Devi

மணித்வீப வர்ணந - 2 (தேவீ பாகவதம்)

Manidvipa Varnana - 2 (devi Bhagavatam)

✍️ Vyasa 🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
(ஶ்ரீதேவீபாகவதம், த்வாதஶ ஸ்கந்தம், ஏகாதஶோऽத்யாயஃ, மணித்வீப வர்ணந - 2)
வ்யாஸ உவாச ।
புஷ்பராகமயாதக்ரே குங்குமாருணவிக்ரஹஃ ।
பத்மராகமயஃ ஸாலோ மத்யே பூஶ்சைவதாத்ரு'ஶீ ॥ 1 ॥
தஶயோஜநவாந்தைர்க்யே கோபுரத்வாரஸம்யுதஃ ।
தந்மணிஸ்தம்பஸம்யுக்தா மண்டபாஃ ஶதஶோ ந்ரு'ப ॥ 2 ॥
மத்யே புவிஸமாஸீநாஶ்சதுஃஷஷ்டிமிதாஃ கலாஃ ।
நாநாயுததராவீரா ரத்நபூஷணபூஷிதாஃ ॥ 3 ॥
ப்ரத்யேகலோகஸ்தாஸாம் து தத்தல்லோகஸ்யநாயகாஃ ।
ஸமந்தாத்பத்மராகஸ்ய பரிவார்யஸ்திதாஃ ஸதா ॥ 4 ॥
ஸ்வஸ்வலோகஜநைர்ஜுஷ்டாஃ ஸ்வஸ்வவாஹநஹேதிபிஃ ।
தாஸாம் நாமாநி வக்ஷ்யாமி ஶ்ரு'ணு த்வம் ஜநமேஜய ॥ 5 ॥
பிங்கலாக்ஷீ விஶாலாக்ஷீ ஸம்ரு'த்தி வ்ரு'த்திரேவ ச ।
ஶ்ரத்தா ஸ்வாஹா ஸ்வதாபிக்யா மாயா ஸஞ்ஜ்ஞா வஸுந்தரா ॥ 6 ॥
த்ரிலோகதாத்ரீ ஸாவித்ரீ காயத்ரீ த்ரிதஶேஶ்வரீ ।
ஸுரூபா பஹுரூபா ச ஸ்கந்தமாதாऽச்யுதப்ரியா ॥ 7 ॥
விமலா சாமலா தத்வதருணீ புநராருணீ ।
ப்ரக்ரு'திர்விக்ரு'திஃ ஸ்ரு'ஷ்டிஃ ஸ்திதிஃ ஸம்ஹ்ரு'திரேவ ச ॥ 8 ॥
ஸந்த்யாமாதா ஸதீ ஹம்ஸீ மர்திகா வஜ்ரிகா பரா ।
தேவமாதா பகவதீ தேவகீ கமலாஸநா ॥ 9 ॥
த்ரிமுகீ ஸப்தமுக்யந்யா ஸுராஸுரவிமர்திநீ ।
லம்போஷ்டீ சோர்த்வகேஶீ ச பஹுஶீர்ஷா வ்ரு'கோதரீ ॥ 10 ॥
ரதரேகாஹ்வயா பஶ்சாச்சஶிரேகா ததா பரா ।
ககநவேகா பவநவேகா சைவ ததஃ பரம் ॥ 11 ॥
அக்ரே புவநபாலா ஸ்யாத்தத்பஶ்சாந்மதநாதுரா ।
அநங்காநங்கமதநா ததைவாநங்கமேகலா ॥ 12 ॥
அநங்ககுஸுமா பஶ்சாத்விஶ்வரூபா ஸுராதிகா ।
க்ஷயங்கரீ பவேச்சக்தி ரக்ஷோப்யா ச ததஃ பரம் ॥ 13 ॥
ஸத்யவாதிந்யத ப்ரோக்தா பஹுரூபா ஶுசிவ்ரதா ।
உதாராக்யா ச வாகீஶீ சதுஷ்ஷஷ்டிமிதாஃ ஸ்ம்ரு'தாஃ ॥ 14 ॥
ஜ்வலஜ்ஜிஹ்வாநநாஃ ஸர்வாவமந்த்யோ வஹ்நிமுல்பணம் ।
ஜலம் பிபாமஃ ஸகலம் ஸம்ஹராமோவிபாவஸும் ॥ 15 ॥
பவநம் ஸ்தம்பயாமோத்ய பக்ஷயாமோऽகிலம் ஜகத் ।
இதி வாசம் ஸங்கிரதே க்ரோத ஸம்ரக்தலோசநாஃ ॥ 16 ॥
சாபபாணதராஃ ஸர்வாயுத்தாயைவோத்ஸுகாஃ ஸதா ।
தம்ஷ்ட்ரா கடகடாராவைர்பதிரீக்ரு'த திங்முகாஃ ॥ 17 ॥
பிங்கோர்த்வகேஶ்யஃ ஸம்ப்ரோக்தாஶ்சாபபாணகராஃ ஸதா ।
ஶதாக்ஷௌஹிணிகா ஸேநாப்யேகைகஸ்யாஃ ப்ரகீர்திதா ॥ 18 ॥
ஏகைக ஶக்தேஃ ஸாமர்த்யம் லக்ஷப்ரஹ்மாண்டநாஶநே ।
ஶதாக்ஷௌஹிணிகாஸேநா தாத்ரு'ஶீ ந்ரு'ப ஸத்தம ॥ 19 ॥
கிம் ந குர்யாஜ்ஜகத்யஸ்மிந்நஶக்யம் வக்துமேவ தத் ।
ஸர்வாபி யுத்தஸாமக்ரீ தஸ்மிந்ஸாலே ஸ்திதா முநே ॥ 20 ॥
ரதாநாம் கணநா நாஸ்தி ஹயாநாம் கரிணாம் ததா ॥
ஶஸ்த்ராணாம் கணநா தத்வத்கணாநாம் கணநா ததா ॥ 21 ॥
பத்மராகமயாதக்ரே கோமேதமணிநிர்மிதஃ ।
தஶயோஜநதைர்க்யேண ப்ராகாரோ வர்ததே மஹாந் ॥ 22 ॥
பாஸ்வஜ்ஜபாப்ரஸூநாபோ மத்யபூஸ்தஸ்ய தாத்ரு'ஶீ ।
கோமேதகல்பிதாந்யேவ தத்வாஸி ஸதநாநி ச ॥ 23 ॥
பக்ஷிணஃ ஸ்தம்பவர்யாஶ்ச வ்ரு'க்ஷாவாப்யஃ ஸராம்ஸி ச ।
கோமேதகல்பிதா ஏவ குங்குமாருணவிக்ரஹாஃ ॥ 24 ॥
தந்மத்யஸ்தா மஹாதேவ்யோ த்வாத்ரிம்ஶச்சக்தயஃ ஸ்ம்ரு'தாஃ ।
நாநா ஶஸ்த்ரப்ரஹரணா கோமேதமணிபூஷிதாஃ ॥ 25 ॥
ப்ரத்யேக லோக வாஸிந்யஃ பரிவார்ய ஸமந்ததஃ ।
கோமேதஸாலே ஸந்நத்தா பிஶாசவதநா ந்ரு'ப ॥ 26 ॥
ஸ்வர்லோகவாஸிபிர்நித்யம் பூஜிதாஶ்சக்ரபாஹவஃ ।
க்ரோதரக்தேக்ஷணா பிந்தி பச ச்சிந்தி தஹேதி ச ॥ 27 ॥
வதந்தி ஸததம் வாசம் யுத்தோத்ஸுகஹ்ரு'தந்தராஃ ।
ஏகைகஸ்யா மஹாஶக்தேர்தஶாக்ஷௌஹிணிகா மதா ॥ 28 ॥
ஸேநா தத்ராப்யேகஶக்திர்லக்ஷப்ரஹ்மாண்டநாஶிநீ ।
தாத்ரு'ஶீநாம் மஹாஸேநா வர்ணநீயா கதம் ந்ரு'ப ॥ 29 ॥
ரதாநாம் நைவ கணாநா வாஹநாநாம் ததைவ ச ।
ஸர்வயுத்தஸமாரம்பஸ்தத்ர தேவ்யா விராஜதே ॥ 30 ॥
தாஸாம் நாமாநி வக்ஷ்யாமி பாபநாஶகராணி ச ।
வித்யா ஹ்ரீ புஷ்ட யஃ ப்ரஜ்ஞா ஸிநீவாலீ குஹூஸ்ததா ॥ 31 ॥
ருத்ராவீர்யா ப்ரபாநந்தா போஷிணீ ரு'த்திதா ஶுபா ।
காலராத்ரிர்மஹாராத்ரிர்பத்ரகாலீ கபர்திநீ ॥ 32 ॥
விக்ரு'திர்தண்டிமுண்டிந்யௌ ஸேந்துகண்டா ஶிகண்டிநீ ।
நிஶும்பஶும்பமதிநீ மஹிஷாஸுரமர்திநீ ॥ 33 ॥
இந்த்ராணீ சைவ ருத்ராணீ ஶங்கரார்தஶரீரிணீ ।
நாரீ நாராயணீ சைவ த்ரிஶூலிந்யபி பாலிநீ ॥ 34 ॥
அம்பிகாஹ்லாதிநீ பஶ்சாதித்யேவம் ஶக்தயஃ ஸ்ம்ரு'தாஃ ।
யத்யேதாஃ குபிதா தேவ்யஸ்ததா ப்ரஹ்மாண்டநாஶநம் ॥ 35 ॥
பராஜயோ ந சைதாஸாம் கதாசித்க்வசிதஸ்தி ஹி ।
கோமேதகமயாதக்ரே ஸத்வஜ்ரமணிநிர்மிதஃ ॥ 36 ॥
தஶயோஜந துங்கோऽஸௌ கோபுரத்வாரஸம்யுதஃ ।
கபாடஶ்ரு'ங்கலாபத்தோ நவவ்ரு'க்ஷ ஸமுஜ்ஜ்வலஃ ॥ 37 ॥
ஸாலஸ்தந்மத்யபூம்யாதி ஸர்வம் ஹீரமயம் ஸ்ம்ரு'தம் ।
க்ரு'ஹாணிவீதயோ ரத்யா மஹாமார்காம் கணாநி ச ॥ 38 ॥
வ்ரு'க்ஷாலவால தரவஃ ஸாரங்கா அபி தாத்ரு'ஶாஃ ।
தீர்கிகாஶ்ரேணயோவாப்யஸ்தடாகாஃ கூப ஸம்யுதாஃ ॥ 39 ॥
தத்ர ஶ்ரீபுவநேஶ்வர்யா வஸந்தி பரிசாரிகாஃ ।
ஏகைகா லக்ஷதாஸீபிஃ ஸேவிதா மதகர்விதாஃ ॥ 40 ॥
தாலவ்ரு'ந்ததராஃ காஶ்சிச்சஷகாட்ய கராம்புஜாஃ ।
காஶ்சித்தாம்பூலபாத்ராணி தாரயந்த்யோऽதிகர்விதாஃ ॥ 41 ॥
காஶ்சித்தச்சத்ரதாரிண்யஶ்சாமராணாம் விதாரிகாஃ ।
நாநா வஸ்த்ரதராஃ காஶ்சித்காஶ்சித்புஷ்ப கராம்புஜாஃ ॥ 42 ॥
நாநாதர்ஶகராஃ காஶ்சித்காஶ்சித்குங்குமலேபநம் ।
தாரயந்த்யஃ கஜ்ஜலம் ச ஸிந்தூர சஷகம் பராஃ ॥ 43 ॥
காஶ்சிச்சித்ரக நிர்மாத்ர்யஃ பாத ஸம்வாஹநே ரதாஃ ।
காஶ்சித்து பூஷாகாரிண்யோ நாநா பூஷாதராஃ பராஃ ॥ 44 ॥
புஷ்பபூஷண நிர்மாத்ர்யஃ புஷ்பஶ்ரு'ங்காரகாரிகாஃ ।
நாநா விலாஸசதுரா பஹ்வ்ய ஏவம் விதாஃ பராஃ ॥ 45 ॥
நிபத்த பரிதாநீயா யுவத்யஃ ஸகலா அபி ।
தேவீ க்ரு'பா லேஶவஶாத்துச்சீக்ரு'த ஜகத்த்ரயாஃ ॥ 46 ॥
ஏதா தூத்யஃ ஸ்ம்ரு'தா தேவ்யஃ ஶ்ரு'ங்காரமதகர்விதாஃ ।
தாஸாம் நாமாநி வக்ஷ்யாமி ஶ்ரு'ணு மே ந்ரு'பஸத்தம ॥ 47 ॥
அநங்கரூபா ப்ரதமாப்யநங்கமதநா பரா ।
த்ரு'தீயாது ததஃ ப்ரோக்தா ஸுந்தரீ மதநாதுரா ॥ 48 ॥
ததோ புவநவேகாஸ்யாத்ததா புவநபாலிகா ।
ஸ்யாத்ஸர்வஶிஶிராநங்கவேதநாநங்கமேகலா ॥ 49 ॥
வித்யுத்தாமஸமாநாங்க்யஃ க்வணத்காஞ்சீகுணாந்விதாஃ ।
ரணந்மஞ்ஜீரசரணா பஹிரந்தரிதஸ்ததஃ ॥ 50 ॥
தாவமாநாஸ்து ஶோபந்தே ஸர்வா வித்யுல்லதோபமாஃ ।
குஶலாஃ ஸர்வகார்யேஷு வேத்ரஹஸ்தாஃ ஸமந்ததஃ ॥ 51 ॥
அஷ்டதிக்ஷுததைதாஸாம் ப்ராகாராத்பஹிரேவ ச ।
ஸதநாநி விராஜந்தே நாநா வாஹநஹேதிபிஃ ॥ 52 ॥
வஜ்ரஸாலாதக்ரபாகே ஸாலோ வைதூர்யநிர்மிதஃ ।
தஶயோஜநதுங்கோऽஸௌ கோபுரத்வாரபூஷிதஃ ॥ 53 ॥
வைதூர்யபூமிஃ ஸர்வாபிக்ரு'ஹாணி விவிதாநி ச ।
வீத்யோ ரத்யா மஹாமார்காஃ ஸர்வே வேதூர்யநிர்மிதாஃ ॥ 54 ॥
வாபீ கூப தடாகாஶ்ச ஸ்ரவந்தீநாம் தடாநி ச ।
வாலுகா சைவ ஸர்வாऽபி வைதூர்யமணிநிர்மிதா ॥ 55 ॥
தத்ராஷ்டதிக்ஷுபரிதோ ப்ராஹ்ம்யாதீநாம் ச மண்டலம் ।
நிஜைர்கணைஃ பரிவ்ரு'தம் ப்ராஜதே ந்ரு'பஸத்தம ॥ 56 ॥
ப்ரதிப்ரஹ்மாண்டமாத்ரு'ணாம் தாஃ ஸமஷ்டய ஈரிதாஃ ।
ப்ராஹ்மீ மாஹேஶ்வரீ சைவ கௌமாரீ வைஷ்ணவீ ததா ॥57 ॥
வாராஹீ ச ததேந்த்ராணீ சாமுண்டாஃ ஸப்தமாதரஃ ।
அஷ்டமீ து மஹாலக்ஷ்மீர்நாம்நா ப்ரோக்தாஸ்து மாதரஃ ॥ 58 ॥
ப்ரஹ்மருத்ராதிதேவாநாம் ஸமாகாரா ஸ்துதாஃ ஸ்ம்ரு'தாஃ ।
ஜகத்கல்யாணகாரிண்யஃ ஸ்வஸ்வஸேநாஸமாவ்ரு'தாஃ ॥ 59 ॥
தத்ஸாலஸ்ய சதுர்த்வார்ஷு வாஹநாநி மஹேஶிதுஃ ।
ஸஜ்ஜாநி ந்ரு'பதே ஸந்தி ஸாலங்காராணி நித்யஶஃ ॥ 60 ॥
தந்திநஃ கோடிஶோ வாஹாஃ கோடிஶஃ ஶிபிகாஸ்ததா ।
ஹம்ஸாஃ ஸிம்ஹாஶ்ச கருடா மயூரா வ்ரு'ஷபாஸ்ததா ॥ 61 ॥
தைர்யுக்தாஃ ஸ்யந்தநாஸ்தத்வத்கோடிஶோ ந்ரு'பநந்தந ।
பார்ஷ்ணிக்ராஹஸமாயுக்தா த்வஜைராகாஶசும்பிநஃ ॥ 62 ॥
கோடிஶஸ்து விமாநாநி நாநா சிஹ்நாந்விதாநி ச ।
நாநா வாதித்ரயுக்தாநி மஹாத்வஜயுதாநி ச ॥ 63 ॥
வைதூர்யமணி ஸாலஸ்யாப்யக்ரே ஸாலஃ பரஃ ஸ்ம்ரு'தஃ ।
தஶயோஜந துங்கோऽஸாவிந்த்ரநீலாஶ்மநிர்மிதஃ ॥ 64 ॥
தந்மத்ய பூஸ்ததா வீத்யோ மஹாமார்கா க்ரு'ஹாணி ச ।
வாபீ கூப தடாகாஶ்ச ஸர்வே தந்மணிநிர்மிதாஃ ॥ 65 ॥
தத்ர பத்ம து ஸம்ப்ரோக்தம் பஹுயோஜந விஸ்த்ரு'தம் ।
ஷோடஶாரம் தீப்யமாநம் ஸுதர்ஶநமிவாபரம் ॥ 66 ॥
தத்ர ஷோடஶஶக்தீநாம் ஸ்தாநாநி விவிதாநி ச ।
ஸர்வோபஸ்கரயுக்தாநி ஸம்ரு'த்தாநி வஸந்தி ஹி ॥ 67 ॥
தாஸாம் நாமாநி வக்ஷ்யாமி ஶ்ரு'ணு மே ந்ரு'பஸத்தம ।
கராலீ விகராலீ ச ததோமா ச ஸரஸ்வதீ ॥ 68 ॥
ஶ்ரீ துர்கோஷா ததா லக்ஷ்மீஃ ஶ்ருதிஶ்சைவ ஸ்ம்ரு'திர்த்ரு'திஃ ।
ஶ்ரத்தா மேதா மதிஃ காந்திரார்யா ஷோடஶஶக்தயஃ ॥ 69 ॥
நீலஜீமூதஸங்காஶாஃ கரவால கராம்புஜாஃ ।
ஸமாஃ கேடகதாரிண்யோ யுத்தோபக்ராந்த மாநஸாஃ ॥ 70 ॥
ஸேநாந்யஃ ஸகலா ஏதாஃ ஶ்ரீதேவ்யா ஜகதீஶிதுஃ ।
ப்ரதிப்ரஹ்மாண்டஸம்ஸ்தாநாம் ஶக்தீநாம் நாயிகாஃ ஸ்ம்ரு'தாஃ ॥ 71 ॥
ப்ரஹ்மாண்டக்ஷோபகாரிண்யோ தேவீ ஶக்த்யுபப்ரு'ம்ஹிதாஃ ।
நாநா ரதஸமாரூடா நாநா ஶக்திபிரந்விதாஃ ॥ 72 ॥
ஏதத்பராக்ரமம் வக்தும் ஸஹஸ்ராஸ்யோऽபி ந க்ஷமஃ ।
இந்த்ரநீலமஹாஸாலாதக்ரே து பஹுவிஸ்த்ரு'தஃ ॥ 73 ॥
முக்தாப்ராகார உதிதோ தஶயோஜந தைர்க்யவாந் ।
மத்யபூஃ பூர்வவத்ப்ரோக்தா தந்மத்யேऽஷ்டதலாம்புஜம் ॥ 74 ॥
முக்தாமணிகணாகீர்ணம் விஸ்த்ரு'தம் து ஸகேஸரம் ।
தத்ர தேவீஸமாகாரா தேவ்யாயுததராஃ ஸதா ॥ 75 ॥
ஸம்ப்ரோக்தா அஷ்டமந்த்ரிண்யோ ஜகத்வார்தாப்ரபோதிகாஃ ।
தேவீஸமாநபோகாஸ்தா இங்கிதஜ்ஞாஸ்துபண்டிதாஃ ॥ 76 ॥
குஶலாஃ ஸர்வகார்யேஷு ஸ்வாமிகார்யபராயணாஃ ।
தேவ்யபிப்ராய போத்யஸ்தாஶ்சதுரா அதிஸுந்தராஃ ॥ 77 ॥
நாநா ஶக்திஸமாயுக்தாஃ ப்ரதிப்ரஹ்மாண்டவர்திநாம் ।
ப்ராணிநாம் தாஃ ஸமாசாரம் ஜ்ஞாநஶக்த்யாவிதந்தி ச ॥ 78 ॥
தாஸாம் நாமாநி வக்ஷ்யாமி மத்தஃ ஶ்ரு'ணு ந்ரு'போத்தம ।
அநங்ககுஸுமா ப்ரோக்தாப்யநங்ககுஸுமாதுரா ॥ 79 ॥
அநங்கமதநா தத்வதநங்கமதநாதுரா ।
புவநபாலா ககநவேகா சைவ ததஃ பரம் ॥ 80 ॥
ஶஶிரேகா ச ககநரேகா சைவ ததஃ பரம் ।
பாஶாங்குஶவராபீதிதரா அருணவிக்ரஹாஃ ॥ 81 ॥
விஶ்வஸம்பந்திநீம் வார்தாம் போதயந்தி ப்ரதிக்ஷணம் ।
முக்தாஸாலாதக்ரபாகே மஹாமாரகதோ பரஃ ॥ 82 ॥
ஸாலோத்தமஃ ஸமுத்திஷ்டோ தஶயோஜந தைர்க்யவாந் ।
நாநா ஸௌபாக்யஸம்யுக்தோ நாநா போகஸமந்விதஃ ॥ 83 ॥
மத்யபூஸ்தாத்ரு'ஶீ ப்ரோக்தா ஸதநாநி ததைவ ச ।
ஷட்கோணமத்ரவிஸ்தீர்ணம் கோணஸ்தா தேவதாஃ ஶ்ரு'ணுஃ ॥ 84 ॥
பூர்வகோணே சதுர்வக்த்ரோ காயத்ரீ ஸஹிதோ விதிஃ ।
குண்டிகாக்ஷகுணாபீதி தண்டாயுததரஃ பரஃ ॥ 85 ॥
ததாயுததரா தேவீ காயத்ரீ பரதேவதா ।
வேதாஃ ஸர்வே மூர்திமந்தஃ ஶாஸ்த்ராணி விவிதாநி ச ॥ 86 ॥
ஸ்ம்ரு'தயஶ்ச புராணாநி மூர்திமந்தி வஸந்தி ஹி ।
யே ப்ரஹ்மவிக்ரஹாஃ ஸந்தி காயத்ரீவிக்ரஹாஶ்ச யே ॥ 87 ॥
வ்யாஹ்ரு'தீநாம் விக்ரஹாஶ்ச தே நித்யம் தத்ர ஸந்தி ஹி ।
ரக்ஷஃ கோணே ஶங்கசக்ரகதாம்புஜ கராம்புஜா ॥ 88 ॥
ஸாவித்ரீ வர்ததே தத்ர மஹாவிஷ்ணுஶ்ச தாத்ரு'ஶஃ ।
யே விஷ்ணுவிக்ரஹாஃ ஸந்தி மத்ஸ்யகூர்மாதயோகிலாஃ ॥ 89 ॥
ஸாவித்ரீ விக்ரஹா யே ச தே ஸர்வே தத்ர ஸந்தி ஹி ।
வாயுகோணே பரஶ்வக்ஷமாலாபயவராந்விதஃ ॥ 90 ॥
மஹாருத்ரோ வர்ததேऽத்ர ஸரஸ்வத்யபி தாத்ரு'ஶீ ।
யே யே து ருத்ரபேதாஃ ஸ்யுர்தக்ஷிணாஸ்யாதயோ ந்ரு'ப ॥ 91 ॥
கௌரீ பேதாஶ்ச யே ஸர்வே தே தத்ர நிவஸந்தி ஹி ।
சதுஃஷஷ்ட்யாகமா யே ச யே சாந்யேப்யாகமாஃ ஸ்ம்ரு'தாஃ ॥ 92 ॥
தே ஸர்வே மூர்திமந்தஶ்ச தத்ர வை நிவஸந்தி ஹி ।
அக்நிகோணே ரத்நகும்பம் ததா மணிகரண்டகம் ॥ 93 ॥
ததாநோ நிஜஹஸ்தாப்யாம் குபேரோ தநதாயகஃ ।
நாநா வீதீ ஸமாயுக்தோ மஹாலக்ஷ்மீஸமந்விதஃ ॥ 94 ॥
தேவ்யா நிதிபதிஸ்த்வாஸ்தே ஸ்வகுணைஃ பரிவேஷ்டிதஃ ।
வாருணே து மஹாகோணே மதநோ ரதிஸம்யுதஃ ॥ 95 ॥
பாஶாங்குஶதநுர்பாணதரோ நித்யம் விராஜதே ।
ஶ்ரு'ங்காரமூர்திமந்தஸ்து தத்ர ஸந்நிஹிதாஃ ஸதா ॥ 96 ॥
ஈஶாநகோணே விக்நேஶோ நித்யம் புஷ்டிஸமந்விதஃ ।
பாஶாங்குஶதரோ வீரோ விக்நஹர்தா விராஜதே ॥ 97 ॥
விபூதயோ கணேஶஸ்ய யாயாஃ ஸந்தி ந்ரு'போத்தம ।
தாஃ ஸர்வா நிவஸந்த்யத்ர மஹைஶ்வர்யஸமந்விதாஃ ॥ 98 ॥
ப்ரதிப்ரஹ்மாண்டஸம்ஸ்தாநாம் ப்ரஹ்மாதீநாம் ஸமஷ்டயஃ ।
ஏதே ப்ரஹ்மாதயஃ ப்ரோக்தாஃ ஸேவந்தே ஜகதீஶ்வரீம் ॥ 99 ॥
மஹாமாரகதஸ்யாக்ரே ஶதயோஜந தைர்க்யவாந் ।
ப்ரவாலஶாலோஸ்த்யபரஃ குங்குமாருணவிக்ரஹஃ ॥ 100 ॥
மத்யபூஸ்தாத்ரு'ஶீ ப்ரோக்தா ஸதநாநி ச பூர்வவத் ।
தந்மத்யே பஞ்சபூதாநாம் ஸ்வாமிந்யஃ பஞ்ச ஸந்தி ச ॥ 101 ॥
ஹ்ரு'ல்லேகா ககநா ரக்தா சதுர்தீ து கராலிகா ।
மஹோச்சுஷ்மா பஞ்சமீ ச பஞ்சபூதஸமப்ரபாஃ ॥ 102 ॥
பாஶாங்குஶவராபீதிதாரிண்யோமிதபூஷணாஃ ।
தேவீ ஸமாநவேஷாட்யா நவயௌவநகர்விதாஃ ॥ 103 ॥
ப்ரவாலஶாலாதக்ரே து நவரத்ந விநிர்மிதஃ ।
பஹுயோஜநவிஸ்தீர்ணோ மஹாஶாலோऽஸ்தி பூமிப ॥ 104 ॥
தத்ர சாம்நாயதேவீநாம் ஸதநாநி பஹூந்யபி ।
நவரத்நமயாந்யேவ தடாகாஶ்ச ஸராம்ஸி ச ॥ 105 ॥
ஶ்ரீதேவ்யா யேऽவதாராஃ ஸ்யுஸ்தே தத்ர நிவஸந்தி ஹி ।
மஹாவித்யா மஹாபேதாஃ ஸந்தி தத்ரைவ பூமிப ॥ 106 ॥
நிஜாவரணதேவீபிர்நிஜபூஷணவாஹநைஃ ।
ஸர்வதேவ்யோ விராஜந்தே கோடிஸூர்யஸமப்ரபாஃ ॥ 107 ॥
ஸப்தகோடி மஹாமந்த்ரதேவதாஃ ஸந்தி தத்ர ஹி ।
நவரத்நமயாதக்ரே சிந்தாமணிக்ரு'ஹம் மஹத் ॥ 108 ॥
தத்ர த்யம் வஸ்து மாத்ரம் து சிந்தாமணி விநிர்மிதம் ।
ஸூர்யோத்காரோபலைஸ்தத்வச்சந்த்ரோத்காரோபலைஸ்ததா ॥ 109 ॥
வித்யுத்ப்ரபோபலைஃ ஸ்தம்பாஃ கல்பிதாஸ்து ஸஹஸ்ரஶஃ ।
யேஷாம் ப்ரபாபிரந்தஸ்தம் வஸ்து கிஞ்சிந்ந த்ரு'ஶ்யதே ॥ 110 ॥
இதி ஶ்ரீதேவீபாகவதே மஹாபுராணே த்வாதஶஸ்கந்தே ஏகாதஶோऽத்யாயஃ ।
Roman (IAST) Transliteration
(śrīdevībhāgavataṃ, dvādaśa skandhaṃ, ekādaśo'dhyāyaḥ, maṇidvīpa varṇana - 2)
vyāsa uvāca |
puṣparāgamayādagre kuṅkumāruṇavigrahaḥ |
padmarāgamayaḥ sālo madhye bhūścaivatādṛśī || 1 ||
daśayojanavāndairghye gopuradvārasaṃyutaḥ |
tanmaṇistambhasaṃyuktā maṇḍapāḥ śataśo nṛpa || 2 ||
madhye bhuvisamāsīnāścatuḥṣaṣṭimitāḥ kalāḥ |
nānāyudhadharāvīrā ratnabhūṣaṇabhūṣitāḥ || 3 ||
pratyekalokastāsāṃ tu tattallokasyanāyakāḥ |
samantātpadmarāgasya parivāryasthitāḥ sadā || 4 ||
svasvalokajanairjuṣṭāḥ svasvavāhanahetibhiḥ |
tāsāṃ nāmāni vakṣyāmi śṛṇu tvaṃ janamejaya || 5 ||
piṅgalākṣī viśālākṣī samṛddhi vṛddhireva ca |
śraddhā svāhā svadhābhikhyā māyā sañjñā vasundharā || 6 ||
trilokadhātrī sāvitrī gāyatrī tridaśeśvarī |
surūpā bahurūpā ca skandamātā'cyutapriyā || 7 ||
vimalā cāmalā tadvadaruṇī punarāruṇī |
prakṛtirvikṛtiḥ sṛṣṭiḥ sthitiḥ saṃhṛtireva ca || 8 ||
sandhyāmātā satī haṃsī mardikā vajrikā parā |
devamātā bhagavatī devakī kamalāsanā || 9 ||
trimukhī saptamukhyanyā surāsuravimardinī |
lamboṣṭī cordhvakeśī ca bahuśīrṣā vṛkodarī || 10 ||
ratharekhāhvayā paścācchaśirekhā tathā parā |
gaganavegā pavanavegā caiva tataḥ param || 11 ||
agre bhuvanapālā syāttatpaścānmadanāturā |
anaṅgānaṅgamathanā tathaivānaṅgamekhalā || 12 ||
anaṅgakusumā paścādviśvarūpā surādikā |
kṣayaṅkarī bhavecchakti rakṣobhyā ca tataḥ param || 13 ||
satyavādinyatha proktā bahurūpā śucivratā |
udārākhyā ca vāgīśī catuṣṣaṣṭimitāḥ smṛtāḥ || 14 ||
jvalajjihvānanāḥ sarvāvamantyo vahnimulbaṇam |
jalaṃ pibāmaḥ sakalaṃ saṃharāmovibhāvasum || 15 ||
pavanaṃ stambhayāmodya bhakṣayāmo'khilaṃ jagat |
iti vācaṃ saṅgirate krodha saṃraktalocanāḥ || 16 ||
cāpabāṇadharāḥ sarvāyuddhāyaivotsukāḥ sadā |
daṃṣṭrā kaṭakaṭārāvairbadhirīkṛta diṅmukhāḥ || 17 ||
piṅgordhvakeśyaḥ samproktāścāpabāṇakarāḥ sadā |
śatākṣauhiṇikā senāpyekaikasyāḥ prakīrtitā || 18 ||
ekaika śakteḥ sāmarthyaṃ lakṣabrahmāṇḍanāśane |
śatākṣauhiṇikāsenā tādṛśī nṛpa sattama || 19 ||
kiṃ na kuryājjagatyasminnaśakyaṃ vaktumeva tat |
sarvāpi yuddhasāmagrī tasminsāle sthitā mune || 20 ||
rathānāṃ gaṇanā nāsti hayānāṃ kariṇāṃ tathā ||
śastrāṇāṃ gaṇanā tadvadgaṇānāṃ gaṇanā tathā || 21 ||
padmarāgamayādagre gomedamaṇinirmitaḥ |
daśayojanadairghyeṇa prākāro vartate mahān || 22 ||
bhāsvajjapāprasūnābho madhyabhūstasya tādṛśī |
gomedakalpitānyeva tadvāsi sadanāni ca || 23 ||
pakṣiṇaḥ stambhavaryāśca vṛkṣāvāpyaḥ sarāṃsi ca |
gomedakalpitā eva kuṅkumāruṇavigrahāḥ || 24 ||
tanmadhyasthā mahādevyo dvātriṃśacchaktayaḥ smṛtāḥ |
nānā śastrapraharaṇā gomedamaṇibhūṣitāḥ || 25 ||
pratyeka loka vāsinyaḥ parivārya samantataḥ |
gomedasāle sannaddhā piśācavadanā nṛpa || 26 ||
svarlokavāsibhirnityaṃ pūjitāścakrabāhavaḥ |
krodharaktekṣaṇā bhindhi paca cchindhi daheti ca || 27 ||
vadanti satataṃ vācaṃ yuddhotsukahṛdantarāḥ |
ekaikasyā mahāśakterdaśākṣauhiṇikā matā || 28 ||
senā tatrāpyekaśaktirlakṣabrahmāṇḍanāśinī |
tādṛśīnāṃ mahāsenā varṇanīyā kathaṃ nṛpa || 29 ||
rathānāṃ naiva gaṇānā vāhanānāṃ tathaiva ca |
sarvayuddhasamārambhastatra devyā virājate || 30 ||
tāsāṃ nāmāni vakṣyāmi pāpanāśakarāṇi ca |
vidyā hrī puṣṭa yaḥ prajñā sinīvālī kuhūstathā || 31 ||
rudrāvīryā prabhānandā poṣiṇī ṛddhidā śubhā |
kālarātrirmahārātrirbhadrakālī kapardinī || 32 ||
vikṛtirdaṇḍimuṇḍinyau sendukhaṇḍā śikhaṇḍinī |
niśumbhaśumbhamathinī mahiṣāsuramardinī || 33 ||
indrāṇī caiva rudrāṇī śaṅkarārdhaśarīriṇī |
nārī nārāyaṇī caiva triśūlinyapi pālinī || 34 ||
ambikāhlādinī paścādityevaṃ śaktayaḥ smṛtāḥ |
yadyetāḥ kupitā devyastadā brahmāṇḍanāśanam || 35 ||
parājayo na caitāsāṃ kadācitkvacidasti hi |
gomedakamayādagre sadvajramaṇinirmitaḥ || 36 ||
daśayojana tuṅgo'sau gopuradvārasaṃyutaḥ |
kapāṭaśṛṅkhalābaddho navavṛkṣa samujjvalaḥ || 37 ||
sālastanmadhyabhūmyādi sarvaṃ hīramayaṃ smṛtam |
gṛhāṇivīthayo rathyā mahāmārgāṃ gaṇāni ca || 38 ||
vṛkṣālavāla taravaḥ sāraṅgā api tādṛśāḥ |
dīrghikāśreṇayovāpyastaḍāgāḥ kūpa saṃyutāḥ || 39 ||
tatra śrībhuvaneśvaryā vasanti paricārikāḥ |
ekaikā lakṣadāsībhiḥ sevitā madagarvitāḥ || 40 ||
tālavṛntadharāḥ kāściccaṣakāḍhya karāmbujāḥ |
kāścittāmbūlapātrāṇi dhārayantyo'tigarvitāḥ || 41 ||
kāścittacchatradhāriṇyaścāmarāṇāṃ vidhārikāḥ |
nānā vastradharāḥ kāścitkāścitpuṣpa karāmbujāḥ || 42 ||
nānādarśakarāḥ kāścitkāścitkuṅkumalepanam |
dhārayantyaḥ kajjalaṃ ca sindūra caṣakaṃ parāḥ || 43 ||
kāściccitraka nirmātryaḥ pāda saṃvāhane ratāḥ |
kāścittu bhūṣākāriṇyo nānā bhūṣādharāḥ parāḥ || 44 ||
puṣpabhūṣaṇa nirmātryaḥ puṣpaśṛṅgārakārikāḥ |
nānā vilāsacaturā bahvya evaṃ vidhāḥ parāḥ || 45 ||
nibaddha paridhānīyā yuvatyaḥ sakalā api |
devī kṛpā leśavaśāttucchīkṛta jagattrayāḥ || 46 ||
etā dūtyaḥ smṛtā devyaḥ śṛṅgāramadagarvitāḥ |
tāsāṃ nāmāni vakṣyāmi śṛṇu me nṛpasattama || 47 ||
anaṅgarūpā prathamāpyanaṅgamadanā parā |
tṛtīyātu tataḥ proktā sundarī madanāturā || 48 ||
tato bhuvanavegāsyāttathā bhuvanapālikā |
syātsarvaśiśirānaṅgavedanānaṅgamekhalā || 49 ||
vidyuddāmasamānāṅgyaḥ kvaṇatkāñcīguṇānvitāḥ |
raṇanmañjīracaraṇā bahirantaritastataḥ || 50 ||
dhāvamānāstu śobhante sarvā vidyullatopamāḥ |
kuśalāḥ sarvakāryeṣu vetrahastāḥ samantataḥ || 51 ||
aṣṭadikṣutathaitāsāṃ prākārādbahireva ca |
sadanāni virājante nānā vāhanahetibhiḥ || 52 ||
vajrasālādagrabhāge sālo vaidūryanirmitaḥ |
daśayojanatuṅgo'sau gopuradvārabhūṣitaḥ || 53 ||
vaidūryabhūmiḥ sarvāpigṛhāṇi vividhāni ca |
vīthyo rathyā mahāmārgāḥ sarve vedūryanirmitāḥ || 54 ||
vāpī kūpa taḍāgāśca sravantīnāṃ taṭāni ca |
vālukā caiva sarvā'pi vaidūryamaṇinirmitā || 55 ||
tatrāṣṭadikṣuparito brāhmyādīnāṃ ca maṇḍalam |
nijairgaṇaiḥ parivṛtaṃ bhrājate nṛpasattama || 56 ||
pratibrahmāṇḍamātṛṇāṃ tāḥ samaṣṭaya īritāḥ |
brāhmī māheśvarī caiva kaumārī vaiṣṇavī tathā ||57 ||
vārāhī ca tathendrāṇī cāmuṇḍāḥ saptamātaraḥ |
aṣṭamī tu mahālakṣmīrnāmnā proktāstu mātaraḥ || 58 ||
brahmarudrādidevānāṃ samākārā stutāḥ smṛtāḥ |
jagatkalyāṇakāriṇyaḥ svasvasenāsamāvṛtāḥ || 59 ||
tatsālasya caturdvārṣu vāhanāni maheśituḥ |
sajjāni nṛpate santi sālaṅkārāṇi nityaśaḥ || 60 ||
dantinaḥ koṭiśo vāhāḥ koṭiśaḥ śibikāstathā |
haṃsāḥ siṃhāśca garuḍā mayūrā vṛṣabhāstathā || 61 ||
tairyuktāḥ syandanāstadvatkoṭiśo nṛpanandana |
pārṣṇigrāhasamāyuktā dhvajairākāśacumbinaḥ || 62 ||
koṭiśastu vimānāni nānā cihnānvitāni ca |
nānā vāditrayuktāni mahādhvajayutāni ca || 63 ||
vaidūryamaṇi sālasyāpyagre sālaḥ paraḥ smṛtaḥ |
daśayojana tuṅgo'sāvindranīlāśmanirmitaḥ || 64 ||
tanmadhya bhūstathā vīthyo mahāmārgā gṛhāṇi ca |
vāpī kūpa taḍāgāśca sarve tanmaṇinirmitāḥ || 65 ||
tatra padma tu samproktaṃ bahuyojana vistṛtam |
ṣoḍaśāraṃ dīpyamānaṃ sudarśanamivāparam || 66 ||
tatra ṣoḍaśaśaktīnāṃ sthānāni vividhāni ca |
sarvopaskarayuktāni samṛddhāni vasanti hi || 67 ||
tāsāṃ nāmāni vakṣyāmi śṛṇu me nṛpasattama |
karālī vikarālī ca tathomā ca sarasvatī || 68 ||
śrī durgoṣā tathā lakṣmīḥ śrutiścaiva smṛtirdhṛtiḥ |
śraddhā medhā matiḥ kāntirāryā ṣoḍaśaśaktayaḥ || 69 ||
nīlajīmūtasaṅkāśāḥ karavāla karāmbujāḥ |
samāḥ kheṭakadhāriṇyo yuddhopakrānta mānasāḥ || 70 ||
senānyaḥ sakalā etāḥ śrīdevyā jagadīśituḥ |
pratibrahmāṇḍasaṃsthānāṃ śaktīnāṃ nāyikāḥ smṛtāḥ || 71 ||
brahmāṇḍakṣobhakāriṇyo devī śaktyupabṛṃhitāḥ |
nānā rathasamārūḍhā nānā śaktibhiranvitāḥ || 72 ||
etatparākramaṃ vaktuṃ sahasrāsyo'pi na kṣamaḥ |
indranīlamahāsālādagre tu bahuvistṛtaḥ || 73 ||
muktāprākāra udito daśayojana dairghyavān |
madhyabhūḥ pūrvavatproktā tanmadhye'ṣṭadalāmbujam || 74 ||
muktāmaṇigaṇākīrṇaṃ vistṛtaṃ tu sakesaram |
tatra devīsamākārā devyāyudhadharāḥ sadā || 75 ||
samproktā aṣṭamantriṇyo jagadvārtāprabodhikāḥ |
devīsamānabhogāstā iṅgitajñāstupaṇḍitāḥ || 76 ||
kuśalāḥ sarvakāryeṣu svāmikāryaparāyaṇāḥ |
devyabhiprāya bodhyastāścaturā atisundarāḥ || 77 ||
nānā śaktisamāyuktāḥ pratibrahmāṇḍavartinām |
prāṇināṃ tāḥ samācāraṃ jñānaśaktyāvidanti ca || 78 ||
tāsāṃ nāmāni vakṣyāmi mattaḥ śṛṇu nṛpottama |
anaṅgakusumā proktāpyanaṅgakusumāturā || 79 ||
anaṅgamadanā tadvadanaṅgamadanāturā |
bhuvanapālā gaganavegā caiva tataḥ param || 80 ||
śaśirekhā ca gaganarekhā caiva tataḥ param |
pāśāṅkuśavarābhītidharā aruṇavigrahāḥ || 81 ||
viśvasambandhinīṃ vārtāṃ bodhayanti pratikṣaṇam |
muktāsālādagrabhāge mahāmārakato paraḥ || 82 ||
sālottamaḥ samuddiṣṭo daśayojana dairghyavān |
nānā saubhāgyasaṃyukto nānā bhogasamanvitaḥ || 83 ||
madhyabhūstādṛśī proktā sadanāni tathaiva ca |
ṣaṭkoṇamatravistīrṇaṃ koṇasthā devatāḥ śṛṇuḥ || 84 ||
pūrvakoṇe caturvaktro gāyatrī sahito vidhiḥ |
kuṇḍikākṣaguṇābhīti daṇḍāyudhadharaḥ paraḥ || 85 ||
tadāyudhadharā devī gāyatrī paradevatā |
vedāḥ sarve mūrtimantaḥ śāstrāṇi vividhāni ca || 86 ||
smṛtayaśca purāṇāni mūrtimanti vasanti hi |
ye brahmavigrahāḥ santi gāyatrīvigrahāśca ye || 87 ||
vyāhṛtīnāṃ vigrahāśca te nityaṃ tatra santi hi |
rakṣaḥ koṇe śaṅkhacakragadāmbuja karāmbujā || 88 ||
sāvitrī vartate tatra mahāviṣṇuśca tādṛśaḥ |
ye viṣṇuvigrahāḥ santi matsyakūrmādayokhilāḥ || 89 ||
sāvitrī vigrahā ye ca te sarve tatra santi hi |
vāyukoṇe paraśvakṣamālābhayavarānvitaḥ || 90 ||
mahārudro vartate'tra sarasvatyapi tādṛśī |
ye ye tu rudrabhedāḥ syurdakṣiṇāsyādayo nṛpa || 91 ||
gaurī bhedāśca ye sarve te tatra nivasanti hi |
catuḥṣaṣṭyāgamā ye ca ye cānyepyāgamāḥ smṛtāḥ || 92 ||
te sarve mūrtimantaśca tatra vai nivasanti hi |
agnikoṇe ratnakumbhaṃ tathā maṇikaraṇḍakam || 93 ||
dadhāno nijahastābhyāṃ kubero dhanadāyakaḥ |
nānā vīthī samāyukto mahālakṣmīsamanvitaḥ || 94 ||
devyā nidhipatistvāste svaguṇaiḥ pariveṣṭitaḥ |
vāruṇe tu mahākoṇe madano ratisaṃyutaḥ || 95 ||
pāśāṅkuśadhanurbāṇadharo nityaṃ virājate |
śṛṅgāramūrtimantastu tatra sannihitāḥ sadā || 96 ||
īśānakoṇe vighneśo nityaṃ puṣṭisamanvitaḥ |
pāśāṅkuśadharo vīro vighnahartā virājate || 97 ||
vibhūtayo gaṇeśasya yāyāḥ santi nṛpottama |
tāḥ sarvā nivasantyatra mahaiśvaryasamanvitāḥ || 98 ||
pratibrahmāṇḍasaṃsthānāṃ brahmādīnāṃ samaṣṭayaḥ |
ete brahmādayaḥ proktāḥ sevante jagadīśvarīm || 99 ||
mahāmārakatasyāgre śatayojana dairghyavān |
pravālaśālostyaparaḥ kuṅkumāruṇavigrahaḥ || 100 ||
madhyabhūstādṛśī proktā sadanāni ca pūrvavat |
tanmadhye pañcabhūtānāṃ svāminyaḥ pañca santi ca || 101 ||
hṛllekhā gaganā raktā caturthī tu karālikā |
mahocchuṣmā pañcamī ca pañcabhūtasamaprabhāḥ || 102 ||
pāśāṅkuśavarābhītidhāriṇyomitabhūṣaṇāḥ |
devī samānaveṣāḍhyā navayauvanagarvitāḥ || 103 ||
pravālaśālādagre tu navaratna vinirmitaḥ |
bahuyojanavistīrṇo mahāśālo'sti bhūmipa || 104 ||
tatra cāmnāyadevīnāṃ sadanāni bahūnyapi |
navaratnamayānyeva taḍāgāśca sarāṃsi ca || 105 ||
śrīdevyā ye'vatārāḥ syuste tatra nivasanti hi |
mahāvidyā mahābhedāḥ santi tatraiva bhūmipa || 106 ||
nijāvaraṇadevībhirnijabhūṣaṇavāhanaiḥ |
sarvadevyo virājante koṭisūryasamaprabhāḥ || 107 ||
saptakoṭi mahāmantradevatāḥ santi tatra hi |
navaratnamayādagre cintāmaṇigṛhaṃ mahat || 108 ||
tatra tyaṃ vastu mātraṃ tu cintāmaṇi vinirmitam |
sūryodgāropalaistadvaccandrodgāropalaistathā || 109 ||
vidyutprabhopalaiḥ stambhāḥ kalpitāstu sahasraśaḥ |
yeṣāṃ prabhābhirantasthaṃ vastu kiñcinna dṛśyate || 110 ||
iti śrīdevībhāgavate mahāpurāṇe dvādaśaskandhe ekādaśo'dhyāyaḥ |
Sanskrit — Devanagari (original)
(श्रीदेवीभागवतं, द्वादश स्कन्धं, एकादशोऽध्यायः, मणिद्वीप वर्णन - 2)
व्यास उवाच ।
पुष्परागमयादग्रे कुङ्कुमारुणविग्रहः ।
पद्मरागमयः सालो मध्ये भूश्चैवतादृशी ॥ 1 ॥
दशयोजनवान्दैर्घ्ये गोपुरद्वारसंयुतः ।
तन्मणिस्तम्भसंयुक्ता मण्डपाः शतशो नृप ॥ 2 ॥
मध्ये भुविसमासीनाश्चतुःषष्टिमिताः कलाः ।
नानायुधधरावीरा रत्नभूषणभूषिताः ॥ 3 ॥
प्रत्येकलोकस्तासां तु तत्तल्लोकस्यनायकाः ।
समन्तात्पद्मरागस्य परिवार्यस्थिताः सदा ॥ 4 ॥
स्वस्वलोकजनैर्जुष्टाः स्वस्ववाहनहेतिभिः ।
तासां नामानि वक्ष्यामि शृणु त्वं जनमेजय ॥ 5 ॥
पिङ्गलाक्षी विशालाक्षी समृद्धि वृद्धिरेव च ।
श्रद्धा स्वाहा स्वधाभिख्या माया सञ्ज्ञा वसुन्धरा ॥ 6 ॥
त्रिलोकधात्री सावित्री गायत्री त्रिदशेश्वरी ।
सुरूपा बहुरूपा च स्कन्दमाताऽच्युतप्रिया ॥ 7 ॥
विमला चामला तद्वदरुणी पुनरारुणी ।
प्रकृतिर्विकृतिः सृष्टिः स्थितिः संहृतिरेव च ॥ 8 ॥
सन्ध्यामाता सती हंसी मर्दिका वज्रिका परा ।
देवमाता भगवती देवकी कमलासना ॥ 9 ॥
त्रिमुखी सप्तमुख्यन्या सुरासुरविमर्दिनी ।
लम्बोष्टी चोर्ध्वकेशी च बहुशीर्षा वृकोदरी ॥ 10 ॥
रथरेखाह्वया पश्चाच्छशिरेखा तथा परा ।
गगनवेगा पवनवेगा चैव ततः परम् ॥ 11 ॥
अग्रे भुवनपाला स्यात्तत्पश्चान्मदनातुरा ।
अनङ्गानङ्गमथना तथैवानङ्गमेखला ॥ 12 ॥
अनङ्गकुसुमा पश्चाद्विश्वरूपा सुरादिका ।
क्षयङ्करी भवेच्छक्ति रक्षोभ्या च ततः परम् ॥ 13 ॥
सत्यवादिन्यथ प्रोक्ता बहुरूपा शुचिव्रता ।
उदाराख्या च वागीशी चतुष्षष्टिमिताः स्मृताः ॥ 14 ॥
ज्वलज्जिह्वाननाः सर्वावमन्त्यो वह्निमुल्बणम् ।
जलं पिबामः सकलं संहरामोविभावसुम् ॥ 15 ॥
पवनं स्तम्भयामोद्य भक्षयामोऽखिलं जगत् ।
इति वाचं सङ्गिरते क्रोध संरक्तलोचनाः ॥ 16 ॥
चापबाणधराः सर्वायुद्धायैवोत्सुकाः सदा ।
दंष्ट्रा कटकटारावैर्बधिरीकृत दिङ्मुखाः ॥ 17 ॥
पिङ्गोर्ध्वकेश्यः सम्प्रोक्ताश्चापबाणकराः सदा ।
शताक्षौहिणिका सेनाप्येकैकस्याः प्रकीर्तिता ॥ 18 ॥
एकैक शक्तेः सामर्थ्यं लक्षब्रह्माण्डनाशने ।
शताक्षौहिणिकासेना तादृशी नृप सत्तम ॥ 19 ॥
किं न कुर्याज्जगत्यस्मिन्नशक्यं वक्तुमेव तत् ।
सर्वापि युद्धसामग्री तस्मिन्साले स्थिता मुने ॥ 20 ॥
रथानां गणना नास्ति हयानां करिणां तथा ॥
शस्त्राणां गणना तद्वद्गणानां गणना तथा ॥ 21 ॥
पद्मरागमयादग्रे गोमेदमणिनिर्मितः ।
दशयोजनदैर्घ्येण प्राकारो वर्तते महान् ॥ 22 ॥
भास्वज्जपाप्रसूनाभो मध्यभूस्तस्य तादृशी ।
गोमेदकल्पितान्येव तद्वासि सदनानि च ॥ 23 ॥
पक्षिणः स्तम्भवर्याश्च वृक्षावाप्यः सरांसि च ।
गोमेदकल्पिता एव कुङ्कुमारुणविग्रहाः ॥ 24 ॥
तन्मध्यस्था महादेव्यो द्वात्रिंशच्छक्तयः स्मृताः ।
नाना शस्त्रप्रहरणा गोमेदमणिभूषिताः ॥ 25 ॥
प्रत्येक लोक वासिन्यः परिवार्य समन्ततः ।
गोमेदसाले सन्नद्धा पिशाचवदना नृप ॥ 26 ॥
स्वर्लोकवासिभिर्नित्यं पूजिताश्चक्रबाहवः ।
क्रोधरक्तेक्षणा भिन्धि पच च्छिन्धि दहेति च ॥ 27 ॥
वदन्ति सततं वाचं युद्धोत्सुकहृदन्तराः ।
एकैकस्या महाशक्तेर्दशाक्षौहिणिका मता ॥ 28 ॥
सेना तत्राप्येकशक्तिर्लक्षब्रह्माण्डनाशिनी ।
तादृशीनां महासेना वर्णनीया कथं नृप ॥ 29 ॥
रथानां नैव गणाना वाहनानां तथैव च ।
सर्वयुद्धसमारम्भस्तत्र देव्या विराजते ॥ 30 ॥
तासां नामानि वक्ष्यामि पापनाशकराणि च ।
विद्या ह्री पुष्ट यः प्रज्ञा सिनीवाली कुहूस्तथा ॥ 31 ॥
रुद्रावीर्या प्रभानन्दा पोषिणी ऋद्धिदा शुभा ।
कालरात्रिर्महारात्रिर्भद्रकाली कपर्दिनी ॥ 32 ॥
विकृतिर्दण्डिमुण्डिन्यौ सेन्दुखण्डा शिखण्डिनी ।
निशुम्भशुम्भमथिनी महिषासुरमर्दिनी ॥ 33 ॥
इन्द्राणी चैव रुद्राणी शङ्करार्धशरीरिणी ।
नारी नारायणी चैव त्रिशूलिन्यपि पालिनी ॥ 34 ॥
अम्बिकाह्लादिनी पश्चादित्येवं शक्तयः स्मृताः ।
यद्येताः कुपिता देव्यस्तदा ब्रह्माण्डनाशनम् ॥ 35 ॥
पराजयो न चैतासां कदाचित्क्वचिदस्ति हि ।
गोमेदकमयादग्रे सद्वज्रमणिनिर्मितः ॥ 36 ॥
दशयोजन तुङ्गोऽसौ गोपुरद्वारसंयुतः ।
कपाटशृङ्खलाबद्धो नववृक्ष समुज्ज्वलः ॥ 37 ॥
सालस्तन्मध्यभूम्यादि सर्वं हीरमयं स्मृतम् ।
गृहाणिवीथयो रथ्या महामार्गां गणानि च ॥ 38 ॥
वृक्षालवाल तरवः सारङ्गा अपि तादृशाः ।
दीर्घिकाश्रेणयोवाप्यस्तडागाः कूप संयुताः ॥ 39 ॥
तत्र श्रीभुवनेश्वर्या वसन्ति परिचारिकाः ।
एकैका लक्षदासीभिः सेविता मदगर्विताः ॥ 40 ॥
तालवृन्तधराः काश्चिच्चषकाढ्य कराम्बुजाः ।
काश्चित्ताम्बूलपात्राणि धारयन्त्योऽतिगर्विताः ॥ 41 ॥
काश्चित्तच्छत्रधारिण्यश्चामराणां विधारिकाः ।
नाना वस्त्रधराः काश्चित्काश्चित्पुष्प कराम्बुजाः ॥ 42 ॥
नानादर्शकराः काश्चित्काश्चित्कुङ्कुमलेपनम् ।
धारयन्त्यः कज्जलं च सिन्दूर चषकं पराः ॥ 43 ॥
काश्चिच्चित्रक निर्मात्र्यः पाद संवाहने रताः ।
काश्चित्तु भूषाकारिण्यो नाना भूषाधराः पराः ॥ 44 ॥
पुष्पभूषण निर्मात्र्यः पुष्पशृङ्गारकारिकाः ।
नाना विलासचतुरा बह्व्य एवं विधाः पराः ॥ 45 ॥
निबद्ध परिधानीया युवत्यः सकला अपि ।
देवी कृपा लेशवशात्तुच्छीकृत जगत्त्रयाः ॥ 46 ॥
एता दूत्यः स्मृता देव्यः शृङ्गारमदगर्विताः ।
तासां नामानि वक्ष्यामि शृणु मे नृपसत्तम ॥ 47 ॥
अनङ्गरूपा प्रथमाप्यनङ्गमदना परा ।
तृतीयातु ततः प्रोक्ता सुन्दरी मदनातुरा ॥ 48 ॥
ततो भुवनवेगास्यात्तथा भुवनपालिका ।
स्यात्सर्वशिशिरानङ्गवेदनानङ्गमेखला ॥ 49 ॥
विद्युद्दामसमानाङ्ग्यः क्वणत्काञ्चीगुणान्विताः ।
रणन्मञ्जीरचरणा बहिरन्तरितस्ततः ॥ 50 ॥
धावमानास्तु शोभन्ते सर्वा विद्युल्लतोपमाः ।
कुशलाः सर्वकार्येषु वेत्रहस्ताः समन्ततः ॥ 51 ॥
अष्टदिक्षुतथैतासां प्राकाराद्बहिरेव च ।
सदनानि विराजन्ते नाना वाहनहेतिभिः ॥ 52 ॥
वज्रसालादग्रभागे सालो वैदूर्यनिर्मितः ।
दशयोजनतुङ्गोऽसौ गोपुरद्वारभूषितः ॥ 53 ॥
वैदूर्यभूमिः सर्वापिगृहाणि विविधानि च ।
वीथ्यो रथ्या महामार्गाः सर्वे वेदूर्यनिर्मिताः ॥ 54 ॥
वापी कूप तडागाश्च स्रवन्तीनां तटानि च ।
वालुका चैव सर्वाऽपि वैदूर्यमणिनिर्मिता ॥ 55 ॥
तत्राष्टदिक्षुपरितो ब्राह्म्यादीनां च मण्डलम् ।
निजैर्गणैः परिवृतं भ्राजते नृपसत्तम ॥ 56 ॥
प्रतिब्रह्माण्डमातृणां ताः समष्टय ईरिताः ।
ब्राह्मी माहेश्वरी चैव कौमारी वैष्णवी तथा ॥57 ॥
वाराही च तथेन्द्राणी चामुण्डाः सप्तमातरः ।
अष्टमी तु महालक्ष्मीर्नाम्ना प्रोक्तास्तु मातरः ॥ 58 ॥
ब्रह्मरुद्रादिदेवानां समाकारा स्तुताः स्मृताः ।
जगत्कल्याणकारिण्यः स्वस्वसेनासमावृताः ॥ 59 ॥
तत्सालस्य चतुर्द्वार्षु वाहनानि महेशितुः ।
सज्जानि नृपते सन्ति सालङ्काराणि नित्यशः ॥ 60 ॥
दन्तिनः कोटिशो वाहाः कोटिशः शिबिकास्तथा ।
हंसाः सिंहाश्च गरुडा मयूरा वृषभास्तथा ॥ 61 ॥
तैर्युक्ताः स्यन्दनास्तद्वत्कोटिशो नृपनन्दन ।
पार्ष्णिग्राहसमायुक्ता ध्वजैराकाशचुम्बिनः ॥ 62 ॥
कोटिशस्तु विमानानि नाना चिह्नान्वितानि च ।
नाना वादित्रयुक्तानि महाध्वजयुतानि च ॥ 63 ॥
वैदूर्यमणि सालस्याप्यग्रे सालः परः स्मृतः ।
दशयोजन तुङ्गोऽसाविन्द्रनीलाश्मनिर्मितः ॥ 64 ॥
तन्मध्य भूस्तथा वीथ्यो महामार्गा गृहाणि च ।
वापी कूप तडागाश्च सर्वे तन्मणिनिर्मिताः ॥ 65 ॥
तत्र पद्म तु सम्प्रोक्तं बहुयोजन विस्तृतम् ।
षोडशारं दीप्यमानं सुदर्शनमिवापरम् ॥ 66 ॥
तत्र षोडशशक्तीनां स्थानानि विविधानि च ।
सर्वोपस्करयुक्तानि समृद्धानि वसन्ति हि ॥ 67 ॥
तासां नामानि वक्ष्यामि शृणु मे नृपसत्तम ।
कराली विकराली च तथोमा च सरस्वती ॥ 68 ॥
श्री दुर्गोषा तथा लक्ष्मीः श्रुतिश्चैव स्मृतिर्धृतिः ।
श्रद्धा मेधा मतिः कान्तिरार्या षोडशशक्तयः ॥ 69 ॥
नीलजीमूतसङ्काशाः करवाल कराम्बुजाः ।
समाः खेटकधारिण्यो युद्धोपक्रान्त मानसाः ॥ 70 ॥
सेनान्यः सकला एताः श्रीदेव्या जगदीशितुः ।
प्रतिब्रह्माण्डसंस्थानां शक्तीनां नायिकाः स्मृताः ॥ 71 ॥
ब्रह्माण्डक्षोभकारिण्यो देवी शक्त्युपबृंहिताः ।
नाना रथसमारूढा नाना शक्तिभिरन्विताः ॥ 72 ॥
एतत्पराक्रमं वक्तुं सहस्रास्योऽपि न क्षमः ।
इन्द्रनीलमहासालादग्रे तु बहुविस्तृतः ॥ 73 ॥
मुक्ताप्राकार उदितो दशयोजन दैर्घ्यवान् ।
मध्यभूः पूर्ववत्प्रोक्ता तन्मध्येऽष्टदलाम्बुजम् ॥ 74 ॥
मुक्तामणिगणाकीर्णं विस्तृतं तु सकेसरम् ।
तत्र देवीसमाकारा देव्यायुधधराः सदा ॥ 75 ॥
सम्प्रोक्ता अष्टमन्त्रिण्यो जगद्वार्ताप्रबोधिकाः ।
देवीसमानभोगास्ता इङ्गितज्ञास्तुपण्डिताः ॥ 76 ॥
कुशलाः सर्वकार्येषु स्वामिकार्यपरायणाः ।
देव्यभिप्राय बोध्यस्ताश्चतुरा अतिसुन्दराः ॥ 77 ॥
नाना शक्तिसमायुक्ताः प्रतिब्रह्माण्डवर्तिनाम् ।
प्राणिनां ताः समाचारं ज्ञानशक्त्याविदन्ति च ॥ 78 ॥
तासां नामानि वक्ष्यामि मत्तः शृणु नृपोत्तम ।
अनङ्गकुसुमा प्रोक्ताप्यनङ्गकुसुमातुरा ॥ 79 ॥
अनङ्गमदना तद्वदनङ्गमदनातुरा ।
भुवनपाला गगनवेगा चैव ततः परम् ॥ 80 ॥
शशिरेखा च गगनरेखा चैव ततः परम् ।
पाशाङ्कुशवराभीतिधरा अरुणविग्रहाः ॥ 81 ॥
विश्वसम्बन्धिनीं वार्तां बोधयन्ति प्रतिक्षणम् ।
मुक्तासालादग्रभागे महामारकतो परः ॥ 82 ॥
सालोत्तमः समुद्दिष्टो दशयोजन दैर्घ्यवान् ।
नाना सौभाग्यसंयुक्तो नाना भोगसमन्वितः ॥ 83 ॥
मध्यभूस्तादृशी प्रोक्ता सदनानि तथैव च ।
षट्कोणमत्रविस्तीर्णं कोणस्था देवताः शृणुः ॥ 84 ॥
पूर्वकोणे चतुर्वक्त्रो गायत्री सहितो विधिः ।
कुण्डिकाक्षगुणाभीति दण्डायुधधरः परः ॥ 85 ॥
तदायुधधरा देवी गायत्री परदेवता ।
वेदाः सर्वे मूर्तिमन्तः शास्त्राणि विविधानि च ॥ 86 ॥
स्मृतयश्च पुराणानि मूर्तिमन्ति वसन्ति हि ।
ये ब्रह्मविग्रहाः सन्ति गायत्रीविग्रहाश्च ये ॥ 87 ॥
व्याहृतीनां विग्रहाश्च ते नित्यं तत्र सन्ति हि ।
रक्षः कोणे शङ्खचक्रगदाम्बुज कराम्बुजा ॥ 88 ॥
सावित्री वर्तते तत्र महाविष्णुश्च तादृशः ।
ये विष्णुविग्रहाः सन्ति मत्स्यकूर्मादयोखिलाः ॥ 89 ॥
सावित्री विग्रहा ये च ते सर्वे तत्र सन्ति हि ।
वायुकोणे परश्वक्षमालाभयवरान्वितः ॥ 90 ॥
महारुद्रो वर्ततेऽत्र सरस्वत्यपि तादृशी ।
ये ये तु रुद्रभेदाः स्युर्दक्षिणास्यादयो नृप ॥ 91 ॥
गौरी भेदाश्च ये सर्वे ते तत्र निवसन्ति हि ।
चतुःषष्ट्यागमा ये च ये चान्येप्यागमाः स्मृताः ॥ 92 ॥
ते सर्वे मूर्तिमन्तश्च तत्र वै निवसन्ति हि ।
अग्निकोणे रत्नकुम्भं तथा मणिकरण्डकम् ॥ 93 ॥
दधानो निजहस्ताभ्यां कुबेरो धनदायकः ।
नाना वीथी समायुक्तो महालक्ष्मीसमन्वितः ॥ 94 ॥
देव्या निधिपतिस्त्वास्ते स्वगुणैः परिवेष्टितः ।
वारुणे तु महाकोणे मदनो रतिसंयुतः ॥ 95 ॥
पाशाङ्कुशधनुर्बाणधरो नित्यं विराजते ।
शृङ्गारमूर्तिमन्तस्तु तत्र सन्निहिताः सदा ॥ 96 ॥
ईशानकोणे विघ्नेशो नित्यं पुष्टिसमन्वितः ।
पाशाङ्कुशधरो वीरो विघ्नहर्ता विराजते ॥ 97 ॥
विभूतयो गणेशस्य यायाः सन्ति नृपोत्तम ।
ताः सर्वा निवसन्त्यत्र महैश्वर्यसमन्विताः ॥ 98 ॥
प्रतिब्रह्माण्डसंस्थानां ब्रह्मादीनां समष्टयः ।
एते ब्रह्मादयः प्रोक्ताः सेवन्ते जगदीश्वरीम् ॥ 99 ॥
महामारकतस्याग्रे शतयोजन दैर्घ्यवान् ।
प्रवालशालोस्त्यपरः कुङ्कुमारुणविग्रहः ॥ 100 ॥
मध्यभूस्तादृशी प्रोक्ता सदनानि च पूर्ववत् ।
तन्मध्ये पञ्चभूतानां स्वामिन्यः पञ्च सन्ति च ॥ 101 ॥
हृल्लेखा गगना रक्ता चतुर्थी तु करालिका ।
महोच्छुष्मा पञ्चमी च पञ्चभूतसमप्रभाः ॥ 102 ॥
पाशाङ्कुशवराभीतिधारिण्योमितभूषणाः ।
देवी समानवेषाढ्या नवयौवनगर्विताः ॥ 103 ॥
प्रवालशालादग्रे तु नवरत्न विनिर्मितः ।
बहुयोजनविस्तीर्णो महाशालोऽस्ति भूमिप ॥ 104 ॥
तत्र चाम्नायदेवीनां सदनानि बहून्यपि ।
नवरत्नमयान्येव तडागाश्च सरांसि च ॥ 105 ॥
श्रीदेव्या येऽवताराः स्युस्ते तत्र निवसन्ति हि ।
महाविद्या महाभेदाः सन्ति तत्रैव भूमिप ॥ 106 ॥
निजावरणदेवीभिर्निजभूषणवाहनैः ।
सर्वदेव्यो विराजन्ते कोटिसूर्यसमप्रभाः ॥ 107 ॥
सप्तकोटि महामन्त्रदेवताः सन्ति तत्र हि ।
नवरत्नमयादग्रे चिन्तामणिगृहं महत् ॥ 108 ॥
तत्र त्यं वस्तु मात्रं तु चिन्तामणि विनिर्मितम् ।
सूर्योद्गारोपलैस्तद्वच्चन्द्रोद्गारोपलैस्तथा ॥ 109 ॥
विद्युत्प्रभोपलैः स्तम्भाः कल्पितास्तु सहस्रशः ।
येषां प्रभाभिरन्तस्थं वस्तु किञ्चिन्न दृश्यते ॥ 110 ॥
इति श्रीदेवीभागवते महापुराणे द्वादशस्कन्धे एकादशोऽध्यायः ।
(śrīdevībhāgavataṃ, dvādaśa skandhaṃ, ekādaśo'dhyāyaḥ, maṇidvīpa varṇana - 2)
vyāsa uvāca |
puṣparāgamayādagre kuṅkumāruṇavigrahaḥ |
padmarāgamayaḥ sālo madhye bhūścaivatādṛśī || 1 ||
daśayojanavāndairghye gopuradvārasaṃyutaḥ |
tanmaṇistambhasaṃyuktā maṇḍapāḥ śataśo nṛpa || 2 ||
madhye bhuvisamāsīnāścatuḥṣaṣṭimitāḥ kalāḥ |
nānāyudhadharāvīrā ratnabhūṣaṇabhūṣitāḥ || 3 ||
pratyekalokastāsāṃ tu tattallokasyanāyakāḥ |
samantātpadmarāgasya parivāryasthitāḥ sadā || 4 ||
svasvalokajanairjuṣṭāḥ svasvavāhanahetibhiḥ |
tāsāṃ nāmāni vakṣyāmi śṛṇu tvaṃ janamejaya || 5 ||
piṅgalākṣī viśālākṣī samṛddhi vṛddhireva ca |
śraddhā svāhā svadhābhikhyā māyā sañjñā vasundharā || 6 ||
trilokadhātrī sāvitrī gāyatrī tridaśeśvarī |
surūpā bahurūpā ca skandamātā'cyutapriyā || 7 ||
vimalā cāmalā tadvadaruṇī punarāruṇī |
prakṛtirvikṛtiḥ sṛṣṭiḥ sthitiḥ saṃhṛtireva ca || 8 ||
sandhyāmātā satī haṃsī mardikā vajrikā parā |
devamātā bhagavatī devakī kamalāsanā || 9 ||
trimukhī saptamukhyanyā surāsuravimardinī |
lamboṣṭī cordhvakeśī ca bahuśīrṣā vṛkodarī || 10 ||
ratharekhāhvayā paścācchaśirekhā tathā parā |
gaganavegā pavanavegā caiva tataḥ param || 11 ||
agre bhuvanapālā syāttatpaścānmadanāturā |
anaṅgānaṅgamathanā tathaivānaṅgamekhalā || 12 ||
anaṅgakusumā paścādviśvarūpā surādikā |
kṣayaṅkarī bhavecchakti rakṣobhyā ca tataḥ param || 13 ||
satyavādinyatha proktā bahurūpā śucivratā |
udārākhyā ca vāgīśī catuṣṣaṣṭimitāḥ smṛtāḥ || 14 ||
jvalajjihvānanāḥ sarvāvamantyo vahnimulbaṇam |
jalaṃ pibāmaḥ sakalaṃ saṃharāmovibhāvasum || 15 ||
pavanaṃ stambhayāmodya bhakṣayāmo'khilaṃ jagat |
iti vācaṃ saṅgirate krodha saṃraktalocanāḥ || 16 ||
cāpabāṇadharāḥ sarvāyuddhāyaivotsukāḥ sadā |
daṃṣṭrā kaṭakaṭārāvairbadhirīkṛta diṅmukhāḥ || 17 ||
piṅgordhvakeśyaḥ samproktāścāpabāṇakarāḥ sadā |
śatākṣauhiṇikā senāpyekaikasyāḥ prakīrtitā || 18 ||
ekaika śakteḥ sāmarthyaṃ lakṣabrahmāṇḍanāśane |
śatākṣauhiṇikāsenā tādṛśī nṛpa sattama || 19 ||
kiṃ na kuryājjagatyasminnaśakyaṃ vaktumeva tat |
sarvāpi yuddhasāmagrī tasminsāle sthitā mune || 20 ||
rathānāṃ gaṇanā nāsti hayānāṃ kariṇāṃ tathā ||
śastrāṇāṃ gaṇanā tadvadgaṇānāṃ gaṇanā tathā || 21 ||
padmarāgamayādagre gomedamaṇinirmitaḥ |
daśayojanadairghyeṇa prākāro vartate mahān || 22 ||
bhāsvajjapāprasūnābho madhyabhūstasya tādṛśī |
gomedakalpitānyeva tadvāsi sadanāni ca || 23 ||
pakṣiṇaḥ stambhavaryāśca vṛkṣāvāpyaḥ sarāṃsi ca |
gomedakalpitā eva kuṅkumāruṇavigrahāḥ || 24 ||
tanmadhyasthā mahādevyo dvātriṃśacchaktayaḥ smṛtāḥ |
nānā śastrapraharaṇā gomedamaṇibhūṣitāḥ || 25 ||
pratyeka loka vāsinyaḥ parivārya samantataḥ |
gomedasāle sannaddhā piśācavadanā nṛpa || 26 ||
svarlokavāsibhirnityaṃ pūjitāścakrabāhavaḥ |
krodharaktekṣaṇā bhindhi paca cchindhi daheti ca || 27 ||
vadanti satataṃ vācaṃ yuddhotsukahṛdantarāḥ |
ekaikasyā mahāśakterdaśākṣauhiṇikā matā || 28 ||
senā tatrāpyekaśaktirlakṣabrahmāṇḍanāśinī |
tādṛśīnāṃ mahāsenā varṇanīyā kathaṃ nṛpa || 29 ||
rathānāṃ naiva gaṇānā vāhanānāṃ tathaiva ca |
sarvayuddhasamārambhastatra devyā virājate || 30 ||
tāsāṃ nāmāni vakṣyāmi pāpanāśakarāṇi ca |
vidyā hrī puṣṭa yaḥ prajñā sinīvālī kuhūstathā || 31 ||
rudrāvīryā prabhānandā poṣiṇī ṛddhidā śubhā |
kālarātrirmahārātrirbhadrakālī kapardinī || 32 ||
vikṛtirdaṇḍimuṇḍinyau sendukhaṇḍā śikhaṇḍinī |
niśumbhaśumbhamathinī mahiṣāsuramardinī || 33 ||
indrāṇī caiva rudrāṇī śaṅkarārdhaśarīriṇī |
nārī nārāyaṇī caiva triśūlinyapi pālinī || 34 ||
ambikāhlādinī paścādityevaṃ śaktayaḥ smṛtāḥ |
yadyetāḥ kupitā devyastadā brahmāṇḍanāśanam || 35 ||
parājayo na caitāsāṃ kadācitkvacidasti hi |
gomedakamayādagre sadvajramaṇinirmitaḥ || 36 ||
daśayojana tuṅgo'sau gopuradvārasaṃyutaḥ |
kapāṭaśṛṅkhalābaddho navavṛkṣa samujjvalaḥ || 37 ||
sālastanmadhyabhūmyādi sarvaṃ hīramayaṃ smṛtam |
gṛhāṇivīthayo rathyā mahāmārgāṃ gaṇāni ca || 38 ||
vṛkṣālavāla taravaḥ sāraṅgā api tādṛśāḥ |
dīrghikāśreṇayovāpyastaḍāgāḥ kūpa saṃyutāḥ || 39 ||
tatra śrībhuvaneśvaryā vasanti paricārikāḥ |
ekaikā lakṣadāsībhiḥ sevitā madagarvitāḥ || 40 ||
tālavṛntadharāḥ kāściccaṣakāḍhya karāmbujāḥ |
kāścittāmbūlapātrāṇi dhārayantyo'tigarvitāḥ || 41 ||
kāścittacchatradhāriṇyaścāmarāṇāṃ vidhārikāḥ |
nānā vastradharāḥ kāścitkāścitpuṣpa karāmbujāḥ || 42 ||
nānādarśakarāḥ kāścitkāścitkuṅkumalepanam |
dhārayantyaḥ kajjalaṃ ca sindūra caṣakaṃ parāḥ || 43 ||
kāściccitraka nirmātryaḥ pāda saṃvāhane ratāḥ |
kāścittu bhūṣākāriṇyo nānā bhūṣādharāḥ parāḥ || 44 ||
puṣpabhūṣaṇa nirmātryaḥ puṣpaśṛṅgārakārikāḥ |
nānā vilāsacaturā bahvya evaṃ vidhāḥ parāḥ || 45 ||
nibaddha paridhānīyā yuvatyaḥ sakalā api |
devī kṛpā leśavaśāttucchīkṛta jagattrayāḥ || 46 ||
etā dūtyaḥ smṛtā devyaḥ śṛṅgāramadagarvitāḥ |
tāsāṃ nāmāni vakṣyāmi śṛṇu me nṛpasattama || 47 ||
anaṅgarūpā prathamāpyanaṅgamadanā parā |
tṛtīyātu tataḥ proktā sundarī madanāturā || 48 ||
tato bhuvanavegāsyāttathā bhuvanapālikā |
syātsarvaśiśirānaṅgavedanānaṅgamekhalā || 49 ||
vidyuddāmasamānāṅgyaḥ kvaṇatkāñcīguṇānvitāḥ |
raṇanmañjīracaraṇā bahirantaritastataḥ || 50 ||
dhāvamānāstu śobhante sarvā vidyullatopamāḥ |
kuśalāḥ sarvakāryeṣu vetrahastāḥ samantataḥ || 51 ||
aṣṭadikṣutathaitāsāṃ prākārādbahireva ca |
sadanāni virājante nānā vāhanahetibhiḥ || 52 ||
vajrasālādagrabhāge sālo vaidūryanirmitaḥ |
daśayojanatuṅgo'sau gopuradvārabhūṣitaḥ || 53 ||
vaidūryabhūmiḥ sarvāpigṛhāṇi vividhāni ca |
vīthyo rathyā mahāmārgāḥ sarve vedūryanirmitāḥ || 54 ||
vāpī kūpa taḍāgāśca sravantīnāṃ taṭāni ca |
vālukā caiva sarvā'pi vaidūryamaṇinirmitā || 55 ||
tatrāṣṭadikṣuparito brāhmyādīnāṃ ca maṇḍalam |
nijairgaṇaiḥ parivṛtaṃ bhrājate nṛpasattama || 56 ||
pratibrahmāṇḍamātṛṇāṃ tāḥ samaṣṭaya īritāḥ |
brāhmī māheśvarī caiva kaumārī vaiṣṇavī tathā ||57 ||
vārāhī ca tathendrāṇī cāmuṇḍāḥ saptamātaraḥ |
aṣṭamī tu mahālakṣmīrnāmnā proktāstu mātaraḥ || 58 ||
brahmarudrādidevānāṃ samākārā stutāḥ smṛtāḥ |
jagatkalyāṇakāriṇyaḥ svasvasenāsamāvṛtāḥ || 59 ||
tatsālasya caturdvārṣu vāhanāni maheśituḥ |
sajjāni nṛpate santi sālaṅkārāṇi nityaśaḥ || 60 ||
dantinaḥ koṭiśo vāhāḥ koṭiśaḥ śibikāstathā |
haṃsāḥ siṃhāśca garuḍā mayūrā vṛṣabhāstathā || 61 ||
tairyuktāḥ syandanāstadvatkoṭiśo nṛpanandana |
pārṣṇigrāhasamāyuktā dhvajairākāśacumbinaḥ || 62 ||
koṭiśastu vimānāni nānā cihnānvitāni ca |
nānā vāditrayuktāni mahādhvajayutāni ca || 63 ||
vaidūryamaṇi sālasyāpyagre sālaḥ paraḥ smṛtaḥ |
daśayojana tuṅgo'sāvindranīlāśmanirmitaḥ || 64 ||
tanmadhya bhūstathā vīthyo mahāmārgā gṛhāṇi ca |
vāpī kūpa taḍāgāśca sarve tanmaṇinirmitāḥ || 65 ||
tatra padma tu samproktaṃ bahuyojana vistṛtam |
ṣoḍaśāraṃ dīpyamānaṃ sudarśanamivāparam || 66 ||
tatra ṣoḍaśaśaktīnāṃ sthānāni vividhāni ca |
sarvopaskarayuktāni samṛddhāni vasanti hi || 67 ||
tāsāṃ nāmāni vakṣyāmi śṛṇu me nṛpasattama |
karālī vikarālī ca tathomā ca sarasvatī || 68 ||
śrī durgoṣā tathā lakṣmīḥ śrutiścaiva smṛtirdhṛtiḥ |
śraddhā medhā matiḥ kāntirāryā ṣoḍaśaśaktayaḥ || 69 ||
nīlajīmūtasaṅkāśāḥ karavāla karāmbujāḥ |
samāḥ kheṭakadhāriṇyo yuddhopakrānta mānasāḥ || 70 ||
senānyaḥ sakalā etāḥ śrīdevyā jagadīśituḥ |
pratibrahmāṇḍasaṃsthānāṃ śaktīnāṃ nāyikāḥ smṛtāḥ || 71 ||
brahmāṇḍakṣobhakāriṇyo devī śaktyupabṛṃhitāḥ |
nānā rathasamārūḍhā nānā śaktibhiranvitāḥ || 72 ||
etatparākramaṃ vaktuṃ sahasrāsyo'pi na kṣamaḥ |
indranīlamahāsālādagre tu bahuvistṛtaḥ || 73 ||
muktāprākāra udito daśayojana dairghyavān |
madhyabhūḥ pūrvavatproktā tanmadhye'ṣṭadalāmbujam || 74 ||
muktāmaṇigaṇākīrṇaṃ vistṛtaṃ tu sakesaram |
tatra devīsamākārā devyāyudhadharāḥ sadā || 75 ||
samproktā aṣṭamantriṇyo jagadvārtāprabodhikāḥ |
devīsamānabhogāstā iṅgitajñāstupaṇḍitāḥ || 76 ||
kuśalāḥ sarvakāryeṣu svāmikāryaparāyaṇāḥ |
devyabhiprāya bodhyastāścaturā atisundarāḥ || 77 ||
nānā śaktisamāyuktāḥ pratibrahmāṇḍavartinām |
prāṇināṃ tāḥ samācāraṃ jñānaśaktyāvidanti ca || 78 ||
tāsāṃ nāmāni vakṣyāmi mattaḥ śṛṇu nṛpottama |
anaṅgakusumā proktāpyanaṅgakusumāturā || 79 ||
anaṅgamadanā tadvadanaṅgamadanāturā |
bhuvanapālā gaganavegā caiva tataḥ param || 80 ||
śaśirekhā ca gaganarekhā caiva tataḥ param |
pāśāṅkuśavarābhītidharā aruṇavigrahāḥ || 81 ||
viśvasambandhinīṃ vārtāṃ bodhayanti pratikṣaṇam |
muktāsālādagrabhāge mahāmārakato paraḥ || 82 ||
sālottamaḥ samuddiṣṭo daśayojana dairghyavān |
nānā saubhāgyasaṃyukto nānā bhogasamanvitaḥ || 83 ||
madhyabhūstādṛśī proktā sadanāni tathaiva ca |
ṣaṭkoṇamatravistīrṇaṃ koṇasthā devatāḥ śṛṇuḥ || 84 ||
pūrvakoṇe caturvaktro gāyatrī sahito vidhiḥ |
kuṇḍikākṣaguṇābhīti daṇḍāyudhadharaḥ paraḥ || 85 ||
tadāyudhadharā devī gāyatrī paradevatā |
vedāḥ sarve mūrtimantaḥ śāstrāṇi vividhāni ca || 86 ||
smṛtayaśca purāṇāni mūrtimanti vasanti hi |
ye brahmavigrahāḥ santi gāyatrīvigrahāśca ye || 87 ||
vyāhṛtīnāṃ vigrahāśca te nityaṃ tatra santi hi |
rakṣaḥ koṇe śaṅkhacakragadāmbuja karāmbujā || 88 ||
sāvitrī vartate tatra mahāviṣṇuśca tādṛśaḥ |
ye viṣṇuvigrahāḥ santi matsyakūrmādayokhilāḥ || 89 ||
sāvitrī vigrahā ye ca te sarve tatra santi hi |
vāyukoṇe paraśvakṣamālābhayavarānvitaḥ || 90 ||
mahārudro vartate'tra sarasvatyapi tādṛśī |
ye ye tu rudrabhedāḥ syurdakṣiṇāsyādayo nṛpa || 91 ||
gaurī bhedāśca ye sarve te tatra nivasanti hi |
catuḥṣaṣṭyāgamā ye ca ye cānyepyāgamāḥ smṛtāḥ || 92 ||
te sarve mūrtimantaśca tatra vai nivasanti hi |
agnikoṇe ratnakumbhaṃ tathā maṇikaraṇḍakam || 93 ||
dadhāno nijahastābhyāṃ kubero dhanadāyakaḥ |
nānā vīthī samāyukto mahālakṣmīsamanvitaḥ || 94 ||
devyā nidhipatistvāste svaguṇaiḥ pariveṣṭitaḥ |
vāruṇe tu mahākoṇe madano ratisaṃyutaḥ || 95 ||
pāśāṅkuśadhanurbāṇadharo nityaṃ virājate |
śṛṅgāramūrtimantastu tatra sannihitāḥ sadā || 96 ||
īśānakoṇe vighneśo nityaṃ puṣṭisamanvitaḥ |
pāśāṅkuśadharo vīro vighnahartā virājate || 97 ||
vibhūtayo gaṇeśasya yāyāḥ santi nṛpottama |
tāḥ sarvā nivasantyatra mahaiśvaryasamanvitāḥ || 98 ||
pratibrahmāṇḍasaṃsthānāṃ brahmādīnāṃ samaṣṭayaḥ |
ete brahmādayaḥ proktāḥ sevante jagadīśvarīm || 99 ||
mahāmārakatasyāgre śatayojana dairghyavān |
pravālaśālostyaparaḥ kuṅkumāruṇavigrahaḥ || 100 ||
madhyabhūstādṛśī proktā sadanāni ca pūrvavat |
tanmadhye pañcabhūtānāṃ svāminyaḥ pañca santi ca || 101 ||
hṛllekhā gaganā raktā caturthī tu karālikā |
mahocchuṣmā pañcamī ca pañcabhūtasamaprabhāḥ || 102 ||
pāśāṅkuśavarābhītidhāriṇyomitabhūṣaṇāḥ |
devī samānaveṣāḍhyā navayauvanagarvitāḥ || 103 ||
pravālaśālādagre tu navaratna vinirmitaḥ |
bahuyojanavistīrṇo mahāśālo'sti bhūmipa || 104 ||
tatra cāmnāyadevīnāṃ sadanāni bahūnyapi |
navaratnamayānyeva taḍāgāśca sarāṃsi ca || 105 ||
śrīdevyā ye'vatārāḥ syuste tatra nivasanti hi |
mahāvidyā mahābhedāḥ santi tatraiva bhūmipa || 106 ||
nijāvaraṇadevībhirnijabhūṣaṇavāhanaiḥ |
sarvadevyo virājante koṭisūryasamaprabhāḥ || 107 ||
saptakoṭi mahāmantradevatāḥ santi tatra hi |
navaratnamayādagre cintāmaṇigṛhaṃ mahat || 108 ||
tatra tyaṃ vastu mātraṃ tu cintāmaṇi vinirmitam |
sūryodgāropalaistadvaccandrodgāropalaistathā || 109 ||
vidyutprabhopalaiḥ stambhāḥ kalpitāstu sahasraśaḥ |
yeṣāṃ prabhābhirantasthaṃ vastu kiñcinna dṛśyate || 110 ||
iti śrīdevībhāgavate mahāpurāṇe dvādaśaskandhe ekādaśo'dhyāyaḥ |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in