லகு ஸ்தவஃ

Laghu Stavah

🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
ஐந்த்ரஸ்யேவ ஶராஸநஸ்ய தததீ மத்யேலலாடம் ப்ரபாம்
ஶௌக்லீம் காந்திமநுஷ்ணகோரிவ ஶிரஸ்யாதந்வதீ ஸர்வதஃ ।
ஏஷாஸௌ த்ரிபுரா ஹ்ரு'தி த்யுதிரிவோஷ்ணாம்ஶோஃ ஸதாஹஃ ஸ்திதாத்
சிந்த்யாந்நஃ ஸஹஸா பதைஸ்த்ரிபிரகம் ஜ்யோதிர்மயீ வாங்மயீ ॥ 1 ॥
யா மாத்ரா த்ரபுஸீலதாதநுலஸத்தந்தூத்திதிஸ்பர்திநீ
வாக்பீஜே ப்ரதமே ஸ்திதா தவ ஸதா தாம் மந்மஹே தே வயம் ।
ஶக்திஃ குண்டலிநீதி விஶ்வஜநநவ்யாபாரபத்தோத்யமாஃ
ஜ்ஞாத்வேத்தம் ந புநஃ ஸ்ப்ரு'ஶந்தி ஜநநீகர்பேऽர்பகத்வம் நராஃ ॥ 2 ॥
த்ரு'ஷ்ட்வா ஸம்ப்ரமகாரி வஸ்து ஸஹஸா ஐ ஐ இதி வ்யாஹ்ரு'தம்
யேநாகூதவஶாதபீஹ வரதே பிந்தும் விநாப்யக்ஷரம் ।
தஸ்யாபி த்ருவமேவ தேவி தரஸா ஜாதே தவாநுக்ரஹே
வாசஃஸூக்திஸுதாரஸத்ரவமுசோ நிர்யாந்தி வக்த்ராம்புஜாத் ॥ 3 ॥
யந்நித்யே தவ காமராஜமபரம் மந்த்ராக்ஷரம் நிஷ்கலம்
தத்ஸாரஸ்வதமித்யவைதி விரலஃ கஶ்சித்புதஶ்சேத்புவி ।
ஆக்யாநம் ப்ரதிபர்வ ஸத்யதபஸோ யத்கீர்தயந்தோ த்விஜாஃ
ப்ராரம்பே ப்ரணவாஸ்பதப்ரணயிதாம் நீத்வோச்சரந்தி ஸ்புடம் ॥ 4 ॥
யத்ஸத்யோ வசஸாம் ப்ரவ்ரு'த்திகரணே த்ரு'ஷ்டப்ரபாவம் புதைஃ
தார்தீயம் ததஹம் நமாமி மநஸா த்வத்பீஜமிந்துப்ரபம் ।
அஸ்த்யௌர்வோऽபி ஸரஸ்வதீமநுகதோ ஜாட்யாம்புவிச்சித்தயே
கோஶப்தோ கிரி வர்ததே ஸநியதம் யோகம் விநா ஸித்திதஃ ॥ 5 ॥
ஏகைகம் தவ தேவி பீஜமநகம் ஸவ்யஞ்ஜநாவ்யஞ்ஜநம்
கூடஸ்தம் யதி வா ப்ரு'தக் க்ரமகதம் யத்வா ஸ்திதம் வ்யுத்க்ரமாத் ।
யம் யம் காமமபேக்ஷ்ய யேந விதிநா கேநாபி வா சிந்திதம்
ஜப்தம் வா ஸபலீகரோதி ஸததம் தம் தம் ஸமஸ்தம் ந்ரு'ணாம் ॥ 6 ॥
வாமே புஸ்தகதாரிணீமபயதாம் ஸாக்ஷஸ்ரஜம் தக்ஷிணே
பக்தேப்யோ வரதாநபேஶலகராம் கர்பூரகுந்தோஜ்ஜ்வலாம் ।
உஜ்ஜ்ரு'ம்பாம்புஜபத்ரகாந்திநயநஸ்நிக்தப்ரபாலோகிநீம்
யே த்வாமம்ப ந ஶீலயந்தி மநஸா தேஷாம் கவித்வம் குதஃ ॥ 7 ॥
யே த்வாம் பாண்டுரபுண்டரீகபடலஸ்பஷ்டாபிராமப்ரபாம்
ஸிஞ்சந்தீமம்ரு'தத்ரவைரிவ ஶிரோ த்யாயந்தி மூர்த்நி ஸ்திதாம் ।
அஶ்ராந்தா விகடஸ்புடாக்ஷரபதா நிர்யாதி வக்த்ராம்புஜாத்
தேஷாம் பாரதி பாரதீ ஸுரஸரித்கல்லோலலோலோர்மிவத் ॥ 8 ॥
யே ஸிந்தூரபராகபிஞ்ஜபிஹிதாம் த்வத்தேஜஸாத்யாமிமாம்
உர்வீம் சாபி விலீநயாவகரஸப்ரஸ்தாரமக்நாமிவ ।
பஶ்யந்தி க்ஷணமப்யநந்யமநஸஸ்தேஷாமநங்கஜ்வர-
-க்லாந்தஸ்ரஸ்தகுரங்கஶாபகத்ரு'ஶோ வஶ்யா பவந்தி ஸ்புடம் ॥ 9 ॥
சஞ்சத்காஞ்சநகுண்டலாங்கததராமாபத்தகாஞ்சீஸ்ரஜம்
யே த்வாம் சேதஸி தத்கதே க்ஷணமபி த்யாயந்தி க்ரு'த்வா ஸ்திராம் ।
தேஷாம் வேஶ்மஸு விப்ரமாதஹரஹஃ ஸ்பாரீபவந்த்யஶ்சிரம்
மாத்யத்குஞ்ஜரகர்ணதாலதரலாஃ ஸ்தைர்யம் பஜந்தே ஶ்ரியஃ ॥ 10 ॥
ஆர்பட்யா ஶஶிகண்டமண்டிதஜடாஜூடாம் ந்ரு'முண்டஸ்ரஜம்
பந்தூகப்ரஸவாருணாம்பரதராம் ப்ரேதாஸநாத்யாஸிநீம் ।
த்வாம் த்யாயந்தி சதுர்புஜாம் த்ரிநயநாமாபீநதுங்கஸ்தநீம்
மத்யே நிம்நவலித்ரயாங்கிததநும் த்வத்ரூபஸம்வித்தயே ॥ 11 ॥
ஜாதோऽப்யல்பபரிச்சதே க்ஷிதிபுஜாம் ஸாமாந்யமாத்ரே குலே
நிஃஶேஷாவநிசக்ரவர்திபதவீம் லப்த்வா ப்ரதாபோந்நதஃ ।
யத்வித்யாதர ப்ரு'ந்தவந்திதபதஃ ஶ்ரீவத்ஸராஜோऽபவத்
தேவி த்வச்சரணாம்புஜ ப்ரணதிஜஃ ஸோऽயம் ப்ரஸாதோதயஃ ॥ 12 ॥
சண்டி த்வச்சரணாம்புஜார்சநக்ரு'தே பில்வாதிலோல்லுண்டந-
-த்ருட்யத்கண்டககோடிபிஃ பரிசயம் யேஷாம் ந ஜக்முஃ கராஃ ।
தே தண்டாங்குஶசக்ரசாபகுலிஶஶ்ரீவத்ஸமத்ஸ்யாங்கிதைஃ
ஜாயந்தே ப்ரு'திவீபுஜஃ கதமிவாம்போஜப்ரபைஃ பாணிபிஃ ॥ 13 ॥
விப்ராஃ க்ஷோணிபுஜோ விஶஸ்ததிதரே க்ஷீராஜ்யமத்வாஸவைஃ ।
த்வாம் தேவி த்ரிபுரே பராபரமயீம் ஸந்தர்ப்ய பூஜாவிதௌ ।
யாம் யாம் ப்ரார்தயதே மநஃ ஸ்திரதியாம் தேஷாம் த ஏவ த்ருவம்
தாம் தாம் ஸித்திமவாப்நுவந்தி தரஸா விக்நைரவிக்நீக்ரு'தாஃ ॥ 14 ॥
ஶப்தாநாம் ஜநநீ த்வமத்ர புவநே வாக்வாதிநீத்யுச்யஸே
த்வத்தஃ கேஶவவாஸவ ப்ரப்ரு'தயோऽப்யாவிர்பவந்தி ஸ்புடம் ।
லீயந்தே கலு யத்ர கல்பவிரமே ப்ரஹ்மாதயஸ்தேऽப்யமீ
ஸா த்வம் காசிதசிந்த்யரூபமஹிமா ஶக்திஃ பரா கீயஸே ॥ 15 ॥
தேவாநாம் த்ரிதயம் த்ரயீ ஹுதபுஜாம் ஶக்தித்ரயம் த்ரிஃ ஸ்வராஃ
த்ரைலோக்யம் த்ரிபதீ த்ரிபுஷ்கரமதோ த்ரிப்ரஹ்ம வர்ணாஸ்த்ரயஃ ।
யத்கிஞ்சிஜ்ஜகதி த்ரிதா நியமிதம் வஸ்து த்ரிவர்காதிகம்
தத்ஸர்வம் த்ரிபுரேதி நாம பகவத்யந்வேதி தே தத்த்வதஃ ॥ 16 ॥
லக்ஷ்மீம் ராஜகுலே ஜயாம் ரணபுவி க்ஷேமங்கரீமத்வநி
க்ரவ்யாதத்விபஸர்பபாஜி ஶபரீம் காந்தாரதுர்கே கிரௌ ।
பூதப்ரேதபிஶாசஜம்புகபயே ஸ்ம்ரு'த்வா மஹாபைரவீம்
வ்யாமோஹே த்ரிபுராம் தரந்தி விபதஸ்தாராம் ச தோயப்லவே ॥ 17 ॥
மாயா குண்டலிநீ க்ரியா மதுமதீ காலீ கலாமாலிநீ
மாதங்கீ விஜயா ஜயா பகவதீ தேவீ ஶிவா ஶாம்பவீ ।
ஶக்திஃ ஶங்கரவல்லபா த்ரிநயநா வாக்வாதிநீ பைரவீ
ஹ்ரீங்காரீ த்ரிபுரா பராபரமயீ மாதா குமாரீத்யஸி ॥ 18 ॥
ஆஈபல்லவிதைஃ பரஸ்பரயுதைர்த்வித்ரிக்ரமாத்யக்ஷரை
காத்யைஃ க்ஷாந்தகதைஃ ஸ்வராதிபிரத க்ஷாந்தைஶ்ச தைஃ ஸஸ்வரைஃ ।
நாமாநி த்ரிபுரே பவந்தி கலு யாந்யத்யந்தகுஹ்யாநி தே
தேப்யோ பைரவபத்நி விம்ஶதிஸஹஸ்ரேப்யஃ பரேப்யோ நமஃ ॥ 19 ॥
போத்தவ்யா நிபுணம் புதைஃ ஸ்துதிரியம் க்ரு'த்வா மநஸ்தத்கதம்
பாரத்யாஸ்த்ரிபுரேத்யநந்யமநஸா யத்ராத்யவ்ரு'த்தே ஸ்புடம் ।
ஏகத்வித்ரிபதக்ரமேண கதிதஸ்தத்பாதஸங்க்யாக்ஷரைஃ
மந்த்ரோத்தார விதிர்விஶேஷஸஹிதஃ ஸத்ஸம்ப்ரதாயாந்விதஃ ॥ 20 ॥
ஸாவத்யம் நிரவத்யமஸ்து யதி வா கிம் வாநயா சிந்தயா
நூநம் ஸ்தோத்ரமிதம் படிஷ்யதி ஜநோ யஸ்யாஸ்தி பக்திஸ்த்வயி ।
ஸஞ்சிந்த்யாபி லகுத்வமாத்மநி த்ரு'டம் ஸஞ்ஜாயமாநம் ஹடாத்
த்வத்பக்த்யா முகரீக்ரு'தேந ரசிதம் யஸ்மாந்மயாபி த்ரு'வம் ॥ 21 ॥
இதி ஶ்ரீகாலிதாஸ விரசித பஞ்சஸ்தவ்யாம் ப்ரதமஃ லகுஸ்தவஃ ।
Roman (IAST) Transliteration
aindrasyeva śarāsanasya dadhatī madhyelalāṭaṃ prabhāṃ
śauklīṃ kāntimanuṣṇagoriva śirasyātanvatī sarvataḥ |
eṣāsau tripurā hṛdi dyutirivoṣṇāṃśoḥ sadāhaḥ sthitāt
chindyānnaḥ sahasā padaistribhiraghaṃ jyotirmayī vāṅmayī || 1 ||
yā mātrā trapusīlatātanulasattantūtthitispardhinī
vāgbīje prathame sthitā tava sadā tāṃ manmahe te vayam |
śaktiḥ kuṇḍalinīti viśvajananavyāpārabaddhodyamāḥ
jñātvetthaṃ na punaḥ spṛśanti jananīgarbhe'rbhakatvaṃ narāḥ || 2 ||
dṛṣṭvā sambhramakāri vastu sahasā ai ai iti vyāhṛtaṃ
yenākūtavaśādapīha varade binduṃ vināpyakṣaram |
tasyāpi dhruvameva devi tarasā jāte tavānugrahe
vācaḥsūktisudhārasadravamuco niryānti vaktrāmbujāt || 3 ||
yannitye tava kāmarājamaparaṃ mantrākṣaraṃ niṣkalaṃ
tatsārasvatamityavaiti viralaḥ kaścidbudhaścedbhuvi |
ākhyānaṃ pratiparva satyatapaso yatkīrtayanto dvijāḥ
prārambhe praṇavāspadapraṇayitāṃ nītvoccaranti sphuṭam || 4 ||
yatsadyo vacasāṃ pravṛttikaraṇe dṛṣṭaprabhāvaṃ budhaiḥ
tārtīyaṃ tadahaṃ namāmi manasā tvadbījaminduprabham |
astyaurvo'pi sarasvatīmanugato jāḍyāmbuvicchittaye
gośabdo giri vartate saniyataṃ yogaṃ vinā siddhidaḥ || 5 ||
ekaikaṃ tava devi bījamanaghaṃ savyañjanāvyañjanaṃ
kūṭasthaṃ yadi vā pṛthak kramagataṃ yadvā sthitaṃ vyutkramāt |
yaṃ yaṃ kāmamapekṣya yena vidhinā kenāpi vā cintitaṃ
japtaṃ vā saphalīkaroti satataṃ taṃ taṃ samastaṃ nṛṇām || 6 ||
vāme pustakadhāriṇīmabhayadāṃ sākṣasrajaṃ dakṣiṇe
bhaktebhyo varadānapeśalakarāṃ karpūrakundojjvalām |
ujjṛmbhāmbujapatrakāntinayanasnigdhaprabhālokinīṃ
ye tvāmamba na śīlayanti manasā teṣāṃ kavitvaṃ kutaḥ || 7 ||
ye tvāṃ pāṇḍurapuṇḍarīkapaṭalaspaṣṭābhirāmaprabhāṃ
siñcantīmamṛtadravairiva śiro dhyāyanti mūrdhni sthitām |
aśrāntā vikaṭasphuṭākṣarapadā niryāti vaktrāmbujāt
teṣāṃ bhārati bhāratī surasaritkallolalolormivat || 8 ||
ye sindūraparāgapiñjapihitāṃ tvattejasādyāmimāṃ
urvīṃ cāpi vilīnayāvakarasaprastāramagnāmiva |
paśyanti kṣaṇamapyananyamanasasteṣāmanaṅgajvara-
-klāntasrastakuraṅgaśābakadṛśo vaśyā bhavanti sphuṭam || 9 ||
cañcatkāñcanakuṇḍalāṅgadadharāmābaddhakāñcīsrajaṃ
ye tvāṃ cetasi tadgate kṣaṇamapi dhyāyanti kṛtvā sthirām |
teṣāṃ veśmasu vibhramādaharahaḥ sphārībhavantyaściraṃ
mādyatkuñjarakarṇatālataralāḥ sthairyaṃ bhajante śriyaḥ || 10 ||
ārbhaṭyā śaśikhaṇḍamaṇḍitajaṭājūṭāṃ nṛmuṇḍasrajaṃ
bandhūkaprasavāruṇāmbaradharāṃ pretāsanādhyāsinīm |
tvāṃ dhyāyanti caturbhujāṃ trinayanāmāpīnatuṅgastanīṃ
madhye nimnavalitrayāṅkitatanuṃ tvadrūpasaṃvittaye || 11 ||
jāto'pyalpaparicchade kṣitibhujāṃ sāmānyamātre kule
niḥśeṣāvanicakravartipadavīṃ labdhvā pratāponnataḥ |
yadvidyādhara bṛndavanditapadaḥ śrīvatsarājo'bhavat
devi tvaccaraṇāmbuja praṇatijaḥ so'yaṃ prasādodayaḥ || 12 ||
caṇḍi tvaccaraṇāmbujārcanakṛte bilvādilolluṇṭhana-
-truṭyatkaṇṭakakoṭibhiḥ paricayaṃ yeṣāṃ na jagmuḥ karāḥ |
te daṇḍāṅkuśacakracāpakuliśaśrīvatsamatsyāṅkitaiḥ
jāyante pṛthivībhujaḥ kathamivāmbhojaprabhaiḥ pāṇibhiḥ || 13 ||
viprāḥ kṣoṇibhujo viśastaditare kṣīrājyamadhvāsavaiḥ |
tvāṃ devi tripure parāparamayīṃ santarpya pūjāvidhau |
yāṃ yāṃ prārthayate manaḥ sthiradhiyāṃ teṣāṃ ta eva dhruvaṃ
tāṃ tāṃ siddhimavāpnuvanti tarasā vighnairavighnīkṛtāḥ || 14 ||
śabdānāṃ jananī tvamatra bhuvane vāgvādinītyucyase
tvattaḥ keśavavāsava prabhṛtayo'pyāvirbhavanti sphuṭam |
līyante khalu yatra kalpavirame brahmādayaste'pyamī
sā tvaṃ kācidacintyarūpamahimā śaktiḥ parā gīyase || 15 ||
devānāṃ tritayaṃ trayī hutabhujāṃ śaktitrayaṃ triḥ svarāḥ
trailokyaṃ tripadī tripuṣkaramatho tribrahma varṇāstrayaḥ |
yatkiñcijjagati tridhā niyamitaṃ vastu trivargādikaṃ
tatsarvaṃ tripureti nāma bhagavatyanveti te tattvataḥ || 16 ||
lakṣmīṃ rājakule jayāṃ raṇabhuvi kṣemaṅkarīmadhvani
kravyādadvipasarpabhāji śabarīṃ kāntāradurge girau |
bhūtapretapiśācajambukabhaye smṛtvā mahābhairavīṃ
vyāmohe tripurāṃ taranti vipadastārāṃ ca toyaplave || 17 ||
māyā kuṇḍalinī kriyā madhumatī kālī kalāmālinī
mātaṅgī vijayā jayā bhagavatī devī śivā śāmbhavī |
śaktiḥ śaṅkaravallabhā trinayanā vāgvādinī bhairavī
hrīṅkārī tripurā parāparamayī mātā kumārītyasi || 18 ||
āīpallavitaiḥ parasparayutairdvitrikramādyakṣarai
kādyaiḥ kṣāntagataiḥ svarādibhiratha kṣāntaiśca taiḥ sasvaraiḥ |
nāmāni tripure bhavanti khalu yānyatyantaguhyāni te
tebhyo bhairavapatni viṃśatisahasrebhyaḥ parebhyo namaḥ || 19 ||
boddhavyā nipuṇaṃ budhaiḥ stutiriyaṃ kṛtvā manastadgataṃ
bhāratyāstripuretyananyamanasā yatrādyavṛtte sphuṭam |
ekadvitripadakrameṇa kathitastatpādasaṅkhyākṣaraiḥ
mantroddhāra vidhirviśeṣasahitaḥ satsampradāyānvitaḥ || 20 ||
sāvadyaṃ niravadyamastu yadi vā kiṃ vānayā cintayā
nūnaṃ stotramidaṃ paṭhiṣyati jano yasyāsti bhaktistvayi |
sañcintyāpi laghutvamātmani dṛḍhaṃ sañjāyamānaṃ haṭhāt
tvadbhaktyā mukharīkṛtena racitaṃ yasmānmayāpi dhṛvam || 21 ||
iti śrīkālidāsa viracita pañcastavyāṃ prathamaḥ laghustavaḥ |
Sanskrit — Devanagari (original)
ऐन्द्रस्येव शरासनस्य दधती मध्येललाटं प्रभां
शौक्लीं कान्तिमनुष्णगोरिव शिरस्यातन्वती सर्वतः ।
एषासौ त्रिपुरा हृदि द्युतिरिवोष्णांशोः सदाहः स्थितात्
छिन्द्यान्नः सहसा पदैस्त्रिभिरघं ज्योतिर्मयी वाङ्मयी ॥ 1 ॥
या मात्रा त्रपुसीलतातनुलसत्तन्तूत्थितिस्पर्धिनी
वाग्बीजे प्रथमे स्थिता तव सदा तां मन्महे ते वयम् ।
शक्तिः कुण्डलिनीति विश्वजननव्यापारबद्धोद्यमाः
ज्ञात्वेत्थं न पुनः स्पृशन्ति जननीगर्भेऽर्भकत्वं नराः ॥ 2 ॥
दृष्ट्वा सम्भ्रमकारि वस्तु सहसा ऐ ऐ इति व्याहृतं
येनाकूतवशादपीह वरदे बिन्दुं विनाप्यक्षरम् ।
तस्यापि ध्रुवमेव देवि तरसा जाते तवानुग्रहे
वाचःसूक्तिसुधारसद्रवमुचो निर्यान्ति वक्त्राम्बुजात् ॥ 3 ॥
यन्नित्ये तव कामराजमपरं मन्त्राक्षरं निष्कलं
तत्सारस्वतमित्यवैति विरलः कश्चिद्बुधश्चेद्भुवि ।
आख्यानं प्रतिपर्व सत्यतपसो यत्कीर्तयन्तो द्विजाः
प्रारम्भे प्रणवास्पदप्रणयितां नीत्वोच्चरन्ति स्फुटम् ॥ 4 ॥
यत्सद्यो वचसां प्रवृत्तिकरणे दृष्टप्रभावं बुधैः
तार्तीयं तदहं नमामि मनसा त्वद्बीजमिन्दुप्रभम् ।
अस्त्यौर्वोऽपि सरस्वतीमनुगतो जाड्याम्बुविच्छित्तये
गोशब्दो गिरि वर्तते सनियतं योगं विना सिद्धिदः ॥ 5 ॥
एकैकं तव देवि बीजमनघं सव्यञ्जनाव्यञ्जनं
कूटस्थं यदि वा पृथक् क्रमगतं यद्वा स्थितं व्युत्क्रमात् ।
यं यं काममपेक्ष्य येन विधिना केनापि वा चिन्तितं
जप्तं वा सफलीकरोति सततं तं तं समस्तं नृणाम् ॥ 6 ॥
वामे पुस्तकधारिणीमभयदां साक्षस्रजं दक्षिणे
भक्तेभ्यो वरदानपेशलकरां कर्पूरकुन्दोज्ज्वलाम् ।
उज्जृम्भाम्बुजपत्रकान्तिनयनस्निग्धप्रभालोकिनीं
ये त्वामम्ब न शीलयन्ति मनसा तेषां कवित्वं कुतः ॥ 7 ॥
ये त्वां पाण्डुरपुण्डरीकपटलस्पष्टाभिरामप्रभां
सिञ्चन्तीममृतद्रवैरिव शिरो ध्यायन्ति मूर्ध्नि स्थिताम् ।
अश्रान्ता विकटस्फुटाक्षरपदा निर्याति वक्त्राम्बुजात्
तेषां भारति भारती सुरसरित्कल्लोललोलोर्मिवत् ॥ 8 ॥
ये सिन्दूरपरागपिञ्जपिहितां त्वत्तेजसाद्यामिमां
उर्वीं चापि विलीनयावकरसप्रस्तारमग्नामिव ।
पश्यन्ति क्षणमप्यनन्यमनसस्तेषामनङ्गज्वर-
-क्लान्तस्रस्तकुरङ्गशाबकदृशो वश्या भवन्ति स्फुटम् ॥ 9 ॥
चञ्चत्काञ्चनकुण्डलाङ्गदधरामाबद्धकाञ्चीस्रजं
ये त्वां चेतसि तद्गते क्षणमपि ध्यायन्ति कृत्वा स्थिराम् ।
तेषां वेश्मसु विभ्रमादहरहः स्फारीभवन्त्यश्चिरं
माद्यत्कुञ्जरकर्णतालतरलाः स्थैर्यं भजन्ते श्रियः ॥ 10 ॥
आर्भट्या शशिखण्डमण्डितजटाजूटां नृमुण्डस्रजं
बन्धूकप्रसवारुणाम्बरधरां प्रेतासनाध्यासिनीम् ।
त्वां ध्यायन्ति चतुर्भुजां त्रिनयनामापीनतुङ्गस्तनीं
मध्ये निम्नवलित्रयाङ्किततनुं त्वद्रूपसंवित्तये ॥ 11 ॥
जातोऽप्यल्पपरिच्छदे क्षितिभुजां सामान्यमात्रे कुले
निःशेषावनिचक्रवर्तिपदवीं लब्ध्वा प्रतापोन्नतः ।
यद्विद्याधर बृन्दवन्दितपदः श्रीवत्सराजोऽभवत्
देवि त्वच्चरणाम्बुज प्रणतिजः सोऽयं प्रसादोदयः ॥ 12 ॥
चण्डि त्वच्चरणाम्बुजार्चनकृते बिल्वादिलोल्लुण्ठन-
-त्रुट्यत्कण्टककोटिभिः परिचयं येषां न जग्मुः कराः ।
ते दण्डाङ्कुशचक्रचापकुलिशश्रीवत्समत्स्याङ्कितैः
जायन्ते पृथिवीभुजः कथमिवाम्भोजप्रभैः पाणिभिः ॥ 13 ॥
विप्राः क्षोणिभुजो विशस्तदितरे क्षीराज्यमध्वासवैः ।
त्वां देवि त्रिपुरे परापरमयीं सन्तर्प्य पूजाविधौ ।
यां यां प्रार्थयते मनः स्थिरधियां तेषां त एव ध्रुवं
तां तां सिद्धिमवाप्नुवन्ति तरसा विघ्नैरविघ्नीकृताः ॥ 14 ॥
शब्दानां जननी त्वमत्र भुवने वाग्वादिनीत्युच्यसे
त्वत्तः केशववासव प्रभृतयोऽप्याविर्भवन्ति स्फुटम् ।
लीयन्ते खलु यत्र कल्पविरमे ब्रह्मादयस्तेऽप्यमी
सा त्वं काचिदचिन्त्यरूपमहिमा शक्तिः परा गीयसे ॥ 15 ॥
देवानां त्रितयं त्रयी हुतभुजां शक्तित्रयं त्रिः स्वराः
त्रैलोक्यं त्रिपदी त्रिपुष्करमथो त्रिब्रह्म वर्णास्त्रयः ।
यत्किञ्चिज्जगति त्रिधा नियमितं वस्तु त्रिवर्गादिकं
तत्सर्वं त्रिपुरेति नाम भगवत्यन्वेति ते तत्त्वतः ॥ 16 ॥
लक्ष्मीं राजकुले जयां रणभुवि क्षेमङ्करीमध्वनि
क्रव्यादद्विपसर्पभाजि शबरीं कान्तारदुर्गे गिरौ ।
भूतप्रेतपिशाचजम्बुकभये स्मृत्वा महाभैरवीं
व्यामोहे त्रिपुरां तरन्ति विपदस्तारां च तोयप्लवे ॥ 17 ॥
माया कुण्डलिनी क्रिया मधुमती काली कलामालिनी
मातङ्गी विजया जया भगवती देवी शिवा शाम्भवी ।
शक्तिः शङ्करवल्लभा त्रिनयना वाग्वादिनी भैरवी
ह्रीङ्कारी त्रिपुरा परापरमयी माता कुमारीत्यसि ॥ 18 ॥
आईपल्लवितैः परस्परयुतैर्द्वित्रिक्रमाद्यक्षरै
काद्यैः क्षान्तगतैः स्वरादिभिरथ क्षान्तैश्च तैः सस्वरैः ।
नामानि त्रिपुरे भवन्ति खलु यान्यत्यन्तगुह्यानि ते
तेभ्यो भैरवपत्नि विंशतिसहस्रेभ्यः परेभ्यो नमः ॥ 19 ॥
बोद्धव्या निपुणं बुधैः स्तुतिरियं कृत्वा मनस्तद्गतं
भारत्यास्त्रिपुरेत्यनन्यमनसा यत्राद्यवृत्ते स्फुटम् ।
एकद्वित्रिपदक्रमेण कथितस्तत्पादसङ्ख्याक्षरैः
मन्त्रोद्धार विधिर्विशेषसहितः सत्सम्प्रदायान्वितः ॥ 20 ॥
सावद्यं निरवद्यमस्तु यदि वा किं वानया चिन्तया
नूनं स्तोत्रमिदं पठिष्यति जनो यस्यास्ति भक्तिस्त्वयि ।
सञ्चिन्त्यापि लघुत्वमात्मनि दृढं सञ्जायमानं हठात्
त्वद्भक्त्या मुखरीकृतेन रचितं यस्मान्मयापि धृवम् ॥ 21 ॥
इति श्रीकालिदास विरचित पञ्चस्तव्यां प्रथमः लघुस्तवः ।
aindrasyeva śarāsanasya dadhatī madhyelalāṭaṃ prabhāṃ
śauklīṃ kāntimanuṣṇagoriva śirasyātanvatī sarvataḥ |
eṣāsau tripurā hṛdi dyutirivoṣṇāṃśoḥ sadāhaḥ sthitāt
chindyānnaḥ sahasā padaistribhiraghaṃ jyotirmayī vāṅmayī || 1 ||
yā mātrā trapusīlatātanulasattantūtthitispardhinī
vāgbīje prathame sthitā tava sadā tāṃ manmahe te vayam |
śaktiḥ kuṇḍalinīti viśvajananavyāpārabaddhodyamāḥ
jñātvetthaṃ na punaḥ spṛśanti jananīgarbhe'rbhakatvaṃ narāḥ || 2 ||
dṛṣṭvā sambhramakāri vastu sahasā ai ai iti vyāhṛtaṃ
yenākūtavaśādapīha varade binduṃ vināpyakṣaram |
tasyāpi dhruvameva devi tarasā jāte tavānugrahe
vācaḥsūktisudhārasadravamuco niryānti vaktrāmbujāt || 3 ||
yannitye tava kāmarājamaparaṃ mantrākṣaraṃ niṣkalaṃ
tatsārasvatamityavaiti viralaḥ kaścidbudhaścedbhuvi |
ākhyānaṃ pratiparva satyatapaso yatkīrtayanto dvijāḥ
prārambhe praṇavāspadapraṇayitāṃ nītvoccaranti sphuṭam || 4 ||
yatsadyo vacasāṃ pravṛttikaraṇe dṛṣṭaprabhāvaṃ budhaiḥ
tārtīyaṃ tadahaṃ namāmi manasā tvadbījaminduprabham |
astyaurvo'pi sarasvatīmanugato jāḍyāmbuvicchittaye
gośabdo giri vartate saniyataṃ yogaṃ vinā siddhidaḥ || 5 ||
ekaikaṃ tava devi bījamanaghaṃ savyañjanāvyañjanaṃ
kūṭasthaṃ yadi vā pṛthak kramagataṃ yadvā sthitaṃ vyutkramāt |
yaṃ yaṃ kāmamapekṣya yena vidhinā kenāpi vā cintitaṃ
japtaṃ vā saphalīkaroti satataṃ taṃ taṃ samastaṃ nṛṇām || 6 ||
vāme pustakadhāriṇīmabhayadāṃ sākṣasrajaṃ dakṣiṇe
bhaktebhyo varadānapeśalakarāṃ karpūrakundojjvalām |
ujjṛmbhāmbujapatrakāntinayanasnigdhaprabhālokinīṃ
ye tvāmamba na śīlayanti manasā teṣāṃ kavitvaṃ kutaḥ || 7 ||
ye tvāṃ pāṇḍurapuṇḍarīkapaṭalaspaṣṭābhirāmaprabhāṃ
siñcantīmamṛtadravairiva śiro dhyāyanti mūrdhni sthitām |
aśrāntā vikaṭasphuṭākṣarapadā niryāti vaktrāmbujāt
teṣāṃ bhārati bhāratī surasaritkallolalolormivat || 8 ||
ye sindūraparāgapiñjapihitāṃ tvattejasādyāmimāṃ
urvīṃ cāpi vilīnayāvakarasaprastāramagnāmiva |
paśyanti kṣaṇamapyananyamanasasteṣāmanaṅgajvara-
-klāntasrastakuraṅgaśābakadṛśo vaśyā bhavanti sphuṭam || 9 ||
cañcatkāñcanakuṇḍalāṅgadadharāmābaddhakāñcīsrajaṃ
ye tvāṃ cetasi tadgate kṣaṇamapi dhyāyanti kṛtvā sthirām |
teṣāṃ veśmasu vibhramādaharahaḥ sphārībhavantyaściraṃ
mādyatkuñjarakarṇatālataralāḥ sthairyaṃ bhajante śriyaḥ || 10 ||
ārbhaṭyā śaśikhaṇḍamaṇḍitajaṭājūṭāṃ nṛmuṇḍasrajaṃ
bandhūkaprasavāruṇāmbaradharāṃ pretāsanādhyāsinīm |
tvāṃ dhyāyanti caturbhujāṃ trinayanāmāpīnatuṅgastanīṃ
madhye nimnavalitrayāṅkitatanuṃ tvadrūpasaṃvittaye || 11 ||
jāto'pyalpaparicchade kṣitibhujāṃ sāmānyamātre kule
niḥśeṣāvanicakravartipadavīṃ labdhvā pratāponnataḥ |
yadvidyādhara bṛndavanditapadaḥ śrīvatsarājo'bhavat
devi tvaccaraṇāmbuja praṇatijaḥ so'yaṃ prasādodayaḥ || 12 ||
caṇḍi tvaccaraṇāmbujārcanakṛte bilvādilolluṇṭhana-
-truṭyatkaṇṭakakoṭibhiḥ paricayaṃ yeṣāṃ na jagmuḥ karāḥ |
te daṇḍāṅkuśacakracāpakuliśaśrīvatsamatsyāṅkitaiḥ
jāyante pṛthivībhujaḥ kathamivāmbhojaprabhaiḥ pāṇibhiḥ || 13 ||
viprāḥ kṣoṇibhujo viśastaditare kṣīrājyamadhvāsavaiḥ |
tvāṃ devi tripure parāparamayīṃ santarpya pūjāvidhau |
yāṃ yāṃ prārthayate manaḥ sthiradhiyāṃ teṣāṃ ta eva dhruvaṃ
tāṃ tāṃ siddhimavāpnuvanti tarasā vighnairavighnīkṛtāḥ || 14 ||
śabdānāṃ jananī tvamatra bhuvane vāgvādinītyucyase
tvattaḥ keśavavāsava prabhṛtayo'pyāvirbhavanti sphuṭam |
līyante khalu yatra kalpavirame brahmādayaste'pyamī
sā tvaṃ kācidacintyarūpamahimā śaktiḥ parā gīyase || 15 ||
devānāṃ tritayaṃ trayī hutabhujāṃ śaktitrayaṃ triḥ svarāḥ
trailokyaṃ tripadī tripuṣkaramatho tribrahma varṇāstrayaḥ |
yatkiñcijjagati tridhā niyamitaṃ vastu trivargādikaṃ
tatsarvaṃ tripureti nāma bhagavatyanveti te tattvataḥ || 16 ||
lakṣmīṃ rājakule jayāṃ raṇabhuvi kṣemaṅkarīmadhvani
kravyādadvipasarpabhāji śabarīṃ kāntāradurge girau |
bhūtapretapiśācajambukabhaye smṛtvā mahābhairavīṃ
vyāmohe tripurāṃ taranti vipadastārāṃ ca toyaplave || 17 ||
māyā kuṇḍalinī kriyā madhumatī kālī kalāmālinī
mātaṅgī vijayā jayā bhagavatī devī śivā śāmbhavī |
śaktiḥ śaṅkaravallabhā trinayanā vāgvādinī bhairavī
hrīṅkārī tripurā parāparamayī mātā kumārītyasi || 18 ||
āīpallavitaiḥ parasparayutairdvitrikramādyakṣarai
kādyaiḥ kṣāntagataiḥ svarādibhiratha kṣāntaiśca taiḥ sasvaraiḥ |
nāmāni tripure bhavanti khalu yānyatyantaguhyāni te
tebhyo bhairavapatni viṃśatisahasrebhyaḥ parebhyo namaḥ || 19 ||
boddhavyā nipuṇaṃ budhaiḥ stutiriyaṃ kṛtvā manastadgataṃ
bhāratyāstripuretyananyamanasā yatrādyavṛtte sphuṭam |
ekadvitripadakrameṇa kathitastatpādasaṅkhyākṣaraiḥ
mantroddhāra vidhirviśeṣasahitaḥ satsampradāyānvitaḥ || 20 ||
sāvadyaṃ niravadyamastu yadi vā kiṃ vānayā cintayā
nūnaṃ stotramidaṃ paṭhiṣyati jano yasyāsti bhaktistvayi |
sañcintyāpi laghutvamātmani dṛḍhaṃ sañjāyamānaṃ haṭhāt
tvadbhaktyā mukharīkṛtena racitaṃ yasmānmayāpi dhṛvam || 21 ||
iti śrīkālidāsa viracita pañcastavyāṃ prathamaḥ laghustavaḥ |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in