ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அரண்யகாண்டம் ।
அத சதுர்விம்ஶஸ்ஸர்கஃ ।
ஆஶ்ரமம் ப்ரதி யாதே து கரே கரபராக்ரமே ।
தாநேவௌத்பாதிகாந்ராமஸ்ஸஹ ப்ராத்ரா ததர்ஶ ஹ ॥ 1 ॥
தாநுத்பாதாந்மஹோகோராநுத்திதாந்ரோமஹர்ஷணாந் ।
ப்ரஜாநாமஹிதாந்த்ரு'ஷ்ட்வா ராமோ லக்ஷ்மணமப்ரவீத் ॥ 2 ॥
இமாந்பஶ்ய மஹாபாஹோ ஸர்வபூதாபஹாரிணஃ ।
ஸமுத்திதாந்மஹோத்பாதாந்ஸம்ஹர்தும் ஸர்வராக்ஷஸாந் ॥ 3 ॥
அமீ ருதிரதாராஸ்து விஸ்ரு'ஜந்தஃ கரஸ்வநாஃ ।
வ்யோம்நி மேகா விவர்தந்தே பருஷா கர்தபாருணாஃ ॥ 4 ॥
ஸதூமாஶ்ச ஶராஸ்ஸர்வே மம யுத்தாபிநந்திநஃ ।
ருக்மப்ரு'ஷ்டாநி சாபாநி விசேஷ்டந்தே ச லக்ஷ்மண ॥ 5 ॥
யாத்ரு'ஶா இஹ கூஜந்தி பக்ஷிணஃ வநசாரிணஃ ।
அக்ரதோ நோ பயம் ப்ராப்தம் ஸம்ஶயோ ஜீவிதஸ்ய ச ॥ 6 ॥
ஸம்ப்ரஹாரஸ்து ஸுமஹாந்பவிஷ்யதி ந ஸம்ஶயஃ ।
அயமாக்யாதி மே பாஹுஸ்ஸ்புரமாணோ முஹுர்முஹுஃ ॥ 7 ॥
ஸந்நிகர்ஷே து ந ஶ்ஶூர ஜயம் ஶத்ரோஃ பராஜயம் ।
ஸப்ரபம் ச ப்ரஸந்நம் ச தவ வக்த்ரம் ஹி லக்ஷ்யதே ॥ 8 ॥
உத்யதாநாம் ஹி யுத்தார்தம் யேஷாம் பவதி லக்ஷ்மண ।
நிஷ்ப்ரபம் வதநம் தேஷாம் பவத்யாயுஃ பரிக்ஷயஃ ॥ 9 ॥
ரக்ஷஸாம் நர்ததாம் கோரஶ்ஶ்ரூயதே ச மஹாத்வநிஃ ।
ஆஹதாநாம் ச பேரீணாம் ராக்ஷஸைஃ க்ரூரகர்மபிஃ ॥ 10 ॥
அநாகதவிதாநம் து கர்தவ்யம் ஶுபமிச்சதா ।
ஆபதம் ஶங்கமாநேந புருஷேண விபஶ்சிதா ॥ 11 ॥
தஸ்மாத்க்ரு'ஹீத்வா வைதேஹீம் ஶரபாணிர்தநுர்தரஃ ।
குஹாமாஶ்ரய ஶைலஸ்ய துர்காம் பாதபஸங்குலாம் ॥ 12 ॥
ப்ரதிகூலிதுமிச்சாமி ந ஹி வாக்யமிதம் த்வயா ।
ஶாபிதோ மம பாதாப்யாம் கம்யதாம் வத்ஸ மா சிரம் ॥ 13 ॥
த்வம் ஹி ஶூரஶ்ச பலவாந்ஹந்யாஹ்யேதாந்ந ஸம்ஶயஃ ।
ஸ்வயம் து ஹந்துமிச்சாமி ஸர்வாநேவ நிஶாசராந் ॥ 14 ॥
ஏவமுக்தஸ்து ராமேண லக்ஷ்மணஸ்ஸஹ ஸீதாயா ।
ஶராநாதாய சாபம் ச குஹாம் துர்காம் ஸமாஶ்ரயத் ॥ 15 ॥
தஸ்மிந்ப்ரவிஷ்டே து குஹாம் லக்ஷ்மணே ஸஹ ஸீதயா ।
ஹந்த நிர்யுக்தமித்யுக்த்வா ராமஃ கவசமாவிஶத் ॥ 16 ॥
ஸ தேநாக்நி நிகாஶேந கவசேந விபூஷிதஃ ।
பபூவ ராம ஸ்திமிரே விதூமோऽக்நிரிவோத்திதஃ ॥ 17 ॥
ஸ சாபமுத்யம்ய மஹச்சராநாதாய வீர்யவாந் ।
பபூவாவஸ்திதஸ்தத்ர ஜ்யாஸ்வநைஃ பூரயந்திஶஃ ॥ 18 ॥
ததோ தேவாஸ்ஸகந்தர்வாஸ்ஸித்தாஶ்ச ஸஹ சாரணைஃ ।
ஸமேயுஶ்ச மஹாத்மாநோ யுத்ததர்ஶநகாங்க்ஷிணஃ ॥ 19 ॥
ரு'ஷயஶ்ச மஹாத்மாநோ லோகே ப்ரஹ்மர்ஷிஸத்தமாஃ ।
ஸமேத்ய சோசுஸ்ஸஹிதா அந்யோந்யம் புண்யகர்மணஃ ॥ 20 ॥
ஸ்வஸ்தி கோப்ராஹ்மணேப்யோऽஸ்து லோகாநாம் யேऽபிஸங்கதாஃ ।
ஜயதாம் ராகவோ யுத்தே பௌலஸ்த்யாந் ரஜநீசராந் ॥ 21 ॥
சக்ரஹஸ்தோ யதா யுத்தே ஸர்வாநஸுர புங்கவாந் ।
ஏவமுக்த்வா புநஃ ப்ரோசுராலோக்ய ச பரஸ்பரம் ॥ 22 ॥
சதுர்தஶ ஸஹஸ்ராணி ரக்ஷஸாம் பீமகர்மணாம் ।
ஏகஶ்ச ராமோ தர்மாத்மா கதம் யுத்தம் பவிஷ்யதி ॥ 23 ॥
இதி ராஜர்ஷயஸ்ஸித்தாஸ்ஸகணாஶ்ச த்விஜர்ஷபாஃ ।
ஜாதகௌதூஹலாஸ்தஸ்துர்விமாநஸ்தாஶ்ச தேவதாஃ ॥ 24 ॥
ஆவிஷ்டம் தேஜஸா ராமம் ஸங்க்ராமஶிரஸி ஸ்திதம் ।
த்ரு'ஷ்ட்வா ஸர்வாணி பூதாநி பயாத்விவ்யதிரே ததா ॥ 25 ॥
ரூபமப்ரதிமம் தஸ்ய ராமஸ்யாக்லிஷ்டகர்மணஃ ।
பபூவ ரூபம் க்ருத்தஸ்ய ருத்ரஸ்யேவ பிநாகிநஃ ॥ 26 ॥
ததோ கம்பீரநிர்ஹ்ராதம் கோரவர்மாயுதத்வஜம் ।
அநீகம் யாதுதாநாநாம் ஸமந்தாத்ப்ரத்யத்ரு'ஶ்யத ॥ 27 ॥
ஸிம்ஹநாதம் விஸ்ரு'ஜதாமந்யோந்யமபிகர்ஜதாம் ।
சாபாநி விஸ்பாரயதாம் ஜ்ரு'ம்பதாமப்யபீக்ஷ்ணஶஃ ॥ 28 ॥
விப்ரகுஷ்டஸ்வநாநாம் ச துந்துபீம்ஶ்சாபி நிக்நதாம் ।
தேஷாம் ஸுதுமுலஶ்ஶப்தஃ பூரயாமாஸ தத்வநம் ॥ 29 ॥
தேந ஶப்தேந வித்ரஸ்தாஶ்வாபதா வநசாரிணஃ ।
துத்ருவுர்யத்ர நிஶ்ஶப்தம் ப்ரு'ஷ்டதோ ந வ்யலோகயந் ॥ 30 ॥
தத்த்வநீகம் மஹாகோரம் ராமம் ஸமுபஸர்பத ।
த்ரு'தநாநாப்ரஹரணம் கம்பீரம் ஸாகரோபமம் ॥ 31 ॥
ராமோऽபி சாரயம்ஶ்சக்ஷுஸ்ஸர்வதோ ரணபண்டிதஃ ।
ததர்ஶ கரஸைந்யம் தத்யுத்தாபிமுகமுத்திதம் ॥ 32 ॥
விதத்ய ச தநுர்பீமம் தூண்யாஶ்சோத்த்ரு'த்ய ஸாயகாந் ।
க்ரோதமாஹாரயத்தீவ்ரம் வதார்தம் ஸர்வரக்ஷஸாம் ॥ 33 ॥
துஷ்ப்ரேக்ஷ்யஸ்ஸோऽபவத்க்ரு'த்தோ யுகாந்தாக்நிரிவ ஜ்வலந் ।
தம் த்ரு'ஷ்ட்வா தேஜஸாவிஷ்டம் ப்ராத்ரவந்வநதேவதாஃ ॥ 34 ॥
தஸ்ய க்ருத்தஸ்ய ரூபம் து ராமஸ்ய தத்ரு'ஶே ததா ।
தக்ஷஸ்யேவ க்ரதும் ஹந்துமுத்யதஸ்ய பிநாகிநஃ ॥ 35 ॥
ஆவிஷ்டம் தேஜஸா ராமம் ஸங்க்ராமஶிரஸி ஸ்திதம் ।
த்ரு'ஷ்ட்வா ஸர்வாணி பூதாநி பயார்தாநி ப்ரதுத்ருவுஃ ॥ 36 ॥
தத்கார்முகைராபரணைர்த்வஜைஶ்ச தைர்வர்மபிஶ்சாக்நிஸமாநவர்ணைஃ ।
பபூவ ஸைந்யம் பிஶிதாஶநாநாம் ஸூர்யோதயே நீலமிவாப்ரப்ரு'ந்தம் ॥ 37 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அரண்யகாண்டே சதுர்விம்ஶஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha caturviṃśassargaḥ |
āśramaṃ prati yāte tu khare kharaparākrame |
tānevautpātikānrāmassaha bhrātrā dadarśa ha || 1 ||
tānutpātānmahoghorānutthitānromaharṣaṇān |
prajānāmahitāndṛṣṭvā rāmo lakṣmaṇamabravīt || 2 ||
imānpaśya mahābāho sarvabhūtāpahāriṇaḥ |
samutthitānmahotpātānsaṃhartuṃ sarvarākṣasān || 3 ||
amī rudhiradhārāstu visṛjantaḥ kharasvanāḥ |
vyomni meghā vivartante paruṣā gardabhāruṇāḥ || 4 ||
sadhūmāśca śarāssarve mama yuddhābhinandinaḥ |
rukmapṛṣṭhāni cāpāni viceṣṭante ca lakṣmaṇa || 5 ||
yādṛśā iha kūjanti pakṣiṇaḥ vanacāriṇaḥ |
agrato no bhayaṃ prāptaṃ saṃśayo jīvitasya ca || 6 ||
samprahārastu sumahānbhaviṣyati na saṃśayaḥ |
ayamākhyāti me bāhussphuramāṇo muhurmuhuḥ || 7 ||
sannikarṣe tu na śśūra jayaṃ śatroḥ parājayam |
saprabhaṃ ca prasannaṃ ca tava vaktraṃ hi lakṣyate || 8 ||
udyatānāṃ hi yuddhārthaṃ yeṣāṃ bhavati lakṣmaṇa |
niṣprabhaṃ vadanaṃ teṣāṃ bhavatyāyuḥ parikṣayaḥ || 9 ||
rakṣasāṃ nardatāṃ ghoraśśrūyate ca mahādhvaniḥ |
āhatānāṃ ca bherīṇāṃ rākṣasaiḥ krūrakarmabhiḥ || 10 ||
anāgatavidhānaṃ tu kartavyaṃ śubhamicchatā |
āpadaṃ śaṅkamānena puruṣeṇa vipaścitā || 11 ||
tasmādgṛhītvā vaidehīṃ śarapāṇirdhanurdharaḥ |
guhāmāśraya śailasya durgāṃ pādapasaṅkulām || 12 ||
pratikūlitumicchāmi na hi vākyamidaṃ tvayā |
śāpito mama pādābhyāṃ gamyatāṃ vatsa mā ciram || 13 ||
tvaṃ hi śūraśca balavānhanyāhyetānna saṃśayaḥ |
svayaṃ tu hantumicchāmi sarvāneva niśācarān || 14 ||
evamuktastu rāmeṇa lakṣmaṇassaha sītāyā |
śarānādāya cāpaṃ ca guhāṃ durgāṃ samāśrayat || 15 ||
tasminpraviṣṭe tu guhāṃ lakṣmaṇe saha sītayā |
hanta niryuktamityuktvā rāmaḥ kavacamāviśat || 16 ||
sa tenāgni nikāśena kavacena vibhūṣitaḥ |
babhūva rāma stimire vidhūmo'gnirivotthitaḥ || 17 ||
sa cāpamudyamya mahaccharānādāya vīryavān |
babhūvāvasthitastatra jyāsvanaiḥ pūrayandiśaḥ || 18 ||
tato devāssagandharvāssiddhāśca saha cāraṇaiḥ |
sameyuśca mahātmāno yuddhadarśanakāṅkṣiṇaḥ || 19 ||
ṛṣayaśca mahātmāno loke brahmarṣisattamāḥ |
sametya cocussahitā anyonyaṃ puṇyakarmaṇaḥ || 20 ||
svasti gobrāhmaṇebhyo'stu lokānāṃ ye'bhisaṅgatāḥ |
jayatāṃ rāghavo yuddhe paulastyān rajanīcarān || 21 ||
cakrahasto yathā yuddhe sarvānasura puṅgavān |
evamuktvā punaḥ procurālokya ca parasparam || 22 ||
caturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām |
ekaśca rāmo dharmātmā kathaṃ yuddhaṃ bhaviṣyati || 23 ||
iti rājarṣayassiddhāssagaṇāśca dvijarṣabhāḥ |
jātakautūhalāstasthurvimānasthāśca devatāḥ || 24 ||
āviṣṭaṃ tejasā rāmaṃ saṅgrāmaśirasi sthitam |
dṛṣṭvā sarvāṇi bhūtāni bhayādvivyathire tadā || 25 ||
rūpamapratimaṃ tasya rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ |
babhūva rūpaṃ kruddhasya rudrasyeva pinākinaḥ || 26 ||
tato gambhīranirhrādaṃ ghoravarmāyudhadhvajam |
anīkaṃ yātudhānānāṃ samantātpratyadṛśyata || 27 ||
siṃhanādaṃ visṛjatāmanyonyamabhigarjatām |
cāpāni visphārayatāṃ jṛmbhatāmapyabhīkṣṇaśaḥ || 28 ||
vipraghuṣṭasvanānāṃ ca dundhubhīṃścāpi nighnatām |
teṣāṃ sutumulaśśabdaḥ pūrayāmāsa tadvanam || 29 ||
tena śabdena vitrastāśvāpadā vanacāriṇaḥ |
dudruvuryatra niśśabdaṃ pṛṣṭhato na vyalokayan || 30 ||
tattvanīkaṃ mahāghoraṃ rāmaṃ samupasarpata |
dhṛtanānāpraharaṇaṃ gambhīraṃ sāgaropamam || 31 ||
rāmo'pi cārayaṃścakṣussarvato raṇapaṇḍitaḥ |
dadarśa kharasainyaṃ tadyuddhābhimukhamutthitam || 32 ||
vitatya ca dhanurbhīmaṃ tūṇyāścoddhṛtya sāyakān |
krodhamāhārayattīvraṃ vadhārthaṃ sarvarakṣasām || 33 ||
duṣprekṣyasso'bhavatkṛddho yugāntāgniriva jvalan |
taṃ dṛṣṭvā tejasāviṣṭaṃ prādravanvanadevatāḥ || 34 ||
tasya kruddhasya rūpaṃ tu rāmasya dadṛśe tadā |
dakṣasyeva kratuṃ hantumudyatasya pinākinaḥ || 35 ||
āviṣṭaṃ tejasā rāmaṃ saṅgrāmaśirasi sthitam |
dṛṣṭvā sarvāṇi bhūtāni bhayārtāni pradudruvuḥ || 36 ||
tatkārmukairābharaṇairdhvajaiśca tairvarmabhiścāgnisamānavarṇaiḥ |
babhūva sainyaṃ piśitāśanānāṃ sūryodaye nīlamivābhrabṛndam || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe caturviṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ चतुर्विंशस्सर्गः ।
आश्रमं प्रति याते तु खरे खरपराक्रमे ।
तानेवौत्पातिकान्रामस्सह भ्रात्रा ददर्श ह ॥ 1 ॥
तानुत्पातान्महोघोरानुत्थितान्रोमहर्षणान् ।
प्रजानामहितान्दृष्ट्वा रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ 2 ॥
इमान्पश्य महाबाहो सर्वभूतापहारिणः ।
समुत्थितान्महोत्पातान्संहर्तुं सर्वराक्षसान् ॥ 3 ॥
अमी रुधिरधारास्तु विसृजन्तः खरस्वनाः ।
व्योम्नि मेघा विवर्तन्ते परुषा गर्दभारुणाः ॥ 4 ॥
सधूमाश्च शरास्सर्वे मम युद्धाभिनन्दिनः ।
रुक्मपृष्ठानि चापानि विचेष्टन्ते च लक्ष्मण ॥ 5 ॥
यादृशा इह कूजन्ति पक्षिणः वनचारिणः ।
अग्रतो नो भयं प्राप्तं संशयो जीवितस्य च ॥ 6 ॥
सम्प्रहारस्तु सुमहान्भविष्यति न संशयः ।
अयमाख्याति मे बाहुस्स्फुरमाणो मुहुर्मुहुः ॥ 7 ॥
सन्निकर्षे तु न श्शूर जयं शत्रोः पराजयम् ।
सप्रभं च प्रसन्नं च तव वक्त्रं हि लक्ष्यते ॥ 8 ॥
उद्यतानां हि युद्धार्थं येषां भवति लक्ष्मण ।
निष्प्रभं वदनं तेषां भवत्यायुः परिक्षयः ॥ 9 ॥
रक्षसां नर्दतां घोरश्श्रूयते च महाध्वनिः ।
आहतानां च भेरीणां राक्षसैः क्रूरकर्मभिः ॥ 10 ॥
अनागतविधानं तु कर्तव्यं शुभमिच्छता ।
आपदं शङ्कमानेन पुरुषेण विपश्चिता ॥ 11 ॥
तस्माद्गृहीत्वा वैदेहीं शरपाणिर्धनुर्धरः ।
गुहामाश्रय शैलस्य दुर्गां पादपसङ्कुलाम् ॥ 12 ॥
प्रतिकूलितुमिच्छामि न हि वाक्यमिदं त्वया ।
शापितो मम पादाभ्यां गम्यतां वत्स मा चिरम् ॥ 13 ॥
त्वं हि शूरश्च बलवान्हन्याह्येतान्न संशयः ।
स्वयं तु हन्तुमिच्छामि सर्वानेव निशाचरान् ॥ 14 ॥
एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणस्सह सीताया ।
शरानादाय चापं च गुहां दुर्गां समाश्रयत् ॥ 15 ॥
तस्मिन्प्रविष्टे तु गुहां लक्ष्मणे सह सीतया ।
हन्त निर्युक्तमित्युक्त्वा रामः कवचमाविशत् ॥ 16 ॥
स तेनाग्नि निकाशेन कवचेन विभूषितः ।
बभूव राम स्तिमिरे विधूमोऽग्निरिवोत्थितः ॥ 17 ॥
स चापमुद्यम्य महच्छरानादाय वीर्यवान् ।
बभूवावस्थितस्तत्र ज्यास्वनैः पूरयन्दिशः ॥ 18 ॥
ततो देवास्सगन्धर्वास्सिद्धाश्च सह चारणैः ।
समेयुश्च महात्मानो युद्धदर्शनकाङ्क्षिणः ॥ 19 ॥
ऋषयश्च महात्मानो लोके ब्रह्मर्षिसत्तमाः ।
समेत्य चोचुस्सहिता अन्योन्यं पुण्यकर्मणः ॥ 20 ॥
स्वस्ति गोब्राह्मणेभ्योऽस्तु लोकानां येऽभिसङ्गताः ।
जयतां राघवो युद्धे पौलस्त्यान् रजनीचरान् ॥ 21 ॥
चक्रहस्तो यथा युद्धे सर्वानसुर पुङ्गवान् ।
एवमुक्त्वा पुनः प्रोचुरालोक्य च परस्परम् ॥ 22 ॥
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम् ।
एकश्च रामो धर्मात्मा कथं युद्धं भविष्यति ॥ 23 ॥
इति राजर्षयस्सिद्धास्सगणाश्च द्विजर्षभाः ।
जातकौतूहलास्तस्थुर्विमानस्थाश्च देवताः ॥ 24 ॥
आविष्टं तेजसा रामं सङ्ग्रामशिरसि स्थितम् ।
दृष्ट्वा सर्वाणि भूतानि भयाद्विव्यथिरे तदा ॥ 25 ॥
रूपमप्रतिमं तस्य रामस्याक्लिष्टकर्मणः ।
बभूव रूपं क्रुद्धस्य रुद्रस्येव पिनाकिनः ॥ 26 ॥
ततो गम्भीरनिर्ह्रादं घोरवर्मायुधध्वजम् ।
अनीकं यातुधानानां समन्तात्प्रत्यदृश्यत ॥ 27 ॥
सिंहनादं विसृजतामन्योन्यमभिगर्जताम् ।
चापानि विस्फारयतां जृम्भतामप्यभीक्ष्णशः ॥ 28 ॥
विप्रघुष्टस्वनानां च दुन्धुभींश्चापि निघ्नताम् ।
तेषां सुतुमुलश्शब्दः पूरयामास तद्वनम् ॥ 29 ॥
तेन शब्देन वित्रस्ताश्वापदा वनचारिणः ।
दुद्रुवुर्यत्र निश्शब्दं पृष्ठतो न व्यलोकयन् ॥ 30 ॥
तत्त्वनीकं महाघोरं रामं समुपसर्पत ।
धृतनानाप्रहरणं गम्भीरं सागरोपमम् ॥ 31 ॥
रामोऽपि चारयंश्चक्षुस्सर्वतो रणपण्डितः ।
ददर्श खरसैन्यं तद्युद्धाभिमुखमुत्थितम् ॥ 32 ॥
वितत्य च धनुर्भीमं तूण्याश्चोद्धृत्य सायकान् ।
क्रोधमाहारयत्तीव्रं वधार्थं सर्वरक्षसाम् ॥ 33 ॥
दुष्प्रेक्ष्यस्सोऽभवत्कृद्धो युगान्ताग्निरिव ज्वलन् ।
तं दृष्ट्वा तेजसाविष्टं प्राद्रवन्वनदेवताः ॥ 34 ॥
तस्य क्रुद्धस्य रूपं तु रामस्य ददृशे तदा ।
दक्षस्येव क्रतुं हन्तुमुद्यतस्य पिनाकिनः ॥ 35 ॥
आविष्टं तेजसा रामं सङ्ग्रामशिरसि स्थितम् ।
दृष्ट्वा सर्वाणि भूतानि भयार्तानि प्रदुद्रुवुः ॥ 36 ॥
तत्कार्मुकैराभरणैर्ध्वजैश्च तैर्वर्मभिश्चाग्निसमानवर्णैः ।
बभूव सैन्यं पिशिताशनानां सूर्योदये नीलमिवाभ्रबृन्दम् ॥ 37 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे चतुर्विंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha caturviṃśassargaḥ |
āśramaṃ prati yāte tu khare kharaparākrame |
tānevautpātikānrāmassaha bhrātrā dadarśa ha || 1 ||
tānutpātānmahoghorānutthitānromaharṣaṇān |
prajānāmahitāndṛṣṭvā rāmo lakṣmaṇamabravīt || 2 ||
imānpaśya mahābāho sarvabhūtāpahāriṇaḥ |
samutthitānmahotpātānsaṃhartuṃ sarvarākṣasān || 3 ||
amī rudhiradhārāstu visṛjantaḥ kharasvanāḥ |
vyomni meghā vivartante paruṣā gardabhāruṇāḥ || 4 ||
sadhūmāśca śarāssarve mama yuddhābhinandinaḥ |
rukmapṛṣṭhāni cāpāni viceṣṭante ca lakṣmaṇa || 5 ||
yādṛśā iha kūjanti pakṣiṇaḥ vanacāriṇaḥ |
agrato no bhayaṃ prāptaṃ saṃśayo jīvitasya ca || 6 ||
samprahārastu sumahānbhaviṣyati na saṃśayaḥ |
ayamākhyāti me bāhussphuramāṇo muhurmuhuḥ || 7 ||
sannikarṣe tu na śśūra jayaṃ śatroḥ parājayam |
saprabhaṃ ca prasannaṃ ca tava vaktraṃ hi lakṣyate || 8 ||
udyatānāṃ hi yuddhārthaṃ yeṣāṃ bhavati lakṣmaṇa |
niṣprabhaṃ vadanaṃ teṣāṃ bhavatyāyuḥ parikṣayaḥ || 9 ||
rakṣasāṃ nardatāṃ ghoraśśrūyate ca mahādhvaniḥ |
āhatānāṃ ca bherīṇāṃ rākṣasaiḥ krūrakarmabhiḥ || 10 ||
anāgatavidhānaṃ tu kartavyaṃ śubhamicchatā |
āpadaṃ śaṅkamānena puruṣeṇa vipaścitā || 11 ||
tasmādgṛhītvā vaidehīṃ śarapāṇirdhanurdharaḥ |
guhāmāśraya śailasya durgāṃ pādapasaṅkulām || 12 ||
pratikūlitumicchāmi na hi vākyamidaṃ tvayā |
śāpito mama pādābhyāṃ gamyatāṃ vatsa mā ciram || 13 ||
tvaṃ hi śūraśca balavānhanyāhyetānna saṃśayaḥ |
svayaṃ tu hantumicchāmi sarvāneva niśācarān || 14 ||
evamuktastu rāmeṇa lakṣmaṇassaha sītāyā |
śarānādāya cāpaṃ ca guhāṃ durgāṃ samāśrayat || 15 ||
tasminpraviṣṭe tu guhāṃ lakṣmaṇe saha sītayā |
hanta niryuktamityuktvā rāmaḥ kavacamāviśat || 16 ||
sa tenāgni nikāśena kavacena vibhūṣitaḥ |
babhūva rāma stimire vidhūmo'gnirivotthitaḥ || 17 ||
sa cāpamudyamya mahaccharānādāya vīryavān |
babhūvāvasthitastatra jyāsvanaiḥ pūrayandiśaḥ || 18 ||
tato devāssagandharvāssiddhāśca saha cāraṇaiḥ |
sameyuśca mahātmāno yuddhadarśanakāṅkṣiṇaḥ || 19 ||
ṛṣayaśca mahātmāno loke brahmarṣisattamāḥ |
sametya cocussahitā anyonyaṃ puṇyakarmaṇaḥ || 20 ||
svasti gobrāhmaṇebhyo'stu lokānāṃ ye'bhisaṅgatāḥ |
jayatāṃ rāghavo yuddhe paulastyān rajanīcarān || 21 ||
cakrahasto yathā yuddhe sarvānasura puṅgavān |
evamuktvā punaḥ procurālokya ca parasparam || 22 ||
caturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām |
ekaśca rāmo dharmātmā kathaṃ yuddhaṃ bhaviṣyati || 23 ||
iti rājarṣayassiddhāssagaṇāśca dvijarṣabhāḥ |
jātakautūhalāstasthurvimānasthāśca devatāḥ || 24 ||
āviṣṭaṃ tejasā rāmaṃ saṅgrāmaśirasi sthitam |
dṛṣṭvā sarvāṇi bhūtāni bhayādvivyathire tadā || 25 ||
rūpamapratimaṃ tasya rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ |
babhūva rūpaṃ kruddhasya rudrasyeva pinākinaḥ || 26 ||
tato gambhīranirhrādaṃ ghoravarmāyudhadhvajam |
anīkaṃ yātudhānānāṃ samantātpratyadṛśyata || 27 ||
siṃhanādaṃ visṛjatāmanyonyamabhigarjatām |
cāpāni visphārayatāṃ jṛmbhatāmapyabhīkṣṇaśaḥ || 28 ||
vipraghuṣṭasvanānāṃ ca dundhubhīṃścāpi nighnatām |
teṣāṃ sutumulaśśabdaḥ pūrayāmāsa tadvanam || 29 ||
tena śabdena vitrastāśvāpadā vanacāriṇaḥ |
dudruvuryatra niśśabdaṃ pṛṣṭhato na vyalokayan || 30 ||
tattvanīkaṃ mahāghoraṃ rāmaṃ samupasarpata |
dhṛtanānāpraharaṇaṃ gambhīraṃ sāgaropamam || 31 ||
rāmo'pi cārayaṃścakṣussarvato raṇapaṇḍitaḥ |
dadarśa kharasainyaṃ tadyuddhābhimukhamutthitam || 32 ||
vitatya ca dhanurbhīmaṃ tūṇyāścoddhṛtya sāyakān |
krodhamāhārayattīvraṃ vadhārthaṃ sarvarakṣasām || 33 ||
duṣprekṣyasso'bhavatkṛddho yugāntāgniriva jvalan |
taṃ dṛṣṭvā tejasāviṣṭaṃ prādravanvanadevatāḥ || 34 ||
tasya kruddhasya rūpaṃ tu rāmasya dadṛśe tadā |
dakṣasyeva kratuṃ hantumudyatasya pinākinaḥ || 35 ||
āviṣṭaṃ tejasā rāmaṃ saṅgrāmaśirasi sthitam |
dṛṣṭvā sarvāṇi bhūtāni bhayārtāni pradudruvuḥ || 36 ||
tatkārmukairābharaṇairdhvajaiśca tairvarmabhiścāgnisamānavarṇaiḥ |
babhūva sainyaṃ piśitāśanānāṃ sūryodaye nīlamivābhrabṛndam || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe caturviṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.