Krishna

3.8 - அஶ்வமேதப்ராஹ்மணம் வைஶ்வதேவம் காண்டம் - க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேத தைத்திரீய ப்ராஹ்மண பாடஃ - ஸாங்க்ரஹண்யேஷ்ட்யா யஜதே

3.8 - Ashvamedhabrahmanam Vaishvadevam Kandam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Sangrahanyeshtya Yajate

✍️ Vedic 🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ப்ராஹ்மணே த்ரு'தீயாஷ்டகே அஷ்டமஃ ப்ரபாடகஃ - அஶ்வமேதப்ராஹ்மணம்-வைँஶ்வதேவ-ங்காண்டம்
ஓ-ந்நமஃ பரமாத்மநே, ஶ்ரீ மஹாகணபதயே நமஃ,
ஶ்ரீ குருப்யோ நமஃ । ஹ॒ரிஃ॒ ஓம் ॥
(அஶ்வமேதப்ராஹ்மணம்-வைँஶ்வதேவ-ங்காண்டம்)
அநுவாகம் 1 - ஸாங்க்ரஹண்யேஷ்ட்யாதயஃ யாஜமாநஸம்ஸ்காராஃ
ஸா॒க்ரம்॒ஹ॒ண்யேஷ்ட்யா॑ யஜதே । இ॒மா-ஞ்ஜ॒நதா॒க்ம்॒ ஸங்க॑ஹ்ணா॒நீதி॑ ॥ த்வாத॑ஶாரத்நீ ரஶ॒நா ப॑வதி । த்வாத॑ஶ॒ மாஸா᳚-ஸ்ஸம்​வँத்ஸ॒ரஃ ।
ஸம்॒​வँ॒த்ஸ॒ரமே॒வா வ॑ருந்தே । மௌ॒ஞ்ஜீ ப॑வதி । ஊர்க்வை முஞ்ஜாஃ᳚ । ஊர்ஜ॑மே॒ வா வ॑ருந்தே ॥ சி॒த்ரா நக்ஷ॑த்ர-ம்பவதி । சி॒த்ரம்-வாँ ஏ॒தத்கர்ம॑ ॥ 1 ॥
யத॑ஶ்வமே॒த-ஸ்ஸம்ரு'॑த்த்யை ॥ புண்ய॑நாம தேவ॒யஜ॑ந-ம॒த்த்யவ॑ஸ்யதி । புண்யா॑மே॒வ தேந॑ கீ॒ர்திம॒பிஜ॑யதி ॥ அப॑தாதீ-ந்ரு'॒த்விஜஃ॑ ஸ॒மாவ॑ஹ॒ந்த்யா ஸு॑ப்ரஹ்ம॒ண்யாயாஃ᳚ ।
ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்ய॒ ஸம॑ஷ்ட்யை ॥ கே॒ஶ॒ஶ்ம॒ஶ்ரு வ॑பதே । ந॒காநி॒ நிக்ரு'॑ந்ததே । த॒தோ தா॑வதே । ஸ்நாதி॑ । அஹ॑தம்॒-வாँஸஃ॒ பரி॑தத்தே । பா॒ப்மநோ-ऽப॑ஹத்யை ।
வாசம்॑-யँ॒த்வோப॑வஸதி । ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்ய॒ குப்த்யை᳚ । ராத்ரி॑-ஞ்ஜாக॒ரய॑ந்த ஆஸதே । ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்ய॒ ஸம॑ஷ்ட்யை ॥ 2 ॥
(கர்ம॑ - தத்தே॒ பஞ்ச॑ ச) (அ. 1)
அநுவாகம் 2 - ப்ரஹ்மௌதநாபிதாநம்
சது॑ஷ்டய்ய॒ ஆபோ॑ பவந்தி ।
சது॑ஶ்ஶபோ॒ வா அஶ்வஃ॑ ப்ராஜாப॒த்ய-ஸ்ஸம்ரு'॑த்த்யை ॥
தா தி॒க்ப்ய-ஸ்ஸ॒மாப்ரு'॑தா பவந்தி । தி॒க்ஷு வா ஆபஃ॑ ।
அந்நம்॒-வாँ ஆபஃ॑ । அ॒த்ப்யோ வா அந்ந॑-ஞ்ஜாயதே । யதே॒வாத்ப்யோ-ऽந்ந॒-ஞ்ஜாய॑தே । ததவ॑ருந்தே ॥ தாஸு॑ ப்ரஹ்மௌத॒ந-ம்ப॑சதி । ரேத॑ ஏ॒வ தத்த॑தாதி ॥ 3 ॥
சது॑ஶ்ஶராவோ பவதி । தி॒க்ஷ்வே॑வ ப்ரதி॑திஷ்டதி ॥ உ॒ப॒யதோ॑ ரு॒க்மௌ ப॑வதஃ । உ॒ப॒யத॑ ஏ॒வாஸ்மி॒ந்-ருச॑-ந்ததாதி । உத்த॑ரதி ஶ்ரு'த॒த்வாய॑ ।
ஸ॒ர்பிஷ்வா᳚-ந்பவதி மேத்த்ய॒த்வாய॑ । ச॒த்வார॑ ஆர்​ஷே॒யாஃ ப்ராஶ்ந॑ந்தி । தி॒ஶாமே॒வ ஜ்யோதி॑ஷி ஜுஹோதி । ச॒த்வாரி॒ ஹிர॑ண்யாநி ததாதி । தி॒ஶாம॒வ ஜ்யோதீ॒க்॒ஷ்ய வ॑ருந்தே ॥ 4 ॥
யதாஜ்ய॑-மு॒ச்சிஷ்ய॑தே । தஸ்மி॑ந்-ரஶ॒நா-ந்ந்யு॑நத்தி । ப்ர॒ஜாப॑தி॒ர்வா ஓ॑த॒நஃ । ரேத॒ ஆஜ்ய᳚ம் । யதாஜ்யே॑ ரஶ॒நா-ந்ந்யு॒நத்தி॑ । ப்ர॒ஜாப॑திமே॒வ ரேத॑ஸா॒ ஸம॑ர்தயதி ॥ த॒ர்ப॒மயீ॑ ரஶ॒நா ப॑வதி ।
ப॒ஹு வா ஏ॒ஷ கு॑ச॒ரோ॑-ऽமே॒த்த்யமுப॑கச்சதி ।
யதஶ்வஃ॑ । ப॒வித்ரம்॒-வைँ த॒ர்பாஃ ॥ 5 ॥
யத்த॑ர்ப॒மயீ॑ ரஶ॒நா பவ॑தி । பு॒நாத்யே॒வைந᳚ம் । பூ॒தமே॑ந॒-ம்மேத்த்ய॒-மால॑பதே ॥
அஶ்வ॑ஸ்ய॒ வா ஆல॑ப்தஸ்ய மஹி॒மோத॑-க்ராமத் ।
ஸ ம॒ஹர்த்வி॑ஜஃ॒ ப்ராவி॑ஶத் । தந்ம॒ஹர்த்வி॑ஜா-ம்மஹர்த்வி॒க்த்வம் । யந்ம॒ஹர்த்வி॑ஜஃ ப்ரா॒ஶ்ஞந்தி॑ ।
ம॒ஹி॒மாந॑-மே॒வாஸ்மி॒ந்-தத்த॑ததி ॥
அஶ்வ॑ஸ்ய॒ வா ஆல॑ப்தஸ்ய॒ ரேத॒ உத॑க்ராமத் ।
தத்ஸு॒வர்ண॒க்ம்॒ ஹிர॑ண்ய-மபவத் । யத்ஸு॒வர்ண॒க்ம்॒ ஹிர॑ண்ய॒-ந்ததா॑தி ।
ரேத॑ ஏ॒வ தத்த॑தாதி ॥ ஓ॒த॒நே த॑தாதி । ரேதோ॒ வா ஓ॑த॒நஃ । ரேதோ॒ ஹிர॑ண்யம் । ரேத॑ஸை॒வாஸ்மி॒-ந்ரேதோ॑ ததாதி ॥ 6 ॥
(த॒தா॒தி॒ - ரு॒ந்தே॒ - த॒ர்பா - அ॑பவ॒-த்ஷட்ச॑) (அ. 2)
அநுவாகம் 3 - ரஶநயா-ऽஶ்வபந்தநம்
யோ வை ப்ரஹ்ம॑ணே தே॒வேப்யஃ॑ ப்ர॒ஜாப॑த॒யே-ऽப்ர॑தி-ப்ரோ॒ச்யாஶ்வ॒-ம்மேத்த்ய॑-ம்ப॒த்த்நாதி॑ ।
ஆ தே॒வதா᳚ப்யோ வ்ரு'ஶ்ச்யதே । பாபீ॑யாந்பவதி । யஃ ப்ர॑தி॒ப்ரோச்ய॑ । ந தே॒வதா᳚ப்ய॒ ஆவ்ரு'॑ஶ்ச்யதே । வஸீ॑யாந்பவதி ॥ யதாஹ॑ । ப்ரஹ்ம॒ந்நஶ்வ॒-ம்மேத்த்ய॑-ம்பந்​த்ஸ்யாமி தே॒வேப்யஃ॑ ப்ர॒ஜாப॑தயே॒ தேந॑ ராத்த்யாஸ॒மிதி॑ । ப்ரஹ்ம॒ வை ப்ர॒ஹ்மா ।
ப்ரஹ்ம॑ண ஏ॒வ தே॒வேப்யஃ॑ ப்ர॒ஜாப॑தயே ப்ரதி॒ப்ரோச்யாஶ்வ॒-ம்மேத்த்ய॑-ம்பத்த்நாதி ॥ 7 ॥
ந தே॒வதா᳚ப்ய॒ ஆவ்ரு'॑ஶ்ச்யதே । வஸீ॑யா-ந்பவதி ॥
தே॒வஸ்ய॑ த்வா ஸவி॒துஃ ப்ர॑ஸ॒வ இதி॑ ரஶ॒நா-மாத॑த்தே॒ ப்ரஸூ᳚த்யை । அ॒ஶ்விநோ᳚-ர்பா॒ஹுப்யா॒-மித்யா॑ஹ । அ॒ஶ்விநௌ॒ ஹி தே॒வாநா॑-மத்த்வ॒ர்யூ ஆஸ்தா᳚ம் ।
பூ॒ஷ்ணோ ஹஸ்தா᳚ப்யா॒-மித்யா॑ஹ॒ யத்யை᳚ ॥
வ்ய்ரு'॑த்தம்॒-வாँ ஏ॒தத்ய॒ஜ்ஞஸ்ய॑ । யத॑ய॒ஜுஷ்கே॑ண க்ரி॒யதே᳚ ।
இ॒மாம॑க்ரு'ப்ணந்-ரஶ॒நா-ம்ரு'॒தஸ்யே-த்யதி॑ வததி॒ யஜு॑ஷ்க்ரு'த்யை । ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ ஸம்ரு'॑த்த்யை ॥ 8 ॥
ததா॑ஹுஃ । த்வாத॑ஶாரத்நீ ரஶ॒நா க॑ர்த॒வ்யா(3) த்ரயோ॑தஶார॒த்நீ(3)ரிதி॑ । ரு'॒ஷ॒போ வா ஏ॒ஷ ரு'॑தூ॒நாம் । யத்ஸம்॑​வँத்ஸ॒ரஃ ।
தஸ்ய॑ த்ரயோத॒ஶோ மாஸோ॑ வி॒ஷ்டப᳚ம் । ரு'॒ஷ॒ப ஏ॒ஷ ய॒ஜ்ஞாநா᳚ம் । யத॑ஶ்வமே॒தஃ । யதா॒ வா ரு'॑ஷ॒பஸ்ய॑ வி॒ஷ்டப᳚ம் । ஏ॒வமே॒தஸ்ய॑ வி॒ஷ்டப᳚ம் । த்ர॒யோ॒த॒ஶம॑ர॒த்நிக்ம் ர॑ஶ॒நாயா॑-மு॒பாத॑தாதி ॥ 9 ॥
யத॑ர்​ஷ॒பஸ்ய॑ வி॒ஷ்டபக்ம்॑ ஸக்க்​ஸ்க॒ரோதி॑ । தா॒த்ரு'கே॒வ தத் ॥ பூர்வ॒ ஆயு॑ஷி வி॒ததே॑ஷு க॒வ்யேத்யா॑ஹ । ஆயு॑ரே॒வாஸ்மி॑-ந்ததாதி ॥
தயா॑ தே॒வா-ஸ்ஸு॒தமாப॑பூவு॒-ரித்யா॑ஹ । பூதி॑மே॒வோபாவ॑ர்ததே ॥ ரு'॒தஸ்ய॒ ஸாமந᳚-த்ஸ॒ரமா॒ரப॒ந்தீத்யா॑ஹ । ஸ॒த்யம்-வாँ ரு'॒தம் ।
ஸ॒த்யேநை॒வைந॑ ம்ரு'॒தேநார॑பதே ॥ அ॒பி॒தா அ॒ஸீத்யா॑ஹ ॥ 10 ॥
தஸ்மா॑-தஶ்வமேதயா॒ஜீ ஸர்வா॑ணி பூ॒தாந்ய॒பி ப॑வதி । புவ॑ந-ம॒ஸீத்யா॑ஹ ।
பூ॒மாந॑-மே॒வோப॑தி । ய॒ந்தா-ऽஸீத்யா॑ஹ । ய॒ந்தார॑மே॒வைந॑-ங்கரோதி ।
த॒ர்தா-ऽஸீத்யா॑ஹ । த॒ர்தார॑மே॒வைந॑-ங்கரோதி । ஸோ᳚-ऽக்நிம்-வைँ᳚ஶ்வாந॒ர-மித்யா॑ஹ ।
அ॒க்நா-வே॒வைநம்॑-வைँஶ்வாந॒ரே ஜு॑ஹோதி । ஸப்ர॑தஸ॒மித்யா॑ஹ ॥ 11 ॥
ப்ர॒ஜயை॒வைந॑-ம்ப॒ஶுபிஃ॑ ப்ரதயதி ।
ஸ்வாஹா॑க்ரு'த॒ இத்யா॑ஹ । ஹோம॑ ஏ॒வாஸ்ய॒ஷஃ ।
ப்ரு'॒தி॒வ்யா-மித்யா॑ஹ । அ॒ஸ்யாமே॒வைந॒-ம்ப்ரதி॑ஷ்டாபயதி । ய॒ந்தா ராட்ய॒ந்தா-ऽஸி॒ யம॑நோ த॒ர்தா-ऽஸி॑ த॒ருண॒ இத்யா॑ஹ ।
ரூ॒பமே॒வாஸ்யை॒-தந்ம॑ஹி॒மாநம்॒-வ்யாँச॑ஷ்டே ।
க்ரு'॒ஷ்யை த்வா॒ க்ஷேமா॑ய த்வா ர॒ய்யை த்வா॒ போஷா॑ய॒ த்வேத்யா॑ஹ । ஆ॒ஶிஷ॑மே॒வைதாமாஶா᳚ஸ்தே ॥
ஸ்வ॒கா த்வா॑ தே॒வேப்ய॒ இத்யா॑ஹ ।
தே॒வேப்ய॑ ஏ॒வைநக்க்॑ ஸ்வ॒கா க॑ரோதி ।
ஸ்வாஹா᳚ த்வா ப்ர॒ஜாப॑தய॒ இத்யா॑ஹ । ப்ரா॒ஜா॒ப॒த்யோ வா அஶ்வஃ॑ ।
யஸ்யா॑ ஏ॒வ தே॒வதா॑யா ஆல॒ப்யத᳚ । தயை॒வைந॒க்ம்॒ ஸம॑ர்தயதி ॥ 12 ॥
(ப॒த்நா॒தி॒ - ஸம்ரு'॑த்த்யா - உ॒பத॑தா - த்ய॒ஸீத்யா॑ஹ॒ - ஸப்ர॑தஸ॒மீத்யா॑ஹ - தே॒வேப்ய॒ இத்யா॑ஹ॒ பஞ்ச॑ ச) (அ. 3)
அநுவாகம் 4 - அஶ்வஸ்ய ஜலே-ऽவகாஹநம்
யஃ பி॒துர॑நு॒ஜாயாஃ᳚ பு॒த்ரஃ । ஸ பு॒ரஸ்தா᳚ந்நயதி ।
யோ மா॒துர॑நு॒ஜாயாஃ᳚ பு॒த்ரஃ । ஸ ப॒ஶ்சாந்ந॑யதி ।
விஷ்வ॑ஞ்சமே॒வாஸ்மா᳚த்-பா॒ப்மாநம்॒-விँவ்ரு'॑ஹதஃ ॥ யோ அர்வ॑ந்த॒-ஞ்ஜிகாக்ம்॑ஸதி॒ தம॒ப்ய॑மீதி॒ வரு॑ண॒ இதி॒ ஶ்வாந॑-ஞ்சதுர॒க்ஷ-ம்ப்ரஸௌ॑தி ।
ப॒ரோ மர்தஃ॑ ப॒ர-ஶ்ஶ்வேதி॒ ஶுந॑ஶ்சது-ர॒க்ஷஸ்ய॒ ப்ரஹ॑ந்தி । ஶ்வேவ॒ வை பா॒ப்மா ப்ராத்ரு'॑வ்யஃ । பா॒ப்மாந॑-மே॒வாஸ்ய॒ ப்ராத்ரு'॑வ்யக்ம் ஹந்தி ॥
ஸை॒த்த்ர॒க-ம்முஸ॑ல-ம்பவதி ॥ 13 ॥
கர்ம॑ கர்மை॒வாஸ்மை॑ ஸாதயதி ॥ பௌ॒க்க்॒ஶ்ச॒லே॒யோ ஹ॑ந்தி ।
பு॒க்க்॒ஶ்ச॒ல்வாம்-வைँ தே॒வா-ஶ்ஶுச॒-ந்ந்ய॑ததுஃ । ஶு॒சைவாஸ்ய॒ ஶுசக்ம்॑ ஹந்தி ॥
பா॒ப்மா வா ஏ॒தமீ᳚ப்ஸ॒-தீத்யா॑ஹுஃ । யோ᳚-ऽஶ்வமே॒தேந॒ யஜ॑த॒ இதி॑ ।
அஶ்வ॑ஸ்யாதஸ்ப॒தமுபா᳚ஸ்யதி ।
வ॒ஜ்ரீ வா அஶ்வஃ॑ ப்ராஜாப॒த்யஃ ।
வஜ்ரே॑ணை॒வ பா॒ப்மாந॒-ம்ப்ராத்ரு'॑வ்ய॒-மவ॑க்ராமதி ॥ த॒க்ஷி॒ணா-ऽப॑ப்லாவயதி ॥ 14 ॥
பா॒ப்மாந॑-மே॒வாஸ்மா॒-ச்சம॑ல॒-மப॑ப்லாவயதி ॥ ஐ॒ஷீ॒க உ॑தூ॒ஹோ ப॑வதி । ஆயு॒ர்வா இ॒ஷீகாஃ᳚ । ஆயு॑ரே॒-வாஸ்மி॑-ந்தததி । அ॒ம்ரு'தம்॒-வாँ இ॒ஷீகாஃ᳚ । அ॒ம்ரு'த॑மே॒-வாஸ்மி॑-ந்தததி ॥ வே॒த॒ஸ॒ஶா॒கோப॒ஸம்ப॑த்தா பவதி ।
அ॒ப்ஸு-யோ॑நி॒ர்வா அஶ்வஃ॑ । அ॒ப்ஸு॒ஜோ வே॑த॒ஸஃ ।
ஸ்வாதே॒வைநம்॒-யோँநே॒ர்நிர்மி॑மீதே ॥
பு॒ரஸ்தா᳚த்-ப்ர॒த்யஞ்ச॑-ம॒ப்யுதூ॑ஹதி ।
பு॒ரஸ்தா॑-தே॒வாஸ்மி॑-ந்ப்ர॒தீச்ய॒ ம்ரு'த॑-ந்ததாதி ॥
அ॒ஹ-ஞ்ச॒ த்வ-ஞ்ச॑ வ்ரு'த்ரஹ॒ந்நிதி॑ ப்ர॒ஹ்மா யஜ॑மாநஸ்ய॒ ஹஸ்த॑-ங்க்ரு'ஹ்ணாதி ।
ப்ர॒ஹ்ம॒க்ஷ॒த்ரே ஏ॒வ ஸந்த॑தாதி ।
அ॒பி க்ரத்வே᳚ந்த்ர பூ॒ரத॒ ஜ்மந்நித்ய॑-த்வ॒ர்யு-ர்யஜ॑மாநம்-வாँசயத்ய॒-பிஜி॑த்யை ॥ 15 ॥
(ப॒வ॒தி॒ - ப்லா॒வ॒ய॒தி॒ - மி॒மீ॒தே॒ பஞ்ச॑ ச) (அ. 4)
அநுவாகம் 5 - அஶ்வஸ்ய ப்ரோக்ஷண-ம்மஹர்த்விஜாம்
ச॒த்வார॑ ரு'॒த்விஜ॒-ஸ்ஸமு॑க்ஷந்தி ।
ஆ॒ப்ய ஏ॒வைந॑-ஞ்சத॒ஸ்ரு'ப்யோ॑ தி॒க்ப்யோ॑-ऽபிஸமீ॑ரயந்தி ॥ ஶ॒தேந॑ ராஜபு॒த்ரை-ஸ்ஸ॒ஹாத்த்வ॒ர்யுஃ । பு॒ரஸ்தா᳚த்-ப்ர॒த்யந்திஷ்ட॒-ந்ப்ரோக்ஷ॑தி । அ॒நேநாஶ்வே॑ந॒ மேத்த்யே॑நே॒ஷ்ட்வா ।
அ॒யக்ம் ராஜா॑ வ்ரு'॒த்ரம்-வँ॑த்த்யா॒திதி॑ । ரா॒ஜ்யம்-வாँ அ॑த்த்வ॒ர்யுஃ । க்ஷ॒த்ரக்ம் ரா॑ஜபு॒த்ரஃ । ரா॒ஜ்யேநை॒-வாஸ்மி॑ந் க்ஷ॒த்ர-ந்த॑தாதி ॥
ஶ॒தேநா॑-ரா॒ஜபி॑ரு॒க்ரை-ஸ்ஸ॒ஹ ப்ர॒ஹ்மா ॥ 16 ॥
த॒க்ஷி॒ண॒த உத॒ந்திஷ்ட॒-ந்ப்ரோக்ஷ॑தி । அ॒நேநாஶ்வே॑ந॒ மேத்த்யே॑நே॒ஷ்ட்வா ।
அ॒யக்ம் ராஜா᳚-ऽப்ரதித்ரு'॒ஷ்யோ᳚-ऽஸ்த்விதி॑ । பலம்॒-வைँ ப்ர॒ஹ்மா । பல॑மரா॒ஜோக்ரஃ । பல॑நை॒-வாஸ்மி॒-ந்பல॑-ந்ததாதி ॥ ஶ॒தேந॑ ஸூதக்ராம॒ணிபிஃ॑ ஸ॒ஹ ஹோதா᳚ । ப॒ஶ்சாத்-ப்ராந்திஷ்ட॒-ந்ப்ரோக்ஷ॑தி ।
அ॒நேநாஶ்வே॑ந॒ மேத்த்யே॑நே॒ஷ்ட்வா । அ॒யக்ம் ராஜா॒-ऽஸ்யை வி॒ஶஃ ॥ 17 ॥
ப॒ஹு॒க்வை ப॑ஹ்வ॒ஶ்வாயை॑ பஹ்வஜாவி॒காயை᳚ । ப॒ஹு॒வ்ரீ॒ஹி॒ய॒வாயை॑ பஹுமாஷதி॒லாயை᳚ ।
ப॒ஹு॒ஹி॒ர॒ண்யாயை॑ பஹுஹ॒ஸ்திகா॑யை । ப॒ஹு॒தா॒ஸ॒பூ॒ரு॒ஷாயை॑ ரயி॒மத்யை॒ புஷ்டி॑மத்யை । ப॒ஹு॒ரா॒ய॒ஸ்போ॒ஷாயை॒ ராஜா॒-ऽஸ்த்விதி॑ । பூ॒மா வை ஹோதா᳚ । பூ॒மா ஸூ॑தக்ராம॒ண்யஃ॑ । பூ॒ம்நைவாஸ்மி॑-ந்பூ॒மாந॑-ந்ததாதி ॥ ஶ॒தேந॑ க்ஷத்த-ஸங்க்ரஹீ॒த்ரு'பிஃ॑ ஸ॒ஹோத்கா॒தா । உ॒த்த॒ர॒தோ த॑க்ஷி॒ணா திஷ்ட॒-ந்ப்ரோக்ஷ॑தி ॥ 18 ॥
அ॒நேநாஶ்வே॑ந॒ மேத்த்யே॑ நே॒ஷ்ட்வா ।
அ॒யக்ம் ராஜா॒ ஸர்வ॒மாயு॑ரே॒த்விதி॑ ।
ஆயு॒ர்வா உ॑த்கா॒தா । ஆயுஃ॑ க்ஷத்த-ஸங்க்ரஹீ॒தாரஃ॑ ।
ஆயு॑ஷை॒-வாஸ்மி॒ந்நாயு॑-ர்ததாதி ॥ ஶ॒தக்ம் ஶ॑த-ம்பவந்தி । ஶ॒தாயுஃ॒ புரு॑ஷ-ஶ்ஶ॒தேந்த்ரி॑யஃ ।
ஆயு॑ஷ்யே॒வேந்த்ரி॒யே ப்ரதி॑திஷ்டதி ॥ ச॒து॒-ஶ்ஶ॒தா ப॑வந்தி । சத॑ஸ்ரோ॒ திஶஃ॑ । தி॒க்ஷ்வே॑வ ப்ரதி॑திஷ்டதி ॥ 19 ॥
(ப்ர॒ஹ்மா - வி॒ஶ - உ॑க்ஷதி॒ - திஶ॒ ஏக॑-ஞ்ச) (அ. 5)
அநுவாகம் 6 - பூமௌ பததா-ம்பிந்தூநாமபிமந்த்ரணம்
யதா॒ வை ஹ॒விஷோ॑ க்ரு'ஹீ॒தஸ்ய॒ ஸ்கந்த॑தி । ஏ॒வம்-வாँ ஏ॒ததஶ்வ॑ஸ்ய ஸ்கந்ததி ।
யந்நி॒க்தமநா॑-லப்த-முத்ஸ்ரு'॒ஜந்தி॑ । யத்ஸ்தோக்யா॑ அ॒ந்வாஹ॑ । ஸ॒ர்வ॒ஹுத॑-மே॒வைந॑-ங்கரோ॒த்ய-ஸ்க॑ந்தாய । அஸ்க॑ந்ந॒க்ம்॒ ஹி தத் ।
யத்து॒தஸ்ய॒ ஸ்கந்த॑தி ॥ ஸ॒ஹஸ்ர॒-மந்வா॑ஹ । ஸ॒ஹஸ்ர॑ ஸம்மித-ஸ்ஸுவ॒ர்கோ லோ॒கஃ ।
ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்யா॒-பிஜி॑த்யை ॥ 20 ॥
யத்பரி॑மிதா அநுப்ரூ॒யாத் । பரி॑மித॒மவ॑ருந்தீத । அப॑ரிமிதா॒ அந்வா॑ஹ । அப॑ரிமித-ஸ்ஸுவ॒ர்கோ லோ॒கஃ । ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்ய॒ ஸம॑ஷ்ட்யை ॥
ஸ்தோக்யா॑ ஜுஹோதி । யா ஏ॒வ வர்​ஷ்யா॒ ஆபஃ॑ । தா அவ॑ருந்தே ॥ அ॒ஸ்யா-ஞ்ஜு॑ஹோதி । இ॒யம்-வாँ அ॒க்நிர்வை᳚ஶ்வாந॒ரஃ ॥ 21 ॥
அ॒ஸ்யாமே॒வைநாஃ॒ ப்ரதி॑ஷ்டாபயதி ॥ உ॒வாச॑ ஹ ப்ர॒ஜாப॑திஃ । ஸ்தோக்யா॑ஸு॒ வா அ॒ஹம॑ஶ்வமே॒தக்ம் ஸக்க்​ஸ்தா॑பயாமி । தேந॒ தத॒-ஸ்ஸக்க்​ஸ்தி॑தேந சரா॒மீதி॑ ॥ அ॒க்நயே॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ ।
அ॒க்நய॑ ஏ॒வைந॑-ஞ்ஜுஹோதி ॥ ஸோமா॑ய॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । ஸோமா॑யை॒வைந॑-ஞ்ஜுஹோதி । ஸ॒வி॒த்ரே ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । ஸ॒வி॒த்ர ஏ॒வைந॑-ஞ்ஜுஹோதி ॥ 22 ॥
ஸர॑ஸ்வத்யை॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । ஸர॑ஸ்வத்யா ஏ॒வைந॑-ஞ்ஜுஹோதி । பூ॒ஷ்ணே ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । பூ॒ஷ்ண ஏ॒வைந॑-ஞ்ஜுஹோதி । ப்ரு'ஹ॒ஸ்பத॑யே॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ ।
ப்ரு'ஹ॒ஸ்பத॑ய ஏ॒வைந॑-ஞ்ஜுஹோதி । அ॒பா-ம்மோதா॑ய॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । அ॒த்ப்ய ஏ॒வைந॑-ஞ்ஜுஹோதி । வா॒யவே॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । வா॒யவ॑ ஏ॒வைந॑-ஞ்ஜுஹோதி ॥ 23 ॥
மி॒த்ராய॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । மி॒த்ராயை॒வைந॑-ஞ்ஜுஹோதி । வரு॑ணாய॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । வரு॑ணாயை॒வைந॑-ஞ்ஜுஹோதி ॥ ஏ॒தாப்ய॑ ஏ॒வைந॑-ந்தே॒வதா᳚ப்யோ ஜுஹோதி ॥
தஶ॑ தஶ ஸ॒பாந்த॑-ஞ்ஜுஹோதி । தஶா᳚க்ஷரா வி॒ராட் । அந்நம்॑-விँ॒ராட் । வி॒ராஜை॒-வாந்நாத்ய॒மவ॑ருந்தே ॥ ப்ர வா ஏ॒ஷோ᳚-ऽஸ்மால்லோ॒கா-ச்ச்ய॑வதே ।
யஃ பரா॑சீ॒ராஹு॑தீ-ர்ஜு॒ஹோதி॑ ।
புநஃ॑ புநரப்யா॒வர்த॑-ஞ்ஜுஹோதி ।
அ॒ஸ்மிந்நே॒வ லோ॒கே ப்ரதி॑திஷ்டதி ॥
ஏ॒தாக்ம் ஹ॒ வாவ ஸோ᳚-ऽஶ்வமே॒தஸ்ய॒ ஸக்க்​ஸ்தி॑தி முவா॒சா-ஸ்க॑ந்தாய । அஸ்க॑ந்ந॒க்ம்॒ ஹி தத் ।
யத்ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ ஸக்க்​ஸ்தி॑தஸ்ய॒ ஸ்கந்த॑தி ॥ 24 ॥
(அ॒பிஜி॑த்யை - வைஶ்வாந॒ரஃ - ஸ॑வி॒த்ர ஏ॒வைந॑-ஞ்ஜுஹோதி - வா॒யவ॑ ஏ॒வைந॑-ஞ்ஜுஹோதி - ச்யவதே॒ ஷட்ச॑) (அ. 6)
அநுவாகம் 7 - அதாத்வர்யுப்ரோக்ஷணம்
ப்ர॒ஜாப॑தயே த்வா॒ ஜுஷ்ட॒-ம்ப்ரோக்ஷா॒மீதி॑ புர॒ஸ்தா᳚த்-ப॒த்யந்திஷ்ட॒-ந்ப்ரோக்ஷ॑தி ।
ப்ர॒ஜாப॑தி॒ர்வை தே॒வாநா॑-மந்நா॒தோ வீ॒ர்யா॑வாந் ।
அ॒ந்நாத்ய॑-மே॒வாஸ்மி॑ந் வீ॒ர்ய॑-ந்ததாதி ।
தஸ்மா॒தஶ்வஃ॑ பஶூ॒நா-ம॑ந்நா॒தோ வீ॒ர்யா॑வத்தமஃ ॥ இ॒ந்த்ரா॒க்நிப்யா॒-ந்த்வேதி॑ தக்ஷிண॒தஃ ।
இ॒ந்த்ரா॒க்நீ வை தே॒வாநா॒மோஜி॑ஷ்டௌ॒ பலி॑ஷ்டௌ । ஓஜ॑ ஏ॒வாஸ்மி॒-ந்பல॑-ந்ததாதி । தஸ்மா॒தஶ்வஃ॑ பஶூ॒நாமோஜி॑ஷ்டோ॒ பலி॑ஷ்டஃ ॥ வா॒யவே॒ த்வேதி॑ ப॒ஶ்சாத் । வா॒யுர்வை தே॒வாநா॑மா॒ஶு-ஸ்ஸா॑ரஸா॒ரித॑மஃ ॥ 25 ॥
ஜ॒வமே॒வாஸ்மி॑ந்ததாதி । தஸ்மா॒தஶ்வஃ॑ பஶூ॒நாமா॒ஶு-ஸ்ஸா॑ரஸா॒ரித॑மஃ ॥
விஶ்வே᳚ப்யஸ்த்வா தே॒வேப்ய॒ இத்யு॑த்தர॒தஃ ।
விஶ்வே॒ வை தே॒வா தே॒வாநாம்᳚-யँஶ॒ஸ்வித॑மாஃ ।
யஶ॑ ஏ॒வாஸ்மி॑ந்ததாதி । தஸ்மா॒தஶ்வஃ॑ பஶூ॒நாம்-யँ॑ஶ॒ஸ்வித॑மஃ ॥ தே॒வேப்ய॒-ஸ்த்வேத்ய॒தஸ்தா᳚த் । தே॒வா வை தே॒வாநா॒-மப॑சிததமாஃ ।
அப॑சிதி-மே॒வாஸ்மி॑-ந்ததாதி ।
தஸ்மா॒தஶ்வஃ॑ பஶூ॒நா-மப॑சிததமஃ ॥ 26 ॥
ஸர்வே᳚ப்யஸ்த்வா தே॒வேப்ய॒ இத்யு॒பரி॑ஷ்டாத் ।
ஸர்வே॒ வை தே॒வாஸ்த்விஷி॑மந்தோ ஹர॒ஸ்விநஃ॑ ।
த்விஷி॑மே॒-வாஸ்மி॒ந்॒. ஹரோ॑ ததாதி ।
தஸ்மா॒தஶ்வஃ॑ பஶூ॒நா-ந்த்விஷி॑மாந் ஹர॒ஸ்வித॑மஃ ॥ தி॒வே த்வா॒-ऽந்தரி॑க்ஷாய த்வா ப்ரு'தி॒வ்யை த்வேத்யா॑ஹ ।
ஏ॒ப்ய ஏ॒வைநம்॑-லோँ॒கேப்யஃ॒ ப்ரோக்ஷ॑தி ॥
ஸ॒தே த்வா-ऽஸ॑தே த்வா॒-ऽத்ப்யஸ்த்வௌ-ஷ॑தீப்யஸ்த்வா॒ விஶ்வே᳚ப்யஸ்த்வா பூ॒தேப்ய॒ இத்யா॑ஹ ।
தஸ்மா॑தஶ்வமேதயா॒ஜிந॒க்ம்॒ ஸர்வா॑ணி பூ॒தாந்யுப॑ ஜீவந்தி ॥ ப்ர॒ஹ்ம॒வா॒திநோ॑ வதந்தி । யத்ப்ரா॑ஜாப॒த்யோ-ऽஶ்வஃ॑ । அத॒ கஸ்மா॑தேந-ம॒ந்யாப்யோ॑ தே॒வதா॒ப்யோ-ऽபி॒ ப்ரோக்ஷ॒தீதி॑ ।
அஶ்வே॒ வை ஸர்வா॑ தே॒வதா॑ அ॒ந்வாய॑த்தாஃ ।
தம்-யँத்விஶ்வே᳚ப்யஸ்த்வா பூ॒தேப்ய॒ இதி॑ ப்ரா॒க்ஷதி॑ ।
தே॒வதா॑ ஏ॒வாஸ்மி॑-ந்ந॒ந்வாயா॑தயதி ।
தஸ்மா॒தஶ்வே॒ ஸர்வா॑ தே॒வதா॑ அ॒ந்வாய॑த்தாஃ ॥ 27 ॥
(ஸா॒ர॒ஸா॒ரித॒மோ - ऽப॑சிததமஃ - ப்ராஜாப॒த்யோ-ऽஶ்வ॒ பஞ்ச॑ ச) (அ. 7)
அநுவாகம் 8 - அஶ்வசரிதாநாமஶ்வரூபாணா-ஞ்ச ஹோமாஃ
யதா॒ வை ஹ॒விஷோ॑ க்ரு'ஹீ॒தஸ்ய॒ ஸ்கந்த॑தி ।
ஏ॒வம்-வாँ ஏ॒ததஶ்வ॑ஸ்ய ஸ்கந்ததி ।
யத்ப்ரோக்ஷி॑த॒-மநா॑லப்த-முத்ஸ்ரு'॒ஜந்தி॑ । யத॑ஶ்வ-சரி॒தாநி॑ ஜு॒ஹோதி॑ । ஸ॒ர்வ॒ஹுத॑-மே॒வைந॑-ங்கரோ॒த்ய-ஸ்க॑ந்தாய । அஸ்க॑ந்ந॒க்ம்॒ ஹி தத் । யத்து॒தஸ்ய॒ ஸ்கந்த॑தி ॥ ஈ॒ங்கா॒ராய॒ ஸ்வாஹே-ங்க்ரு'॑தாய॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । ஏ॒தாநி॒ வா அ॑ஶ்வசரி॒தாநி॑ । ச॒ரி॒தைரே॒வைந॒க்ம்॒ ஸம॑ர்தயதி ॥ 28 ॥
ததா॑ஹுஃ । அநா॑ஹுதயோ॒ வா அ॑ஶ்வசரி॒தாநி॑ ।
நைதா ஹோ॑த॒வ்யா॑ இதி॑ । அதோ॒ கல்வா॑ஹுஃ । ஹோ॒த॒வ்யா॑ ஏ॒வ । அத்ர॒ வாவைவம்-விँ॒த்வாந॑ஶ்வமே॒தக்ம்
ஸக்க்​ஸ்தா॑பயதி । யத॑ஶ்வ-சரி॒தாநி॑ ஜு॒ஹோதி॑ । தஸ்மா᳚-த்தோத॒வ்யா॑ இதி॑ ॥ ப॒ஹி॒ர்தா வா ஏ॑நமே॒ததா॒யத॑நா-த்ததாதி ।
ப்ராத்ரு'॑வ்யமஸ்மை ஜநயதி ॥ 29 ॥
யஸ்யா॑ நாயத॒நே᳚-ऽந்யத்ரா॒க்நே-ராஹு॑தீ-ர்ஜு॒ஹோதி॑ ।
ஸா॒வி॒த்ரி॒யா இஷ்ட்யாஃ᳚ பு॒ரஸ்தா᳚த்ஸ்விஷ்ட॒ க்ரு'தஃ॑ ।
ஆ॒ஹ॒வ॒நீயே᳚-ऽஶ்வசரி॒தாநி॑ ஜுஹோதி । ஆ॒யத॑ந ஏ॒வாஸ்யாஹு॑தீ-ர்ஜுஹோதி । நாஸ்மை॒ ப்ராத்ரு'॑வ்ய-ஞ்ஜநயதி ॥ ததா॑ஹுஃ । ய॒ஜ்ஞ॒மு॒கே ய॑ஜ்ஞமுகே ஹோத॒வ்யாஃ᳚ । ய॒ஜ்ஞஸ்ய॒ க்ல்ரு'ப்த்யை᳚ । ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்யா-நு॑க்யாத்யா॒ இதி॑ ॥ அதோ॒ கல்வா॑ஹுஃ ॥ 30 ॥
யத்ய॑ஜ்ஞமு॒கே ய॑ஜ்ஞமுகே ஜுஹு॒யாத் ।
ப॒ஶுபி॒-ர்யஜ॑மாநம்॒-வ்யँ॑த்ர்தயேத் ।
அவ॑ ஸுவ॒ர்கால்லோ॒கா-த்ப॑த்யேத । பாபீ॑யா-ந்த்ஸ்யா॒திதி॑ ।
ஸ॒க்ரு'தே॒வ ஹோ॑த॒வ்யாஃ᳚ । ந யஜ॑மாந-ம்ப॒ஶுபி॒-ர்வ்ய॑த்ர்தயதி । அ॒பி ஸு॑வ॒ர்கம்-லோँ॒க-ஞ்ஜ॑யதி । ந பாபீ॑யா-ந்பவதி ॥ அ॒ஷ்டாச॑த்வாரிக்ம்ஶதமஶ்வ ரூ॒பாணி॑ ஜுஹோதி । அ॒ஷ்டாச॑த்வாரிக்ம்ஶதக்ஷரா॒ ஜக॑தீ । ஜாக॒தோ-ऽஶ்வஃ॑ ப்ராஜாப॒த்ய-ஸ்ஸம்ரு'॑த்த்யை ॥ ஏக॒மதி॑ரிக்த-ஞ்ஜுஹோதி । தஸ்மா॒தேகஃ॑ ப்ர॒ஜாஸ்வத்ர்து॑கஃ ॥ 31 ॥
(அ॒த்ர்த॒ய॒தி॒ - ஜ॒ந॒ய॒தி॒ - கல்வா॑ஹு॒--ர் ஜக॑தீ॒ த்ரீணி॑ ச) (அ. 8)
அநுவாகம் 9 - அஶ்வஸ்ய நாம்நாமபிவாசநம், உத்ஸர்கஶ்ச
வி॒பூர்மா॒த்ரா ப்ர॒பூஃ பி॒த்ரேத்யா॑ஹ । இ॒யம்-வைँ மா॒தா । அ॒ஸௌ பி॒தா । ஆ॒ப்யாமே॒வைந॒-ம்பரி॑ததாதி ॥ அஶ்வோ॑-ऽஸி॒ ஹயோ॒-ऽஸீத்யா॑ஹ । ஶாஸ்த்யே॒வைந॑மே॒தத் । தஸ்மா᳚ச்சி॒ஷ்டாஃ ப்ர॒ஜா ஜா॑யந்தே ॥ அத்யோ॒-ऽஸீத்யா॑ஹ ।
தஸ்மா॒தஶ்வ॒-ஸ்ஸர்வா᳚-ந்ப॒ஶூநத்யே॑-ऽதி ।
தஸ்மா॒தஶ்வ॒-ஸ்ஸர்வே॑ஷா-ம்பஶூ॒நாக்​ ஶ்ரைஷ்ட்ய॑-ங்கச்சதி ॥ 32 ॥
ப்ர யஶ॒-ஶ்ஶ்ரைஷ்ட்ய॑மாப்நோதி । ய ஏ॒வம்-வேँத॑ ॥ நரோ॒-ऽஸ்யர்வா॑-ऽஸி॒ ஸப்தி॑ரஸி வா॒ஜ்ய॑ஸீத்யா॑ஹ ।
ரூ॒பமே॒வாஸ்யை॒தந்ம॑ஹி॒மாநம்॒-வ்யாँச॑ஷ்டே ॥
யயு॒ர்நாமா॒-ऽஸீத்யா॑ஹ । ஏ॒தத்வா அஶ்வ॑ஸ்ய ப்ரி॒ய-ந்நா॑ம॒தேய᳚ம் । ப்ரி॒யேணை॒வைந॑-ந்நாம॒தேயே॑நா॒பிவ॑ததி । தஸ்மா॒தப்யா॑மி॒த்ரௌ ஸ॒கந்த்ய॑ । நாம்நா॒ சேத்த்வயே॑தே । மி॒த்ரமே॒வ ப॑வதஃ ॥ 33 ॥
ஆ॒தி॒த்யாநா॒-ம்பத்வா-ऽந்வி॒ஹீத்யா॑ஹ । ஆ॒தி॒த்யாநே॒வைந॑-ங்கமயதி ॥
அ॒க்நயே॒ ஸ்வாஹா॒ ஸ்வாஹே᳚ந்த்ரா॒க்நிப்யா॒மிதி॑ பூர்வஹோ॒மா-ஞ்ஜு॑ஹோதி । பூவ॑ ஏ॒வ த்வி॒ஷந்த॒-ம்ப்ராத்ரு'॑வ்ய॒-மதி॑க்ராமதி ॥ பூர॑ஸி பு॒வே த்வா॒ பவ்யா॑ய த்வா பவிஷ்ய॒தே த்வேத்யுத்ஸ்ரு'॑ஜதி ஸர்வ॒த்வாய॑ ॥ தேவா॑ ஆஶாபாலா ஏ॒த-ந்தே॒வேப்யோ-ऽஶ்வ॒-ம்மேதா॑ய॒ ப்ரோக்ஷி॑த-ங்கோபாய॒தேத்யா॑ஹ । ஶ॒தம்-வைँ தல்ப்யா॑ ராஜபு॒த்ரா தே॒வா ஆ॑ஶாபா॒லாஃ । தேப்ய॑ ஏ॒வைந॒-ம்பரி॑ததாதி ॥
ஈ॒ஶ்வ॒ரோ வா அஶ்வஃ॒ ப்ரமு॑க்தஃ॒ பரா᳚-ம்பரா॒வத॒-ங்கந்தோஃ᳚ । இ॒ஹ த்ரு'தி॒-ஸ்ஸ்வாஹே॒ஹ வித்ரு'॑தி॒-ஸ்ஸ்வாஹே॒ஹ ரந்தி॒-ஸ்ஸ்வாஹே॒ஹ ரம॑திஃ॒
ஸ்வாஹேதி॑ சத்ரு'॒ஷு ப॒த்ஸு ஜு॑ஹோதி ॥ 34 ॥
ஏ॒தா வா அஶ்வ॑ஸ்ய॒ பந்த॑நம் ।
தாபி॑ரே॒வைந॑-ம்பத்த்நாதி ।
தஸ்மா॒தஶ்வஃ॒ ப்ரமு॑க்தோ॒ பந்த॑ந॒-மாக॑ச்சதி ।
தஸ்மா॒தஶ்வஃ॒ ப்ரமு॑க்தோ॒ பந்த॑ந॒-ந்ந ஜ॑ஹாதி ॥
ரா॒ஷ்ட்ரம்-வாँ அ॑ஶ்வமே॒தஃ । ரா॒ஷ்ட்ரே கலு॒ வா ஏ॒தே வ்யாய॑ச்சந்தே । யே-ऽஶ்வ॒-ம்மேத்த்ய॒க்ம்॒ ரக்ஷ॑ந்தி । தேஷாம்॒-யँ உ॒த்ரு'ச॒-ங்கச்ச॑ந்தி ।
ரா॒ஷ்ட்ராதே॒வ தே ரா॒ஷ்ட்ர-ங்க॑ச்சந்தி । அ॒த ய உ॒த்ரு'ச॒-ந்ந கச்ச॑ந்தி ॥ 35 ॥
ரா॒ஷ்ட்ராதே॒வ தே வ்யவ॑ச்சித்யந்தே । பரா॒ வா ஏ॒ஷ ஸி॑ச்யதே । யோ॑-ऽப॒லோ᳚-ऽஶ்வமே॒தேந॒ யஜ॑தே । யத॒மித்ரா॒ அஶ்வம்॑-விँ॒ந்தேரந்ந்॑ ।
ஹ॒ந்யேதா᳚ஸ்ய ய॒ஜ்ஞஃ । ச॒து॒ஶ்ஶ॒தா ர॑க்ஷந்தி । ய॒ஜ்ஞஸ்யாகாதாய ॥ அதா॒ந்ய-மா॒நீய॒ ப்ரோக்ஷே॑யுஃ । ஸைவ ததஃ॒ ப்ராய॑ஶ்சித்திஃ ॥ 36 ॥
(க॒ச்ச॒தி॒ - ப॒வ॒தஃ॒ - ப॒த்ஸு ஜு॑ஹோதி॒ - ந கச்ச॑ந்தி॒ - +நவ॑ ச) (அ. 9)
அநுவாகம் 10 - தீக்ஷாபிதாந-ந்தத்ர வைஶ்வதேவஹோமஃ
ப்ர॒ஜாப॑தி-ரகாமயதாஶ்வமே॒தேந॑ யஜே॒யேதி॑ । ஸ தபோ॑-ऽதப்யத । தஸ்ய॑ தேபா॒நஸ்ய॑ । ஸ॒ப்தாத்மநோ॑ தே॒வதா॒ உத॑க்ராமந்ந் । ஸா தீ॒க்ஷா-ऽப॑வத் । ஸ ஏ॒தாநி॑ வைஶ்வதே॒வாந்ய॑பஶ்யத் । தாந்ய॑ ஜுஹோத் ।
தைர்வை ஸ தீ॒க்ஷாமவா॑ருந்த । யத்வை᳚ஶ்வ தே॒வாநி॑ ஜு॒ஹோதி॑ । தீ॒க்ஷாமே॒வ-தைர்யஜ॑மா॒நோ-ऽவ॑ருந்தே ॥ 37 ॥
ஸ॒ப்த ஜு॑ஹோதி । ஸ॒ப்த ஹி தா தே॒வதா॑ உ॒தக்ரா॑மந்ந் ॥ அ॒ந்வ॒ஹ-ஞ்ஜு॑ஹோதி । அ॒ந்வ॒ஹமே॒வ தீ॒க்ஷாமவ॑ருந்தே ॥ த்ரீணி॑ வைஶ்வதே॒வாநி॑ ஜுஹோதி ।
ச॒த்வார்யௌ᳚த்க்ரஹ॒ணாநி॑ । ஸ॒ப்த ஸம்ப॑த்யந்தே । ஸ॒ப்த வை ஶீ॑ர.ஷ॒ண்யாஃ᳚ ப்ரா॒ணாஃ ।
ப்ரா॒ணா தீ॒க்ஷா । ப்ரா॒ணைரே॒வ ப்ரா॒ணாந்தீ॒க்ஷாமவ॑ருந்தே ॥ 38 ॥
ஏக॑விக்ம்ஶதிம்-வைँஶ்வதே॒வாநி॑ ஜுஹோதி । ஏக॑விக்ம்ஶதி॒ர்வை தே॑வலோ॒காஃ ।
த்வாத॑ஶ॒ மாஸாஃ॒ பஞ்ச॒ர்தவஃ॑ । த்ரய॑ இ॒மே லோ॒காஃ । அ॒ஸாவா॑தி॒த்ய ஏ॑கவி॒க்ம்॒ஶஃ ॥ ஏ॒ஷ ஸு॑வ॒ர்கோ லோ॒கஃ । தத்தைவ்ய॑-ங்க்ஷ॒த்த்ரம் ।
ஸா ஶ்ரீஃ । தத்ப்ர॒த்த்நஸ்ய॑ வி॒ஷ்டப᳚ம் । தத்ஸ்வாரா᳚ஜ்ய-முச்யதே ॥ 39 ॥
த்ரி॒க்ம்॒ஶத॑மௌத்க்ரஹ॒ணாநி॑ ஜுஹோதி । த்ரி॒க்ம்॒ஶத॑க்ஷரா வி॒ராட் । அந்நம்॑-விँ॒ராட் । வி॒ராஜை॒வாந்நாத்ய॒மவ॑ருந்தே ॥
த்ரே॒தா வி॒பஜ்ய॑ தே॒வதா᳚-ஞ்ஜுஹோதி । த்ர்யா॑வ்ரு'தோ॒ வை தே॒வாஃ । த்ர்யா॑வ்ரு'த இ॒மே லோ॒காஃ । ஏ॒ஷாம்-லோँ॒காநா॒மாப்த்யை᳚ । ஏ॒ஷாம்-லோँ॒காநா॒-ங்க்ல்ரு'ப்த்யை᳚ ॥ அப॒ வா ஏ॒தஸ்மா᳚த்ப்ரா॒ணாஃ க்ரா॑மந்தி ॥ 40 ॥
யோ தீ॒க்ஷாம॑தி-ரே॒சய॑தி । ஸ॒ப்தா॒ஹ-ம்ப்ரச॑ரந்தி ।
ஸ॒ப்த வை ஶீ॑ர்​ஷ॒ண்யாஃ᳚ ப்ரா॒ணாஃ । ப்ரா॒ணா தீ॒க்ஷா ।
ப்ரா॒ணைரே॒வ ப்ரா॒ணாந்தீ॒க்ஷாமவ॑ருந்தே ॥ பூ॒ர்ணா॒ஹு॒தி-மு॑த்த॒மா-ஞ்ஜு॑ஹோதி ।
ஸர்வம்॒-வைँ பூ᳚ர்ணாஹு॒திஃ । ஸர்வ॑மே॒வாப்நோ॑தி । அதோ॑ இ॒யம்-வைँ பூ᳚ர்ணாஹு॒திஃ ।
அ॒ஸ்யாமே॒வ ப்ரதி॑திஷ்டதி ॥ 41 ॥
(ரு॒ந்தே॒ - ப்ரா॒ணா-ந்தீ॒க்ஷாமவ॑ருந்த - உச்யதே - க்ராமந்தி - திஷ்டதி) (அ. 10)
அநுவாகம் 11 - வைஶ்வதேவஹோமமந்த்ரவ்யாக்யாநம்
ப்ரஜாப॑தி-ரஶ்வமே॒த-ம॑ஸ்ரு'ஜத । தக்ம் ஸ்ரு'॒ஷ்ட-ந்ந கிஞ்ச॒நோத॑யச்சத் ।
தம்-வைँ᳚ஶ்வதே॒வாந்யே॒-வோத॑யச்சந்ந் । யத்வை᳚ஶ்வதே॒வாநி॑ ஜு॒ஹோதி॑ ।
ய॒ஜ்ஞஸ்யோத்ய॑த்யை ॥ ஸ்வாஹா॒-ऽऽதிமாதீ॑தாய॒ ஸ்வாஹா᳚ । ஸ்வாஹா-ऽऽதீ॑த॒-ம்மந॑ஸே॒ ஸ்வாஹா᳚ ।
ஸ்வாஹா॒ மநஃ॑ ப்ர॒ஜாப॑தயே॒ ஸ்வாஹா᳚ ।
காய॒ ஸ்வாஹா॒ கஸ்மை॒ ஸ்வாஹா॑ கத॒மஸ்மை॒ ஸ்வாஹேதி॑ ப்ராஜாப॒த்யே முக்யே॑ பவதஃ ।
ப்ர॒ஜாப॑தி-முகாபிரே॒வைந॑-ந்தே॒வதா॑பி॒ருத்ய॑ச்சதே ॥ 42 ॥
அதி॑த்யை॒ ஸ்வாஹா-ऽதி॑த்யை ம॒ஹ்யை᳚ ஸ்வாஹா-ऽதி॑த்யை ஸும்ரு'டீ॒காயை॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । இ॒யம்-வாँ அதி॑திஃ । அ॒ஸ்யா ஏ॒வைந॑-ம்ப்ரதி॒ஷ்டாயோத்ய॑ச்சதே ॥
ஸர॑ஸ்வத்யை॒ ஸ்வாஹா॒ ஸர॑ஸ்வத்யை ப்ரு'ஹ॒த்யை᳚ ஸ்வாஹா॒ ஸர॑ஸ்வத்யை பாவ॒காயை॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ ।
வாக்வை ஸர॑ஸ்வதீ । வா॒சைவைந॒முத்ய॑ச்சதே ॥
பூ॒ஷ்ணே ஸ்வாஹா॑ பூ॒ஷ்ணே ப்ர॑ப॒த்யா॑ய॒ ஸ்வாஹா॑ பூ॒ஷ்ணே ந॒ரந்தி॑ஷாய॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ ।
ப॒ஶவோ॒ வை பூ॒ஷா । ப॒ஶுபி॑ரே॒வைந॒-முத்ய॑ச்சதே ॥ த்வஷ்ட்ரே॒ ஸ்வாஹா॒ த்வஷ்ட்ர॑ து॒ரீபா॑ய॒ ஸ்வாஹா॒ த்வஷ்ட்ரே॑ புரு॒ரூபா॑ய॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । த்வஷ்டா॒ வை ப॑ஶூ॒நா-ம்மி॑து॒நாநாக்ம்॑ ரூப॒க்ரு'த் । ரூ॒பமே॒வ ப॒ஶுஷு॑ ததாதி । அதோ॑ ரூ॒பைரே॒வைந॒-முத்ய॑ச்சதே ॥
விஷ்ண॑வே॒ ஸ்வாஹா॒ விஷ்ண॑வே நிகுர்ய॒பாய॒ ஸ்வாஹா॒ விஷ்ண॑வே நிபூய॒பாய॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ ।
ய॒ஜ்ஞோ வை விஷ்ணுஃ॑ । ய॒ஜ்ஞாயை॒வைந॒-முத்ய॑ச்சதே ॥ பூ॒ர்ணா॒ஹு॒தி-மு॑த்த॒மா-ஞ்ஜு॑ஹோதி । ப்ரத்யுத்த॑ப்த்யை ஸய॒த்வாய॑ ॥ 43 ॥
(ய॒ச்ச॒தே॒ - பு॒ரு॒ரூபா॑ய॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹா॒ஷ்டௌ ச॑) (அ. 11)
அநுவாகம் 12 - அஶ்வஸஞ்சரணவத்ஸரே ப்ரதிதிந-ந்தேவயஜநதேஶே கர்தவ்யமிஷ்டித்ரயமபிதீயதே
ஸா॒வி॒த்ர-ம॒ஷ்டக॑பால-ம்ப்ரா॒தர்நிர்வ॑பதி । அ॒ஷ்டாக்ஷ॑ரா காய॒த்ரீ ।
கா॒ய॒த்ர-ம்ப்ரா॑தஸ்ஸவ॒நம் ।
ப்ரா॒த॒ஸ்ஸ॒வ॒நா தே॒வைந॑-ங்காயத்ரி॒யா ॑007ஆ;சந்த॒ஸோ-ऽதி॒ நிர்மி॑மீதே ।
அதோ᳚ ப்ராதஸ்ஸவ॒நமே॒வ தேநா᳚ப்நோதி । கா॒ய॒த்ரீ-ஞ்சந்தஃ॑ ॥ ஸ॒வி॒த்ரே ப்ர॑ஸவி॒த்ர ஏகா॑தஶ-கபால-ம்ம॒த்த்யந்தி॑நே । ஏகா॑தஶாக்ஷரா த்ரி॒ஷ்டுப் ।
த்ரைஷ்டு॑ப॒-ம்மாத்த்ய॑ந்திந॒க்ம்॒ ஸவ॑நம் ।
மாத்த்ய॑ந்திநா-தே॒வைந॒க்ம்॒ ஸவ॑நாத்த்ரி॒ஷ்டுபஃ॒-சந்த॒ஸோ-ऽதி॒ நிர்மி॑மீதே ॥ 44 ॥
அதோ॒ மாத்த்ய॑ந்திநமே॒வ ஸவ॑ந॒-ந்தேநா᳚ப்நோதி । த்ரி॒ஷ்டுப॒-ஞ்சந்தஃ॑ ॥ ஸ॒வி॒த்ர ஆ॑ஸவி॒த்ரே த்வாத॑ஶ-கபால-மபரா॒ஹ்ணே । த்வாத॑ஶாக்ஷரா॒ ஜக॑தீ । ஜாக॑த-ந்த்ரு'தீய ஸவ॒நம் ।
த்ரு'॒தீ॒ய॒ ஸ॒வ॒நாதே॒வைந॒-ஞ்ஜக॑த்யா॒ ॑007ஆ;சந்த॒ஸோ-ऽதி॒ நிர்மி॑மீதே ।
அதோ॑ த்ரு'தீய ஸவ॒நமே॒வ தேநா᳚ப்நோதி ।
ஜக॑தீ॒-ஞ்சந்தஃ॑ ॥ ஈ॒ஶ்வ॒ரோ வா அஶ்வஃ॒ ப்ரமு॑க்தஃ॒ பரா᳚-ம்பரா॒வத॒-ங்கந்தோஃ᳚ ।
இ॒ஹ த்ரு'தி॒-ஸ்ஸ்வாஹே॒ஹ வித்ரு'॑தி॒-ஸ்ஸ்வாஹே॒ஹ ரந்தி॒-ஸ்ஸ்வாஹே॒ஹ ரம॑தி॒-ஸ்ஸ்வாஹேதி॒ சத॑ஸ்ர॒ ஆஹு॑தீ-ர்ஜுஹோதி
( ) ॥ 45 ॥
சத॑ஸ்ரோ॒ திஶஃ॑ । தி॒க்பிரே॒வைந॒-ம்பரி॑க்ரு'ஹ்ணாதி ॥ ஆஶ்வ॑த்தோ வ்ர॒ஜோ ப॑வதி । ப்ர॒ஜாப॑தி-ர்தே॒வேப்யோ॒ நிலா॑யத । அஶ்வோ॑ ரூ॒ப-ங்க்ரு'॒த்வா ।
ஸோ᳚-ऽஶ்வ॒த்தே ஸம்॑​வँத்ஸ॒ர-ம॑திஷ்டத் । தத॑ஶ்வ॒த்தஸ்யா᳚-ஶ்வத்த॒த்வம் ।
யதாஶ்வ॑த்தோ வ்ர॒ஜோ பவ॑தி । ஸ்வ ஏ॒வைநம்॒-யோँநௌ॒ ப்ரதி॑ஷ்டாபயதி ॥ 46 ॥
(த்ரி॒ஷ்டுப॒ ॑ஶ்சந்த॒ஸோ-ऽதி॒ நிர்மி॑மீதே - ஜுஹோதி॒ - நவ॑ ச) (அ. 12)
அநுவாகம் 13 - ஸம்​வँத்ஸராத்ர்த்வமுக்யஸ்யாக்ரேரூபஸ்தாநம்
ஆ ப்ர॑ஹ்ம-ந்ப்ராஹ்ம॒ணோ ப்ர॑ஹ்மவர்ச॒ஸீ ஜா॑யதா॒-மித்யா॑ஹ । ப்ரா॒ஹ்ம॒ண ஏ॒வ ப்ர॑ஹ்மவர்ச॒ஸ-ந்ததாதி । தஸ்மா᳚த்பு॒ரா ப்ரா᳚ஹ்ம॒ணோ ப்ர॑ஹ்மவர்ச॒ஸ்ய॑ ஜாயத ॥ ஆ-ऽஸ்மி-ந்ரா॒ஷ்ட்ரே ரா॑ஜ॒ந்ய॑ இஷ॒வ்யஃ॑ ஶூரோ॑ மஹார॒தோ ஜா॑யதா॒-மித்யா॑ஹ । ரா॒ஜ॒ந்ய॑ ஏ॒வ ஶௌ॒ர்ய-ம்ம॑ஹி॒மாந॑-ந்ததாதி । தஸ்மா᳚த்பு॒ரா ரா॑ஜ॒ந்ய॑ இஷ॒வ்யஃ॑ ஶூரோ॑ மஹார॒தோ॑-ऽஜாயத ॥
தோக்த்ரீ॑ தே॒நுரித்யா॑ஹ । தே॒ந்வாமே॒வ பயோ॑ ததாதி । தஸ்மா᳚த்பு॒ரா தோக்த்ரீ॑ தே॒நுர॑ஜாயத । வோடா॑-ऽந॒ட்வா-நித்யா॑ஹ ॥ 47 ॥
அ॒ந॒டுஹ்யே॒வ வீ॒ர்ய॑-ந்ததாதி । தஸ்மா᳚த்பு॒ரா வோடா॑-ऽந॒ட்வாந॑ஜாயத । ஆ॒ஶு-ஸ்ஸப்தி॒ரித்யா॑ஹ । அஶ்வ॑ ஏ॒வ ஜ॒வ-ந்த॑தாதி । தஸ்மா᳚த்பு॒ரா-ऽऽஶுரஶ்வோ॑-ऽஜாயத । புர॑திம்॒ர்யோஷேத்யா॑ஹ ।
யோ॒ஷித்யே॒வ ரூ॒ப-ந்த॑தாதி । தஸ்மா॒த்ஸ்த்ரீ யு॑வ॒திஃ ப்ரி॒யா பாவு॑கா ॥ ஜி॒ஷ்ணூ ர॑தே॒ஷ்டா இத்யா॑ஹ । ஆ ஹ॒ வை தத்ர॑ ஜி॒ஷ்ணூ ர॑தே॒ஷ்டா ஜா॑யதே ॥ 48 ॥
யத்ரை॒தேந॑ ய॒ஜ்ஞேந॒ யஜ॑ந்தே ॥ ஸ॒பேயோ॒ யுவேத்யா॑ஹ । யோ வை பூ᳚ர்வவய॒ஸீ ।
ஸ ஸ॒பேயோ॒ யுவா᳚ । தஸ்மா॒த்யுவா॒ புமா᳚-ந்ப்ரி॒யோ பாவு॑கஃ ॥ ஆ-ऽஸ்ய யஜ॑மாநஸ்ய வீ॒ரோ ஜா॑யதா॒-மித்யா॑ஹ । ஆ ஹ॒ வை தத்ர॒ யஜ॑மாநஸ்ய வீ॒ரோ ஜா॑யதே ।
யத்ரை॒தேந॑ ய॒ஜ்ஞேந॒ யஜ॑ந்தே ॥ நி॒கா॒மேநி॑காமே நஃ ப॒ர்ஜந்யோ॑ வர்​ஷ॒த்வித்யா॑ஹ ।
நி॒கா॒மேநி॑காமே ஹ॒ வை தத்ர॑ ப॒ர்ஜந்யோ॑ வர்​ஷதி । யத்ரை॒தேந॑ ய॒ஜ்ஞேந॒ யஜ॑ந்தே ॥ ப॒லிந்யோ॑ ந॒ ஓஷ॑தயஃ பச்யந்தா॒-மித்யா॑ஹ ।
ப॒லிந்யோ॑ ஹ॒ வை தத்ரௌஷ॑தயஃ பச்யந்தே । யத்ரை॒தேந॑ ய॒ஜ்ஞேந॒ யஜ॑ந்தே ।
யோ॒க॒க்ஷே॒மோ நஃ॑ கல்பதா॒-மித்யா॑ஹ ।
கல்ப॑தே ஹ॒ வை தத்ர॑ ப்ர॒ஜாப்யோ॑ யோகக்ஷே॒மஃ ।
யத்ரை॒தேந॑ ய॒ஜ்ஞேந॒ யஜ॑ந்தே ॥ 49 ॥
(அ॒ந॒ட்வாநித்யா॑ஹ - ஜாயதே - வர்​ஷதி ஸ॒ப்த ச॑) (அ. 13)
அநுவாகம் 14 - அந்நஹோமாஃ. த்ரிராத்ரரூபஸ்யாஶ்வமேதஸ்ய ப்ரதமதிநராத்ரௌ
ப்ர॒ஜாப॑தி-ர்தே॒வேப்யோ॑ ய॒ஜ்ஞாந் வ்யாதி॑ஶத் ।
ஸ ஆ॒த்ம-ந்ந॑ஶ்வமே॒தம॑தத்த ।
த-ந்தே॒வா அ॑ப்ருவந்ந் । ஏ॒ஷ வாவ ய॒ஜ்ஞஃ । யத॑ஶ்வமே॒தஃ । அப்யே॒வ நோ-ऽத்ரா॒ஸ்த்விதி॑ ।
தேப்ய॑ ஏ॒தாந॑ந்நஹோ॒மா-ந்ப்ராய॑ச்சத் ।
தாந॑ஜுஹோத் । தைர்வை ஸ தே॒வாந॑ ப்ரீணாத் ।
யத॑ந்ந-ஹோ॒மாஞ்ஜு॒ஹோதி॑ ॥ 50 ॥
தே॒வாநே॒வ தைர்யஜ॑மாநஃ ப்ரீணாதி ॥ ஆஜ்யே॑ந ஜுஹோதி ।
அ॒க்நேர்வா ஏ॒தத்ரூ॒பம் । யதாஜ்ய᳚ம் । யதாஜ்யே॑ந ஜு॒ஹோதி॑ । அ॒க்நிமே॒வ தத்ப்ரீ॑ணாதி ॥ மது॑நா ஜுஹோதி ।
ம॒ஹ॒த்யை வா ஏ॒தத்தே॒வதா॑யை ரூ॒பம் । யந்மது॑ । யந்மது॑நா ஜு॒ஹோதி॑ ॥ 51 ॥
ம॒ஹ॒தீமே॒வ தத்தே॒வதா᳚-ம்ப்ரீணாதி । த॒ண்டு॒லை-ர்ஜு॑ஹோதி । வஸூ॑நாம்॒-வாँ ஏ॒தத்ரூ॒பம் । யத்த॑ண்டு॒லாஃ । யத்த॑ண்டு॒லை-ர்ஜு॒ஹோதி॑ ।
வஸூ॑நே॒வ தத்ப்ரீ॑ணாதி । ப்ரு'து॑கை-ர்ஜு॒ஹோதி॑ (ர்ஜுஹோதி) ।
ரு॒த்ராணாம்॒-வாँ ஏ॒தத்ரூ॒பம் । யத்ப்ரு'து॑காஃ । யத்ப்ரு'து॑கை-ர்ஜு॒ஹோதி॑ ॥ 52 ॥
ரு॒த்ராநே॒வ தத்ப்ரீ॑ணாதி । லா॒ஜைர்ஜு॑ஹோதி । ஆ॒தி॒த்யாநாம்॒-வாँ ஏ॒தத்ரூ॒பம் । யல்லா॒ஜாஃ । யல்லா॒ஜை-ர்ஜு॒ஹோதி॑ । ஆ॒தி॒த்யாநே॒வ தத்ப்ரீ॑ணாதி । க॒ரம்பை᳚-ர்ஜுஹோதி । விஶ்வே॑ஷாம்॒-வாँ ஏ॒தத்தே॒வாநாக்ம்॑ ரூ॒பம் । யத்க॒ரம்பாஃ᳚ । யத்க॒ரம்பை᳚-ர்ஜு॒ஹோதி॑ ॥ 53 ॥
விஶ்வா॑நே॒வ தத்தே॒வா-ந்ப்ரீ॑ணாதி । தா॒நாபி॑-ர்ஜுஹோதி ।
நக்ஷ॑த்ராணாம்॒-வாँ ஏ॒தத்ரூ॒பம் । யத்தா॒நாஃ । யத்தா॒நாபி॑-ர்ஜு॒ஹோதி॑ । நக்ஷ॑த்ராண்யே॒வ தத்ப்ரீ॑ணாதி । ஸக்து॑பி-ர்ஜுஹோதி । ப்ர॒ஜாப॑தே॒ர்வா ஏ॒தத்ரூ॒பம் ।
யத்ஸக்த॑வஃ । யத்ஸக்து॑பி-ர்ஜு॒ஹோதி॑ ॥ 54 ॥
ப்ர॒ஜாப॑திமே॒வ தத்ப்ரீ॑ணாதி । ம॒ஸூஸ்யை᳚ர்ஜுஹோதி ।
ஸர்வா॑ஸாம்॒-வாँ ஏ॒தத்தே॒வதா॑நாக்ம் ரூ॒பம் । யந்ம॒ஸூஸ்யா॑நி । யந்ம॒ஸூஸ்யை᳚-ர்ஜு॒ஹோதி॑ । ஸர்வா॑ ஏ॒வ தத்தே॒வதாஃ᳚ ப்ரீணாதி । ப்ரி॒ய॒ங்கு॒த॒ண்டு॒லை-ர்ஜு॑ஹோதி । ப்ரி॒யாங்கா॑ ஹ॒ வை நாமை॒தே ।
ஏ॒தைர்வை தே॒வா அஶ்வ॒ஸ்யாங்கா॑நி॒ ஸம॑ததுஃ । யத்ப்ரி॑யங்குதண்டு॒லை-ர்ஜு॒ஹோதி॑ । அஶ்வ॑ஸ்யை॒வாங்கா॑நி॒ ஸந்த॑தாதி ॥ தஶாந்நா॑நி ஜுஹோதி । தஶா᳚க்ஷரா வி॒ராட் ।
வி॒ராட்-க்ரு'॒த்ஸ்நஸ்யா॒-ந்நாத்ய॒ஸ்யா-வ॑ருத்த்யை ॥ 55 ॥
(ஜு॒ஹோதி॒ - மது॑நா ஜு॒ஹோதி॒ - ப்ரு'து॑கைர்ஜு॒ஹோதி॑ - க॒ரம்பை᳚ர்ஜு॒ஹோதி॒ - ஸக்து॑பிர்ஜு॒ஹோதி॑ - ப்ரியங்குதண்டு॒லைர்ஜு॒ஹோதி॑ ச॒த்வாரி॑ ச) (அ. 14)
(அ॒ந்ந॒ஹோ॒மாநாஜ்யே॑நா॒க்நேர்மது॑நா தண்டு॒லைஃ ப்ரு'து॑கைர்லா॒ஜைஃ க॒ரம்பை᳚த்ர்தா॒நாபி॒-ஸ்ஸக்து॑பிர்ம॒ஸூஸ்யைஃ᳚ ப்ரியங்குதண்டு॒லை-ர்தஶாந்நா॑நி॒ த்வாத॑ஶ)
அநுவாகம் 15 - தத்ப்ரகாரவிஶேஷ
ப்ர॒ஜாப॑தி-ரஶ்வமே॒தம॑ஸ்ரு'ஜத । தக்ம் ஸ்ரு'॒ஷ்டக்ம் ரக்ஷாக்॑ஸ்ய ஜிகாக்ம்ஸந்ந் ।
ஸ ஏ॒தா-ந்ப்ர॒ஜாப॑திர்நக்தக்ம் ஹோ॒மாந॑-பஶ்யத் । தாந॑ ஜுஹோத் । தைர்வை ஸ ய॒ஜ்ஞா-த்ரக்ஷா॒க்॒ஸ்யபா॑ஹந்ந் । யந்ந॑க்தக்ம் ஹோ॒மாஞ்ஜு॒ஹோதி॑ । ய॒ஜ்ஞாதே॒வ தைர்யஜ॑மாநோ॒ ரக்ஷா॒க்॒ஸ்யப॑ஹந்தி ॥ ஆஜ்யே॑ந ஜுஹோதி ।
வஜ்ரோ॒ வா ஆஜ்ய᳚ம் । வஜ்ரே॑ணை॒வ ய॒ஜ்ஞா-த்ரக்ஷா॒க்॒ஸ்யப॑ஹந்தி ॥ 56 ॥
ஆஜ்ய॑ஸ்ய ப்ரதி॒பத॑-ங்கரோதி । ப்ரா॒ணோ வா ஆஜ்ய᳚ம் ।
மு॒க॒த ஏ॒வாஸ்ய॑ ப்ரா॒ண-ந்த॑தாதி ॥ அ॒ந்ந॒ஹோ॒மா-ஞ்ஜு॑ஹோதி । ஶரீ॑ரவதே॒வாவ॑ருந்தே ॥ வ்ய॒த்யாஸ॑-ஞ்ஜுஹோதி । உ॒பய॒ஸ்யா வ॑ருத்த்யை ॥
நக்த॑-ஞ்ஜுஹோதி । ரக்ஷ॑ஸா॒மப॑ஹத்யை ॥ ஆஜ்யே॑நா-ந்த॒தோ ஜு॑ஹோதி ॥ 57 ॥
ப்ரா॒ணோ வா ஆஜ்ய᳚ம் । உ॒ப॒யத॑ ஏ॒வாஸ்ய॑ ப்ரா॒ண-ந்த॑தாதி । பு॒ரஸ்தா᳚-ச்சோ॒பரி॑ஷ்டாச்ச ॥ ஏக॑ஸ்மை॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । அ॒ஸ்மிந்நே॒வ லோ॒கே ப்ரதி॑திஷ்டதி । த்வாப்யா॒க்॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । அ॒முஷ்மி॑ந்நே॒வ லோ॒கே ப்ரதி॑திஷ்டதி । உ॒பயோ॑ரே॒வ லோ॒கயாஃ॒ ப்ரதி॑திஷ்டதி । அ॒ஸ்மிக்க்​ஶ்சா॒-முஷ்மிக்க்॑ஶ்ச ॥ ஶ॒தாய॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । ஶ॒தாயு॒ர்வை புரு॑ஷ-ஶ்ஶ॒தவீ᳚ர்யஃ । ஆயு॑ரே॒வ வீ॒ர்ய॑மவ॑ருந்தே ।
ஸ॒ஹஸ்ரா॑ய॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । ஆயு॒ர்வை ஸ॒ஹஸ்ர᳚ம் । ஆயு॑ரே॒வா-வ॑ருந்தே ॥
ஸர்வ॑ஸ்மை॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । அப॑ரிமிதமே॒வா வ॑ருந்தே ॥ 58 ॥
(ஏ॒வ ய॒ஜ்ஞ-த்ரக்ஷா॒க்॒ஸ்யப॑ஹந் - த்யந்த॒தோ ஜு॑ஹோதி - ஶ॒தாய॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ ஸப்த ச॑) (அ. 15)
அநுவாகம் 16 - விவரணமேதயோஃ
ப்ர॒ஜாப॑திம்॒-வாँ ஏ॒ஷ ஈ᳚ப்ஸ॒தீத்யா॑ஹுஃ । யோ᳚-ऽஶ்வமே॒தேந॒ யஜ॑த॒ இதி॑ ।
அதோ॑ ஆஹுஃ । ஸர்வா॑ணி பூ॒தாநீதி॑ ॥
ஏக॑ஸ்மை॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । ப்ர॒ஜாப॑தி॒ர்வா ஏகஃ॑ । தமே॒வாப்நோ॑தி ॥ ஏக॑ஸ்மை॒ ஸ்வாஹா॒ த்வாப்யா॒க்॒ ஸ்வாஹேத்ய॑பி-பூ॒ர்வமாஹு॑தீ-ர்ஜுஹோதி ।
அ॒பி॒பூ॒ர்வமே॒வ ஸ॑வ॒ர்கம்-லோँ॒கமே॑தி ॥ ஏ॒கோ॒த்த॒ர-ஞ்ஜு॑ஹோதி ॥ 59 ॥
ஏ॒க॒வதே॒வ ஸு॑வ॒ர்கம்-லோँ॒கமே॑தி ॥ ஸந்த॑த-ஞ்ஜுஹோதி । ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்ய॒ ஸந்த॑த்யை ॥ ஶ॒தாய॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । ஶ॒தாயு॒ர்வை புரு॑ஷ-ஶ்ஶ॒தவீ᳚ர்யஃ । ஆயு॑ரே॒வ வீ॒ர்ய॑மவ॑ருந்தே । ஸ॒ஹஸ்ரா॑ய॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । ஆயு॒ர்வை ஸ॒ஹஸ்ர᳚ம் । ஆயு॑ரே॒வா வ॑ருந்தே ॥ அ॒யுதா॑ய॒ ஸ்வாஹா॑ நி॒யுதா॑ய॒ ஸ்வாஹா᳚ ப்ர॒யுதா॑ய॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ ॥ 60 ॥
த்ரய॑ இ॒மே லோ॒காஃ । இ॒மாநே॒வ லோ॒காநவ॑ருந்தே ॥ அர்பு॑தாய॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । வாக்வா அர்பு॑தம் । வாச॑மே॒வா வ॑ருந்தே ॥ ந்ய॑ர்புதாய॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ ।
யோ வை வா॒சோ பூ॒மா । தந்ந்ய॑ர்புதம் ।
வா॒ச ஏ॒வ பூ॒மாந॒மவ॑ருந்தே ॥
ஸ॒மு॒த்ராய॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ ॥ 61 ॥
ஸ॒மு॒த்ரமே॒வாப்நோ॑தி । மத்த்யா॑ய॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । மத்த்ய॑மே॒வாப்நோ॑தி । அந்தா॑ய॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । அந்த॑மே॒-வாப்நோ॑தி । ப॒ரா॒த்ர்தாய॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ ।
ப॒ரா॒த்ர்தமே॒வாப்நோ॑தி ॥ உ॒ஷஸே॒ ஸ்வாஹா॒ வ்யு॑ஷ்ட்யை॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । ராத்ரி॒ர்வா உ॒ஷாஃ ।
அஹ॒ர்வ்யு॑ஷ்டிஃ । அ॒ஹோ॒ரா॒த்ரே ஏ॒வாவ॑ருந்தே ।
அதோ॑ அஹோரா॒த்ரயோ॑ரே॒வ ப்ரதி॑திஷ்டதி ॥
தா யது॒பயீ॒ர்திவா॑ வா॒ நக்தம்॑-வாँ ஜுஹு॒யாத் । அ॒ஹோ॒ரா॒த்ரே மோ॑ஹயேத் । உ॒ஷஸே॒ ஸ்வாஹா॒ வ்யு॑ஷ்ட்யை॒ ஸ்வாஹோ॑தேஷ்ய॒தே ஸ்வாஹோ᳚த்ய॒தே
ஸ்வாஹேத்யநு॑திதே ஜுஹோதி । உதி॑தாய॒ ஸ்வாஹா॑ ஸுவ॒ர்காய॒ ஸ்வாஹா॑ லோ॒காய॒ ஸ்வாஹேத்யுதி॑தே ஜுஹோதி ।
அ॒ஹோ॒ரா॒த்ரயோ॒-ரவ்ய॑திமோஹாய ॥ 62 ॥
(ஏ॒கோ॒த்த॒ர-ஞ்ஜு॑ஹோதி - ப்ர॒யுதா॑ய॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ - ஸமு॒த்ராய॒ ஸ்வாஹேத்யா॒ஹாஹ॒--ர் வ்யு॑ஷ்டி-ஸ்ஸ॒ப்த ச॑) (அ. 16)
அநுவாகம் 17 - ஸப்தமகாண்டகதாந்நஹோமாநுவாகா வ்யாக்யாயந்தே
வி॒பூர்மா॒த்ரா ப்ர॒பூஃ பி॒த்ரேத்ய॑ஶ்வ-நா॒மாநி॑ ஜுஹோதி ।
உ॒பயோ॑ரே॒வைநம்॑-லோँ॒கயோ᳚-ர்நாம॒தேய॑-ங்கமயதி ॥ ஆய॑நாய॒ ஸ்வாஹா॒ ப்ராய॑ணாய॒ ஸ்வாஹேத்யு॑-த்த்ரா॒வாஞ்ஜு॑ஹோதி । ஸர்வ॑மே॒வைந॒-மஸ்க॑ந்நக்ம் ஸுவ॒ர்கம்-லோँ॒க-ங்க॑மயதி ॥
அ॒க்நயே॒ ஸ்வாஹா॒ ஸோமா॑ய॒ ஸ்வாஹேதி॑ பூர்வஹா॒மா-ஞ்ஜு॑ஹோதி । பூர்வ॑ ஏ॒வ த்வி॒ஷந்த॒-ம்ப்ராத்ரு'॑வ்ய॒-மதி॑க்ராமதி ॥
ப்ரு'॒தி॒வ்யை ஸ்வாஹா॒-ऽந்தரி॑க்ஷாய॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । ய॒தா॒ ய॒ஜுரே॒வைதத் ॥ அ॒க்நயே॒ ஸ்வாஹா॒ ஸோமா॑ய॒ ஸ்வாஹேதி॑ பூர்வதீ॒க்ஷா ஜு॑ஹோதி ।
பூர்வ॑ ஏ॒வ த்வி॒ஷந்த॒-ம்ப்ராத்ரு'॑வ்ய॒-மதி॑க்ராமதி ॥ 63 ॥
ப்ரு'॒தி॒வ்யை ஸ்வாஹா॒-ऽந்தரி॑க்ஷாய॒ ஸ்வாஹேத்யே॑-கவி॒க்ம்॒ஶிநீ᳚-ந்தீ॒க்ஷா-ஞ்ஜு॑ஹோதி ।
ஏக॑விக்ம்ஶதி॒ர்வை தே॑வலோ॒காஃ । த்வாத॑ஶ॒ மாஸாஃ॒ பஞ்ச॒ர்தவஃ॑ । த்ரய॑ இ॒மே லோ॒காஃ । அ॒ஸாவா॑தி॒த்ய ஏ॑கவி॒க்ம்॒ஶஃ । ஏ॒ஷ ஸு॑வ॒ர்கோ லோ॒கஃ ।
ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்ய॒ ஸம॑ஷ்ட்யை ॥
புவோ॑ தே॒வாநா॒-ங்கர்ம॒ணேத்ய்ரு'॑து-தீ॒க்ஷா ஜு॑ஹோதி ।
ரு'॒தூநே॒-வாஸ்மை॑ கல்பயதி ॥ அ॒க்நயே॒ ஸ்வாஹா॑ வா॒யவே॒ ஸ்வாஹேதி॑ ஜுஹோ॒த்ய-ந॑ந்தரித்யை ॥ 64 ॥
அ॒ர்வாம்​யँ॒ஜ்ஞ-ஸ்ஸங்க்ரா॑ம॒த்வி-த்யாப்தீ᳚-ர்ஜுஹோதி । ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்யாப்த்யை᳚ ॥ பூ॒த-ம்பவ்ய॑-ம்பவி॒ஷ்யதிதி॒ பர்யா᳚ப்தீ-ர்ஜுஹோதி ।
ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்ய॒ பர்யா᳚ப்த்யை ॥
ஆ மே॑ க்ரு'॒ஹா ப॑வ॒ந்த்வித்யா॒பூ-ர்ஜு॑ஹோதி । ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்யா பூ᳚த்யை ॥
அ॒க்நிநா॒ தபோ-ऽந்வ॑பவ॒தித்ய॑நு॒பூ-ர்ஜு॑ஹோதி । ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்யாநு॑பூத்யை ॥
ஸ்வாஹா॒-ऽऽதிமாதீ॑தாய॒ ஸ்வாஹேதி॒ ஸம॑ஸ்தாநி வைஶ்வதே॒வாநி॑ ஜுஹோதி । ஸம॑ஸ்தமே॒வ த்வி॒ஷந்த॒-ம்ப்ராத்ரு'॑வ்ய॒-மதி॑க்ராமதி ॥ 65 ॥
த॒த்ப்ய-ஸ்ஸ்வாஹா॒ ஹநூ᳚ப்யா॒க்॒ ஸ்வாஹேத்ய॑ங்கஹோ॒மா-ஞ்ஜு॑ஹோதி ।
அங்கே॑ அங்கே॒ வை புரு॑ஷஸ்ய பா॒ப்மோப॑ஶ்லிஷ்டஃ ।
அங்கா॑தங்கா தே॒வைந॑-ம்பா॒ப்மந॒ஸ்தேந॑ முஞ்சதி ॥ அ॒ஞ்ஜ்யே॒தாய॒ ஸ்வாஹா॑ க்ரு'॒ஷ்ணாய॒ ஸ்வாஹா᳚ ஶ்வே॒தாய॒ ஸ்வாஹேத்ய॑-ஶ்வரூ॒பாணி॑ ஜுஹோதி ।
ரூ॒பைரே॒வைந॒க்ம்॒ ஸம॑த்ர்தயதி ॥
ஓஷ॑தீப்ய॒-ஸ்ஸ்வாஹா॒ மூலே᳚ப்ய॒-ஸ்ஸ்வாஹேத்யோ॑ஷதி ஹோ॒மாஞ்ஜு॑ஹோதி । த்வ॒ய்யோ வா ஓஷ॑தயஃ । புஷ்பே᳚ப்யோ॒-ऽந்யாஃ பல॑-ங்க்ரு'॒ஹ்ணந்தி॑ ।
மூலே᳚ப்யோ॒-ऽந்யாஃ । தா ஏ॒வோபயீ॒ரவ॑ருந்தே ॥ 66 ॥
வந॒ஸ்பதி॑ப்ய॒-ஸ்ஸ்வாஹேதி॑ வநஸ்பதி-ஹோ॒மாஞ்ஜு॑ஹோதி ।
ஆ॒ர॒ண்யஸ்யா॒ந்நாத்ய॒ஸ்யாவ॑ருத்த்யை ॥
மே॒ஷஸ்த்வா॑ பச॒தை-ர॑வ॒த்வித்ய-பா᳚வ்யாநி ஜுஹோதி ।
ப்ரா॒ணா வை தே॒வா அபா᳚வ்யாஃ । ப்ரா॒ணாநே॒வாவ॑ருந்தே ॥ கூப்யா᳚ப்ய॒-ஸ்ஸ்வாஹா॒-ऽத்ப்ய-ஸ்ஸ்வாஹேத்ய॒பாக்ம் ஹோமா᳚ஞ்ஜுஹோதி । அ॒ப்ஸு வா ஆபஃ॑ । அந்நம்॒-வாँ ஆபஃ॑ । அ॒த்ப்யோ வா அந்ந॑-ஞ்ஜாயதே । யதே॒வாத்ப்யோ-ऽந்ந॒-ஞ்ஜாய॑தே । ததவ॑ருந்தே ॥ 67 ॥
(பூ॒ர்வ॒தீ॒க்ஷா ஜு॑ஹோதி॒ பூர்வ॑ ஏ॒வ த்வி॒ஷந்த॒-ம்ப்ராத்ரு'॑வ்ய॒மதி॑க்ராம॒ - த்யந॑ந்தரித்யை - க்ராமதி - ருந்தே॒ - ஜாய॑த॒ ஏக॑-ஞ்ச) (அ. 17)
அநுவாகம் 18 - ஸப்தமகாண்டகதாந்நஹோமாநுவாகா வ்யாக்யாயந்தே
அம்பாக்ம்॑ஸி ஜுஹோதி । அ॒யம்-வைँ லோ॒கோ-ऽம்பாக்ம்॑ஸி ।
தஸ்ய॒ வஸ॒வோ-ऽதி॑பதயஃ । அ॒க்நிர்ஜ்யோதிஃ॑ । யதம்பாக்ம்॑ஸி ஜு॒ஹோதி॑ ।
இ॒மமே॒வ லோ॒கமவ॑ருந்தே । வஸூ॑நா॒க்ம்॒ ஸாயு॑ஜ்ய-ங்கச்சதி । அ॒க்நி-ஞ்ஜ்யோதி॒ரவ॑ருந்தே ॥ நபாக்ம்॑ஸி ஜுஹோதி । அ॒ந்தரி॑க்ஷம்-வைँ நபாக்ம்॑ஸி ॥ 68 ॥
தஸ்ய॑ ரு॒த்ரா அதி॑பதயஃ । வா॒யுர்ஜ்யோதிஃ॑ । யந்நபாக்ம்॑ஸி ஜு॒ஹோதி॑ । அ॒ந்தரி॑க்ஷமே॒வா-வ॑ருந்தே । ரு॒த்ராணா॒க்ம்॒ ஸாயு॑ஜ்ய-ங்கச்சதி ।
வா॒யு-ஞ்ஜ்யோதி॒ரவ॑ருந்தே । மஹாக்ம்॑ஸி ஜுஹோதி । அ॒ஸௌ வை லோ॒கோ மஹாக்ம்॑ஸி । தஸ்யா॑தி॒த்யா அதி॑பதயஃ। ஸூர்யோ॒ ஜ்யோதிஃ॑ ॥ 69 ॥
யந்மஹாக்ம்॑ஸி ஜு॒ஹோதி॑ । அ॒முமே॒வ லோ॒கமவ॑ருந்தே । ஆ॒தி॒த்யாநா॒க்ம்॒ ஸாயு॑ஜ்ய-ங்கச்சதி । ஸூர்ய॒-ஞ்ஜ்யோதி॒ரவ॑ருந்தே ॥
நமோ॒ ராஜ்ஞ॒ நமோ॒ வரு॑ணா॒யேதி॑ ய॒வ்யாநி॑ ஜுஹோதி ।
அ॒ந்நாத்ய॒ஸ்யாவ॑ருத்த்யை ॥ ம॒யோ॒பூர்வாதோ॑ அ॒பி வா॑தூ॒ஸ்ரா இதி॑ க॒வ்யாநி॑ ஜுஹோதி ।
ப॒ஶூ॒நாமவ॑ருத்த்யை ॥
ப்ரா॒ணாய॒ ஸ்வாஹா᳚ வ்யா॒நாய॒ ஸ்வாஹேதி॑ ஸந்ததி-ஹோ॒மாஞ்ஜு॑ஹோதி । ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்ய॒ ஸந்த॑த்யை ॥ 70 ॥
ஸி॒தாய॒ ஸ்வாஹா-ऽஸி॑தாய॒ ஸ்வாஹேதி॒ ப்ரமு॑க்தீ-ர்ஜுஹோதி ।
ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்ய॒ ப்ரமு॑க்த்யை ॥ ப்ரு'॒தி॒வ்யை ஸ்வாஹா॒-ऽந்தரி॑க்ஷாய॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ ।
ய॒தா॒ ய॒ஜுரே॒வைதத் ॥
த॒த்த்வதே॒ ஸ்வாஹா॑-ऽத॒ந்தகா॑ய॒ ஸ்வாஹேதி॑ ஶரீர-ஹோ॒மாஞ்ஜு॑ஹோதி । பி॒த்ரு'॒லோ॒கமே॒வ தைர்யஜ॑மா॒நோ-ऽவ॑ருந்தே ॥ கஸ்த்வா॑ யுநக்தி॒ ஸ த்வா॑ யுந॒க்த்விதி॑ பரி॒தீந். யு॑நக்தி । இ॒மே வை லோ॒காஃ ப॑ரி॒தயஃ॑ । இ॒மாநே॒வாஸ்மை॑ லோ॒காந். யு॑நக்தி ।
ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்ய॒ ஸம॑ஷ்ட்யை ॥ 71 ॥
யஃ ப்ரா॑ண॒தோ ய ஆ᳚த்ம॒தா இதி॑ மஹி॒மாநௌ॑ ஜுஹோதி ।
ஸு॒வ॒ர்கோ வை லோ॒கோ மஹஃ॑ । ஸு॒வ॒ர்கமே॒வ தாப்யாம்᳚-லோँ॒கம்-யँஜ॑மா॒நோ-ऽவ॑ருந்தே ॥
ஆ ப்ரஹ்ம॑-ந்ப்ராஹ்ம॒ணோ ப்ர॑ஹ்மவச॒ர்​ஸீ ஜா॑யதா॒மிதி॒ ஸம॑ஸ்தாநி ப்ரஹ்மவர்ச॒ஸாநி॑ ஜுஹோதி ।
ப்ர॒ஹ்ம॒வ॒ர்ச॒ஸமே॒வ தைர்யஜ॑மா॒நோ
-ऽவ॑ருந்தே ॥ ஜஜ்ஞி॒ பீஜ॒மிதி॑ ஜுஹோ॒த்ய-ந॑ந்தரித்யை ॥
அ॒க்நயே॒ ஸம॑நம-த்ப்ரு'தி॒வ்யை ஸமந॑ம॒திதி॑ ஸந்நதி ஹோ॒மாஞ்ஜு॑ஹோதி । ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்ய॒ ஸந்ந॑த்யை ॥ பூ॒தாய॒ ஸ்வாஹா॑ பவிஷ்ய॒தே ஸ்வாஹேதி॑ பூதாப॒வ்யௌ ஹோமௌ॑ ஜுஹோதி ।
அ॒யம்-வைँ லோ॒கோ பூ॒தம் ॥ 72 ॥
அஸௌ ப॑வி॒ஷ்யத் । அ॒நயோ॑ரே॒வ லோ॒கயோஃ॒ ப்ரதி॑திஷ்டதி । ஸர்வ॒ஸ்யாப்த்யை᳚ । ஸர்வ॒ஸ்யாவ॑ருத்த்யை ॥ யதக்ர॑ந்தஃ ப்ரத॒ம-ஞ்ஜாய॑மாந॒ இத்ய॑ஶ்வஸ்தோ॒மீய॑-ஞ்ஜுஹோதி । ஸர்வ॒ஸ்யாப்த்யை᳚ । ஸர்வ॑ஸ்ய॒ ஜித்யை᳚ ॥ ஸர்வ॑மே॒வ தேநா᳚ப்நோதி ।
ஸர்வ॑-ஞ்ஜயதி । யோ᳚-ऽஶ்வமே॒தேந॒ யஜ॑தே ॥ 73 ॥
ய உ॑ சைநமே॒வம்-வேँத॑ ॥ ய॒ஜ்ஞக்ம் ரக்ஷாக்॑ஸ்ய ஜிகாக்ம்ஸந்ந் । ஸ ஏ॒தா-ந்ப்ர॒ஜாப॑தி-ர்நக்தக்ம் ஹோ॒மாந॑பஶ்யத் । தாந॑ஜுஹோத் ।
தைர்வை ஸ ய॒ஜ்ஞாத்ரக்ஷா॒க்॒ஸ்யபா॑ஹந்ந் । யந்ந॑க்தக்ம் ஹோ॒மாஞ்ஜு॒ஹோதி॑ ।
ய॒ஜ்ஞாதே॒வ தைர்யஜ॑மாநோ॒
ரக்ஷா॒க்॒ஸ்யப॑ஹந்தி ॥ உ॒ஷஸே॒ ஸ்வாஹா॒ வ்யு॑ஷ்ட்யை॒ ஸ்வாஹேத்ய॑ந்த॒தோ ஜு॑ஹோதி ।
ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்ய॒ ஸம॑ஷ்ட்யை ॥ 74 ॥
(வை நபாக்ம்॑ஸி॒ - ஸூர்யோ॒ ஜ்யோதிஃ॒ - ஸந்த॑த்யை॒ - ஸம॑ஷ்ட்யை - பு॒தம் - ँயஜ॑தே॒ - +நவ॑ ச) (அ. 18)
அநுவாகம் 19 - ஔபஸத்யதிநே யூபப்ரயோகாஃ
ஏ॒க॒யூ॒போ வை॑காத॒ஶிநீ॑ வா । அ॒ந்யேஷாம்᳚-யँ॒ஜ்ஞாநாம்॒-யூँபா॑ பவந்தி ।
ஏ॒க॒வி॒ஶிந்ய॑-ஶ்வமே॒தஸ்ய॑ । ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்யா॒-பிஜி॑த்யை ॥ பை॒ல॒.வோ வா॑ காதி॒ரோ வா॑ பாலா॒ஶோ வா᳚ । அ॒ந்யேஷாம்᳚-யँஜ்ஞக்ரதூ॒நாம்-யூँபா॑ பவந்தி । ராஜ்ஜு॑தால॒ ஏக॑விக்ம்ஶத்ய-ரத்நிரஶ்வமே॒தஸ்ய॑ । ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்ய॒ ஸம॑ஷ்ட்யை ॥ நாந்யேஷா᳚-ம்பஶூ॒நா-ந்தே॑ஜ॒ந்யா அ॑வ॒த்யந்தி॑ । அவ॑த்ய॒ந்த்யஶ்வ॑ஸ்ய ॥ 75 ॥
பா॒ப்மா வை தே॑ஜ॒நீ । பா॒ப்மநோ-ऽப॑ஹத்யை ॥
ப்ல॒க்ஷ॒ஶா॒காயா॑ம॒ந்யேஷா᳚-ம்பஶூ॒நாம॑வ॒த்யந்தி॑ । வே॒த॒ஸ॒-ஶா॒காயா॒-மஶ்வ॑ஸ்ய । அ॒ப்ஸுயோ॑நி॒ர்வா அஶ்வஃ॑ । அ॒ப்ஸு॒ஜோ வே॑த॒ஸஃ । ஸ்வ ஏ॒வாஸ்ய॒ யோநா॒வ-வ॑த்யதி ॥
யூபே॑ஷு க்ரா॒ம்யா-ந்ப॒ஶூந்நி॑-யு॒ஞ்ஜந்தி॑ । ஆ॒ரோ॒கேஷ்வா॑-ர॒ண்யாந்தா॑ரயந்தி ।
ப॒ஶூ॒நாம்-வ்யாँவ்ரு'॑த்த்யை ॥ ஆ க்ரா॒ம்யா-ந்ப॒ஶூந்-ँலப॑ந்தே । ப்ரார॒ண்யாந்​த்ஸ்ரு'॑ஜந்தி । பா॒ப்மநோ-ऽப॑ஹத்யை ॥ 76 ॥
(அஶ்வ॑ஸ்ய॒ - வ்யாவ்ரு'॑த்த்ய॒ த்ரீணி॑ ச) (அ. 19)
அநுவாகம் 20 - யூபாநாம் ஸ்தாநாதயஃ
ராஜ்ஜு॑தால-மக்நி॒ஷ்ட-ம்மி॑நோதி । ப்ரூ॒ண॒ஹ॒த்யாயா॒ அப॑ஹத்யை ॥ பௌது॑த்ரவாவ॒பிதோ॑ பவதஃ । புண்ய॑ஸ்ய க॒ந்தஸ்யாவ॑ருத்த்யை ।
ப்ரூ॒ண॒ஹ॒த்யா-மே॒வாஸ்மா॑-தப॒ஹத்ய॑ । புண்யே॑ந க॒ந்தேநோ॑ப॒யதஃ॒ பரி॑க்ரு'ஹ்ணாதி ॥
ஷட்பை॒ல்॒.வா ப॑வந்தி । ப்ர॒ஹ்ம॒வ॒ர்ச॒ஸஸ்யா-வ॑ருத்த்யை ॥ ஷட்கா॑தி॒ராஃ ।
தேஜ॒ஸோ-ऽவ॑ருத்த்யை ॥ 77 ॥
ஷட்பா॑லா॒ஶாஃ । ஸோ॒ம॒பீ॒தஸ்யா-வ॑ருத்த்யை ॥ ஏக॑விக்ம்ஶதி॒-ஸ்ஸம்ப॑த்யந்தே ।
ஏக॑விக்ம்ஶதி॒ர்வை தே॑வலோ॒காஃ । த்வாத॑ஶ॒ மாஸாஃ॒ பஞ்ச॒ர்தவஃ॑ । த்ரய॑ இ॒மே லோ॒காஃ । அ॒ஸாவா॑தி॒த்ய ஏ॑கவி॒க்ம்॒ஶஃ । ஏ॒ஷ ஸு॑வ॒ர்கோ லோ॒கஃ ।
ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்ய॒ ஸம॑ஷ்ட்யை ॥ ஶ॒த-ம்ப॒ஶவோ॑ பவந்தி ॥ 78 ॥
ஶ॒தாயுஃ॒ புரு॑ஷ-ஶ்ஶ॒தேந்த்ரி॑யஃ । ஆயு॑ஷ்யே॒வேந்த்ரி॒யே ப்ரதி॑திஷ்டதி ॥
ஸர்வம்॒-வாँ அ॑ஶ்வமே॒த்த்யாப்நோ॑தி । அப॑ரிமிதா பவந்தி । அப॑ரிமித॒ஸ்யா-வ॑ருத்த்யை ॥ ப்ர॒ஹ்ம॒வா॒திநோ॑ வதந்தி । கஸ்மா᳚த்ஸ॒த்யாத் ।
த॒க்ஷி॒ண॒தோ᳚-ऽந்யேஷா᳚-ம்பஶூ॒நாம॑வ॒த்யந்தி॑ । உ॒த்த॒ர॒தோ-ऽஶ்வ॒ஸ்யேதி॑ । வா॒ரு॒ணோ வா அஶ்வஃ॑ ॥ 79 ॥
ஏ॒ஷா வை வரு॑ணஸ்ய॒ திக் । ஸ்வாயா॑மே॒வாஸ்ய॑ தி॒ஶ்யவ॑த்யதி । யதித॑ரேஷா-ம்பஶூ॒நாம॑வ॒த்யதி॑ । ஶ॒த॒தே॒வ॒த்ய॑-ந்தேநாவ॑ருந்தே ॥
சி॒தே᳚-ऽக்நா-வதி॑வைத॒ஸே கடே-ऽஶ்வ॑-ஞ்சிநோதி ।
அ॒ப்ஸு-யோ॑நி॒ர்வா அஶ்வஃ॑ ।
அ॒ப்ஸு॒ஜோ வே॑த॒ஸஃ । ஸ்வ ஏ॒வைநம்॒-யோँநௌ॒ ப்ரதி॑ஷ்டாபயதி ॥ பு॒ரஸ்தா᳚-த்ப்ர॒த்யஞ்ச॑-ந்தூப॒ர-ஞ்சி॑நோதி । ப॒ஶ்சாத்ப்ரா॒சீந॑-ங்கோம்ரு'॒கம் ॥ 80 ॥
ப்ரா॒ணா॒பா॒நா-வே॒வாஸ்மிந᳚ த்ஸ॒ம்யஞ்சௌ॑ ததாதி ॥
அஶ்வ॑-ந்தூப॒ர-ங்கோ॑ம்ரு'॒கமிதி॑ ஸர்வ॒ஹுத॑ ஏ॒தாஞ்ஜு॑ஹோதி । ஏ॒ஷாம்-லோँ॒காநா॑-ம॒பிஜி॑த்யை ॥ ஆ॒த்மநா॒-ऽபிஜு॑ஹோதி । ஸாத்மா॑நமே॒வைந॒க்ம்॒ ஸத॑நு-ங்கரோதி ॥ ஸாத்மா॒-ऽமுஷ்மி॑ந் ँலா॒கே ப॑வதி ।
ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । அதோ॒ வஸோ॑ரே॒வ தாரா॒-ந்தேநாவ॑ருந்தே ॥ இ॒லு॒வர்தா॑ய॒ ஸ்வாஹா॑ பலி॒வர்தா॑ய॒ ஸ்வாஹேத்யா॑ஹ । ஸம்॒​வँ॒த்ஸ॒ரோ வா இ॑லு॒வர்தஃ॑ ।
ப॒ரி॒வ॒த்ஸ॒ரோ ப॑லி॒வர்தஃ॑ । ஸம்॒​வँ॒த்ஸ॒ராதே॒வ ப॑ரிவத்ஸ॒ராதாயு॒ர வ॑ருந்தே । ஆயு॑ரே॒வாஸ்மி॑ந்-ததாதி ।
தஸ்மா॑தஶ்வ-மேதயா॒ஜீ ஜ॒ரஸா॑ வி॒ஸ்ரஸா॒-ऽமும்-லோँ॒கமே॑தி ॥ 81 ॥
(தேஜ॒ஸோ-ऽவ॑ருத்தை - பவ॒ந் - த்யஶ்வோ॑ - கோம்ரு'॒க - மி॑லு॒வர்த॑ ஶ்ச॒த்வாரி॑ ச) (அ. 20)
அநுவாகம் 21 - சேதவ்யாக்நயாதேர்விஶேஷஃ
ஏ॒க॒வி॒க்ம்॒ஶோ᳚-ऽக்நிர்ப॑வதி । ஏ॒க॒வி॒க்ம்॒ஶ-ஸ்ஸ்தோமஃ॑ । ஏக॑விக்ம்ஶதி॒ர்யூபாஃ᳚ ॥
யதா॒ வா அஶ்வா॑ வர்ர்​ஷ॒பா வா॒ வ்ரு'ஷா॑ண-ஸ்ஸக்க்​ஸ்பு॒ரேரந்ந்॑ । ஏ॒வமே॒தத்ஸ்தோமா॒-ஸ்ஸக்க்​ஸ்பு॑ரந்தே । யதே॑கவி॒க்ம்॒ஶாஃ । தே யத்ஸ॑ம்ரு'॒ச்சேரந்ந்॑ । ஹ॒ந்யேதா᳚ஸ்ய ய॒ஜ்ஞஃ ॥ த்வா॒த॒ஶ ஏ॒வாக்நி-ஸ்ஸ்யா॒தித்யா॑ஹுஃ ।
த்வா॒த॒ஶ-ஸ்ஸ்தோமஃ॑ ॥ 82 ॥
ஏகா॑தஶ॒ யூபாஃ᳚ ॥ யத்த்வா॑த॒ஶோ᳚-ऽக்நிர்பவ॑தி । த்வாத॑ஶ॒ மாஸா᳚-ஸ்ஸம்​வँத்ஸ॒ரஃ ।
ஸம்॒​வँ॒த்ஸ॒ரேணை॒வாஸ்மா॒ அந்ந॒மவ॑ருந்தே ॥ யத்தஶ॒ யூபா॒ பவ॑ந்தி । தஶா᳚க்ஷரா வி॒ராட் । அந்நம்॑-விँ॒ராட் । வி॒ராஜை॒வாந்நாத்ய॒-மவ॑ருந்தே ।
ய ஏ॑காத॒ஶஃ । ஸ்தந॑ ஏ॒வாஸ்யை॒ ஸஃ ॥ 83 ॥
து॒ஹ ஏ॒வைநா॒-ந்தேந॑ ॥ ததா॑ஹுஃ ।
யத்த்வா॑த॒ஶோ᳚-ऽக்நி-ஸ்ஸ்யா᳚த்த்வாத॒ஶ-ஸ்ஸ்தோம॒ ஏகா॑தஶ॒ யூபாஃ᳚ । யதா॒ ஸ்தூரி॑ணா யா॒யாத் । தா॒த்ரு'க்தத் ॥ ஏ॒க॒வி॒க்ம்॒ஶ ஏ॒வாக்நிஃ
ஸ்யா॒தித்யா॑ஹுஃ । ஏ॒க॒வி॒க்ம்॒ஶ-ஸ்ஸ்தோமஃ॑ ।
ஏக॑விக்ம்ஶதி॒ர்யூபாஃ᳚ । யதா॒ ப்ரஷ்டி॑பி॒ர்யாதி॑ ।
தா॒த்ரு'கே॒வ தத் ॥ 84 ॥
யோ வா அ॑ஶ்வமே॒தே தி॒ஸ்ரஃ க॒குபோ॒ வேத॑ । க॒குத்த॒ ராஜ்ஞா᳚-ம்பவதி ।
ஏ॒க॒வி॒க்ம்॒ஶோ᳚-ऽக்நிர்ப॑வதி । ஏ॒க॒வி॒க்ம்॒ஶ-ஸ்ஸ்தோமஃ॑ । ஏக॑விக்ம்ஶதி॒ர்யூபாஃ᳚ ।
ஏ॒தா வா அ॑ஶ்வம॒தே தி॒ஸ்ரஃ க॒குபஃ॑ ।
ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । க॒குத்த॒ ராஜ்ஞா᳚-ம்பவதி ॥
யோ வா அ॑ஶ்வமே॒தே த்ரீணி॑ ஶீ॒ர்॒ஷாணி॒ வேத॑ ।
ஶிரோ॑ ஹ॒ ராஜ்ஞா᳚-ம்பவதி ।
ஏ॒க॒வி॒க்ம்॒ஶோ᳚-ऽக்நிர்ப॑வதி । ஏ॒க॒வி॒க்ம்॒ஶ-ஸ்ஸ்தோமஃ॑ । ஏக॑விக்ம்ஶதி॒ர்யூபாஃ᳚ ।
ஏ॒தாநி॒ வா அ॑ஶ்வமே॒தே த்ரீணி॑ ஶீ॒ர॒.ஷாணி॑ ।
ய ஏ॒வம்-வேँத॑ । ஶிரோ॑ ஹ॒ ராஜ்ஞா᳚-ம்பவதி ॥ 85 ॥
(த்வா॒த॒ஶ-ஸ்ஸ்தோமஃ॒-ஸ- ஏ॒வ தச் - சிரோ॑ ஹ॒ ராஜ்ஞா᳚-ம்பவதி॒ ஷட்ச॑) (அ. 21)
அநுவாகம் 22 - உக்த்யாக்யே த்விதீயே-ऽஹநி பஹிஷ்பவமாநே அஶ்வஸ்யோத்ராத்ரு'த்வம்
தே॒வா வா அ॑ஶ்வமே॒தே பவ॑மாநே । ஸு॒வ॒ர்கம்-லோँ॒க-ந்ந ப்ராஜா॑நந்ந் । தமஶ்வஃ॒ ப்ராஜா॑நாத் ।
யத॑ஶ்வம॒தே-ऽஶ்வே॑ந॒ மேத்த்யே॒நோத॑ஞ்சோ பஹிஷ்பவமா॒நக்ம் ஸர்ப॑ந்தி । ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்ய॒ ப்ரஜ்ஞா᳚த்யை । ந வை ம॑நு॒ஷ்யஃ॑ ஸுவ॒ர்கம்-லோँ॒கமஞ்ஜ॑ஸா வேத ।
அஶ்வோ॒ வை ஸு॑வ॒ர்கம்-லோँ॒கமஞ்ஜ॑ஸா வேத ॥ யது॑த்கா॒-தோத்காயே᳚த் । யதா-ऽக்ஷே᳚த்ரஜ்ஞோ॒-ऽந்யேந॑ ப॒தா ப்ர॑திபா॒தயே᳚த் । தா॒த்ரு'க்தத் ॥ 86 ॥
உ॒த்கா॒தார॑-மப॒ருத்த்ய॑ । அஶ்வ॑-முத்கீ॒தாய॑ வ்ரு'ணீதே । யதா᳚ க்ஷேத்ர॒ஜ்ஞோ-ऽஞ்ஜ॑ஸா॒ நய॑தி ।
ஏ॒வமே॒வைந॒மஶ்வஃ॑ ஸுவ॒ர்கம்-லோँ॒கமஞ்ஜ॑ஸா நயதி ॥ புச்ச॑ம॒ந்வார॑பந்தே । ஸு॒வ॒ர்கஸ்ய॑ லோ॒கஸ்ய॒ ஸம॑ஷ்ட்யை ॥ ஹி-ங்க॑ரோதி । ஸாமை॒வாகஃ॑ ।
ஹி-ங்க॑ரோதி । உ॒த்கீ॒த ஏ॒வாஸ்ய॒ ஸஃ ॥ 87 ॥
வட॑பா॒ உப॑ ருந்தந்தி । மி॒து॒ந॒த்வாய॒ ப்ரஜா᳚த்யை ।
அதோ॒ யதோ॑பகா॒தார॑ உப॒காய॑ந்தி । தா॒த்ரு'கே॒வ தத் ॥ உத॑காஸீ॒தஶ்வோ॒ மேத்த்ய॒ இத்யா॑ஹ । ப்ரா॒ஜா॒ப॒த்யோ வா அஶ்வஃ॑ । ப்ர॒ஜாப॑தி-ருத்கீ॒தஃ । உ॒த்கீ॒தமே॒வாவ॑ருந்தே । அதோ॑ ரு'க்ஸா॒மயோ॑ரே॒வ ப்ரதி॑திஷ்டதி ॥ ஹிர॑ண்யேநோ॒பாக॑ரோதி ।
ஜ்யோதி॒ர்வை ஹிர॑ண்யம் । ஜ்யோதி॑ரே॒வ மு॑க॒தோ த॑தாதி ।
யஜ॑மாநே ச ப்ர॒ஜாஸு॑ ச । அதோ॒ ஹிர॑ண்யஜ்யோதிரே॒வ யஜ॑மாந-ஸ்ஸுவ॒ர்கம்-லோँ॒கமே॑தி ॥ 88 ॥
(தத் - ஸ - உ॒பாக॑ரோதி ச॒த்வாரி॑ ச) (அ. 22)
அநுவாகம் 23 - அஶ்வே பர்யக்ந்யப்ரயந்தாநா-ம்பஶூநா-ந்நியோஜநம்
புரு॑ஷோ॒ வை ய॒ஜ்ஞஃ । ய॒ஜ்ஞஃ ப்ர॒ஜாப॑திஃ । யதஶ்வே॑ ப॒ஶூந்நி॑யு॒ஞ்ஜந்தி॑ ।
ய॒ஜ்ஞாதே॒வ தத்ய॒ஜ்ஞ-ம்ப்ரயு॑ங்க்தே ॥ அஶ்வ॑-ந்தூப॒ர-ங்கோ॑ம்ரு'॒கம் । தாந॑க்நி॒ஷ்ட ஆல॑பதே ।
ஸே॒நா॒மு॒கமே॒வ தத்ஸக்க்​ஶ்ய॑தி । தஸ்மா᳚-த்ராஜமு॒க-ம்பீ॒ஷ்ம-ம்பாவு॑கம் ॥
ஆ॒க்நே॒ய-ங்க்ரு'॒ஷ்ணக்ரீ॑வ-ம்பு॒ரஸ்தா᳚-ல்ல॒லாடே᳚ । பூ॒ர்வா॒க்நிமே॒வ த-ங்கு॑ருதே ॥ 89 ॥
தஸ்மா᳚-த்பூர்வா॒க்நி-ம்பு॒ரஸ்தா᳚-த்ஸ்தாபயந்தி ॥ பௌ॒ஷ்ணம॒ந்வஞ்ச᳚ம் । அந்நம்॒-வைँ பூ॒ஷா । தஸ்மா᳚-த்பூர்வா॒க்நா-வா॑ஹா॒ர்ய॑-மாஹ॑ரந்தி ॥
ஐ॒ந்த்ரா॒பௌ॒ஷ்ண மு॒பரி॑ஷ்டாத் । ஐ॒ந்த்ரோ வை ரா॑ஜ॒ந்யோ-ऽந்ந॑-ம்பூ॒ஷா ।
அ॒ந்நாத்யே॑நை॒வைந॑-முப॒யதஃ॒ பரி॑க்ரு'ஹ்ணாதி । தஸ்மா᳚-த்ராஜ॒ந்யோ᳚ந்நா॒தோ பாவு॑கஃ ॥
ஆ॒க்நே॒யௌ க்ரு'॒ஷ்ணக்ரீ॑வௌ பாஹு॒வோஃ । பா॒ஹு॒வோரே॒வ வீ॒ர்ய॑-ந்தத்தே ॥ 90 ॥
தஸ்மா᳚-த்ராஜ॒ந்யோ॑ பாஹுப॒லீ பாவு॑கஃ ॥
த்வா॒ஷ்ட்ரௌ லோ॑மஶஸ॒க்தௌ ஸ॒க்த்யோஃ ।
ஸ॒க்த்யோரே॒வ வீ॒ர்ய॑-ந்தத்தே । தஸ்மா᳚-த்ராஜ॒ந்ய॑ ஊருப॒லீ பாவு॑கஃ ॥ ஶி॒தி॒ப்ரு'॒ஷ்டௌ பா॑ர்​ஹஸ்ப॒த்யௌ ப்ரு'॒ஷ்டே ।
ப்ர॒ஹ்ம॒வ॒ர்ச॒ஸ-மே॒வோபரி॑ஷ்டாத்தத்தே ।
அதோ॑ க॒வசே॑ ஏ॒வைதே அ॒பிதஃ॒ பர்யூ॑ஹதே ।
தஸ்மா᳚-த்ராஜ॒ந்யஃ॑ ஸந்ந॑த்தோ வீ॒ர்ய॑-ங்கரோதி ॥ தா॒த்ரே ப்ரு'॑ஷோத॒ர-ம॒தஸ்தா᳚த் ।
ப்ர॒தி॒ஷ்டாமே॒வைதா-ங்கு॑ருதே ।
அதோ॑ இ॒யம்-வைँ தா॒தா ।
அ॒ஸ்யாமே॒வ ப்ரதி॑திஷ்டதி ॥ ஸௌ॒ர்ய-ம்ப॒லக்ஷ॒-ம்புச்சே᳚ । உ॒த்ஸே॒தமே॒வ த-ங்கு॑ருதே ।
தஸ்மா॑துத்ஸே॒த-ம்ப॒யே ப்ர॒ஜா
அ॒பிஸக்க்​ஶ்ர॑யந்தி ॥ 91 ॥
(கு॒ரு॒தே॒ - த॒த்தே॒ - கு॒ரு॒தே॒ பஞ்ச॑ ச) (அ. 23)
(ஸா॒க்ரம்॒ஹ॒ண்யா - சது॑ஷ்டய்யோ॒ - யோ வை - யஃ பி॒து - ஶ்ச॒த்வாரா॒ - யதா॑ நி॒க்தம் - ப்ர॒ஜாப॑தயே த்வா॒- யதா॒ ப்ரோக்ஷி॑தம் - வி॒பூரா॑ஹ- ப்ர॒ஜாப॑திரகாமயதாஶ்வமே॒தேந॑ - ப்ர॒ஜாப॑தி॒ர்ந கிஞ்ச॒ ந - ஸா॑வி॒த்ர - மா ப்ரஹ்ம॑ந் - ப்ர॒ஜாப॑தி-ர்தே॒வேப்யஃ॑ - ப்ர॒ஜாப॑தி॒ ரக்ஷாக்ம்॑ஸி - ப்ர॒ஜாப॑திமீப்ஸதி - வி॒புர॑ஶ்வநா॒மாந்ய - ம்பாக்॑ - ஸ்யேகயூ॒போ - ராஜ்ஜு॑தால - மேகவி॒க்ம்॒ஶோ - தே॒வாஃ - புரு॑ஷ॒ ஸ்த்ரயோ॑விக்ம்ஶதிஃ)
(ஸா॒க்ரம்॒ஹ॒ண்யா - தஸ்மா॑தஶ்வமேதயா॒ஜீ - ய-த்பரி॑மிதா॒ - ய-த்ய॑ஜ்ஞமு॒கே - யோ தீ॒க்ஷாம் - தே॒வாநே॒வ - த்ரய॑ இ॒மே - ஸி॒தாய॑ - ப்ராணாபா॒நாவே॒வாஸ்மி॒ந் - தஸ்மா᳚-த்ராஜ॒ந்ய॑ ஏக॑நவதிஃ)
(ஸா॒க்ரம்॒ஹ॒ண்யா - ஸக்க்​ஶ்ர॑யந்தி)
॥ ஹரிஃ ஓம் ॥
॥ க்ரு'ஷ்ண யஜுர்வேதீய தைத்திரீய ப்ராஹ்மணே த்ரு'தீயாஷ்டகே அஷ்டமஃ ப்ரபாடக-ஸ்ஸமாப்தஃ ॥
+++++++++++++++++++++++++++
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake aṣṭamaḥ prapāṭhakaḥ - aśvamedhabrāhmaṇaṃ-vai~śvadeva-ṅkāṇḍam
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
(aśvamedhabrāhmaṇaṃ-vai~śvadeva-ṅkāṇḍaṃ)
anuvākaṃ 1 - sāṅgrahaṇyeṣṭyādayaḥ yājamānasaṃskārāḥ
sā॒graṃ॒ha॒ṇyeṣṭyā̭ yajate | i॒mā-ñja॒natā॒gṃ॒ saṅga̭hṇā॒nīti̭ || dvāda̭śāratnī raśa॒nā bha̭vati | dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃ​va~thsa॒raḥ |
saṃ॒​va~॒thsa॒rame॒vā va̭rundhe | mau॒ñjī bha̭vati | ūrgvai muñjāḥ᳚ | ūrja̭me॒ vā va̭rundhe || ci॒trā nakṣa̭tra-mbhavati | ci॒traṃ-vā~ e॒tatkarma̭ || 1 ||
yada̭śvame॒dha-ssamṛ̭ddhyai || puṇya̭nāma deva॒yaja̭na-ma॒ddhyava̭syati | puṇyā̭me॒va tena̭ kī॒rtima॒bhija̭yati || apa̭dātī-nṛ॒tvijaḥ̭ sa॒māva̭ha॒ntyā sṷbrahma॒ṇyāyāḥ᳚ |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || ke॒śa॒śma॒śru va̭pate | na॒khāni॒ nikṛ̭ntate | da॒to dhā̭vate | snāti̭ | aha̭taṃ॒-vā~saḥ॒ pari̭dhatte | pā॒pmano-'pa̭hatyai |
vācaṃ̭-ya~॒tvopa̭vasati | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ guptyai᳚ | rātri̭-ñjāga॒raya̭nta āsate | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || 2 ||
(karma̭ - dhatte॒ pañca̭ ca) (a. 1)
anuvākaṃ 2 - brahmaudanābhidhānam
catṷṣṭayya॒ āpo̭ bhavanti |
catṷśśapho॒ vā aśvaḥ̭ prājāpa॒tya-ssamṛ̭ddhyai ||
tā di॒gbhya-ssa॒mābhṛ̭tā bhavanti | di॒kṣu vā āpaḥ̭ |
annaṃ॒-vā~ āpaḥ̭ | a॒dbhyo vā anna̭-ñjāyate | yade॒vādbhyo-'nna॒-ñjāya̭te | tadava̭rundhe || tāsṷ brahmauda॒na-mpa̭cati | reta̭ e॒va tadda̭dhāti || 3 ||
catṷśśarāvo bhavati | di॒kṣvḙva prati̭tiṣṭhati || u॒bha॒yato̭ ru॒kmau bha̭vataḥ | u॒bha॒yata̭ e॒vāsmi॒n-ruca̭-ndadhāti | uddha̭rati śṛta॒tvāya̭ |
sa॒rpiṣvā᳚-nbhavati meddhya॒tvāya̭ | ca॒tvāra̭ ār​ṣe॒yāḥ prāśna̭nti | di॒śāme॒va jyoti̭ṣi juhoti | ca॒tvāri॒ hira̭ṇyāni dadāti | di॒śāma॒va jyotī॒g॒ṣya va̭rundhe || 4 ||
yadājya̭-mu॒cchiṣya̭te | tasmi̭n-raśa॒nā-nnyṷnatti | pra॒jāpa̭ti॒rvā o̭da॒naḥ | reta॒ ājya᳚m | yadājyḙ raśa॒nā-nnyu॒natti̭ | pra॒jāpa̭time॒va reta̭sā॒ sama̭rdhayati || da॒rbha॒mayī̭ raśa॒nā bha̭vati |
ba॒hu vā e॒ṣa kṷca॒ro̭-'me॒ddhyamupa̭gacchati |
yadaśvaḥ̭ | pa॒vitraṃ॒-vai~ da॒rbhāḥ || 5 ||
yadda̭rbha॒mayī̭ raśa॒nā bhava̭ti | pu॒nātye॒vaina᳚m | pū॒tamḙna॒-mmeddhya॒-māla̭bhate ||
aśva̭sya॒ vā āla̭bdhasya mahi॒moda̭-krāmat |
sa ma॒hartvi̭jaḥ॒ prāvi̭śat | tanma॒hartvi̭jā-mmahartvi॒ktvam | yanma॒hartvi̭jaḥ prā॒śñanti̭ |
ma॒hi॒māna̭-me॒vāsmi॒n-tadda̭dhati ||
aśva̭sya॒ vā āla̭bdhasya॒ reta॒ uda̭krāmat |
tathsu॒varṇa॒gṃ॒ hira̭ṇya-mabhavat | yathsu॒varṇa॒gṃ॒ hira̭ṇya॒-ndadā̭ti |
reta̭ e॒va tadda̭dhāti || o॒da॒ne da̭dāti | reto॒ vā o̭da॒naḥ | reto॒ hira̭ṇyam | reta̭sai॒vāsmi॒-nreto̭ dadhāti || 6 ||
(da॒dhā॒ti॒ - ru॒ndhe॒ - da॒rbhā - a̭bhava॒-thṣaṭca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3 - raśanayā-'śvabandhanam
yo vai brahma̭ṇe de॒vebhyaḥ̭ pra॒jāpa̭ta॒ye-'pra̭ti-pro॒cyāśva॒-mmeddhya̭-mba॒ddhnāti̭ |
ā de॒vatā᳚bhyo vṛścyate | pāpī̭yānbhavati | yaḥ pra̭ti॒procya̭ | na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate | vasī̭yānbhavati || yadāha̭ | brahma॒nnaśva॒-mmeddhya̭-mbhan​thsyāmi de॒vebhyaḥ̭ pra॒jāpa̭taye॒ tena̭ rāddhyāsa॒miti̭ | brahma॒ vai bra॒hmā |
brahma̭ṇa e॒va de॒vebhyaḥ̭ pra॒jāpa̭taye prati॒procyāśva॒-mmeddhya̭-mbaddhnāti || 7 ||
na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate | vasī̭yā-nbhavati ||
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va iti̭ raśa॒nā-māda̭tte॒ prasū᳚tyai | a॒śvino᳚-rbā॒hubhyā॒-mityā̭ha | a॒śvinau॒ hi de॒vānā̭-maddhva॒ryū āstā᳚m |
pū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒-mityā̭ha॒ yatyai᳚ ||
vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒tadya॒jñasya̭ | yada̭ya॒juṣkḙṇa kri॒yate᳚ |
i॒māma̭gṛbhṇan-raśa॒nā-mṛ॒tasye-tyadhi̭ vadati॒ yajṷṣkṛtyai | ya॒jñasya॒ samṛ̭ddhyai || 8 ||
tadā̭huḥ | dvāda̭śāratnī raśa॒nā ka̭rta॒vyā(3) trayo̭daśāra॒tnī(3)riti̭ | ṛ॒ṣa॒bho vā e॒ṣa ṛ̭tū॒nām | yathsaṃ̭​va~thsa॒raḥ |
tasya̭ trayoda॒śo māso̭ vi॒ṣṭapa᳚m | ṛ॒ṣa॒bha e॒ṣa ya॒jñānā᳚m | yada̭śvame॒dhaḥ | yathā॒ vā ṛ̭ṣa॒bhasya̭ vi॒ṣṭapa᳚m | e॒vame॒tasya̭ vi॒ṣṭapa᳚m | tra॒yo॒da॒śama̭ra॒tnigṃ ra̭śa॒nāyā̭-mu॒pāda̭dhāti || 9 ||
yatha̭r​ṣa॒bhasya̭ vi॒ṣṭapagṃ̭ sagg​ska॒roti̭ | tā॒dṛge॒va tat || pūrva॒ āyṷṣi vi॒dathḙṣu ka॒vyetyā̭ha | āyṷre॒vāsmi̭-ndadhāti ||
tayā̭ de॒vā-ssu॒tamāba̭bhūvu॒-rityā̭ha | bhūti̭me॒vopāva̭rtate || ṛ॒tasya॒ sāmana᳚-thsa॒ramā॒rapa॒ntītyā̭ha | sa॒tyaṃ-vā~ ṛ॒tam |
sa॒tyenai॒vaina̭ mṛ॒tenāra̭bhate || a॒bhi॒dhā a॒sītyā̭ha || 10 ||
tasmā̭-daśvamedhayā॒jī sarvā̭ṇi bhū॒tānya॒bhi bha̭vati | bhuva̭na-ma॒sītyā̭ha |
bhū॒māna̭-me॒vopa̭ti | ya॒ntā-'sītyā̭ha | ya॒ntāra̭me॒vaina̭-ṅkaroti |
dha॒rtā-'sītyā̭ha | dha॒rtāra̭me॒vaina̭-ṅkaroti | so᳚-'gniṃ-vai~᳚śvāna॒ra-mityā̭ha |
a॒gnā-ve॒vainaṃ̭-vai~śvāna॒re jṷhoti | sapra̭thasa॒mityā̭ha || 11 ||
pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhiḥ̭ prathayati |
svāhā̭kṛta॒ ityā̭ha | homa̭ e॒vāsya॒ṣaḥ |
pṛ॒thi॒vyā-mityā̭ha | a॒syāme॒vaina॒-mprati̭ṣṭhāpayati | ya॒ntā rāḍya॒ntā-'si॒ yama̭no dha॒rtā-'si̭ dha॒ruṇa॒ ityā̭ha |
rū॒pame॒vāsyai॒-tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe |
kṛ॒ṣyai tvā॒ kṣemā̭ya tvā ra॒yyai tvā॒ poṣā̭ya॒ tvetyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste ||
sva॒gā tvā̭ de॒vebhya॒ ityā̭ha |
de॒vebhya̭ e॒vainagg̭ sva॒gā ka̭roti |
svāhā᳚ tvā pra॒jāpa̭taya॒ ityā̭ha | prā॒jā॒pa॒tyo vā aśvaḥ̭ |
yasyā̭ e॒va de॒vatā̭yā āla॒bhyata᳚ | tayai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati || 12 ||
(ba॒dhnā॒ti॒ - samṛ̭ddhyā - u॒pada̭dhā - tya॒sītyā̭ha॒ - sapra̭thasa॒mītyā̭ha - de॒vebhya॒ ityā̭ha॒ pañca̭ ca) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - aśvasya jale-'vagāhanam
yaḥ pi॒tura̭nu॒jāyāḥ᳚ pu॒traḥ | sa pu॒rastā᳚nnayati |
yo mā॒tura̭nu॒jāyāḥ᳚ pu॒traḥ | sa pa॒ścānna̭yati |
viṣva̭ñcame॒vāsmā᳚t-pā॒pmānaṃ॒-vi~vṛ̭hataḥ || yo arva̭nta॒-ñjighāgṃ̭sati॒ tama॒bhya̭mīti॒ varṷṇa॒ iti॒ śvāna̭-ñcatura॒kṣa-mprasaṷti |
pa॒ro martaḥ̭ pa॒ra-śśveti॒ śuna̭ścatu-ra॒kṣasya॒ praha̭nti | śveva॒ vai pā॒pmā bhrātṛ̭vyaḥ | pā॒pmāna̭-me॒vāsya॒ bhrātṛ̭vyagṃ hanti ||
sai॒ddhra॒ka-mmusa̭la-mbhavati || 13 ||
karma̭ karmai॒vāsmai̭ sādhayati || pau॒gg॒śca॒le॒yo ha̭nti |
pu॒gg॒śca॒lvāṃ-vai~ de॒vā-śśuca॒-nnya̭dadhuḥ | śu॒caivāsya॒ śucagṃ̭ hanti ||
pā॒pmā vā e॒tamī᳚phsa॒-tītyā̭huḥ | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭ta॒ iti̭ |
aśva̭syādhaspa॒damupā᳚syati |
va॒jrī vā aśvaḥ̭ prājāpa॒tyaḥ |
vajrḙṇai॒va pā॒pmāna॒-mbhrātṛ̭vya॒-mava̭krāmati || da॒kṣi॒ṇā-'pa̭plāvayati || 14 ||
pā॒pmāna̭-me॒vāsmā॒-cchama̭la॒-mapa̭plāvayati || ai॒ṣī॒ka ṷdū॒ho bha̭vati | āyu॒rvā i॒ṣīkāḥ᳚ | āyṷre॒-vāsmi̭-ndadhati | a॒mṛtaṃ॒-vā~ i॒ṣīkāḥ᳚ | a॒mṛta̭me॒-vāsmi̭-ndadhati || ve॒ta॒sa॒śā॒khopa॒samba̭ddhā bhavati |
a॒phsu-yo̭ni॒rvā aśvaḥ̭ | a॒phsu॒jo vḙta॒saḥ |
svāde॒vainaṃ॒-yo~ne॒rnirmi̭mīte ||
pu॒rastā᳚t-pra॒tyañca̭-ma॒bhyudṷ̄hati |
pu॒rastā̭-de॒vāsmi̭-npra॒tīcya॒ mṛta̭-ndadhāti ||
a॒ha-ñca॒ tva-ñca̭ vṛtraha॒nniti̭ bra॒hmā yaja̭mānasya॒ hasta̭-ṅgṛhṇāti |
bra॒hma॒kṣa॒tre e॒va sanda̭dhāti |
a॒bhi kratve᳚ndra bhū॒radha॒ jmannitya̭-dhva॒ryu-ryaja̭mānaṃ-vā~cayatya॒-bhiji̭tyai || 15 ||
(bha॒va॒ti॒ - plā॒va॒ya॒ti॒ - mi॒mī॒te॒ pañca̭ ca) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - aśvasya prokṣaṇa-mmahartvijām
ca॒tvāra̭ ṛ॒tvija॒-ssamṷkṣanti |
ā॒bhya e॒vaina̭-ñcata॒sṛbhyo̭ di॒gbhyo̭-'bhisamī̭rayanti || śa॒tena̭ rājapu॒trai-ssa॒hāddhva॒ryuḥ | pu॒rastā᳚t-pra॒tyantiṣṭha॒-nprokṣa̭ti | a॒nenāśvḙna॒ meddhyḙne॒ṣṭvā |
a॒yagṃ rājā̭ vṛ॒traṃ-va~̭ddhyā॒diti̭ | rā॒jyaṃ-vā~ a̭ddhva॒ryuḥ | kṣa॒tragṃ rā̭japu॒traḥ | rā॒jyenai॒-vāsmi̭n kṣa॒tra-nda̭dhāti ||
śa॒tenā̭-rā॒jabhi̭ru॒grai-ssa॒ha bra॒hmā || 16 ||
da॒kṣi॒ṇa॒ta uda॒ntiṣṭha॒-nprokṣa̭ti | a॒nenāśvḙna॒ meddhyḙne॒ṣṭvā |
a॒yagṃ rājā᳚-'pratidhṛ॒ṣyo᳚-'stviti̭ | balaṃ॒-vai~ bra॒hmā | bala̭marā॒jograḥ | bala̭nai॒-vāsmi॒-nbala̭-ndadhāti || śa॒tena̭ sūtagrāma॒ṇibhiḥ̭ sa॒ha hotā᳚ | pa॒ścāt-prāntiṣṭha॒-nprokṣa̭ti |
a॒nenāśvḙna॒ meddhyḙne॒ṣṭvā | a॒yagṃ rājā॒-'syai vi॒śaḥ || 17 ||
ba॒hu॒gvai ba̭hva॒śvāyai̭ bahvajāvi॒kāyai᳚ | ba॒hu॒vrī॒hi॒ya॒vāyai̭ bahumāṣati॒lāyai᳚ |
ba॒hu॒hi॒ra॒ṇyāyai̭ bahuha॒stikā̭yai | ba॒hu॒dā॒sa॒pū॒ru॒ṣāyai̭ rayi॒matyai॒ puṣṭi̭matyai | ba॒hu॒rā॒ya॒spo॒ṣāyai॒ rājā॒-'stviti̭ | bhū॒mā vai hotā᳚ | bhū॒mā sṷ̄tagrāma॒ṇyaḥ̭ | bhū॒mnaivāsmi̭-nbhū॒māna̭-ndadhāti || śa॒tena̭ kṣatta-saṅgrahī॒tṛbhiḥ̭ sa॒hodgā॒tā | u॒tta॒ra॒to da̭kṣi॒ṇā tiṣṭha॒-nprokṣa̭ti || 18 ||
a॒nenāśvḙna॒ meddhyḙ ne॒ṣṭvā |
a॒yagṃ rājā॒ sarva॒māyṷre॒tviti̭ |
āyu॒rvā ṷdgā॒tā | āyuḥ̭ kṣatta-saṅgrahī॒tāraḥ̭ |
āyṷṣai॒-vāsmi॒nnāyṷ-rdadhāti || śa॒tagṃ śa̭ta-mbhavanti | śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭yaḥ |
āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭tiṣṭhati || ca॒tu॒-śśa॒tā bha̭vanti | cata̭sro॒ diśaḥ̭ | di॒kṣvḙva prati̭tiṣṭhati || 19 ||
(bra॒hmā - vi॒śa - ṷkṣati॒ - diśa॒ eka̭-ñca) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - bhūmau patatā-mbindūnāmabhimantraṇam
yathā॒ vai ha॒viṣo̭ gṛhī॒tasya॒ skanda̭ti | e॒vaṃ-vā~ e॒tadaśva̭sya skandati |
yanni॒ktamanā̭-labdha-muthsṛ॒janti̭ | yathstokyā̭ a॒nvāha̭ | sa॒rva॒huta̭-me॒vaina̭-ṅkaro॒tya-ska̭ndāya | aska̭nna॒gṃ॒ hi tat |
yaddhu॒tasya॒ skanda̭ti || sa॒hasra॒-manvā̭ha | sa॒hasra̭ sammita-ssuva॒rgo lo॒kaḥ |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā॒-bhiji̭tyai || 20 ||
yatpari̭mitā anubrū॒yāt | pari̭mita॒mava̭rundhīta | apa̭rimitā॒ anvā̭ha | apa̭rimita-ssuva॒rgo lo॒kaḥ | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai ||
stokyā̭ juhoti | yā e॒va var​ṣyā॒ āpaḥ̭ | tā ava̭rundhe || a॒syā-ñjṷhoti | i॒yaṃ-vā~ a॒gnirvai᳚śvāna॒raḥ || 21 ||
a॒syāme॒vaināḥ॒ prati̭ṣṭhāpayati || u॒vāca̭ ha pra॒jāpa̭tiḥ | stokyā̭su॒ vā a॒hama̭śvame॒dhagṃ sagg​sthā̭payāmi | tena॒ tata॒-ssagg​sthi̭tena carā॒mīti̭ || a॒gnaye॒ svāhetyā̭ha |
a॒gnaya̭ e॒vaina̭-ñjuhoti || somā̭ya॒ svāhetyā̭ha | somā̭yai॒vaina̭-ñjuhoti | sa॒vi॒tre svāhetyā̭ha | sa॒vi॒tra e॒vaina̭-ñjuhoti || 22 ||
sara̭svatyai॒ svāhetyā̭ha | sara̭svatyā e॒vaina̭-ñjuhoti | pū॒ṣṇe svāhetyā̭ha | pū॒ṣṇa e॒vaina̭-ñjuhoti | bṛha॒spata̭ye॒ svāhetyā̭ha |
bṛha॒spata̭ya e॒vaina̭-ñjuhoti | a॒pā-mmodā̭ya॒ svāhetyā̭ha | a॒dbhya e॒vaina̭-ñjuhoti | vā॒yave॒ svāhetyā̭ha | vā॒yava̭ e॒vaina̭-ñjuhoti || 23 ||
mi॒trāya॒ svāhetyā̭ha | mi॒trāyai॒vaina̭-ñjuhoti | varṷṇāya॒ svāhetyā̭ha | varṷṇāyai॒vaina̭-ñjuhoti || e॒tābhya̭ e॒vaina̭-nde॒vatā᳚bhyo juhoti ||
daśa̭ daśa sa॒pānda̭-ñjuhoti | daśā᳚kṣarā vi॒rāṭ | annaṃ̭-vi~॒rāṭ | vi॒rājai॒-vānnādya॒mava̭rundhe || pra vā e॒ṣo᳚-'smāllo॒kā-ccya̭vate |
yaḥ parā̭cī॒rāhṷtī-rju॒hoti̭ |
punaḥ̭ punarabhyā॒varta̭-ñjuhoti |
a॒sminne॒va lo॒ke prati̭tiṣṭhati ||
e॒tāgṃ ha॒ vāva so᳚-'śvame॒dhasya॒ sagg​sthi̭ti muvā॒cā-ska̭ndāya | aska̭nna॒gṃ॒ hi tat |
yadya॒jñasya॒ sagg​sthi̭tasya॒ skanda̭ti || 24 ||
(a॒bhiji̭tyai - vaiśvāna॒raḥ - sa̭vi॒tra e॒vaina̭-ñjuhoti - vā॒yava̭ e॒vaina̭-ñjuhoti - cyavate॒ ṣaṭca̭) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - athādhvaryuprokṣaṇam
pra॒jāpa̭taye tvā॒ juṣṭa॒-mprokṣā॒mīti̭ pura॒stā᳚t-pa॒tyantiṣṭha॒-nprokṣa̭ti |
pra॒jāpa̭ti॒rvai de॒vānā̭-mannā॒do vī॒ryā̭vān |
a॒nnādya̭-me॒vāsmi̭n vī॒rya̭-ndadhāti |
tasmā॒daśvaḥ̭ paśū॒nā-ma̭nnā॒do vī॒ryā̭vattamaḥ || i॒ndrā॒gnibhyā॒-ntveti̭ dakṣiṇa॒taḥ |
i॒ndrā॒gnī vai de॒vānā॒moji̭ṣṭhau॒ bali̭ṣṭhau | oja̭ e॒vāsmi॒-nbala̭-ndadhāti | tasmā॒daśvaḥ̭ paśū॒nāmoji̭ṣṭho॒ bali̭ṣṭhaḥ || vā॒yave॒ tveti̭ pa॒ścāt | vā॒yurvai de॒vānā̭mā॒śu-ssā̭rasā॒rita̭maḥ || 25 ||
ja॒vame॒vāsmi̭ndadhāti | tasmā॒daśvaḥ̭ paśū॒nāmā॒śu-ssā̭rasā॒rita̭maḥ ||
viśve᳚bhyastvā de॒vebhya॒ ityṷttara॒taḥ |
viśve॒ vai de॒vā de॒vānāṃ᳚-ya~śa॒svita̭māḥ |
yaśa̭ e॒vāsmi̭ndadhāti | tasmā॒daśvaḥ̭ paśū॒nāṃ-ya~̭śa॒svita̭maḥ || de॒vebhya॒-stvetya॒dhastā᳚t | de॒vā vai de॒vānā॒-mapa̭citatamāḥ |
apa̭citi-me॒vāsmi̭-ndadhāti |
tasmā॒daśvaḥ̭ paśū॒nā-mapa̭citatamaḥ || 26 ||
sarve᳚bhyastvā de॒vebhya॒ ityu॒pari̭ṣṭāt |
sarve॒ vai de॒vāstviṣi̭manto hara॒svinaḥ̭ |
tviṣi̭me॒-vāsmi॒n॒. haro̭ dadhāti |
tasmā॒daśvaḥ̭ paśū॒nā-ntviṣi̭mān hara॒svita̭maḥ || di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tvetyā̭ha |
e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ॒ prokṣa̭ti ||
sa॒te tvā-'sa̭te tvā॒-'dbhyastvau-ṣa̭dhībhyastvā॒ viśve᳚bhyastvā bhū॒tebhya॒ ityā̭ha |
tasmā̭daśvamedhayā॒jina॒gṃ॒ sarvā̭ṇi bhū॒tānyupa̭ jīvanti || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | yatprā̭jāpa॒tyo-'śvaḥ̭ | atha॒ kasmā̭dena-ma॒nyābhyo̭ de॒vatā॒bhyo-'pi॒ prokṣa॒tīti̭ |
aśve॒ vai sarvā̭ de॒vatā̭ a॒nvāya̭ttāḥ |
taṃ-ya~dviśve᳚bhyastvā bhū॒tebhya॒ iti̭ prā॒kṣati̭ |
de॒vatā̭ e॒vāsmi̭-nna॒nvāyā̭tayati |
tasmā॒daśve॒ sarvā̭ de॒vatā̭ a॒nvāya̭ttāḥ || 27 ||
(sā॒ra॒sā॒rita॒mo - 'pa̭citatamaḥ - prājāpa॒tyo-'śva॒ pañca̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - aśvacaritānāmaśvarūpāṇā-ñca homāḥ
yathā॒ vai ha॒viṣo̭ gṛhī॒tasya॒ skanda̭ti |
e॒vaṃ-vā~ e॒tadaśva̭sya skandati |
yatprokṣi̭ta॒-manā̭labdha-muthsṛ॒janti̭ | yada̭śva-cari॒tāni̭ ju॒hoti̭ | sa॒rva॒huta̭-me॒vaina̭-ṅkaro॒tya-ska̭ndāya | aska̭nna॒gṃ॒ hi tat | yaddhu॒tasya॒ skanda̭ti || ī॒ṅkā॒rāya॒ svāhe-ṅkṛ̭tāya॒ svāhetyā̭ha | e॒tāni॒ vā a̭śvacari॒tāni̭ | ca॒ri॒taire॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati || 28 ||
tadā̭huḥ | anā̭hutayo॒ vā a̭śvacari॒tāni̭ |
naitā ho̭ta॒vyā̭ iti̭ | atho॒ khalvā̭huḥ | ho॒ta॒vyā̭ e॒va | atra॒ vāvaivaṃ-vi~॒dvāna̭śvame॒dhagṃ
sagg​sthā̭payati | yada̭śva-cari॒tāni̭ ju॒hoti̭ | tasmā᳚-ddhota॒vyā̭ iti̭ || ba॒hi॒rdhā vā ḙname॒tadā॒yata̭nā-ddadhāti |
bhrātṛ̭vyamasmai janayati || 29 ||
yasyā̭ nāyata॒ne᳚-'nyatrā॒gne-rāhṷtī-rju॒hoti̭ |
sā॒vi॒tri॒yā iṣṭyāḥ᳚ pu॒rastā᳚thsviṣṭa॒ kṛtaḥ̭ |
ā॒ha॒va॒nīye᳚-'śvacari॒tāni̭ juhoti | ā॒yata̭na e॒vāsyāhṷtī-rjuhoti | nāsmai॒ bhrātṛ̭vya-ñjanayati || tadā̭huḥ | ya॒jña॒mu॒khe ya̭jñamukhe hota॒vyāḥ᳚ | ya॒jñasya॒ klṛptyai᳚ | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā-nṷkhyātyā॒ iti̭ || atho॒ khalvā̭huḥ || 30 ||
yadya̭jñamu॒khe ya̭jñamukhe juhu॒yāt |
pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaṃ॒-vya~̭drdhayet |
ava̭ suva॒rgāllo॒kā-tpa̭dyeta | pāpī̭yā-nthsyā॒diti̭ |
sa॒kṛde॒va ho̭ta॒vyāḥ᳚ | na yaja̭māna-mpa॒śubhi॒-rvya̭drdhayati | a॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñja̭yati | na pāpī̭yā-nbhavati || a॒ṣṭāca̭tvārigṃśatamaśva rū॒pāṇi̭ juhoti | a॒ṣṭāca̭tvārigṃśadakṣarā॒ jaga̭tī | jāga॒to-'śvaḥ̭ prājāpa॒tya-ssamṛ̭ddhyai || eka॒mati̭rikta-ñjuhoti | tasmā॒dekaḥ̭ pra॒jāsvadrdhṷkaḥ || 31 ||
(a॒drdha॒ya॒ti॒ - ja॒na॒ya॒ti॒ - khalvā̭hu॒--r jaga̭tī॒ trīṇi̭ ca) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - aśvasya nāmnāmabhivācanam, uthsargaśca
vi॒bhūrmā॒trā pra॒bhūḥ pi॒tretyā̭ha | i॒yaṃ-vai~ mā॒tā | a॒sau pi॒tā | ā॒bhyāme॒vaina॒-mpari̭dadāti || aśvo̭-'si॒ hayo॒-'sītyā̭ha | śāstye॒vaina̭me॒tat | tasmā᳚cchi॒ṣṭāḥ pra॒jā jā̭yante || atyo॒-'sītyā̭ha |
tasmā॒daśva॒-ssarvā᳚-npa॒śūnatyḙ-'ti |
tasmā॒daśva॒-ssarvḙṣā-mpaśū॒nāg​ śraiṣṭhya̭-ṅgacchati || 32 ||
pra yaśa॒-śśraiṣṭhya̭māpnoti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || naro॒-'syarvā̭-'si॒ sapti̭rasi vā॒jya̭sītyā̭ha |
rū॒pame॒vāsyai॒tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe ||
yayu॒rnāmā॒-'sītyā̭ha | e॒tadvā aśva̭sya pri॒ya-nnā̭ma॒dheya᳚m | pri॒yeṇai॒vaina̭-nnāma॒dheyḙnā॒bhiva̭dati | tasmā॒dapyā̭mi॒trau sa॒gantya̭ | nāmnā॒ ceddhvayḙte | mi॒trame॒va bha̭vataḥ || 33 ||
ā॒di॒tyānā॒-mpatvā-'nvi॒hītyā̭ha | ā॒di॒tyāne॒vaina̭-ṅgamayati ||
a॒gnaye॒ svāhā॒ svāhe᳚ndrā॒gnibhyā॒miti̭ pūrvaho॒mā-ñjṷhoti | pūva̭ e॒va dvi॒ṣanta॒-mbhrātṛ̭vya॒-mati̭krāmati || bhūra̭si bhu॒ve tvā॒ bhavyā̭ya tvā bhaviṣya॒te tvetyuthsṛ̭jati sarva॒tvāya̭ || devā̭ āśāpālā e॒ta-nde॒vebhyo-'śva॒-mmedhā̭ya॒ prokṣi̭ta-ṅgopāya॒tetyā̭ha | śa॒taṃ-vai~ talpyā̭ rājapu॒trā de॒vā ā̭śāpā॒lāḥ | tebhya̭ e॒vaina॒-mpari̭dadāti ||
ī॒śva॒ro vā aśvaḥ॒ pramṷktaḥ॒ parā᳚-mparā॒vata॒-ṅgantoḥ᳚ | i॒ha dhṛti॒-ssvāhe॒ha vidhṛ̭ti॒-ssvāhe॒ha ranti॒-ssvāhe॒ha rama̭tiḥ॒
svāheti̭ catṛ॒ṣu pa॒thsu jṷhoti || 34 ||
e॒tā vā aśva̭sya॒ bandha̭nam |
tābhi̭re॒vaina̭-mbaddhnāti |
tasmā॒daśvaḥ॒ pramṷkto॒ bandha̭na॒-māga̭cchati |
tasmā॒daśvaḥ॒ pramṷkto॒ bandha̭na॒-nna ja̭hāti ||
rā॒ṣṭraṃ-vā~ a̭śvame॒dhaḥ | rā॒ṣṭre khalu॒ vā e॒te vyāya̭cchante | ye-'śva॒-mmeddhya॒gṃ॒ rakṣa̭nti | teṣāṃ॒-ya~ u॒dṛca॒-ṅgaccha̭nti |
rā॒ṣṭrāde॒va te rā॒ṣṭra-ṅga̭cchanti | a॒tha ya u॒dṛca॒-nna gaccha̭nti || 35 ||
rā॒ṣṭrāde॒va te vyava̭cchidyante | parā॒ vā e॒ṣa si̭cyate | yo̭-'ba॒lo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te | yada॒mitrā॒ aśvaṃ̭-vi~॒nderanṋ |
ha॒nyetā᳚sya ya॒jñaḥ | ca॒tu॒śśa॒tā ra̭kṣanti | ya॒jñasyāghātāya || athā॒nya-mā॒nīya॒ prokṣḙyuḥ | saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || 36 ||
(ga॒ccha॒ti॒ - bha॒va॒taḥ॒ - pa॒thsu jṷhoti॒ - na gaccha̭nti॒ - +nava̭ ca) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - dīkṣābhidhāna-ntatra vaiśvadevahomaḥ
pra॒jāpa̭ti-rakāmayatāśvame॒dhena̭ yaje॒yeti̭ | sa tapo̭-'tapyata | tasya̭ tepā॒nasya̭ | sa॒ptātmano̭ de॒vatā॒ uda̭krāmann | sā dī॒kṣā-'bha̭vat | sa e॒tāni̭ vaiśvade॒vānya̭paśyat | tānya̭ juhot |
tairvai sa dī॒kṣāmavā̭rundha | yadvai᳚śva de॒vāni̭ ju॒hoti̭ | dī॒kṣāme॒va-tairyaja̭mā॒no-'va̭rundhe || 37 ||
sa॒pta jṷhoti | sa॒pta hi tā de॒vatā̭ u॒dakrā̭mann || a॒nva॒ha-ñjṷhoti | a॒nva॒hame॒va dī॒kṣāmava̭rundhe || trīṇi̭ vaiśvade॒vāni̭ juhoti |
ca॒tvāryau᳚dgraha॒ṇāni̭ | sa॒pta sampa̭dyante | sa॒pta vai śī̭ra.ṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ |
prā॒ṇā dī॒kṣā | prā॒ṇaire॒va prā॒ṇāndī॒kṣāmava̭rundhe || 38 ||
eka̭vigṃśatiṃ-vai~śvade॒vāni̭ juhoti | eka̭vigṃśati॒rvai dḙvalo॒kāḥ |
dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtavaḥ̭ | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | a॒sāvā̭di॒tya ḙkavi॒gṃ॒śaḥ || e॒ṣa sṷva॒rgo lo॒kaḥ | taddaivya̭-ṅkṣa॒ttram |
sā śrīḥ | tadbra॒ddhnasya̭ vi॒ṣṭapa᳚m | tathsvārā᳚jya-mucyate || 39 ||
tri॒gṃ॒śata̭maudgraha॒ṇāni̭ juhoti | tri॒gṃ॒śada̭kṣarā vi॒rāṭ | annaṃ̭-vi~॒rāṭ | vi॒rājai॒vānnādya॒mava̭rundhe ||
tre॒dhā vi॒bhajya̭ de॒vatā᳚-ñjuhoti | tryā̭vṛto॒ vai de॒vāḥ | tryā̭vṛta i॒me lo॒kāḥ | e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai᳚ | e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒-ṅklṛptyai᳚ || apa॒ vā e॒tasmā᳚tprā॒ṇāḥ krā̭manti || 40 ||
yo dī॒kṣāma̭ti-re॒caya̭ti | sa॒ptā॒ha-mpraca̭ranti |
sa॒pta vai śī̭r​ṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ | prā॒ṇā dī॒kṣā |
prā॒ṇaire॒va prā॒ṇāndī॒kṣāmava̭rundhe || pū॒rṇā॒hu॒ti-mṷtta॒mā-ñjṷhoti |
sarvaṃ॒-vai~ pū᳚rṇāhu॒tiḥ | sarva̭me॒vāpno̭ti | atho̭ i॒yaṃ-vai~ pū᳚rṇāhu॒tiḥ |
a॒syāme॒va prati̭tiṣṭhati || 41 ||
(ru॒ndhe॒ - prā॒ṇā-ndī॒kṣāmava̭rundha - ucyate - krāmanti - tiṣṭhati) (a. 10)
anuvākaṃ 11 - vaiśvadevahomamantravyākhyānam
prajāpa̭ti-raśvame॒dha-ma̭sṛjata | tagṃ sṛ॒ṣṭa-nna kiñca॒noda̭yacchat |
taṃ-vai~᳚śvade॒vānye॒-voda̭yacchann | yadvai᳚śvade॒vāni̭ ju॒hoti̭ |
ya॒jñasyodya̭tyai || svāhā॒-''dhimādhī̭tāya॒ svāhā᳚ | svāhā-''dhī̭ta॒-mmana̭se॒ svāhā᳚ |
svāhā॒ manaḥ̭ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ |
kāya॒ svāhā॒ kasmai॒ svāhā̭ kata॒masmai॒ svāheti̭ prājāpa॒tye mukhyḙ bhavataḥ |
pra॒jāpa̭ti-mukhābhire॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒rudya̭cchate || 42 ||
adi̭tyai॒ svāhā-'di̭tyai ma॒hyai᳚ svāhā-'di̭tyai sumṛḍī॒kāyai॒ svāhetyā̭ha | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syā e॒vaina̭-mprati॒ṣṭhāyodya̭cchate ||
sara̭svatyai॒ svāhā॒ sara̭svatyai bṛha॒tyai᳚ svāhā॒ sara̭svatyai pāva॒kāyai॒ svāhetyā̭ha |
vāgvai sara̭svatī | vā॒caivaina॒mudya̭cchate ||
pū॒ṣṇe svāhā̭ pū॒ṣṇe pra̭pa॒thyā̭ya॒ svāhā̭ pū॒ṣṇe na॒randhi̭ṣāya॒ svāhetyā̭ha |
pa॒śavo॒ vai pū॒ṣā | pa॒śubhi̭re॒vaina॒-mudya̭cchate || tvaṣṭre॒ svāhā॒ tvaṣṭra̭ tu॒rīpā̭ya॒ svāhā॒ tvaṣṭrḙ puru॒rūpā̭ya॒ svāhetyā̭ha | tvaṣṭā॒ vai pa̭śū॒nā-mmi̭thu॒nānāgṃ̭ rūpa॒kṛt | rū॒pame॒va pa॒śuṣṷ dadhāti | atho̭ rū॒paire॒vaina॒-mudya̭cchate ||
viṣṇa̭ve॒ svāhā॒ viṣṇa̭ve nikhurya॒pāya॒ svāhā॒ viṣṇa̭ve nibhūya॒pāya॒ svāhetyā̭ha |
ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | ya॒jñāyai॒vaina॒-mudya̭cchate || pū॒rṇā॒hu॒ti-mṷtta॒mā-ñjṷhoti | pratyutta̭bdhyai saya॒tvāya̭ || 43 ||
(ya॒ccha॒te॒ - pu॒ru॒rūpā̭ya॒ svāhetyā̭hā॒ṣṭau ca̭) (a. 11)
anuvākaṃ 12 - aśvasañcaraṇavathsare pratidina-ndevayajanadeśe kartavyamiṣṭitrayamabhidhīyate
sā॒vi॒tra-ma॒ṣṭaka̭pāla-mprā॒tarnirva̭pati | a॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī |
gā॒ya॒tra-mprā̭tassava॒nam |
prā॒ta॒ssa॒va॒nā de॒vaina̭-ṅgāyatri॒yā ̭007ā;chanda॒so-'dhi॒ nirmi̭mīte |
atho᳚ prātassava॒name॒va tenā᳚pnoti | gā॒ya॒trī-ñchandaḥ̭ || sa॒vi॒tre pra̭savi॒tra ekā̭daśa-kapāla-mma॒ddhyandi̭ne | ekā̭daśākṣarā tri॒ṣṭup |
traiṣṭṷbha॒-mmāddhya̭ndina॒gṃ॒ sava̭nam |
māddhya̭ndinā-de॒vaina॒gṃ॒ sava̭nāttri॒ṣṭubhaḥ॒-chanda॒so-'dhi॒ nirmi̭mīte || 44 ||
atho॒ māddhya̭ndiname॒va sava̭na॒-ntenā᳚pnoti | tri॒ṣṭubha॒-ñchandaḥ̭ || sa॒vi॒tra ā̭savi॒tre dvāda̭śa-kapāla-maparā॒hṇe | dvāda̭śākṣarā॒ jaga̭tī | jāga̭ta-ntṛtīya sava॒nam |
tṛ॒tī॒ya॒ sa॒va॒nāde॒vaina॒-ñjaga̭tyā॒ ̭007ā;chanda॒so-'dhi॒ nirmi̭mīte |
atho̭ tṛtīya sava॒name॒va tenā᳚pnoti |
jaga̭tī॒-ñchandaḥ̭ || ī॒śva॒ro vā aśvaḥ॒ pramṷktaḥ॒ parā᳚-mparā॒vata॒-ṅgantoḥ᳚ |
i॒ha dhṛti॒-ssvāhe॒ha vidhṛ̭ti॒-ssvāhe॒ha ranti॒-ssvāhe॒ha rama̭ti॒-ssvāheti॒ cata̭sra॒ āhṷtī-rjuhoti
( ) || 45 ||
cata̭sro॒ diśaḥ̭ | di॒gbhire॒vaina॒-mpari̭gṛhṇāti || āśva̭ttho vra॒jo bha̭vati | pra॒jāpa̭ti-rde॒vebhyo॒ nilā̭yata | aśvo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā |
so᳚-'śva॒tthe saṃ̭​va~thsa॒ra-ma̭tiṣṭhat | tada̭śva॒tthasyā᳚-śvattha॒tvam |
yadāśva̭ttho vra॒jo bhava̭ti | sva e॒vainaṃ॒-yo~nau॒ prati̭ṣṭhāpayati || 46 ||
(tri॒ṣṭubha॒ ̭śchanda॒so-'dhi॒ nirmi̭mīte - juhoti॒ - nava̭ ca) (a. 12)
anuvākaṃ 13 - saṃ​va~thsarādrdhvamukhyasyāgrerūpasthānam
ā bra̭hma-nbrāhma॒ṇo bra̭hmavarca॒sī jā̭yatā॒-mityā̭ha | brā॒hma॒ṇa e॒va bra̭hmavarca॒sa-ndadhāti | tasmā᳚tpu॒rā brā᳚hma॒ṇo bra̭hmavarca॒sya̭ jāyata || ā-'smi-nrā॒ṣṭre rā̭ja॒nya̭ iṣa॒vyaḥ̭ śūro̭ mahāra॒tho jā̭yatā॒-mityā̭ha | rā॒ja॒nya̭ e॒va śau॒rya-mma̭hi॒māna̭-ndadhāti | tasmā᳚tpu॒rā rā̭ja॒nya̭ iṣa॒vyaḥ̭ śūro̭ mahāra॒tho̭-'jāyata ||
dogdhrī̭ dhe॒nurityā̭ha | dhe॒nvāme॒va payo̭ dadhāti | tasmā᳚tpu॒rā dogdhrī̭ dhe॒nura̭jāyata | voḍhā̭-'na॒ḍvā-nityā̭ha || 47 ||
a॒na॒ḍuhye॒va vī॒rya̭-ndadhāti | tasmā᳚tpu॒rā voḍhā̭-'na॒ḍvāna̭jāyata | ā॒śu-ssapti॒rityā̭ha | aśva̭ e॒va ja॒va-nda̭dhāti | tasmā᳚tpu॒rā-''śuraśvo̭-'jāyata | pura̭dhiṃ॒ryoṣetyā̭ha |
yo॒ṣitye॒va rū॒pa-nda̭dhāti | tasmā॒thstrī yṷva॒tiḥ pri॒yā bhāvṷkā || ji॒ṣṇū ra̭the॒ṣṭhā ityā̭ha | ā ha॒ vai tatra̭ ji॒ṣṇū ra̭the॒ṣṭhā jā̭yate || 48 ||
yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte || sa॒bheyo॒ yuvetyā̭ha | yo vai pū᳚rvavaya॒sī |
sa sa॒bheyo॒ yuvā᳚ | tasmā॒dyuvā॒ pumā᳚-npri॒yo bhāvṷkaḥ || ā-'sya yaja̭mānasya vī॒ro jā̭yatā॒-mityā̭ha | ā ha॒ vai tatra॒ yaja̭mānasya vī॒ro jā̭yate |
yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte || ni॒kā॒meni̭kāme naḥ pa॒rjanyo̭ var​ṣa॒tvityā̭ha |
ni॒kā॒meni̭kāme ha॒ vai tatra̭ pa॒rjanyo̭ var​ṣati | yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte || pha॒linyo̭ na॒ oṣa̭dhayaḥ pacyantā॒-mityā̭ha |
pha॒linyo̭ ha॒ vai tatrauṣa̭dhayaḥ pacyante | yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte |
yo॒ga॒kṣe॒mo naḥ̭ kalpatā॒-mityā̭ha |
kalpa̭te ha॒ vai tatra̭ pra॒jābhyo̭ yogakṣe॒maḥ |
yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte || 49 ||
(a॒na॒ḍvānityā̭ha - jāyate - var​ṣati sa॒pta ca̭) (a. 13)
anuvākaṃ 14 - annahomāḥ. trirātrarūpasyāśvamedhasya prathamadinarātrau
pra॒jāpa̭ti-rde॒vebhyo̭ ya॒jñān vyādi̭śat |
sa ā॒tma-nna̭śvame॒dhama̭dhatta |
ta-nde॒vā a̭bruvann | e॒ṣa vāva ya॒jñaḥ | yada̭śvame॒dhaḥ | apye॒va no-'trā॒stviti̭ |
tebhya̭ e॒tāna̭nnaho॒mā-nprāya̭cchat |
tāna̭juhot | tairvai sa de॒vāna̭ prīṇāt |
yada̭nna-ho॒māñju॒hoti̭ || 50 ||
de॒vāne॒va tairyaja̭mānaḥ prīṇāti || ājyḙna juhoti |
a॒gnervā e॒tadrū॒pam | yadājya᳚m | yadājyḙna ju॒hoti̭ | a॒gnime॒va tatprī̭ṇāti || madhṷnā juhoti |
ma॒ha॒tyai vā e॒tadde॒vatā̭yai rū॒pam | yanmadhṷ | yanmadhṷnā ju॒hoti̭ || 51 ||
ma॒ha॒tīme॒va tadde॒vatā᳚-mprīṇāti | ta॒ṇḍu॒lai-rjṷhoti | vasṷ̄nāṃ॒-vā~ e॒tadrū॒pam | yatta̭ṇḍu॒lāḥ | yatta̭ṇḍu॒lai-rju॒hoti̭ |
vasṷ̄ne॒va tatprī̭ṇāti | pṛthṷkai-rju॒hoti̭ (rjuhoti) |
ru॒drāṇāṃ॒-vā~ e॒tadrū॒pam | yatpṛthṷkāḥ | yatpṛthṷkai-rju॒hoti̭ || 52 ||
ru॒drāne॒va tatprī̭ṇāti | lā॒jairjṷhoti | ā॒di॒tyānāṃ॒-vā~ e॒tadrū॒pam | yallā॒jāḥ | yallā॒jai-rju॒hoti̭ | ā॒di॒tyāne॒va tatprī̭ṇāti | ka॒rambai᳚-rjuhoti | viśvḙṣāṃ॒-vā~ e॒tadde॒vānāgṃ̭ rū॒pam | yatka॒rambāḥ᳚ | yatka॒rambai᳚-rju॒hoti̭ || 53 ||
viśvā̭ne॒va tadde॒vā-nprī̭ṇāti | dhā॒nābhi̭-rjuhoti |
nakṣa̭trāṇāṃ॒-vā~ e॒tadrū॒pam | yaddhā॒nāḥ | yaddhā॒nābhi̭-rju॒hoti̭ | nakṣa̭trāṇye॒va tatprī̭ṇāti | saktṷbhi-rjuhoti | pra॒jāpa̭te॒rvā e॒tadrū॒pam |
yathsakta̭vaḥ | yathsaktṷbhi-rju॒hoti̭ || 54 ||
pra॒jāpa̭time॒va tatprī̭ṇāti | ma॒sūsyai᳚rjuhoti |
sarvā̭sāṃ॒-vā~ e॒tadde॒vatā̭nāgṃ rū॒pam | yanma॒sūsyā̭ni | yanma॒sūsyai᳚-rju॒hoti̭ | sarvā̭ e॒va tadde॒vatāḥ᳚ prīṇāti | pri॒ya॒ṅgu॒ta॒ṇḍu॒lai-rjṷhoti | pri॒yāṅgā̭ ha॒ vai nāmai॒te |
e॒tairvai de॒vā aśva॒syāṅgā̭ni॒ sama̭dadhuḥ | yatpri̭yaṅgutaṇḍu॒lai-rju॒hoti̭ | aśva̭syai॒vāṅgā̭ni॒ sanda̭dhāti || daśānnā̭ni juhoti | daśā᳚kṣarā vi॒rāṭ |
vi॒rāṭ-kṛ॒thsnasyā॒-nnādya॒syā-va̭ruddhyai || 55 ||
(ju॒hoti॒ - madhṷnā ju॒hoti॒ - pṛthṷkairju॒hoti̭ - ka॒rambai᳚rju॒hoti॒ - saktṷbhirju॒hoti̭ - priyaṅgutaṇḍu॒lairju॒hoti̭ ca॒tvāri̭ ca) (a. 14)
(a॒nna॒ho॒mānājyḙnā॒gnermadhṷnā taṇḍu॒laiḥ pṛthṷkairlā॒jaiḥ ka॒rambai᳚drdhā॒nābhi॒-ssaktṷbhirma॒sūsyaiḥ᳚ priyaṅgutaṇḍu॒lai-rdaśānnā̭ni॒ dvāda̭śa)
anuvākaṃ 15 - tatprakāraviśeṣa
pra॒jāpa̭ti-raśvame॒dhama̭sṛjata | tagṃ sṛ॒ṣṭagṃ rakṣāg̭sya jighāgṃsann |
sa e॒tā-npra॒jāpa̭tirnaktagṃ ho॒māna̭-paśyat | tāna̭ juhot | tairvai sa ya॒jñā-drakṣā॒g॒syapā̭hann | yanna̭ktagṃ ho॒māñju॒hoti̭ | ya॒jñāde॒va tairyaja̭māno॒ rakṣā॒g॒syapa̭hanti || ājyḙna juhoti |
vajro॒ vā ājya᳚m | vajrḙṇai॒va ya॒jñā-drakṣā॒g॒syapa̭hanti || 56 ||
ājya̭sya prati॒pada̭-ṅkaroti | prā॒ṇo vā ājya᳚m |
mu॒kha॒ta e॒vāsya̭ prā॒ṇa-nda̭dhāti || a॒nna॒ho॒mā-ñjṷhoti | śarī̭ravade॒vāva̭rundhe || vya॒tyāsa̭-ñjuhoti | u॒bhaya॒syā va̭ruddhyai ||
nakta̭-ñjuhoti | rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai || ājyḙnā-nta॒to jṷhoti || 57 ||
prā॒ṇo vā ājya᳚m | u॒bha॒yata̭ e॒vāsya̭ prā॒ṇa-nda̭dhāti | pu॒rastā᳚-cco॒pari̭ṣṭācca || eka̭smai॒ svāhetyā̭ha | a॒sminne॒va lo॒ke prati̭tiṣṭhati | dvābhyā॒g॒ svāhetyā̭ha | a॒muṣmi̭nne॒va lo॒ke prati̭tiṣṭhati | u॒bhayo̭re॒va lo॒kayāḥ॒ prati̭tiṣṭhati | a॒smigg​ścā॒-muṣmigg̭śca || śa॒tāya॒ svāhetyā̭ha | śa॒tāyu॒rvai purṷṣa-śśa॒tavī᳚ryaḥ | āyṷre॒va vī॒rya̭mava̭rundhe |
sa॒hasrā̭ya॒ svāhetyā̭ha | āyu॒rvai sa॒hasra᳚m | āyṷre॒vā-va̭rundhe ||
sarva̭smai॒ svāhetyā̭ha | apa̭rimitame॒vā va̭rundhe || 58 ||
(e॒va ya॒jña-drakṣā॒g॒syapa̭han - tyanta॒to jṷhoti - śa॒tāya॒ svāhetyā̭ha sapta ca̭) (a. 15)
anuvākaṃ 16 - vivaraṇametayoḥ
pra॒jāpa̭tiṃ॒-vā~ e॒ṣa ī᳚phsa॒tītyā̭huḥ | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭ta॒ iti̭ |
atho̭ āhuḥ | sarvā̭ṇi bhū॒tānīti̭ ||
eka̭smai॒ svāhetyā̭ha | pra॒jāpa̭ti॒rvā ekaḥ̭ | tame॒vāpno̭ti || eka̭smai॒ svāhā॒ dvābhyā॒g॒ svāhetya̭bhi-pū॒rvamāhṷtī-rjuhoti |
a॒bhi॒pū॒rvame॒va sa̭va॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || e॒ko॒tta॒ra-ñjṷhoti || 59 ||
e॒ka॒vade॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || santa̭ta-ñjuhoti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ santa̭tyai || śa॒tāya॒ svāhetyā̭ha | śa॒tāyu॒rvai purṷṣa-śśa॒tavī᳚ryaḥ | āyṷre॒va vī॒rya̭mava̭rundhe | sa॒hasrā̭ya॒ svāhetyā̭ha | āyu॒rvai sa॒hasra᳚m | āyṷre॒vā va̭rundhe || a॒yutā̭ya॒ svāhā̭ ni॒yutā̭ya॒ svāhā᳚ pra॒yutā̭ya॒ svāhetyā̭ha || 60 ||
traya̭ i॒me lo॒kāḥ | i॒māne॒va lo॒kānava̭rundhe || arbṷdāya॒ svāhetyā̭ha | vāgvā arbṷdam | vāca̭me॒vā va̭rundhe || nya̭rbudāya॒ svāhetyā̭ha |
yo vai vā॒co bhū॒mā | tannya̭rbudam |
vā॒ca e॒va bhū॒māna॒mava̭rundhe ||
sa॒mu॒drāya॒ svāhetyā̭ha || 61 ||
sa॒mu॒drame॒vāpno̭ti | maddhyā̭ya॒ svāhetyā̭ha | maddhya̭me॒vāpno̭ti | antā̭ya॒ svāhetyā̭ha | anta̭me॒-vāpno̭ti | pa॒rā॒drdhāya॒ svāhetyā̭ha |
pa॒rā॒drdhame॒vāpno̭ti || u॒ṣase॒ svāhā॒ vyṷṣṭyai॒ svāhetyā̭ha | rātri॒rvā u॒ṣāḥ |
aha॒rvyṷṣṭiḥ | a॒ho॒rā॒tre e॒vāva̭rundhe |
atho̭ ahorā॒trayo̭re॒va prati̭tiṣṭhati ||
tā yadu॒bhayī॒rdivā̭ vā॒ naktaṃ̭-vā~ juhu॒yāt | a॒ho॒rā॒tre mo̭hayet | u॒ṣase॒ svāhā॒ vyṷṣṭyai॒ svāho̭deṣya॒te svāho᳚dya॒te
svāhetyanṷdite juhoti | udi̭tāya॒ svāhā̭ suva॒rgāya॒ svāhā̭ lo॒kāya॒ svāhetyudi̭te juhoti |
a॒ho॒rā॒trayo॒-ravya̭timohāya || 62 ||
(e॒ko॒tta॒ra-ñjṷhoti - pra॒yutā̭ya॒ svāhetyā̭ha - samu॒drāya॒ svāhetyā॒hāha॒--r vyṷṣṭi-ssa॒pta ca̭) (a. 16)
anuvākaṃ 17 - saptamakāṇḍagatānnahomānuvākā vyākhyāyante
vi॒bhūrmā॒trā pra॒bhūḥ pi॒tretya̭śva-nā॒māni̭ juhoti |
u॒bhayo̭re॒vainaṃ̭-lo~॒kayo᳚-rnāma॒dheya̭-ṅgamayati || āya̭nāya॒ svāhā॒ prāya̭ṇāya॒ svāhetyṷ-ddrā॒vāñjṷhoti | sarva̭me॒vaina॒-maska̭nnagṃ suva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati ||
a॒gnaye॒ svāhā॒ somā̭ya॒ svāheti̭ pūrvahā॒mā-ñjṷhoti | pūrva̭ e॒va dvi॒ṣanta॒-mbhrātṛ̭vya॒-mati̭krāmati ||
pṛ॒thi॒vyai svāhā॒-'ntari̭kṣāya॒ svāhetyā̭ha | ya॒thā॒ ya॒jure॒vaitat || a॒gnaye॒ svāhā॒ somā̭ya॒ svāheti̭ pūrvadī॒kṣā jṷhoti |
pūrva̭ e॒va dvi॒ṣanta॒-mbhrātṛ̭vya॒-mati̭krāmati || 63 ||
pṛ॒thi॒vyai svāhā॒-'ntari̭kṣāya॒ svāhetyḙ-kavi॒gṃ॒śinī᳚-ndī॒kṣā-ñjṷhoti |
eka̭vigṃśati॒rvai dḙvalo॒kāḥ | dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtavaḥ̭ | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | a॒sāvā̭di॒tya ḙkavi॒gṃ॒śaḥ | e॒ṣa sṷva॒rgo lo॒kaḥ |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai ||
bhuvo̭ de॒vānā॒-ṅkarma॒ṇetyṛ̭tu-dī॒kṣā jṷhoti |
ṛ॒tūne॒-vāsmai̭ kalpayati || a॒gnaye॒ svāhā̭ vā॒yave॒ svāheti̭ juho॒tya-na̭ntarityai || 64 ||
a॒rvāṃ​ya~॒jña-ssaṅkrā̭ma॒tvi-tyāptī᳚-rjuhoti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyāptyai᳚ || bhū॒ta-mbhavya̭-mbhavi॒ṣyaditi॒ paryā᳚ptī-rjuhoti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ paryā᳚ptyai ||
ā mḙ gṛ॒hā bha̭va॒ntvityā॒bhū-rjṷhoti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā bhū᳚tyai ||
a॒gninā॒ tapo-'nva̭bhava॒ditya̭nu॒bhū-rjṷhoti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyānṷbhūtyai ||
svāhā॒-''dhimādhī̭tāya॒ svāheti॒ sama̭stāni vaiśvade॒vāni̭ juhoti | sama̭stame॒va dvi॒ṣanta॒-mbhrātṛ̭vya॒-mati̭krāmati || 65 ||
da॒dbhya-ssvāhā॒ hanū᳚bhyā॒g॒ svāhetya̭ṅgaho॒mā-ñjṷhoti |
aṅgḙ aṅge॒ vai purṷṣasya pā॒pmopa̭śliṣṭaḥ |
aṅgā̭daṅgā de॒vaina̭-mpā॒pmana॒stena̭ muñcati || a॒ñjye॒tāya॒ svāhā̭ kṛ॒ṣṇāya॒ svāhā᳚ śve॒tāya॒ svāhetya̭-śvarū॒pāṇi̭ juhoti |
rū॒paire॒vaina॒gṃ॒ sama̭drdhayati ||
oṣa̭dhībhya॒-ssvāhā॒ mūle᳚bhya॒-ssvāhetyo̭ṣadhi ho॒māñjṷhoti | dva॒yyo vā oṣa̭dhayaḥ | puṣpe᳚bhyo॒-'nyāḥ phala̭-ṅgṛ॒hṇanti̭ |
mūle᳚bhyo॒-'nyāḥ | tā e॒vobhayī॒rava̭rundhe || 66 ||
vana॒spati̭bhya॒-ssvāheti̭ vanaspati-ho॒māñjṷhoti |
ā॒ra॒ṇyasyā॒nnādya॒syāva̭ruddhyai ||
me॒ṣastvā̭ paca॒tai-ra̭va॒tvitya-pā᳚vyāni juhoti |
prā॒ṇā vai de॒vā apā᳚vyāḥ | prā॒ṇāne॒vāva̭rundhe || kūpyā᳚bhya॒-ssvāhā॒-'dbhya-ssvāhetya॒pāgṃ homā᳚ñjuhoti | a॒phsu vā āpaḥ̭ | annaṃ॒-vā~ āpaḥ̭ | a॒dbhyo vā anna̭-ñjāyate | yade॒vādbhyo-'nna॒-ñjāya̭te | tadava̭rundhe || 67 ||
(pū॒rva॒dī॒kṣā jṷhoti॒ pūrva̭ e॒va dvi॒ṣanta॒-mbhrātṛ̭vya॒mati̭krāma॒ - tyana̭ntarityai - krāmati - rundhe॒ - jāya̭ta॒ eka̭-ñca) (a. 17)
anuvākaṃ 18 - saptamakāṇḍagatānnahomānuvākā vyākhyāyante
ambhāgṃ̭si juhoti | a॒yaṃ-vai~ lo॒ko-'mbhāgṃ̭si |
tasya॒ vasa॒vo-'dhi̭patayaḥ | a॒gnirjyotiḥ̭ | yadambhāgṃ̭si ju॒hoti̭ |
i॒mame॒va lo॒kamava̭rundhe | vasṷ̄nā॒gṃ॒ sāyṷjya-ṅgacchati | a॒gni-ñjyoti॒rava̭rundhe || nabhāgṃ̭si juhoti | a॒ntari̭kṣaṃ-vai~ nabhāgṃ̭si || 68 ||
tasya̭ ru॒drā adhi̭patayaḥ | vā॒yurjyotiḥ̭ | yannabhāgṃ̭si ju॒hoti̭ | a॒ntari̭kṣame॒vā-va̭rundhe | ru॒drāṇā॒gṃ॒ sāyṷjya-ṅgacchati |
vā॒yu-ñjyoti॒rava̭rundhe | mahāgṃ̭si juhoti | a॒sau vai lo॒ko mahāgṃ̭si | tasyā̭di॒tyā adhi̭patayaḥ| sūryo॒ jyotiḥ̭ || 69 ||
yanmahāgṃ̭si ju॒hoti̭ | a॒mume॒va lo॒kamava̭rundhe | ā॒di॒tyānā॒gṃ॒ sāyṷjya-ṅgacchati | sūrya॒-ñjyoti॒rava̭rundhe ||
namo॒ rājña॒ namo॒ varṷṇā॒yeti̭ ya॒vyāni̭ juhoti |
a॒nnādya॒syāva̭ruddhyai || ma॒yo॒bhūrvāto̭ a॒bhi vā̭tū॒srā iti̭ ga॒vyāni̭ juhoti |
pa॒śū॒nāmava̭ruddhyai ||
prā॒ṇāya॒ svāhā᳚ vyā॒nāya॒ svāheti̭ santati-ho॒māñjṷhoti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ santa̭tyai || 70 ||
si॒tāya॒ svāhā-'si̭tāya॒ svāheti॒ pramṷktī-rjuhoti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ pramṷktyai || pṛ॒thi॒vyai svāhā॒-'ntari̭kṣāya॒ svāhetyā̭ha |
ya॒thā॒ ya॒jure॒vaitat ||
da॒ttvate॒ svāhā̭-'da॒ntakā̭ya॒ svāheti̭ śarīra-ho॒māñjṷhoti | pi॒tṛ॒lo॒kame॒va tairyaja̭mā॒no-'va̭rundhe || kastvā̭ yunakti॒ sa tvā̭ yuna॒ktviti̭ pari॒dhīn. yṷnakti | i॒me vai lo॒kāḥ pa̭ri॒dhayaḥ̭ | i॒māne॒vāsmai̭ lo॒kān. yṷnakti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || 71 ||
yaḥ prā̭ṇa॒to ya ā᳚tma॒dā iti̭ mahi॒mānaṷ juhoti |
su॒va॒rgo vai lo॒ko mahaḥ̭ | su॒va॒rgame॒va tābhyāṃ᳚-lo~॒kaṃ-ya~ja̭mā॒no-'va̭rundhe ||
ā brahma̭-nbrāhma॒ṇo bra̭hmavaca॒r​sī jā̭yatā॒miti॒ sama̭stāni brahmavarca॒sāni̭ juhoti |
bra॒hma॒va॒rca॒same॒va tairyaja̭mā॒no
-'va̭rundhe || jajñi॒ bīja॒miti̭ juho॒tya-na̭ntarityai ||
a॒gnaye॒ sama̭nama-tpṛthi॒vyai samana̭ma॒diti̭ sannati ho॒māñjṷhoti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sanna̭tyai || bhū॒tāya॒ svāhā̭ bhaviṣya॒te svāheti̭ bhūtābha॒vyau homaṷ juhoti |
a॒yaṃ-vai~ lo॒ko bhū॒tam || 72 ||
asau bha̭vi॒ṣyat | a॒nayo̭re॒va lo॒kayoḥ॒ prati̭tiṣṭhati | sarva॒syāptyai᳚ | sarva॒syāva̭ruddhyai || yadakra̭ndaḥ pratha॒ma-ñjāya̭māna॒ itya̭śvasto॒mīya̭-ñjuhoti | sarva॒syāptyai᳚ | sarva̭sya॒ jityai᳚ || sarva̭me॒va tenā᳚pnoti |
sarva̭-ñjayati | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te || 73 ||
ya ṷ cainame॒vaṃ-ve~da̭ || ya॒jñagṃ rakṣāg̭sya jighāgṃsann | sa e॒tā-npra॒jāpa̭ti-rnaktagṃ ho॒māna̭paśyat | tāna̭juhot |
tairvai sa ya॒jñādrakṣā॒g॒syapā̭hann | yanna̭ktagṃ ho॒māñju॒hoti̭ |
ya॒jñāde॒va tairyaja̭māno॒
rakṣā॒g॒syapa̭hanti || u॒ṣase॒ svāhā॒ vyṷṣṭyai॒ svāhetya̭nta॒to jṷhoti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || 74 ||
(vai nabhāgṃ̭si॒ - sūryo॒ jyotiḥ॒ - santa̭tyai॒ - sama̭ṣṭyai - bhu॒tam - ~yaja̭te॒ - +nava̭ ca) (a. 18)
anuvākaṃ 19 - aupasathyadine yūpaprayogāḥ
e॒ka॒yū॒po vai̭kāda॒śinī̭ vā | a॒nyeṣāṃ᳚-ya~॒jñānāṃ॒-yū~pā̭ bhavanti |
e॒ka॒vi॒śinya̭-śvame॒dhasya̭ | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā॒-bhiji̭tyai || bai॒la॒.vo vā̭ khādi॒ro vā̭ pālā॒śo vā᳚ | a॒nyeṣāṃ᳚-ya~jñakratū॒nāṃ-yū~pā̭ bhavanti | rājjṷdāla॒ eka̭vigṃśatya-ratniraśvame॒dhasya̭ | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || nānyeṣā᳚-mpaśū॒nā-ntḙja॒nyā a̭va॒dyanti̭ | ava̭dya॒ntyaśva̭sya || 75 ||
pā॒pmā vai tḙja॒nī | pā॒pmano-'pa̭hatyai ||
pla॒kṣa॒śā॒khāyā̭ma॒nyeṣā᳚-mpaśū॒nāma̭va॒dyanti̭ | ve॒ta॒sa॒-śā॒khāyā॒-maśva̭sya | a॒phsuyo̭ni॒rvā aśvaḥ̭ | a॒phsu॒jo vḙta॒saḥ | sva e॒vāsya॒ yonā॒va-va̭dyati ||
yūpḙṣu grā॒myā-npa॒śūnni̭-yu॒ñjanti̭ | ā॒ro॒keṣvā̭-ra॒ṇyāndhā̭rayanti |
pa॒śū॒nāṃ-vyā~vṛ̭ttyai || ā grā॒myā-npa॒śūn-~labha̭nte | prāra॒ṇyān​thsṛ̭janti | pā॒pmano-'pa̭hatyai || 76 ||
(aśva̭sya॒ - vyāvṛ̭ttya॒ trīṇi̭ ca) (a. 19)
anuvākaṃ 20 - yūpānāṃ sthānādayaḥ
rājjṷdāla-magni॒ṣṭha-mmi̭noti | bhrū॒ṇa॒ha॒tyāyā॒ apa̭hatyai || pautṷdravāva॒bhito̭ bhavataḥ | puṇya̭sya ga॒ndhasyāva̭ruddhyai |
bhrū॒ṇa॒ha॒tyā-me॒vāsmā̭-dapa॒hatya̭ | puṇyḙna ga॒ndheno̭bha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti ||
ṣaḍbai॒l॒.vā bha̭vanti | bra॒hma॒va॒rca॒sasyā-va̭ruddhyai || ṣaṭkhā̭di॒rāḥ |
teja॒so-'va̭ruddhyai || 77 ||
ṣaṭpā̭lā॒śāḥ | so॒ma॒pī॒thasyā-va̭ruddhyai || eka̭vigṃśati॒-ssampa̭dyante |
eka̭vigṃśati॒rvai dḙvalo॒kāḥ | dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtavaḥ̭ | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | a॒sāvā̭di॒tya ḙkavi॒gṃ॒śaḥ | e॒ṣa sṷva॒rgo lo॒kaḥ |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || śa॒ta-mpa॒śavo̭ bhavanti || 78 ||
śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭yaḥ | āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭tiṣṭhati ||
sarvaṃ॒-vā~ a̭śvame॒ddhyāpno̭ti | apa̭rimitā bhavanti | apa̭rimita॒syā-va̭ruddhyai || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | kasmā᳚thsa॒tyāt |
da॒kṣi॒ṇa॒to᳚-'nyeṣā᳚-mpaśū॒nāma̭va॒dyanti̭ | u॒tta॒ra॒to-'śva॒syeti̭ | vā॒ru॒ṇo vā aśvaḥ̭ || 79 ||
e॒ṣā vai varṷṇasya॒ dik | svāyā̭me॒vāsya̭ di॒śyava̭dyati | yadita̭reṣā-mpaśū॒nāma̭va॒dyati̭ | śa॒ta॒de॒va॒tya̭-ntenāva̭rundhe ||
ci॒te᳚-'gnā-vadhi̭vaita॒se kaṭe-'śva̭-ñcinoti |
a॒phsu-yo̭ni॒rvā aśvaḥ̭ |
a॒phsu॒jo vḙta॒saḥ | sva e॒vainaṃ॒-yo~nau॒ prati̭ṣṭhāpayati || pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca̭-ntūpa॒ra-ñci̭noti | pa॒ścātprā॒cīna̭-ṅgomṛ॒gam || 80 ||
prā॒ṇā॒pā॒nā-ve॒vāsmina᳚ thsa॒myañcaṷ dadhāti ||
aśva̭-ntūpa॒ra-ṅgo̭mṛ॒gamiti̭ sarva॒huta̭ e॒tāñjṷhoti | e॒ṣāṃ-lo~॒kānā̭-ma॒bhiji̭tyai || ā॒tmanā॒-'bhijṷhoti | sātmā̭name॒vaina॒gṃ॒ sata̭nu-ṅkaroti || sātmā॒-'muṣmi̭n ~lā॒ke bha̭vati |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ | atho॒ vaso̭re॒va dhārā॒-ntenāva̭rundhe || i॒lu॒vardā̭ya॒ svāhā̭ bali॒vardā̭ya॒ svāhetyā̭ha | saṃ॒​va~॒thsa॒ro vā i̭lu॒vardaḥ̭ |
pa॒ri॒va॒thsa॒ro ba̭li॒vardaḥ̭ | saṃ॒​va~॒thsa॒rāde॒va pa̭rivathsa॒rādāyu॒ra va̭rundhe | āyṷre॒vāsmi̭n-dadhāti |
tasmā̭daśva-medhayā॒jī ja॒rasā̭ vi॒srasā॒-'muṃ-lo~॒kamḙti || 81 ||
(teja॒so-'va̭ruddhai - bhava॒n - tyaśvo̭ - gomṛ॒ga - mi̭lu॒varda̭ śca॒tvāri̭ ca) (a. 20)
anuvākaṃ 21 - cetavyāgnayāderviśeṣaḥ
e॒ka॒vi॒gṃ॒śo᳚-'gnirbha̭vati | e॒ka॒vi॒gṃ॒śa-sstomaḥ̭ | eka̭vigṃśati॒ryūpāḥ᳚ ||
yathā॒ vā aśvā̭ varr​ṣa॒bhā vā॒ vṛṣā̭ṇa-ssagg​sphu॒reranṋ | e॒vame॒tathstomā॒-ssagg​sphṷrante | yadḙkavi॒gṃ॒śāḥ | te yathsa̭mṛ॒ccheranṋ | ha॒nyetā᳚sya ya॒jñaḥ || dvā॒da॒śa e॒vāgni-ssyā॒dityā̭huḥ |
dvā॒da॒śa-sstomaḥ̭ || 82 ||
ekā̭daśa॒ yūpāḥ᳚ || yaddvā̭da॒śo᳚-'gnirbhava̭ti | dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃ​va~thsa॒raḥ |
saṃ॒​va~॒thsa॒reṇai॒vāsmā॒ anna॒mava̭rundhe || yaddaśa॒ yūpā॒ bhava̭nti | daśā᳚kṣarā vi॒rāṭ | annaṃ̭-vi~॒rāṭ | vi॒rājai॒vānnādya॒-mava̭rundhe |
ya ḙkāda॒śaḥ | stana̭ e॒vāsyai॒ saḥ || 83 ||
du॒ha e॒vainā॒-ntena̭ || tadā̭huḥ |
yaddvā̭da॒śo᳚-'gni-ssyā᳚ddvāda॒śa-sstoma॒ ekā̭daśa॒ yūpāḥ᳚ | yathā॒ sthūri̭ṇā yā॒yāt | tā॒dṛktat || e॒ka॒vi॒gṃ॒śa e॒vāgniḥ
syā॒dityā̭huḥ | e॒ka॒vi॒gṃ॒śa-sstomaḥ̭ |
eka̭vigṃśati॒ryūpāḥ᳚ | yathā॒ praṣṭi̭bhi॒ryāti̭ |
tā॒dṛge॒va tat || 84 ||
yo vā a̭śvame॒dhe ti॒sraḥ ka॒kubho॒ veda̭ | ka॒kuddha॒ rājñā᳚-mbhavati |
e॒ka॒vi॒gṃ॒śo᳚-'gnirbha̭vati | e॒ka॒vi॒gṃ॒śa-sstomaḥ̭ | eka̭vigṃśati॒ryūpāḥ᳚ |
e॒tā vā a̭śvama॒dhe ti॒sraḥ ka॒kubhaḥ̭ |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ | ka॒kuddha॒ rājñā᳚-mbhavati ||
yo vā a̭śvame॒dhe trīṇi̭ śī॒r॒ṣāṇi॒ veda̭ |
śiro̭ ha॒ rājñā᳚-mbhavati |
e॒ka॒vi॒gṃ॒śo᳚-'gnirbha̭vati | e॒ka॒vi॒gṃ॒śa-sstomaḥ̭ | eka̭vigṃśati॒ryūpāḥ᳚ |
e॒tāni॒ vā a̭śvame॒dhe trīṇi̭ śī॒ra॒.ṣāṇi̭ |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ | śiro̭ ha॒ rājñā᳚-mbhavati || 85 ||
(dvā॒da॒śa-sstomaḥ॒-sa- e॒va tac - chiro̭ ha॒ rājñā᳚-mbhavati॒ ṣaṭca̭) (a. 21)
anuvākaṃ 22 - ukthyākhye dvitīye-'hani bahiṣpavamāne aśvasyodrātṛtvam
de॒vā vā a̭śvame॒dhe pava̭māne | su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-nna prājā̭nann | tamaśvaḥ॒ prājā̭nāt |
yada̭śvama॒dhe-'śvḙna॒ meddhye॒noda̭ñco bahiṣpavamā॒nagṃ sarpa̭nti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ prajñā᳚tyai | na vai ma̭nu॒ṣyaḥ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā veda |
aśvo॒ vai sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā veda || yadṷdgā॒-todgāye᳚t | yathā-'kṣe᳚trajño॒-'nyena̭ pa॒thā pra̭tipā॒daye᳚t | tā॒dṛktat || 86 ||
u॒dgā॒tāra̭-mapa॒ruddhya̭ | aśva̭-mudgī॒thāya̭ vṛṇīte | yathā᳚ kṣetra॒jño-'ñja̭sā॒ naya̭ti |
e॒vame॒vaina॒maśvaḥ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā nayati || puccha̭ma॒nvāra̭bhante | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || hi-ṅka̭roti | sāmai॒vākaḥ̭ |
hi-ṅka̭roti | u॒dgī॒tha e॒vāsya॒ saḥ || 87 ||
vaḍa̭bā॒ upa̭ rundhanti | mi॒thu॒na॒tvāya॒ prajā᳚tyai |
atho॒ yatho̭pagā॒tāra̭ upa॒gāya̭nti | tā॒dṛge॒va tat || uda̭gāsī॒daśvo॒ meddhya॒ ityā̭ha | prā॒jā॒pa॒tyo vā aśvaḥ̭ | pra॒jāpa̭ti-rudgī॒thaḥ | u॒dgī॒thame॒vāva̭rundhe | atho̭ ṛkhsā॒mayo̭re॒va prati̭tiṣṭhati || hira̭ṇyeno॒pāka̭roti |
jyoti॒rvai hira̭ṇyam | jyoti̭re॒va mṷkha॒to da̭dhāti |
yaja̭māne ca pra॒jāsṷ ca | atho॒ hira̭ṇyajyotire॒va yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || 88 ||
(tath - sa - u॒pāka̭roti ca॒tvāri̭ ca) (a. 22)
anuvākaṃ 23 - aśve paryagnyaprayantānā-mpaśūnā-nniyojanaṃ
purṷṣo॒ vai ya॒jñaḥ | ya॒jñaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | yadaśvḙ pa॒śūnni̭yu॒ñjanti̭ |
ya॒jñāde॒va tadya॒jña-mprayṷṅkte || aśva̭-ntūpa॒ra-ṅgo̭mṛ॒gam | tāna̭gni॒ṣṭha āla̭bhate |
se॒nā॒mu॒khame॒va tathsagg​śya̭ti | tasmā᳚-drājamu॒kha-mbhī॒ṣma-mbhāvṷkam ||
ā॒gne॒ya-ṅkṛ॒ṣṇagrī̭va-mpu॒rastā᳚-lla॒lāṭe᳚ | pū॒rvā॒gnime॒va ta-ṅkṷrute || 89 ||
tasmā᳚-tpūrvā॒gni-mpu॒rastā᳚-thsthāpayanti || pau॒ṣṇama॒nvañca᳚m | annaṃ॒-vai~ pū॒ṣā | tasmā᳚-tpūrvā॒gnā-vā̭hā॒rya̭-māha̭ranti ||
ai॒ndrā॒pau॒ṣṇa mu॒pari̭ṣṭāt | ai॒ndro vai rā̭ja॒nyo-'nna̭-mpū॒ṣā |
a॒nnādyḙnai॒vaina̭-mubha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti | tasmā᳚-drāja॒nyo᳚nnā॒do bhāvṷkaḥ ||
ā॒gne॒yau kṛ॒ṣṇagrī̭vau bāhu॒voḥ | bā॒hu॒vore॒va vī॒rya̭-ndhatte || 90 ||
tasmā᳚-drāja॒nyo̭ bāhuba॒lī bhāvṷkaḥ ||
tvā॒ṣṭrau lo̭maśasa॒kthau sa॒kthyoḥ |
sa॒kthyore॒va vī॒rya̭-ndhatte | tasmā᳚-drāja॒nya̭ ūruba॒lī bhāvṷkaḥ || śi॒ti॒pṛ॒ṣṭhau bā̭r​haspa॒tyau pṛ॒ṣṭhe |
bra॒hma॒va॒rca॒sa-me॒vopari̭ṣṭāddhatte |
atho̭ ka॒vacḙ e॒vaite a॒bhitaḥ॒ paryṷ̄hate |
tasmā᳚-drāja॒nyaḥ̭ sanna̭ddho vī॒rya̭-ṅkaroti || dhā॒tre pṛ̭ṣoda॒ra-ma॒dhastā᳚t |
pra॒ti॒ṣṭhāme॒vaitā-ṅkṷrute |
atho̭ i॒yaṃ-vai~ dhā॒tā |
a॒syāme॒va prati̭tiṣṭhati || sau॒rya-mba॒lakṣa॒-mpucche᳚ | u॒thse॒dhame॒va ta-ṅkṷrute |
tasmā̭duthse॒dha-mbha॒ye pra॒jā
a॒bhisagg​śra̭yanti || 91 ||
(ku॒ru॒te॒ - dha॒tte॒ - ku॒ru॒te॒ pañca̭ ca) (a. 23)
(sā॒graṃ॒ha॒ṇyā - catṷṣṭayyo॒ - yo vai - yaḥ pi॒tu - śca॒tvārā॒ - yathā̭ ni॒ktam - pra॒jāpa̭taye tvā॒- yathā॒ prokṣi̭taṃ - vi॒bhūrā̭ha- pra॒jāpa̭tirakāmayatāśvame॒dhena̭ - pra॒jāpa̭ti॒rna kiñca॒ na - sā̭vi॒tra - mā brahma̭n - pra॒jāpa̭ti-rde॒vebhyaḥ̭ - pra॒jāpa̭ti॒ rakṣāgṃ̭si - pra॒jāpa̭timīphsati - vi॒bhura̭śvanā॒mānya - mbhāg̭ - syekayū॒po - rājjṷdāla - mekavi॒gṃ॒śo - de॒vāḥ - purṷṣa॒ strayo̭vigṃśatiḥ)
(sā॒graṃ॒ha॒ṇyā - tasmā̭daśvamedhayā॒jī - ya-tpari̭mitā॒ - ya-dya̭jñamu॒khe - yo dī॒kṣām - de॒vāne॒va - traya̭ i॒me - si॒tāya̭ - prāṇāpā॒nāve॒vāsmi॒n - tasmā᳚-drāja॒nya̭ eka̭navatiḥ)
(sā॒graṃ॒ha॒ṇyā - sagg​śra̭yanti)
|| hariḥ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake aṣṭamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
+++++++++++++++++++++++++++
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे तृतीयाष्टके अष्टमः प्रपाठकः - अश्वमेधब्राह्मणं-वैँश्वदेव-ङ्काण्डम्
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
(अश्वमेधब्राह्मणं-वैँश्वदेव-ङ्काण्डं)
अनुवाकं 1 - साङ्ग्रहण्येष्ट्यादयः याजमानसंस्काराः
सा॒ग्रं॒ह॒ण्येष्ट्या॑ यजते । इ॒मा-ञ्ज॒नता॒ग्ं॒ सङ्ग॑ह्णा॒नीति॑ ॥ द्वाद॑शारत्नी रश॒ना भ॑वति । द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्सं​वँथ्स॒रः ।
सं॒​वँ॒थ्स॒रमे॒वा व॑रुन्धे । मौ॒ञ्जी भ॑वति । ऊर्ग्वै मुञ्जाः᳚ । ऊर्ज॑मे॒ वा व॑रुन्धे ॥ चि॒त्रा नक्ष॑त्र-म्भवति । चि॒त्रं-वाँ ए॒तत्कर्म॑ ॥ 1 ॥
यद॑श्वमे॒ध-स्समृ॑द्ध्यै ॥ पुण्य॑नाम देव॒यज॑न-म॒द्ध्यव॑स्यति । पुण्या॑मे॒व तेन॑ की॒र्तिम॒भिज॑यति ॥ अप॑दाती-नृ॒त्विजः॑ स॒माव॑ह॒न्त्या सु॑ब्रह्म॒ण्यायाः᳚ ।
सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ के॒श॒श्म॒श्रु व॑पते । न॒खानि॒ निकृ॑न्तते । द॒तो धा॑वते । स्नाति॑ । अह॑तं॒-वाँसः॒ परि॑धत्ते । पा॒प्मनो-ऽप॑हत्यै ।
वाचं॑-यँ॒त्वोप॑वसति । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ गुप्त्यै᳚ । रात्रि॑-ञ्जाग॒रय॑न्त आसते । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ 2 ॥
(कर्म॑ - धत्ते॒ पञ्च॑ च) (अ. 1)
अनुवाकं 2 - ब्रह्मौदनाभिधानम्
चतु॑ष्टय्य॒ आपो॑ भवन्ति ।
चतु॑श्शफो॒ वा अश्वः॑ प्राजाप॒त्य-स्समृ॑द्ध्यै ॥
ता दि॒ग्भ्य-स्स॒माभृ॑ता भवन्ति । दि॒क्षु वा आपः॑ ।
अन्नं॒-वाँ आपः॑ । अ॒द्भ्यो वा अन्न॑-ञ्जायते । यदे॒वाद्भ्यो-ऽन्न॒-ञ्जाय॑ते । तदव॑रुन्धे ॥ तासु॑ ब्रह्मौद॒न-म्प॑चति । रेत॑ ए॒व तद्द॑धाति ॥ 3 ॥
चतु॑श्शरावो भवति । दि॒क्ष्वे॑व प्रति॑तिष्ठति ॥ उ॒भ॒यतो॑ रु॒क्मौ भ॑वतः । उ॒भ॒यत॑ ए॒वास्मि॒न्-रुच॑-न्दधाति । उद्ध॑रति शृत॒त्वाय॑ ।
स॒र्पिष्वा᳚-न्भवति मेद्ध्य॒त्वाय॑ । च॒त्वार॑ आर्​षे॒याः प्राश्न॑न्ति । दि॒शामे॒व ज्योति॑षि जुहोति । च॒त्वारि॒ हिर॑ण्यानि ददाति । दि॒शाम॒व ज्योती॒ग्॒ष्य व॑रुन्धे ॥ 4 ॥
यदाज्य॑-मु॒च्छिष्य॑ते । तस्मि॑न्-रश॒ना-न्न्यु॑नत्ति । प्र॒जाप॑ति॒र्वा ओ॑द॒नः । रेत॒ आज्य᳚म् । यदाज्ये॑ रश॒ना-न्न्यु॒नत्ति॑ । प्र॒जाप॑तिमे॒व रेत॑सा॒ सम॑र्धयति ॥ द॒र्भ॒मयी॑ रश॒ना भ॑वति ।
ब॒हु वा ए॒ष कु॑च॒रो॑-ऽमे॒द्ध्यमुप॑गच्छति ।
यदश्वः॑ । प॒वित्रं॒-वैँ द॒र्भाः ॥ 5 ॥
यद्द॑र्भ॒मयी॑ रश॒ना भव॑ति । पु॒नात्ये॒वैन᳚म् । पू॒तमे॑न॒-म्मेद्ध्य॒-माल॑भते ॥
अश्व॑स्य॒ वा आल॑ब्धस्य महि॒मोद॑-क्रामत् ।
स म॒हर्त्वि॑जः॒ प्रावि॑शत् । तन्म॒हर्त्वि॑जा-म्महर्त्वि॒क्त्वम् । यन्म॒हर्त्वि॑जः प्रा॒श्ञन्ति॑ ।
म॒हि॒मान॑-मे॒वास्मि॒न्-तद्द॑धति ॥
अश्व॑स्य॒ वा आल॑ब्धस्य॒ रेत॒ उद॑क्रामत् ।
तथ्सु॒वर्ण॒ग्ं॒ हिर॑ण्य-मभवत् । यथ्सु॒वर्ण॒ग्ं॒ हिर॑ण्य॒-न्ददा॑ति ।
रेत॑ ए॒व तद्द॑धाति ॥ ओ॒द॒ने द॑दाति । रेतो॒ वा ओ॑द॒नः । रेतो॒ हिर॑ण्यम् । रेत॑सै॒वास्मि॒-न्रेतो॑ दधाति ॥ 6 ॥
(द॒धा॒ति॒ - रु॒न्धे॒ - द॒र्भा - अ॑भव॒-थ्षट्च॑) (अ. 2)
अनुवाकं 3 - रशनया-ऽश्वबन्धनम्
यो वै ब्रह्म॑णे दे॒वेभ्यः॑ प्र॒जाप॑त॒ये-ऽप्र॑ति-प्रो॒च्याश्व॒-म्मेद्ध्य॑-म्ब॒द्ध्नाति॑ ।
आ दे॒वता᳚भ्यो वृश्च्यते । पापी॑यान्भवति । यः प्र॑ति॒प्रोच्य॑ । न दे॒वता᳚भ्य॒ आवृ॑श्च्यते । वसी॑यान्भवति ॥ यदाह॑ । ब्रह्म॒न्नश्व॒-म्मेद्ध्य॑-म्भन्​थ्स्यामि दे॒वेभ्यः॑ प्र॒जाप॑तये॒ तेन॑ राद्ध्यास॒मिति॑ । ब्रह्म॒ वै ब्र॒ह्मा ।
ब्रह्म॑ण ए॒व दे॒वेभ्यः॑ प्र॒जाप॑तये प्रति॒प्रोच्याश्व॒-म्मेद्ध्य॑-म्बद्ध्नाति ॥ 7 ॥
न दे॒वता᳚भ्य॒ आवृ॑श्च्यते । वसी॑या-न्भवति ॥
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इति॑ रश॒ना-माद॑त्ते॒ प्रसू᳚त्यै । अ॒श्विनो᳚-र्बा॒हुभ्या॒-मित्या॑ह । अ॒श्विनौ॒ हि दे॒वाना॑-मद्ध्व॒र्यू आस्ता᳚म् ।
पू॒ष्णो हस्ता᳚भ्या॒-मित्या॑ह॒ यत्यै᳚ ॥
व्यृ॑द्धं॒-वाँ ए॒तद्य॒ज्ञस्य॑ । यद॑य॒जुष्के॑ण क्रि॒यते᳚ ।
इ॒माम॑गृभ्णन्-रश॒ना-मृ॒तस्ये-त्यधि॑ वदति॒ यजु॑ष्कृत्यै । य॒ज्ञस्य॒ समृ॑द्ध्यै ॥ 8 ॥
तदा॑हुः । द्वाद॑शारत्नी रश॒ना क॑र्त॒व्या(3) त्रयो॑दशार॒त्नी(3)रिति॑ । ऋ॒ष॒भो वा ए॒ष ऋ॑तू॒नाम् । यथ्सं॑​वँथ्स॒रः ।
तस्य॑ त्रयोद॒शो मासो॑ वि॒ष्टप᳚म् । ऋ॒ष॒भ ए॒ष य॒ज्ञाना᳚म् । यद॑श्वमे॒धः । यथा॒ वा ऋ॑ष॒भस्य॑ वि॒ष्टप᳚म् । ए॒वमे॒तस्य॑ वि॒ष्टप᳚म् । त्र॒यो॒द॒शम॑र॒त्निग्ं र॑श॒नाया॑-मु॒पाद॑धाति ॥ 9 ॥
यथ॑र्​ष॒भस्य॑ वि॒ष्टपग्ं॑ सग्ग्​स्क॒रोति॑ । ता॒दृगे॒व तत् ॥ पूर्व॒ आयु॑षि वि॒दथे॑षु क॒व्येत्या॑ह । आयु॑रे॒वास्मि॑-न्दधाति ॥
तया॑ दे॒वा-स्सु॒तमाब॑भूवु॒-रित्या॑ह । भूति॑मे॒वोपाव॑र्तते ॥ ऋ॒तस्य॒ सामन᳚-थ्स॒रमा॒रप॒न्तीत्या॑ह । स॒त्यं-वाँ ऋ॒तम् ।
स॒त्येनै॒वैन॑ मृ॒तेनार॑भते ॥ अ॒भि॒धा अ॒सीत्या॑ह ॥ 10 ॥
तस्मा॑-दश्वमेधया॒जी सर्वा॑णि भू॒तान्य॒भि भ॑वति । भुव॑न-म॒सीत्या॑ह ।
भू॒मान॑-मे॒वोप॑ति । य॒न्ता-ऽसीत्या॑ह । य॒न्तार॑मे॒वैन॑-ङ्करोति ।
ध॒र्ता-ऽसीत्या॑ह । ध॒र्तार॑मे॒वैन॑-ङ्करोति । सो᳚-ऽग्निं-वैँ᳚श्वान॒र-मित्या॑ह ।
अ॒ग्ना-वे॒वैनं॑-वैँश्वान॒रे जु॑होति । सप्र॑थस॒मित्या॑ह ॥ 11 ॥
प्र॒जयै॒वैन॑-म्प॒शुभिः॑ प्रथयति ।
स्वाहा॑कृत॒ इत्या॑ह । होम॑ ए॒वास्य॒षः ।
पृ॒थि॒व्या-मित्या॑ह । अ॒स्यामे॒वैन॒-म्प्रति॑ष्ठापयति । य॒न्ता राड्य॒न्ता-ऽसि॒ यम॑नो ध॒र्ता-ऽसि॑ ध॒रुण॒ इत्या॑ह ।
रू॒पमे॒वास्यै॒-तन्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे ।
कृ॒ष्यै त्वा॒ क्षेमा॑य त्वा र॒य्यै त्वा॒ पोषा॑य॒ त्वेत्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते ॥
स्व॒गा त्वा॑ दे॒वेभ्य॒ इत्या॑ह ।
दे॒वेभ्य॑ ए॒वैनग्ग्॑ स्व॒गा क॑रोति ।
स्वाहा᳚ त्वा प्र॒जाप॑तय॒ इत्या॑ह । प्रा॒जा॒प॒त्यो वा अश्वः॑ ।
यस्या॑ ए॒व दे॒वता॑या आल॒भ्यत᳚ । तयै॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति ॥ 12 ॥
(ब॒ध्ना॒ति॒ - समृ॑द्ध्या - उ॒पद॑धा - त्य॒सीत्या॑ह॒ - सप्र॑थस॒मीत्या॑ह - दे॒वेभ्य॒ इत्या॑ह॒ पञ्च॑ च) (अ. 3)
अनुवाकं 4 - अश्वस्य जले-ऽवगाहनम्
यः पि॒तुर॑नु॒जायाः᳚ पु॒त्रः । स पु॒रस्ता᳚न्नयति ।
यो मा॒तुर॑नु॒जायाः᳚ पु॒त्रः । स प॒श्चान्न॑यति ।
विष्व॑ञ्चमे॒वास्मा᳚त्-पा॒प्मानं॒-विँवृ॑हतः ॥ यो अर्व॑न्त॒-ञ्जिघाग्ं॑सति॒ तम॒भ्य॑मीति॒ वरु॑ण॒ इति॒ श्वान॑-ञ्चतुर॒क्ष-म्प्रसौ॑ति ।
प॒रो मर्तः॑ प॒र-श्श्वेति॒ शुन॑श्चतु-र॒क्षस्य॒ प्रह॑न्ति । श्वेव॒ वै पा॒प्मा भ्रातृ॑व्यः । पा॒प्मान॑-मे॒वास्य॒ भ्रातृ॑व्यग्ं हन्ति ॥
सै॒द्ध्र॒क-म्मुस॑ल-म्भवति ॥ 13 ॥
कर्म॑ कर्मै॒वास्मै॑ साधयति ॥ पौ॒ग्ग्॒श्च॒ले॒यो ह॑न्ति ।
पु॒ग्ग्॒श्च॒ल्वां-वैँ दे॒वा-श्शुच॒-न्न्य॑दधुः । शु॒चैवास्य॒ शुचग्ं॑ हन्ति ॥
पा॒प्मा वा ए॒तमी᳚फ्स॒-तीत्या॑हुः । यो᳚-ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑त॒ इति॑ ।
अश्व॑स्याधस्प॒दमुपा᳚स्यति ।
व॒ज्री वा अश्वः॑ प्राजाप॒त्यः ।
वज्रे॑णै॒व पा॒प्मान॒-म्भ्रातृ॑व्य॒-मव॑क्रामति ॥ द॒क्षि॒णा-ऽप॑प्लावयति ॥ 14 ॥
पा॒प्मान॑-मे॒वास्मा॒-च्छम॑ल॒-मप॑प्लावयति ॥ ऐ॒षी॒क उ॑दू॒हो भ॑वति । आयु॒र्वा इ॒षीकाः᳚ । आयु॑रे॒-वास्मि॑-न्दधति । अ॒मृतं॒-वाँ इ॒षीकाः᳚ । अ॒मृत॑मे॒-वास्मि॑-न्दधति ॥ वे॒त॒स॒शा॒खोप॒सम्ब॑द्धा भवति ।
अ॒फ्सु-यो॑नि॒र्वा अश्वः॑ । अ॒फ्सु॒जो वे॑त॒सः ।
स्वादे॒वैनं॒-योँने॒र्निर्मि॑मीते ॥
पु॒रस्ता᳚त्-प्र॒त्यञ्च॑-म॒भ्युदू॑हति ।
पु॒रस्ता॑-दे॒वास्मि॑-न्प्र॒तीच्य॒ मृत॑-न्दधाति ॥
अ॒ह-ञ्च॒ त्व-ञ्च॑ वृत्रह॒न्निति॑ ब्र॒ह्मा यज॑मानस्य॒ हस्त॑-ङ्गृह्णाति ।
ब्र॒ह्म॒क्ष॒त्रे ए॒व सन्द॑धाति ।
अ॒भि क्रत्वे᳚न्द्र भू॒रध॒ ज्मन्नित्य॑-ध्व॒र्यु-र्यज॑मानं-वाँचयत्य॒-भिजि॑त्यै ॥ 15 ॥
(भ॒व॒ति॒ - प्ला॒व॒य॒ति॒ - मि॒मी॒ते॒ पञ्च॑ च) (अ. 4)
अनुवाकं 5 - अश्वस्य प्रोक्षण-म्महर्त्विजाम्
च॒त्वार॑ ऋ॒त्विज॒-स्समु॑क्षन्ति ।
आ॒भ्य ए॒वैन॑-ञ्चत॒सृभ्यो॑ दि॒ग्भ्यो॑-ऽभिसमी॑रयन्ति ॥ श॒तेन॑ राजपु॒त्रै-स्स॒हाद्ध्व॒र्युः । पु॒रस्ता᳚त्-प्र॒त्यन्तिष्ठ॒-न्प्रोक्ष॑ति । अ॒नेनाश्वे॑न॒ मेद्ध्ये॑ने॒ष्ट्वा ।
अ॒यग्ं राजा॑ वृ॒त्रं-वँ॑द्ध्या॒दिति॑ । रा॒ज्यं-वाँ अ॑द्ध्व॒र्युः । क्ष॒त्रग्ं रा॑जपु॒त्रः । रा॒ज्येनै॒-वास्मि॑न् क्ष॒त्र-न्द॑धाति ॥
श॒तेना॑-रा॒जभि॑रु॒ग्रै-स्स॒ह ब्र॒ह्मा ॥ 16 ॥
द॒क्षि॒ण॒त उद॒न्तिष्ठ॒-न्प्रोक्ष॑ति । अ॒नेनाश्वे॑न॒ मेद्ध्ये॑ने॒ष्ट्वा ।
अ॒यग्ं राजा᳚-ऽप्रतिधृ॒ष्यो᳚-ऽस्त्विति॑ । बलं॒-वैँ ब्र॒ह्मा । बल॑मरा॒जोग्रः । बल॑नै॒-वास्मि॒-न्बल॑-न्दधाति ॥ श॒तेन॑ सूतग्राम॒णिभिः॑ स॒ह होता᳚ । प॒श्चात्-प्रान्तिष्ठ॒-न्प्रोक्ष॑ति ।
अ॒नेनाश्वे॑न॒ मेद्ध्ये॑ने॒ष्ट्वा । अ॒यग्ं राजा॒-ऽस्यै वि॒शः ॥ 17 ॥
ब॒हु॒ग्वै ब॑ह्व॒श्वायै॑ बह्वजावि॒कायै᳚ । ब॒हु॒व्री॒हि॒य॒वायै॑ बहुमाषति॒लायै᳚ ।
ब॒हु॒हि॒र॒ण्यायै॑ बहुह॒स्तिका॑यै । ब॒हु॒दा॒स॒पू॒रु॒षायै॑ रयि॒मत्यै॒ पुष्टि॑मत्यै । ब॒हु॒रा॒य॒स्पो॒षायै॒ राजा॒-ऽस्त्विति॑ । भू॒मा वै होता᳚ । भू॒मा सू॑तग्राम॒ण्यः॑ । भू॒म्नैवास्मि॑-न्भू॒मान॑-न्दधाति ॥ श॒तेन॑ क्षत्त-सङ्ग्रही॒तृभिः॑ स॒होद्गा॒ता । उ॒त्त॒र॒तो द॑क्षि॒णा तिष्ठ॒-न्प्रोक्ष॑ति ॥ 18 ॥
अ॒नेनाश्वे॑न॒ मेद्ध्ये॑ ने॒ष्ट्वा ।
अ॒यग्ं राजा॒ सर्व॒मायु॑रे॒त्विति॑ ।
आयु॒र्वा उ॑द्गा॒ता । आयुः॑ क्षत्त-सङ्ग्रही॒तारः॑ ।
आयु॑षै॒-वास्मि॒न्नायु॑-र्दधाति ॥ श॒तग्ं श॑त-म्भवन्ति । श॒तायुः॒ पुरु॑ष-श्श॒तेन्द्रि॑यः ।
आयु॑ष्ये॒वेन्द्रि॒ये प्रति॑तिष्ठति ॥ च॒तु॒-श्श॒ता भ॑वन्ति । चत॑स्रो॒ दिशः॑ । दि॒क्ष्वे॑व प्रति॑तिष्ठति ॥ 19 ॥
(ब्र॒ह्मा - वि॒श - उ॑क्षति॒ - दिश॒ एक॑-ञ्च) (अ. 5)
अनुवाकं 6 - भूमौ पतता-म्बिन्दूनामभिमन्त्रणम्
यथा॒ वै ह॒विषो॑ गृही॒तस्य॒ स्कन्द॑ति । ए॒वं-वाँ ए॒तदश्व॑स्य स्कन्दति ।
यन्नि॒क्तमना॑-लब्ध-मुथ्सृ॒जन्ति॑ । यथ्स्तोक्या॑ अ॒न्वाह॑ । स॒र्व॒हुत॑-मे॒वैन॑-ङ्करो॒त्य-स्क॑न्दाय । अस्क॑न्न॒ग्ं॒ हि तत् ।
यद्धु॒तस्य॒ स्कन्द॑ति ॥ स॒हस्र॒-मन्वा॑ह । स॒हस्र॑ सम्मित-स्सुव॒र्गो लो॒कः ।
सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्या॒-भिजि॑त्यै ॥ 20 ॥
यत्परि॑मिता अनुब्रू॒यात् । परि॑मित॒मव॑रुन्धीत । अप॑रिमिता॒ अन्वा॑ह । अप॑रिमित-स्सुव॒र्गो लो॒कः । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥
स्तोक्या॑ जुहोति । या ए॒व वर्​ष्या॒ आपः॑ । ता अव॑रुन्धे ॥ अ॒स्या-ञ्जु॑होति । इ॒यं-वाँ अ॒ग्निर्वै᳚श्वान॒रः ॥ 21 ॥
अ॒स्यामे॒वैनाः॒ प्रति॑ष्ठापयति ॥ उ॒वाच॑ ह प्र॒जाप॑तिः । स्तोक्या॑सु॒ वा अ॒हम॑श्वमे॒धग्ं सग्ग्​स्था॑पयामि । तेन॒ तत॒-स्सग्ग्​स्थि॑तेन चरा॒मीति॑ ॥ अ॒ग्नये॒ स्वाहेत्या॑ह ।
अ॒ग्नय॑ ए॒वैन॑-ञ्जुहोति ॥ सोमा॑य॒ स्वाहेत्या॑ह । सोमा॑यै॒वैन॑-ञ्जुहोति । स॒वि॒त्रे स्वाहेत्या॑ह । स॒वि॒त्र ए॒वैन॑-ञ्जुहोति ॥ 22 ॥
सर॑स्वत्यै॒ स्वाहेत्या॑ह । सर॑स्वत्या ए॒वैन॑-ञ्जुहोति । पू॒ष्णे स्वाहेत्या॑ह । पू॒ष्ण ए॒वैन॑-ञ्जुहोति । बृह॒स्पत॑ये॒ स्वाहेत्या॑ह ।
बृह॒स्पत॑य ए॒वैन॑-ञ्जुहोति । अ॒पा-म्मोदा॑य॒ स्वाहेत्या॑ह । अ॒द्भ्य ए॒वैन॑-ञ्जुहोति । वा॒यवे॒ स्वाहेत्या॑ह । वा॒यव॑ ए॒वैन॑-ञ्जुहोति ॥ 23 ॥
मि॒त्राय॒ स्वाहेत्या॑ह । मि॒त्रायै॒वैन॑-ञ्जुहोति । वरु॑णाय॒ स्वाहेत्या॑ह । वरु॑णायै॒वैन॑-ञ्जुहोति ॥ ए॒ताभ्य॑ ए॒वैन॑-न्दे॒वता᳚भ्यो जुहोति ॥
दश॑ दश स॒पान्द॑-ञ्जुहोति । दशा᳚क्षरा वि॒राट् । अन्नं॑-विँ॒राट् । वि॒राजै॒-वान्नाद्य॒मव॑रुन्धे ॥ प्र वा ए॒षो᳚-ऽस्माल्लो॒का-च्च्य॑वते ।
यः परा॑ची॒राहु॑ती-र्जु॒होति॑ ।
पुनः॑ पुनरभ्या॒वर्त॑-ञ्जुहोति ।
अ॒स्मिन्ने॒व लो॒के प्रति॑तिष्ठति ॥
ए॒ताग्ं ह॒ वाव सो᳚-ऽश्वमे॒धस्य॒ सग्ग्​स्थि॑ति मुवा॒चा-स्क॑न्दाय । अस्क॑न्न॒ग्ं॒ हि तत् ।
यद्य॒ज्ञस्य॒ सग्ग्​स्थि॑तस्य॒ स्कन्द॑ति ॥ 24 ॥
(अ॒भिजि॑त्यै - वैश्वान॒रः - स॑वि॒त्र ए॒वैन॑-ञ्जुहोति - वा॒यव॑ ए॒वैन॑-ञ्जुहोति - च्यवते॒ षट्च॑) (अ. 6)
अनुवाकं 7 - अथाध्वर्युप्रोक्षणम्
प्र॒जाप॑तये त्वा॒ जुष्ट॒-म्प्रोक्षा॒मीति॑ पुर॒स्ता᳚त्-प॒त्यन्तिष्ठ॒-न्प्रोक्ष॑ति ।
प्र॒जाप॑ति॒र्वै दे॒वाना॑-मन्ना॒दो वी॒र्या॑वान् ।
अ॒न्नाद्य॑-मे॒वास्मि॑न् वी॒र्य॑-न्दधाति ।
तस्मा॒दश्वः॑ पशू॒ना-म॑न्ना॒दो वी॒र्या॑वत्तमः ॥ इ॒न्द्रा॒ग्निभ्या॒-न्त्वेति॑ दक्षिण॒तः ।
इ॒न्द्रा॒ग्नी वै दे॒वाना॒मोजि॑ष्ठौ॒ बलि॑ष्ठौ । ओज॑ ए॒वास्मि॒-न्बल॑-न्दधाति । तस्मा॒दश्वः॑ पशू॒नामोजि॑ष्ठो॒ बलि॑ष्ठः ॥ वा॒यवे॒ त्वेति॑ प॒श्चात् । वा॒युर्वै दे॒वाना॑मा॒शु-स्सा॑रसा॒रित॑मः ॥ 25 ॥
ज॒वमे॒वास्मि॑न्दधाति । तस्मा॒दश्वः॑ पशू॒नामा॒शु-स्सा॑रसा॒रित॑मः ॥
विश्वे᳚भ्यस्त्वा दे॒वेभ्य॒ इत्यु॑त्तर॒तः ।
विश्वे॒ वै दे॒वा दे॒वानां᳚-यँश॒स्वित॑माः ।
यश॑ ए॒वास्मि॑न्दधाति । तस्मा॒दश्वः॑ पशू॒नां-यँ॑श॒स्वित॑मः ॥ दे॒वेभ्य॒-स्त्वेत्य॒धस्ता᳚त् । दे॒वा वै दे॒वाना॒-मप॑चिततमाः ।
अप॑चिति-मे॒वास्मि॑-न्दधाति ।
तस्मा॒दश्वः॑ पशू॒ना-मप॑चिततमः ॥ 26 ॥
सर्वे᳚भ्यस्त्वा दे॒वेभ्य॒ इत्यु॒परि॑ष्टात् ।
सर्वे॒ वै दे॒वास्त्विषि॑मन्तो हर॒स्विनः॑ ।
त्विषि॑मे॒-वास्मि॒न्॒. हरो॑ दधाति ।
तस्मा॒दश्वः॑ पशू॒ना-न्त्विषि॑मान् हर॒स्वित॑मः ॥ दि॒वे त्वा॒-ऽन्तरि॑क्षाय त्वा पृथि॒व्यै त्वेत्या॑ह ।
ए॒भ्य ए॒वैनं॑-लोँ॒केभ्यः॒ प्रोक्ष॑ति ॥
स॒ते त्वा-ऽस॑ते त्वा॒-ऽद्भ्यस्त्वौ-ष॑धीभ्यस्त्वा॒ विश्वे᳚भ्यस्त्वा भू॒तेभ्य॒ इत्या॑ह ।
तस्मा॑दश्वमेधया॒जिन॒ग्ं॒ सर्वा॑णि भू॒तान्युप॑ जीवन्ति ॥ ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । यत्प्रा॑जाप॒त्यो-ऽश्वः॑ । अथ॒ कस्मा॑देन-म॒न्याभ्यो॑ दे॒वता॒भ्यो-ऽपि॒ प्रोक्ष॒तीति॑ ।
अश्वे॒ वै सर्वा॑ दे॒वता॑ अ॒न्वाय॑त्ताः ।
तं-यँद्विश्वे᳚भ्यस्त्वा भू॒तेभ्य॒ इति॑ प्रा॒क्षति॑ ।
दे॒वता॑ ए॒वास्मि॑-न्न॒न्वाया॑तयति ।
तस्मा॒दश्वे॒ सर्वा॑ दे॒वता॑ अ॒न्वाय॑त्ताः ॥ 27 ॥
(सा॒र॒सा॒रित॒मो - ऽप॑चिततमः - प्राजाप॒त्यो-ऽश्व॒ पञ्च॑ च) (अ. 7)
अनुवाकं 8 - अश्वचरितानामश्वरूपाणा-ञ्च होमाः
यथा॒ वै ह॒विषो॑ गृही॒तस्य॒ स्कन्द॑ति ।
ए॒वं-वाँ ए॒तदश्व॑स्य स्कन्दति ।
यत्प्रोक्षि॑त॒-मना॑लब्ध-मुथ्सृ॒जन्ति॑ । यद॑श्व-चरि॒तानि॑ जु॒होति॑ । स॒र्व॒हुत॑-मे॒वैन॑-ङ्करो॒त्य-स्क॑न्दाय । अस्क॑न्न॒ग्ं॒ हि तत् । यद्धु॒तस्य॒ स्कन्द॑ति ॥ ई॒ङ्का॒राय॒ स्वाहे-ङ्कृ॑ताय॒ स्वाहेत्या॑ह । ए॒तानि॒ वा अ॑श्वचरि॒तानि॑ । च॒रि॒तैरे॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति ॥ 28 ॥
तदा॑हुः । अना॑हुतयो॒ वा अ॑श्वचरि॒तानि॑ ।
नैता हो॑त॒व्या॑ इति॑ । अथो॒ खल्वा॑हुः । हो॒त॒व्या॑ ए॒व । अत्र॒ वावैवं-विँ॒द्वान॑श्वमे॒धग्ं
सग्ग्​स्था॑पयति । यद॑श्व-चरि॒तानि॑ जु॒होति॑ । तस्मा᳚-द्धोत॒व्या॑ इति॑ ॥ ब॒हि॒र्धा वा ए॑नमे॒तदा॒यत॑ना-द्दधाति ।
भ्रातृ॑व्यमस्मै जनयति ॥ 29 ॥
यस्या॑ नायत॒ने᳚-ऽन्यत्रा॒ग्ने-राहु॑ती-र्जु॒होति॑ ।
सा॒वि॒त्रि॒या इष्ट्याः᳚ पु॒रस्ता᳚थ्स्विष्ट॒ कृतः॑ ।
आ॒ह॒व॒नीये᳚-ऽश्वचरि॒तानि॑ जुहोति । आ॒यत॑न ए॒वास्याहु॑ती-र्जुहोति । नास्मै॒ भ्रातृ॑व्य-ञ्जनयति ॥ तदा॑हुः । य॒ज्ञ॒मु॒खे य॑ज्ञमुखे होत॒व्याः᳚ । य॒ज्ञस्य॒ क्लृप्त्यै᳚ । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्या-नु॑ख्यात्या॒ इति॑ ॥ अथो॒ खल्वा॑हुः ॥ 30 ॥
यद्य॑ज्ञमु॒खे य॑ज्ञमुखे जुहु॒यात् ।
प॒शुभि॒-र्यज॑मानं॒-व्यँ॑द्र्धयेत् ।
अव॑ सुव॒र्गाल्लो॒का-त्प॑द्येत । पापी॑या-न्थ्स्या॒दिति॑ ।
स॒कृदे॒व हो॑त॒व्याः᳚ । न यज॑मान-म्प॒शुभि॒-र्व्य॑द्र्धयति । अ॒भि सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ञ्ज॑यति । न पापी॑या-न्भवति ॥ अ॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशतमश्व रू॒पाणि॑ जुहोति । अ॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशदक्षरा॒ जग॑ती । जाग॒तो-ऽश्वः॑ प्राजाप॒त्य-स्समृ॑द्ध्यै ॥ एक॒मति॑रिक्त-ञ्जुहोति । तस्मा॒देकः॑ प्र॒जास्वद्र्धु॑कः ॥ 31 ॥
(अ॒द्र्ध॒य॒ति॒ - ज॒न॒य॒ति॒ - खल्वा॑हु॒--र् जग॑ती॒ त्रीणि॑ च) (अ. 8)
अनुवाकं 9 - अश्वस्य नाम्नामभिवाचनम्, उथ्सर्गश्च
वि॒भूर्मा॒त्रा प्र॒भूः पि॒त्रेत्या॑ह । इ॒यं-वैँ मा॒ता । अ॒सौ पि॒ता । आ॒भ्यामे॒वैन॒-म्परि॑ददाति ॥ अश्वो॑-ऽसि॒ हयो॒-ऽसीत्या॑ह । शास्त्ये॒वैन॑मे॒तत् । तस्मा᳚च्छि॒ष्टाः प्र॒जा जा॑यन्ते ॥ अत्यो॒-ऽसीत्या॑ह ।
तस्मा॒दश्व॒-स्सर्वा᳚-न्प॒शूनत्ये॑-ऽति ।
तस्मा॒दश्व॒-स्सर्वे॑षा-म्पशू॒नाग्​ श्रैष्ठ्य॑-ङ्गच्छति ॥ 32 ॥
प्र यश॒-श्श्रैष्ठ्य॑माप्नोति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ नरो॒-ऽस्यर्वा॑-ऽसि॒ सप्ति॑रसि वा॒ज्य॑सीत्या॑ह ।
रू॒पमे॒वास्यै॒तन्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे ॥
ययु॒र्नामा॒-ऽसीत्या॑ह । ए॒तद्वा अश्व॑स्य प्रि॒य-न्ना॑म॒धेय᳚म् । प्रि॒येणै॒वैन॑-न्नाम॒धेये॑ना॒भिव॑दति । तस्मा॒दप्या॑मि॒त्रौ स॒गन्त्य॑ । नाम्ना॒ चेद्ध्वये॑ते । मि॒त्रमे॒व भ॑वतः ॥ 33 ॥
आ॒दि॒त्याना॒-म्पत्वा-ऽन्वि॒हीत्या॑ह । आ॒दि॒त्याने॒वैन॑-ङ्गमयति ॥
अ॒ग्नये॒ स्वाहा॒ स्वाहे᳚न्द्रा॒ग्निभ्या॒मिति॑ पूर्वहो॒मा-ञ्जु॑होति । पूव॑ ए॒व द्वि॒षन्त॒-म्भ्रातृ॑व्य॒-मति॑क्रामति ॥ भूर॑सि भु॒वे त्वा॒ भव्या॑य त्वा भविष्य॒ते त्वेत्युथ्सृ॑जति सर्व॒त्वाय॑ ॥ देवा॑ आशापाला ए॒त-न्दे॒वेभ्यो-ऽश्व॒-म्मेधा॑य॒ प्रोक्षि॑त-ङ्गोपाय॒तेत्या॑ह । श॒तं-वैँ तल्प्या॑ राजपु॒त्रा दे॒वा आ॑शापा॒लाः । तेभ्य॑ ए॒वैन॒-म्परि॑ददाति ॥
ई॒श्व॒रो वा अश्वः॒ प्रमु॑क्तः॒ परा᳚-म्परा॒वत॒-ङ्गन्तोः᳚ । इ॒ह धृति॒-स्स्वाहे॒ह विधृ॑ति॒-स्स्वाहे॒ह रन्ति॒-स्स्वाहे॒ह रम॑तिः॒
स्वाहेति॑ चतृ॒षु प॒थ्सु जु॑होति ॥ 34 ॥
ए॒ता वा अश्व॑स्य॒ बन्ध॑नम् ।
ताभि॑रे॒वैन॑-म्बद्ध्नाति ।
तस्मा॒दश्वः॒ प्रमु॑क्तो॒ बन्ध॑न॒-माग॑च्छति ।
तस्मा॒दश्वः॒ प्रमु॑क्तो॒ बन्ध॑न॒-न्न ज॑हाति ॥
रा॒ष्ट्रं-वाँ अ॑श्वमे॒धः । रा॒ष्ट्रे खलु॒ वा ए॒ते व्याय॑च्छन्ते । ये-ऽश्व॒-म्मेद्ध्य॒ग्ं॒ रक्ष॑न्ति । तेषां॒-यँ उ॒दृच॒-ङ्गच्छ॑न्ति ।
रा॒ष्ट्रादे॒व ते रा॒ष्ट्र-ङ्ग॑च्छन्ति । अ॒थ य उ॒दृच॒-न्न गच्छ॑न्ति ॥ 35 ॥
रा॒ष्ट्रादे॒व ते व्यव॑च्छिद्यन्ते । परा॒ वा ए॒ष सि॑च्यते । यो॑-ऽब॒लो᳚-ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑ते । यद॒मित्रा॒ अश्वं॑-विँ॒न्देरन्न्॑ ।
ह॒न्येता᳚स्य य॒ज्ञः । च॒तु॒श्श॒ता र॑क्षन्ति । य॒ज्ञस्याघाताय ॥ अथा॒न्य-मा॒नीय॒ प्रोक्षे॑युः । सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः ॥ 36 ॥
(ग॒च्छ॒ति॒ - भ॒व॒तः॒ - प॒थ्सु जु॑होति॒ - न गच्छ॑न्ति॒ - +नव॑ च) (अ. 9)
अनुवाकं 10 - दीक्षाभिधान-न्तत्र वैश्वदेवहोमः
प्र॒जाप॑ति-रकामयताश्वमे॒धेन॑ यजे॒येति॑ । स तपो॑-ऽतप्यत । तस्य॑ तेपा॒नस्य॑ । स॒प्तात्मनो॑ दे॒वता॒ उद॑क्रामन्न् । सा दी॒क्षा-ऽभ॑वत् । स ए॒तानि॑ वैश्वदे॒वान्य॑पश्यत् । तान्य॑ जुहोत् ।
तैर्वै स दी॒क्षामवा॑रुन्ध । यद्वै᳚श्व दे॒वानि॑ जु॒होति॑ । दी॒क्षामे॒व-तैर्यज॑मा॒नो-ऽव॑रुन्धे ॥ 37 ॥
स॒प्त जु॑होति । स॒प्त हि ता दे॒वता॑ उ॒दक्रा॑मन्न् ॥ अ॒न्व॒ह-ञ्जु॑होति । अ॒न्व॒हमे॒व दी॒क्षामव॑रुन्धे ॥ त्रीणि॑ वैश्वदे॒वानि॑ जुहोति ।
च॒त्वार्यौ᳚द्ग्रह॒णानि॑ । स॒प्त सम्प॑द्यन्ते । स॒प्त वै शी॑र.ष॒ण्याः᳚ प्रा॒णाः ।
प्रा॒णा दी॒क्षा । प्रा॒णैरे॒व प्रा॒णान्दी॒क्षामव॑रुन्धे ॥ 38 ॥
एक॑विग्ंशतिं-वैँश्वदे॒वानि॑ जुहोति । एक॑विग्ंशति॒र्वै दे॑वलो॒काः ।
द्वाद॑श॒ मासाः॒ पञ्च॒र्तवः॑ । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । अ॒सावा॑दि॒त्य ए॑कवि॒ग्ं॒शः ॥ ए॒ष सु॑व॒र्गो लो॒कः । तद्दैव्य॑-ङ्क्ष॒त्त्रम् ।
सा श्रीः । तद्ब्र॒द्ध्नस्य॑ वि॒ष्टप᳚म् । तथ्स्वारा᳚ज्य-मुच्यते ॥ 39 ॥
त्रि॒ग्ं॒शत॑मौद्ग्रह॒णानि॑ जुहोति । त्रि॒ग्ं॒शद॑क्षरा वि॒राट् । अन्नं॑-विँ॒राट् । वि॒राजै॒वान्नाद्य॒मव॑रुन्धे ॥
त्रे॒धा वि॒भज्य॑ दे॒वता᳚-ञ्जुहोति । त्र्या॑वृतो॒ वै दे॒वाः । त्र्या॑वृत इ॒मे लो॒काः । ए॒षां-लोँ॒काना॒माप्त्यै᳚ । ए॒षां-लोँ॒काना॒-ङ्क्लृप्त्यै᳚ ॥ अप॒ वा ए॒तस्मा᳚त्प्रा॒णाः क्रा॑मन्ति ॥ 40 ॥
यो दी॒क्षाम॑ति-रे॒चय॑ति । स॒प्ता॒ह-म्प्रच॑रन्ति ।
स॒प्त वै शी॑र्​ष॒ण्याः᳚ प्रा॒णाः । प्रा॒णा दी॒क्षा ।
प्रा॒णैरे॒व प्रा॒णान्दी॒क्षामव॑रुन्धे ॥ पू॒र्णा॒हु॒ति-मु॑त्त॒मा-ञ्जु॑होति ।
सर्वं॒-वैँ पू᳚र्णाहु॒तिः । सर्व॑मे॒वाप्नो॑ति । अथो॑ इ॒यं-वैँ पू᳚र्णाहु॒तिः ।
अ॒स्यामे॒व प्रति॑तिष्ठति ॥ 41 ॥
(रु॒न्धे॒ - प्रा॒णा-न्दी॒क्षामव॑रुन्ध - उच्यते - क्रामन्ति - तिष्ठति) (अ. 10)
अनुवाकं 11 - वैश्वदेवहोममन्त्रव्याख्यानम्
प्रजाप॑ति-रश्वमे॒ध-म॑सृजत । तग्ं सृ॒ष्ट-न्न किञ्च॒नोद॑यच्छत् ।
तं-वैँ᳚श्वदे॒वान्ये॒-वोद॑यच्छन्न् । यद्वै᳚श्वदे॒वानि॑ जु॒होति॑ ।
य॒ज्ञस्योद्य॑त्यै ॥ स्वाहा॒-ऽऽधिमाधी॑ताय॒ स्वाहा᳚ । स्वाहा-ऽऽधी॑त॒-म्मन॑से॒ स्वाहा᳚ ।
स्वाहा॒ मनः॑ प्र॒जाप॑तये॒ स्वाहा᳚ ।
काय॒ स्वाहा॒ कस्मै॒ स्वाहा॑ कत॒मस्मै॒ स्वाहेति॑ प्राजाप॒त्ये मुख्ये॑ भवतः ।
प्र॒जाप॑ति-मुखाभिरे॒वैन॑-न्दे॒वता॑भि॒रुद्य॑च्छते ॥ 42 ॥
अदि॑त्यै॒ स्वाहा-ऽदि॑त्यै म॒ह्यै᳚ स्वाहा-ऽदि॑त्यै सुमृडी॒कायै॒ स्वाहेत्या॑ह । इ॒यं-वाँ अदि॑तिः । अ॒स्या ए॒वैन॑-म्प्रति॒ष्ठायोद्य॑च्छते ॥
सर॑स्वत्यै॒ स्वाहा॒ सर॑स्वत्यै बृह॒त्यै᳚ स्वाहा॒ सर॑स्वत्यै पाव॒कायै॒ स्वाहेत्या॑ह ।
वाग्वै सर॑स्वती । वा॒चैवैन॒मुद्य॑च्छते ॥
पू॒ष्णे स्वाहा॑ पू॒ष्णे प्र॑प॒थ्या॑य॒ स्वाहा॑ पू॒ष्णे न॒रन्धि॑षाय॒ स्वाहेत्या॑ह ।
प॒शवो॒ वै पू॒षा । प॒शुभि॑रे॒वैन॒-मुद्य॑च्छते ॥ त्वष्ट्रे॒ स्वाहा॒ त्वष्ट्र॑ तु॒रीपा॑य॒ स्वाहा॒ त्वष्ट्रे॑ पुरु॒रूपा॑य॒ स्वाहेत्या॑ह । त्वष्टा॒ वै प॑शू॒ना-म्मि॑थु॒नानाग्ं॑ रूप॒कृत् । रू॒पमे॒व प॒शुषु॑ दधाति । अथो॑ रू॒पैरे॒वैन॒-मुद्य॑च्छते ॥
विष्ण॑वे॒ स्वाहा॒ विष्ण॑वे निखुर्य॒पाय॒ स्वाहा॒ विष्ण॑वे निभूय॒पाय॒ स्वाहेत्या॑ह ।
य॒ज्ञो वै विष्णुः॑ । य॒ज्ञायै॒वैन॒-मुद्य॑च्छते ॥ पू॒र्णा॒हु॒ति-मु॑त्त॒मा-ञ्जु॑होति । प्रत्युत्त॑ब्ध्यै सय॒त्वाय॑ ॥ 43 ॥
(य॒च्छ॒ते॒ - पु॒रु॒रूपा॑य॒ स्वाहेत्या॑हा॒ष्टौ च॑) (अ. 11)
अनुवाकं 12 - अश्वसञ्चरणवथ्सरे प्रतिदिन-न्देवयजनदेशे कर्तव्यमिष्टित्रयमभिधीयते
सा॒वि॒त्र-म॒ष्टक॑पाल-म्प्रा॒तर्निर्व॑पति । अ॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री ।
गा॒य॒त्र-म्प्रा॑तस्सव॒नम् ।
प्रा॒त॒स्स॒व॒ना दे॒वैन॑-ङ्गायत्रि॒या ॑007आ;छन्द॒सो-ऽधि॒ निर्मि॑मीते ।
अथो᳚ प्रातस्सव॒नमे॒व तेना᳚प्नोति । गा॒य॒त्री-ञ्छन्दः॑ ॥ स॒वि॒त्रे प्र॑सवि॒त्र एका॑दश-कपाल-म्म॒द्ध्यन्दि॑ने । एका॑दशाक्षरा त्रि॒ष्टुप् ।
त्रैष्टु॑भ॒-म्माद्ध्य॑न्दिन॒ग्ं॒ सव॑नम् ।
माद्ध्य॑न्दिना-दे॒वैन॒ग्ं॒ सव॑नात्त्रि॒ष्टुभः॒-छन्द॒सो-ऽधि॒ निर्मि॑मीते ॥ 44 ॥
अथो॒ माद्ध्य॑न्दिनमे॒व सव॑न॒-न्तेना᳚प्नोति । त्रि॒ष्टुभ॒-ञ्छन्दः॑ ॥ स॒वि॒त्र आ॑सवि॒त्रे द्वाद॑श-कपाल-मपरा॒ह्णे । द्वाद॑शाक्षरा॒ जग॑ती । जाग॑त-न्तृतीय सव॒नम् ।
तृ॒ती॒य॒ स॒व॒नादे॒वैन॒-ञ्जग॑त्या॒ ॑007आ;छन्द॒सो-ऽधि॒ निर्मि॑मीते ।
अथो॑ तृतीय सव॒नमे॒व तेना᳚प्नोति ।
जग॑ती॒-ञ्छन्दः॑ ॥ ई॒श्व॒रो वा अश्वः॒ प्रमु॑क्तः॒ परा᳚-म्परा॒वत॒-ङ्गन्तोः᳚ ।
इ॒ह धृति॒-स्स्वाहे॒ह विधृ॑ति॒-स्स्वाहे॒ह रन्ति॒-स्स्वाहे॒ह रम॑ति॒-स्स्वाहेति॒ चत॑स्र॒ आहु॑ती-र्जुहोति
( ) ॥ 45 ॥
चत॑स्रो॒ दिशः॑ । दि॒ग्भिरे॒वैन॒-म्परि॑गृह्णाति ॥ आश्व॑त्थो व्र॒जो भ॑वति । प्र॒जाप॑ति-र्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत । अश्वो॑ रू॒प-ङ्कृ॒त्वा ।
सो᳚-ऽश्व॒त्थे सं॑​वँथ्स॒र-म॑तिष्ठत् । तद॑श्व॒त्थस्या᳚-श्वत्थ॒त्वम् ।
यदाश्व॑त्थो व्र॒जो भव॑ति । स्व ए॒वैनं॒-योँनौ॒ प्रति॑ष्ठापयति ॥ 46 ॥
(त्रि॒ष्टुभ॒ ॑श्छन्द॒सो-ऽधि॒ निर्मि॑मीते - जुहोति॒ - नव॑ च) (अ. 12)
अनुवाकं 13 - सं​वँथ्सराद्र्ध्वमुख्यस्याग्रेरूपस्थानम्
आ ब्र॑ह्म-न्ब्राह्म॒णो ब्र॑ह्मवर्च॒सी जा॑यता॒-मित्या॑ह । ब्रा॒ह्म॒ण ए॒व ब्र॑ह्मवर्च॒स-न्दधाति । तस्मा᳚त्पु॒रा ब्रा᳚ह्म॒णो ब्र॑ह्मवर्च॒स्य॑ जायत ॥ आ-ऽस्मि-न्रा॒ष्ट्रे रा॑ज॒न्य॑ इष॒व्यः॑ शूरो॑ महार॒थो जा॑यता॒-मित्या॑ह । रा॒ज॒न्य॑ ए॒व शौ॒र्य-म्म॑हि॒मान॑-न्दधाति । तस्मा᳚त्पु॒रा रा॑ज॒न्य॑ इष॒व्यः॑ शूरो॑ महार॒थो॑-ऽजायत ॥
दोग्ध्री॑ धे॒नुरित्या॑ह । धे॒न्वामे॒व पयो॑ दधाति । तस्मा᳚त्पु॒रा दोग्ध्री॑ धे॒नुर॑जायत । वोढा॑-ऽन॒ड्वा-नित्या॑ह ॥ 47 ॥
अ॒न॒डुह्ये॒व वी॒र्य॑-न्दधाति । तस्मा᳚त्पु॒रा वोढा॑-ऽन॒ड्वान॑जायत । आ॒शु-स्सप्ति॒रित्या॑ह । अश्व॑ ए॒व ज॒व-न्द॑धाति । तस्मा᳚त्पु॒रा-ऽऽशुरश्वो॑-ऽजायत । पुर॑धिं॒र्योषेत्या॑ह ।
यो॒षित्ये॒व रू॒प-न्द॑धाति । तस्मा॒थ्स्त्री यु॑व॒तिः प्रि॒या भावु॑का ॥ जि॒ष्णू र॑थे॒ष्ठा इत्या॑ह । आ ह॒ वै तत्र॑ जि॒ष्णू र॑थे॒ष्ठा जा॑यते ॥ 48 ॥
यत्रै॒तेन॑ य॒ज्ञेन॒ यज॑न्ते ॥ स॒भेयो॒ युवेत्या॑ह । यो वै पू᳚र्ववय॒सी ।
स स॒भेयो॒ युवा᳚ । तस्मा॒द्युवा॒ पुमा᳚-न्प्रि॒यो भावु॑कः ॥ आ-ऽस्य यज॑मानस्य वी॒रो जा॑यता॒-मित्या॑ह । आ ह॒ वै तत्र॒ यज॑मानस्य वी॒रो जा॑यते ।
यत्रै॒तेन॑ य॒ज्ञेन॒ यज॑न्ते ॥ नि॒का॒मेनि॑कामे नः प॒र्जन्यो॑ वर्​ष॒त्वित्या॑ह ।
नि॒का॒मेनि॑कामे ह॒ वै तत्र॑ प॒र्जन्यो॑ वर्​षति । यत्रै॒तेन॑ य॒ज्ञेन॒ यज॑न्ते ॥ फ॒लिन्यो॑ न॒ ओष॑धयः पच्यन्ता॒-मित्या॑ह ।
फ॒लिन्यो॑ ह॒ वै तत्रौष॑धयः पच्यन्ते । यत्रै॒तेन॑ य॒ज्ञेन॒ यज॑न्ते ।
यो॒ग॒क्षे॒मो नः॑ कल्पता॒-मित्या॑ह ।
कल्प॑ते ह॒ वै तत्र॑ प्र॒जाभ्यो॑ योगक्षे॒मः ।
यत्रै॒तेन॑ य॒ज्ञेन॒ यज॑न्ते ॥ 49 ॥
(अ॒न॒ड्वानित्या॑ह - जायते - वर्​षति स॒प्त च॑) (अ. 13)
अनुवाकं 14 - अन्नहोमाः. त्रिरात्ररूपस्याश्वमेधस्य प्रथमदिनरात्रौ
प्र॒जाप॑ति-र्दे॒वेभ्यो॑ य॒ज्ञान् व्यादि॑शत् ।
स आ॒त्म-न्न॑श्वमे॒धम॑धत्त ।
त-न्दे॒वा अ॑ब्रुवन्न् । ए॒ष वाव य॒ज्ञः । यद॑श्वमे॒धः । अप्ये॒व नो-ऽत्रा॒स्त्विति॑ ।
तेभ्य॑ ए॒तान॑न्नहो॒मा-न्प्राय॑च्छत् ।
तान॑जुहोत् । तैर्वै स दे॒वान॑ प्रीणात् ।
यद॑न्न-हो॒माञ्जु॒होति॑ ॥ 50 ॥
दे॒वाने॒व तैर्यज॑मानः प्रीणाति ॥ आज्ये॑न जुहोति ।
अ॒ग्नेर्वा ए॒तद्रू॒पम् । यदाज्य᳚म् । यदाज्ये॑न जु॒होति॑ । अ॒ग्निमे॒व तत्प्री॑णाति ॥ मधु॑ना जुहोति ।
म॒ह॒त्यै वा ए॒तद्दे॒वता॑यै रू॒पम् । यन्मधु॑ । यन्मधु॑ना जु॒होति॑ ॥ 51 ॥
म॒ह॒तीमे॒व तद्दे॒वता᳚-म्प्रीणाति । त॒ण्डु॒लै-र्जु॑होति । वसू॑नां॒-वाँ ए॒तद्रू॒पम् । यत्त॑ण्डु॒लाः । यत्त॑ण्डु॒लै-र्जु॒होति॑ ।
वसू॑ने॒व तत्प्री॑णाति । पृथु॑कै-र्जु॒होति॑ (र्जुहोति) ।
रु॒द्राणां॒-वाँ ए॒तद्रू॒पम् । यत्पृथु॑काः । यत्पृथु॑कै-र्जु॒होति॑ ॥ 52 ॥
रु॒द्राने॒व तत्प्री॑णाति । ला॒जैर्जु॑होति । आ॒दि॒त्यानां॒-वाँ ए॒तद्रू॒पम् । यल्ला॒जाः । यल्ला॒जै-र्जु॒होति॑ । आ॒दि॒त्याने॒व तत्प्री॑णाति । क॒रम्बै᳚-र्जुहोति । विश्वे॑षां॒-वाँ ए॒तद्दे॒वानाग्ं॑ रू॒पम् । यत्क॒रम्बाः᳚ । यत्क॒रम्बै᳚-र्जु॒होति॑ ॥ 53 ॥
विश्वा॑ने॒व तद्दे॒वा-न्प्री॑णाति । धा॒नाभि॑-र्जुहोति ।
नक्ष॑त्राणां॒-वाँ ए॒तद्रू॒पम् । यद्धा॒नाः । यद्धा॒नाभि॑-र्जु॒होति॑ । नक्ष॑त्राण्ये॒व तत्प्री॑णाति । सक्तु॑भि-र्जुहोति । प्र॒जाप॑ते॒र्वा ए॒तद्रू॒पम् ।
यथ्सक्त॑वः । यथ्सक्तु॑भि-र्जु॒होति॑ ॥ 54 ॥
प्र॒जाप॑तिमे॒व तत्प्री॑णाति । म॒सूस्यै᳚र्जुहोति ।
सर्वा॑सां॒-वाँ ए॒तद्दे॒वता॑नाग्ं रू॒पम् । यन्म॒सूस्या॑नि । यन्म॒सूस्यै᳚-र्जु॒होति॑ । सर्वा॑ ए॒व तद्दे॒वताः᳚ प्रीणाति । प्रि॒य॒ङ्गु॒त॒ण्डु॒लै-र्जु॑होति । प्रि॒याङ्गा॑ ह॒ वै नामै॒ते ।
ए॒तैर्वै दे॒वा अश्व॒स्याङ्गा॑नि॒ सम॑दधुः । यत्प्रि॑यङ्गुतण्डु॒लै-र्जु॒होति॑ । अश्व॑स्यै॒वाङ्गा॑नि॒ सन्द॑धाति ॥ दशान्ना॑नि जुहोति । दशा᳚क्षरा वि॒राट् ।
वि॒राट्-कृ॒थ्स्नस्या॒-न्नाद्य॒स्या-व॑रुद्ध्यै ॥ 55 ॥
(जु॒होति॒ - मधु॑ना जु॒होति॒ - पृथु॑कैर्जु॒होति॑ - क॒रम्बै᳚र्जु॒होति॒ - सक्तु॑भिर्जु॒होति॑ - प्रियङ्गुतण्डु॒लैर्जु॒होति॑ च॒त्वारि॑ च) (अ. 14)
(अ॒न्न॒हो॒मानाज्ये॑ना॒ग्नेर्मधु॑ना तण्डु॒लैः पृथु॑कैर्ला॒जैः क॒रम्बै᳚द्र्धा॒नाभि॒-स्सक्तु॑भिर्म॒सूस्यैः᳚ प्रियङ्गुतण्डु॒लै-र्दशान्ना॑नि॒ द्वाद॑श)
अनुवाकं 15 - तत्प्रकारविशेष
प्र॒जाप॑ति-रश्वमे॒धम॑सृजत । तग्ं सृ॒ष्टग्ं रक्षाग्॑स्य जिघाग्ंसन्न् ।
स ए॒ता-न्प्र॒जाप॑तिर्नक्तग्ं हो॒मान॑-पश्यत् । तान॑ जुहोत् । तैर्वै स य॒ज्ञा-द्रक्षा॒ग्॒स्यपा॑हन्न् । यन्न॑क्तग्ं हो॒माञ्जु॒होति॑ । य॒ज्ञादे॒व तैर्यज॑मानो॒ रक्षा॒ग्॒स्यप॑हन्ति ॥ आज्ये॑न जुहोति ।
वज्रो॒ वा आज्य᳚म् । वज्रे॑णै॒व य॒ज्ञा-द्रक्षा॒ग्॒स्यप॑हन्ति ॥ 56 ॥
आज्य॑स्य प्रति॒पद॑-ङ्करोति । प्रा॒णो वा आज्य᳚म् ।
मु॒ख॒त ए॒वास्य॑ प्रा॒ण-न्द॑धाति ॥ अ॒न्न॒हो॒मा-ञ्जु॑होति । शरी॑रवदे॒वाव॑रुन्धे ॥ व्य॒त्यास॑-ञ्जुहोति । उ॒भय॒स्या व॑रुद्ध्यै ॥
नक्त॑-ञ्जुहोति । रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै ॥ आज्ये॑ना-न्त॒तो जु॑होति ॥ 57 ॥
प्रा॒णो वा आज्य᳚म् । उ॒भ॒यत॑ ए॒वास्य॑ प्रा॒ण-न्द॑धाति । पु॒रस्ता᳚-च्चो॒परि॑ष्टाच्च ॥ एक॑स्मै॒ स्वाहेत्या॑ह । अ॒स्मिन्ने॒व लो॒के प्रति॑तिष्ठति । द्वाभ्या॒ग्॒ स्वाहेत्या॑ह । अ॒मुष्मि॑न्ने॒व लो॒के प्रति॑तिष्ठति । उ॒भयो॑रे॒व लो॒कयाः॒ प्रति॑तिष्ठति । अ॒स्मिग्ग्​श्चा॒-मुष्मिग्ग्॑श्च ॥ श॒ताय॒ स्वाहेत्या॑ह । श॒तायु॒र्वै पुरु॑ष-श्श॒तवी᳚र्यः । आयु॑रे॒व वी॒र्य॑मव॑रुन्धे ।
स॒हस्रा॑य॒ स्वाहेत्या॑ह । आयु॒र्वै स॒हस्र᳚म् । आयु॑रे॒वा-व॑रुन्धे ॥
सर्व॑स्मै॒ स्वाहेत्या॑ह । अप॑रिमितमे॒वा व॑रुन्धे ॥ 58 ॥
(ए॒व य॒ज्ञ-द्रक्षा॒ग्॒स्यप॑हन् - त्यन्त॒तो जु॑होति - श॒ताय॒ स्वाहेत्या॑ह सप्त च॑) (अ. 15)
अनुवाकं 16 - विवरणमेतयोः
प्र॒जाप॑तिं॒-वाँ ए॒ष ई᳚फ्स॒तीत्या॑हुः । यो᳚-ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑त॒ इति॑ ।
अथो॑ आहुः । सर्वा॑णि भू॒तानीति॑ ॥
एक॑स्मै॒ स्वाहेत्या॑ह । प्र॒जाप॑ति॒र्वा एकः॑ । तमे॒वाप्नो॑ति ॥ एक॑स्मै॒ स्वाहा॒ द्वाभ्या॒ग्॒ स्वाहेत्य॑भि-पू॒र्वमाहु॑ती-र्जुहोति ।
अ॒भि॒पू॒र्वमे॒व स॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति ॥ ए॒को॒त्त॒र-ञ्जु॑होति ॥ 59 ॥
ए॒क॒वदे॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति ॥ सन्त॑त-ञ्जुहोति । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सन्त॑त्यै ॥ श॒ताय॒ स्वाहेत्या॑ह । श॒तायु॒र्वै पुरु॑ष-श्श॒तवी᳚र्यः । आयु॑रे॒व वी॒र्य॑मव॑रुन्धे । स॒हस्रा॑य॒ स्वाहेत्या॑ह । आयु॒र्वै स॒हस्र᳚म् । आयु॑रे॒वा व॑रुन्धे ॥ अ॒युता॑य॒ स्वाहा॑ नि॒युता॑य॒ स्वाहा᳚ प्र॒युता॑य॒ स्वाहेत्या॑ह ॥ 60 ॥
त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । इ॒माने॒व लो॒कानव॑रुन्धे ॥ अर्बु॑दाय॒ स्वाहेत्या॑ह । वाग्वा अर्बु॑दम् । वाच॑मे॒वा व॑रुन्धे ॥ न्य॑र्बुदाय॒ स्वाहेत्या॑ह ।
यो वै वा॒चो भू॒मा । तन्न्य॑र्बुदम् ।
वा॒च ए॒व भू॒मान॒मव॑रुन्धे ॥
स॒मु॒द्राय॒ स्वाहेत्या॑ह ॥ 61 ॥
स॒मु॒द्रमे॒वाप्नो॑ति । मद्ध्या॑य॒ स्वाहेत्या॑ह । मद्ध्य॑मे॒वाप्नो॑ति । अन्ता॑य॒ स्वाहेत्या॑ह । अन्त॑मे॒-वाप्नो॑ति । प॒रा॒द्र्धाय॒ स्वाहेत्या॑ह ।
प॒रा॒द्र्धमे॒वाप्नो॑ति ॥ उ॒षसे॒ स्वाहा॒ व्यु॑ष्ट्यै॒ स्वाहेत्या॑ह । रात्रि॒र्वा उ॒षाः ।
अह॒र्व्यु॑ष्टिः । अ॒हो॒रा॒त्रे ए॒वाव॑रुन्धे ।
अथो॑ अहोरा॒त्रयो॑रे॒व प्रति॑तिष्ठति ॥
ता यदु॒भयी॒र्दिवा॑ वा॒ नक्तं॑-वाँ जुहु॒यात् । अ॒हो॒रा॒त्रे मो॑हयेत् । उ॒षसे॒ स्वाहा॒ व्यु॑ष्ट्यै॒ स्वाहो॑देष्य॒ते स्वाहो᳚द्य॒ते
स्वाहेत्यनु॑दिते जुहोति । उदि॑ताय॒ स्वाहा॑ सुव॒र्गाय॒ स्वाहा॑ लो॒काय॒ स्वाहेत्युदि॑ते जुहोति ।
अ॒हो॒रा॒त्रयो॒-रव्य॑तिमोहाय ॥ 62 ॥
(ए॒को॒त्त॒र-ञ्जु॑होति - प्र॒युता॑य॒ स्वाहेत्या॑ह - समु॒द्राय॒ स्वाहेत्या॒हाह॒--र् व्यु॑ष्टि-स्स॒प्त च॑) (अ. 16)
अनुवाकं 17 - सप्तमकाण्डगतान्नहोमानुवाका व्याख्यायन्ते
वि॒भूर्मा॒त्रा प्र॒भूः पि॒त्रेत्य॑श्व-ना॒मानि॑ जुहोति ।
उ॒भयो॑रे॒वैनं॑-लोँ॒कयो᳚-र्नाम॒धेय॑-ङ्गमयति ॥ आय॑नाय॒ स्वाहा॒ प्राय॑णाय॒ स्वाहेत्यु॑-द्द्रा॒वाञ्जु॑होति । सर्व॑मे॒वैन॒-मस्क॑न्नग्ं सुव॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति ॥
अ॒ग्नये॒ स्वाहा॒ सोमा॑य॒ स्वाहेति॑ पूर्वहा॒मा-ञ्जु॑होति । पूर्व॑ ए॒व द्वि॒षन्त॒-म्भ्रातृ॑व्य॒-मति॑क्रामति ॥
पृ॒थि॒व्यै स्वाहा॒-ऽन्तरि॑क्षाय॒ स्वाहेत्या॑ह । य॒था॒ य॒जुरे॒वैतत् ॥ अ॒ग्नये॒ स्वाहा॒ सोमा॑य॒ स्वाहेति॑ पूर्वदी॒क्षा जु॑होति ।
पूर्व॑ ए॒व द्वि॒षन्त॒-म्भ्रातृ॑व्य॒-मति॑क्रामति ॥ 63 ॥
पृ॒थि॒व्यै स्वाहा॒-ऽन्तरि॑क्षाय॒ स्वाहेत्ये॑-कवि॒ग्ं॒शिनी᳚-न्दी॒क्षा-ञ्जु॑होति ।
एक॑विग्ंशति॒र्वै दे॑वलो॒काः । द्वाद॑श॒ मासाः॒ पञ्च॒र्तवः॑ । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । अ॒सावा॑दि॒त्य ए॑कवि॒ग्ं॒शः । ए॒ष सु॑व॒र्गो लो॒कः ।
सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥
भुवो॑ दे॒वाना॒-ङ्कर्म॒णेत्यृ॑तु-दी॒क्षा जु॑होति ।
ऋ॒तूने॒-वास्मै॑ कल्पयति ॥ अ॒ग्नये॒ स्वाहा॑ वा॒यवे॒ स्वाहेति॑ जुहो॒त्य-न॑न्तरित्यै ॥ 64 ॥
अ॒र्वां​यँ॒ज्ञ-स्सङ्क्रा॑म॒त्वि-त्याप्ती᳚-र्जुहोति । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्याप्त्यै᳚ ॥ भू॒त-म्भव्य॑-म्भवि॒ष्यदिति॒ पर्या᳚प्ती-र्जुहोति ।
सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ पर्या᳚प्त्यै ॥
आ मे॑ गृ॒हा भ॑व॒न्त्वित्या॒भू-र्जु॑होति । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्या भू᳚त्यै ॥
अ॒ग्निना॒ तपो-ऽन्व॑भव॒दित्य॑नु॒भू-र्जु॑होति । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑भूत्यै ॥
स्वाहा॒-ऽऽधिमाधी॑ताय॒ स्वाहेति॒ सम॑स्तानि वैश्वदे॒वानि॑ जुहोति । सम॑स्तमे॒व द्वि॒षन्त॒-म्भ्रातृ॑व्य॒-मति॑क्रामति ॥ 65 ॥
द॒द्भ्य-स्स्वाहा॒ हनू᳚भ्या॒ग्॒ स्वाहेत्य॑ङ्गहो॒मा-ञ्जु॑होति ।
अङ्गे॑ अङ्गे॒ वै पुरु॑षस्य पा॒प्मोप॑श्लिष्टः ।
अङ्गा॑दङ्गा दे॒वैन॑-म्पा॒प्मन॒स्तेन॑ मुञ्चति ॥ अ॒ञ्ज्ये॒ताय॒ स्वाहा॑ कृ॒ष्णाय॒ स्वाहा᳚ श्वे॒ताय॒ स्वाहेत्य॑-श्वरू॒पाणि॑ जुहोति ।
रू॒पैरे॒वैन॒ग्ं॒ सम॑द्र्धयति ॥
ओष॑धीभ्य॒-स्स्वाहा॒ मूले᳚भ्य॒-स्स्वाहेत्यो॑षधि हो॒माञ्जु॑होति । द्व॒य्यो वा ओष॑धयः । पुष्पे᳚भ्यो॒-ऽन्याः फल॑-ङ्गृ॒ह्णन्ति॑ ।
मूले᳚भ्यो॒-ऽन्याः । ता ए॒वोभयी॒रव॑रुन्धे ॥ 66 ॥
वन॒स्पति॑भ्य॒-स्स्वाहेति॑ वनस्पति-हो॒माञ्जु॑होति ।
आ॒र॒ण्यस्या॒न्नाद्य॒स्याव॑रुद्ध्यै ॥
मे॒षस्त्वा॑ पच॒तै-र॑व॒त्वित्य-पा᳚व्यानि जुहोति ।
प्रा॒णा वै दे॒वा अपा᳚व्याः । प्रा॒णाने॒वाव॑रुन्धे ॥ कूप्या᳚भ्य॒-स्स्वाहा॒-ऽद्भ्य-स्स्वाहेत्य॒पाग्ं होमा᳚ञ्जुहोति । अ॒फ्सु वा आपः॑ । अन्नं॒-वाँ आपः॑ । अ॒द्भ्यो वा अन्न॑-ञ्जायते । यदे॒वाद्भ्यो-ऽन्न॒-ञ्जाय॑ते । तदव॑रुन्धे ॥ 67 ॥
(पू॒र्व॒दी॒क्षा जु॑होति॒ पूर्व॑ ए॒व द्वि॒षन्त॒-म्भ्रातृ॑व्य॒मति॑क्राम॒ - त्यन॑न्तरित्यै - क्रामति - रुन्धे॒ - जाय॑त॒ एक॑-ञ्च) (अ. 17)
अनुवाकं 18 - सप्तमकाण्डगतान्नहोमानुवाका व्याख्यायन्ते
अम्भाग्ं॑सि जुहोति । अ॒यं-वैँ लो॒को-ऽम्भाग्ं॑सि ।
तस्य॒ वस॒वो-ऽधि॑पतयः । अ॒ग्निर्ज्योतिः॑ । यदम्भाग्ं॑सि जु॒होति॑ ।
इ॒ममे॒व लो॒कमव॑रुन्धे । वसू॑ना॒ग्ं॒ सायु॑ज्य-ङ्गच्छति । अ॒ग्नि-ञ्ज्योति॒रव॑रुन्धे ॥ नभाग्ं॑सि जुहोति । अ॒न्तरि॑क्षं-वैँ नभाग्ं॑सि ॥ 68 ॥
तस्य॑ रु॒द्रा अधि॑पतयः । वा॒युर्ज्योतिः॑ । यन्नभाग्ं॑सि जु॒होति॑ । अ॒न्तरि॑क्षमे॒वा-व॑रुन्धे । रु॒द्राणा॒ग्ं॒ सायु॑ज्य-ङ्गच्छति ।
वा॒यु-ञ्ज्योति॒रव॑रुन्धे । महाग्ं॑सि जुहोति । अ॒सौ वै लो॒को महाग्ं॑सि । तस्या॑दि॒त्या अधि॑पतयः। सूर्यो॒ ज्योतिः॑ ॥ 69 ॥
यन्महाग्ं॑सि जु॒होति॑ । अ॒मुमे॒व लो॒कमव॑रुन्धे । आ॒दि॒त्याना॒ग्ं॒ सायु॑ज्य-ङ्गच्छति । सूर्य॒-ञ्ज्योति॒रव॑रुन्धे ॥
नमो॒ राज्ञ॒ नमो॒ वरु॑णा॒येति॑ य॒व्यानि॑ जुहोति ।
अ॒न्नाद्य॒स्याव॑रुद्ध्यै ॥ म॒यो॒भूर्वातो॑ अ॒भि वा॑तू॒स्रा इति॑ ग॒व्यानि॑ जुहोति ।
प॒शू॒नामव॑रुद्ध्यै ॥
प्रा॒णाय॒ स्वाहा᳚ व्या॒नाय॒ स्वाहेति॑ सन्तति-हो॒माञ्जु॑होति । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सन्त॑त्यै ॥ 70 ॥
सि॒ताय॒ स्वाहा-ऽसि॑ताय॒ स्वाहेति॒ प्रमु॑क्ती-र्जुहोति ।
सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ प्रमु॑क्त्यै ॥ पृ॒थि॒व्यै स्वाहा॒-ऽन्तरि॑क्षाय॒ स्वाहेत्या॑ह ।
य॒था॒ य॒जुरे॒वैतत् ॥
द॒त्त्वते॒ स्वाहा॑-ऽद॒न्तका॑य॒ स्वाहेति॑ शरीर-हो॒माञ्जु॑होति । पि॒तृ॒लो॒कमे॒व तैर्यज॑मा॒नो-ऽव॑रुन्धे ॥ कस्त्वा॑ युनक्ति॒ स त्वा॑ युन॒क्त्विति॑ परि॒धीन्. यु॑नक्ति । इ॒मे वै लो॒काः प॑रि॒धयः॑ । इ॒माने॒वास्मै॑ लो॒कान्. यु॑नक्ति ।
सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ 71 ॥
यः प्रा॑ण॒तो य आ᳚त्म॒दा इति॑ महि॒मानौ॑ जुहोति ।
सु॒व॒र्गो वै लो॒को महः॑ । सु॒व॒र्गमे॒व ताभ्यां᳚-लोँ॒कं-यँज॑मा॒नो-ऽव॑रुन्धे ॥
आ ब्रह्म॑-न्ब्राह्म॒णो ब्र॑ह्मवच॒र्​सी जा॑यता॒मिति॒ सम॑स्तानि ब्रह्मवर्च॒सानि॑ जुहोति ।
ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒समे॒व तैर्यज॑मा॒नो
-ऽव॑रुन्धे ॥ जज्ञि॒ बीज॒मिति॑ जुहो॒त्य-न॑न्तरित्यै ॥
अ॒ग्नये॒ सम॑नम-त्पृथि॒व्यै समन॑म॒दिति॑ सन्नति हो॒माञ्जु॑होति । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सन्न॑त्यै ॥ भू॒ताय॒ स्वाहा॑ भविष्य॒ते स्वाहेति॑ भूताभ॒व्यौ होमौ॑ जुहोति ।
अ॒यं-वैँ लो॒को भू॒तम् ॥ 72 ॥
असौ भ॑वि॒ष्यत् । अ॒नयो॑रे॒व लो॒कयोः॒ प्रति॑तिष्ठति । सर्व॒स्याप्त्यै᳚ । सर्व॒स्याव॑रुद्ध्यै ॥ यदक्र॑न्दः प्रथ॒म-ञ्जाय॑मान॒ इत्य॑श्वस्तो॒मीय॑-ञ्जुहोति । सर्व॒स्याप्त्यै᳚ । सर्व॑स्य॒ जित्यै᳚ ॥ सर्व॑मे॒व तेना᳚प्नोति ।
सर्व॑-ञ्जयति । यो᳚-ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑ते ॥ 73 ॥
य उ॑ चैनमे॒वं-वेँद॑ ॥ य॒ज्ञग्ं रक्षाग्॑स्य जिघाग्ंसन्न् । स ए॒ता-न्प्र॒जाप॑ति-र्नक्तग्ं हो॒मान॑पश्यत् । तान॑जुहोत् ।
तैर्वै स य॒ज्ञाद्रक्षा॒ग्॒स्यपा॑हन्न् । यन्न॑क्तग्ं हो॒माञ्जु॒होति॑ ।
य॒ज्ञादे॒व तैर्यज॑मानो॒
रक्षा॒ग्॒स्यप॑हन्ति ॥ उ॒षसे॒ स्वाहा॒ व्यु॑ष्ट्यै॒ स्वाहेत्य॑न्त॒तो जु॑होति ।
सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ 74 ॥
(वै नभाग्ं॑सि॒ - सूर्यो॒ ज्योतिः॒ - सन्त॑त्यै॒ - सम॑ष्ट्यै - भु॒तम् - ँयज॑ते॒ - +नव॑ च) (अ. 18)
अनुवाकं 19 - औपसथ्यदिने यूपप्रयोगाः
ए॒क॒यू॒पो वै॑काद॒शिनी॑ वा । अ॒न्येषां᳚-यँ॒ज्ञानां॒-यूँपा॑ भवन्ति ।
ए॒क॒वि॒शिन्य॑-श्वमे॒धस्य॑ । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्या॒-भिजि॑त्यै ॥ बै॒ल॒.वो वा॑ खादि॒रो वा॑ पाला॒शो वा᳚ । अ॒न्येषां᳚-यँज्ञक्रतू॒नां-यूँपा॑ भवन्ति । राज्जु॑दाल॒ एक॑विग्ंशत्य-रत्निरश्वमे॒धस्य॑ । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ नान्येषा᳚-म्पशू॒ना-न्ते॑ज॒न्या अ॑व॒द्यन्ति॑ । अव॑द्य॒न्त्यश्व॑स्य ॥ 75 ॥
पा॒प्मा वै ते॑ज॒नी । पा॒प्मनो-ऽप॑हत्यै ॥
प्ल॒क्ष॒शा॒खाया॑म॒न्येषा᳚-म्पशू॒नाम॑व॒द्यन्ति॑ । वे॒त॒स॒-शा॒खाया॒-मश्व॑स्य । अ॒फ्सुयो॑नि॒र्वा अश्वः॑ । अ॒फ्सु॒जो वे॑त॒सः । स्व ए॒वास्य॒ योना॒व-व॑द्यति ॥
यूपे॑षु ग्रा॒म्या-न्प॒शून्नि॑-यु॒ञ्जन्ति॑ । आ॒रो॒केष्वा॑-र॒ण्यान्धा॑रयन्ति ।
प॒शू॒नां-व्याँवृ॑त्त्यै ॥ आ ग्रा॒म्या-न्प॒शून्-ँलभ॑न्ते । प्रार॒ण्यान्​थ्सृ॑जन्ति । पा॒प्मनो-ऽप॑हत्यै ॥ 76 ॥
(अश्व॑स्य॒ - व्यावृ॑त्त्य॒ त्रीणि॑ च) (अ. 19)
अनुवाकं 20 - यूपानां स्थानादयः
राज्जु॑दाल-मग्नि॒ष्ठ-म्मि॑नोति । भ्रू॒ण॒ह॒त्याया॒ अप॑हत्यै ॥ पौतु॑द्रवाव॒भितो॑ भवतः । पुण्य॑स्य ग॒न्धस्याव॑रुद्ध्यै ।
भ्रू॒ण॒ह॒त्या-मे॒वास्मा॑-दप॒हत्य॑ । पुण्ये॑न ग॒न्धेनो॑भ॒यतः॒ परि॑गृह्णाति ॥
षड्बै॒ल्॒.वा भ॑वन्ति । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सस्या-व॑रुद्ध्यै ॥ षट्खा॑दि॒राः ।
तेज॒सो-ऽव॑रुद्ध्यै ॥ 77 ॥
षट्पा॑ला॒शाः । सो॒म॒पी॒थस्या-व॑रुद्ध्यै ॥ एक॑विग्ंशति॒-स्सम्प॑द्यन्ते ।
एक॑विग्ंशति॒र्वै दे॑वलो॒काः । द्वाद॑श॒ मासाः॒ पञ्च॒र्तवः॑ । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । अ॒सावा॑दि॒त्य ए॑कवि॒ग्ं॒शः । ए॒ष सु॑व॒र्गो लो॒कः ।
सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ श॒त-म्प॒शवो॑ भवन्ति ॥ 78 ॥
श॒तायुः॒ पुरु॑ष-श्श॒तेन्द्रि॑यः । आयु॑ष्ये॒वेन्द्रि॒ये प्रति॑तिष्ठति ॥
सर्वं॒-वाँ अ॑श्वमे॒द्ध्याप्नो॑ति । अप॑रिमिता भवन्ति । अप॑रिमित॒स्या-व॑रुद्ध्यै ॥ ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । कस्मा᳚थ्स॒त्यात् ।
द॒क्षि॒ण॒तो᳚-ऽन्येषा᳚-म्पशू॒नाम॑व॒द्यन्ति॑ । उ॒त्त॒र॒तो-ऽश्व॒स्येति॑ । वा॒रु॒णो वा अश्वः॑ ॥ 79 ॥
ए॒षा वै वरु॑णस्य॒ दिक् । स्वाया॑मे॒वास्य॑ दि॒श्यव॑द्यति । यदित॑रेषा-म्पशू॒नाम॑व॒द्यति॑ । श॒त॒दे॒व॒त्य॑-न्तेनाव॑रुन्धे ॥
चि॒ते᳚-ऽग्ना-वधि॑वैत॒से कटे-ऽश्व॑-ञ्चिनोति ।
अ॒फ्सु-यो॑नि॒र्वा अश्वः॑ ।
अ॒फ्सु॒जो वे॑त॒सः । स्व ए॒वैनं॒-योँनौ॒ प्रति॑ष्ठापयति ॥ पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्च॑-न्तूप॒र-ञ्चि॑नोति । प॒श्चात्प्रा॒चीन॑-ङ्गोमृ॒गम् ॥ 80 ॥
प्रा॒णा॒पा॒ना-वे॒वास्मिन᳚ थ्स॒म्यञ्चौ॑ दधाति ॥
अश्व॑-न्तूप॒र-ङ्गो॑मृ॒गमिति॑ सर्व॒हुत॑ ए॒ताञ्जु॑होति । ए॒षां-लोँ॒काना॑-म॒भिजि॑त्यै ॥ आ॒त्मना॒-ऽभिजु॑होति । सात्मा॑नमे॒वैन॒ग्ं॒ सत॑नु-ङ्करोति ॥ सात्मा॒-ऽमुष्मि॑न् ँला॒के भ॑वति ।
य ए॒वं-वेँद॑ । अथो॒ वसो॑रे॒व धारा॒-न्तेनाव॑रुन्धे ॥ इ॒लु॒वर्दा॑य॒ स्वाहा॑ बलि॒वर्दा॑य॒ स्वाहेत्या॑ह । सं॒​वँ॒थ्स॒रो वा इ॑लु॒वर्दः॑ ।
प॒रि॒व॒थ्स॒रो ब॑लि॒वर्दः॑ । सं॒​वँ॒थ्स॒रादे॒व प॑रिवथ्स॒रादायु॒र व॑रुन्धे । आयु॑रे॒वास्मि॑न्-दधाति ।
तस्मा॑दश्व-मेधया॒जी ज॒रसा॑ वि॒स्रसा॒-ऽमुं-लोँ॒कमे॑ति ॥ 81 ॥
(तेज॒सो-ऽव॑रुद्धै - भव॒न् - त्यश्वो॑ - गोमृ॒ग - मि॑लु॒वर्द॑ श्च॒त्वारि॑ च) (अ. 20)
अनुवाकं 21 - चेतव्याग्नयादेर्विशेषः
ए॒क॒वि॒ग्ं॒शो᳚-ऽग्निर्भ॑वति । ए॒क॒वि॒ग्ं॒श-स्स्तोमः॑ । एक॑विग्ंशति॒र्यूपाः᳚ ॥
यथा॒ वा अश्वा॑ वर्र्​ष॒भा वा॒ वृषा॑ण-स्सग्ग्​स्फु॒रेरन्न्॑ । ए॒वमे॒तथ्स्तोमा॒-स्सग्ग्​स्फु॑रन्ते । यदे॑कवि॒ग्ं॒शाः । ते यथ्स॑मृ॒च्छेरन्न्॑ । ह॒न्येता᳚स्य य॒ज्ञः ॥ द्वा॒द॒श ए॒वाग्नि-स्स्या॒दित्या॑हुः ।
द्वा॒द॒श-स्स्तोमः॑ ॥ 82 ॥
एका॑दश॒ यूपाः᳚ ॥ यद्द्वा॑द॒शो᳚-ऽग्निर्भव॑ति । द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्सं​वँथ्स॒रः ।
सं॒​वँ॒थ्स॒रेणै॒वास्मा॒ अन्न॒मव॑रुन्धे ॥ यद्दश॒ यूपा॒ भव॑न्ति । दशा᳚क्षरा वि॒राट् । अन्नं॑-विँ॒राट् । वि॒राजै॒वान्नाद्य॒-मव॑रुन्धे ।
य ए॑काद॒शः । स्तन॑ ए॒वास्यै॒ सः ॥ 83 ॥
दु॒ह ए॒वैना॒-न्तेन॑ ॥ तदा॑हुः ।
यद्द्वा॑द॒शो᳚-ऽग्नि-स्स्या᳚द्द्वाद॒श-स्स्तोम॒ एका॑दश॒ यूपाः᳚ । यथा॒ स्थूरि॑णा या॒यात् । ता॒दृक्तत् ॥ ए॒क॒वि॒ग्ं॒श ए॒वाग्निः
स्या॒दित्या॑हुः । ए॒क॒वि॒ग्ं॒श-स्स्तोमः॑ ।
एक॑विग्ंशति॒र्यूपाः᳚ । यथा॒ प्रष्टि॑भि॒र्याति॑ ।
ता॒दृगे॒व तत् ॥ 84 ॥
यो वा अ॑श्वमे॒धे ति॒स्रः क॒कुभो॒ वेद॑ । क॒कुद्ध॒ राज्ञा᳚-म्भवति ।
ए॒क॒वि॒ग्ं॒शो᳚-ऽग्निर्भ॑वति । ए॒क॒वि॒ग्ं॒श-स्स्तोमः॑ । एक॑विग्ंशति॒र्यूपाः᳚ ।
ए॒ता वा अ॑श्वम॒धे ति॒स्रः क॒कुभः॑ ।
य ए॒वं-वेँद॑ । क॒कुद्ध॒ राज्ञा᳚-म्भवति ॥
यो वा अ॑श्वमे॒धे त्रीणि॑ शी॒र्॒षाणि॒ वेद॑ ।
शिरो॑ ह॒ राज्ञा᳚-म्भवति ।
ए॒क॒वि॒ग्ं॒शो᳚-ऽग्निर्भ॑वति । ए॒क॒वि॒ग्ं॒श-स्स्तोमः॑ । एक॑विग्ंशति॒र्यूपाः᳚ ।
ए॒तानि॒ वा अ॑श्वमे॒धे त्रीणि॑ शी॒र॒.षाणि॑ ।
य ए॒वं-वेँद॑ । शिरो॑ ह॒ राज्ञा᳚-म्भवति ॥ 85 ॥
(द्वा॒द॒श-स्स्तोमः॒-स- ए॒व तच् - छिरो॑ ह॒ राज्ञा᳚-म्भवति॒ षट्च॑) (अ. 21)
अनुवाकं 22 - उक्थ्याख्ये द्वितीये-ऽहनि बहिष्पवमाने अश्वस्योद्रातृत्वम्
दे॒वा वा अ॑श्वमे॒धे पव॑माने । सु॒व॒र्गं-लोँ॒क-न्न प्राजा॑नन्न् । तमश्वः॒ प्राजा॑नात् ।
यद॑श्वम॒धे-ऽश्वे॑न॒ मेद्ध्ये॒नोद॑ञ्चो बहिष्पवमा॒नग्ं सर्प॑न्ति । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ प्रज्ञा᳚त्यै । न वै म॑नु॒ष्यः॑ सुव॒र्गं-लोँ॒कमञ्ज॑सा वेद ।
अश्वो॒ वै सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमञ्ज॑सा वेद ॥ यदु॑द्गा॒-तोद्गाये᳚त् । यथा-ऽक्षे᳚त्रज्ञो॒-ऽन्येन॑ प॒था प्र॑तिपा॒दये᳚त् । ता॒दृक्तत् ॥ 86 ॥
उ॒द्गा॒तार॑-मप॒रुद्ध्य॑ । अश्व॑-मुद्गी॒थाय॑ वृणीते । यथा᳚ क्षेत्र॒ज्ञो-ऽञ्ज॑सा॒ नय॑ति ।
ए॒वमे॒वैन॒मश्वः॑ सुव॒र्गं-लोँ॒कमञ्ज॑सा नयति ॥ पुच्छ॑म॒न्वार॑भन्ते । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ हि-ङ्क॑रोति । सामै॒वाकः॑ ।
हि-ङ्क॑रोति । उ॒द्गी॒थ ए॒वास्य॒ सः ॥ 87 ॥
वड॑बा॒ उप॑ रुन्धन्ति । मि॒थु॒न॒त्वाय॒ प्रजा᳚त्यै ।
अथो॒ यथो॑पगा॒तार॑ उप॒गाय॑न्ति । ता॒दृगे॒व तत् ॥ उद॑गासी॒दश्वो॒ मेद्ध्य॒ इत्या॑ह । प्रा॒जा॒प॒त्यो वा अश्वः॑ । प्र॒जाप॑ति-रुद्गी॒थः । उ॒द्गी॒थमे॒वाव॑रुन्धे । अथो॑ ऋख्सा॒मयो॑रे॒व प्रति॑तिष्ठति ॥ हिर॑ण्येनो॒पाक॑रोति ।
ज्योति॒र्वै हिर॑ण्यम् । ज्योति॑रे॒व मु॑ख॒तो द॑धाति ।
यज॑माने च प्र॒जासु॑ च । अथो॒ हिर॑ण्यज्योतिरे॒व यज॑मान-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति ॥ 88 ॥
(तथ् - स - उ॒पाक॑रोति च॒त्वारि॑ च) (अ. 22)
अनुवाकं 23 - अश्वे पर्यग्न्यप्रयन्ताना-म्पशूना-न्नियोजनं
पुरु॑षो॒ वै य॒ज्ञः । य॒ज्ञः प्र॒जाप॑तिः । यदश्वे॑ प॒शून्नि॑यु॒ञ्जन्ति॑ ।
य॒ज्ञादे॒व तद्य॒ज्ञ-म्प्रयु॑ङ्क्ते ॥ अश्व॑-न्तूप॒र-ङ्गो॑मृ॒गम् । तान॑ग्नि॒ष्ठ आल॑भते ।
से॒ना॒मु॒खमे॒व तथ्सग्ग्​श्य॑ति । तस्मा᳚-द्राजमु॒ख-म्भी॒ष्म-म्भावु॑कम् ॥
आ॒ग्ने॒य-ङ्कृ॒ष्णग्री॑व-म्पु॒रस्ता᳚-ल्ल॒लाटे᳚ । पू॒र्वा॒ग्निमे॒व त-ङ्कु॑रुते ॥ 89 ॥
तस्मा᳚-त्पूर्वा॒ग्नि-म्पु॒रस्ता᳚-थ्स्थापयन्ति ॥ पौ॒ष्णम॒न्वञ्च᳚म् । अन्नं॒-वैँ पू॒षा । तस्मा᳚-त्पूर्वा॒ग्ना-वा॑हा॒र्य॑-माह॑रन्ति ॥
ऐ॒न्द्रा॒पौ॒ष्ण मु॒परि॑ष्टात् । ऐ॒न्द्रो वै रा॑ज॒न्यो-ऽन्न॑-म्पू॒षा ।
अ॒न्नाद्ये॑नै॒वैन॑-मुभ॒यतः॒ परि॑गृह्णाति । तस्मा᳚-द्राज॒न्यो᳚न्ना॒दो भावु॑कः ॥
आ॒ग्ने॒यौ कृ॒ष्णग्री॑वौ बाहु॒वोः । बा॒हु॒वोरे॒व वी॒र्य॑-न्धत्ते ॥ 90 ॥
तस्मा᳚-द्राज॒न्यो॑ बाहुब॒ली भावु॑कः ॥
त्वा॒ष्ट्रौ लो॑मशस॒क्थौ स॒क्थ्योः ।
स॒क्थ्योरे॒व वी॒र्य॑-न्धत्ते । तस्मा᳚-द्राज॒न्य॑ ऊरुब॒ली भावु॑कः ॥ शि॒ति॒पृ॒ष्ठौ बा॑र्​हस्प॒त्यौ पृ॒ष्ठे ।
ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒स-मे॒वोपरि॑ष्टाद्धत्ते ।
अथो॑ क॒वचे॑ ए॒वैते अ॒भितः॒ पर्यू॑हते ।
तस्मा᳚-द्राज॒न्यः॑ सन्न॑द्धो वी॒र्य॑-ङ्करोति ॥ धा॒त्रे पृ॑षोद॒र-म॒धस्ता᳚त् ।
प्र॒ति॒ष्ठामे॒वैता-ङ्कु॑रुते ।
अथो॑ इ॒यं-वैँ धा॒ता ।
अ॒स्यामे॒व प्रति॑तिष्ठति ॥ सौ॒र्य-म्ब॒लक्ष॒-म्पुच्छे᳚ । उ॒थ्से॒धमे॒व त-ङ्कु॑रुते ।
तस्मा॑दुथ्से॒ध-म्भ॒ये प्र॒जा
अ॒भिसग्ग्​श्र॑यन्ति ॥ 91 ॥
(कु॒रु॒ते॒ - ध॒त्ते॒ - कु॒रु॒ते॒ पञ्च॑ च) (अ. 23)
(सा॒ग्रं॒ह॒ण्या - चतु॑ष्टय्यो॒ - यो वै - यः पि॒तु - श्च॒त्वारा॒ - यथा॑ नि॒क्तम् - प्र॒जाप॑तये त्वा॒- यथा॒ प्रोक्षि॑तं - वि॒भूरा॑ह- प्र॒जाप॑तिरकामयताश्वमे॒धेन॑ - प्र॒जाप॑ति॒र्न किञ्च॒ न - सा॑वि॒त्र - मा ब्रह्म॑न् - प्र॒जाप॑ति-र्दे॒वेभ्यः॑ - प्र॒जाप॑ति॒ रक्षाग्ं॑सि - प्र॒जाप॑तिमीफ्सति - वि॒भुर॑श्वना॒मान्य - म्भाग्॑ - स्येकयू॒पो - राज्जु॑दाल - मेकवि॒ग्ं॒शो - दे॒वाः - पुरु॑ष॒ स्त्रयो॑विग्ंशतिः)
(सा॒ग्रं॒ह॒ण्या - तस्मा॑दश्वमेधया॒जी - य-त्परि॑मिता॒ - य-द्य॑ज्ञमु॒खे - यो दी॒क्षाम् - दे॒वाने॒व - त्रय॑ इ॒मे - सि॒ताय॑ - प्राणापा॒नावे॒वास्मि॒न् - तस्मा᳚-द्राज॒न्य॑ एक॑नवतिः)
(सा॒ग्रं॒ह॒ण्या - सग्ग्​श्र॑यन्ति)
॥ हरिः ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे तृतीयाष्टके अष्टमः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥
+++++++++++++++++++++++++++
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake aṣṭamaḥ prapāṭhakaḥ - aśvamedhabrāhmaṇaṃ-vai~śvadeva-ṅkāṇḍam
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
(aśvamedhabrāhmaṇaṃ-vai~śvadeva-ṅkāṇḍaṃ)
anuvākaṃ 1 - sāṅgrahaṇyeṣṭyādayaḥ yājamānasaṃskārāḥ
sā॒graṃ॒ha॒ṇyeṣṭyā̭ yajate | i॒mā-ñja॒natā॒gṃ॒ saṅga̭hṇā॒nīti̭ || dvāda̭śāratnī raśa॒nā bha̭vati | dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃ​va~thsa॒raḥ |
saṃ॒​va~॒thsa॒rame॒vā va̭rundhe | mau॒ñjī bha̭vati | ūrgvai muñjāḥ᳚ | ūrja̭me॒ vā va̭rundhe || ci॒trā nakṣa̭tra-mbhavati | ci॒traṃ-vā~ e॒tatkarma̭ || 1 ||
yada̭śvame॒dha-ssamṛ̭ddhyai || puṇya̭nāma deva॒yaja̭na-ma॒ddhyava̭syati | puṇyā̭me॒va tena̭ kī॒rtima॒bhija̭yati || apa̭dātī-nṛ॒tvijaḥ̭ sa॒māva̭ha॒ntyā sṷbrahma॒ṇyāyāḥ᳚ |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || ke॒śa॒śma॒śru va̭pate | na॒khāni॒ nikṛ̭ntate | da॒to dhā̭vate | snāti̭ | aha̭taṃ॒-vā~saḥ॒ pari̭dhatte | pā॒pmano-'pa̭hatyai |
vācaṃ̭-ya~॒tvopa̭vasati | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ guptyai᳚ | rātri̭-ñjāga॒raya̭nta āsate | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || 2 ||
(karma̭ - dhatte॒ pañca̭ ca) (a. 1)
anuvākaṃ 2 - brahmaudanābhidhānam
catṷṣṭayya॒ āpo̭ bhavanti |
catṷśśapho॒ vā aśvaḥ̭ prājāpa॒tya-ssamṛ̭ddhyai ||
tā di॒gbhya-ssa॒mābhṛ̭tā bhavanti | di॒kṣu vā āpaḥ̭ |
annaṃ॒-vā~ āpaḥ̭ | a॒dbhyo vā anna̭-ñjāyate | yade॒vādbhyo-'nna॒-ñjāya̭te | tadava̭rundhe || tāsṷ brahmauda॒na-mpa̭cati | reta̭ e॒va tadda̭dhāti || 3 ||
catṷśśarāvo bhavati | di॒kṣvḙva prati̭tiṣṭhati || u॒bha॒yato̭ ru॒kmau bha̭vataḥ | u॒bha॒yata̭ e॒vāsmi॒n-ruca̭-ndadhāti | uddha̭rati śṛta॒tvāya̭ |
sa॒rpiṣvā᳚-nbhavati meddhya॒tvāya̭ | ca॒tvāra̭ ār​ṣe॒yāḥ prāśna̭nti | di॒śāme॒va jyoti̭ṣi juhoti | ca॒tvāri॒ hira̭ṇyāni dadāti | di॒śāma॒va jyotī॒g॒ṣya va̭rundhe || 4 ||
yadājya̭-mu॒cchiṣya̭te | tasmi̭n-raśa॒nā-nnyṷnatti | pra॒jāpa̭ti॒rvā o̭da॒naḥ | reta॒ ājya᳚m | yadājyḙ raśa॒nā-nnyu॒natti̭ | pra॒jāpa̭time॒va reta̭sā॒ sama̭rdhayati || da॒rbha॒mayī̭ raśa॒nā bha̭vati |
ba॒hu vā e॒ṣa kṷca॒ro̭-'me॒ddhyamupa̭gacchati |
yadaśvaḥ̭ | pa॒vitraṃ॒-vai~ da॒rbhāḥ || 5 ||
yadda̭rbha॒mayī̭ raśa॒nā bhava̭ti | pu॒nātye॒vaina᳚m | pū॒tamḙna॒-mmeddhya॒-māla̭bhate ||
aśva̭sya॒ vā āla̭bdhasya mahi॒moda̭-krāmat |
sa ma॒hartvi̭jaḥ॒ prāvi̭śat | tanma॒hartvi̭jā-mmahartvi॒ktvam | yanma॒hartvi̭jaḥ prā॒śñanti̭ |
ma॒hi॒māna̭-me॒vāsmi॒n-tadda̭dhati ||
aśva̭sya॒ vā āla̭bdhasya॒ reta॒ uda̭krāmat |
tathsu॒varṇa॒gṃ॒ hira̭ṇya-mabhavat | yathsu॒varṇa॒gṃ॒ hira̭ṇya॒-ndadā̭ti |
reta̭ e॒va tadda̭dhāti || o॒da॒ne da̭dāti | reto॒ vā o̭da॒naḥ | reto॒ hira̭ṇyam | reta̭sai॒vāsmi॒-nreto̭ dadhāti || 6 ||
(da॒dhā॒ti॒ - ru॒ndhe॒ - da॒rbhā - a̭bhava॒-thṣaṭca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3 - raśanayā-'śvabandhanam
yo vai brahma̭ṇe de॒vebhyaḥ̭ pra॒jāpa̭ta॒ye-'pra̭ti-pro॒cyāśva॒-mmeddhya̭-mba॒ddhnāti̭ |
ā de॒vatā᳚bhyo vṛścyate | pāpī̭yānbhavati | yaḥ pra̭ti॒procya̭ | na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate | vasī̭yānbhavati || yadāha̭ | brahma॒nnaśva॒-mmeddhya̭-mbhan​thsyāmi de॒vebhyaḥ̭ pra॒jāpa̭taye॒ tena̭ rāddhyāsa॒miti̭ | brahma॒ vai bra॒hmā |
brahma̭ṇa e॒va de॒vebhyaḥ̭ pra॒jāpa̭taye prati॒procyāśva॒-mmeddhya̭-mbaddhnāti || 7 ||
na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate | vasī̭yā-nbhavati ||
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va iti̭ raśa॒nā-māda̭tte॒ prasū᳚tyai | a॒śvino᳚-rbā॒hubhyā॒-mityā̭ha | a॒śvinau॒ hi de॒vānā̭-maddhva॒ryū āstā᳚m |
pū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒-mityā̭ha॒ yatyai᳚ ||
vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒tadya॒jñasya̭ | yada̭ya॒juṣkḙṇa kri॒yate᳚ |
i॒māma̭gṛbhṇan-raśa॒nā-mṛ॒tasye-tyadhi̭ vadati॒ yajṷṣkṛtyai | ya॒jñasya॒ samṛ̭ddhyai || 8 ||
tadā̭huḥ | dvāda̭śāratnī raśa॒nā ka̭rta॒vyā(3) trayo̭daśāra॒tnī(3)riti̭ | ṛ॒ṣa॒bho vā e॒ṣa ṛ̭tū॒nām | yathsaṃ̭​va~thsa॒raḥ |
tasya̭ trayoda॒śo māso̭ vi॒ṣṭapa᳚m | ṛ॒ṣa॒bha e॒ṣa ya॒jñānā᳚m | yada̭śvame॒dhaḥ | yathā॒ vā ṛ̭ṣa॒bhasya̭ vi॒ṣṭapa᳚m | e॒vame॒tasya̭ vi॒ṣṭapa᳚m | tra॒yo॒da॒śama̭ra॒tnigṃ ra̭śa॒nāyā̭-mu॒pāda̭dhāti || 9 ||
yatha̭r​ṣa॒bhasya̭ vi॒ṣṭapagṃ̭ sagg​ska॒roti̭ | tā॒dṛge॒va tat || pūrva॒ āyṷṣi vi॒dathḙṣu ka॒vyetyā̭ha | āyṷre॒vāsmi̭-ndadhāti ||
tayā̭ de॒vā-ssu॒tamāba̭bhūvu॒-rityā̭ha | bhūti̭me॒vopāva̭rtate || ṛ॒tasya॒ sāmana᳚-thsa॒ramā॒rapa॒ntītyā̭ha | sa॒tyaṃ-vā~ ṛ॒tam |
sa॒tyenai॒vaina̭ mṛ॒tenāra̭bhate || a॒bhi॒dhā a॒sītyā̭ha || 10 ||
tasmā̭-daśvamedhayā॒jī sarvā̭ṇi bhū॒tānya॒bhi bha̭vati | bhuva̭na-ma॒sītyā̭ha |
bhū॒māna̭-me॒vopa̭ti | ya॒ntā-'sītyā̭ha | ya॒ntāra̭me॒vaina̭-ṅkaroti |
dha॒rtā-'sītyā̭ha | dha॒rtāra̭me॒vaina̭-ṅkaroti | so᳚-'gniṃ-vai~᳚śvāna॒ra-mityā̭ha |
a॒gnā-ve॒vainaṃ̭-vai~śvāna॒re jṷhoti | sapra̭thasa॒mityā̭ha || 11 ||
pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhiḥ̭ prathayati |
svāhā̭kṛta॒ ityā̭ha | homa̭ e॒vāsya॒ṣaḥ |
pṛ॒thi॒vyā-mityā̭ha | a॒syāme॒vaina॒-mprati̭ṣṭhāpayati | ya॒ntā rāḍya॒ntā-'si॒ yama̭no dha॒rtā-'si̭ dha॒ruṇa॒ ityā̭ha |
rū॒pame॒vāsyai॒-tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe |
kṛ॒ṣyai tvā॒ kṣemā̭ya tvā ra॒yyai tvā॒ poṣā̭ya॒ tvetyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste ||
sva॒gā tvā̭ de॒vebhya॒ ityā̭ha |
de॒vebhya̭ e॒vainagg̭ sva॒gā ka̭roti |
svāhā᳚ tvā pra॒jāpa̭taya॒ ityā̭ha | prā॒jā॒pa॒tyo vā aśvaḥ̭ |
yasyā̭ e॒va de॒vatā̭yā āla॒bhyata᳚ | tayai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati || 12 ||
(ba॒dhnā॒ti॒ - samṛ̭ddhyā - u॒pada̭dhā - tya॒sītyā̭ha॒ - sapra̭thasa॒mītyā̭ha - de॒vebhya॒ ityā̭ha॒ pañca̭ ca) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - aśvasya jale-'vagāhanam
yaḥ pi॒tura̭nu॒jāyāḥ᳚ pu॒traḥ | sa pu॒rastā᳚nnayati |
yo mā॒tura̭nu॒jāyāḥ᳚ pu॒traḥ | sa pa॒ścānna̭yati |
viṣva̭ñcame॒vāsmā᳚t-pā॒pmānaṃ॒-vi~vṛ̭hataḥ || yo arva̭nta॒-ñjighāgṃ̭sati॒ tama॒bhya̭mīti॒ varṷṇa॒ iti॒ śvāna̭-ñcatura॒kṣa-mprasaṷti |
pa॒ro martaḥ̭ pa॒ra-śśveti॒ śuna̭ścatu-ra॒kṣasya॒ praha̭nti | śveva॒ vai pā॒pmā bhrātṛ̭vyaḥ | pā॒pmāna̭-me॒vāsya॒ bhrātṛ̭vyagṃ hanti ||
sai॒ddhra॒ka-mmusa̭la-mbhavati || 13 ||
karma̭ karmai॒vāsmai̭ sādhayati || pau॒gg॒śca॒le॒yo ha̭nti |
pu॒gg॒śca॒lvāṃ-vai~ de॒vā-śśuca॒-nnya̭dadhuḥ | śu॒caivāsya॒ śucagṃ̭ hanti ||
pā॒pmā vā e॒tamī᳚phsa॒-tītyā̭huḥ | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭ta॒ iti̭ |
aśva̭syādhaspa॒damupā᳚syati |
va॒jrī vā aśvaḥ̭ prājāpa॒tyaḥ |
vajrḙṇai॒va pā॒pmāna॒-mbhrātṛ̭vya॒-mava̭krāmati || da॒kṣi॒ṇā-'pa̭plāvayati || 14 ||
pā॒pmāna̭-me॒vāsmā॒-cchama̭la॒-mapa̭plāvayati || ai॒ṣī॒ka ṷdū॒ho bha̭vati | āyu॒rvā i॒ṣīkāḥ᳚ | āyṷre॒-vāsmi̭-ndadhati | a॒mṛtaṃ॒-vā~ i॒ṣīkāḥ᳚ | a॒mṛta̭me॒-vāsmi̭-ndadhati || ve॒ta॒sa॒śā॒khopa॒samba̭ddhā bhavati |
a॒phsu-yo̭ni॒rvā aśvaḥ̭ | a॒phsu॒jo vḙta॒saḥ |
svāde॒vainaṃ॒-yo~ne॒rnirmi̭mīte ||
pu॒rastā᳚t-pra॒tyañca̭-ma॒bhyudṷ̄hati |
pu॒rastā̭-de॒vāsmi̭-npra॒tīcya॒ mṛta̭-ndadhāti ||
a॒ha-ñca॒ tva-ñca̭ vṛtraha॒nniti̭ bra॒hmā yaja̭mānasya॒ hasta̭-ṅgṛhṇāti |
bra॒hma॒kṣa॒tre e॒va sanda̭dhāti |
a॒bhi kratve᳚ndra bhū॒radha॒ jmannitya̭-dhva॒ryu-ryaja̭mānaṃ-vā~cayatya॒-bhiji̭tyai || 15 ||
(bha॒va॒ti॒ - plā॒va॒ya॒ti॒ - mi॒mī॒te॒ pañca̭ ca) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - aśvasya prokṣaṇa-mmahartvijām
ca॒tvāra̭ ṛ॒tvija॒-ssamṷkṣanti |
ā॒bhya e॒vaina̭-ñcata॒sṛbhyo̭ di॒gbhyo̭-'bhisamī̭rayanti || śa॒tena̭ rājapu॒trai-ssa॒hāddhva॒ryuḥ | pu॒rastā᳚t-pra॒tyantiṣṭha॒-nprokṣa̭ti | a॒nenāśvḙna॒ meddhyḙne॒ṣṭvā |
a॒yagṃ rājā̭ vṛ॒traṃ-va~̭ddhyā॒diti̭ | rā॒jyaṃ-vā~ a̭ddhva॒ryuḥ | kṣa॒tragṃ rā̭japu॒traḥ | rā॒jyenai॒-vāsmi̭n kṣa॒tra-nda̭dhāti ||
śa॒tenā̭-rā॒jabhi̭ru॒grai-ssa॒ha bra॒hmā || 16 ||
da॒kṣi॒ṇa॒ta uda॒ntiṣṭha॒-nprokṣa̭ti | a॒nenāśvḙna॒ meddhyḙne॒ṣṭvā |
a॒yagṃ rājā᳚-'pratidhṛ॒ṣyo᳚-'stviti̭ | balaṃ॒-vai~ bra॒hmā | bala̭marā॒jograḥ | bala̭nai॒-vāsmi॒-nbala̭-ndadhāti || śa॒tena̭ sūtagrāma॒ṇibhiḥ̭ sa॒ha hotā᳚ | pa॒ścāt-prāntiṣṭha॒-nprokṣa̭ti |
a॒nenāśvḙna॒ meddhyḙne॒ṣṭvā | a॒yagṃ rājā॒-'syai vi॒śaḥ || 17 ||
ba॒hu॒gvai ba̭hva॒śvāyai̭ bahvajāvi॒kāyai᳚ | ba॒hu॒vrī॒hi॒ya॒vāyai̭ bahumāṣati॒lāyai᳚ |
ba॒hu॒hi॒ra॒ṇyāyai̭ bahuha॒stikā̭yai | ba॒hu॒dā॒sa॒pū॒ru॒ṣāyai̭ rayi॒matyai॒ puṣṭi̭matyai | ba॒hu॒rā॒ya॒spo॒ṣāyai॒ rājā॒-'stviti̭ | bhū॒mā vai hotā᳚ | bhū॒mā sṷ̄tagrāma॒ṇyaḥ̭ | bhū॒mnaivāsmi̭-nbhū॒māna̭-ndadhāti || śa॒tena̭ kṣatta-saṅgrahī॒tṛbhiḥ̭ sa॒hodgā॒tā | u॒tta॒ra॒to da̭kṣi॒ṇā tiṣṭha॒-nprokṣa̭ti || 18 ||
a॒nenāśvḙna॒ meddhyḙ ne॒ṣṭvā |
a॒yagṃ rājā॒ sarva॒māyṷre॒tviti̭ |
āyu॒rvā ṷdgā॒tā | āyuḥ̭ kṣatta-saṅgrahī॒tāraḥ̭ |
āyṷṣai॒-vāsmi॒nnāyṷ-rdadhāti || śa॒tagṃ śa̭ta-mbhavanti | śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭yaḥ |
āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭tiṣṭhati || ca॒tu॒-śśa॒tā bha̭vanti | cata̭sro॒ diśaḥ̭ | di॒kṣvḙva prati̭tiṣṭhati || 19 ||
(bra॒hmā - vi॒śa - ṷkṣati॒ - diśa॒ eka̭-ñca) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - bhūmau patatā-mbindūnāmabhimantraṇam
yathā॒ vai ha॒viṣo̭ gṛhī॒tasya॒ skanda̭ti | e॒vaṃ-vā~ e॒tadaśva̭sya skandati |
yanni॒ktamanā̭-labdha-muthsṛ॒janti̭ | yathstokyā̭ a॒nvāha̭ | sa॒rva॒huta̭-me॒vaina̭-ṅkaro॒tya-ska̭ndāya | aska̭nna॒gṃ॒ hi tat |
yaddhu॒tasya॒ skanda̭ti || sa॒hasra॒-manvā̭ha | sa॒hasra̭ sammita-ssuva॒rgo lo॒kaḥ |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā॒-bhiji̭tyai || 20 ||
yatpari̭mitā anubrū॒yāt | pari̭mita॒mava̭rundhīta | apa̭rimitā॒ anvā̭ha | apa̭rimita-ssuva॒rgo lo॒kaḥ | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai ||
stokyā̭ juhoti | yā e॒va var​ṣyā॒ āpaḥ̭ | tā ava̭rundhe || a॒syā-ñjṷhoti | i॒yaṃ-vā~ a॒gnirvai᳚śvāna॒raḥ || 21 ||
a॒syāme॒vaināḥ॒ prati̭ṣṭhāpayati || u॒vāca̭ ha pra॒jāpa̭tiḥ | stokyā̭su॒ vā a॒hama̭śvame॒dhagṃ sagg​sthā̭payāmi | tena॒ tata॒-ssagg​sthi̭tena carā॒mīti̭ || a॒gnaye॒ svāhetyā̭ha |
a॒gnaya̭ e॒vaina̭-ñjuhoti || somā̭ya॒ svāhetyā̭ha | somā̭yai॒vaina̭-ñjuhoti | sa॒vi॒tre svāhetyā̭ha | sa॒vi॒tra e॒vaina̭-ñjuhoti || 22 ||
sara̭svatyai॒ svāhetyā̭ha | sara̭svatyā e॒vaina̭-ñjuhoti | pū॒ṣṇe svāhetyā̭ha | pū॒ṣṇa e॒vaina̭-ñjuhoti | bṛha॒spata̭ye॒ svāhetyā̭ha |
bṛha॒spata̭ya e॒vaina̭-ñjuhoti | a॒pā-mmodā̭ya॒ svāhetyā̭ha | a॒dbhya e॒vaina̭-ñjuhoti | vā॒yave॒ svāhetyā̭ha | vā॒yava̭ e॒vaina̭-ñjuhoti || 23 ||
mi॒trāya॒ svāhetyā̭ha | mi॒trāyai॒vaina̭-ñjuhoti | varṷṇāya॒ svāhetyā̭ha | varṷṇāyai॒vaina̭-ñjuhoti || e॒tābhya̭ e॒vaina̭-nde॒vatā᳚bhyo juhoti ||
daśa̭ daśa sa॒pānda̭-ñjuhoti | daśā᳚kṣarā vi॒rāṭ | annaṃ̭-vi~॒rāṭ | vi॒rājai॒-vānnādya॒mava̭rundhe || pra vā e॒ṣo᳚-'smāllo॒kā-ccya̭vate |
yaḥ parā̭cī॒rāhṷtī-rju॒hoti̭ |
punaḥ̭ punarabhyā॒varta̭-ñjuhoti |
a॒sminne॒va lo॒ke prati̭tiṣṭhati ||
e॒tāgṃ ha॒ vāva so᳚-'śvame॒dhasya॒ sagg​sthi̭ti muvā॒cā-ska̭ndāya | aska̭nna॒gṃ॒ hi tat |
yadya॒jñasya॒ sagg​sthi̭tasya॒ skanda̭ti || 24 ||
(a॒bhiji̭tyai - vaiśvāna॒raḥ - sa̭vi॒tra e॒vaina̭-ñjuhoti - vā॒yava̭ e॒vaina̭-ñjuhoti - cyavate॒ ṣaṭca̭) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - athādhvaryuprokṣaṇam
pra॒jāpa̭taye tvā॒ juṣṭa॒-mprokṣā॒mīti̭ pura॒stā᳚t-pa॒tyantiṣṭha॒-nprokṣa̭ti |
pra॒jāpa̭ti॒rvai de॒vānā̭-mannā॒do vī॒ryā̭vān |
a॒nnādya̭-me॒vāsmi̭n vī॒rya̭-ndadhāti |
tasmā॒daśvaḥ̭ paśū॒nā-ma̭nnā॒do vī॒ryā̭vattamaḥ || i॒ndrā॒gnibhyā॒-ntveti̭ dakṣiṇa॒taḥ |
i॒ndrā॒gnī vai de॒vānā॒moji̭ṣṭhau॒ bali̭ṣṭhau | oja̭ e॒vāsmi॒-nbala̭-ndadhāti | tasmā॒daśvaḥ̭ paśū॒nāmoji̭ṣṭho॒ bali̭ṣṭhaḥ || vā॒yave॒ tveti̭ pa॒ścāt | vā॒yurvai de॒vānā̭mā॒śu-ssā̭rasā॒rita̭maḥ || 25 ||
ja॒vame॒vāsmi̭ndadhāti | tasmā॒daśvaḥ̭ paśū॒nāmā॒śu-ssā̭rasā॒rita̭maḥ ||
viśve᳚bhyastvā de॒vebhya॒ ityṷttara॒taḥ |
viśve॒ vai de॒vā de॒vānāṃ᳚-ya~śa॒svita̭māḥ |
yaśa̭ e॒vāsmi̭ndadhāti | tasmā॒daśvaḥ̭ paśū॒nāṃ-ya~̭śa॒svita̭maḥ || de॒vebhya॒-stvetya॒dhastā᳚t | de॒vā vai de॒vānā॒-mapa̭citatamāḥ |
apa̭citi-me॒vāsmi̭-ndadhāti |
tasmā॒daśvaḥ̭ paśū॒nā-mapa̭citatamaḥ || 26 ||
sarve᳚bhyastvā de॒vebhya॒ ityu॒pari̭ṣṭāt |
sarve॒ vai de॒vāstviṣi̭manto hara॒svinaḥ̭ |
tviṣi̭me॒-vāsmi॒n॒. haro̭ dadhāti |
tasmā॒daśvaḥ̭ paśū॒nā-ntviṣi̭mān hara॒svita̭maḥ || di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tvetyā̭ha |
e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ॒ prokṣa̭ti ||
sa॒te tvā-'sa̭te tvā॒-'dbhyastvau-ṣa̭dhībhyastvā॒ viśve᳚bhyastvā bhū॒tebhya॒ ityā̭ha |
tasmā̭daśvamedhayā॒jina॒gṃ॒ sarvā̭ṇi bhū॒tānyupa̭ jīvanti || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | yatprā̭jāpa॒tyo-'śvaḥ̭ | atha॒ kasmā̭dena-ma॒nyābhyo̭ de॒vatā॒bhyo-'pi॒ prokṣa॒tīti̭ |
aśve॒ vai sarvā̭ de॒vatā̭ a॒nvāya̭ttāḥ |
taṃ-ya~dviśve᳚bhyastvā bhū॒tebhya॒ iti̭ prā॒kṣati̭ |
de॒vatā̭ e॒vāsmi̭-nna॒nvāyā̭tayati |
tasmā॒daśve॒ sarvā̭ de॒vatā̭ a॒nvāya̭ttāḥ || 27 ||
(sā॒ra॒sā॒rita॒mo - 'pa̭citatamaḥ - prājāpa॒tyo-'śva॒ pañca̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - aśvacaritānāmaśvarūpāṇā-ñca homāḥ
yathā॒ vai ha॒viṣo̭ gṛhī॒tasya॒ skanda̭ti |
e॒vaṃ-vā~ e॒tadaśva̭sya skandati |
yatprokṣi̭ta॒-manā̭labdha-muthsṛ॒janti̭ | yada̭śva-cari॒tāni̭ ju॒hoti̭ | sa॒rva॒huta̭-me॒vaina̭-ṅkaro॒tya-ska̭ndāya | aska̭nna॒gṃ॒ hi tat | yaddhu॒tasya॒ skanda̭ti || ī॒ṅkā॒rāya॒ svāhe-ṅkṛ̭tāya॒ svāhetyā̭ha | e॒tāni॒ vā a̭śvacari॒tāni̭ | ca॒ri॒taire॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati || 28 ||
tadā̭huḥ | anā̭hutayo॒ vā a̭śvacari॒tāni̭ |
naitā ho̭ta॒vyā̭ iti̭ | atho॒ khalvā̭huḥ | ho॒ta॒vyā̭ e॒va | atra॒ vāvaivaṃ-vi~॒dvāna̭śvame॒dhagṃ
sagg​sthā̭payati | yada̭śva-cari॒tāni̭ ju॒hoti̭ | tasmā᳚-ddhota॒vyā̭ iti̭ || ba॒hi॒rdhā vā ḙname॒tadā॒yata̭nā-ddadhāti |
bhrātṛ̭vyamasmai janayati || 29 ||
yasyā̭ nāyata॒ne᳚-'nyatrā॒gne-rāhṷtī-rju॒hoti̭ |
sā॒vi॒tri॒yā iṣṭyāḥ᳚ pu॒rastā᳚thsviṣṭa॒ kṛtaḥ̭ |
ā॒ha॒va॒nīye᳚-'śvacari॒tāni̭ juhoti | ā॒yata̭na e॒vāsyāhṷtī-rjuhoti | nāsmai॒ bhrātṛ̭vya-ñjanayati || tadā̭huḥ | ya॒jña॒mu॒khe ya̭jñamukhe hota॒vyāḥ᳚ | ya॒jñasya॒ klṛptyai᳚ | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā-nṷkhyātyā॒ iti̭ || atho॒ khalvā̭huḥ || 30 ||
yadya̭jñamu॒khe ya̭jñamukhe juhu॒yāt |
pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaṃ॒-vya~̭drdhayet |
ava̭ suva॒rgāllo॒kā-tpa̭dyeta | pāpī̭yā-nthsyā॒diti̭ |
sa॒kṛde॒va ho̭ta॒vyāḥ᳚ | na yaja̭māna-mpa॒śubhi॒-rvya̭drdhayati | a॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñja̭yati | na pāpī̭yā-nbhavati || a॒ṣṭāca̭tvārigṃśatamaśva rū॒pāṇi̭ juhoti | a॒ṣṭāca̭tvārigṃśadakṣarā॒ jaga̭tī | jāga॒to-'śvaḥ̭ prājāpa॒tya-ssamṛ̭ddhyai || eka॒mati̭rikta-ñjuhoti | tasmā॒dekaḥ̭ pra॒jāsvadrdhṷkaḥ || 31 ||
(a॒drdha॒ya॒ti॒ - ja॒na॒ya॒ti॒ - khalvā̭hu॒--r jaga̭tī॒ trīṇi̭ ca) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - aśvasya nāmnāmabhivācanam, uthsargaśca
vi॒bhūrmā॒trā pra॒bhūḥ pi॒tretyā̭ha | i॒yaṃ-vai~ mā॒tā | a॒sau pi॒tā | ā॒bhyāme॒vaina॒-mpari̭dadāti || aśvo̭-'si॒ hayo॒-'sītyā̭ha | śāstye॒vaina̭me॒tat | tasmā᳚cchi॒ṣṭāḥ pra॒jā jā̭yante || atyo॒-'sītyā̭ha |
tasmā॒daśva॒-ssarvā᳚-npa॒śūnatyḙ-'ti |
tasmā॒daśva॒-ssarvḙṣā-mpaśū॒nāg​ śraiṣṭhya̭-ṅgacchati || 32 ||
pra yaśa॒-śśraiṣṭhya̭māpnoti | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || naro॒-'syarvā̭-'si॒ sapti̭rasi vā॒jya̭sītyā̭ha |
rū॒pame॒vāsyai॒tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe ||
yayu॒rnāmā॒-'sītyā̭ha | e॒tadvā aśva̭sya pri॒ya-nnā̭ma॒dheya᳚m | pri॒yeṇai॒vaina̭-nnāma॒dheyḙnā॒bhiva̭dati | tasmā॒dapyā̭mi॒trau sa॒gantya̭ | nāmnā॒ ceddhvayḙte | mi॒trame॒va bha̭vataḥ || 33 ||
ā॒di॒tyānā॒-mpatvā-'nvi॒hītyā̭ha | ā॒di॒tyāne॒vaina̭-ṅgamayati ||
a॒gnaye॒ svāhā॒ svāhe᳚ndrā॒gnibhyā॒miti̭ pūrvaho॒mā-ñjṷhoti | pūva̭ e॒va dvi॒ṣanta॒-mbhrātṛ̭vya॒-mati̭krāmati || bhūra̭si bhu॒ve tvā॒ bhavyā̭ya tvā bhaviṣya॒te tvetyuthsṛ̭jati sarva॒tvāya̭ || devā̭ āśāpālā e॒ta-nde॒vebhyo-'śva॒-mmedhā̭ya॒ prokṣi̭ta-ṅgopāya॒tetyā̭ha | śa॒taṃ-vai~ talpyā̭ rājapu॒trā de॒vā ā̭śāpā॒lāḥ | tebhya̭ e॒vaina॒-mpari̭dadāti ||
ī॒śva॒ro vā aśvaḥ॒ pramṷktaḥ॒ parā᳚-mparā॒vata॒-ṅgantoḥ᳚ | i॒ha dhṛti॒-ssvāhe॒ha vidhṛ̭ti॒-ssvāhe॒ha ranti॒-ssvāhe॒ha rama̭tiḥ॒
svāheti̭ catṛ॒ṣu pa॒thsu jṷhoti || 34 ||
e॒tā vā aśva̭sya॒ bandha̭nam |
tābhi̭re॒vaina̭-mbaddhnāti |
tasmā॒daśvaḥ॒ pramṷkto॒ bandha̭na॒-māga̭cchati |
tasmā॒daśvaḥ॒ pramṷkto॒ bandha̭na॒-nna ja̭hāti ||
rā॒ṣṭraṃ-vā~ a̭śvame॒dhaḥ | rā॒ṣṭre khalu॒ vā e॒te vyāya̭cchante | ye-'śva॒-mmeddhya॒gṃ॒ rakṣa̭nti | teṣāṃ॒-ya~ u॒dṛca॒-ṅgaccha̭nti |
rā॒ṣṭrāde॒va te rā॒ṣṭra-ṅga̭cchanti | a॒tha ya u॒dṛca॒-nna gaccha̭nti || 35 ||
rā॒ṣṭrāde॒va te vyava̭cchidyante | parā॒ vā e॒ṣa si̭cyate | yo̭-'ba॒lo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te | yada॒mitrā॒ aśvaṃ̭-vi~॒nderanṋ |
ha॒nyetā᳚sya ya॒jñaḥ | ca॒tu॒śśa॒tā ra̭kṣanti | ya॒jñasyāghātāya || athā॒nya-mā॒nīya॒ prokṣḙyuḥ | saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || 36 ||
(ga॒ccha॒ti॒ - bha॒va॒taḥ॒ - pa॒thsu jṷhoti॒ - na gaccha̭nti॒ - +nava̭ ca) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - dīkṣābhidhāna-ntatra vaiśvadevahomaḥ
pra॒jāpa̭ti-rakāmayatāśvame॒dhena̭ yaje॒yeti̭ | sa tapo̭-'tapyata | tasya̭ tepā॒nasya̭ | sa॒ptātmano̭ de॒vatā॒ uda̭krāmann | sā dī॒kṣā-'bha̭vat | sa e॒tāni̭ vaiśvade॒vānya̭paśyat | tānya̭ juhot |
tairvai sa dī॒kṣāmavā̭rundha | yadvai᳚śva de॒vāni̭ ju॒hoti̭ | dī॒kṣāme॒va-tairyaja̭mā॒no-'va̭rundhe || 37 ||
sa॒pta jṷhoti | sa॒pta hi tā de॒vatā̭ u॒dakrā̭mann || a॒nva॒ha-ñjṷhoti | a॒nva॒hame॒va dī॒kṣāmava̭rundhe || trīṇi̭ vaiśvade॒vāni̭ juhoti |
ca॒tvāryau᳚dgraha॒ṇāni̭ | sa॒pta sampa̭dyante | sa॒pta vai śī̭ra.ṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ |
prā॒ṇā dī॒kṣā | prā॒ṇaire॒va prā॒ṇāndī॒kṣāmava̭rundhe || 38 ||
eka̭vigṃśatiṃ-vai~śvade॒vāni̭ juhoti | eka̭vigṃśati॒rvai dḙvalo॒kāḥ |
dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtavaḥ̭ | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | a॒sāvā̭di॒tya ḙkavi॒gṃ॒śaḥ || e॒ṣa sṷva॒rgo lo॒kaḥ | taddaivya̭-ṅkṣa॒ttram |
sā śrīḥ | tadbra॒ddhnasya̭ vi॒ṣṭapa᳚m | tathsvārā᳚jya-mucyate || 39 ||
tri॒gṃ॒śata̭maudgraha॒ṇāni̭ juhoti | tri॒gṃ॒śada̭kṣarā vi॒rāṭ | annaṃ̭-vi~॒rāṭ | vi॒rājai॒vānnādya॒mava̭rundhe ||
tre॒dhā vi॒bhajya̭ de॒vatā᳚-ñjuhoti | tryā̭vṛto॒ vai de॒vāḥ | tryā̭vṛta i॒me lo॒kāḥ | e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai᳚ | e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒-ṅklṛptyai᳚ || apa॒ vā e॒tasmā᳚tprā॒ṇāḥ krā̭manti || 40 ||
yo dī॒kṣāma̭ti-re॒caya̭ti | sa॒ptā॒ha-mpraca̭ranti |
sa॒pta vai śī̭r​ṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ | prā॒ṇā dī॒kṣā |
prā॒ṇaire॒va prā॒ṇāndī॒kṣāmava̭rundhe || pū॒rṇā॒hu॒ti-mṷtta॒mā-ñjṷhoti |
sarvaṃ॒-vai~ pū᳚rṇāhu॒tiḥ | sarva̭me॒vāpno̭ti | atho̭ i॒yaṃ-vai~ pū᳚rṇāhu॒tiḥ |
a॒syāme॒va prati̭tiṣṭhati || 41 ||
(ru॒ndhe॒ - prā॒ṇā-ndī॒kṣāmava̭rundha - ucyate - krāmanti - tiṣṭhati) (a. 10)
anuvākaṃ 11 - vaiśvadevahomamantravyākhyānam
prajāpa̭ti-raśvame॒dha-ma̭sṛjata | tagṃ sṛ॒ṣṭa-nna kiñca॒noda̭yacchat |
taṃ-vai~᳚śvade॒vānye॒-voda̭yacchann | yadvai᳚śvade॒vāni̭ ju॒hoti̭ |
ya॒jñasyodya̭tyai || svāhā॒-''dhimādhī̭tāya॒ svāhā᳚ | svāhā-''dhī̭ta॒-mmana̭se॒ svāhā᳚ |
svāhā॒ manaḥ̭ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ |
kāya॒ svāhā॒ kasmai॒ svāhā̭ kata॒masmai॒ svāheti̭ prājāpa॒tye mukhyḙ bhavataḥ |
pra॒jāpa̭ti-mukhābhire॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒rudya̭cchate || 42 ||
adi̭tyai॒ svāhā-'di̭tyai ma॒hyai᳚ svāhā-'di̭tyai sumṛḍī॒kāyai॒ svāhetyā̭ha | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syā e॒vaina̭-mprati॒ṣṭhāyodya̭cchate ||
sara̭svatyai॒ svāhā॒ sara̭svatyai bṛha॒tyai᳚ svāhā॒ sara̭svatyai pāva॒kāyai॒ svāhetyā̭ha |
vāgvai sara̭svatī | vā॒caivaina॒mudya̭cchate ||
pū॒ṣṇe svāhā̭ pū॒ṣṇe pra̭pa॒thyā̭ya॒ svāhā̭ pū॒ṣṇe na॒randhi̭ṣāya॒ svāhetyā̭ha |
pa॒śavo॒ vai pū॒ṣā | pa॒śubhi̭re॒vaina॒-mudya̭cchate || tvaṣṭre॒ svāhā॒ tvaṣṭra̭ tu॒rīpā̭ya॒ svāhā॒ tvaṣṭrḙ puru॒rūpā̭ya॒ svāhetyā̭ha | tvaṣṭā॒ vai pa̭śū॒nā-mmi̭thu॒nānāgṃ̭ rūpa॒kṛt | rū॒pame॒va pa॒śuṣṷ dadhāti | atho̭ rū॒paire॒vaina॒-mudya̭cchate ||
viṣṇa̭ve॒ svāhā॒ viṣṇa̭ve nikhurya॒pāya॒ svāhā॒ viṣṇa̭ve nibhūya॒pāya॒ svāhetyā̭ha |
ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | ya॒jñāyai॒vaina॒-mudya̭cchate || pū॒rṇā॒hu॒ti-mṷtta॒mā-ñjṷhoti | pratyutta̭bdhyai saya॒tvāya̭ || 43 ||
(ya॒ccha॒te॒ - pu॒ru॒rūpā̭ya॒ svāhetyā̭hā॒ṣṭau ca̭) (a. 11)
anuvākaṃ 12 - aśvasañcaraṇavathsare pratidina-ndevayajanadeśe kartavyamiṣṭitrayamabhidhīyate
sā॒vi॒tra-ma॒ṣṭaka̭pāla-mprā॒tarnirva̭pati | a॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī |
gā॒ya॒tra-mprā̭tassava॒nam |
prā॒ta॒ssa॒va॒nā de॒vaina̭-ṅgāyatri॒yā ̭007ā;chanda॒so-'dhi॒ nirmi̭mīte |
atho᳚ prātassava॒name॒va tenā᳚pnoti | gā॒ya॒trī-ñchandaḥ̭ || sa॒vi॒tre pra̭savi॒tra ekā̭daśa-kapāla-mma॒ddhyandi̭ne | ekā̭daśākṣarā tri॒ṣṭup |
traiṣṭṷbha॒-mmāddhya̭ndina॒gṃ॒ sava̭nam |
māddhya̭ndinā-de॒vaina॒gṃ॒ sava̭nāttri॒ṣṭubhaḥ॒-chanda॒so-'dhi॒ nirmi̭mīte || 44 ||
atho॒ māddhya̭ndiname॒va sava̭na॒-ntenā᳚pnoti | tri॒ṣṭubha॒-ñchandaḥ̭ || sa॒vi॒tra ā̭savi॒tre dvāda̭śa-kapāla-maparā॒hṇe | dvāda̭śākṣarā॒ jaga̭tī | jāga̭ta-ntṛtīya sava॒nam |
tṛ॒tī॒ya॒ sa॒va॒nāde॒vaina॒-ñjaga̭tyā॒ ̭007ā;chanda॒so-'dhi॒ nirmi̭mīte |
atho̭ tṛtīya sava॒name॒va tenā᳚pnoti |
jaga̭tī॒-ñchandaḥ̭ || ī॒śva॒ro vā aśvaḥ॒ pramṷktaḥ॒ parā᳚-mparā॒vata॒-ṅgantoḥ᳚ |
i॒ha dhṛti॒-ssvāhe॒ha vidhṛ̭ti॒-ssvāhe॒ha ranti॒-ssvāhe॒ha rama̭ti॒-ssvāheti॒ cata̭sra॒ āhṷtī-rjuhoti
( ) || 45 ||
cata̭sro॒ diśaḥ̭ | di॒gbhire॒vaina॒-mpari̭gṛhṇāti || āśva̭ttho vra॒jo bha̭vati | pra॒jāpa̭ti-rde॒vebhyo॒ nilā̭yata | aśvo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā |
so᳚-'śva॒tthe saṃ̭​va~thsa॒ra-ma̭tiṣṭhat | tada̭śva॒tthasyā᳚-śvattha॒tvam |
yadāśva̭ttho vra॒jo bhava̭ti | sva e॒vainaṃ॒-yo~nau॒ prati̭ṣṭhāpayati || 46 ||
(tri॒ṣṭubha॒ ̭śchanda॒so-'dhi॒ nirmi̭mīte - juhoti॒ - nava̭ ca) (a. 12)
anuvākaṃ 13 - saṃ​va~thsarādrdhvamukhyasyāgrerūpasthānam
ā bra̭hma-nbrāhma॒ṇo bra̭hmavarca॒sī jā̭yatā॒-mityā̭ha | brā॒hma॒ṇa e॒va bra̭hmavarca॒sa-ndadhāti | tasmā᳚tpu॒rā brā᳚hma॒ṇo bra̭hmavarca॒sya̭ jāyata || ā-'smi-nrā॒ṣṭre rā̭ja॒nya̭ iṣa॒vyaḥ̭ śūro̭ mahāra॒tho jā̭yatā॒-mityā̭ha | rā॒ja॒nya̭ e॒va śau॒rya-mma̭hi॒māna̭-ndadhāti | tasmā᳚tpu॒rā rā̭ja॒nya̭ iṣa॒vyaḥ̭ śūro̭ mahāra॒tho̭-'jāyata ||
dogdhrī̭ dhe॒nurityā̭ha | dhe॒nvāme॒va payo̭ dadhāti | tasmā᳚tpu॒rā dogdhrī̭ dhe॒nura̭jāyata | voḍhā̭-'na॒ḍvā-nityā̭ha || 47 ||
a॒na॒ḍuhye॒va vī॒rya̭-ndadhāti | tasmā᳚tpu॒rā voḍhā̭-'na॒ḍvāna̭jāyata | ā॒śu-ssapti॒rityā̭ha | aśva̭ e॒va ja॒va-nda̭dhāti | tasmā᳚tpu॒rā-''śuraśvo̭-'jāyata | pura̭dhiṃ॒ryoṣetyā̭ha |
yo॒ṣitye॒va rū॒pa-nda̭dhāti | tasmā॒thstrī yṷva॒tiḥ pri॒yā bhāvṷkā || ji॒ṣṇū ra̭the॒ṣṭhā ityā̭ha | ā ha॒ vai tatra̭ ji॒ṣṇū ra̭the॒ṣṭhā jā̭yate || 48 ||
yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte || sa॒bheyo॒ yuvetyā̭ha | yo vai pū᳚rvavaya॒sī |
sa sa॒bheyo॒ yuvā᳚ | tasmā॒dyuvā॒ pumā᳚-npri॒yo bhāvṷkaḥ || ā-'sya yaja̭mānasya vī॒ro jā̭yatā॒-mityā̭ha | ā ha॒ vai tatra॒ yaja̭mānasya vī॒ro jā̭yate |
yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte || ni॒kā॒meni̭kāme naḥ pa॒rjanyo̭ var​ṣa॒tvityā̭ha |
ni॒kā॒meni̭kāme ha॒ vai tatra̭ pa॒rjanyo̭ var​ṣati | yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte || pha॒linyo̭ na॒ oṣa̭dhayaḥ pacyantā॒-mityā̭ha |
pha॒linyo̭ ha॒ vai tatrauṣa̭dhayaḥ pacyante | yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte |
yo॒ga॒kṣe॒mo naḥ̭ kalpatā॒-mityā̭ha |
kalpa̭te ha॒ vai tatra̭ pra॒jābhyo̭ yogakṣe॒maḥ |
yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte || 49 ||
(a॒na॒ḍvānityā̭ha - jāyate - var​ṣati sa॒pta ca̭) (a. 13)
anuvākaṃ 14 - annahomāḥ. trirātrarūpasyāśvamedhasya prathamadinarātrau
pra॒jāpa̭ti-rde॒vebhyo̭ ya॒jñān vyādi̭śat |
sa ā॒tma-nna̭śvame॒dhama̭dhatta |
ta-nde॒vā a̭bruvann | e॒ṣa vāva ya॒jñaḥ | yada̭śvame॒dhaḥ | apye॒va no-'trā॒stviti̭ |
tebhya̭ e॒tāna̭nnaho॒mā-nprāya̭cchat |
tāna̭juhot | tairvai sa de॒vāna̭ prīṇāt |
yada̭nna-ho॒māñju॒hoti̭ || 50 ||
de॒vāne॒va tairyaja̭mānaḥ prīṇāti || ājyḙna juhoti |
a॒gnervā e॒tadrū॒pam | yadājya᳚m | yadājyḙna ju॒hoti̭ | a॒gnime॒va tatprī̭ṇāti || madhṷnā juhoti |
ma॒ha॒tyai vā e॒tadde॒vatā̭yai rū॒pam | yanmadhṷ | yanmadhṷnā ju॒hoti̭ || 51 ||
ma॒ha॒tīme॒va tadde॒vatā᳚-mprīṇāti | ta॒ṇḍu॒lai-rjṷhoti | vasṷ̄nāṃ॒-vā~ e॒tadrū॒pam | yatta̭ṇḍu॒lāḥ | yatta̭ṇḍu॒lai-rju॒hoti̭ |
vasṷ̄ne॒va tatprī̭ṇāti | pṛthṷkai-rju॒hoti̭ (rjuhoti) |
ru॒drāṇāṃ॒-vā~ e॒tadrū॒pam | yatpṛthṷkāḥ | yatpṛthṷkai-rju॒hoti̭ || 52 ||
ru॒drāne॒va tatprī̭ṇāti | lā॒jairjṷhoti | ā॒di॒tyānāṃ॒-vā~ e॒tadrū॒pam | yallā॒jāḥ | yallā॒jai-rju॒hoti̭ | ā॒di॒tyāne॒va tatprī̭ṇāti | ka॒rambai᳚-rjuhoti | viśvḙṣāṃ॒-vā~ e॒tadde॒vānāgṃ̭ rū॒pam | yatka॒rambāḥ᳚ | yatka॒rambai᳚-rju॒hoti̭ || 53 ||
viśvā̭ne॒va tadde॒vā-nprī̭ṇāti | dhā॒nābhi̭-rjuhoti |
nakṣa̭trāṇāṃ॒-vā~ e॒tadrū॒pam | yaddhā॒nāḥ | yaddhā॒nābhi̭-rju॒hoti̭ | nakṣa̭trāṇye॒va tatprī̭ṇāti | saktṷbhi-rjuhoti | pra॒jāpa̭te॒rvā e॒tadrū॒pam |
yathsakta̭vaḥ | yathsaktṷbhi-rju॒hoti̭ || 54 ||
pra॒jāpa̭time॒va tatprī̭ṇāti | ma॒sūsyai᳚rjuhoti |
sarvā̭sāṃ॒-vā~ e॒tadde॒vatā̭nāgṃ rū॒pam | yanma॒sūsyā̭ni | yanma॒sūsyai᳚-rju॒hoti̭ | sarvā̭ e॒va tadde॒vatāḥ᳚ prīṇāti | pri॒ya॒ṅgu॒ta॒ṇḍu॒lai-rjṷhoti | pri॒yāṅgā̭ ha॒ vai nāmai॒te |
e॒tairvai de॒vā aśva॒syāṅgā̭ni॒ sama̭dadhuḥ | yatpri̭yaṅgutaṇḍu॒lai-rju॒hoti̭ | aśva̭syai॒vāṅgā̭ni॒ sanda̭dhāti || daśānnā̭ni juhoti | daśā᳚kṣarā vi॒rāṭ |
vi॒rāṭ-kṛ॒thsnasyā॒-nnādya॒syā-va̭ruddhyai || 55 ||
(ju॒hoti॒ - madhṷnā ju॒hoti॒ - pṛthṷkairju॒hoti̭ - ka॒rambai᳚rju॒hoti॒ - saktṷbhirju॒hoti̭ - priyaṅgutaṇḍu॒lairju॒hoti̭ ca॒tvāri̭ ca) (a. 14)
(a॒nna॒ho॒mānājyḙnā॒gnermadhṷnā taṇḍu॒laiḥ pṛthṷkairlā॒jaiḥ ka॒rambai᳚drdhā॒nābhi॒-ssaktṷbhirma॒sūsyaiḥ᳚ priyaṅgutaṇḍu॒lai-rdaśānnā̭ni॒ dvāda̭śa)
anuvākaṃ 15 - tatprakāraviśeṣa
pra॒jāpa̭ti-raśvame॒dhama̭sṛjata | tagṃ sṛ॒ṣṭagṃ rakṣāg̭sya jighāgṃsann |
sa e॒tā-npra॒jāpa̭tirnaktagṃ ho॒māna̭-paśyat | tāna̭ juhot | tairvai sa ya॒jñā-drakṣā॒g॒syapā̭hann | yanna̭ktagṃ ho॒māñju॒hoti̭ | ya॒jñāde॒va tairyaja̭māno॒ rakṣā॒g॒syapa̭hanti || ājyḙna juhoti |
vajro॒ vā ājya᳚m | vajrḙṇai॒va ya॒jñā-drakṣā॒g॒syapa̭hanti || 56 ||
ājya̭sya prati॒pada̭-ṅkaroti | prā॒ṇo vā ājya᳚m |
mu॒kha॒ta e॒vāsya̭ prā॒ṇa-nda̭dhāti || a॒nna॒ho॒mā-ñjṷhoti | śarī̭ravade॒vāva̭rundhe || vya॒tyāsa̭-ñjuhoti | u॒bhaya॒syā va̭ruddhyai ||
nakta̭-ñjuhoti | rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai || ājyḙnā-nta॒to jṷhoti || 57 ||
prā॒ṇo vā ājya᳚m | u॒bha॒yata̭ e॒vāsya̭ prā॒ṇa-nda̭dhāti | pu॒rastā᳚-cco॒pari̭ṣṭācca || eka̭smai॒ svāhetyā̭ha | a॒sminne॒va lo॒ke prati̭tiṣṭhati | dvābhyā॒g॒ svāhetyā̭ha | a॒muṣmi̭nne॒va lo॒ke prati̭tiṣṭhati | u॒bhayo̭re॒va lo॒kayāḥ॒ prati̭tiṣṭhati | a॒smigg​ścā॒-muṣmigg̭śca || śa॒tāya॒ svāhetyā̭ha | śa॒tāyu॒rvai purṷṣa-śśa॒tavī᳚ryaḥ | āyṷre॒va vī॒rya̭mava̭rundhe |
sa॒hasrā̭ya॒ svāhetyā̭ha | āyu॒rvai sa॒hasra᳚m | āyṷre॒vā-va̭rundhe ||
sarva̭smai॒ svāhetyā̭ha | apa̭rimitame॒vā va̭rundhe || 58 ||
(e॒va ya॒jña-drakṣā॒g॒syapa̭han - tyanta॒to jṷhoti - śa॒tāya॒ svāhetyā̭ha sapta ca̭) (a. 15)
anuvākaṃ 16 - vivaraṇametayoḥ
pra॒jāpa̭tiṃ॒-vā~ e॒ṣa ī᳚phsa॒tītyā̭huḥ | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭ta॒ iti̭ |
atho̭ āhuḥ | sarvā̭ṇi bhū॒tānīti̭ ||
eka̭smai॒ svāhetyā̭ha | pra॒jāpa̭ti॒rvā ekaḥ̭ | tame॒vāpno̭ti || eka̭smai॒ svāhā॒ dvābhyā॒g॒ svāhetya̭bhi-pū॒rvamāhṷtī-rjuhoti |
a॒bhi॒pū॒rvame॒va sa̭va॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || e॒ko॒tta॒ra-ñjṷhoti || 59 ||
e॒ka॒vade॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || santa̭ta-ñjuhoti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ santa̭tyai || śa॒tāya॒ svāhetyā̭ha | śa॒tāyu॒rvai purṷṣa-śśa॒tavī᳚ryaḥ | āyṷre॒va vī॒rya̭mava̭rundhe | sa॒hasrā̭ya॒ svāhetyā̭ha | āyu॒rvai sa॒hasra᳚m | āyṷre॒vā va̭rundhe || a॒yutā̭ya॒ svāhā̭ ni॒yutā̭ya॒ svāhā᳚ pra॒yutā̭ya॒ svāhetyā̭ha || 60 ||
traya̭ i॒me lo॒kāḥ | i॒māne॒va lo॒kānava̭rundhe || arbṷdāya॒ svāhetyā̭ha | vāgvā arbṷdam | vāca̭me॒vā va̭rundhe || nya̭rbudāya॒ svāhetyā̭ha |
yo vai vā॒co bhū॒mā | tannya̭rbudam |
vā॒ca e॒va bhū॒māna॒mava̭rundhe ||
sa॒mu॒drāya॒ svāhetyā̭ha || 61 ||
sa॒mu॒drame॒vāpno̭ti | maddhyā̭ya॒ svāhetyā̭ha | maddhya̭me॒vāpno̭ti | antā̭ya॒ svāhetyā̭ha | anta̭me॒-vāpno̭ti | pa॒rā॒drdhāya॒ svāhetyā̭ha |
pa॒rā॒drdhame॒vāpno̭ti || u॒ṣase॒ svāhā॒ vyṷṣṭyai॒ svāhetyā̭ha | rātri॒rvā u॒ṣāḥ |
aha॒rvyṷṣṭiḥ | a॒ho॒rā॒tre e॒vāva̭rundhe |
atho̭ ahorā॒trayo̭re॒va prati̭tiṣṭhati ||
tā yadu॒bhayī॒rdivā̭ vā॒ naktaṃ̭-vā~ juhu॒yāt | a॒ho॒rā॒tre mo̭hayet | u॒ṣase॒ svāhā॒ vyṷṣṭyai॒ svāho̭deṣya॒te svāho᳚dya॒te
svāhetyanṷdite juhoti | udi̭tāya॒ svāhā̭ suva॒rgāya॒ svāhā̭ lo॒kāya॒ svāhetyudi̭te juhoti |
a॒ho॒rā॒trayo॒-ravya̭timohāya || 62 ||
(e॒ko॒tta॒ra-ñjṷhoti - pra॒yutā̭ya॒ svāhetyā̭ha - samu॒drāya॒ svāhetyā॒hāha॒--r vyṷṣṭi-ssa॒pta ca̭) (a. 16)
anuvākaṃ 17 - saptamakāṇḍagatānnahomānuvākā vyākhyāyante
vi॒bhūrmā॒trā pra॒bhūḥ pi॒tretya̭śva-nā॒māni̭ juhoti |
u॒bhayo̭re॒vainaṃ̭-lo~॒kayo᳚-rnāma॒dheya̭-ṅgamayati || āya̭nāya॒ svāhā॒ prāya̭ṇāya॒ svāhetyṷ-ddrā॒vāñjṷhoti | sarva̭me॒vaina॒-maska̭nnagṃ suva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati ||
a॒gnaye॒ svāhā॒ somā̭ya॒ svāheti̭ pūrvahā॒mā-ñjṷhoti | pūrva̭ e॒va dvi॒ṣanta॒-mbhrātṛ̭vya॒-mati̭krāmati ||
pṛ॒thi॒vyai svāhā॒-'ntari̭kṣāya॒ svāhetyā̭ha | ya॒thā॒ ya॒jure॒vaitat || a॒gnaye॒ svāhā॒ somā̭ya॒ svāheti̭ pūrvadī॒kṣā jṷhoti |
pūrva̭ e॒va dvi॒ṣanta॒-mbhrātṛ̭vya॒-mati̭krāmati || 63 ||
pṛ॒thi॒vyai svāhā॒-'ntari̭kṣāya॒ svāhetyḙ-kavi॒gṃ॒śinī᳚-ndī॒kṣā-ñjṷhoti |
eka̭vigṃśati॒rvai dḙvalo॒kāḥ | dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtavaḥ̭ | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | a॒sāvā̭di॒tya ḙkavi॒gṃ॒śaḥ | e॒ṣa sṷva॒rgo lo॒kaḥ |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai ||
bhuvo̭ de॒vānā॒-ṅkarma॒ṇetyṛ̭tu-dī॒kṣā jṷhoti |
ṛ॒tūne॒-vāsmai̭ kalpayati || a॒gnaye॒ svāhā̭ vā॒yave॒ svāheti̭ juho॒tya-na̭ntarityai || 64 ||
a॒rvāṃ​ya~॒jña-ssaṅkrā̭ma॒tvi-tyāptī᳚-rjuhoti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyāptyai᳚ || bhū॒ta-mbhavya̭-mbhavi॒ṣyaditi॒ paryā᳚ptī-rjuhoti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ paryā᳚ptyai ||
ā mḙ gṛ॒hā bha̭va॒ntvityā॒bhū-rjṷhoti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā bhū᳚tyai ||
a॒gninā॒ tapo-'nva̭bhava॒ditya̭nu॒bhū-rjṷhoti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyānṷbhūtyai ||
svāhā॒-''dhimādhī̭tāya॒ svāheti॒ sama̭stāni vaiśvade॒vāni̭ juhoti | sama̭stame॒va dvi॒ṣanta॒-mbhrātṛ̭vya॒-mati̭krāmati || 65 ||
da॒dbhya-ssvāhā॒ hanū᳚bhyā॒g॒ svāhetya̭ṅgaho॒mā-ñjṷhoti |
aṅgḙ aṅge॒ vai purṷṣasya pā॒pmopa̭śliṣṭaḥ |
aṅgā̭daṅgā de॒vaina̭-mpā॒pmana॒stena̭ muñcati || a॒ñjye॒tāya॒ svāhā̭ kṛ॒ṣṇāya॒ svāhā᳚ śve॒tāya॒ svāhetya̭-śvarū॒pāṇi̭ juhoti |
rū॒paire॒vaina॒gṃ॒ sama̭drdhayati ||
oṣa̭dhībhya॒-ssvāhā॒ mūle᳚bhya॒-ssvāhetyo̭ṣadhi ho॒māñjṷhoti | dva॒yyo vā oṣa̭dhayaḥ | puṣpe᳚bhyo॒-'nyāḥ phala̭-ṅgṛ॒hṇanti̭ |
mūle᳚bhyo॒-'nyāḥ | tā e॒vobhayī॒rava̭rundhe || 66 ||
vana॒spati̭bhya॒-ssvāheti̭ vanaspati-ho॒māñjṷhoti |
ā॒ra॒ṇyasyā॒nnādya॒syāva̭ruddhyai ||
me॒ṣastvā̭ paca॒tai-ra̭va॒tvitya-pā᳚vyāni juhoti |
prā॒ṇā vai de॒vā apā᳚vyāḥ | prā॒ṇāne॒vāva̭rundhe || kūpyā᳚bhya॒-ssvāhā॒-'dbhya-ssvāhetya॒pāgṃ homā᳚ñjuhoti | a॒phsu vā āpaḥ̭ | annaṃ॒-vā~ āpaḥ̭ | a॒dbhyo vā anna̭-ñjāyate | yade॒vādbhyo-'nna॒-ñjāya̭te | tadava̭rundhe || 67 ||
(pū॒rva॒dī॒kṣā jṷhoti॒ pūrva̭ e॒va dvi॒ṣanta॒-mbhrātṛ̭vya॒mati̭krāma॒ - tyana̭ntarityai - krāmati - rundhe॒ - jāya̭ta॒ eka̭-ñca) (a. 17)
anuvākaṃ 18 - saptamakāṇḍagatānnahomānuvākā vyākhyāyante
ambhāgṃ̭si juhoti | a॒yaṃ-vai~ lo॒ko-'mbhāgṃ̭si |
tasya॒ vasa॒vo-'dhi̭patayaḥ | a॒gnirjyotiḥ̭ | yadambhāgṃ̭si ju॒hoti̭ |
i॒mame॒va lo॒kamava̭rundhe | vasṷ̄nā॒gṃ॒ sāyṷjya-ṅgacchati | a॒gni-ñjyoti॒rava̭rundhe || nabhāgṃ̭si juhoti | a॒ntari̭kṣaṃ-vai~ nabhāgṃ̭si || 68 ||
tasya̭ ru॒drā adhi̭patayaḥ | vā॒yurjyotiḥ̭ | yannabhāgṃ̭si ju॒hoti̭ | a॒ntari̭kṣame॒vā-va̭rundhe | ru॒drāṇā॒gṃ॒ sāyṷjya-ṅgacchati |
vā॒yu-ñjyoti॒rava̭rundhe | mahāgṃ̭si juhoti | a॒sau vai lo॒ko mahāgṃ̭si | tasyā̭di॒tyā adhi̭patayaḥ| sūryo॒ jyotiḥ̭ || 69 ||
yanmahāgṃ̭si ju॒hoti̭ | a॒mume॒va lo॒kamava̭rundhe | ā॒di॒tyānā॒gṃ॒ sāyṷjya-ṅgacchati | sūrya॒-ñjyoti॒rava̭rundhe ||
namo॒ rājña॒ namo॒ varṷṇā॒yeti̭ ya॒vyāni̭ juhoti |
a॒nnādya॒syāva̭ruddhyai || ma॒yo॒bhūrvāto̭ a॒bhi vā̭tū॒srā iti̭ ga॒vyāni̭ juhoti |
pa॒śū॒nāmava̭ruddhyai ||
prā॒ṇāya॒ svāhā᳚ vyā॒nāya॒ svāheti̭ santati-ho॒māñjṷhoti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ santa̭tyai || 70 ||
si॒tāya॒ svāhā-'si̭tāya॒ svāheti॒ pramṷktī-rjuhoti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ pramṷktyai || pṛ॒thi॒vyai svāhā॒-'ntari̭kṣāya॒ svāhetyā̭ha |
ya॒thā॒ ya॒jure॒vaitat ||
da॒ttvate॒ svāhā̭-'da॒ntakā̭ya॒ svāheti̭ śarīra-ho॒māñjṷhoti | pi॒tṛ॒lo॒kame॒va tairyaja̭mā॒no-'va̭rundhe || kastvā̭ yunakti॒ sa tvā̭ yuna॒ktviti̭ pari॒dhīn. yṷnakti | i॒me vai lo॒kāḥ pa̭ri॒dhayaḥ̭ | i॒māne॒vāsmai̭ lo॒kān. yṷnakti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || 71 ||
yaḥ prā̭ṇa॒to ya ā᳚tma॒dā iti̭ mahi॒mānaṷ juhoti |
su॒va॒rgo vai lo॒ko mahaḥ̭ | su॒va॒rgame॒va tābhyāṃ᳚-lo~॒kaṃ-ya~ja̭mā॒no-'va̭rundhe ||
ā brahma̭-nbrāhma॒ṇo bra̭hmavaca॒r​sī jā̭yatā॒miti॒ sama̭stāni brahmavarca॒sāni̭ juhoti |
bra॒hma॒va॒rca॒same॒va tairyaja̭mā॒no
-'va̭rundhe || jajñi॒ bīja॒miti̭ juho॒tya-na̭ntarityai ||
a॒gnaye॒ sama̭nama-tpṛthi॒vyai samana̭ma॒diti̭ sannati ho॒māñjṷhoti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sanna̭tyai || bhū॒tāya॒ svāhā̭ bhaviṣya॒te svāheti̭ bhūtābha॒vyau homaṷ juhoti |
a॒yaṃ-vai~ lo॒ko bhū॒tam || 72 ||
asau bha̭vi॒ṣyat | a॒nayo̭re॒va lo॒kayoḥ॒ prati̭tiṣṭhati | sarva॒syāptyai᳚ | sarva॒syāva̭ruddhyai || yadakra̭ndaḥ pratha॒ma-ñjāya̭māna॒ itya̭śvasto॒mīya̭-ñjuhoti | sarva॒syāptyai᳚ | sarva̭sya॒ jityai᳚ || sarva̭me॒va tenā᳚pnoti |
sarva̭-ñjayati | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te || 73 ||
ya ṷ cainame॒vaṃ-ve~da̭ || ya॒jñagṃ rakṣāg̭sya jighāgṃsann | sa e॒tā-npra॒jāpa̭ti-rnaktagṃ ho॒māna̭paśyat | tāna̭juhot |
tairvai sa ya॒jñādrakṣā॒g॒syapā̭hann | yanna̭ktagṃ ho॒māñju॒hoti̭ |
ya॒jñāde॒va tairyaja̭māno॒
rakṣā॒g॒syapa̭hanti || u॒ṣase॒ svāhā॒ vyṷṣṭyai॒ svāhetya̭nta॒to jṷhoti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || 74 ||
(vai nabhāgṃ̭si॒ - sūryo॒ jyotiḥ॒ - santa̭tyai॒ - sama̭ṣṭyai - bhu॒tam - ~yaja̭te॒ - +nava̭ ca) (a. 18)
anuvākaṃ 19 - aupasathyadine yūpaprayogāḥ
e॒ka॒yū॒po vai̭kāda॒śinī̭ vā | a॒nyeṣāṃ᳚-ya~॒jñānāṃ॒-yū~pā̭ bhavanti |
e॒ka॒vi॒śinya̭-śvame॒dhasya̭ | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā॒-bhiji̭tyai || bai॒la॒.vo vā̭ khādi॒ro vā̭ pālā॒śo vā᳚ | a॒nyeṣāṃ᳚-ya~jñakratū॒nāṃ-yū~pā̭ bhavanti | rājjṷdāla॒ eka̭vigṃśatya-ratniraśvame॒dhasya̭ | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || nānyeṣā᳚-mpaśū॒nā-ntḙja॒nyā a̭va॒dyanti̭ | ava̭dya॒ntyaśva̭sya || 75 ||
pā॒pmā vai tḙja॒nī | pā॒pmano-'pa̭hatyai ||
pla॒kṣa॒śā॒khāyā̭ma॒nyeṣā᳚-mpaśū॒nāma̭va॒dyanti̭ | ve॒ta॒sa॒-śā॒khāyā॒-maśva̭sya | a॒phsuyo̭ni॒rvā aśvaḥ̭ | a॒phsu॒jo vḙta॒saḥ | sva e॒vāsya॒ yonā॒va-va̭dyati ||
yūpḙṣu grā॒myā-npa॒śūnni̭-yu॒ñjanti̭ | ā॒ro॒keṣvā̭-ra॒ṇyāndhā̭rayanti |
pa॒śū॒nāṃ-vyā~vṛ̭ttyai || ā grā॒myā-npa॒śūn-~labha̭nte | prāra॒ṇyān​thsṛ̭janti | pā॒pmano-'pa̭hatyai || 76 ||
(aśva̭sya॒ - vyāvṛ̭ttya॒ trīṇi̭ ca) (a. 19)
anuvākaṃ 20 - yūpānāṃ sthānādayaḥ
rājjṷdāla-magni॒ṣṭha-mmi̭noti | bhrū॒ṇa॒ha॒tyāyā॒ apa̭hatyai || pautṷdravāva॒bhito̭ bhavataḥ | puṇya̭sya ga॒ndhasyāva̭ruddhyai |
bhrū॒ṇa॒ha॒tyā-me॒vāsmā̭-dapa॒hatya̭ | puṇyḙna ga॒ndheno̭bha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti ||
ṣaḍbai॒l॒.vā bha̭vanti | bra॒hma॒va॒rca॒sasyā-va̭ruddhyai || ṣaṭkhā̭di॒rāḥ |
teja॒so-'va̭ruddhyai || 77 ||
ṣaṭpā̭lā॒śāḥ | so॒ma॒pī॒thasyā-va̭ruddhyai || eka̭vigṃśati॒-ssampa̭dyante |
eka̭vigṃśati॒rvai dḙvalo॒kāḥ | dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtavaḥ̭ | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | a॒sāvā̭di॒tya ḙkavi॒gṃ॒śaḥ | e॒ṣa sṷva॒rgo lo॒kaḥ |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || śa॒ta-mpa॒śavo̭ bhavanti || 78 ||
śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭yaḥ | āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭tiṣṭhati ||
sarvaṃ॒-vā~ a̭śvame॒ddhyāpno̭ti | apa̭rimitā bhavanti | apa̭rimita॒syā-va̭ruddhyai || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | kasmā᳚thsa॒tyāt |
da॒kṣi॒ṇa॒to᳚-'nyeṣā᳚-mpaśū॒nāma̭va॒dyanti̭ | u॒tta॒ra॒to-'śva॒syeti̭ | vā॒ru॒ṇo vā aśvaḥ̭ || 79 ||
e॒ṣā vai varṷṇasya॒ dik | svāyā̭me॒vāsya̭ di॒śyava̭dyati | yadita̭reṣā-mpaśū॒nāma̭va॒dyati̭ | śa॒ta॒de॒va॒tya̭-ntenāva̭rundhe ||
ci॒te᳚-'gnā-vadhi̭vaita॒se kaṭe-'śva̭-ñcinoti |
a॒phsu-yo̭ni॒rvā aśvaḥ̭ |
a॒phsu॒jo vḙta॒saḥ | sva e॒vainaṃ॒-yo~nau॒ prati̭ṣṭhāpayati || pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca̭-ntūpa॒ra-ñci̭noti | pa॒ścātprā॒cīna̭-ṅgomṛ॒gam || 80 ||
prā॒ṇā॒pā॒nā-ve॒vāsmina᳚ thsa॒myañcaṷ dadhāti ||
aśva̭-ntūpa॒ra-ṅgo̭mṛ॒gamiti̭ sarva॒huta̭ e॒tāñjṷhoti | e॒ṣāṃ-lo~॒kānā̭-ma॒bhiji̭tyai || ā॒tmanā॒-'bhijṷhoti | sātmā̭name॒vaina॒gṃ॒ sata̭nu-ṅkaroti || sātmā॒-'muṣmi̭n ~lā॒ke bha̭vati |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ | atho॒ vaso̭re॒va dhārā॒-ntenāva̭rundhe || i॒lu॒vardā̭ya॒ svāhā̭ bali॒vardā̭ya॒ svāhetyā̭ha | saṃ॒​va~॒thsa॒ro vā i̭lu॒vardaḥ̭ |
pa॒ri॒va॒thsa॒ro ba̭li॒vardaḥ̭ | saṃ॒​va~॒thsa॒rāde॒va pa̭rivathsa॒rādāyu॒ra va̭rundhe | āyṷre॒vāsmi̭n-dadhāti |
tasmā̭daśva-medhayā॒jī ja॒rasā̭ vi॒srasā॒-'muṃ-lo~॒kamḙti || 81 ||
(teja॒so-'va̭ruddhai - bhava॒n - tyaśvo̭ - gomṛ॒ga - mi̭lu॒varda̭ śca॒tvāri̭ ca) (a. 20)
anuvākaṃ 21 - cetavyāgnayāderviśeṣaḥ
e॒ka॒vi॒gṃ॒śo᳚-'gnirbha̭vati | e॒ka॒vi॒gṃ॒śa-sstomaḥ̭ | eka̭vigṃśati॒ryūpāḥ᳚ ||
yathā॒ vā aśvā̭ varr​ṣa॒bhā vā॒ vṛṣā̭ṇa-ssagg​sphu॒reranṋ | e॒vame॒tathstomā॒-ssagg​sphṷrante | yadḙkavi॒gṃ॒śāḥ | te yathsa̭mṛ॒ccheranṋ | ha॒nyetā᳚sya ya॒jñaḥ || dvā॒da॒śa e॒vāgni-ssyā॒dityā̭huḥ |
dvā॒da॒śa-sstomaḥ̭ || 82 ||
ekā̭daśa॒ yūpāḥ᳚ || yaddvā̭da॒śo᳚-'gnirbhava̭ti | dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃ​va~thsa॒raḥ |
saṃ॒​va~॒thsa॒reṇai॒vāsmā॒ anna॒mava̭rundhe || yaddaśa॒ yūpā॒ bhava̭nti | daśā᳚kṣarā vi॒rāṭ | annaṃ̭-vi~॒rāṭ | vi॒rājai॒vānnādya॒-mava̭rundhe |
ya ḙkāda॒śaḥ | stana̭ e॒vāsyai॒ saḥ || 83 ||
du॒ha e॒vainā॒-ntena̭ || tadā̭huḥ |
yaddvā̭da॒śo᳚-'gni-ssyā᳚ddvāda॒śa-sstoma॒ ekā̭daśa॒ yūpāḥ᳚ | yathā॒ sthūri̭ṇā yā॒yāt | tā॒dṛktat || e॒ka॒vi॒gṃ॒śa e॒vāgniḥ
syā॒dityā̭huḥ | e॒ka॒vi॒gṃ॒śa-sstomaḥ̭ |
eka̭vigṃśati॒ryūpāḥ᳚ | yathā॒ praṣṭi̭bhi॒ryāti̭ |
tā॒dṛge॒va tat || 84 ||
yo vā a̭śvame॒dhe ti॒sraḥ ka॒kubho॒ veda̭ | ka॒kuddha॒ rājñā᳚-mbhavati |
e॒ka॒vi॒gṃ॒śo᳚-'gnirbha̭vati | e॒ka॒vi॒gṃ॒śa-sstomaḥ̭ | eka̭vigṃśati॒ryūpāḥ᳚ |
e॒tā vā a̭śvama॒dhe ti॒sraḥ ka॒kubhaḥ̭ |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ | ka॒kuddha॒ rājñā᳚-mbhavati ||
yo vā a̭śvame॒dhe trīṇi̭ śī॒r॒ṣāṇi॒ veda̭ |
śiro̭ ha॒ rājñā᳚-mbhavati |
e॒ka॒vi॒gṃ॒śo᳚-'gnirbha̭vati | e॒ka॒vi॒gṃ॒śa-sstomaḥ̭ | eka̭vigṃśati॒ryūpāḥ᳚ |
e॒tāni॒ vā a̭śvame॒dhe trīṇi̭ śī॒ra॒.ṣāṇi̭ |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ | śiro̭ ha॒ rājñā᳚-mbhavati || 85 ||
(dvā॒da॒śa-sstomaḥ॒-sa- e॒va tac - chiro̭ ha॒ rājñā᳚-mbhavati॒ ṣaṭca̭) (a. 21)
anuvākaṃ 22 - ukthyākhye dvitīye-'hani bahiṣpavamāne aśvasyodrātṛtvam
de॒vā vā a̭śvame॒dhe pava̭māne | su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-nna prājā̭nann | tamaśvaḥ॒ prājā̭nāt |
yada̭śvama॒dhe-'śvḙna॒ meddhye॒noda̭ñco bahiṣpavamā॒nagṃ sarpa̭nti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ prajñā᳚tyai | na vai ma̭nu॒ṣyaḥ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā veda |
aśvo॒ vai sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā veda || yadṷdgā॒-todgāye᳚t | yathā-'kṣe᳚trajño॒-'nyena̭ pa॒thā pra̭tipā॒daye᳚t | tā॒dṛktat || 86 ||
u॒dgā॒tāra̭-mapa॒ruddhya̭ | aśva̭-mudgī॒thāya̭ vṛṇīte | yathā᳚ kṣetra॒jño-'ñja̭sā॒ naya̭ti |
e॒vame॒vaina॒maśvaḥ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā nayati || puccha̭ma॒nvāra̭bhante | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || hi-ṅka̭roti | sāmai॒vākaḥ̭ |
hi-ṅka̭roti | u॒dgī॒tha e॒vāsya॒ saḥ || 87 ||
vaḍa̭bā॒ upa̭ rundhanti | mi॒thu॒na॒tvāya॒ prajā᳚tyai |
atho॒ yatho̭pagā॒tāra̭ upa॒gāya̭nti | tā॒dṛge॒va tat || uda̭gāsī॒daśvo॒ meddhya॒ ityā̭ha | prā॒jā॒pa॒tyo vā aśvaḥ̭ | pra॒jāpa̭ti-rudgī॒thaḥ | u॒dgī॒thame॒vāva̭rundhe | atho̭ ṛkhsā॒mayo̭re॒va prati̭tiṣṭhati || hira̭ṇyeno॒pāka̭roti |
jyoti॒rvai hira̭ṇyam | jyoti̭re॒va mṷkha॒to da̭dhāti |
yaja̭māne ca pra॒jāsṷ ca | atho॒ hira̭ṇyajyotire॒va yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || 88 ||
(tath - sa - u॒pāka̭roti ca॒tvāri̭ ca) (a. 22)
anuvākaṃ 23 - aśve paryagnyaprayantānā-mpaśūnā-nniyojanaṃ
purṷṣo॒ vai ya॒jñaḥ | ya॒jñaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | yadaśvḙ pa॒śūnni̭yu॒ñjanti̭ |
ya॒jñāde॒va tadya॒jña-mprayṷṅkte || aśva̭-ntūpa॒ra-ṅgo̭mṛ॒gam | tāna̭gni॒ṣṭha āla̭bhate |
se॒nā॒mu॒khame॒va tathsagg​śya̭ti | tasmā᳚-drājamu॒kha-mbhī॒ṣma-mbhāvṷkam ||
ā॒gne॒ya-ṅkṛ॒ṣṇagrī̭va-mpu॒rastā᳚-lla॒lāṭe᳚ | pū॒rvā॒gnime॒va ta-ṅkṷrute || 89 ||
tasmā᳚-tpūrvā॒gni-mpu॒rastā᳚-thsthāpayanti || pau॒ṣṇama॒nvañca᳚m | annaṃ॒-vai~ pū॒ṣā | tasmā᳚-tpūrvā॒gnā-vā̭hā॒rya̭-māha̭ranti ||
ai॒ndrā॒pau॒ṣṇa mu॒pari̭ṣṭāt | ai॒ndro vai rā̭ja॒nyo-'nna̭-mpū॒ṣā |
a॒nnādyḙnai॒vaina̭-mubha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti | tasmā᳚-drāja॒nyo᳚nnā॒do bhāvṷkaḥ ||
ā॒gne॒yau kṛ॒ṣṇagrī̭vau bāhu॒voḥ | bā॒hu॒vore॒va vī॒rya̭-ndhatte || 90 ||
tasmā᳚-drāja॒nyo̭ bāhuba॒lī bhāvṷkaḥ ||
tvā॒ṣṭrau lo̭maśasa॒kthau sa॒kthyoḥ |
sa॒kthyore॒va vī॒rya̭-ndhatte | tasmā᳚-drāja॒nya̭ ūruba॒lī bhāvṷkaḥ || śi॒ti॒pṛ॒ṣṭhau bā̭r​haspa॒tyau pṛ॒ṣṭhe |
bra॒hma॒va॒rca॒sa-me॒vopari̭ṣṭāddhatte |
atho̭ ka॒vacḙ e॒vaite a॒bhitaḥ॒ paryṷ̄hate |
tasmā᳚-drāja॒nyaḥ̭ sanna̭ddho vī॒rya̭-ṅkaroti || dhā॒tre pṛ̭ṣoda॒ra-ma॒dhastā᳚t |
pra॒ti॒ṣṭhāme॒vaitā-ṅkṷrute |
atho̭ i॒yaṃ-vai~ dhā॒tā |
a॒syāme॒va prati̭tiṣṭhati || sau॒rya-mba॒lakṣa॒-mpucche᳚ | u॒thse॒dhame॒va ta-ṅkṷrute |
tasmā̭duthse॒dha-mbha॒ye pra॒jā
a॒bhisagg​śra̭yanti || 91 ||
(ku॒ru॒te॒ - dha॒tte॒ - ku॒ru॒te॒ pañca̭ ca) (a. 23)
(sā॒graṃ॒ha॒ṇyā - catṷṣṭayyo॒ - yo vai - yaḥ pi॒tu - śca॒tvārā॒ - yathā̭ ni॒ktam - pra॒jāpa̭taye tvā॒- yathā॒ prokṣi̭taṃ - vi॒bhūrā̭ha- pra॒jāpa̭tirakāmayatāśvame॒dhena̭ - pra॒jāpa̭ti॒rna kiñca॒ na - sā̭vi॒tra - mā brahma̭n - pra॒jāpa̭ti-rde॒vebhyaḥ̭ - pra॒jāpa̭ti॒ rakṣāgṃ̭si - pra॒jāpa̭timīphsati - vi॒bhura̭śvanā॒mānya - mbhāg̭ - syekayū॒po - rājjṷdāla - mekavi॒gṃ॒śo - de॒vāḥ - purṷṣa॒ strayo̭vigṃśatiḥ)
(sā॒graṃ॒ha॒ṇyā - tasmā̭daśvamedhayā॒jī - ya-tpari̭mitā॒ - ya-dya̭jñamu॒khe - yo dī॒kṣām - de॒vāne॒va - traya̭ i॒me - si॒tāya̭ - prāṇāpā॒nāve॒vāsmi॒n - tasmā᳚-drāja॒nya̭ eka̭navatiḥ)
(sā॒graṃ॒ha॒ṇyā - sagg​śra̭yanti)
|| hariḥ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake aṣṭamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
+++++++++++++++++++++++++++
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in