ഐന്ദ്രസ്യേവ ശരാസനസ്യ ദധതീ മധ്യേലലാടം പ്രഭാം
ശൌക്ലീം കാന്തിമനുഷ്ണഗോരിവ ശിരസ്യാതന്വതീ സര്വതഃ ।
ഏഷാസൌ ത്രിപുരാ ഹൃദി ദ്യുതിരിവോഷ്ണാംശോഃ സദാഹഃ സ്ഥിതാത്
ഛിന്ദ്യാന്നഃ സഹസാ പദൈസ്ത്രിഭിരഘം ജ്യോതിര്മയീ വാങ്മയീ ॥ 1 ॥
യാ മാത്രാ ത്രപുസീലതാതനുലസത്തന്തൂത്ഥിതിസ്പര്ധിനീ
വാഗ്ബീജേ പ്രഥമേ സ്ഥിതാ തവ സദാ താം മന്മഹേ തേ വയമ് ।
ശക്തിഃ കുണ്ഡലിനീതി വിശ്വജനനവ്യാപാരബദ്ധോദ്യമാഃ
ജ്ഞാത്വേത്ഥം ന പുനഃ സ്പൃശന്തി ജനനീഗര്ഭേഽര്ഭകത്വം നരാഃ ॥ 2 ॥
ദൃഷ്ട്വാ സമ്ഭ്രമകാരി വസ്തു സഹസാ ഐ ഐ ഇതി വ്യാഹൃതം
യേനാകൂതവശാദപീഹ വരദേ ബിന്ദും വിനാപ്യക്ഷരമ് ।
തസ്യാപി ധ്രുവമേവ ദേവി തരസാ ജാതേ തവാനുഗ്രഹേ
വാചഃസൂക്തിസുധാരസദ്രവമുചോ നിര്യാന്തി വക്ത്രാമ്ബുജാത് ॥ 3 ॥
യന്നിത്യേ തവ കാമരാജമപരം മന്ത്രാക്ഷരം നിഷ്കലം
തത്സാരസ്വതമിത്യവൈതി വിരലഃ കശ്ചിദ്ബുധശ്ചേദ്ഭുവി ।
ആഖ്യാനം പ്രതിപര്വ സത്യതപസോ യത്കീര്തയന്തോ ദ്വിജാഃ
പ്രാരമ്ഭേ പ്രണവാസ്പദപ്രണയിതാം നീത്വോച്ചരന്തി സ്ഫുടമ് ॥ 4 ॥
യത്സദ്യോ വചസാം പ്രവൃത്തികരണേ ദൃഷ്ടപ്രഭാവം ബുധൈഃ
താര്തീയം തദഹം നമാമി മനസാ ത്വദ്ബീജമിന്ദുപ്രഭമ് ।
അസ്ത്യൌര്വോഽപി സരസ്വതീമനുഗതോ ജാഡ്യാമ്ബുവിച്ഛിത്തയേ
ഗോശബ്ദോ ഗിരി വര്തതേ സനിയതം യോഗം വിനാ സിദ്ധിദഃ ॥ 5 ॥
ഏകൈകം തവ ദേവി ബീജമനഘം സവ്യഞ്ജനാവ്യഞ്ജനം
കൂടസ്ഥം യദി വാ പൃഥക് ക്രമഗതം യദ്വാ സ്ഥിതം വ്യുത്ക്രമാത് ।
യം യം കാമമപേക്ഷ്യ യേന വിധിനാ കേനാപി വാ ചിന്തിതം
ജപ്തം വാ സഫലീകരോതി സതതം തം തം സമസ്തം നൃണാമ് ॥ 6 ॥
വാമേ പുസ്തകധാരിണീമഭയദാം സാക്ഷസ്രജം ദക്ഷിണേ
ഭക്തേഭ്യോ വരദാനപേശലകരാം കര്പൂരകുന്ദോജ്ജ്വലാമ് ।
ഉജ്ജൃമ്ഭാമ്ബുജപത്രകാന്തിനയനസ്നിഗ്ധപ്രഭാലോകിനീം
യേ ത്വാമമ്ബ ന ശീലയന്തി മനസാ തേഷാം കവിത്വം കുതഃ ॥ 7 ॥
യേ ത്വാം പാണ്ഡുരപുണ്ഡരീകപടലസ്പഷ്ടാഭിരാമപ്രഭാം
സിഞ്ചന്തീമമൃതദ്രവൈരിവ ശിരോ ധ്യായന്തി മൂര്ധ്നി സ്ഥിതാമ് ।
അശ്രാന്താ വികടസ്ഫുടാക്ഷരപദാ നിര്യാതി വക്ത്രാമ്ബുജാത്
തേഷാം ഭാരതി ഭാരതീ സുരസരിത്കല്ലോലലോലോര്മിവത് ॥ 8 ॥
യേ സിന്ദൂരപരാഗപിഞ്ജപിഹിതാം ത്വത്തേജസാദ്യാമിമാം
ഉര്വീം ചാപി വിലീനയാവകരസപ്രസ്താരമഗ്നാമിവ ।
പശ്യന്തി ക്ഷണമപ്യനന്യമനസസ്തേഷാമനങ്ഗജ്വര-
-ക്ലാന്തസ്രസ്തകുരങ്ഗശാബകദൃശോ വശ്യാ ഭവന്തി സ്ഫുടമ് ॥ 9 ॥
ചഞ്ചത്കാഞ്ചനകുണ്ഡലാങ്ഗദധരാമാബദ്ധകാഞ്ചീസ്രജം
യേ ത്വാം ചേതസി തദ്ഗതേ ക്ഷണമപി ധ്യായന്തി കൃത്വാ സ്ഥിരാമ് ।
തേഷാം വേശ്മസു വിഭ്രമാദഹരഹഃ സ്ഫാരീഭവന്ത്യശ്ചിരം
മാദ്യത്കുഞ്ജരകര്ണതാലതരലാഃ സ്ഥൈര്യം ഭജന്തേ ശ്രിയഃ ॥ 10 ॥
ആര്ഭട്യാ ശശിഖണ്ഡമണ്ഡിതജടാജൂടാം നൃമുണ്ഡസ്രജം
ബന്ധൂകപ്രസവാരുണാമ്ബരധരാം പ്രേതാസനാധ്യാസിനീമ് ।
ത്വാം ധ്യായന്തി ചതുര്ഭുജാം ത്രിനയനാമാപീനതുങ്ഗസ്തനീം
മധ്യേ നിമ്നവലിത്രയാങ്കിതതനും ത്വദ്രൂപസംവിത്തയേ ॥ 11 ॥
ജാതോഽപ്യല്പപരിച്ഛദേ ക്ഷിതിഭുജാം സാമാന്യമാത്രേ കുലേ
നിഃശേഷാവനിചക്രവര്തിപദവീം ലബ്ധ്വാ പ്രതാപോന്നതഃ ।
യദ്വിദ്യാധര ബൃന്ദവന്ദിതപദഃ ശ്രീവത്സരാജോഽഭവത്
ദേവി ത്വച്ചരണാമ്ബുജ പ്രണതിജഃ സോഽയം പ്രസാദോദയഃ ॥ 12 ॥
ചണ്ഡി ത്വച്ചരണാമ്ബുജാര്ചനകൃതേ ബില്വാദിലോല്ലുണ്ഠന-
-ത്രുട്യത്കണ്ടകകോടിഭിഃ പരിചയം യേഷാം ന ജഗ്മുഃ കരാഃ ।
തേ ദണ്ഡാങ്കുശചക്രചാപകുലിശശ്രീവത്സമത്സ്യാങ്കിതൈഃ
ജായന്തേ പൃഥിവീഭുജഃ കഥമിവാമ്ഭോജപ്രഭൈഃ പാണിഭിഃ ॥ 13 ॥
വിപ്രാഃ ക്ഷോണിഭുജോ വിശസ്തദിതരേ ക്ഷീരാജ്യമധ്വാസവൈഃ ।
ത്വാം ദേവി ത്രിപുരേ പരാപരമയീം സന്തര്പ്യ പൂജാവിധൌ ।
യാം യാം പ്രാര്ഥയതേ മനഃ സ്ഥിരധിയാം തേഷാം ത ഏവ ധ്രുവം
താം താം സിദ്ധിമവാപ്നുവന്തി തരസാ വിഘ്നൈരവിഘ്നീകൃതാഃ ॥ 14 ॥
ശബ്ദാനാം ജനനീ ത്വമത്ര ഭുവനേ വാഗ്വാദിനീത്യുച്യസേ
ത്വത്തഃ കേശവവാസവ പ്രഭൃതയോഽപ്യാവിര്ഭവന്തി സ്ഫുടമ് ।
ലീയന്തേ ഖലു യത്ര കല്പവിരമേ ബ്രഹ്മാദയസ്തേഽപ്യമീ
സാ ത്വം കാചിദചിന്ത്യരൂപമഹിമാ ശക്തിഃ പരാ ഗീയസേ ॥ 15 ॥
ദേവാനാം ത്രിതയം ത്രയീ ഹുതഭുജാം ശക്തിത്രയം ത്രിഃ സ്വരാഃ
ത്രൈലോക്യം ത്രിപദീ ത്രിപുഷ്കരമഥോ ത്രിബ്രഹ്മ വര്ണാസ്ത്രയഃ ।
യത്കിഞ്ചിജ്ജഗതി ത്രിധാ നിയമിതം വസ്തു ത്രിവര്ഗാദികം
തത്സര്വം ത്രിപുരേതി നാമ ഭഗവത്യന്വേതി തേ തത്ത്വതഃ ॥ 16 ॥
ലക്ഷ്മീം രാജകുലേ ജയാം രണഭുവി ക്ഷേമങ്കരീമധ്വനി
ക്രവ്യാദദ്വിപസര്പഭാജി ശബരീം കാന്താരദുര്ഗേ ഗിരൌ ।
ഭൂതപ്രേതപിശാചജമ്ബുകഭയേ സ്മൃത്വാ മഹാഭൈരവീം
വ്യാമോഹേ ത്രിപുരാം തരന്തി വിപദസ്താരാം ച തോയപ്ലവേ ॥ 17 ॥
മായാ കുണ്ഡലിനീ ക്രിയാ മധുമതീ കാലീ കലാമാലിനീ
മാതങ്ഗീ വിജയാ ജയാ ഭഗവതീ ദേവീ ശിവാ ശാമ്ഭവീ ।
ശക്തിഃ ശങ്കരവല്ലഭാ ത്രിനയനാ വാഗ്വാദിനീ ഭൈരവീ
ഹ്രീങ്കാരീ ത്രിപുരാ പരാപരമയീ മാതാ കുമാരീത്യസി ॥ 18 ॥
ആഈപല്ലവിതൈഃ പരസ്പരയുതൈര്ദ്വിത്രിക്രമാദ്യക്ഷരൈ
കാദ്യൈഃ ക്ഷാന്തഗതൈഃ സ്വരാദിഭിരഥ ക്ഷാന്തൈശ്ച തൈഃ സസ്വരൈഃ ।
നാമാനി ത്രിപുരേ ഭവന്തി ഖലു യാന്യത്യന്തഗുഹ്യാനി തേ
തേഭ്യോ ഭൈരവപത്നി വിംശതിസഹസ്രേഭ്യഃ പരേഭ്യോ നമഃ ॥ 19 ॥
ബോദ്ധവ്യാ നിപുണം ബുധൈഃ സ്തുതിരിയം കൃത്വാ മനസ്തദ്ഗതം
ഭാരത്യാസ്ത്രിപുരേത്യനന്യമനസാ യത്രാദ്യവൃത്തേ സ്ഫുടമ് ।
ഏകദ്വിത്രിപദക്രമേണ കഥിതസ്തത്പാദസങ്ഖ്യാക്ഷരൈഃ
മന്ത്രോദ്ധാര വിധിര്വിശേഷസഹിതഃ സത്സമ്പ്രദായാന്വിതഃ ॥ 20 ॥
സാവദ്യം നിരവദ്യമസ്തു യദി വാ കിം വാനയാ ചിന്തയാ
നൂനം സ്തോത്രമിദം പഠിഷ്യതി ജനോ യസ്യാസ്തി ഭക്തിസ്ത്വയി ।
സഞ്ചിന്ത്യാപി ലഘുത്വമാത്മനി ദൃഢം സഞ്ജായമാനം ഹഠാത്
ത്വദ്ഭക്ത്യാ മുഖരീകൃതേന രചിതം യസ്മാന്മയാപി ധൃവമ് ॥ 21 ॥
ഇതി ശ്രീകാലിദാസ വിരചിത പഞ്ചസ്തവ്യാം പ്രഥമഃ ലഘുസ്തവഃ ।
Roman (IAST) Transliteration
aindrasyeva śarāsanasya dadhatī madhyelalāṭaṃ prabhāṃ
śauklīṃ kāntimanuṣṇagoriva śirasyātanvatī sarvataḥ |
eṣāsau tripurā hṛdi dyutirivoṣṇāṃśoḥ sadāhaḥ sthitāt
chindyānnaḥ sahasā padaistribhiraghaṃ jyotirmayī vāṅmayī || 1 ||
yā mātrā trapusīlatātanulasattantūtthitispardhinī
vāgbīje prathame sthitā tava sadā tāṃ manmahe te vayam |
śaktiḥ kuṇḍalinīti viśvajananavyāpārabaddhodyamāḥ
jñātvetthaṃ na punaḥ spṛśanti jananīgarbhe'rbhakatvaṃ narāḥ || 2 ||
dṛṣṭvā sambhramakāri vastu sahasā ai ai iti vyāhṛtaṃ
yenākūtavaśādapīha varade binduṃ vināpyakṣaram |
tasyāpi dhruvameva devi tarasā jāte tavānugrahe
vācaḥsūktisudhārasadravamuco niryānti vaktrāmbujāt || 3 ||
yannitye tava kāmarājamaparaṃ mantrākṣaraṃ niṣkalaṃ
tatsārasvatamityavaiti viralaḥ kaścidbudhaścedbhuvi |
ākhyānaṃ pratiparva satyatapaso yatkīrtayanto dvijāḥ
prārambhe praṇavāspadapraṇayitāṃ nītvoccaranti sphuṭam || 4 ||
yatsadyo vacasāṃ pravṛttikaraṇe dṛṣṭaprabhāvaṃ budhaiḥ
tārtīyaṃ tadahaṃ namāmi manasā tvadbījaminduprabham |
astyaurvo'pi sarasvatīmanugato jāḍyāmbuvicchittaye
gośabdo giri vartate saniyataṃ yogaṃ vinā siddhidaḥ || 5 ||
ekaikaṃ tava devi bījamanaghaṃ savyañjanāvyañjanaṃ
kūṭasthaṃ yadi vā pṛthak kramagataṃ yadvā sthitaṃ vyutkramāt |
yaṃ yaṃ kāmamapekṣya yena vidhinā kenāpi vā cintitaṃ
japtaṃ vā saphalīkaroti satataṃ taṃ taṃ samastaṃ nṛṇām || 6 ||
vāme pustakadhāriṇīmabhayadāṃ sākṣasrajaṃ dakṣiṇe
bhaktebhyo varadānapeśalakarāṃ karpūrakundojjvalām |
ujjṛmbhāmbujapatrakāntinayanasnigdhaprabhālokinīṃ
ye tvāmamba na śīlayanti manasā teṣāṃ kavitvaṃ kutaḥ || 7 ||
ye tvāṃ pāṇḍurapuṇḍarīkapaṭalaspaṣṭābhirāmaprabhāṃ
siñcantīmamṛtadravairiva śiro dhyāyanti mūrdhni sthitām |
aśrāntā vikaṭasphuṭākṣarapadā niryāti vaktrāmbujāt
teṣāṃ bhārati bhāratī surasaritkallolalolormivat || 8 ||
ye sindūraparāgapiñjapihitāṃ tvattejasādyāmimāṃ
urvīṃ cāpi vilīnayāvakarasaprastāramagnāmiva |
paśyanti kṣaṇamapyananyamanasasteṣāmanaṅgajvara-
-klāntasrastakuraṅgaśābakadṛśo vaśyā bhavanti sphuṭam || 9 ||
cañcatkāñcanakuṇḍalāṅgadadharāmābaddhakāñcīsrajaṃ
ye tvāṃ cetasi tadgate kṣaṇamapi dhyāyanti kṛtvā sthirām |
teṣāṃ veśmasu vibhramādaharahaḥ sphārībhavantyaściraṃ
mādyatkuñjarakarṇatālataralāḥ sthairyaṃ bhajante śriyaḥ || 10 ||
ārbhaṭyā śaśikhaṇḍamaṇḍitajaṭājūṭāṃ nṛmuṇḍasrajaṃ
bandhūkaprasavāruṇāmbaradharāṃ pretāsanādhyāsinīm |
tvāṃ dhyāyanti caturbhujāṃ trinayanāmāpīnatuṅgastanīṃ
madhye nimnavalitrayāṅkitatanuṃ tvadrūpasaṃvittaye || 11 ||
jāto'pyalpaparicchade kṣitibhujāṃ sāmānyamātre kule
niḥśeṣāvanicakravartipadavīṃ labdhvā pratāponnataḥ |
yadvidyādhara bṛndavanditapadaḥ śrīvatsarājo'bhavat
devi tvaccaraṇāmbuja praṇatijaḥ so'yaṃ prasādodayaḥ || 12 ||
caṇḍi tvaccaraṇāmbujārcanakṛte bilvādilolluṇṭhana-
-truṭyatkaṇṭakakoṭibhiḥ paricayaṃ yeṣāṃ na jagmuḥ karāḥ |
te daṇḍāṅkuśacakracāpakuliśaśrīvatsamatsyāṅkitaiḥ
jāyante pṛthivībhujaḥ kathamivāmbhojaprabhaiḥ pāṇibhiḥ || 13 ||
viprāḥ kṣoṇibhujo viśastaditare kṣīrājyamadhvāsavaiḥ |
tvāṃ devi tripure parāparamayīṃ santarpya pūjāvidhau |
yāṃ yāṃ prārthayate manaḥ sthiradhiyāṃ teṣāṃ ta eva dhruvaṃ
tāṃ tāṃ siddhimavāpnuvanti tarasā vighnairavighnīkṛtāḥ || 14 ||
śabdānāṃ jananī tvamatra bhuvane vāgvādinītyucyase
tvattaḥ keśavavāsava prabhṛtayo'pyāvirbhavanti sphuṭam |
līyante khalu yatra kalpavirame brahmādayaste'pyamī
sā tvaṃ kācidacintyarūpamahimā śaktiḥ parā gīyase || 15 ||
devānāṃ tritayaṃ trayī hutabhujāṃ śaktitrayaṃ triḥ svarāḥ
trailokyaṃ tripadī tripuṣkaramatho tribrahma varṇāstrayaḥ |
yatkiñcijjagati tridhā niyamitaṃ vastu trivargādikaṃ
tatsarvaṃ tripureti nāma bhagavatyanveti te tattvataḥ || 16 ||
lakṣmīṃ rājakule jayāṃ raṇabhuvi kṣemaṅkarīmadhvani
kravyādadvipasarpabhāji śabarīṃ kāntāradurge girau |
bhūtapretapiśācajambukabhaye smṛtvā mahābhairavīṃ
vyāmohe tripurāṃ taranti vipadastārāṃ ca toyaplave || 17 ||
māyā kuṇḍalinī kriyā madhumatī kālī kalāmālinī
mātaṅgī vijayā jayā bhagavatī devī śivā śāmbhavī |
śaktiḥ śaṅkaravallabhā trinayanā vāgvādinī bhairavī
hrīṅkārī tripurā parāparamayī mātā kumārītyasi || 18 ||
āīpallavitaiḥ parasparayutairdvitrikramādyakṣarai
kādyaiḥ kṣāntagataiḥ svarādibhiratha kṣāntaiśca taiḥ sasvaraiḥ |
nāmāni tripure bhavanti khalu yānyatyantaguhyāni te
tebhyo bhairavapatni viṃśatisahasrebhyaḥ parebhyo namaḥ || 19 ||
boddhavyā nipuṇaṃ budhaiḥ stutiriyaṃ kṛtvā manastadgataṃ
bhāratyāstripuretyananyamanasā yatrādyavṛtte sphuṭam |
ekadvitripadakrameṇa kathitastatpādasaṅkhyākṣaraiḥ
mantroddhāra vidhirviśeṣasahitaḥ satsampradāyānvitaḥ || 20 ||
sāvadyaṃ niravadyamastu yadi vā kiṃ vānayā cintayā
nūnaṃ stotramidaṃ paṭhiṣyati jano yasyāsti bhaktistvayi |
sañcintyāpi laghutvamātmani dṛḍhaṃ sañjāyamānaṃ haṭhāt
tvadbhaktyā mukharīkṛtena racitaṃ yasmānmayāpi dhṛvam || 21 ||
iti śrīkālidāsa viracita pañcastavyāṃ prathamaḥ laghustavaḥ |
Sanskrit — Devanagari (original)
ऐन्द्रस्येव शरासनस्य दधती मध्येललाटं प्रभां
शौक्लीं कान्तिमनुष्णगोरिव शिरस्यातन्वती सर्वतः ।
एषासौ त्रिपुरा हृदि द्युतिरिवोष्णांशोः सदाहः स्थितात्
छिन्द्यान्नः सहसा पदैस्त्रिभिरघं ज्योतिर्मयी वाङ्मयी ॥ 1 ॥
या मात्रा त्रपुसीलतातनुलसत्तन्तूत्थितिस्पर्धिनी
वाग्बीजे प्रथमे स्थिता तव सदा तां मन्महे ते वयम् ।
शक्तिः कुण्डलिनीति विश्वजननव्यापारबद्धोद्यमाः
ज्ञात्वेत्थं न पुनः स्पृशन्ति जननीगर्भेऽर्भकत्वं नराः ॥ 2 ॥
दृष्ट्वा सम्भ्रमकारि वस्तु सहसा ऐ ऐ इति व्याहृतं
येनाकूतवशादपीह वरदे बिन्दुं विनाप्यक्षरम् ।
तस्यापि ध्रुवमेव देवि तरसा जाते तवानुग्रहे
वाचःसूक्तिसुधारसद्रवमुचो निर्यान्ति वक्त्राम्बुजात् ॥ 3 ॥
यन्नित्ये तव कामराजमपरं मन्त्राक्षरं निष्कलं
तत्सारस्वतमित्यवैति विरलः कश्चिद्बुधश्चेद्भुवि ।
आख्यानं प्रतिपर्व सत्यतपसो यत्कीर्तयन्तो द्विजाः
प्रारम्भे प्रणवास्पदप्रणयितां नीत्वोच्चरन्ति स्फुटम् ॥ 4 ॥
यत्सद्यो वचसां प्रवृत्तिकरणे दृष्टप्रभावं बुधैः
तार्तीयं तदहं नमामि मनसा त्वद्बीजमिन्दुप्रभम् ।
अस्त्यौर्वोऽपि सरस्वतीमनुगतो जाड्याम्बुविच्छित्तये
गोशब्दो गिरि वर्तते सनियतं योगं विना सिद्धिदः ॥ 5 ॥
एकैकं तव देवि बीजमनघं सव्यञ्जनाव्यञ्जनं
कूटस्थं यदि वा पृथक् क्रमगतं यद्वा स्थितं व्युत्क्रमात् ।
यं यं काममपेक्ष्य येन विधिना केनापि वा चिन्तितं
जप्तं वा सफलीकरोति सततं तं तं समस्तं नृणाम् ॥ 6 ॥
वामे पुस्तकधारिणीमभयदां साक्षस्रजं दक्षिणे
भक्तेभ्यो वरदानपेशलकरां कर्पूरकुन्दोज्ज्वलाम् ।
उज्जृम्भाम्बुजपत्रकान्तिनयनस्निग्धप्रभालोकिनीं
ये त्वामम्ब न शीलयन्ति मनसा तेषां कवित्वं कुतः ॥ 7 ॥
ये त्वां पाण्डुरपुण्डरीकपटलस्पष्टाभिरामप्रभां
सिञ्चन्तीममृतद्रवैरिव शिरो ध्यायन्ति मूर्ध्नि स्थिताम् ।
अश्रान्ता विकटस्फुटाक्षरपदा निर्याति वक्त्राम्बुजात्
तेषां भारति भारती सुरसरित्कल्लोललोलोर्मिवत् ॥ 8 ॥
ये सिन्दूरपरागपिञ्जपिहितां त्वत्तेजसाद्यामिमां
उर्वीं चापि विलीनयावकरसप्रस्तारमग्नामिव ।
पश्यन्ति क्षणमप्यनन्यमनसस्तेषामनङ्गज्वर-
-क्लान्तस्रस्तकुरङ्गशाबकदृशो वश्या भवन्ति स्फुटम् ॥ 9 ॥
चञ्चत्काञ्चनकुण्डलाङ्गदधरामाबद्धकाञ्चीस्रजं
ये त्वां चेतसि तद्गते क्षणमपि ध्यायन्ति कृत्वा स्थिराम् ।
तेषां वेश्मसु विभ्रमादहरहः स्फारीभवन्त्यश्चिरं
माद्यत्कुञ्जरकर्णतालतरलाः स्थैर्यं भजन्ते श्रियः ॥ 10 ॥
आर्भट्या शशिखण्डमण्डितजटाजूटां नृमुण्डस्रजं
बन्धूकप्रसवारुणाम्बरधरां प्रेतासनाध्यासिनीम् ।
त्वां ध्यायन्ति चतुर्भुजां त्रिनयनामापीनतुङ्गस्तनीं
मध्ये निम्नवलित्रयाङ्किततनुं त्वद्रूपसंवित्तये ॥ 11 ॥
जातोऽप्यल्पपरिच्छदे क्षितिभुजां सामान्यमात्रे कुले
निःशेषावनिचक्रवर्तिपदवीं लब्ध्वा प्रतापोन्नतः ।
यद्विद्याधर बृन्दवन्दितपदः श्रीवत्सराजोऽभवत्
देवि त्वच्चरणाम्बुज प्रणतिजः सोऽयं प्रसादोदयः ॥ 12 ॥
चण्डि त्वच्चरणाम्बुजार्चनकृते बिल्वादिलोल्लुण्ठन-
-त्रुट्यत्कण्टककोटिभिः परिचयं येषां न जग्मुः कराः ।
ते दण्डाङ्कुशचक्रचापकुलिशश्रीवत्समत्स्याङ्कितैः
जायन्ते पृथिवीभुजः कथमिवाम्भोजप्रभैः पाणिभिः ॥ 13 ॥
विप्राः क्षोणिभुजो विशस्तदितरे क्षीराज्यमध्वासवैः ।
त्वां देवि त्रिपुरे परापरमयीं सन्तर्प्य पूजाविधौ ।
यां यां प्रार्थयते मनः स्थिरधियां तेषां त एव ध्रुवं
तां तां सिद्धिमवाप्नुवन्ति तरसा विघ्नैरविघ्नीकृताः ॥ 14 ॥
शब्दानां जननी त्वमत्र भुवने वाग्वादिनीत्युच्यसे
त्वत्तः केशववासव प्रभृतयोऽप्याविर्भवन्ति स्फुटम् ।
लीयन्ते खलु यत्र कल्पविरमे ब्रह्मादयस्तेऽप्यमी
सा त्वं काचिदचिन्त्यरूपमहिमा शक्तिः परा गीयसे ॥ 15 ॥
देवानां त्रितयं त्रयी हुतभुजां शक्तित्रयं त्रिः स्वराः
त्रैलोक्यं त्रिपदी त्रिपुष्करमथो त्रिब्रह्म वर्णास्त्रयः ।
यत्किञ्चिज्जगति त्रिधा नियमितं वस्तु त्रिवर्गादिकं
तत्सर्वं त्रिपुरेति नाम भगवत्यन्वेति ते तत्त्वतः ॥ 16 ॥
लक्ष्मीं राजकुले जयां रणभुवि क्षेमङ्करीमध्वनि
क्रव्यादद्विपसर्पभाजि शबरीं कान्तारदुर्गे गिरौ ।
भूतप्रेतपिशाचजम्बुकभये स्मृत्वा महाभैरवीं
व्यामोहे त्रिपुरां तरन्ति विपदस्तारां च तोयप्लवे ॥ 17 ॥
माया कुण्डलिनी क्रिया मधुमती काली कलामालिनी
मातङ्गी विजया जया भगवती देवी शिवा शाम्भवी ।
शक्तिः शङ्करवल्लभा त्रिनयना वाग्वादिनी भैरवी
ह्रीङ्कारी त्रिपुरा परापरमयी माता कुमारीत्यसि ॥ 18 ॥
आईपल्लवितैः परस्परयुतैर्द्वित्रिक्रमाद्यक्षरै
काद्यैः क्षान्तगतैः स्वरादिभिरथ क्षान्तैश्च तैः सस्वरैः ।
नामानि त्रिपुरे भवन्ति खलु यान्यत्यन्तगुह्यानि ते
तेभ्यो भैरवपत्नि विंशतिसहस्रेभ्यः परेभ्यो नमः ॥ 19 ॥
बोद्धव्या निपुणं बुधैः स्तुतिरियं कृत्वा मनस्तद्गतं
भारत्यास्त्रिपुरेत्यनन्यमनसा यत्राद्यवृत्ते स्फुटम् ।
एकद्वित्रिपदक्रमेण कथितस्तत्पादसङ्ख्याक्षरैः
मन्त्रोद्धार विधिर्विशेषसहितः सत्सम्प्रदायान्वितः ॥ 20 ॥
सावद्यं निरवद्यमस्तु यदि वा किं वानया चिन्तया
नूनं स्तोत्रमिदं पठिष्यति जनो यस्यास्ति भक्तिस्त्वयि ।
सञ्चिन्त्यापि लघुत्वमात्मनि दृढं सञ्जायमानं हठात्
त्वद्भक्त्या मुखरीकृतेन रचितं यस्मान्मयापि धृवम् ॥ 21 ॥
इति श्रीकालिदास विरचित पञ्चस्तव्यां प्रथमः लघुस्तवः ।
aindrasyeva śarāsanasya dadhatī madhyelalāṭaṃ prabhāṃ
śauklīṃ kāntimanuṣṇagoriva śirasyātanvatī sarvataḥ |
eṣāsau tripurā hṛdi dyutirivoṣṇāṃśoḥ sadāhaḥ sthitāt
chindyānnaḥ sahasā padaistribhiraghaṃ jyotirmayī vāṅmayī || 1 ||
yā mātrā trapusīlatātanulasattantūtthitispardhinī
vāgbīje prathame sthitā tava sadā tāṃ manmahe te vayam |
śaktiḥ kuṇḍalinīti viśvajananavyāpārabaddhodyamāḥ
jñātvetthaṃ na punaḥ spṛśanti jananīgarbhe'rbhakatvaṃ narāḥ || 2 ||
dṛṣṭvā sambhramakāri vastu sahasā ai ai iti vyāhṛtaṃ
yenākūtavaśādapīha varade binduṃ vināpyakṣaram |
tasyāpi dhruvameva devi tarasā jāte tavānugrahe
vācaḥsūktisudhārasadravamuco niryānti vaktrāmbujāt || 3 ||
yannitye tava kāmarājamaparaṃ mantrākṣaraṃ niṣkalaṃ
tatsārasvatamityavaiti viralaḥ kaścidbudhaścedbhuvi |
ākhyānaṃ pratiparva satyatapaso yatkīrtayanto dvijāḥ
prārambhe praṇavāspadapraṇayitāṃ nītvoccaranti sphuṭam || 4 ||
yatsadyo vacasāṃ pravṛttikaraṇe dṛṣṭaprabhāvaṃ budhaiḥ
tārtīyaṃ tadahaṃ namāmi manasā tvadbījaminduprabham |
astyaurvo'pi sarasvatīmanugato jāḍyāmbuvicchittaye
gośabdo giri vartate saniyataṃ yogaṃ vinā siddhidaḥ || 5 ||
ekaikaṃ tava devi bījamanaghaṃ savyañjanāvyañjanaṃ
kūṭasthaṃ yadi vā pṛthak kramagataṃ yadvā sthitaṃ vyutkramāt |
yaṃ yaṃ kāmamapekṣya yena vidhinā kenāpi vā cintitaṃ
japtaṃ vā saphalīkaroti satataṃ taṃ taṃ samastaṃ nṛṇām || 6 ||
vāme pustakadhāriṇīmabhayadāṃ sākṣasrajaṃ dakṣiṇe
bhaktebhyo varadānapeśalakarāṃ karpūrakundojjvalām |
ujjṛmbhāmbujapatrakāntinayanasnigdhaprabhālokinīṃ
ye tvāmamba na śīlayanti manasā teṣāṃ kavitvaṃ kutaḥ || 7 ||
ye tvāṃ pāṇḍurapuṇḍarīkapaṭalaspaṣṭābhirāmaprabhāṃ
siñcantīmamṛtadravairiva śiro dhyāyanti mūrdhni sthitām |
aśrāntā vikaṭasphuṭākṣarapadā niryāti vaktrāmbujāt
teṣāṃ bhārati bhāratī surasaritkallolalolormivat || 8 ||
ye sindūraparāgapiñjapihitāṃ tvattejasādyāmimāṃ
urvīṃ cāpi vilīnayāvakarasaprastāramagnāmiva |
paśyanti kṣaṇamapyananyamanasasteṣāmanaṅgajvara-
-klāntasrastakuraṅgaśābakadṛśo vaśyā bhavanti sphuṭam || 9 ||
cañcatkāñcanakuṇḍalāṅgadadharāmābaddhakāñcīsrajaṃ
ye tvāṃ cetasi tadgate kṣaṇamapi dhyāyanti kṛtvā sthirām |
teṣāṃ veśmasu vibhramādaharahaḥ sphārībhavantyaściraṃ
mādyatkuñjarakarṇatālataralāḥ sthairyaṃ bhajante śriyaḥ || 10 ||
ārbhaṭyā śaśikhaṇḍamaṇḍitajaṭājūṭāṃ nṛmuṇḍasrajaṃ
bandhūkaprasavāruṇāmbaradharāṃ pretāsanādhyāsinīm |
tvāṃ dhyāyanti caturbhujāṃ trinayanāmāpīnatuṅgastanīṃ
madhye nimnavalitrayāṅkitatanuṃ tvadrūpasaṃvittaye || 11 ||
jāto'pyalpaparicchade kṣitibhujāṃ sāmānyamātre kule
niḥśeṣāvanicakravartipadavīṃ labdhvā pratāponnataḥ |
yadvidyādhara bṛndavanditapadaḥ śrīvatsarājo'bhavat
devi tvaccaraṇāmbuja praṇatijaḥ so'yaṃ prasādodayaḥ || 12 ||
caṇḍi tvaccaraṇāmbujārcanakṛte bilvādilolluṇṭhana-
-truṭyatkaṇṭakakoṭibhiḥ paricayaṃ yeṣāṃ na jagmuḥ karāḥ |
te daṇḍāṅkuśacakracāpakuliśaśrīvatsamatsyāṅkitaiḥ
jāyante pṛthivībhujaḥ kathamivāmbhojaprabhaiḥ pāṇibhiḥ || 13 ||
viprāḥ kṣoṇibhujo viśastaditare kṣīrājyamadhvāsavaiḥ |
tvāṃ devi tripure parāparamayīṃ santarpya pūjāvidhau |
yāṃ yāṃ prārthayate manaḥ sthiradhiyāṃ teṣāṃ ta eva dhruvaṃ
tāṃ tāṃ siddhimavāpnuvanti tarasā vighnairavighnīkṛtāḥ || 14 ||
śabdānāṃ jananī tvamatra bhuvane vāgvādinītyucyase
tvattaḥ keśavavāsava prabhṛtayo'pyāvirbhavanti sphuṭam |
līyante khalu yatra kalpavirame brahmādayaste'pyamī
sā tvaṃ kācidacintyarūpamahimā śaktiḥ parā gīyase || 15 ||
devānāṃ tritayaṃ trayī hutabhujāṃ śaktitrayaṃ triḥ svarāḥ
trailokyaṃ tripadī tripuṣkaramatho tribrahma varṇāstrayaḥ |
yatkiñcijjagati tridhā niyamitaṃ vastu trivargādikaṃ
tatsarvaṃ tripureti nāma bhagavatyanveti te tattvataḥ || 16 ||
lakṣmīṃ rājakule jayāṃ raṇabhuvi kṣemaṅkarīmadhvani
kravyādadvipasarpabhāji śabarīṃ kāntāradurge girau |
bhūtapretapiśācajambukabhaye smṛtvā mahābhairavīṃ
vyāmohe tripurāṃ taranti vipadastārāṃ ca toyaplave || 17 ||
māyā kuṇḍalinī kriyā madhumatī kālī kalāmālinī
mātaṅgī vijayā jayā bhagavatī devī śivā śāmbhavī |
śaktiḥ śaṅkaravallabhā trinayanā vāgvādinī bhairavī
hrīṅkārī tripurā parāparamayī mātā kumārītyasi || 18 ||
āīpallavitaiḥ parasparayutairdvitrikramādyakṣarai
kādyaiḥ kṣāntagataiḥ svarādibhiratha kṣāntaiśca taiḥ sasvaraiḥ |
nāmāni tripure bhavanti khalu yānyatyantaguhyāni te
tebhyo bhairavapatni viṃśatisahasrebhyaḥ parebhyo namaḥ || 19 ||
boddhavyā nipuṇaṃ budhaiḥ stutiriyaṃ kṛtvā manastadgataṃ
bhāratyāstripuretyananyamanasā yatrādyavṛtte sphuṭam |
ekadvitripadakrameṇa kathitastatpādasaṅkhyākṣaraiḥ
mantroddhāra vidhirviśeṣasahitaḥ satsampradāyānvitaḥ || 20 ||
sāvadyaṃ niravadyamastu yadi vā kiṃ vānayā cintayā
nūnaṃ stotramidaṃ paṭhiṣyati jano yasyāsti bhaktistvayi |
sañcintyāpi laghutvamātmani dṛḍhaṃ sañjāyamānaṃ haṭhāt
tvadbhaktyā mukharīkṛtena racitaṃ yasmānmayāpi dhṛvam || 21 ||
iti śrīkālidāsa viracita pañcastavyāṃ prathamaḥ laghustavaḥ |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.