5.3 ஸுந்தரகாண்ட - த்ரு'தீய ஸர்கஃ

5.3 Sundarakanda - Tritiya Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே ஸுந்தரகாண்டம் ।
அத த்ரு'தீயஸ்ஸர்கஃ ।
ஸ லம்பஶிகரே லம்பே லம்பதோயதஸந்நிபே ।
ஸத்த்வமாஸ்தாய மேதாவீ ஹநுமாந் மாருதாத்மஜஃ ॥ 1 ॥
நிஶி லங்காம் மஹாஸத்த்வோ விவேஶ கபிகுஞ்ஜரஃ ।
ரம்யகாநநதோயாட்யாம் புரீம் ராவணபாலிதாம் ॥ 2 ॥
ஶாரதாம்புதரப்ரக்யைர்பவநைருபஶோபிதாம் ।
ஸாகரோபமநிர்கோஷாம் ஸாகராநிலஸேவிதாம் ॥ 3 ॥
ஸுபுஷ்டபலஸம்புஷ்டாம் யதைவ விடபாவதீம் ।
சாருதோரணநிர்யூஹாம் பாண்டுரத்வாரதோரணாம் ॥ 4 ॥
புஜகாசரிதாம் குப்தாம் ஶுபாம் போகவதீமிவ ।
தாம் ஸ வித்யுத்கநாகீர்ணாம் ஜ்யோதிர்மார்கநிஷேவிதாம் ॥ 5 ॥
மந்தமாருதஸஞ்சாராம் யதேந்த்ரஸ்யாமராவதீம் ।
ஶாதகும்பேந மஹதா ப்ராகாரேணாபிஸம்வ்ரு'தாம் ॥ 6 ॥
கிங்கிணீஜாலகோஷாபிஃ பதாகாபிரலங்க்ரு'தாம் ।
ஆஸாத்ய ஸஹஸா ஹ்ரு'ஷ்டஃ ப்ராகாரமபிபேதிவாந் ॥ 7 ॥
விஸ்மயாவிஷ்டஹ்ரு'தயஃ புரீமாலோக்ய ஸர்வதஃ ।
ஜாம்பூநதமயைர்த்வாரைர்வைடூர்யக்ரு'தவேதிகைஃ ॥ 8 ॥
வஜ்ரஸ்படிகமுக்தாபிர்மணிகுட்டிமபூஷிதைஃ ।
தப்தஹாடகநிர்யூஹை ராஜதாமலபாண்டுரைஃ ॥ 9 ॥
வைடூர்யக்ரு'தஸோபாநைஃ ஸ்பாடிகாந்தரபாம்ஸுபிஃ ।
சாருஸஞ்ஜவநோபேதைஃ கமிவோத்பதிதைஃ ஶுபைஃ ॥ 10 ॥
க்ரௌஞ்சபர்ஹிணஸங்குஷ்டைஃ ராஜஹம்ஸ நிஷேவிதைஃ ।
தூர்யாபரணநிர்கோஷைஃ ஸர்வதஃ ப்ரதிநாதிதாம் ॥ 11 ॥
வஸ்வௌகஸாராப்ரதிமாம் தாம் வீக்ஷ்ய நகரீம் ததஃ ।
கமிவோத்பதிதும் காமாம் ஜஹர்ஷ ஹநுமாந் கபிஃ ॥ 12 ॥
தாம் ஸமீக்ஷ்ய புரீம் ரம்யாம் ராக்ஷஸாதிபதேஃ ஶுபாம் ।
அநுத்தமாம்ரு'த்தியுதாம் சிந்தயாமாஸ வீர்யவாந் ॥ 13 ॥
நேயமந்யேந நகரீ ஶக்யா தர்ஷயிதும் பலாத் ।
ரக்ஷிதா ராவணபலைருத்யதாயுததாரிபிஃ ॥ 14 ॥
குமுதாங்கதயோர்வாபி ஸுஷேணஸ்ய மஹாகபேஃ ।
ப்ரஸித்தேயம் பவேத்பூமிர்மைந்தத்விவிதயோரபி ॥ 15 ॥
விவஸ்வதஸ்தநூஜஸ்ய ஹரேஶ்ச குஶபர்வணஃ ।
ரு'க்ஷஸ்ய கேதுமாலஸ்ய மம சைவ கதிர்பவேத் ॥ 16 ॥
ஸமீக்ஷ்ய து மஹாபாஹூ ராகவஸ்ய பராக்ரமம் ।
லக்ஷ்மணஸ்ய ச விக்ராந்தமபவத் ப்ரீதிமாந் கபிஃ ॥ 17 ॥
தாம் ரத்நவஸநோபேதாம் கோஷ்டாகாராவதம்ஸகாம் ।
யந்த்ராகாரஸ்தநீம்ரு'த்தாம் ப்ரமதாமிவ பூஷிதாம் ॥ 18 ॥
தாம் நஷ்டதிமிராம் தீப்தைர்பாஸ்வரைஶ்ச மஹாக்ரு'ஹைஃ ।
நகரீம் ராக்ஷஸேந்த்ரஸ்ய ஸ ததர்ஶ மஹாகபிஃ ॥ 19 ॥
த ஸா ஹரிஶார்தூலம் ப்ரவிஶந்தம் மஹாபலம் ।
நகரீ ஸ்வேந ரூபேண ததர்ஶ பவநாத்மஜம் ॥ 20 ॥
ஸா தம் ஹரிவரம் த்ரு'ஷ்ட்வா லங்கா ராவணபாலிதா ।
ஸ்வயமேவோத்திதா தத்ர விக்ரு'தாநநதர்ஶநா ॥ 21 ॥
புரஸ்தாத்கபிவர்யஸ்ய வாயுஸூநோரதிஷ்டத ।
முஞ்சமாநா மஹாநாதமப்ரவீத்பவநாத்மஜம் ॥ 22 ॥
கஸ்த்வம் கேந ச கார்யேண இஹ ப்ராப்தோ வநாலய ।
கதயஸ்வேஹ யத்தத்த்வம் யாவத்ப்ராணா தரந்தி தே ॥ 23 ॥
ந ஶக்யம் கல்வியம் லங்கா ப்ரவேஷ்டும் வாநர த்வயா ।
ரக்ஷிதா ராவணபலைரபிகுப்தா ஸமந்ததஃ ॥ 24 ॥
அத தாமப்ரவீத்வீரோ ஹநுமாநக்ரதஃ ஸ்திதாம் ।
கதயிஷ்யாமி தே தத்த்வம் யந்மாம் த்வம் பரிப்ரு'ச்சஸி ॥ 25 ॥
கா த்வம் விரூபநயநா புரத்வாரேऽவதிஷ்டஸி ।
கிமர்தம் சாபி மாம் ருத்த்வா நிர்பர்த்ஸயஸி தாருணா ॥ 26 ॥
ஹநுமத்வசநம் ஶ்ருத்வா லங்கா ஸா காமரூபிணீ ।
உவாச வசநம் க்ருத்தா பருஷம் பவநாத்மஜம் ॥ 27 ॥
அஹம் ராக்ஷஸராஜஸ்ய ராவணஸ்ய மஹாத்மநஃ ।
ஆஜ்ஞாப்ரதீக்ஷா துர்தர்ஷா ரக்ஷாமி நகரீமிமாம் ॥ 28 ॥
ந ஶக்யா மாமவஜ்ஞாய ப்ரவேஷ்டும் நகரீ த்வயா ।
அத்ய ப்ராணைஃ பரித்யக்தஃ ஸ்வப்ஸ்யஸே நிஹதோ மயா ॥ 29 ॥
அஹம் ஹி நகரீ லங்கா ஸ்வயமேவ ப்லவங்கம ।
ஸர்வதஃ பரிரக்ஷாமி ஹ்யேதத்தே கதிதம் மயா ॥ 30 ॥
லங்காயா வசநம் ஶ்ருத்வா ஹநுமாந் மாருதாத்மஜஃ ।
யத்நவாந்ஸ ஹரிஶ்ரேஷ்டஃ ஸ்திதஶ்ஶைல இவாபரஃ ॥ 31 ॥
ஸ தாம் ஸ்த்ரீரூபவிக்ரு'தாம் த்ரு'ஷ்டவா வாநரபுங்கவஃ ।
ஆபபாஷேऽத மேதாவீ ஸத்த்வவாந் ப்லவகர்ஷபஃ ॥ 32 ॥
த்ரக்ஷ்யாமி நகரீம் லங்காம் ஸாட்டப்ராகாரதோரணாம் ।
நிர்விஶங்கமிமம்லோகம் பஶ்யந்த்யாஸ்தவஸாம்ப்ரதம் ।
இத்யர்தமிஹ ஸம்ப்ராப்தஃ பரம் கௌதூஹலம் ஹி மே ॥ 33 ॥
வநாந்யுபவநாநீஹ லங்காயாஃ காநநாநி ச ।
ஸர்வதோ க்ரு'ஹமுக்யாநி த்ரஷ்டுமாகமநம் ஹி மே ॥ 34 ॥
தஸ்ய தத்வசநம் ஶ்ருத்வா லங்கா ஸா காமரூபிணீ ।
பூய ஏவ புநர்வாக்யம் பபாஷே பருஷாக்ஷரம் ॥ 35 ॥
மாமநிர்ஜித்ய துர்புத்தே ராக்ஷஸேஶ்வரபாலிதாம் ।
ந ஶக்யமத்ய தே த்ரஷ்டும் புரீயம் வாநராதம ॥ 36 ॥
ததஃ ஸ கபிஶார்தூலஸ்தாமுவாச நிஶாசரீம் ।
த்ரு'ஷ்ட்வா புரீமிமாம் பத்ரே புநர்யாஸ்யே யதாகதம் ॥ 37 ॥
ததஃ க்ரு'த்வா மஹாநாதம் ஸா வை லங்கா பயாவஹம் ।
தலேந வாநரஶ்ரேஷ்டம் தாடயாமாஸ வேகிதா ॥ 38 ॥
ததஃ ஸ கபிஶார்தூலோ லங்கயா தாடிதோ ப்ரு'ஶம் ।
நநாத ஸுமஹாநாதம் வீர்யவாந் பவநாத்மஜஃ ॥ 39 ॥
ததஃ ஸம்வர்தயாமாஸ வாமஹஸ்தஸ்ய ஸோऽங்குலீஃ ।
முஷ்டிநாऽऽபிஜகாநைநாம் ஹநுமாந் க்ரோதமூர்சிதஃ ॥ 40 ॥
ஸ்த்ரீ சேதி மந்யமாநேந நாதிக்ரோதஃ ஸ்வயம் க்ரு'தஃ ।
ஸா து தேந ப்ரஹாரேண விஹ்வலாங்கீ நிஶாசரீ ॥ 41 ॥
பபாத ஸஹஸா பூமௌ விக்ரு'தாநநதர்ஶநா ।
ததஸ்து ஹநுமாந் ப்ராஜ்ஞஸ்தாம் த்ரு'ஷ்ட்வா விநிபாதிதாம் ॥ 42 ॥
க்ரு'பாம் சகார தேஜஸ்வீ மந்யமாநஃ ஸ்த்ரியம் து தாம் ।
ததோ வை ப்ரு'ஶஸம்விக்நா லங்கா ஸா கத்கதாக்ஷரம் ॥ 43 ॥
உவாசாகர்விதம் வாக்யம் ஹநூமந்தம் ப்லவங்கமம் ।
ப்ரஸீத ஸுமஹாபாஹோ த்ராயஸ்வ ஹரிஸத்தம ॥ 44 ॥
ஸமயே ஸௌம்ய திஷ்டந்தி ஸத்த்வவந்தோ மஹாபலாஃ ।
அஹம் து நகரீ லங்கா ஸ்வயமேவ ப்லவங்கம ॥ 45 ॥
நிர்ஜிதாஹம் த்வயா வீர விக்ரமேண மஹாபல ।
இதம் து தத்யம் ஶ்ரு'ணு வை ப்ருவந்த்யா மே ஹரீஶ்வர ॥ 46 ॥
ஸ்வயம்புவா புரா தத்தம் வரதாநம் யதா மம ।
யதா த்வாம் வாநரஃ கஶ்சித்விக்ரமாத்வஶமாநயேத் ॥ 47 ॥
ததா த்வயா ஹி விஜ்ஞேயம் ரக்ஷஸாம் பயமாகதம் ।
ஸ ஹி மே ஸமயஃ ஸௌம்ய ப்ராப்தோऽத்ய தவ தர்ஶநாத் ॥ 48 ॥
ஸ்வயம்பூ விஹிதஃ ஸத்யோ ந தஸ்யாஸ்தி வ்யதிக்ரமஃ ।
ஸீதாநிமித்தம் ராஜ்ஞஸ்து ராவணஸ்ய துராத்மநஃ ॥ 49 ॥
ரக்ஷஸாம் சைவ ஸர்வேஷாம் விநாஶஃ ஸமுபாகதஃ ।
தத்ப்ரவிஶ்ய ஹரிஶ்ரேஷ்ட புரீம் ராவணபாலிதாம் ॥ 50 ॥
விதத்ஸ்வ ஸர்வகார்யாணி யாநி யாநீஹ வாஞ்சஸி ।
ப்ரவிஶ்ய ஶாபோபஹதாம் ஹரீஶ்வர ஶுபாம் புரீம் ராக்ஷஸமுக்யபாலிதாம் ।
யத்ரு'ச்சயா த்வம் ஜநகாத்மஜாம் ஸதீம் விமார்க ஸர்வத்ர கதோ யதாஸுகம் ॥ 51 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே ஸுந்தரகாண்டே த்ரு'தீயஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha tṛtīyassargaḥ |
sa lambaśikhare lambe lambatoyadasannibhe |
sattvamāsthāya medhāvī hanumān mārutātmajaḥ || 1 ||
niśi laṅkāṃ mahāsattvo viveśa kapikuñjaraḥ |
ramyakānanatoyāḍhyāṃ purīṃ rāvaṇapālitām || 2 ||
śāradāmbudharaprakhyairbhavanairupaśobhitām |
sāgaropamanirghoṣāṃ sāgarānilasevitām || 3 ||
supuṣṭabalasampuṣṭāṃ yathaiva viṭapāvatīm |
cārutoraṇaniryūhāṃ pāṇḍuradvāratoraṇām || 4 ||
bhujagācaritāṃ guptāṃ śubhāṃ bhogavatīmiva |
tāṃ sa vidyudghanākīrṇāṃ jyotirmārganiṣevitām || 5 ||
mandamārutasañcārāṃ yathendrasyāmarāvatīm |
śātakumbhena mahatā prākāreṇābhisaṃvṛtām || 6 ||
kiṅkiṇījālaghoṣābhiḥ patākābhiralaṅkṛtām |
āsādya sahasā hṛṣṭaḥ prākāramabhipedivān || 7 ||
vismayāviṣṭahṛdayaḥ purīmālokya sarvataḥ |
jāmbūnadamayairdvārairvaiḍūryakṛtavedikaiḥ || 8 ||
vajrasphaṭikamuktābhirmaṇikuṭṭimabhūṣitaiḥ |
taptahāṭakaniryūhai rājatāmalapāṇḍuraiḥ || 9 ||
vaiḍhūryakṛtasopānaiḥ sphāṭikāntarapāṃsubhiḥ |
cārusañjavanopetaiḥ khamivotpatitaiḥ śubhaiḥ || 10 ||
krauñcabarhiṇasaṅghuṣṭaiḥ rājahaṃsa niṣevitaiḥ |
tūryābharaṇanirghoṣaiḥ sarvataḥ pratināditām || 11 ||
vasvaukasārāpratimāṃ tāṃ vīkṣya nagarīṃ tataḥ |
khamivotpatituṃ kāmāṃ jaharṣa hanumān kapiḥ || 12 ||
tāṃ samīkṣya purīṃ ramyāṃ rākṣasādhipateḥ śubhām |
anuttamāmṛddhiyutāṃ cintayāmāsa vīryavān || 13 ||
neyamanyena nagarī śakyā dharṣayituṃ balāt |
rakṣitā rāvaṇabalairudyatāyudhadhāribhiḥ || 14 ||
kumudāṅgadayorvāpi suṣeṇasya mahākapeḥ |
prasiddheyaṃ bhavedbhūmirmaindadvividayorapi || 15 ||
vivasvatastanūjasya hareśca kuśaparvaṇaḥ |
ṛkṣasya ketumālasya mama caiva gatirbhavet || 16 ||
samīkṣya tu mahābāhū rāghavasya parākramam |
lakṣmaṇasya ca vikrāntamabhavat prītimān kapiḥ || 17 ||
tāṃ ratnavasanopetāṃ koṣṭhāgārāvataṃsakām |
yantrāgārastanīmṛddhāṃ pramadāmiva bhūṣitām || 18 ||
tāṃ naṣṭatimirāṃ dīptairbhāsvaraiśca mahāgṛhaiḥ |
nagarīṃ rākṣasendrasya sa dadarśa mahākapiḥ || 19 ||
tha sā hariśārdūlaṃ praviśantaṃ mahābalam |
nagarī svena rūpeṇa dadarśa pavanātmajam || 20 ||
sā taṃ harivaraṃ dṛṣṭvā laṅkā rāvaṇapālitā |
svayamevotthitā tatra vikṛtānanadarśanā || 21 ||
purastātkapivaryasya vāyusūnoratiṣṭhata |
muñcamānā mahānādamabravītpavanātmajam || 22 ||
kastvaṃ kena ca kāryeṇa iha prāpto vanālaya |
kathayasveha yattattvaṃ yāvatprāṇā dharanti te || 23 ||
na śakyaṃ khalviyaṃ laṅkā praveṣṭuṃ vānara tvayā |
rakṣitā rāvaṇabalairabhiguptā samantataḥ || 24 ||
atha tāmabravīdvīro hanumānagrataḥ sthitām |
kathayiṣyāmi te tattvaṃ yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi || 25 ||
kā tvaṃ virūpanayanā puradvāre'vatiṣṭhasi |
kimarthaṃ cāpi māṃ ruddhvā nirbhartsayasi dāruṇā || 26 ||
hanumadvacanaṃ śrutvā laṅkā sā kāmarūpiṇī |
uvāca vacanaṃ kruddhā paruṣaṃ pavanātmajam || 27 ||
ahaṃ rākṣasarājasya rāvaṇasya mahātmanaḥ |
ājñāpratīkṣā durdharṣā rakṣāmi nagarīmimām || 28 ||
na śakyā māmavajñāya praveṣṭuṃ nagarī tvayā |
adya prāṇaiḥ parityaktaḥ svapsyase nihato mayā || 29 ||
ahaṃ hi nagarī laṅkā svayameva plavaṅgama |
sarvataḥ parirakṣāmi hyetatte kathitaṃ mayā || 30 ||
laṅkāyā vacanaṃ śrutvā hanumān mārutātmajaḥ |
yatnavānsa hariśreṣṭhaḥ sthitaśśaila ivāparaḥ || 31 ||
sa tāṃ strīrūpavikṛtāṃ dṛṣṭavā vānarapuṅgavaḥ |
ābabhāṣe'tha medhāvī sattvavān plavagarṣabhaḥ || 32 ||
drakṣyāmi nagarīṃ laṅkāṃ sāṭṭaprākāratoraṇām |
nirviśaṅkamimaṃlokaṃ paśyantyāstavasāmpratam |
ityarthamiha samprāptaḥ paraṃ kautūhalaṃ hi me || 33 ||
vanānyupavanānīha laṅkāyāḥ kānanāni ca |
sarvato gṛhamukhyāni draṣṭumāgamanaṃ hi me || 34 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā laṅkā sā kāmarūpiṇī |
bhūya eva punarvākyaṃ babhāṣe paruṣākṣaram || 35 ||
māmanirjitya durbuddhe rākṣaseśvarapālitām |
na śakyamadya te draṣṭuṃ purīyaṃ vānarādhama || 36 ||
tataḥ sa kapiśārdūlastāmuvāca niśācarīm |
dṛṣṭvā purīmimāṃ bhadre punaryāsye yathāgatam || 37 ||
tataḥ kṛtvā mahānādaṃ sā vai laṅkā bhayāvaham |
talena vānaraśreṣṭhaṃ tāḍayāmāsa vegitā || 38 ||
tataḥ sa kapiśārdūlo laṅkayā tāḍito bhṛśam |
nanāda sumahānādaṃ vīryavān pavanātmajaḥ || 39 ||
tataḥ saṃvartayāmāsa vāmahastasya so'ṅgulīḥ |
muṣṭinā''bhijaghānaināṃ hanumān krodhamūrchitaḥ || 40 ||
strī ceti manyamānena nātikrodhaḥ svayaṃ kṛtaḥ |
sā tu tena prahāreṇa vihvalāṅgī niśācarī || 41 ||
papāta sahasā bhūmau vikṛtānanadarśanā |
tatastu hanumān prājñastāṃ dṛṣṭvā vinipātitām || 42 ||
kṛpāṃ cakāra tejasvī manyamānaḥ striyaṃ tu tām |
tato vai bhṛśasaṃvignā laṅkā sā gadgadākṣaram || 43 ||
uvācāgarvitaṃ vākyaṃ hanūmantaṃ plavaṅgamam |
prasīda sumahābāho trāyasva harisattama || 44 ||
samaye saumya tiṣṭhanti sattvavanto mahābalāḥ |
ahaṃ tu nagarī laṅkā svayameva plavaṅgama || 45 ||
nirjitāhaṃ tvayā vīra vikrameṇa mahābala |
idaṃ tu tathyaṃ śṛṇu vai bruvantyā me harīśvara || 46 ||
svayambhuvā purā dattaṃ varadānaṃ yathā mama |
yadā tvāṃ vānaraḥ kaścidvikramādvaśamānayet || 47 ||
tadā tvayā hi vijñeyaṃ rakṣasāṃ bhayamāgatam |
sa hi me samayaḥ saumya prāpto'dya tava darśanāt || 48 ||
svayambhū vihitaḥ satyo na tasyāsti vyatikramaḥ |
sītānimittaṃ rājñastu rāvaṇasya durātmanaḥ || 49 ||
rakṣasāṃ caiva sarveṣāṃ vināśaḥ samupāgataḥ |
tatpraviśya hariśreṣṭha purīṃ rāvaṇapālitām || 50 ||
vidhatsva sarvakāryāṇi yāni yānīha vāñchasi |
praviśya śāpopahatāṃ harīśvara śubhāṃ purīṃ rākṣasamukhyapālitām |
yadṛcchayā tvaṃ janakātmajāṃ satīṃ vimārga sarvatra gato yathāsukham || 51 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe tṛtīyassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ तृतीयस्सर्गः ।
स लम्बशिखरे लम्बे लम्बतोयदसन्निभे ।
सत्त्वमास्थाय मेधावी हनुमान् मारुतात्मजः ॥ 1 ॥
निशि लङ्कां महासत्त्वो विवेश कपिकुञ्जरः ।
रम्यकाननतोयाढ्यां पुरीं रावणपालिताम् ॥ 2 ॥
शारदाम्बुधरप्रख्यैर्भवनैरुपशोभिताम् ।
सागरोपमनिर्घोषां सागरानिलसेविताम् ॥ 3 ॥
सुपुष्टबलसम्पुष्टां यथैव विटपावतीम् ।
चारुतोरणनिर्यूहां पाण्डुरद्वारतोरणाम् ॥ 4 ॥
भुजगाचरितां गुप्तां शुभां भोगवतीमिव ।
तां स विद्युद्घनाकीर्णां ज्योतिर्मार्गनिषेविताम् ॥ 5 ॥
मन्दमारुतसञ्चारां यथेन्द्रस्यामरावतीम् ।
शातकुम्भेन महता प्राकारेणाभिसंवृताम् ॥ 6 ॥
किङ्किणीजालघोषाभिः पताकाभिरलङ्कृताम् ।
आसाद्य सहसा हृष्टः प्राकारमभिपेदिवान् ॥ 7 ॥
विस्मयाविष्टहृदयः पुरीमालोक्य सर्वतः ।
जाम्बूनदमयैर्द्वारैर्वैडूर्यकृतवेदिकैः ॥ 8 ॥
वज्रस्फटिकमुक्ताभिर्मणिकुट्टिमभूषितैः ।
तप्तहाटकनिर्यूहै राजतामलपाण्डुरैः ॥ 9 ॥
वैढूर्यकृतसोपानैः स्फाटिकान्तरपांसुभिः ।
चारुसञ्जवनोपेतैः खमिवोत्पतितैः शुभैः ॥ 10 ॥
क्रौञ्चबर्हिणसङ्घुष्टैः राजहंस निषेवितैः ।
तूर्याभरणनिर्घोषैः सर्वतः प्रतिनादिताम् ॥ 11 ॥
वस्वौकसाराप्रतिमां तां वीक्ष्य नगरीं ततः ।
खमिवोत्पतितुं कामां जहर्ष हनुमान् कपिः ॥ 12 ॥
तां समीक्ष्य पुरीं रम्यां राक्षसाधिपतेः शुभाम् ।
अनुत्तमामृद्धियुतां चिन्तयामास वीर्यवान् ॥ 13 ॥
नेयमन्येन नगरी शक्या धर्षयितुं बलात् ।
रक्षिता रावणबलैरुद्यतायुधधारिभिः ॥ 14 ॥
कुमुदाङ्गदयोर्वापि सुषेणस्य महाकपेः ।
प्रसिद्धेयं भवेद्भूमिर्मैन्दद्विविदयोरपि ॥ 15 ॥
विवस्वतस्तनूजस्य हरेश्च कुशपर्वणः ।
ऋक्षस्य केतुमालस्य मम चैव गतिर्भवेत् ॥ 16 ॥
समीक्ष्य तु महाबाहू राघवस्य पराक्रमम् ।
लक्ष्मणस्य च विक्रान्तमभवत् प्रीतिमान् कपिः ॥ 17 ॥
तां रत्नवसनोपेतां कोष्ठागारावतंसकाम् ।
यन्त्रागारस्तनीमृद्धां प्रमदामिव भूषिताम् ॥ 18 ॥
तां नष्टतिमिरां दीप्तैर्भास्वरैश्च महागृहैः ।
नगरीं राक्षसेन्द्रस्य स ददर्श महाकपिः ॥ 19 ॥
थ सा हरिशार्दूलं प्रविशन्तं महाबलम् ।
नगरी स्वेन रूपेण ददर्श पवनात्मजम् ॥ 20 ॥
सा तं हरिवरं दृष्ट्वा लङ्का रावणपालिता ।
स्वयमेवोत्थिता तत्र विकृताननदर्शना ॥ 21 ॥
पुरस्तात्कपिवर्यस्य वायुसूनोरतिष्ठत ।
मुञ्चमाना महानादमब्रवीत्पवनात्मजम् ॥ 22 ॥
कस्त्वं केन च कार्येण इह प्राप्तो वनालय ।
कथयस्वेह यत्तत्त्वं यावत्प्राणा धरन्ति ते ॥ 23 ॥
न शक्यं खल्वियं लङ्का प्रवेष्टुं वानर त्वया ।
रक्षिता रावणबलैरभिगुप्ता समन्ततः ॥ 24 ॥
अथ तामब्रवीद्वीरो हनुमानग्रतः स्थिताम् ।
कथयिष्यामि ते तत्त्वं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ 25 ॥
का त्वं विरूपनयना पुरद्वारेऽवतिष्ठसि ।
किमर्थं चापि मां रुद्ध्वा निर्भर्त्सयसि दारुणा ॥ 26 ॥
हनुमद्वचनं श्रुत्वा लङ्का सा कामरूपिणी ।
उवाच वचनं क्रुद्धा परुषं पवनात्मजम् ॥ 27 ॥
अहं राक्षसराजस्य रावणस्य महात्मनः ।
आज्ञाप्रतीक्षा दुर्धर्षा रक्षामि नगरीमिमाम् ॥ 28 ॥
न शक्या मामवज्ञाय प्रवेष्टुं नगरी त्वया ।
अद्य प्राणैः परित्यक्तः स्वप्स्यसे निहतो मया ॥ 29 ॥
अहं हि नगरी लङ्का स्वयमेव प्लवङ्गम ।
सर्वतः परिरक्षामि ह्येतत्ते कथितं मया ॥ 30 ॥
लङ्काया वचनं श्रुत्वा हनुमान् मारुतात्मजः ।
यत्नवान्स हरिश्रेष्ठः स्थितश्शैल इवापरः ॥ 31 ॥
स तां स्त्रीरूपविकृतां दृष्टवा वानरपुङ्गवः ।
आबभाषेऽथ मेधावी सत्त्ववान् प्लवगर्षभः ॥ 32 ॥
द्रक्ष्यामि नगरीं लङ्कां साट्टप्राकारतोरणाम् ।
निर्विशङ्कमिमंलोकं पश्यन्त्यास्तवसाम्प्रतम् ।
इत्यर्थमिह सम्प्राप्तः परं कौतूहलं हि मे ॥ 33 ॥
वनान्युपवनानीह लङ्कायाः काननानि च ।
सर्वतो गृहमुख्यानि द्रष्टुमागमनं हि मे ॥ 34 ॥
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा लङ्का सा कामरूपिणी ।
भूय एव पुनर्वाक्यं बभाषे परुषाक्षरम् ॥ 35 ॥
मामनिर्जित्य दुर्बुद्धे राक्षसेश्वरपालिताम् ।
न शक्यमद्य ते द्रष्टुं पुरीयं वानराधम ॥ 36 ॥
ततः स कपिशार्दूलस्तामुवाच निशाचरीम् ।
दृष्ट्वा पुरीमिमां भद्रे पुनर्यास्ये यथागतम् ॥ 37 ॥
ततः कृत्वा महानादं सा वै लङ्का भयावहम् ।
तलेन वानरश्रेष्ठं ताडयामास वेगिता ॥ 38 ॥
ततः स कपिशार्दूलो लङ्कया ताडितो भृशम् ।
ननाद सुमहानादं वीर्यवान् पवनात्मजः ॥ 39 ॥
ततः संवर्तयामास वामहस्तस्य सोऽङ्गुलीः ।
मुष्टिनाऽऽभिजघानैनां हनुमान् क्रोधमूर्छितः ॥ 40 ॥
स्त्री चेति मन्यमानेन नातिक्रोधः स्वयं कृतः ।
सा तु तेन प्रहारेण विह्वलाङ्गी निशाचरी ॥ 41 ॥
पपात सहसा भूमौ विकृताननदर्शना ।
ततस्तु हनुमान् प्राज्ञस्तां दृष्ट्वा विनिपातिताम् ॥ 42 ॥
कृपां चकार तेजस्वी मन्यमानः स्त्रियं तु ताम् ।
ततो वै भृशसंविग्ना लङ्का सा गद्गदाक्षरम् ॥ 43 ॥
उवाचागर्वितं वाक्यं हनूमन्तं प्लवङ्गमम् ।
प्रसीद सुमहाबाहो त्रायस्व हरिसत्तम ॥ 44 ॥
समये सौम्य तिष्ठन्ति सत्त्ववन्तो महाबलाः ।
अहं तु नगरी लङ्का स्वयमेव प्लवङ्गम ॥ 45 ॥
निर्जिताहं त्वया वीर विक्रमेण महाबल ।
इदं तु तथ्यं शृणु वै ब्रुवन्त्या मे हरीश्वर ॥ 46 ॥
स्वयम्भुवा पुरा दत्तं वरदानं यथा मम ।
यदा त्वां वानरः कश्चिद्विक्रमाद्वशमानयेत् ॥ 47 ॥
तदा त्वया हि विज्ञेयं रक्षसां भयमागतम् ।
स हि मे समयः सौम्य प्राप्तोऽद्य तव दर्शनात् ॥ 48 ॥
स्वयम्भू विहितः सत्यो न तस्यास्ति व्यतिक्रमः ।
सीतानिमित्तं राज्ञस्तु रावणस्य दुरात्मनः ॥ 49 ॥
रक्षसां चैव सर्वेषां विनाशः समुपागतः ।
तत्प्रविश्य हरिश्रेष्ठ पुरीं रावणपालिताम् ॥ 50 ॥
विधत्स्व सर्वकार्याणि यानि यानीह वाञ्छसि ।
प्रविश्य शापोपहतां हरीश्वर शुभां पुरीं राक्षसमुख्यपालिताम् ।
यदृच्छया त्वं जनकात्मजां सतीं विमार्ग सर्वत्र गतो यथासुखम् ॥ 51 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे तृतीयस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha tṛtīyassargaḥ |
sa lambaśikhare lambe lambatoyadasannibhe |
sattvamāsthāya medhāvī hanumān mārutātmajaḥ || 1 ||
niśi laṅkāṃ mahāsattvo viveśa kapikuñjaraḥ |
ramyakānanatoyāḍhyāṃ purīṃ rāvaṇapālitām || 2 ||
śāradāmbudharaprakhyairbhavanairupaśobhitām |
sāgaropamanirghoṣāṃ sāgarānilasevitām || 3 ||
supuṣṭabalasampuṣṭāṃ yathaiva viṭapāvatīm |
cārutoraṇaniryūhāṃ pāṇḍuradvāratoraṇām || 4 ||
bhujagācaritāṃ guptāṃ śubhāṃ bhogavatīmiva |
tāṃ sa vidyudghanākīrṇāṃ jyotirmārganiṣevitām || 5 ||
mandamārutasañcārāṃ yathendrasyāmarāvatīm |
śātakumbhena mahatā prākāreṇābhisaṃvṛtām || 6 ||
kiṅkiṇījālaghoṣābhiḥ patākābhiralaṅkṛtām |
āsādya sahasā hṛṣṭaḥ prākāramabhipedivān || 7 ||
vismayāviṣṭahṛdayaḥ purīmālokya sarvataḥ |
jāmbūnadamayairdvārairvaiḍūryakṛtavedikaiḥ || 8 ||
vajrasphaṭikamuktābhirmaṇikuṭṭimabhūṣitaiḥ |
taptahāṭakaniryūhai rājatāmalapāṇḍuraiḥ || 9 ||
vaiḍhūryakṛtasopānaiḥ sphāṭikāntarapāṃsubhiḥ |
cārusañjavanopetaiḥ khamivotpatitaiḥ śubhaiḥ || 10 ||
krauñcabarhiṇasaṅghuṣṭaiḥ rājahaṃsa niṣevitaiḥ |
tūryābharaṇanirghoṣaiḥ sarvataḥ pratināditām || 11 ||
vasvaukasārāpratimāṃ tāṃ vīkṣya nagarīṃ tataḥ |
khamivotpatituṃ kāmāṃ jaharṣa hanumān kapiḥ || 12 ||
tāṃ samīkṣya purīṃ ramyāṃ rākṣasādhipateḥ śubhām |
anuttamāmṛddhiyutāṃ cintayāmāsa vīryavān || 13 ||
neyamanyena nagarī śakyā dharṣayituṃ balāt |
rakṣitā rāvaṇabalairudyatāyudhadhāribhiḥ || 14 ||
kumudāṅgadayorvāpi suṣeṇasya mahākapeḥ |
prasiddheyaṃ bhavedbhūmirmaindadvividayorapi || 15 ||
vivasvatastanūjasya hareśca kuśaparvaṇaḥ |
ṛkṣasya ketumālasya mama caiva gatirbhavet || 16 ||
samīkṣya tu mahābāhū rāghavasya parākramam |
lakṣmaṇasya ca vikrāntamabhavat prītimān kapiḥ || 17 ||
tāṃ ratnavasanopetāṃ koṣṭhāgārāvataṃsakām |
yantrāgārastanīmṛddhāṃ pramadāmiva bhūṣitām || 18 ||
tāṃ naṣṭatimirāṃ dīptairbhāsvaraiśca mahāgṛhaiḥ |
nagarīṃ rākṣasendrasya sa dadarśa mahākapiḥ || 19 ||
tha sā hariśārdūlaṃ praviśantaṃ mahābalam |
nagarī svena rūpeṇa dadarśa pavanātmajam || 20 ||
sā taṃ harivaraṃ dṛṣṭvā laṅkā rāvaṇapālitā |
svayamevotthitā tatra vikṛtānanadarśanā || 21 ||
purastātkapivaryasya vāyusūnoratiṣṭhata |
muñcamānā mahānādamabravītpavanātmajam || 22 ||
kastvaṃ kena ca kāryeṇa iha prāpto vanālaya |
kathayasveha yattattvaṃ yāvatprāṇā dharanti te || 23 ||
na śakyaṃ khalviyaṃ laṅkā praveṣṭuṃ vānara tvayā |
rakṣitā rāvaṇabalairabhiguptā samantataḥ || 24 ||
atha tāmabravīdvīro hanumānagrataḥ sthitām |
kathayiṣyāmi te tattvaṃ yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi || 25 ||
kā tvaṃ virūpanayanā puradvāre'vatiṣṭhasi |
kimarthaṃ cāpi māṃ ruddhvā nirbhartsayasi dāruṇā || 26 ||
hanumadvacanaṃ śrutvā laṅkā sā kāmarūpiṇī |
uvāca vacanaṃ kruddhā paruṣaṃ pavanātmajam || 27 ||
ahaṃ rākṣasarājasya rāvaṇasya mahātmanaḥ |
ājñāpratīkṣā durdharṣā rakṣāmi nagarīmimām || 28 ||
na śakyā māmavajñāya praveṣṭuṃ nagarī tvayā |
adya prāṇaiḥ parityaktaḥ svapsyase nihato mayā || 29 ||
ahaṃ hi nagarī laṅkā svayameva plavaṅgama |
sarvataḥ parirakṣāmi hyetatte kathitaṃ mayā || 30 ||
laṅkāyā vacanaṃ śrutvā hanumān mārutātmajaḥ |
yatnavānsa hariśreṣṭhaḥ sthitaśśaila ivāparaḥ || 31 ||
sa tāṃ strīrūpavikṛtāṃ dṛṣṭavā vānarapuṅgavaḥ |
ābabhāṣe'tha medhāvī sattvavān plavagarṣabhaḥ || 32 ||
drakṣyāmi nagarīṃ laṅkāṃ sāṭṭaprākāratoraṇām |
nirviśaṅkamimaṃlokaṃ paśyantyāstavasāmpratam |
ityarthamiha samprāptaḥ paraṃ kautūhalaṃ hi me || 33 ||
vanānyupavanānīha laṅkāyāḥ kānanāni ca |
sarvato gṛhamukhyāni draṣṭumāgamanaṃ hi me || 34 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā laṅkā sā kāmarūpiṇī |
bhūya eva punarvākyaṃ babhāṣe paruṣākṣaram || 35 ||
māmanirjitya durbuddhe rākṣaseśvarapālitām |
na śakyamadya te draṣṭuṃ purīyaṃ vānarādhama || 36 ||
tataḥ sa kapiśārdūlastāmuvāca niśācarīm |
dṛṣṭvā purīmimāṃ bhadre punaryāsye yathāgatam || 37 ||
tataḥ kṛtvā mahānādaṃ sā vai laṅkā bhayāvaham |
talena vānaraśreṣṭhaṃ tāḍayāmāsa vegitā || 38 ||
tataḥ sa kapiśārdūlo laṅkayā tāḍito bhṛśam |
nanāda sumahānādaṃ vīryavān pavanātmajaḥ || 39 ||
tataḥ saṃvartayāmāsa vāmahastasya so'ṅgulīḥ |
muṣṭinā''bhijaghānaināṃ hanumān krodhamūrchitaḥ || 40 ||
strī ceti manyamānena nātikrodhaḥ svayaṃ kṛtaḥ |
sā tu tena prahāreṇa vihvalāṅgī niśācarī || 41 ||
papāta sahasā bhūmau vikṛtānanadarśanā |
tatastu hanumān prājñastāṃ dṛṣṭvā vinipātitām || 42 ||
kṛpāṃ cakāra tejasvī manyamānaḥ striyaṃ tu tām |
tato vai bhṛśasaṃvignā laṅkā sā gadgadākṣaram || 43 ||
uvācāgarvitaṃ vākyaṃ hanūmantaṃ plavaṅgamam |
prasīda sumahābāho trāyasva harisattama || 44 ||
samaye saumya tiṣṭhanti sattvavanto mahābalāḥ |
ahaṃ tu nagarī laṅkā svayameva plavaṅgama || 45 ||
nirjitāhaṃ tvayā vīra vikrameṇa mahābala |
idaṃ tu tathyaṃ śṛṇu vai bruvantyā me harīśvara || 46 ||
svayambhuvā purā dattaṃ varadānaṃ yathā mama |
yadā tvāṃ vānaraḥ kaścidvikramādvaśamānayet || 47 ||
tadā tvayā hi vijñeyaṃ rakṣasāṃ bhayamāgatam |
sa hi me samayaḥ saumya prāpto'dya tava darśanāt || 48 ||
svayambhū vihitaḥ satyo na tasyāsti vyatikramaḥ |
sītānimittaṃ rājñastu rāvaṇasya durātmanaḥ || 49 ||
rakṣasāṃ caiva sarveṣāṃ vināśaḥ samupāgataḥ |
tatpraviśya hariśreṣṭha purīṃ rāvaṇapālitām || 50 ||
vidhatsva sarvakāryāṇi yāni yānīha vāñchasi |
praviśya śāpopahatāṃ harīśvara śubhāṃ purīṃ rākṣasamukhyapālitām |
yadṛcchayā tvaṃ janakātmajāṃ satīṃ vimārga sarvatra gato yathāsukham || 51 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe tṛtīyassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in