒ বিশ্রু॑বম্ । ব্রহ্ম॑ণঃ কো॒শো॑-ঽসি মে॒ধযা ঽপি॑হিতঃ । শ্রু॒ত-ম্মে॑ গোপায ॥ আ॒বহ॑ন্তী বিতন্বা॒না ॥ 7 ॥
কু॒র্বা॒ণা চীর॑-মা॒ত্মনঃ॑ । বাসাগ্ং॑সি॒ মম॒ গাব॑শ্চ । অ॒ন্ন॒পা॒নে চ॑ সর্ব॒দা । ততো॑ মে॒ শ্রিয॒-মাব॑হ । লো॒ম॒শা-ম্প॒শুভিঃ॑ স॒হ স্বাহা᳚ ॥ আমা॑যন্তু ব্রহ্মচা॒রিণ॒-স্স্বাহা᳚ ।
বিমা॑-ঽঽযন্তু ব্রহ্মচা॒রিণ॒-স্স্বাহা᳚ । প্রমা॑-ঽঽযন্তু ব্রহ্মচা॒রিণ॒-স্স্বাহা᳚ । দমা॑যন্তু ব্রহ্মচা॒রিণ॒-স্স্বাহা᳚ । শমা॑যন্তু ব্রহ্মচা॒রিণ॒-স্স্বাহা᳚ ॥ 8 ॥
যশো॒ জনে॑-ঽসানি॒ স্বাহা᳚ । শ্রেযা॒ন্॒. বস্য॑সো-ঽসানি॒ স্বাহা᳚ ॥ ত-ন্ত্বা॑ ভগ॒ প্রবি॑শানি॒ স্বাহা᳚ । স মা॑ ভগ॒ প্রবি॑শ॒ স্বাহা᳚ । তস্মি᳚ন-থ্স॒হস্র॑ শাখে । নিভ॑গা॒হ-ন্ত্বযি॑ মৃজে॒ স্বাহা᳚ ॥ যথা-ঽঽপঃ॒ প্রব॑তা॒-ঽঽযন্তি॑ । যথা॒ মাসা॑ অহর্জ॒রম্ ।
এ॒ব-ম্মা-ম্ব্র॑হ্মচা॒রিণঃ॑ ।
ধাত॒রায॑ন্তু স॒র্বত॒-স্স্বাহা᳚ ॥
প্র॒তি॒বে॒শো॑-ঽসি॒ প্র মা॑ ভাহি॒ প্র মা॑ পদ্যস্ব ॥ 9 ॥
(বি॒ত॒ন্বা॒না - শমা॑যন্তু ব্রহ্মচা॒রিণ॒-স্স্বাহা॒-ধাত॒রায॑ন্তু স॒র্বত॒-স্স্বাহৈক॑-ঞ্চ) (অ. 4)
অনুবাকং 5
ভূ-র্ভুব॒-স্সুব॒-রিতি॒ বা এ॒তা স্তি॒স্রো ব্যাহৃ॑তযঃ ॥
তাসা॑মুহস্মৈ॒ তা-ঞ্চ॑তু॒র্থীম্ । মাহা॑চমস্যঃ॒ প্রবে॑দযতে । মহ॒ ইতি॑ ॥ ত-দ্ব্রহ্ম॑ । স আ॒ত্মা । অঙ্গা᳚ন্য॒ন্যা দে॒বতাঃ᳚ ॥ ভূরিতি॒ বা অ॒যং-লোঁ॒কঃ । ভুব॒ ইত্য॒ন্তরি॑ক্ষম্ । সুব॒-রিত্য॒সৌ লো॒কঃ ॥ 10 ॥
মহ॒ ইত্যা॑দি॒ত্যঃ । আ॒দি॒ত্যেন॒ বাব সর্বে॑ লো॒কা মহী॑যন্তে ॥ ভূরিতি॒ বা অ॒গ্নিঃ । ভুব॒ ইতি॑ বা॒যুঃ । সুব॒রিত্যা॑দি॒ত্যঃ । মহ॒ ইতি॑ চ॒ন্দ্রমাঃ᳚ । চ॒ন্দ্রম॑সা॒ বাব সর্বা॑ণি॒ জ্যোতীগ্ং॑ষি॒ মহী॑যন্তে ॥ ভূ-রিতি॒ বা ঋচঃ॑ । ভুব॒ ইতি॒ সামা॑নি ।
সুব॒ রিতি॒ যজূগ্ং॑ষি ॥ 11 ॥
মহ॒ ইতি॒ ব্রহ্ম॑ । ব্রহ্ম॑ণা॒ বাব সর্বে॑ বে॒দা মহী॑যন্তে ॥ ভূরিতি॒ বৈ প্রা॒ণঃ । ভুব॒ ইত্য॑পা॒নঃ । সুব॒রিতি॑ ব্যা॒নঃ । মহ॒ ইত্যন্ন᳚ম্ । অন্নে॑ন॒ বাব সর্বে᳚ প্রা॒ণা মহী॑যন্তে ॥ তা বা এ॒তা-শ্চত॑স্র শ্চতু॒র্ধা । চত॑স্র-শ্চতস্রো॒ ব্যাহৃ॑তযঃ । তা যো বেদ॑ ।
স বে॑দ॒ ব্রহ্ম॑ । সর্বে᳚-ঽস্মৈ দে॒বা ব॒লিমাব॑হন্তি ॥ 12 ॥
(অ॒সৌ লো॒কো - যজূগ্ং॑ষি॒ - বেদ॒ দ্বে চ॑) (অ. 5)
অনুবাকং 6
স য এ॒ষো᳚-ঽন্তর্-হৃ॑দয আকা॒শঃ । তস্মি॑ন্ন॒য-ম্পুরু॑ষো মনো॒মযঃ॑ । অমৃ॑তো হির॒ণ্মযঃ॑ ॥ অন্ত॑রেণ॒ তালু॑কে । য এ॒ষ স্তন॑ ইবাব॒লম্ব॑তে ।
সে᳚ন্দ্র যো॒নিঃ । যত্রা॒সৌ কে॑শা॒ন্তো বি॒বর্ত॑তে । ব্য॒পোহ্য॑ শীর্ষকপা॒লে ॥ ভূরিত্য॒গ্নৌ প্রতি॑তিষ্ঠতি । ভুব॒ ইতি॑ বা॒যৌ ॥ 13 ॥
সুব॒রিত্যা॑দি॒ত্যে । মহ॒ ইতি॒ ব্রহ্ম॑ণি । আ॒প্নোতি॒ স্বারা᳚জ্যম্ । আ॒প্নোতি॒ মন॑স॒স্পতি᳚ম্ । বাক্প॑তি॒ শ্চক্ষু॑ষ্পতিঃ । শ্রোত্র॑পতি র্বি॒জ্ঞান॑পতিঃ ।
এ॒ত-ত্ততো॑ ভবতি । আ॒কা॒শ শ॑রীর॒-ম্ব্রহ্ম॑ ।
স॒ত্যাত্ম॑ প্রা॒ণারা॑ম॒-ম্মন॑ আনন্দম্ । শান্তি॑ সমৃদ্ধ-ম॒মৃত᳚ম্ ॥
ইতি॑ প্রাচীন যো॒গ্যোপা᳚স্ব ॥ 14 ॥
(বা॒যা-ব॒মৃত॒ মেক॑-ঞ্চ) (অ. 6)
অনুবাকং 7
পৃ॒থি॒ব্য॑ন্তরি॑ক্ষ॒-ন্দ্যৌ-র্দিশো॑-ঽবান্তরদি॒শাঃ । অ॒গ্নি-র্বা॒যু-রা॑দি॒ত্য-শ্চ॒ন্দ্রমা॒ নক্ষ॑ত্রাণি ।
আপ॒ ওষ॑ধযো॒ বন॒স্পত॑য আকা॒শ আ॒ত্মা । ইত্য॑ধিভূ॒তম্ ॥ অথাদ্ধ্যা॒ত্মম্ । প্রা॒ণো ব্যা॒নো॑-ঽপা॒ন উ॑দা॒ন-স্স॑মা॒নঃ । চক্ষু॒-শ্শ্রোত্র॒-ম্মনো॒ বা-ক্ত্বক্ ।
চর্ম॑ মা॒গ্ং॒ সগ্গ্স্নাবাস্থি॑ ম॒জ্জা ॥
এ॒ত দ॑ধিবি॒ধায॒র্॒ষি॒ রবো॑চত্ ।
পাঙ্ক্তং॒-বাঁ ই॒দগ্ং সর্ব᳚ম্ ।
পাঙ্ক্ত॑নৈ॒ব পাঙ্ক্তগ্গ্॑ স্পৃণো॒তীতি॑ ॥ 15 ॥
(সর্ব॒মেক॑-ঞ্চ) (অ. 7)
অনুবাকং 8
ও-মিতি॒ ব্রহ্ম॑ ॥ ও-মিতী॒দগ্ং সর্ব᳚ম্ ॥
ওমিত্যে॒ত-দ॑নুকৃতি হস্ম॒ বা অ॒প্যো শ্রা॑ব॒যেত্যা-শ্রা॑বযন্তি । ও-মিতি॒ সামা॑নি গাযন্তি । ওগ্ং শোমিতি॑ শ॒স্ত্রাণি॑ শগ্ংসন্তি । ওমিত্য॑দ্ধ্ব॒র্যুঃ প্র॑তিগ॒র-ম্প্রতি॑গৃণাতি । ওমিতি॒ ব্রহ্মা॒ প্রসৌ॑তি ।
ওমিত্য॑গ্নিহো॒ত্র-মনু॑জানাতি । ওমিতি॑ ব্রাহ্ম॒ণঃ প্র॑ব॒ক্ষ্যন্না॑হ॒ ব্রহ্মোপা᳚প্নবা॒নীতি॑ ।
ব্রহ্মৈ॒বো-পা᳚প্নোতি ॥ 16 ॥
(ও-ন্দশ॑) (অ. 8)
অনুবাকং 9
ঋত-ঞ্চ স্বাদ্ধ্যায প্রব॑চনে॒ চ ।
সত্য-ঞ্চ স্বাদ্ধ্যায প্রব॑চনে॒ চ ।
তপশ্চ স্বাদ্ধ্যায প্রব॑চনে॒ চ ।
দমশ্চ স্বাদ্ধ্যায প্রব॑চনে॒ চ ।
শমশ্চ স্বাদ্ধ্যায প্রব॑চনে॒ চ ।
অগ্নযশ্চ স্বাদ্ধ্যায প্রব॑চনে॒ চ ।
অগ্নিহোত্র-ঞ্চ স্বাদ্ধ্যায প্রব॑চনে॒ চ ।
অতিথযশ্চ স্বাদ্ধ্যায প্রব॑চনে॒ চ ।
মানুষ-ঞ্চ স্বাদ্ধ্যায প্রব॑চনে॒ চ ।
প্রজা চ স্বাদ্ধ্যায প্রব॑চনে॒ চ ।
প্রজনশ্চ স্বাদ্ধ্যায প্রব॑চনে॒ চ ।
প্রজাতিশ্চ স্বাদ্ধ্যায প্রব॑চনে॒ চ ॥
সত্যমিতি সত্যবচা॑ রাথী॒ তরঃ ।
তপ ইতি তপোনিত্যঃ পৌ॑রুশি॒ষ্টিঃ ।
স্বাদ্ধ্যায প্রবচনে এবেতি নাকো॑ মৌদ্গ॒ল্যঃ ।
তদ্ধি তপ॑স্তদ্ধি॒ তপঃ ॥ 17 ॥
(প্রজা চ স্বাদ্ধ্যাযপ্রব॑চনে॒ চ ষট্চ॑) (অ. 9)
অনুবাকং 10
অ॒হং-বৃঁ॒ক্ষস্য॒ রেরি॑বা ।
কী॒র্তিঃ পৃ॒ষ্ঠ-ঙ্গি॒রেরি॑ব ।
ঊ॒র্ধ্ব প॑বিত্রো বা॒জিনী॑ব স্ব॒মৃত॑মস্মি । দ্রবি॑ণ॒গ্ং॒ সব॑র্চসম্ । সুমেধা অ॑মৃতো॒ক্ষিতঃ । ইতি ত্রিশঙ্কো-র্বেদা॑নুব॒চনম্ ॥ 18 ॥
(অ॒হগ্ং ষট্) (অ. 10)
অনুবাকং 11
বেদমনূচ্যা- ঽচার্যোন্তেবাসিন-ম॑নুশা॒স্তি ॥
সত্যং॒-বঁদ । ধর্ম॒-ঞ্চর ॥ স্বাদ্ধ্যাযা᳚ন্মা প্র॒মদঃ । আচার্যায প্রিয-ন্ধনমাহৃত্য প্রজাতন্তু-ম্মা ব্য॑বচ্ছে॒থ্সীঃ । সত্যান্ন প্রম॑দিত॒ব্যম্ । ধর্মান্ন প্রম॑দিত॒ব্যম্ । কুশলান্ন প্রম॑দিত॒ব্যম্ ।
ভূত্যৈ ন প্রম॑দিত॒ব্যম্ । স্বাদ্ধ্যায প্রবচনাভ্যা-ন্ন প্রম॑দিত॒ব্যম্ ॥ 19 ॥
দেবপিতৃকার্যাভ্যা-ন্ন প্রম॑দিত॒ব্যম্ ॥
মাতৃ॑দেবো॒ ভব । পিতৃ॑দেবো॒ ভব ।
আচার্য॑ দেবো॒ ভব । অতিথি॑দেবো॒ ভব ॥
যান্যনবদ্যানি॑ কর্মা॒ণি । তানি সেবি॑তব্যা॒নি ।
নো ই॑তরা॒ণি ॥ যান্যস্মাকগ্ং সুচ॑রিতা॒নি । তানি ত্বযো॑পাস্যা॒নি ॥ 20 ॥
নো ই॑তরা॒ণি ॥ যে কে চাস্ম-চ্ছ্রেযাগ্ং॑সো ব্রা॒হ্মণাঃ । তেষা-ন্ত্বযা-ঽঽসনে ন প্রশ্ব॑সিত॒ব্যম্ ॥ শ্রদ্ধ॑যা দে॒যম্ । অশ্রদ্ধ॑যা-ঽদে॒যম্ । শ্রি॑যা দে॒যম্ । হ্রি॑যা দে॒যম্ । ভি॑যা দে॒যম্ । সংবিঁ॑দা দে॒যম্ ॥
অথ যদি তে কর্মবিচিকিথ্সা বা বৃত্ত বিচিকি॑থ্সা বা॒ স্যাত্ ॥ 21 ॥
যে তত্র ব্রাহ্মণা᳚-স্সম্ম॒র॒.শিনঃ । যুক্তা॑ আযু॒ক্তাঃ ।
অলূক্ষা॑ ধর্ম॑কামা॒-স্স্যুঃ । যথা তে॑ তত্র॑ বর্তে॒রন্ন্ । তথা তত্র॑ বর্তে॒থাঃ ॥ অথাভ্যা᳚খ্যাতে॒ষু । যে তত্র ব্রাহ্মণা᳚-স্সম্ম॒র্॒শিনঃ । যুক্তা॑ আযু॒ক্তাঃ ।
অলূক্ষা॑ ধর্ম॑ কামা॒-স্স্যুঃ । যথা তে॑ তেষু॑ বর্তে॒রন্ন্ ॥ 22 ॥
তথা তেষু॑ বর্তে॒থাঃ ॥ এষ॑ আদে॒শঃ ।
এষ উ॑পদে॒শঃ । এষা বে॑দোপ॒নিষত্ । এতদ॑নুশা॒সনম্ । এব মুপা॑সিত॒ব্যম্ । এব মুচৈত॑দুপা॒স্যম্ ॥ 23 ॥
(স্বাদ্ধ্যাযপ্রবচনাভ্যা-ন্ন প্রম॑দিত॒ব্যম্ - তানিত্বযো॑পাস্যা॒নি - স্যাত্ - তেষু॑ বর্তে॒রন্থ্ - +স॒প্ত চ॑) (অ. 11)
অনুবাকং 12
শন্নো॑ মি॒ত্র-শ্শং-বঁরু॑ণঃ । শন্নো॑ ভবত্বর্য॒মা ।
শন্ন॒ ইন্দ্রো॒ বৃহ॒স্পতিঃ॑ । শন্নো॒ বিষ্ণু॑ রুরুক্র॒মঃ । নমো॒ ব্রহ্ম॑ণে । নম॑স্তে বাযো ।
ত্বমে॒ব প্র॒ত্যক্ষ॒-ম্ব্রহ্মা॑সি ।
ত্বামে॒ব প্র॒ত্যক্ষ॒-ম্ব্রহ্মা বা॑দিষম্ ।
ঋ॒তম॑বাদিষম্ । স॒ত্যম॑বাদিষম্ । তন্মামা॑বীত্ । তদ্ব॒ক্তার॑মাবীত্ । আবী॒ন্মাম্ ।
আবী᳚দ্ব॒ক্তার᳚ম্ ॥ ওঁ শান্তি॒-শ্শান্তি॒-শ্শান্তিঃ॑ ॥ 24 ॥
(স॒ত্যম॑বাদিষ॒-ম্পঞ্চ॑ চ) (অ. 12)
॥ ইতি শীক্ষাবল্লী সমাপ্তা ॥
॥ হরিঃ॑ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয আরণ্যকে সপ্তমঃ প্রপাঠক-স্সমাপ্তঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake saptamaḥ prapāṭhakaḥ - śīkṣāvallī
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1
śanno̭ mi॒tra-śśaṃ-va~rṷṇaḥ | śanno̭ bhavatvarya॒mā | śanna॒ indro॒ bṛha॒spatiḥ̭ | śanno॒ viṣṇṷ-rurukra॒maḥ | namo॒ brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo | tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā̭si | tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahma̭ vadiṣyāmi | ṛ॒taṃ-va~̭diṣyāmi | sa॒tyaṃ-va~̭diṣyāmi | tanmāma̭vatu | tadva॒ktāra̭mavatu | ava̭tu॒ mām | ava̭tu va॒ktāra᳚m || oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || 1 ||
(sa॒ttyam ~va̭diṣyāmi॒ pañca̭ ca) (a. 1)
anuvākaṃ 2
śīkṣāṃ-vyā~᳚khyāsyā॒maḥ | varṇa॒-ssvaraḥ |
mātrā॒ balam | sāma̭ santā॒naḥ |
ityukta-śśī᳚kṣāddhyā॒yaḥ || 2 ||
(śīkṣā-mpañca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3
sa॒ha nau॒ yaśaḥ | sa॒ha nau bra̭hmava॒rcasam ||
athāta-ssagṃhitāyā upaniṣadaṃ-vyā~᳚khyāsyā॒maḥ | pañcasvadhi-ka̭raṇe॒ṣu | adhilokamadhi-jyautiṣa-madhividya-madhipraja̭-maddhyā॒tmam | tā mahāsagṃhitā i̭tyāca॒kṣate || athā̭dhi lo॒kam | pṛthivī pū᳚rvarū॒pam | dyaurutta̭rarū॒pam | ākā̭śa-ssa॒ndhiḥ || 3 ||
vāyuḥ̭ sandhā॒nam | itya̭dhi lo॒kam ||
athā̭dhi jyau॒tiṣam | agniḥ pū᳚rva rū॒pam | āditya utta̭rarū॒pam | ā̭pa-ssa॒ndhiḥ | vaidyutaḥ̭ sandhā॒nam | itya̭dhi jyau॒tiṣam || athā̭dhi vi॒dyam | ācāryaḥ pū᳚rva rū॒pam || 4 ||
antevāsyutta̭rarū॒pam | vi̭dyā sa॒ndhiḥ |
pravacanagṃ̭ sandhā॒nam | itya̭dhi vi॒dyam ||
athādhi॒prajam | mātā pū᳚rvarū॒pam | pitotta̭rarū॒pam | pra̭jā sa॒ndhiḥ | prajananagṃ̭ sandhā॒nam | ityadhi॒prajam || 5 ||
athāddhyā॒tmam | adharāhanuḥ pū᳚rva rū॒pam | uttarāhanu-rutta̭rarū॒pam | vā-khsa॒ndhiḥ | jihvā̭ sandhā॒nam | ityaddhyā॒tmam || itī māma̭hā sa॒gṃ॒hitāḥ || ya evametā mahāsagṃhitā vyākhyā̭tā ve॒da | sandhīyate praja̭yā pa॒śubhiḥ | brahmavarca-senānnādyena suvargyeṇa̭ (suvargeṇa̭) loke॒na || 6 ||
(sa॒ndhi - rācāryaḥ pū᳚rvarū॒pa - mityadhi॒prajam - ~lo̭ke॒na) (a. 3)
anuvākaṃ 4
ya śchanda̭sā-mṛṣa॒bho vi॒śvarṷ̄paḥ | chando॒bhyo-'ddhya॒mṛtā᳚-thsamba॒bhūva̭ | sa mendro̭ me॒dhayā᳚ spṛṇotu | a॒mṛta̭sya deva॒ dhāra̭ṇo bhūyāsam ||
śarī̭ra-mme॒ vica̭rṣaṇam | ji॒hvā me॒ madhṷmattamā | karṇā᳚bhyā॒-mbhūri॒ viśrṷvam | brahma̭ṇaḥ ko॒śo̭-'si me॒dhayā 'pi̭hitaḥ | śru॒ta-mmḙ gopāya || ā॒vaha̭ntī vitanvā॒nā || 7 ||
ku॒rvā॒ṇā cīra̭-mā॒tmanaḥ̭ | vāsāgṃ̭si॒ mama॒ gāva̭śca | a॒nna॒pā॒ne ca̭ sarva॒dā | tato̭ me॒ śriya॒-māva̭ha | lo॒ma॒śā-mpa॒śubhiḥ̭ sa॒ha svāhā᳚ || āmā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ |
vimā̭-''yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ | pramā̭-''yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ | damā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ | śamā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ || 8 ||
yaśo॒ janḙ-'sāni॒ svāhā᳚ | śreyā॒n॒. vasya̭so-'sāni॒ svāhā᳚ || ta-ntvā̭ bhaga॒ pravi̭śāni॒ svāhā᳚ | sa mā̭ bhaga॒ pravi̭śa॒ svāhā᳚ | tasmi᳚na-thsa॒hasra̭ śākhe | nibha̭gā॒ha-ntvayi̭ mṛje॒ svāhā᳚ || yathā-''paḥ॒ prava̭tā॒-''yanti̭ | yathā॒ māsā̭ aharja॒ram |
e॒va-mmā-mbra̭hmacā॒riṇaḥ̭ |
dhāta॒rāya̭ntu sa॒rvata॒-ssvāhā᳚ ||
pra॒ti॒ve॒śo̭-'si॒ pra mā̭ bhāhi॒ pra mā̭ padyasva || 9 ||
(vi॒ta॒nvā॒nā - śamā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā॒-dhāta॒rāya̭ntu sa॒rvata॒-ssvāhaika̭-ñca) (a. 4)
anuvākaṃ 5
bhū-rbhuva॒-ssuva॒-riti॒ vā e॒tā sti॒sro vyāhṛ̭tayaḥ ||
tāsā̭muhasmai॒ tā-ñca̭tu॒rthīm | māhā̭camasyaḥ॒ pravḙdayate | maha॒ iti̭ || ta-dbrahma̭ | sa ā॒tmā | aṅgā᳚nya॒nyā de॒vatāḥ᳚ || bhūriti॒ vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ | bhuva॒ itya॒ntari̭kṣam | suva॒-ritya॒sau lo॒kaḥ || 10 ||
maha॒ ityā̭di॒tyaḥ | ā॒di॒tyena॒ vāva sarvḙ lo॒kā mahī̭yante || bhūriti॒ vā a॒gniḥ | bhuva॒ iti̭ vā॒yuḥ | suva॒rityā̭di॒tyaḥ | maha॒ iti̭ ca॒ndramāḥ᳚ | ca॒ndrama̭sā॒ vāva sarvā̭ṇi॒ jyotīgṃ̭ṣi॒ mahī̭yante || bhū-riti॒ vā ṛcaḥ̭ | bhuva॒ iti॒ sāmā̭ni |
suva॒ riti॒ yajūgṃ̭ṣi || 11 ||
maha॒ iti॒ brahma̭ | brahma̭ṇā॒ vāva sarvḙ ve॒dā mahī̭yante || bhūriti॒ vai prā॒ṇaḥ | bhuva॒ itya̭pā॒naḥ | suva॒riti̭ vyā॒naḥ | maha॒ ityanna᳚m | annḙna॒ vāva sarve᳚ prā॒ṇā mahī̭yante || tā vā e॒tā-ścata̭sra ścatu॒rdhā | cata̭sra-ścatasro॒ vyāhṛ̭tayaḥ | tā yo veda̭ |
sa vḙda॒ brahma̭ | sarve᳚-'smai de॒vā ba॒limāva̭hanti || 12 ||
(a॒sau lo॒ko - yajūgṃ̭ṣi॒ - veda॒ dve ca̭) (a. 5)
anuvākaṃ 6
sa ya e॒ṣo᳚-'ntar-hṛ̭daya ākā॒śaḥ | tasmi̭nna॒ya-mpurṷṣo mano॒mayaḥ̭ | amṛ̭to hira॒ṇmayaḥ̭ || anta̭reṇa॒ tālṷke | ya e॒ṣa stana̭ ivāva॒lamba̭te |
se᳚ndra yo॒niḥ | yatrā॒sau kḙśā॒nto vi॒varta̭te | vya॒pohya̭ śīrṣakapā॒le || bhūritya॒gnau prati̭tiṣṭhati | bhuva॒ iti̭ vā॒yau || 13 ||
suva॒rityā̭di॒tye | maha॒ iti॒ brahma̭ṇi | ā॒pnoti॒ svārā᳚jyam | ā॒pnoti॒ mana̭sa॒spati᳚m | vākpa̭ti॒ ścakṣṷṣpatiḥ | śrotra̭pati rvi॒jñāna̭patiḥ |
e॒ta-ttato̭ bhavati | ā॒kā॒śa śa̭rīra॒-mbrahma̭ |
sa॒tyātma̭ prā॒ṇārā̭ma॒-mmana̭ ānandam | śānti̭ samṛddha-ma॒mṛta᳚m ||
iti̭ prācīna yo॒gyopā᳚sva || 14 ||
(vā॒yā-va॒mṛta॒ meka̭-ñca) (a. 6)
anuvākaṃ 7
pṛ॒thi॒vya̭ntari̭kṣa॒-ndyau-rdiśo̭-'vāntaradi॒śāḥ | a॒gni-rvā॒yu-rā̭di॒tya-śca॒ndramā॒ nakṣa̭trāṇi |
āpa॒ oṣa̭dhayo॒ vana॒spata̭ya ākā॒śa ā॒tmā | itya̭dhibhū॒tam || athāddhyā॒tmam | prā॒ṇo vyā॒no̭-'pā॒na ṷdā॒na-ssa̭mā॒naḥ | cakṣu॒-śśrotra॒-mmano॒ vā-ktvak |
carma̭ mā॒gṃ॒ saggsnāvāsthi̭ ma॒jjā ||
e॒ta da̭dhivi॒dhāya॒r॒ṣi॒ ravo̭cat |
pāṅktaṃ॒-vā~ i॒dagṃ sarva᳚m |
pāṅkta̭nai॒va pāṅktagg̭ spṛṇo॒tīti̭ || 15 ||
(sarva॒meka̭-ñca) (a. 7)
anuvākaṃ 8
o-miti॒ brahma̭ || o-mitī॒dagṃ sarva᳚m ||
omitye॒ta-da̭nukṛti hasma॒ vā a॒pyo śrā̭va॒yetyā-śrā̭vayanti | o-miti॒ sāmā̭ni gāyanti | ogṃ śomiti̭ śa॒strāṇi̭ śagṃsanti | omitya̭ddhva॒ryuḥ pra̭tiga॒ra-mprati̭gṛṇāti | omiti॒ brahmā॒ prasaṷti |
omitya̭gniho॒tra-manṷjānāti | omiti̭ brāhma॒ṇaḥ pra̭va॒kṣyannā̭ha॒ brahmopā᳚pnavā॒nīti̭ |
brahmai॒vo-pā᳚pnoti || 16 ||
(o-ndaśa̭) (a. 8)
anuvākaṃ 9
ṛta-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
satya-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
tapaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
damaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
śamaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
agnayaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
agnihotra-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
atithayaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
mānuṣa-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
prajā ca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
prajanaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
prajātiśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca ||
satyamiti satyavacā̭ rāthī॒ taraḥ |
tapa iti taponityaḥ paṷruśi॒ṣṭiḥ |
svāddhyāya pravacane eveti nāko̭ maudga॒lyaḥ |
taddhi tapa̭staddhi॒ tapaḥ || 17 ||
(prajā ca svāddhyāyaprava̭cane॒ ca ṣaṭca̭) (a. 9)
anuvākaṃ 10
a॒haṃ-vṛ~॒kṣasya॒ reri̭vā |
kī॒rtiḥ pṛ॒ṣṭha-ṅgi॒reri̭va |
ū॒rdhva pa̭vitro vā॒jinī̭va sva॒mṛta̭masmi | dravi̭ṇa॒gṃ॒ sava̭rcasam | sumedhā a̭mṛto॒kṣitaḥ | iti triśaṅko-rvedā̭nuva॒canam || 18 ||
(a॒hagṃ ṣaṭ) (a. 10)
anuvākaṃ 11
vedamanūcyā- 'cāryontevāsina-ma̭nuśā॒sti ||
satyaṃ॒-va~da | dharma॒-ñcara || svāddhyāyā᳚nmā pra॒madaḥ | ācāryāya priya-ndhanamāhṛtya prajātantu-mmā vya̭vacche॒thsīḥ | satyānna prama̭dita॒vyam | dharmānna prama̭dita॒vyam | kuśalānna prama̭dita॒vyam |
bhūtyai na prama̭dita॒vyam | svāddhyāya pravacanābhyā-nna prama̭dita॒vyam || 19 ||
devapitṛkāryābhyā-nna prama̭dita॒vyam ||
mātṛ̭devo॒ bhava | pitṛ̭devo॒ bhava |
ācārya̭ devo॒ bhava | atithi̭devo॒ bhava ||
yānyanavadyāni̭ karmā॒ṇi | tāni sevi̭tavyā॒ni |
no i̭tarā॒ṇi || yānyasmākagṃ suca̭ritā॒ni | tāni tvayo̭pāsyā॒ni || 20 ||
no i̭tarā॒ṇi || ye ke cāsma-cchreyāgṃ̭so brā॒hmaṇāḥ | teṣā-ntvayā-''sane na praśva̭sita॒vyam || śraddha̭yā de॒yam | aśraddha̭yā-'de॒yam | śri̭yā de॒yam | hri̭yā de॒yam | bhi̭yā de॒yam | saṃvi~̭dā de॒yam ||
atha yadi te karmavicikithsā vā vṛtta viciki̭thsā vā॒ syāt || 21 ||
ye tatra brāhmaṇā᳚-ssamma॒ra॒.śinaḥ | yuktā̭ āyu॒ktāḥ |
alūkṣā̭ dharma̭kāmā॒-ssyuḥ | yathā tḙ tatra̭ varte॒rann | tathā tatra̭ varte॒thāḥ || athābhyā᳚khyāte॒ṣu | ye tatra brāhmaṇā᳚-ssamma॒r॒śinaḥ | yuktā̭ āyu॒ktāḥ |
alūkṣā̭ dharma̭ kāmā॒-ssyuḥ | yathā tḙ teṣṷ varte॒rann || 22 ||
tathā teṣṷ varte॒thāḥ || eṣa̭ āde॒śaḥ |
eṣa ṷpade॒śaḥ | eṣā vḙdopa॒niṣat | etada̭nuśā॒sanam | eva mupā̭sita॒vyam | eva mucaita̭dupā॒syam || 23 ||
(svāddhyāyapravacanābhyā-nna prama̭dita॒vyam - tānitvayo̭pāsyā॒ni - syāt - teṣṷ varte॒ranth - +sa॒pta ca̭) (a. 11)
anuvākaṃ 12
śanno̭ mi॒tra-śśaṃ-va~rṷṇaḥ | śanno̭ bhavatvarya॒mā |
śanna॒ indro॒ bṛha॒spatiḥ̭ | śanno॒ viṣṇṷ rurukra॒maḥ | namo॒ brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo |
tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā̭si |
tvāme॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā vā̭diṣam |
ṛ॒tama̭vādiṣam | sa॒tyama̭vādiṣam | tanmāmā̭vīt | tadva॒ktāra̭māvīt | āvī॒nmām |
āvī᳚dva॒ktāra᳚m || oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || 24 ||
(sa॒tyama̭vādiṣa॒-mpañca̭ ca) (a. 12)
|| iti śīkṣāvallī samāptā ||
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake saptamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय आरण्यके सप्तमः प्रपाठकः - शीक्षावल्ली
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
अनुवाकं 1
शन्नो॑ मि॒त्र-श्शं-वँरु॑णः । शन्नो॑ भवत्वर्य॒मा । शन्न॒ इन्द्रो॒ बृह॒स्पतिः॑ । शन्नो॒ विष्णु॑-रुरुक्र॒मः । नमो॒ ब्रह्म॑णे । नम॑स्ते वायो । त्वमे॒व प्र॒त्यक्ष॒-म्ब्रह्मा॑सि । त्वमे॒व प्र॒त्यक्ष॒-म्ब्रह्म॑ वदिष्यामि । ऋ॒तं-वँ॑दिष्यामि । स॒त्यं-वँ॑दिष्यामि । तन्माम॑वतु । तद्व॒क्तार॑मवतु । अव॑तु॒ माम् । अव॑तु व॒क्तार᳚म् ॥ ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥ 1 ॥
(स॒त्त्यम् ँव॑दिष्यामि॒ पञ्च॑ च) (अ. 1)
अनुवाकं 2
शीक्षां-व्याँ᳚ख्यास्या॒मः । वर्ण॒-स्स्वरः ।
मात्रा॒ बलम् । साम॑ सन्ता॒नः ।
इत्युक्त-श्शी᳚क्षाद्ध्या॒यः ॥ 2 ॥
(शीक्षा-म्पञ्च॑) (अ. 2)
अनुवाकं 3
स॒ह नौ॒ यशः । स॒ह नौ ब्र॑ह्मव॒र्चसम् ॥
अथात-स्सग्ंहिताया उपनिषदं-व्याँ᳚ख्यास्या॒मः । पञ्चस्वधि-क॑रणे॒षु । अधिलोकमधि-ज्यौतिष-मधिविद्य-मधिप्रज॑-मद्ध्या॒त्मम् । ता महासग्ंहिता इ॑त्याच॒क्षते ॥ अथा॑धि लो॒कम् । पृथिवी पू᳚र्वरू॒पम् । द्यौरुत्त॑ररू॒पम् । आका॑श-स्स॒न्धिः ॥ 3 ॥
वायुः॑ सन्धा॒नम् । इत्य॑धि लो॒कम् ॥
अथा॑धि ज्यौ॒तिषम् । अग्निः पू᳚र्व रू॒पम् । आदित्य उत्त॑ररू॒पम् । आ॑प-स्स॒न्धिः । वैद्युतः॑ सन्धा॒नम् । इत्य॑धि ज्यौ॒तिषम् ॥ अथा॑धि वि॒द्यम् । आचार्यः पू᳚र्व रू॒पम् ॥ 4 ॥
अन्तेवास्युत्त॑ररू॒पम् । वि॑द्या स॒न्धिः ।
प्रवचनग्ं॑ सन्धा॒नम् । इत्य॑धि वि॒द्यम् ॥
अथाधि॒प्रजम् । माता पू᳚र्वरू॒पम् । पितोत्त॑ररू॒पम् । प्र॑जा स॒न्धिः । प्रजननग्ं॑ सन्धा॒नम् । इत्यधि॒प्रजम् ॥ 5 ॥
अथाद्ध्या॒त्मम् । अधराहनुः पू᳚र्व रू॒पम् । उत्तराहनु-रुत्त॑ररू॒पम् । वा-ख्स॒न्धिः । जिह्वा॑ सन्धा॒नम् । इत्यद्ध्या॒त्मम् ॥ इती माम॑हा स॒ग्ं॒हिताः ॥ य एवमेता महासग्ंहिता व्याख्या॑ता वे॒द । सन्धीयते प्रज॑या प॒शुभिः । ब्रह्मवर्च-सेनान्नाद्येन सुवर्ग्येण॑ (सुवर्गेण॑) लोके॒न ॥ 6 ॥
(स॒न्धि - राचार्यः पू᳚र्वरू॒प - मित्यधि॒प्रजम् - ँलो॑के॒न) (अ. 3)
अनुवाकं 4
य श्छन्द॑सा-मृष॒भो वि॒श्वरू॑पः । छन्दो॒भ्यो-ऽद्ध्य॒मृता᳚-थ्सम्ब॒भूव॑ । स मेन्द्रो॑ मे॒धया᳚ स्पृणोतु । अ॒मृत॑स्य देव॒ धार॑णो भूयासम् ॥
शरी॑र-म्मे॒ विच॑र्षणम् । जि॒ह्वा मे॒ मधु॑मत्तमा । कर्णा᳚भ्या॒-म्भूरि॒ विश्रु॑वम् । ब्रह्म॑णः को॒शो॑-ऽसि मे॒धया ऽपि॑हितः । श्रु॒त-म्मे॑ गोपाय ॥ आ॒वह॑न्ती वितन्वा॒ना ॥ 7 ॥
कु॒र्वा॒णा चीर॑-मा॒त्मनः॑ । वासाग्ं॑सि॒ मम॒ गाव॑श्च । अ॒न्न॒पा॒ने च॑ सर्व॒दा । ततो॑ मे॒ श्रिय॒-माव॑ह । लो॒म॒शा-म्प॒शुभिः॑ स॒ह स्वाहा᳚ ॥ आमा॑यन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒-स्स्वाहा᳚ ।
विमा॑-ऽऽयन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒-स्स्वाहा᳚ । प्रमा॑-ऽऽयन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒-स्स्वाहा᳚ । दमा॑यन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒-स्स्वाहा᳚ । शमा॑यन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒-स्स्वाहा᳚ ॥ 8 ॥
यशो॒ जने॑-ऽसानि॒ स्वाहा᳚ । श्रेया॒न्॒. वस्य॑सो-ऽसानि॒ स्वाहा᳚ ॥ त-न्त्वा॑ भग॒ प्रवि॑शानि॒ स्वाहा᳚ । स मा॑ भग॒ प्रवि॑श॒ स्वाहा᳚ । तस्मि᳚न-थ्स॒हस्र॑ शाखे । निभ॑गा॒ह-न्त्वयि॑ मृजे॒ स्वाहा᳚ ॥ यथा-ऽऽपः॒ प्रव॑ता॒-ऽऽयन्ति॑ । यथा॒ मासा॑ अहर्ज॒रम् ।
ए॒व-म्मा-म्ब्र॑ह्मचा॒रिणः॑ ।
धात॒राय॑न्तु स॒र्वत॒-स्स्वाहा᳚ ॥
प्र॒ति॒वे॒शो॑-ऽसि॒ प्र मा॑ भाहि॒ प्र मा॑ पद्यस्व ॥ 9 ॥
(वि॒त॒न्वा॒ना - शमा॑यन्तु ब्रह्मचा॒रिण॒-स्स्वाहा॒-धात॒राय॑न्तु स॒र्वत॒-स्स्वाहैक॑-ञ्च) (अ. 4)
अनुवाकं 5
भू-र्भुव॒-स्सुव॒-रिति॒ वा ए॒ता स्ति॒स्रो व्याहृ॑तयः ॥
तासा॑मुहस्मै॒ ता-ञ्च॑तु॒र्थीम् । माहा॑चमस्यः॒ प्रवे॑दयते । मह॒ इति॑ ॥ त-द्ब्रह्म॑ । स आ॒त्मा । अङ्गा᳚न्य॒न्या दे॒वताः᳚ ॥ भूरिति॒ वा अ॒यं-लोँ॒कः । भुव॒ इत्य॒न्तरि॑क्षम् । सुव॒-रित्य॒सौ लो॒कः ॥ 10 ॥
मह॒ इत्या॑दि॒त्यः । आ॒दि॒त्येन॒ वाव सर्वे॑ लो॒का मही॑यन्ते ॥ भूरिति॒ वा अ॒ग्निः । भुव॒ इति॑ वा॒युः । सुव॒रित्या॑दि॒त्यः । मह॒ इति॑ च॒न्द्रमाः᳚ । च॒न्द्रम॑सा॒ वाव सर्वा॑णि॒ ज्योतीग्ं॑षि॒ मही॑यन्ते ॥ भू-रिति॒ वा ऋचः॑ । भुव॒ इति॒ सामा॑नि ।
सुव॒ रिति॒ यजूग्ं॑षि ॥ 11 ॥
मह॒ इति॒ ब्रह्म॑ । ब्रह्म॑णा॒ वाव सर्वे॑ वे॒दा मही॑यन्ते ॥ भूरिति॒ वै प्रा॒णः । भुव॒ इत्य॑पा॒नः । सुव॒रिति॑ व्या॒नः । मह॒ इत्यन्न᳚म् । अन्ने॑न॒ वाव सर्वे᳚ प्रा॒णा मही॑यन्ते ॥ ता वा ए॒ता-श्चत॑स्र श्चतु॒र्धा । चत॑स्र-श्चतस्रो॒ व्याहृ॑तयः । ता यो वेद॑ ।
स वे॑द॒ ब्रह्म॑ । सर्वे᳚-ऽस्मै दे॒वा ब॒लिमाव॑हन्ति ॥ 12 ॥
(अ॒सौ लो॒को - यजूग्ं॑षि॒ - वेद॒ द्वे च॑) (अ. 5)
अनुवाकं 6
स य ए॒षो᳚-ऽन्तर्-हृ॑दय आका॒शः । तस्मि॑न्न॒य-म्पुरु॑षो मनो॒मयः॑ । अमृ॑तो हिर॒ण्मयः॑ ॥ अन्त॑रेण॒ तालु॑के । य ए॒ष स्तन॑ इवाव॒लम्ब॑ते ।
से᳚न्द्र यो॒निः । यत्रा॒सौ के॑शा॒न्तो वि॒वर्त॑ते । व्य॒पोह्य॑ शीर्षकपा॒ले ॥ भूरित्य॒ग्नौ प्रति॑तिष्ठति । भुव॒ इति॑ वा॒यौ ॥ 13 ॥
सुव॒रित्या॑दि॒त्ये । मह॒ इति॒ ब्रह्म॑णि । आ॒प्नोति॒ स्वारा᳚ज्यम् । आ॒प्नोति॒ मन॑स॒स्पति᳚म् । वाक्प॑ति॒ श्चक्षु॑ष्पतिः । श्रोत्र॑पति र्वि॒ज्ञान॑पतिः ।
ए॒त-त्ततो॑ भवति । आ॒का॒श श॑रीर॒-म्ब्रह्म॑ ।
स॒त्यात्म॑ प्रा॒णारा॑म॒-म्मन॑ आनन्दम् । शान्ति॑ समृद्ध-म॒मृत᳚म् ॥
इति॑ प्राचीन यो॒ग्योपा᳚स्व ॥ 14 ॥
(वा॒या-व॒मृत॒ मेक॑-ञ्च) (अ. 6)
अनुवाकं 7
पृ॒थि॒व्य॑न्तरि॑क्ष॒-न्द्यौ-र्दिशो॑-ऽवान्तरदि॒शाः । अ॒ग्नि-र्वा॒यु-रा॑दि॒त्य-श्च॒न्द्रमा॒ नक्ष॑त्राणि ।
आप॒ ओष॑धयो॒ वन॒स्पत॑य आका॒श आ॒त्मा । इत्य॑धिभू॒तम् ॥ अथाद्ध्या॒त्मम् । प्रा॒णो व्या॒नो॑-ऽपा॒न उ॑दा॒न-स्स॑मा॒नः । चक्षु॒-श्श्रोत्र॒-म्मनो॒ वा-क्त्वक् ।
चर्म॑ मा॒ग्ं॒ सग्ग्स्नावास्थि॑ म॒ज्जा ॥
ए॒त द॑धिवि॒धाय॒र्॒षि॒ रवो॑चत् ।
पाङ्क्तं॒-वाँ इ॒दग्ं सर्व᳚म् ।
पाङ्क्त॑नै॒व पाङ्क्तग्ग्॑ स्पृणो॒तीति॑ ॥ 15 ॥
(सर्व॒मेक॑-ञ्च) (अ. 7)
अनुवाकं 8
ओ-मिति॒ ब्रह्म॑ ॥ ओ-मिती॒दग्ं सर्व᳚म् ॥
ओमित्ये॒त-द॑नुकृति हस्म॒ वा अ॒प्यो श्रा॑व॒येत्या-श्रा॑वयन्ति । ओ-मिति॒ सामा॑नि गायन्ति । ओग्ं शोमिति॑ श॒स्त्राणि॑ शग्ंसन्ति । ओमित्य॑द्ध्व॒र्युः प्र॑तिग॒र-म्प्रति॑गृणाति । ओमिति॒ ब्रह्मा॒ प्रसौ॑ति ।
ओमित्य॑ग्निहो॒त्र-मनु॑जानाति । ओमिति॑ ब्राह्म॒णः प्र॑व॒क्ष्यन्ना॑ह॒ ब्रह्मोपा᳚प्नवा॒नीति॑ ।
ब्रह्मै॒वो-पा᳚प्नोति ॥ 16 ॥
(ओ-न्दश॑) (अ. 8)
अनुवाकं 9
ऋत-ञ्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
सत्य-ञ्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
तपश्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
दमश्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
शमश्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
अग्नयश्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
अग्निहोत्र-ञ्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
अतिथयश्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
मानुष-ञ्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
प्रजा च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
प्रजनश्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ।
प्रजातिश्च स्वाद्ध्याय प्रव॑चने॒ च ॥
सत्यमिति सत्यवचा॑ राथी॒ तरः ।
तप इति तपोनित्यः पौ॑रुशि॒ष्टिः ।
स्वाद्ध्याय प्रवचने एवेति नाको॑ मौद्ग॒ल्यः ।
तद्धि तप॑स्तद्धि॒ तपः ॥ 17 ॥
(प्रजा च स्वाद्ध्यायप्रव॑चने॒ च षट्च॑) (अ. 9)
अनुवाकं 10
अ॒हं-वृँ॒क्षस्य॒ रेरि॑वा ।
की॒र्तिः पृ॒ष्ठ-ङ्गि॒रेरि॑व ।
ऊ॒र्ध्व प॑वित्रो वा॒जिनी॑व स्व॒मृत॑मस्मि । द्रवि॑ण॒ग्ं॒ सव॑र्चसम् । सुमेधा अ॑मृतो॒क्षितः । इति त्रिशङ्को-र्वेदा॑नुव॒चनम् ॥ 18 ॥
(अ॒हग्ं षट्) (अ. 10)
अनुवाकं 11
वेदमनूच्या- ऽचार्योन्तेवासिन-म॑नुशा॒स्ति ॥
सत्यं॒-वँद । धर्म॒-ञ्चर ॥ स्वाद्ध्याया᳚न्मा प्र॒मदः । आचार्याय प्रिय-न्धनमाहृत्य प्रजातन्तु-म्मा व्य॑वच्छे॒थ्सीः । सत्यान्न प्रम॑दित॒व्यम् । धर्मान्न प्रम॑दित॒व्यम् । कुशलान्न प्रम॑दित॒व्यम् ।
भूत्यै न प्रम॑दित॒व्यम् । स्वाद्ध्याय प्रवचनाभ्या-न्न प्रम॑दित॒व्यम् ॥ 19 ॥
देवपितृकार्याभ्या-न्न प्रम॑दित॒व्यम् ॥
मातृ॑देवो॒ भव । पितृ॑देवो॒ भव ।
आचार्य॑ देवो॒ भव । अतिथि॑देवो॒ भव ॥
यान्यनवद्यानि॑ कर्मा॒णि । तानि सेवि॑तव्या॒नि ।
नो इ॑तरा॒णि ॥ यान्यस्माकग्ं सुच॑रिता॒नि । तानि त्वयो॑पास्या॒नि ॥ 20 ॥
नो इ॑तरा॒णि ॥ ये के चास्म-च्छ्रेयाग्ं॑सो ब्रा॒ह्मणाः । तेषा-न्त्वया-ऽऽसने न प्रश्व॑सित॒व्यम् ॥ श्रद्ध॑या दे॒यम् । अश्रद्ध॑या-ऽदे॒यम् । श्रि॑या दे॒यम् । ह्रि॑या दे॒यम् । भि॑या दे॒यम् । संविँ॑दा दे॒यम् ॥
अथ यदि ते कर्मविचिकिथ्सा वा वृत्त विचिकि॑थ्सा वा॒ स्यात् ॥ 21 ॥
ये तत्र ब्राह्मणा᳚-स्सम्म॒र॒.शिनः । युक्ता॑ आयु॒क्ताः ।
अलूक्षा॑ धर्म॑कामा॒-स्स्युः । यथा ते॑ तत्र॑ वर्ते॒रन्न् । तथा तत्र॑ वर्ते॒थाः ॥ अथाभ्या᳚ख्याते॒षु । ये तत्र ब्राह्मणा᳚-स्सम्म॒र्॒शिनः । युक्ता॑ आयु॒क्ताः ।
अलूक्षा॑ धर्म॑ कामा॒-स्स्युः । यथा ते॑ तेषु॑ वर्ते॒रन्न् ॥ 22 ॥
तथा तेषु॑ वर्ते॒थाः ॥ एष॑ आदे॒शः ।
एष उ॑पदे॒शः । एषा वे॑दोप॒निषत् । एतद॑नुशा॒सनम् । एव मुपा॑सित॒व्यम् । एव मुचैत॑दुपा॒स्यम् ॥ 23 ॥
(स्वाद्ध्यायप्रवचनाभ्या-न्न प्रम॑दित॒व्यम् - तानित्वयो॑पास्या॒नि - स्यात् - तेषु॑ वर्ते॒रन्थ् - +स॒प्त च॑) (अ. 11)
अनुवाकं 12
शन्नो॑ मि॒त्र-श्शं-वँरु॑णः । शन्नो॑ भवत्वर्य॒मा ।
शन्न॒ इन्द्रो॒ बृह॒स्पतिः॑ । शन्नो॒ विष्णु॑ रुरुक्र॒मः । नमो॒ ब्रह्म॑णे । नम॑स्ते वायो ।
त्वमे॒व प्र॒त्यक्ष॒-म्ब्रह्मा॑सि ।
त्वामे॒व प्र॒त्यक्ष॒-म्ब्रह्मा वा॑दिषम् ।
ऋ॒तम॑वादिषम् । स॒त्यम॑वादिषम् । तन्मामा॑वीत् । तद्व॒क्तार॑मावीत् । आवी॒न्माम् ।
आवी᳚द्व॒क्तार᳚म् ॥ ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥ 24 ॥
(स॒त्यम॑वादिष॒-म्पञ्च॑ च) (अ. 12)
॥ इति शीक्षावल्ली समाप्ता ॥
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय आरण्यके सप्तमः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake saptamaḥ prapāṭhakaḥ - śīkṣāvallī
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1
śanno̭ mi॒tra-śśaṃ-va~rṷṇaḥ | śanno̭ bhavatvarya॒mā | śanna॒ indro॒ bṛha॒spatiḥ̭ | śanno॒ viṣṇṷ-rurukra॒maḥ | namo॒ brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo | tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā̭si | tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahma̭ vadiṣyāmi | ṛ॒taṃ-va~̭diṣyāmi | sa॒tyaṃ-va~̭diṣyāmi | tanmāma̭vatu | tadva॒ktāra̭mavatu | ava̭tu॒ mām | ava̭tu va॒ktāra᳚m || oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || 1 ||
(sa॒ttyam ~va̭diṣyāmi॒ pañca̭ ca) (a. 1)
anuvākaṃ 2
śīkṣāṃ-vyā~᳚khyāsyā॒maḥ | varṇa॒-ssvaraḥ |
mātrā॒ balam | sāma̭ santā॒naḥ |
ityukta-śśī᳚kṣāddhyā॒yaḥ || 2 ||
(śīkṣā-mpañca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3
sa॒ha nau॒ yaśaḥ | sa॒ha nau bra̭hmava॒rcasam ||
athāta-ssagṃhitāyā upaniṣadaṃ-vyā~᳚khyāsyā॒maḥ | pañcasvadhi-ka̭raṇe॒ṣu | adhilokamadhi-jyautiṣa-madhividya-madhipraja̭-maddhyā॒tmam | tā mahāsagṃhitā i̭tyāca॒kṣate || athā̭dhi lo॒kam | pṛthivī pū᳚rvarū॒pam | dyaurutta̭rarū॒pam | ākā̭śa-ssa॒ndhiḥ || 3 ||
vāyuḥ̭ sandhā॒nam | itya̭dhi lo॒kam ||
athā̭dhi jyau॒tiṣam | agniḥ pū᳚rva rū॒pam | āditya utta̭rarū॒pam | ā̭pa-ssa॒ndhiḥ | vaidyutaḥ̭ sandhā॒nam | itya̭dhi jyau॒tiṣam || athā̭dhi vi॒dyam | ācāryaḥ pū᳚rva rū॒pam || 4 ||
antevāsyutta̭rarū॒pam | vi̭dyā sa॒ndhiḥ |
pravacanagṃ̭ sandhā॒nam | itya̭dhi vi॒dyam ||
athādhi॒prajam | mātā pū᳚rvarū॒pam | pitotta̭rarū॒pam | pra̭jā sa॒ndhiḥ | prajananagṃ̭ sandhā॒nam | ityadhi॒prajam || 5 ||
athāddhyā॒tmam | adharāhanuḥ pū᳚rva rū॒pam | uttarāhanu-rutta̭rarū॒pam | vā-khsa॒ndhiḥ | jihvā̭ sandhā॒nam | ityaddhyā॒tmam || itī māma̭hā sa॒gṃ॒hitāḥ || ya evametā mahāsagṃhitā vyākhyā̭tā ve॒da | sandhīyate praja̭yā pa॒śubhiḥ | brahmavarca-senānnādyena suvargyeṇa̭ (suvargeṇa̭) loke॒na || 6 ||
(sa॒ndhi - rācāryaḥ pū᳚rvarū॒pa - mityadhi॒prajam - ~lo̭ke॒na) (a. 3)
anuvākaṃ 4
ya śchanda̭sā-mṛṣa॒bho vi॒śvarṷ̄paḥ | chando॒bhyo-'ddhya॒mṛtā᳚-thsamba॒bhūva̭ | sa mendro̭ me॒dhayā᳚ spṛṇotu | a॒mṛta̭sya deva॒ dhāra̭ṇo bhūyāsam ||
śarī̭ra-mme॒ vica̭rṣaṇam | ji॒hvā me॒ madhṷmattamā | karṇā᳚bhyā॒-mbhūri॒ viśrṷvam | brahma̭ṇaḥ ko॒śo̭-'si me॒dhayā 'pi̭hitaḥ | śru॒ta-mmḙ gopāya || ā॒vaha̭ntī vitanvā॒nā || 7 ||
ku॒rvā॒ṇā cīra̭-mā॒tmanaḥ̭ | vāsāgṃ̭si॒ mama॒ gāva̭śca | a॒nna॒pā॒ne ca̭ sarva॒dā | tato̭ me॒ śriya॒-māva̭ha | lo॒ma॒śā-mpa॒śubhiḥ̭ sa॒ha svāhā᳚ || āmā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ |
vimā̭-''yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ | pramā̭-''yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ | damā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ | śamā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ || 8 ||
yaśo॒ janḙ-'sāni॒ svāhā᳚ | śreyā॒n॒. vasya̭so-'sāni॒ svāhā᳚ || ta-ntvā̭ bhaga॒ pravi̭śāni॒ svāhā᳚ | sa mā̭ bhaga॒ pravi̭śa॒ svāhā᳚ | tasmi᳚na-thsa॒hasra̭ śākhe | nibha̭gā॒ha-ntvayi̭ mṛje॒ svāhā᳚ || yathā-''paḥ॒ prava̭tā॒-''yanti̭ | yathā॒ māsā̭ aharja॒ram |
e॒va-mmā-mbra̭hmacā॒riṇaḥ̭ |
dhāta॒rāya̭ntu sa॒rvata॒-ssvāhā᳚ ||
pra॒ti॒ve॒śo̭-'si॒ pra mā̭ bhāhi॒ pra mā̭ padyasva || 9 ||
(vi॒ta॒nvā॒nā - śamā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā॒-dhāta॒rāya̭ntu sa॒rvata॒-ssvāhaika̭-ñca) (a. 4)
anuvākaṃ 5
bhū-rbhuva॒-ssuva॒-riti॒ vā e॒tā sti॒sro vyāhṛ̭tayaḥ ||
tāsā̭muhasmai॒ tā-ñca̭tu॒rthīm | māhā̭camasyaḥ॒ pravḙdayate | maha॒ iti̭ || ta-dbrahma̭ | sa ā॒tmā | aṅgā᳚nya॒nyā de॒vatāḥ᳚ || bhūriti॒ vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ | bhuva॒ itya॒ntari̭kṣam | suva॒-ritya॒sau lo॒kaḥ || 10 ||
maha॒ ityā̭di॒tyaḥ | ā॒di॒tyena॒ vāva sarvḙ lo॒kā mahī̭yante || bhūriti॒ vā a॒gniḥ | bhuva॒ iti̭ vā॒yuḥ | suva॒rityā̭di॒tyaḥ | maha॒ iti̭ ca॒ndramāḥ᳚ | ca॒ndrama̭sā॒ vāva sarvā̭ṇi॒ jyotīgṃ̭ṣi॒ mahī̭yante || bhū-riti॒ vā ṛcaḥ̭ | bhuva॒ iti॒ sāmā̭ni |
suva॒ riti॒ yajūgṃ̭ṣi || 11 ||
maha॒ iti॒ brahma̭ | brahma̭ṇā॒ vāva sarvḙ ve॒dā mahī̭yante || bhūriti॒ vai prā॒ṇaḥ | bhuva॒ itya̭pā॒naḥ | suva॒riti̭ vyā॒naḥ | maha॒ ityanna᳚m | annḙna॒ vāva sarve᳚ prā॒ṇā mahī̭yante || tā vā e॒tā-ścata̭sra ścatu॒rdhā | cata̭sra-ścatasro॒ vyāhṛ̭tayaḥ | tā yo veda̭ |
sa vḙda॒ brahma̭ | sarve᳚-'smai de॒vā ba॒limāva̭hanti || 12 ||
(a॒sau lo॒ko - yajūgṃ̭ṣi॒ - veda॒ dve ca̭) (a. 5)
anuvākaṃ 6
sa ya e॒ṣo᳚-'ntar-hṛ̭daya ākā॒śaḥ | tasmi̭nna॒ya-mpurṷṣo mano॒mayaḥ̭ | amṛ̭to hira॒ṇmayaḥ̭ || anta̭reṇa॒ tālṷke | ya e॒ṣa stana̭ ivāva॒lamba̭te |
se᳚ndra yo॒niḥ | yatrā॒sau kḙśā॒nto vi॒varta̭te | vya॒pohya̭ śīrṣakapā॒le || bhūritya॒gnau prati̭tiṣṭhati | bhuva॒ iti̭ vā॒yau || 13 ||
suva॒rityā̭di॒tye | maha॒ iti॒ brahma̭ṇi | ā॒pnoti॒ svārā᳚jyam | ā॒pnoti॒ mana̭sa॒spati᳚m | vākpa̭ti॒ ścakṣṷṣpatiḥ | śrotra̭pati rvi॒jñāna̭patiḥ |
e॒ta-ttato̭ bhavati | ā॒kā॒śa śa̭rīra॒-mbrahma̭ |
sa॒tyātma̭ prā॒ṇārā̭ma॒-mmana̭ ānandam | śānti̭ samṛddha-ma॒mṛta᳚m ||
iti̭ prācīna yo॒gyopā᳚sva || 14 ||
(vā॒yā-va॒mṛta॒ meka̭-ñca) (a. 6)
anuvākaṃ 7
pṛ॒thi॒vya̭ntari̭kṣa॒-ndyau-rdiśo̭-'vāntaradi॒śāḥ | a॒gni-rvā॒yu-rā̭di॒tya-śca॒ndramā॒ nakṣa̭trāṇi |
āpa॒ oṣa̭dhayo॒ vana॒spata̭ya ākā॒śa ā॒tmā | itya̭dhibhū॒tam || athāddhyā॒tmam | prā॒ṇo vyā॒no̭-'pā॒na ṷdā॒na-ssa̭mā॒naḥ | cakṣu॒-śśrotra॒-mmano॒ vā-ktvak |
carma̭ mā॒gṃ॒ saggsnāvāsthi̭ ma॒jjā ||
e॒ta da̭dhivi॒dhāya॒r॒ṣi॒ ravo̭cat |
pāṅktaṃ॒-vā~ i॒dagṃ sarva᳚m |
pāṅkta̭nai॒va pāṅktagg̭ spṛṇo॒tīti̭ || 15 ||
(sarva॒meka̭-ñca) (a. 7)
anuvākaṃ 8
o-miti॒ brahma̭ || o-mitī॒dagṃ sarva᳚m ||
omitye॒ta-da̭nukṛti hasma॒ vā a॒pyo śrā̭va॒yetyā-śrā̭vayanti | o-miti॒ sāmā̭ni gāyanti | ogṃ śomiti̭ śa॒strāṇi̭ śagṃsanti | omitya̭ddhva॒ryuḥ pra̭tiga॒ra-mprati̭gṛṇāti | omiti॒ brahmā॒ prasaṷti |
omitya̭gniho॒tra-manṷjānāti | omiti̭ brāhma॒ṇaḥ pra̭va॒kṣyannā̭ha॒ brahmopā᳚pnavā॒nīti̭ |
brahmai॒vo-pā᳚pnoti || 16 ||
(o-ndaśa̭) (a. 8)
anuvākaṃ 9
ṛta-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
satya-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
tapaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
damaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
śamaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
agnayaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
agnihotra-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
atithayaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
mānuṣa-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
prajā ca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
prajanaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |
prajātiśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca ||
satyamiti satyavacā̭ rāthī॒ taraḥ |
tapa iti taponityaḥ paṷruśi॒ṣṭiḥ |
svāddhyāya pravacane eveti nāko̭ maudga॒lyaḥ |
taddhi tapa̭staddhi॒ tapaḥ || 17 ||
(prajā ca svāddhyāyaprava̭cane॒ ca ṣaṭca̭) (a. 9)
anuvākaṃ 10
a॒haṃ-vṛ~॒kṣasya॒ reri̭vā |
kī॒rtiḥ pṛ॒ṣṭha-ṅgi॒reri̭va |
ū॒rdhva pa̭vitro vā॒jinī̭va sva॒mṛta̭masmi | dravi̭ṇa॒gṃ॒ sava̭rcasam | sumedhā a̭mṛto॒kṣitaḥ | iti triśaṅko-rvedā̭nuva॒canam || 18 ||
(a॒hagṃ ṣaṭ) (a. 10)
anuvākaṃ 11
vedamanūcyā- 'cāryontevāsina-ma̭nuśā॒sti ||
satyaṃ॒-va~da | dharma॒-ñcara || svāddhyāyā᳚nmā pra॒madaḥ | ācāryāya priya-ndhanamāhṛtya prajātantu-mmā vya̭vacche॒thsīḥ | satyānna prama̭dita॒vyam | dharmānna prama̭dita॒vyam | kuśalānna prama̭dita॒vyam |
bhūtyai na prama̭dita॒vyam | svāddhyāya pravacanābhyā-nna prama̭dita॒vyam || 19 ||
devapitṛkāryābhyā-nna prama̭dita॒vyam ||
mātṛ̭devo॒ bhava | pitṛ̭devo॒ bhava |
ācārya̭ devo॒ bhava | atithi̭devo॒ bhava ||
yānyanavadyāni̭ karmā॒ṇi | tāni sevi̭tavyā॒ni |
no i̭tarā॒ṇi || yānyasmākagṃ suca̭ritā॒ni | tāni tvayo̭pāsyā॒ni || 20 ||
no i̭tarā॒ṇi || ye ke cāsma-cchreyāgṃ̭so brā॒hmaṇāḥ | teṣā-ntvayā-''sane na praśva̭sita॒vyam || śraddha̭yā de॒yam | aśraddha̭yā-'de॒yam | śri̭yā de॒yam | hri̭yā de॒yam | bhi̭yā de॒yam | saṃvi~̭dā de॒yam ||
atha yadi te karmavicikithsā vā vṛtta viciki̭thsā vā॒ syāt || 21 ||
ye tatra brāhmaṇā᳚-ssamma॒ra॒.śinaḥ | yuktā̭ āyu॒ktāḥ |
alūkṣā̭ dharma̭kāmā॒-ssyuḥ | yathā tḙ tatra̭ varte॒rann | tathā tatra̭ varte॒thāḥ || athābhyā᳚khyāte॒ṣu | ye tatra brāhmaṇā᳚-ssamma॒r॒śinaḥ | yuktā̭ āyu॒ktāḥ |
alūkṣā̭ dharma̭ kāmā॒-ssyuḥ | yathā tḙ teṣṷ varte॒rann || 22 ||
tathā teṣṷ varte॒thāḥ || eṣa̭ āde॒śaḥ |
eṣa ṷpade॒śaḥ | eṣā vḙdopa॒niṣat | etada̭nuśā॒sanam | eva mupā̭sita॒vyam | eva mucaita̭dupā॒syam || 23 ||
(svāddhyāyapravacanābhyā-nna prama̭dita॒vyam - tānitvayo̭pāsyā॒ni - syāt - teṣṷ varte॒ranth - +sa॒pta ca̭) (a. 11)
anuvākaṃ 12
śanno̭ mi॒tra-śśaṃ-va~rṷṇaḥ | śanno̭ bhavatvarya॒mā |
śanna॒ indro॒ bṛha॒spatiḥ̭ | śanno॒ viṣṇṷ rurukra॒maḥ | namo॒ brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo |
tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā̭si |
tvāme॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā vā̭diṣam |
ṛ॒tama̭vādiṣam | sa॒tyama̭vādiṣam | tanmāmā̭vīt | tadva॒ktāra̭māvīt | āvī॒nmām |
āvī᳚dva॒ktāra᳚m || oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || 24 ||
(sa॒tyama̭vādiṣa॒-mpañca̭ ca) (a. 12)
|| iti śīkṣāvallī samāptā ||
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake saptamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.