ਐਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯੇਵ ਸ਼ਰਾਸਨਸ੍ਯ ਦਧਤੀ ਮਧ੍ਯੇਲਲਾਟਂ ਪ੍ਰਭਾਂ
ਸ਼ੌਕ੍ਲੀਂ ਕਾਨ੍ਤਿਮਨੁष੍ਣਗੋਰਿਵ ਸ਼ਿਰਸ੍ਯਾਤਨ੍ਵਤੀ ਸਰ੍ਵਤਃ ।
ਏषਾਸੌ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਹृਦਿ ਦ੍ਯੁਤਿਰਿਵੋष੍ਣਾਂਸ਼ੋਃ ਸਦਾਹਃ ਸ੍ਥਿਤਾਤ੍
ਛਿਨ੍ਦ੍ਯਾਨ੍ਨਃ ਸਹਸਾ ਪਦੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰਘਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਮਯੀ ਵਾਙ੍ਮਯੀ ॥ 1 ॥
ਯਾ ਮਾਤ੍ਰਾ ਤ੍ਰਪੁਸੀਲਤਾਤਨੁਲਸਤ੍ਤਨ੍ਤੂਤ੍ਥਿਤਿਸ੍ਪਰ੍ਧਿਨੀ
ਵਾਗ੍ਬੀਜੇ ਪ੍ਰਥਮੇ ਸ੍ਥਿਤਾ ਤਵ ਸਦਾ ਤਾਂ ਮਨ੍ਮਹੇ ਤੇ ਵਯਮ੍ ।
ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਕੁਣ੍ਡਲਿਨੀਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵਜਨਨਵ੍ਯਾਪਾਰਬਦ੍ਧੋਦ੍ਯਮਾਃ
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵੇਤ੍ਥਂ ਨ ਪੁਨਃ ਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ਤਿ ਜਨਨੀਗਰ੍ਭੇऽਰ੍ਭਕਤ੍ਵਂ ਨਰਾਃ ॥ 2 ॥
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਕਾਰਿ ਵਸ੍ਤੁ ਸਹਸਾ ਐ ਐ ਇਤਿ ਵ੍ਯਾਹृਤਂ
ਯੇਨਾਕੂਤਵਸ਼ਾਦਪੀਹ ਵਰਦੇ ਬਿਨ੍ਦੁਂ ਵਿਨਾਪ੍ਯਕ੍षਰਮ੍ ।
ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਧ੍ਰੁਵਮੇਵ ਦੇਵਿ ਤਰਸਾ ਜਾਤੇ ਤਵਾਨੁਗ੍ਰਹੇ
ਵਾਚਃਸੂਕ੍ਤਿਸੁਧਾਰਸਦ੍ਰਵਮੁਚੋ ਨਿਰ੍ਯਾਨ੍ਤਿ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਮ੍ਬੁਜਾਤ੍ ॥ 3 ॥
ਯਨ੍ਨਿਤ੍ਯੇ ਤਵ ਕਾਮਰਾਜਮਪਰਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਕ੍षਰਂ ਨਿष੍ਕਲਂ
ਤਤ੍ਸਾਰਸ੍ਵਤਮਿਤ੍ਯਵੈਤਿ ਵਿਰਲਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਬੁਧਸ਼੍ਚੇਦ੍ਭੁਵਿ ।
ਆਖ੍ਯਾਨਂ ਪ੍ਰਤਿਪਰ੍ਵ ਸਤ੍ਯਤਪਸੋ ਯਤ੍ਕੀਰ੍ਤਯਨ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਪ੍ਰਾਰਮ੍ਭੇ ਪ੍ਰਣਵਾਸ੍ਪਦਪ੍ਰਣਯਿਤਾਂ ਨੀਤ੍ਵੋਚ੍ਚਰਨ੍ਤਿ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ ॥ 4 ॥
ਯਤ੍ਸਦ੍ਯੋ ਵਚਸਾਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਕਰਣੇ ਦृष੍ਟਪ੍ਰਭਾਵਂ ਬੁਧੈਃ
ਤਾਰ੍ਤੀਯਂ ਤਦਹਂ ਨਮਾਮਿ ਮਨਸਾ ਤ੍ਵਦ੍ਬੀਜਮਿਨ੍ਦੁਪ੍ਰਭਮ੍ ।
ਅਸ੍ਤ੍ਯੌਰ੍ਵੋऽਪਿ ਸਰਸ੍ਵਤੀਮਨੁਗਤੋ ਜਾਡ੍ਯਾਮ੍ਬੁਵਿਚ੍ਛਿਤ੍ਤਯੇ
ਗੋਸ਼ਬ੍ਦੋ ਗਿਰਿ ਵਰ੍ਤਤੇ ਸਨਿਯਤਂ ਯੋਗਂ ਵਿਨਾ ਸਿਦ੍ਧਿਦਃ ॥ 5 ॥
ਏਕੈਕਂ ਤਵ ਦੇਵਿ ਬੀਜਮਨਘਂ ਸਵ੍ਯਞ੍ਜਨਾਵ੍ਯਞ੍ਜਨਂ
ਕੂਟਸ੍ਥਂ ਯਦਿ ਵਾ ਪृਥਕ੍ ਕ੍ਰਮਗਤਂ ਯਦ੍ਵਾ ਸ੍ਥਿਤਂ ਵ੍ਯੁਤ੍ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ।
ਯਂ ਯਂ ਕਾਮਮਪੇਕ੍ष੍ਯ ਯੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਕੇਨਾਪਿ ਵਾ ਚਿਨ੍ਤਿਤਂ
ਜਪ੍ਤਂ ਵਾ ਸਫਲੀਕਰੋਤਿ ਸਤਤਂ ਤਂ ਤਂ ਸਮਸ੍ਤਂ ਨृਣਾਮ੍ ॥ 6 ॥
ਵਾਮੇ ਪੁਸ੍ਤਕਧਾਰਿਣੀਮਭਯਦਾਂ ਸਾਕ੍षਸ੍ਰਜਂ ਦਕ੍षਿਣੇ
ਭਕ੍ਤੇਭ੍ਯੋ ਵਰਦਾਨਪੇਸ਼ਲਕਰਾਂ ਕਰ੍ਪੂਰਕੁਨ੍ਦੋਜ੍ਜ੍ਵਲਾਮ੍ ।
ਉਜ੍ਜृਮ੍ਭਾਮ੍ਬੁਜਪਤ੍ਰਕਾਨ੍ਤਿਨਯਨਸ੍ਨਿਗ੍ਧਪ੍ਰਭਾਲੋਕਿਨੀਂ
ਯੇ ਤ੍ਵਾਮਮ੍ਬ ਨ ਸ਼ੀਲਯਨ੍ਤਿ ਮਨਸਾ ਤੇषਾਂ ਕਵਿਤ੍ਵਂ ਕੁਤਃ ॥ 7 ॥
ਯੇ ਤ੍ਵਾਂ ਪਾਣ੍ਡੁਰਪੁਣ੍ਡਰੀਕਪਟਲਸ੍ਪष੍ਟਾਭਿਰਾਮਪ੍ਰਭਾਂ
ਸਿਞ੍ਚਨ੍ਤੀਮਮृਤਦ੍ਰਵੈਰਿਵ ਸ਼ਿਰੋ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਿ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ ।
ਅਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਵਿਕਟਸ੍ਫੁਟਾਕ੍षਰਪਦਾ ਨਿਰ੍ਯਾਤਿ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਮ੍ਬੁਜਾਤ੍
ਤੇषਾਂ ਭਾਰਤਿ ਭਾਰਤੀ ਸੁਰਸਰਿਤ੍ਕਲ੍ਲੋਲਲੋਲੋਰ੍ਮਿਵਤ੍ ॥ 8 ॥
ਯੇ ਸਿਨ੍ਦੂਰਪਰਾਗਪਿਞ੍ਜਪਿਹਿਤਾਂ ਤ੍ਵਤ੍ਤੇਜਸਾਦ੍ਯਾਮਿਮਾਂ
ਉਰ੍ਵੀਂ ਚਾਪਿ ਵਿਲੀਨਯਾਵਕਰਸਪ੍ਰਸ੍ਤਾਰਮਗ੍ਨਾਮਿਵ ।
ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਕ੍षਣਮਪ੍ਯਨਨ੍ਯਮਨਸਸ੍ਤੇषਾਮਨਙ੍ਗਜ੍ਵਰ-
-ਕ੍ਲਾਨ੍ਤਸ੍ਰਸ੍ਤਕੁਰਙ੍ਗਸ਼ਾਬਕਦृਸ਼ੋ ਵਸ਼੍ਯਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ ॥ 9 ॥
ਚਞ੍ਚਤ੍ਕਾਞ੍ਚਨਕੁਣ੍ਡਲਾਙ੍ਗਦਧਰਾਮਾਬਦ੍ਧਕਾਞ੍ਚੀਸ੍ਰਜਂ
ਯੇ ਤ੍ਵਾਂ ਚੇਤਸਿ ਤਦ੍ਗਤੇ ਕ੍षਣਮਪਿ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਿਰਾਮ੍ ।
ਤੇषਾਂ ਵੇਸ਼੍ਮਸੁ ਵਿਭ੍ਰਮਾਦਹਰਹਃ ਸ੍ਫਾਰੀਭਵਨ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਚਿਰਂ
ਮਾਦ੍ਯਤ੍ਕੁਞ੍ਜਰਕਰ੍ਣਤਾਲਤਰਲਾਃ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਭਜਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰਿਯਃ ॥ 10 ॥
ਆਰ੍ਭਟ੍ਯਾ ਸ਼ਸ਼ਿਖਣ੍ਡਮਣ੍ਡਿਤਜਟਾਜੂਟਾਂ ਨृਮੁਣ੍ਡਸ੍ਰਜਂ
ਬਨ੍ਧੂਕਪ੍ਰਸਵਾਰੁਣਾਮ੍ਬਰਧਰਾਂ ਪ੍ਰੇਤਾਸਨਾਧ੍ਯਾਸਿਨੀਮ੍ ।
ਤ੍ਵਾਂ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਿ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਾਂ ਤ੍ਰਿਨਯਨਾਮਾਪੀਨਤੁਙ੍ਗਸ੍ਤਨੀਂ
ਮਧ੍ਯੇ ਨਿਮ੍ਨਵਲਿਤ੍ਰਯਾਙ੍ਕਿਤਤਨੁਂ ਤ੍ਵਦ੍ਰੂਪਸਂਵਿਤ੍ਤਯੇ ॥ 11 ॥
ਜਾਤੋऽਪ੍ਯਲ੍ਪਪਰਿਚ੍ਛਦੇ ਕ੍षਿਤਿਭੁਜਾਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯਮਾਤ੍ਰੇ ਕੁਲੇ
ਨਿਃਸ਼ੇषਾਵਨਿਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤਿਪਦਵੀਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਾਪੋਨ੍ਨਤਃ ।
ਯਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਧਰ ਬृਨ੍ਦਵਨ੍ਦਿਤਪਦਃ ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਰਾਜੋऽਭਵਤ੍
ਦੇਵਿ ਤ੍ਵਚ੍ਚਰਣਾਮ੍ਬੁਜ ਪ੍ਰਣਤਿਜਃ ਸੋऽਯਂ ਪ੍ਰਸਾਦੋਦਯਃ ॥ 12 ॥
ਚਣ੍ਡਿ ਤ੍ਵਚ੍ਚਰਣਾਮ੍ਬੁਜਾਰ੍ਚਨਕृਤੇ ਬਿਲ੍ਵਾਦਿਲੋਲ੍ਲੁਣ੍ਠਨ-
-ਤ੍ਰੁਟ੍ਯਤ੍ਕਣ੍ਟਕਕੋਟਿਭਿਃ ਪਰਿਚਯਂ ਯੇषਾਂ ਨ ਜਗ੍ਮੁਃ ਕਰਾਃ ।
ਤੇ ਦਣ੍ਡਾਙ੍ਕੁਸ਼ਚਕ੍ਰਚਾਪਕੁਲਿਸ਼ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਮਤ੍ਸ੍ਯਾਙ੍ਕਿਤੈਃ
ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਪृਥਿਵੀਭੁਜਃ ਕਥਮਿਵਾਮ੍ਭੋਜਪ੍ਰਭੈਃ ਪਾਣਿਭਿਃ ॥ 13 ॥
ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਕ੍षੋਣਿਭੁਜੋ ਵਿਸ਼ਸ੍ਤਦਿਤਰੇ ਕ੍षੀਰਾਜ੍ਯਮਧ੍ਵਾਸਵੈਃ ।
ਤ੍ਵਾਂ ਦੇਵਿ ਤ੍ਰਿਪੁਰੇ ਪਰਾਪਰਮਯੀਂ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪ੍ਯ ਪੂਜਾਵਿਧੌ ।
ਯਾਂ ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਤੇ ਮਨਃ ਸ੍ਥਿਰਧਿਯਾਂ ਤੇषਾਂ ਤ ਏਵ ਧ੍ਰੁਵਂ
ਤਾਂ ਤਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮਵਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਤਰਸਾ ਵਿਘ੍ਨੈਰਵਿਘ੍ਨੀਕृਤਾਃ ॥ 14 ॥
ਸ਼ਬ੍ਦਾਨਾਂ ਜਨਨੀ ਤ੍ਵਮਤ੍ਰ ਭੁਵਨੇ ਵਾਗ੍ਵਾਦਿਨੀਤ੍ਯੁਚ੍ਯਸੇ
ਤ੍ਵਤ੍ਤਃ ਕੇਸ਼ਵਵਾਸਵ ਪ੍ਰਭृਤਯੋऽਪ੍ਯਾਵਿਰ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ ।
ਲੀਯਨ੍ਤੇ ਖਲੁ ਯਤ੍ਰ ਕਲ੍ਪਵਿਰਮੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯਸ੍ਤੇऽਪ੍ਯਮੀ
ਸਾ ਤ੍ਵਂ ਕਾਚਿਦਚਿਨ੍ਤ੍ਯਰੂਪਮਹਿਮਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਪਰਾ ਗੀਯਸੇ ॥ 15 ॥
ਦੇਵਾਨਾਂ ਤ੍ਰਿਤਯਂ ਤ੍ਰਯੀ ਹੁਤਭੁਜਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤ੍ਰਯਂ ਤ੍ਰਿਃ ਸ੍ਵਰਾਃ
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਪਦੀ ਤ੍ਰਿਪੁष੍ਕਰਮਥੋ ਤ੍ਰਿਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵਰ੍ਣਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ।
ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਜ੍ਜਗਤਿ ਤ੍ਰਿਧਾ ਨਿਯਮਿਤਂ ਵਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਾਦਿਕਂ
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰੇਤਿ ਨਾਮ ਭਗਵਤ੍ਯਨ੍ਵੇਤਿ ਤੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ॥ 16 ॥
ਲਕ੍ष੍ਮੀਂ ਰਾਜਕੁਲੇ ਜਯਾਂ ਰਣਭੁਵਿ ਕ੍षੇਮਙ੍ਕਰੀਮਧ੍ਵਨਿ
ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਦ੍ਵਿਪਸਰ੍ਪਭਾਜਿ ਸ਼ਬਰੀਂ ਕਾਨ੍ਤਾਰਦੁਰ੍ਗੇ ਗਿਰੌ ।
ਭੂਤਪ੍ਰੇਤਪਿਸ਼ਾਚਜਮ੍ਬੁਕਭਯੇ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਮਹਾਭੈਰਵੀਂ
ਵ੍ਯਾਮੋਹੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂ ਤਰਨ੍ਤਿ ਵਿਪਦਸ੍ਤਾਰਾਂ ਚ ਤੋਯਪ੍ਲਵੇ ॥ 17 ॥
ਮਾਯਾ ਕੁਣ੍ਡਲਿਨੀ ਕ੍ਰਿਯਾ ਮਧੁਮਤੀ ਕਾਲੀ ਕਲਾਮਾਲਿਨੀ
ਮਾਤਙ੍ਗੀ ਵਿਜਯਾ ਜਯਾ ਭਗਵਤੀ ਦੇਵੀ ਸ਼ਿਵਾ ਸ਼ਾਮ੍ਭਵੀ ।
ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰਵਲ੍ਲਭਾ ਤ੍ਰਿਨਯਨਾ ਵਾਗ੍ਵਾਦਿਨੀ ਭੈਰਵੀ
ਹ੍ਰੀਙ੍ਕਾਰੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਪਰਾਪਰਮਯੀ ਮਾਤਾ ਕੁਮਾਰੀਤ੍ਯਸਿ ॥ 18 ॥
ਆਈਪਲ੍ਲਵਿਤੈਃ ਪਰਸ੍ਪਰਯੁਤੈਰ੍ਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਕ੍ਰਮਾਦ੍ਯਕ੍षਰੈ
ਕਾਦ੍ਯੈਃ ਕ੍षਾਨ੍ਤਗਤੈਃ ਸ੍ਵਰਾਦਿਭਿਰਥ ਕ੍षਾਨ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਤੈਃ ਸਸ੍ਵਰੈਃ ।
ਨਾਮਾਨਿ ਤ੍ਰਿਪੁਰੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਖਲੁ ਯਾਨ੍ਯਤ੍ਯਨ੍ਤਗੁਹ੍ਯਾਨਿ ਤੇ
ਤੇਭ੍ਯੋ ਭੈਰਵਪਤ੍ਨਿ ਵਿਂਸ਼ਤਿਸਹਸ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਪਰੇਭ੍ਯੋ ਨਮਃ ॥ 19 ॥
ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਾ ਨਿਪੁਣਂ ਬੁਧੈਃ ਸ੍ਤੁਤਿਰਿਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਨਸ੍ਤਦ੍ਗਤਂ
ਭਾਰਤ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਪੁਰੇਤ੍ਯਨਨ੍ਯਮਨਸਾ ਯਤ੍ਰਾਦ੍ਯਵृਤ੍ਤੇ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ ।
ਏਕਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਪਦਕ੍ਰਮੇਣ ਕਥਿਤਸ੍ਤਤ੍ਪਾਦਸਙ੍ਖ੍ਯਾਕ੍षਰੈਃ
ਮਨ੍ਤ੍ਰੋਦ੍ਧਾਰ ਵਿਧਿਰ੍ਵਿਸ਼ੇषਸਹਿਤਃ ਸਤ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਦਾਯਾਨ੍ਵਿਤਃ ॥ 20 ॥
ਸਾਵਦ੍ਯਂ ਨਿਰਵਦ੍ਯਮਸ੍ਤੁ ਯਦਿ ਵਾ ਕਿਂ ਵਾਨਯਾ ਚਿਨ੍ਤਯਾ
ਨੂਨਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮਿਦਂ ਪਠਿष੍ਯਤਿ ਜਨੋ ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਭਕ੍ਤਿਸ੍ਤ੍ਵਯਿ ।
ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਪਿ ਲਘੁਤ੍ਵਮਾਤ੍ਮਨਿ ਦृਢਂ ਸਞ੍ਜਾਯਮਾਨਂ ਹਠਾਤ੍
ਤ੍ਵਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮੁਖਰੀਕृਤੇਨ ਰਚਿਤਂ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਯਾਪਿ ਧृਵਮ੍ ॥ 21 ॥
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਕਾਲਿਦਾਸ ਵਿਰਚਿਤ ਪਞ੍ਚਸ੍ਤਵ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਥਮਃ ਲਘੁਸ੍ਤਵਃ ।
Roman (IAST) Transliteration
aindrasyeva śarāsanasya dadhatī madhyelalāṭaṃ prabhāṃ
śauklīṃ kāntimanuṣṇagoriva śirasyātanvatī sarvataḥ |
eṣāsau tripurā hṛdi dyutirivoṣṇāṃśoḥ sadāhaḥ sthitāt
chindyānnaḥ sahasā padaistribhiraghaṃ jyotirmayī vāṅmayī || 1 ||
yā mātrā trapusīlatātanulasattantūtthitispardhinī
vāgbīje prathame sthitā tava sadā tāṃ manmahe te vayam |
śaktiḥ kuṇḍalinīti viśvajananavyāpārabaddhodyamāḥ
jñātvetthaṃ na punaḥ spṛśanti jananīgarbhe'rbhakatvaṃ narāḥ || 2 ||
dṛṣṭvā sambhramakāri vastu sahasā ai ai iti vyāhṛtaṃ
yenākūtavaśādapīha varade binduṃ vināpyakṣaram |
tasyāpi dhruvameva devi tarasā jāte tavānugrahe
vācaḥsūktisudhārasadravamuco niryānti vaktrāmbujāt || 3 ||
yannitye tava kāmarājamaparaṃ mantrākṣaraṃ niṣkalaṃ
tatsārasvatamityavaiti viralaḥ kaścidbudhaścedbhuvi |
ākhyānaṃ pratiparva satyatapaso yatkīrtayanto dvijāḥ
prārambhe praṇavāspadapraṇayitāṃ nītvoccaranti sphuṭam || 4 ||
yatsadyo vacasāṃ pravṛttikaraṇe dṛṣṭaprabhāvaṃ budhaiḥ
tārtīyaṃ tadahaṃ namāmi manasā tvadbījaminduprabham |
astyaurvo'pi sarasvatīmanugato jāḍyāmbuvicchittaye
gośabdo giri vartate saniyataṃ yogaṃ vinā siddhidaḥ || 5 ||
ekaikaṃ tava devi bījamanaghaṃ savyañjanāvyañjanaṃ
kūṭasthaṃ yadi vā pṛthak kramagataṃ yadvā sthitaṃ vyutkramāt |
yaṃ yaṃ kāmamapekṣya yena vidhinā kenāpi vā cintitaṃ
japtaṃ vā saphalīkaroti satataṃ taṃ taṃ samastaṃ nṛṇām || 6 ||
vāme pustakadhāriṇīmabhayadāṃ sākṣasrajaṃ dakṣiṇe
bhaktebhyo varadānapeśalakarāṃ karpūrakundojjvalām |
ujjṛmbhāmbujapatrakāntinayanasnigdhaprabhālokinīṃ
ye tvāmamba na śīlayanti manasā teṣāṃ kavitvaṃ kutaḥ || 7 ||
ye tvāṃ pāṇḍurapuṇḍarīkapaṭalaspaṣṭābhirāmaprabhāṃ
siñcantīmamṛtadravairiva śiro dhyāyanti mūrdhni sthitām |
aśrāntā vikaṭasphuṭākṣarapadā niryāti vaktrāmbujāt
teṣāṃ bhārati bhāratī surasaritkallolalolormivat || 8 ||
ye sindūraparāgapiñjapihitāṃ tvattejasādyāmimāṃ
urvīṃ cāpi vilīnayāvakarasaprastāramagnāmiva |
paśyanti kṣaṇamapyananyamanasasteṣāmanaṅgajvara-
-klāntasrastakuraṅgaśābakadṛśo vaśyā bhavanti sphuṭam || 9 ||
cañcatkāñcanakuṇḍalāṅgadadharāmābaddhakāñcīsrajaṃ
ye tvāṃ cetasi tadgate kṣaṇamapi dhyāyanti kṛtvā sthirām |
teṣāṃ veśmasu vibhramādaharahaḥ sphārībhavantyaściraṃ
mādyatkuñjarakarṇatālataralāḥ sthairyaṃ bhajante śriyaḥ || 10 ||
ārbhaṭyā śaśikhaṇḍamaṇḍitajaṭājūṭāṃ nṛmuṇḍasrajaṃ
bandhūkaprasavāruṇāmbaradharāṃ pretāsanādhyāsinīm |
tvāṃ dhyāyanti caturbhujāṃ trinayanāmāpīnatuṅgastanīṃ
madhye nimnavalitrayāṅkitatanuṃ tvadrūpasaṃvittaye || 11 ||
jāto'pyalpaparicchade kṣitibhujāṃ sāmānyamātre kule
niḥśeṣāvanicakravartipadavīṃ labdhvā pratāponnataḥ |
yadvidyādhara bṛndavanditapadaḥ śrīvatsarājo'bhavat
devi tvaccaraṇāmbuja praṇatijaḥ so'yaṃ prasādodayaḥ || 12 ||
caṇḍi tvaccaraṇāmbujārcanakṛte bilvādilolluṇṭhana-
-truṭyatkaṇṭakakoṭibhiḥ paricayaṃ yeṣāṃ na jagmuḥ karāḥ |
te daṇḍāṅkuśacakracāpakuliśaśrīvatsamatsyāṅkitaiḥ
jāyante pṛthivībhujaḥ kathamivāmbhojaprabhaiḥ pāṇibhiḥ || 13 ||
viprāḥ kṣoṇibhujo viśastaditare kṣīrājyamadhvāsavaiḥ |
tvāṃ devi tripure parāparamayīṃ santarpya pūjāvidhau |
yāṃ yāṃ prārthayate manaḥ sthiradhiyāṃ teṣāṃ ta eva dhruvaṃ
tāṃ tāṃ siddhimavāpnuvanti tarasā vighnairavighnīkṛtāḥ || 14 ||
śabdānāṃ jananī tvamatra bhuvane vāgvādinītyucyase
tvattaḥ keśavavāsava prabhṛtayo'pyāvirbhavanti sphuṭam |
līyante khalu yatra kalpavirame brahmādayaste'pyamī
sā tvaṃ kācidacintyarūpamahimā śaktiḥ parā gīyase || 15 ||
devānāṃ tritayaṃ trayī hutabhujāṃ śaktitrayaṃ triḥ svarāḥ
trailokyaṃ tripadī tripuṣkaramatho tribrahma varṇāstrayaḥ |
yatkiñcijjagati tridhā niyamitaṃ vastu trivargādikaṃ
tatsarvaṃ tripureti nāma bhagavatyanveti te tattvataḥ || 16 ||
lakṣmīṃ rājakule jayāṃ raṇabhuvi kṣemaṅkarīmadhvani
kravyādadvipasarpabhāji śabarīṃ kāntāradurge girau |
bhūtapretapiśācajambukabhaye smṛtvā mahābhairavīṃ
vyāmohe tripurāṃ taranti vipadastārāṃ ca toyaplave || 17 ||
māyā kuṇḍalinī kriyā madhumatī kālī kalāmālinī
mātaṅgī vijayā jayā bhagavatī devī śivā śāmbhavī |
śaktiḥ śaṅkaravallabhā trinayanā vāgvādinī bhairavī
hrīṅkārī tripurā parāparamayī mātā kumārītyasi || 18 ||
āīpallavitaiḥ parasparayutairdvitrikramādyakṣarai
kādyaiḥ kṣāntagataiḥ svarādibhiratha kṣāntaiśca taiḥ sasvaraiḥ |
nāmāni tripure bhavanti khalu yānyatyantaguhyāni te
tebhyo bhairavapatni viṃśatisahasrebhyaḥ parebhyo namaḥ || 19 ||
boddhavyā nipuṇaṃ budhaiḥ stutiriyaṃ kṛtvā manastadgataṃ
bhāratyāstripuretyananyamanasā yatrādyavṛtte sphuṭam |
ekadvitripadakrameṇa kathitastatpādasaṅkhyākṣaraiḥ
mantroddhāra vidhirviśeṣasahitaḥ satsampradāyānvitaḥ || 20 ||
sāvadyaṃ niravadyamastu yadi vā kiṃ vānayā cintayā
nūnaṃ stotramidaṃ paṭhiṣyati jano yasyāsti bhaktistvayi |
sañcintyāpi laghutvamātmani dṛḍhaṃ sañjāyamānaṃ haṭhāt
tvadbhaktyā mukharīkṛtena racitaṃ yasmānmayāpi dhṛvam || 21 ||
iti śrīkālidāsa viracita pañcastavyāṃ prathamaḥ laghustavaḥ |
Sanskrit — Devanagari (original)
ऐन्द्रस्येव शरासनस्य दधती मध्येललाटं प्रभां
शौक्लीं कान्तिमनुष्णगोरिव शिरस्यातन्वती सर्वतः ।
एषासौ त्रिपुरा हृदि द्युतिरिवोष्णांशोः सदाहः स्थितात्
छिन्द्यान्नः सहसा पदैस्त्रिभिरघं ज्योतिर्मयी वाङ्मयी ॥ 1 ॥
या मात्रा त्रपुसीलतातनुलसत्तन्तूत्थितिस्पर्धिनी
वाग्बीजे प्रथमे स्थिता तव सदा तां मन्महे ते वयम् ।
शक्तिः कुण्डलिनीति विश्वजननव्यापारबद्धोद्यमाः
ज्ञात्वेत्थं न पुनः स्पृशन्ति जननीगर्भेऽर्भकत्वं नराः ॥ 2 ॥
दृष्ट्वा सम्भ्रमकारि वस्तु सहसा ऐ ऐ इति व्याहृतं
येनाकूतवशादपीह वरदे बिन्दुं विनाप्यक्षरम् ।
तस्यापि ध्रुवमेव देवि तरसा जाते तवानुग्रहे
वाचःसूक्तिसुधारसद्रवमुचो निर्यान्ति वक्त्राम्बुजात् ॥ 3 ॥
यन्नित्ये तव कामराजमपरं मन्त्राक्षरं निष्कलं
तत्सारस्वतमित्यवैति विरलः कश्चिद्बुधश्चेद्भुवि ।
आख्यानं प्रतिपर्व सत्यतपसो यत्कीर्तयन्तो द्विजाः
प्रारम्भे प्रणवास्पदप्रणयितां नीत्वोच्चरन्ति स्फुटम् ॥ 4 ॥
यत्सद्यो वचसां प्रवृत्तिकरणे दृष्टप्रभावं बुधैः
तार्तीयं तदहं नमामि मनसा त्वद्बीजमिन्दुप्रभम् ।
अस्त्यौर्वोऽपि सरस्वतीमनुगतो जाड्याम्बुविच्छित्तये
गोशब्दो गिरि वर्तते सनियतं योगं विना सिद्धिदः ॥ 5 ॥
एकैकं तव देवि बीजमनघं सव्यञ्जनाव्यञ्जनं
कूटस्थं यदि वा पृथक् क्रमगतं यद्वा स्थितं व्युत्क्रमात् ।
यं यं काममपेक्ष्य येन विधिना केनापि वा चिन्तितं
जप्तं वा सफलीकरोति सततं तं तं समस्तं नृणाम् ॥ 6 ॥
वामे पुस्तकधारिणीमभयदां साक्षस्रजं दक्षिणे
भक्तेभ्यो वरदानपेशलकरां कर्पूरकुन्दोज्ज्वलाम् ।
उज्जृम्भाम्बुजपत्रकान्तिनयनस्निग्धप्रभालोकिनीं
ये त्वामम्ब न शीलयन्ति मनसा तेषां कवित्वं कुतः ॥ 7 ॥
ये त्वां पाण्डुरपुण्डरीकपटलस्पष्टाभिरामप्रभां
सिञ्चन्तीममृतद्रवैरिव शिरो ध्यायन्ति मूर्ध्नि स्थिताम् ।
अश्रान्ता विकटस्फुटाक्षरपदा निर्याति वक्त्राम्बुजात्
तेषां भारति भारती सुरसरित्कल्लोललोलोर्मिवत् ॥ 8 ॥
ये सिन्दूरपरागपिञ्जपिहितां त्वत्तेजसाद्यामिमां
उर्वीं चापि विलीनयावकरसप्रस्तारमग्नामिव ।
पश्यन्ति क्षणमप्यनन्यमनसस्तेषामनङ्गज्वर-
-क्लान्तस्रस्तकुरङ्गशाबकदृशो वश्या भवन्ति स्फुटम् ॥ 9 ॥
चञ्चत्काञ्चनकुण्डलाङ्गदधरामाबद्धकाञ्चीस्रजं
ये त्वां चेतसि तद्गते क्षणमपि ध्यायन्ति कृत्वा स्थिराम् ।
तेषां वेश्मसु विभ्रमादहरहः स्फारीभवन्त्यश्चिरं
माद्यत्कुञ्जरकर्णतालतरलाः स्थैर्यं भजन्ते श्रियः ॥ 10 ॥
आर्भट्या शशिखण्डमण्डितजटाजूटां नृमुण्डस्रजं
बन्धूकप्रसवारुणाम्बरधरां प्रेतासनाध्यासिनीम् ।
त्वां ध्यायन्ति चतुर्भुजां त्रिनयनामापीनतुङ्गस्तनीं
मध्ये निम्नवलित्रयाङ्किततनुं त्वद्रूपसंवित्तये ॥ 11 ॥
जातोऽप्यल्पपरिच्छदे क्षितिभुजां सामान्यमात्रे कुले
निःशेषावनिचक्रवर्तिपदवीं लब्ध्वा प्रतापोन्नतः ।
यद्विद्याधर बृन्दवन्दितपदः श्रीवत्सराजोऽभवत्
देवि त्वच्चरणाम्बुज प्रणतिजः सोऽयं प्रसादोदयः ॥ 12 ॥
चण्डि त्वच्चरणाम्बुजार्चनकृते बिल्वादिलोल्लुण्ठन-
-त्रुट्यत्कण्टककोटिभिः परिचयं येषां न जग्मुः कराः ।
ते दण्डाङ्कुशचक्रचापकुलिशश्रीवत्समत्स्याङ्कितैः
जायन्ते पृथिवीभुजः कथमिवाम्भोजप्रभैः पाणिभिः ॥ 13 ॥
विप्राः क्षोणिभुजो विशस्तदितरे क्षीराज्यमध्वासवैः ।
त्वां देवि त्रिपुरे परापरमयीं सन्तर्प्य पूजाविधौ ।
यां यां प्रार्थयते मनः स्थिरधियां तेषां त एव ध्रुवं
तां तां सिद्धिमवाप्नुवन्ति तरसा विघ्नैरविघ्नीकृताः ॥ 14 ॥
शब्दानां जननी त्वमत्र भुवने वाग्वादिनीत्युच्यसे
त्वत्तः केशववासव प्रभृतयोऽप्याविर्भवन्ति स्फुटम् ।
लीयन्ते खलु यत्र कल्पविरमे ब्रह्मादयस्तेऽप्यमी
सा त्वं काचिदचिन्त्यरूपमहिमा शक्तिः परा गीयसे ॥ 15 ॥
देवानां त्रितयं त्रयी हुतभुजां शक्तित्रयं त्रिः स्वराः
त्रैलोक्यं त्रिपदी त्रिपुष्करमथो त्रिब्रह्म वर्णास्त्रयः ।
यत्किञ्चिज्जगति त्रिधा नियमितं वस्तु त्रिवर्गादिकं
तत्सर्वं त्रिपुरेति नाम भगवत्यन्वेति ते तत्त्वतः ॥ 16 ॥
लक्ष्मीं राजकुले जयां रणभुवि क्षेमङ्करीमध्वनि
क्रव्यादद्विपसर्पभाजि शबरीं कान्तारदुर्गे गिरौ ।
भूतप्रेतपिशाचजम्बुकभये स्मृत्वा महाभैरवीं
व्यामोहे त्रिपुरां तरन्ति विपदस्तारां च तोयप्लवे ॥ 17 ॥
माया कुण्डलिनी क्रिया मधुमती काली कलामालिनी
मातङ्गी विजया जया भगवती देवी शिवा शाम्भवी ।
शक्तिः शङ्करवल्लभा त्रिनयना वाग्वादिनी भैरवी
ह्रीङ्कारी त्रिपुरा परापरमयी माता कुमारीत्यसि ॥ 18 ॥
आईपल्लवितैः परस्परयुतैर्द्वित्रिक्रमाद्यक्षरै
काद्यैः क्षान्तगतैः स्वरादिभिरथ क्षान्तैश्च तैः सस्वरैः ।
नामानि त्रिपुरे भवन्ति खलु यान्यत्यन्तगुह्यानि ते
तेभ्यो भैरवपत्नि विंशतिसहस्रेभ्यः परेभ्यो नमः ॥ 19 ॥
बोद्धव्या निपुणं बुधैः स्तुतिरियं कृत्वा मनस्तद्गतं
भारत्यास्त्रिपुरेत्यनन्यमनसा यत्राद्यवृत्ते स्फुटम् ।
एकद्वित्रिपदक्रमेण कथितस्तत्पादसङ्ख्याक्षरैः
मन्त्रोद्धार विधिर्विशेषसहितः सत्सम्प्रदायान्वितः ॥ 20 ॥
सावद्यं निरवद्यमस्तु यदि वा किं वानया चिन्तया
नूनं स्तोत्रमिदं पठिष्यति जनो यस्यास्ति भक्तिस्त्वयि ।
सञ्चिन्त्यापि लघुत्वमात्मनि दृढं सञ्जायमानं हठात्
त्वद्भक्त्या मुखरीकृतेन रचितं यस्मान्मयापि धृवम् ॥ 21 ॥
इति श्रीकालिदास विरचित पञ्चस्तव्यां प्रथमः लघुस्तवः ।
aindrasyeva śarāsanasya dadhatī madhyelalāṭaṃ prabhāṃ
śauklīṃ kāntimanuṣṇagoriva śirasyātanvatī sarvataḥ |
eṣāsau tripurā hṛdi dyutirivoṣṇāṃśoḥ sadāhaḥ sthitāt
chindyānnaḥ sahasā padaistribhiraghaṃ jyotirmayī vāṅmayī || 1 ||
yā mātrā trapusīlatātanulasattantūtthitispardhinī
vāgbīje prathame sthitā tava sadā tāṃ manmahe te vayam |
śaktiḥ kuṇḍalinīti viśvajananavyāpārabaddhodyamāḥ
jñātvetthaṃ na punaḥ spṛśanti jananīgarbhe'rbhakatvaṃ narāḥ || 2 ||
dṛṣṭvā sambhramakāri vastu sahasā ai ai iti vyāhṛtaṃ
yenākūtavaśādapīha varade binduṃ vināpyakṣaram |
tasyāpi dhruvameva devi tarasā jāte tavānugrahe
vācaḥsūktisudhārasadravamuco niryānti vaktrāmbujāt || 3 ||
yannitye tava kāmarājamaparaṃ mantrākṣaraṃ niṣkalaṃ
tatsārasvatamityavaiti viralaḥ kaścidbudhaścedbhuvi |
ākhyānaṃ pratiparva satyatapaso yatkīrtayanto dvijāḥ
prārambhe praṇavāspadapraṇayitāṃ nītvoccaranti sphuṭam || 4 ||
yatsadyo vacasāṃ pravṛttikaraṇe dṛṣṭaprabhāvaṃ budhaiḥ
tārtīyaṃ tadahaṃ namāmi manasā tvadbījaminduprabham |
astyaurvo'pi sarasvatīmanugato jāḍyāmbuvicchittaye
gośabdo giri vartate saniyataṃ yogaṃ vinā siddhidaḥ || 5 ||
ekaikaṃ tava devi bījamanaghaṃ savyañjanāvyañjanaṃ
kūṭasthaṃ yadi vā pṛthak kramagataṃ yadvā sthitaṃ vyutkramāt |
yaṃ yaṃ kāmamapekṣya yena vidhinā kenāpi vā cintitaṃ
japtaṃ vā saphalīkaroti satataṃ taṃ taṃ samastaṃ nṛṇām || 6 ||
vāme pustakadhāriṇīmabhayadāṃ sākṣasrajaṃ dakṣiṇe
bhaktebhyo varadānapeśalakarāṃ karpūrakundojjvalām |
ujjṛmbhāmbujapatrakāntinayanasnigdhaprabhālokinīṃ
ye tvāmamba na śīlayanti manasā teṣāṃ kavitvaṃ kutaḥ || 7 ||
ye tvāṃ pāṇḍurapuṇḍarīkapaṭalaspaṣṭābhirāmaprabhāṃ
siñcantīmamṛtadravairiva śiro dhyāyanti mūrdhni sthitām |
aśrāntā vikaṭasphuṭākṣarapadā niryāti vaktrāmbujāt
teṣāṃ bhārati bhāratī surasaritkallolalolormivat || 8 ||
ye sindūraparāgapiñjapihitāṃ tvattejasādyāmimāṃ
urvīṃ cāpi vilīnayāvakarasaprastāramagnāmiva |
paśyanti kṣaṇamapyananyamanasasteṣāmanaṅgajvara-
-klāntasrastakuraṅgaśābakadṛśo vaśyā bhavanti sphuṭam || 9 ||
cañcatkāñcanakuṇḍalāṅgadadharāmābaddhakāñcīsrajaṃ
ye tvāṃ cetasi tadgate kṣaṇamapi dhyāyanti kṛtvā sthirām |
teṣāṃ veśmasu vibhramādaharahaḥ sphārībhavantyaściraṃ
mādyatkuñjarakarṇatālataralāḥ sthairyaṃ bhajante śriyaḥ || 10 ||
ārbhaṭyā śaśikhaṇḍamaṇḍitajaṭājūṭāṃ nṛmuṇḍasrajaṃ
bandhūkaprasavāruṇāmbaradharāṃ pretāsanādhyāsinīm |
tvāṃ dhyāyanti caturbhujāṃ trinayanāmāpīnatuṅgastanīṃ
madhye nimnavalitrayāṅkitatanuṃ tvadrūpasaṃvittaye || 11 ||
jāto'pyalpaparicchade kṣitibhujāṃ sāmānyamātre kule
niḥśeṣāvanicakravartipadavīṃ labdhvā pratāponnataḥ |
yadvidyādhara bṛndavanditapadaḥ śrīvatsarājo'bhavat
devi tvaccaraṇāmbuja praṇatijaḥ so'yaṃ prasādodayaḥ || 12 ||
caṇḍi tvaccaraṇāmbujārcanakṛte bilvādilolluṇṭhana-
-truṭyatkaṇṭakakoṭibhiḥ paricayaṃ yeṣāṃ na jagmuḥ karāḥ |
te daṇḍāṅkuśacakracāpakuliśaśrīvatsamatsyāṅkitaiḥ
jāyante pṛthivībhujaḥ kathamivāmbhojaprabhaiḥ pāṇibhiḥ || 13 ||
viprāḥ kṣoṇibhujo viśastaditare kṣīrājyamadhvāsavaiḥ |
tvāṃ devi tripure parāparamayīṃ santarpya pūjāvidhau |
yāṃ yāṃ prārthayate manaḥ sthiradhiyāṃ teṣāṃ ta eva dhruvaṃ
tāṃ tāṃ siddhimavāpnuvanti tarasā vighnairavighnīkṛtāḥ || 14 ||
śabdānāṃ jananī tvamatra bhuvane vāgvādinītyucyase
tvattaḥ keśavavāsava prabhṛtayo'pyāvirbhavanti sphuṭam |
līyante khalu yatra kalpavirame brahmādayaste'pyamī
sā tvaṃ kācidacintyarūpamahimā śaktiḥ parā gīyase || 15 ||
devānāṃ tritayaṃ trayī hutabhujāṃ śaktitrayaṃ triḥ svarāḥ
trailokyaṃ tripadī tripuṣkaramatho tribrahma varṇāstrayaḥ |
yatkiñcijjagati tridhā niyamitaṃ vastu trivargādikaṃ
tatsarvaṃ tripureti nāma bhagavatyanveti te tattvataḥ || 16 ||
lakṣmīṃ rājakule jayāṃ raṇabhuvi kṣemaṅkarīmadhvani
kravyādadvipasarpabhāji śabarīṃ kāntāradurge girau |
bhūtapretapiśācajambukabhaye smṛtvā mahābhairavīṃ
vyāmohe tripurāṃ taranti vipadastārāṃ ca toyaplave || 17 ||
māyā kuṇḍalinī kriyā madhumatī kālī kalāmālinī
mātaṅgī vijayā jayā bhagavatī devī śivā śāmbhavī |
śaktiḥ śaṅkaravallabhā trinayanā vāgvādinī bhairavī
hrīṅkārī tripurā parāparamayī mātā kumārītyasi || 18 ||
āīpallavitaiḥ parasparayutairdvitrikramādyakṣarai
kādyaiḥ kṣāntagataiḥ svarādibhiratha kṣāntaiśca taiḥ sasvaraiḥ |
nāmāni tripure bhavanti khalu yānyatyantaguhyāni te
tebhyo bhairavapatni viṃśatisahasrebhyaḥ parebhyo namaḥ || 19 ||
boddhavyā nipuṇaṃ budhaiḥ stutiriyaṃ kṛtvā manastadgataṃ
bhāratyāstripuretyananyamanasā yatrādyavṛtte sphuṭam |
ekadvitripadakrameṇa kathitastatpādasaṅkhyākṣaraiḥ
mantroddhāra vidhirviśeṣasahitaḥ satsampradāyānvitaḥ || 20 ||
sāvadyaṃ niravadyamastu yadi vā kiṃ vānayā cintayā
nūnaṃ stotramidaṃ paṭhiṣyati jano yasyāsti bhaktistvayi |
sañcintyāpi laghutvamātmani dṛḍhaṃ sañjāyamānaṃ haṭhāt
tvadbhaktyā mukharīkṛtena racitaṃ yasmānmayāpi dhṛvam || 21 ||
iti śrīkālidāsa viracita pañcastavyāṃ prathamaḥ laghustavaḥ |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.