Summary — Assamese
AI-generated · not yet verified
The Assamese meaning of each verse is shown below the verse.
𑌸𑌾॒𑌗𑍍𑌰𑌂॒𑌹॒𑌣𑍍𑌯𑍇𑌷𑍍𑌟𑍍𑌯𑌾॑ 𑌯𑌜𑌤𑍇 । 𑌇॒𑌮𑌾-𑌞𑍍𑌜॒𑌨𑌤𑌾॒𑌗𑍍𑌂॒ 𑌸𑌙𑍍𑌗॑𑌹𑍍𑌣𑌾॒𑌨𑍀𑌤𑌿॑ ॥ 𑌦𑍍𑌵𑌾𑌦॑𑌶𑌾𑌰𑌤𑍍𑌨𑍀 𑌰𑌶॒𑌨𑌾 𑌭॑𑌵𑌤𑌿 । 𑌦𑍍𑌵𑌾𑌦॑𑌶॒ 𑌮𑌾𑌸𑌾᳚-𑌸𑍍𑌸𑌂𑌵𑌁𑌥𑍍𑌸॒𑌰𑌃 ।
𑌸𑌂॒𑌵𑌁॒𑌥𑍍𑌸॒𑌰𑌮𑍇॒𑌵𑌾 𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 । 𑌮𑍗॒𑌞𑍍𑌜𑍀 𑌭॑𑌵𑌤𑌿 । 𑌊𑌰𑍍𑌗𑍍𑌵𑍈 𑌮𑍁𑌞𑍍𑌜𑌾𑌃᳚ । 𑌊𑌰𑍍𑌜॑𑌮𑍇॒ 𑌵𑌾 𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 ॥ 𑌚𑌿॒𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌨𑌕𑍍𑌷॑𑌤𑍍𑌰-𑌮𑍍𑌭𑌵𑌤𑌿 । 𑌚𑌿॒𑌤𑍍𑌰𑌂-𑌵𑌾𑌁 𑌏॒𑌤𑌤𑍍𑌕𑌰𑍍𑌮॑ ॥ 1 ॥
sā॒graṃ॒ha॒ṇyeṣṭyā̭ yajate | i॒mā-ñja॒natā॒gṃ॒ saṅga̭hṇā॒nīti̭ || dvāda̭śāratnī raśa॒nā bha̭vati | dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒raḥ |
saṃ॒va~॒thsa॒rame॒vā va̭rundhe | mau॒ñjī bha̭vati | ūrgvai muñjāḥ᳚ | ūrja̭me॒ vā va̭rundhe || ci॒trā nakṣa̭tra-mbhavati | ci॒traṃ-vā~ e॒tatkarma̭ || 1 ||
অনুবাক ১ — সাংগ্ৰহণ্যেষ্টি আদি যজমানৰ সংস্কাৰ। সাংগ্ৰহণ্যেষ্টিৰ দ্বাৰা যজ্ঞ কৰে। ‘এই জ্ঞান মই সংগ্ৰহ কৰিম’ বুলি। বাৰ হাত দীঘল ৰশনা হয়। বাৰ মাহেই সংবৎসৰ। সংবৎসৰকেই লাভ কৰে। মৌঞ্জী হয়। মৌঞ্জেই অন্ন। অন্নকেই লাভ কৰে। চিত্ৰা নক্ষত্ৰ হয়। চিত্ৰময় হয় এই কৰ্ম। ॥ ১ ॥ AI
𑌸𑍁॒𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌸𑍍𑌯॑ 𑌲𑍋॒𑌕𑌸𑍍𑌯॒ 𑌸𑌮॑𑌷𑍍𑌟𑍍𑌯𑍈 ॥ 𑌕𑍇॒𑌶॒𑌶𑍍𑌮॒𑌶𑍍𑌰𑍁 𑌵॑𑌪𑌤𑍇 । 𑌨॒𑌖𑌾𑌨𑌿॒ 𑌨𑌿𑌕𑍃॑𑌨𑍍𑌤𑌤𑍇 । 𑌦॒𑌤𑍋 𑌧𑌾॑𑌵𑌤𑍇 । 𑌸𑍍𑌨𑌾𑌤𑌿॑ । 𑌅𑌹॑𑌤𑌂॒-𑌵𑌾𑌁𑌸𑌃॒ 𑌪𑌰𑌿॑𑌧𑌤𑍍𑌤𑍇 । 𑌪𑌾॒𑌪𑍍𑌮𑌨𑍋-𑌽𑌪॑𑌹𑌤𑍍𑌯𑍈 ।
𑌵𑌾𑌚𑌂॑-𑌯𑌁॒𑌤𑍍𑌵𑍋𑌪॑𑌵𑌸𑌤𑌿 । 𑌸𑍁॒𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌸𑍍𑌯॑ 𑌲𑍋॒𑌕𑌸𑍍𑌯॒ 𑌗𑍁𑌪𑍍𑌤𑍍𑌯𑍈᳚ । 𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑌿॑-𑌞𑍍𑌜𑌾𑌗॒𑌰𑌯॑𑌨𑍍𑌤 𑌆𑌸𑌤𑍇 । 𑌸𑍁॒𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌸𑍍𑌯॑ 𑌲𑍋॒𑌕𑌸𑍍𑌯॒ 𑌸𑌮॑𑌷𑍍𑌟𑍍𑌯𑍈 ॥ 2 ॥
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || ke॒śa॒śma॒śru va̭pate | na॒khāni॒ nikṛ̭ntate | da॒to dhā̭vate | snāti̭ | aha̭taṃ॒-vā~saḥ॒ pari̭dhatte | pā॒pmano-'pa̭hatyai |
vācaṃ̭-ya~॒tvopa̭vasati | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ guptyai᳚ | rātri̭-ñjāga॒raya̭nta āsate | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || 2 ||
অশ্বমেধৰ দ্বাৰা সমৃদ্ধিৰ বাবে। পুণ্যনাম দেৱযজন স্থানত অৱস্থান কৰে। তেওঁৰ দ্বাৰা পুণ্যই কীৰ্তি লাভ কৰে। অপদাতী ঋত্বিকসকলক সুব্ৰহ্মণ্যৰ পৰা সমাহিত কৰে। স্বৰ্গলোকৰ প্ৰাপ্তিৰ বাবে। কেশ আৰু শ্মশ্ৰু কটা হয়। নখ কটা হয়। দাঁত ধোৱা হয়। স্নান কৰে। নতুন বস্ত্ৰ পৰিধান কৰে। পাপ অপহৰণৰ বাবে। বাক্য সংযত কৰি উপবাস কৰে। স্বৰ্গলোকৰ ৰক্ষাৰ বাবে। ৰাতি জাগৰণ কৰি থাকে। স্বৰ্গলোকৰ প্ৰাপ্তিৰ বাবে। ॥ ২ ॥ AI
𑌚𑌤𑍁॑𑌷𑍍𑌟𑌯𑍍𑌯॒ 𑌆𑌪𑍋॑ 𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 ।
𑌚𑌤𑍁॑𑌶𑍍𑌶𑌫𑍋॒ 𑌵𑌾 𑌅𑌶𑍍𑌵𑌃॑ 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌜𑌾𑌪॒𑌤𑍍𑌯-𑌸𑍍𑌸𑌮𑍃॑𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑍈 ॥
𑌤𑌾 𑌦𑌿॒𑌗𑍍𑌭𑍍𑌯-𑌸𑍍𑌸॒𑌮𑌾𑌭𑍃॑𑌤𑌾 𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 । 𑌦𑌿॒𑌕𑍍𑌷𑍁 𑌵𑌾 𑌆𑌪𑌃॑ ।
𑌅𑌨𑍍𑌨𑌂॒-𑌵𑌾𑌁 𑌆𑌪𑌃॑ । 𑌅॒𑌦𑍍𑌭𑍍𑌯𑍋 𑌵𑌾 𑌅𑌨𑍍𑌨॑-𑌞𑍍𑌜𑌾𑌯𑌤𑍇 । 𑌯𑌦𑍇॒𑌵𑌾𑌦𑍍𑌭𑍍𑌯𑍋-𑌽𑌨𑍍𑌨॒-𑌞𑍍𑌜𑌾𑌯॑𑌤𑍇 । 𑌤𑌦𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 ॥ 𑌤𑌾𑌸𑍁॑ 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑍗𑌦॒𑌨-𑌮𑍍𑌪॑𑌚𑌤𑌿 । 𑌰𑍇𑌤॑ 𑌏॒𑌵 𑌤𑌦𑍍𑌦॑𑌧𑌾𑌤𑌿 ॥ 3 ॥
catṷṣṭayya॒ āpo̭ bhavanti |
catṷśśapho॒ vā aśvaḥ̭ prājāpa॒tya-ssamṛ̭ddhyai ||
tā di॒gbhya-ssa॒mābhṛ̭tā bhavanti | di॒kṣu vā āpaḥ̭ |
annaṃ॒-vā~ āpaḥ̭ | a॒dbhyo vā anna̭-ñjāyate | yade॒vādbhyo-'nna॒-ñjāya̭te | tadava̭rundhe || tāsṷ brahmauda॒na-mpa̭cati | reta̭ e॒va tadda̭dhāti || 3 ||
অনুবাক ২ — ব্ৰহ্মৌদনৰ অভিধান। চাৰি প্ৰকাৰৰ জল হয়। চাৰি শফযুক্ত অশ্ব প্ৰজাপতিৰ সমৃদ্ধিৰ বাবে। সেইবোৰ দিশৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হয়। দিশত জল থাকে। জলেই অন্ন। জলৰ পৰা অন্ন জন্মে। জলৰ পৰা যি অন্ন জন্মে, তাকেই লাভ কৰে। সেইবোৰত ব্ৰহ্মৌদন ৰন্ধা হয়। তাতেই ৰেতঃ স্থাপন কৰে। ॥ ৩ ॥ AI
𑌸॒𑌰𑍍𑌪𑌿𑌷𑍍𑌵𑌾᳚-𑌨𑍍𑌭𑌵𑌤𑌿 𑌮𑍇𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯॒𑌤𑍍𑌵𑌾𑌯॑ । 𑌚॒𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰॑ 𑌆𑌰𑍍𑌷𑍇॒𑌯𑌾𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌶𑍍𑌨॑𑌨𑍍𑌤𑌿 । 𑌦𑌿॒𑌶𑌾𑌮𑍇॒𑌵 𑌜𑍍𑌯𑍋𑌤𑌿॑𑌷𑌿 𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌚॒𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰𑌿॒ 𑌹𑌿𑌰॑𑌣𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌦𑌦𑌾𑌤𑌿 । 𑌦𑌿॒𑌶𑌾𑌮॒𑌵 𑌜𑍍𑌯𑍋𑌤𑍀॒𑌗𑍍॒𑌷𑍍𑌯 𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 ॥ 4 ॥
sa॒rpiṣvā᳚-nbhavati meddhya॒tvāya̭ | ca॒tvāra̭ ārṣe॒yāḥ prāśna̭nti | di॒śāme॒va jyoti̭ṣi juhoti | ca॒tvāri॒ hira̭ṇyāni dadāti | di॒śāma॒va jyotī॒g॒ṣya va̭rundhe || 4 ||
চাৰি শৰাৱযুক্ত হয়। দিশত প্ৰতিষ্ঠিত হয়। দুয়োফালে সোণৰ মুদ্ৰা থাকে। দুয়োফালে এই কৰ্মত দীপ্তি স্থাপন কৰে। শ্ৰুত হোৱাৰ বাবে উদ্ধাৰ কৰে। ঘৃতযুক্ত হয় মেদযুক্ত হোৱাৰ বাবে। চাৰিজন আৰ্ষেয় পুৰোহিত প্ৰাশন কৰে। দিশৰ জ্যোতিত আহুতি দিয়ে। চাৰি সোণ দান কৰে। দিশৰ জ্যোতি লাভ কৰে। ॥ ৪ ॥ AI
𑌬॒𑌹𑍁 𑌵𑌾 𑌏॒𑌷 𑌕𑍁॑𑌚॒𑌰𑍋॑-𑌽𑌮𑍇॒𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑌮𑍁𑌪॑𑌗𑌚𑍍𑌛𑌤𑌿 ।
𑌯𑌦𑌶𑍍𑌵𑌃॑ । 𑌪॒𑌵𑌿𑌤𑍍𑌰𑌂॒-𑌵𑍈𑌁 𑌦॒𑌰𑍍𑌭𑌾𑌃 ॥ 5 ॥
ba॒hu vā e॒ṣa kṷca॒ro̭-'me॒ddhyamupa̭gacchati |
yadaśvaḥ̭ | pa॒vitraṃ॒-vai~ da॒rbhāḥ || 5 ||
যি ঘৃত অৱশিষ্ট থাকে, তাত ৰশনা নিমজ্জিত কৰে। প্ৰজাপতিয়েই ওদন। ৰেতঃ ঘৃত। ঘৃতত ৰশনা নিমজ্জিত কৰি প্ৰজাপতিক ৰেতসেৰে সমৃদ্ধ কৰে। দৰ্ভময়ী ৰশনা হয়। এই কুচৰ বহু অমেধ্যৰ ওচৰত উপনীত হয়। যি অশ্ব। দৰ্ভেই পৱিত্ৰ। ॥ ৫ ॥ AI
𑌅𑌶𑍍𑌵॑𑌸𑍍𑌯॒ 𑌵𑌾 𑌆𑌲॑𑌬𑍍𑌧𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌿॒𑌮𑍋𑌦॑-𑌕𑍍𑌰𑌾𑌮𑌤𑍍 ।
𑌸 𑌮॒𑌹𑌰𑍍𑌤𑍍𑌵𑌿॑𑌜𑌃॒ 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌵𑌿॑𑌶𑌤𑍍 । 𑌤𑌨𑍍𑌮॒𑌹𑌰𑍍𑌤𑍍𑌵𑌿॑𑌜𑌾-𑌮𑍍𑌮𑌹𑌰𑍍𑌤𑍍𑌵𑌿॒𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌮𑍍 । 𑌯𑌨𑍍𑌮॒𑌹𑌰𑍍𑌤𑍍𑌵𑌿॑𑌜𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌾॒𑌶𑍍𑌞𑌨𑍍𑌤𑌿॑ ।
𑌮॒𑌹𑌿॒𑌮𑌾𑌨॑-𑌮𑍇॒𑌵𑌾𑌸𑍍𑌮𑌿॒𑌨𑍍-𑌤𑌦𑍍𑌦॑𑌧𑌤𑌿 ॥
𑌅𑌶𑍍𑌵॑𑌸𑍍𑌯॒ 𑌵𑌾 𑌆𑌲॑𑌬𑍍𑌧𑌸𑍍𑌯॒ 𑌰𑍇𑌤॒ 𑌉𑌦॑𑌕𑍍𑌰𑌾𑌮𑌤𑍍 ।
𑌤𑌥𑍍𑌸𑍁॒𑌵𑌰𑍍𑌣॒𑌗𑍍𑌂॒ 𑌹𑌿𑌰॑𑌣𑍍𑌯-𑌮𑌭𑌵𑌤𑍍 । 𑌯𑌥𑍍𑌸𑍁॒𑌵𑌰𑍍𑌣॒𑌗𑍍𑌂॒ 𑌹𑌿𑌰॑𑌣𑍍𑌯॒-𑌨𑍍𑌦𑌦𑌾॑𑌤𑌿 ।
𑌰𑍇𑌤॑ 𑌏॒𑌵 𑌤𑌦𑍍𑌦॑𑌧𑌾𑌤𑌿 ॥ 𑌓॒𑌦॒𑌨𑍇 𑌦॑𑌦𑌾𑌤𑌿 । 𑌰𑍇𑌤𑍋॒ 𑌵𑌾 𑌓॑𑌦॒𑌨𑌃 । 𑌰𑍇𑌤𑍋॒ 𑌹𑌿𑌰॑𑌣𑍍𑌯𑌮𑍍 । 𑌰𑍇𑌤॑𑌸𑍈॒𑌵𑌾𑌸𑍍𑌮𑌿॒-𑌨𑍍𑌰𑍇𑌤𑍋॑ 𑌦𑌧𑌾𑌤𑌿 ॥ 6 ॥
aśva̭sya॒ vā āla̭bdhasya mahi॒moda̭-krāmat |
sa ma॒hartvi̭jaḥ॒ prāvi̭śat | tanma॒hartvi̭jā-mmahartvi॒ktvam | yanma॒hartvi̭jaḥ prā॒śñanti̭ |
ma॒hi॒māna̭-me॒vāsmi॒n-tadda̭dhati ||
aśva̭sya॒ vā āla̭bdhasya॒ reta॒ uda̭krāmat |
tathsu॒varṇa॒gṃ॒ hira̭ṇya-mabhavat | yathsu॒varṇa॒gṃ॒ hira̭ṇya॒-ndadā̭ti |
reta̭ e॒va tadda̭dhāti || o॒da॒ne da̭dāti | reto॒ vā o̭da॒naḥ | reto॒ hira̭ṇyam | reta̭sai॒vāsmi॒-nreto̭ dadhāti || 6 ||
দৰ্ভা (কুশ)ৰে নিৰ্মিত ৰশনা হয়, তেওঁক (অশ্বক) পৱিত্ৰ কৰে। পৱিত্ৰ হোৱা অশ্বক মেধ্য (বধযোগ্য) বুলি গ্ৰহণ কৰে। অশ্বক বান্ধি লোৱাৰ পিছত তাৰ মহিমা ওপৰলৈ উঠি গ'ল। সি মহৰ্ত্বিজসকলৰ মাজত প্ৰৱেশ কৰিলে। সেই কাৰণেই মহৰ্ত্বিজসকলৰ মহৰ্ত্বিকত্ব। মহৰ্ত্বিজসকলে যি খায়, তাতেই তেওঁলোকে সেই মহিমা তেওঁলোকৰ মাজত স্থাপন কৰে। অশ্বক বান্ধি লোৱাৰ পিছত তাৰ বীৰ্য ওপৰলৈ উঠি গ'ল। সেয়ে সোণালী হিৰণ্য হ'ল। যি সোণালী হিৰণ্য দিয়া হয়, তাতেই তেওঁ বীৰ্য স্থাপন কৰে। ওদনত (অন্নত) দিয়া হয়। ওদনেই বীৰ্য, হিৰণ্যও বীৰ্য; বীৰ্যৰ দ্বাৰাই তেওঁৰ মাজত বীৰ্য স্থাপন কৰে। AI
𑌯𑍋 𑌵𑍈 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮॑𑌣𑍇 𑌦𑍇॒𑌵𑍇𑌭𑍍𑌯𑌃॑ 𑌪𑍍𑌰॒𑌜𑌾𑌪॑𑌤॒𑌯𑍇-𑌽𑌪𑍍𑌰॑𑌤𑌿-𑌪𑍍𑌰𑍋॒𑌚𑍍𑌯𑌾𑌶𑍍𑌵॒-𑌮𑍍𑌮𑍇𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯॑-𑌮𑍍𑌬॒𑌦𑍍𑌧𑍍𑌨𑌾𑌤𑌿॑ ।
𑌆 𑌦𑍇॒𑌵𑌤𑌾᳚𑌭𑍍𑌯𑍋 𑌵𑍃𑌶𑍍𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇 । 𑌪𑌾𑌪𑍀॑𑌯𑌾𑌨𑍍𑌭𑌵𑌤𑌿 । 𑌯𑌃 𑌪𑍍𑌰॑𑌤𑌿॒𑌪𑍍𑌰𑍋𑌚𑍍𑌯॑ । 𑌨 𑌦𑍇॒𑌵𑌤𑌾᳚𑌭𑍍𑌯॒ 𑌆𑌵𑍃॑𑌶𑍍𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇 । 𑌵𑌸𑍀॑𑌯𑌾𑌨𑍍𑌭𑌵𑌤𑌿 ॥ 𑌯𑌦𑌾𑌹॑ । 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮॒𑌨𑍍𑌨𑌶𑍍𑌵॒-𑌮𑍍𑌮𑍇𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯॑-𑌮𑍍𑌭𑌨𑍍𑌥𑍍𑌸𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌦𑍇॒𑌵𑍇𑌭𑍍𑌯𑌃॑ 𑌪𑍍𑌰॒𑌜𑌾𑌪॑𑌤𑌯𑍇॒ 𑌤𑍇𑌨॑ 𑌰𑌾𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑌾𑌸॒𑌮𑌿𑌤𑌿॑ । 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮॒ 𑌵𑍈 𑌬𑍍𑌰॒𑌹𑍍𑌮𑌾 ।
𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮॑𑌣 𑌏॒𑌵 𑌦𑍇॒𑌵𑍇𑌭𑍍𑌯𑌃॑ 𑌪𑍍𑌰॒𑌜𑌾𑌪॑𑌤𑌯𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿॒𑌪𑍍𑌰𑍋𑌚𑍍𑌯𑌾𑌶𑍍𑌵॒-𑌮𑍍𑌮𑍇𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯॑-𑌮𑍍𑌬𑌦𑍍𑌧𑍍𑌨𑌾𑌤𑌿 ॥ 7 ॥
yo vai brahma̭ṇe de॒vebhyaḥ̭ pra॒jāpa̭ta॒ye-'pra̭ti-pro॒cyāśva॒-mmeddhya̭-mba॒ddhnāti̭ |
ā de॒vatā᳚bhyo vṛścyate | pāpī̭yānbhavati | yaḥ pra̭ti॒procya̭ | na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate | vasī̭yānbhavati || yadāha̭ | brahma॒nnaśva॒-mmeddhya̭-mbhanthsyāmi de॒vebhyaḥ̭ pra॒jāpa̭taye॒ tena̭ rāddhyāsa॒miti̭ | brahma॒ vai bra॒hmā |
brahma̭ṇa e॒va de॒vebhyaḥ̭ pra॒jāpa̭taye prati॒procyāśva॒-mmeddhya̭-mbaddhnāti || 7 ||
অনুৱাক ৩ — ৰশনাৰে অশ্ব বন্ধন। যি ব্যক্তিয়ে ব্ৰহ্মা, দেৱতাসকল আৰু প্ৰজাপতিক নজনোৱাকৈ মেধ্য অশ্বক বান্ধে, সি দেৱতাসকলৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হয় আৰু পাপীয়ান হয়। যি জনাই জনাই বান্ধে, সি দেৱতাসকলৰ পৰা বিচ্ছিন্ন নহয়, সি শ্ৰেষ্ঠতৰ হয়। যি কয় — 'হে ব্ৰহ্মন, মই দেৱতাসকল আৰু প্ৰজাপতিৰ বাবে মেধ্য অশ্বক বান্ধিম, তেওঁলোকৰ দ্বাৰা মই সফল হওঁ' — ব্ৰহ্মাই ব্ৰহ্মা। ব্ৰহ্মাক, দেৱতাসকলক আৰু প্ৰজাপতিক জনাই তেওঁ মেধ্য অশ্বক বান্ধে। AI
𑌦𑍇॒𑌵𑌸𑍍𑌯॑ 𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌸𑌵𑌿॒𑌤𑍁𑌃 𑌪𑍍𑌰॑𑌸॒𑌵 𑌇𑌤𑌿॑ 𑌰𑌶॒𑌨𑌾-𑌮𑌾𑌦॑𑌤𑍍𑌤𑍇॒ 𑌪𑍍𑌰𑌸𑍂᳚𑌤𑍍𑌯𑍈 । 𑌅॒𑌶𑍍𑌵𑌿𑌨𑍋᳚-𑌰𑍍𑌬𑌾॒𑌹𑍁𑌭𑍍𑌯𑌾॒-𑌮𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌅॒𑌶𑍍𑌵𑌿𑌨𑍗॒ 𑌹𑌿 𑌦𑍇॒𑌵𑌾𑌨𑌾॑-𑌮𑌦𑍍𑌧𑍍𑌵॒𑌰𑍍𑌯𑍂 𑌆𑌸𑍍𑌤𑌾᳚𑌮𑍍 ।
𑌪𑍂॒𑌷𑍍𑌣𑍋 𑌹𑌸𑍍𑌤𑌾᳚𑌭𑍍𑌯𑌾॒-𑌮𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹॒ 𑌯𑌤𑍍𑌯𑍈᳚ ॥
𑌵𑍍𑌯𑍃॑𑌦𑍍𑌧𑌂॒-𑌵𑌾𑌁 𑌏॒𑌤𑌦𑍍𑌯॒𑌜𑍍𑌞𑌸𑍍𑌯॑ । 𑌯𑌦॑𑌯॒𑌜𑍁𑌷𑍍𑌕𑍇॑𑌣 𑌕𑍍𑌰𑌿॒𑌯𑌤𑍇᳚ ।
𑌇॒𑌮𑌾𑌮॑𑌗𑍃𑌭𑍍𑌣𑌨𑍍-𑌰𑌶॒𑌨𑌾-𑌮𑍃॒𑌤𑌸𑍍𑌯𑍇-𑌤𑍍𑌯𑌧𑌿॑ 𑌵𑌦𑌤𑌿॒ 𑌯𑌜𑍁॑𑌷𑍍𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯𑍈 । 𑌯॒𑌜𑍍𑌞𑌸𑍍𑌯॒ 𑌸𑌮𑍃॑𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑍈 ॥ 8 ॥
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va iti̭ raśa॒nā-māda̭tte॒ prasū᳚tyai | a॒śvino᳚-rbā॒hubhyā॒-mityā̭ha | a॒śvinau॒ hi de॒vānā̭-maddhva॒ryū āstā᳚m |
pū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒-mityā̭ha॒ yatyai᳚ ||
vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒tadya॒jñasya̭ | yada̭ya॒juṣkḙṇa kri॒yate᳚ |
i॒māma̭gṛbhṇan-raśa॒nā-mṛ॒tasye-tyadhi̭ vadati॒ yajṷṣkṛtyai | ya॒jñasya॒ samṛ̭ddhyai || 8 ||
সি দেৱতাসকলৰ পৰা বিচ্ছিন্ন নহয়, সি শ্ৰেষ্ঠতৰ হয়। 'দেৱ সৱিতাৰ প্ৰসৱৰ আদেশত তোমাক' — এই বুলি ৰশনা গ্ৰহণ কৰে, প্ৰসূতিৰ (প্ৰেৰণাৰ) বাবে। 'অশ্বিনসকলৰ বাহুৰ দ্বাৰা' বুলি কয়, কাৰণ অশ্বিনসকলেই দেৱতাসকলৰ অধ্বৰ্যু আছিল। 'পূষনৰ হাতৰ দ্বাৰা' বুলি কয়, গতিৰ বাবে। যি যজ্ঞ অযাজুষ্ক (যজুৰ্মন্ত্ৰবিহীন) ভাৱে কৰা হয়, সেয়া যজ্ঞৰ ব্যৰ্থতা। 'এই ৰশনা মই ঋতৰ (সত্যৰ) পৰা গ্ৰহণ কৰিলোঁ' — এই বুলি উচ্চাৰণ কৰে, যজুৰ্মন্ত্ৰযুক্ত কৰাৰ বাবে আৰু যজ্ঞৰ সিদ্ধিৰ বাবে। AI
𑌤𑌸𑍍𑌯॑ 𑌤𑍍𑌰𑌯𑍋𑌦॒𑌶𑍋 𑌮𑌾𑌸𑍋॑ 𑌵𑌿॒𑌷𑍍𑌟𑌪᳚𑌮𑍍 । 𑌋॒𑌷॒𑌭 𑌏॒𑌷 𑌯॒𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌾᳚𑌮𑍍 । 𑌯𑌦॑𑌶𑍍𑌵𑌮𑍇॒𑌧𑌃 । 𑌯𑌥𑌾॒ 𑌵𑌾 𑌋॑𑌷॒𑌭𑌸𑍍𑌯॑ 𑌵𑌿॒𑌷𑍍𑌟𑌪᳚𑌮𑍍 । 𑌏॒𑌵𑌮𑍇॒𑌤𑌸𑍍𑌯॑ 𑌵𑌿॒𑌷𑍍𑌟𑌪᳚𑌮𑍍 । 𑌤𑍍𑌰॒𑌯𑍋॒𑌦॒𑌶𑌮॑𑌰॒𑌤𑍍𑌨𑌿𑌗𑍍𑌂 𑌰॑𑌶॒𑌨𑌾𑌯𑌾॑-𑌮𑍁॒𑌪𑌾𑌦॑𑌧𑌾𑌤𑌿 ॥ 9 ॥
tasya̭ trayoda॒śo māso̭ vi॒ṣṭapa᳚m | ṛ॒ṣa॒bha e॒ṣa ya॒jñānā᳚m | yada̭śvame॒dhaḥ | yathā॒ vā ṛ̭ṣa॒bhasya̭ vi॒ṣṭapa᳚m | e॒vame॒tasya̭ vi॒ṣṭapa᳚m | tra॒yo॒da॒śama̭ra॒tnigṃ ra̭śa॒nāyā̭-mu॒pāda̭dhāti || 9 ||
তাত তেওঁলোকে কয় — ৰশনা বাৰ অৰত্নিৰ কৰিব লাগে, নে তেৰ অৰত্নিৰ? ঋতুসকলৰ মাজত ঋষভ (বৃষ) যেনে সংৱৎসৰ, তেনে। তাৰ তেৰ মাহেই বিষ্টপ (পদ/স্থান)। যজ্ঞসকলৰ মাজত ঋষভ যেনে অশ্বমেধ, তেনে। ঋষভৰ যি বিষ্টপ, সেইদৰে ইয়াৰো বিষ্টপ। তেৰ অৰত্নিৰ ৰশনা ৰশনাত স্থাপন কৰে। AI
𑌤𑌯𑌾॑ 𑌦𑍇॒𑌵𑌾-𑌸𑍍𑌸𑍁॒𑌤𑌮𑌾𑌬॑𑌭𑍂𑌵𑍁॒-𑌰𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌭𑍂𑌤𑌿॑𑌮𑍇॒𑌵𑍋𑌪𑌾𑌵॑𑌰𑍍𑌤𑌤𑍇 ॥ 𑌋॒𑌤𑌸𑍍𑌯॒ 𑌸𑌾𑌮𑌨᳚-𑌥𑍍𑌸॒𑌰𑌮𑌾॒𑌰𑌪॒𑌨𑍍𑌤𑍀𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌸॒𑌤𑍍𑌯𑌂-𑌵𑌾𑌁 𑌋॒𑌤𑌮𑍍 ।
𑌸॒𑌤𑍍𑌯𑍇𑌨𑍈॒𑌵𑍈𑌨॑ 𑌮𑍃॒𑌤𑍇𑌨𑌾𑌰॑𑌭𑌤𑍇 ॥ 𑌅॒𑌭𑌿॒𑌧𑌾 𑌅॒𑌸𑍀𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 ॥ 10 ॥
tayā̭ de॒vā-ssu॒tamāba̭bhūvu॒-rityā̭ha | bhūti̭me॒vopāva̭rtate || ṛ॒tasya॒ sāmana᳚-thsa॒ramā॒rapa॒ntītyā̭ha | sa॒tyaṃ-vā~ ṛ॒tam |
sa॒tyenai॒vaina̭ mṛ॒tenāra̭bhate || a॒bhi॒dhā a॒sītyā̭ha || 10 ||
‘যেন ঋষভৰ (বৃষ)ৰ বিষ্টপ (পদক্ষেপ) সম্পন্ন কৰে, তেনেকুৱা কৰে।’ তাকে কৰে। ‘পূৰ্ব আয়ুৰ বিদথেষু কবি’ এইদৰে কয়। আয়ুকে তেওঁৰ ভিতৰত স্থাপন কৰে। ‘তয়া দেৱা সুতমাৱভূৱুঃ’ এইদৰে কয়। ভূতিকেই প্ৰাপ্ত হয়। ‘ঋতস্য সামন্ৎসৰমাৰপন্তী’ এইদৰে কয়। সত্যেই ঋত। সত্যেৰেই তেওঁ তাক আৰম্ভ কৰে। ‘অভিধা অসি’ এইদৰে কয়। AI
𑌭𑍂॒𑌮𑌾𑌨॑-𑌮𑍇॒𑌵𑍋𑌪॑𑌤𑌿 । 𑌯॒𑌨𑍍𑌤𑌾-𑌽𑌸𑍀𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌯॒𑌨𑍍𑌤𑌾𑌰॑𑌮𑍇॒𑌵𑍈𑌨॑-𑌙𑍍𑌕𑌰𑍋𑌤𑌿 ।
𑌧॒𑌰𑍍𑌤𑌾-𑌽𑌸𑍀𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌧॒𑌰𑍍𑌤𑌾𑌰॑𑌮𑍇॒𑌵𑍈𑌨॑-𑌙𑍍𑌕𑌰𑍋𑌤𑌿 । 𑌸𑍋᳚-𑌽𑌗𑍍𑌨𑌿𑌂-𑌵𑍈𑌁᳚𑌶𑍍𑌵𑌾𑌨॒𑌰-𑌮𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 ।
𑌅॒𑌗𑍍𑌨𑌾-𑌵𑍇॒𑌵𑍈𑌨𑌂॑-𑌵𑍈𑌁𑌶𑍍𑌵𑌾𑌨॒𑌰𑍇 𑌜𑍁॑𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌸𑌪𑍍𑌰॑𑌥𑌸॒𑌮𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 ॥ 11 ॥
bhū॒māna̭-me॒vopa̭ti | ya॒ntā-'sītyā̭ha | ya॒ntāra̭me॒vaina̭-ṅkaroti |
dha॒rtā-'sītyā̭ha | dha॒rtāra̭me॒vaina̭-ṅkaroti | so᳚-'gniṃ-vai~᳚śvāna॒ra-mityā̭ha |
a॒gnā-ve॒vainaṃ̭-vai~śvāna॒re jṷhoti | sapra̭thasa॒mityā̭ha || 11 ||
সেয়ে অশ্বমেধ যাগ কৰোঁতা সকলো প্ৰাণীক অভিভূত কৰে। ‘ভুৱনমসি’ এইদৰে কয়। ভূমাকেই তেওঁ বঢ়ায়। ‘যন্তাসি’ এইদৰে কয়। তেওঁকেই যন্তা (নিয়ন্তা) কৰে। ‘ধৰ্তাসি’ এইদৰে কয়। তেওঁকেই ধৰ্তা (ধাৰক) কৰে। ‘সोऽগ্নিং বৈশ্বানৰম্’ এইদৰে কয়। অগ্নি বৈশ্বানৰতেই তেওঁ তাক আহুতি দিয়ে। ‘সপ্ৰথসম্’ এইদৰে কয়। AI
𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॑𑌕𑍃𑌤॒ 𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌹𑍋𑌮॑ 𑌏॒𑌵𑌾𑌸𑍍𑌯॒𑌷𑌃 ।
𑌪𑍃॒𑌥𑌿॒𑌵𑍍𑌯𑌾-𑌮𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌅॒𑌸𑍍𑌯𑌾𑌮𑍇॒𑌵𑍈𑌨॒-𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿॑𑌷𑍍𑌠𑌾𑌪𑌯𑌤𑌿 । 𑌯॒𑌨𑍍𑌤𑌾 𑌰𑌾𑌡𑍍𑌯॒𑌨𑍍𑌤𑌾-𑌽𑌸𑌿॒ 𑌯𑌮॑𑌨𑍋 𑌧॒𑌰𑍍𑌤𑌾-𑌽𑌸𑌿॑ 𑌧॒𑌰𑍁𑌣॒ 𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 ।
𑌰𑍂॒𑌪𑌮𑍇॒𑌵𑌾𑌸𑍍𑌯𑍈॒-𑌤𑌨𑍍𑌮॑𑌹𑌿॒𑌮𑌾𑌨𑌂॒-𑌵𑍍𑌯𑌾𑌁𑌚॑𑌷𑍍𑌟𑍇 ।
𑌕𑍃॒𑌷𑍍𑌯𑍈 𑌤𑍍𑌵𑌾॒ 𑌕𑍍𑌷𑍇𑌮𑌾॑𑌯 𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌰॒𑌯𑍍𑌯𑍈 𑌤𑍍𑌵𑌾॒ 𑌪𑍋𑌷𑌾॑𑌯॒ 𑌤𑍍𑌵𑍇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌆॒𑌶𑌿𑌷॑𑌮𑍇॒𑌵𑍈𑌤𑌾𑌮𑌾𑌶𑌾᳚𑌸𑍍𑌤𑍇 ॥
𑌸𑍍𑌵॒𑌗𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌾॑ 𑌦𑍇॒𑌵𑍇𑌭𑍍𑌯॒ 𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 ।
𑌦𑍇॒𑌵𑍇𑌭𑍍𑌯॑ 𑌏॒𑌵𑍈𑌨𑌗𑍍𑌗𑍍॑ 𑌸𑍍𑌵॒𑌗𑌾 𑌕॑𑌰𑍋𑌤𑌿 ।
𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾᳚ 𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌪𑍍𑌰॒𑌜𑌾𑌪॑𑌤𑌯॒ 𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌪𑍍𑌰𑌾॒𑌜𑌾॒𑌪॒𑌤𑍍𑌯𑍋 𑌵𑌾 𑌅𑌶𑍍𑌵𑌃॑ ।
𑌯𑌸𑍍𑌯𑌾॑ 𑌏॒𑌵 𑌦𑍇॒𑌵𑌤𑌾॑𑌯𑌾 𑌆𑌲॒𑌭𑍍𑌯𑌤᳚ । 𑌤𑌯𑍈॒𑌵𑍈𑌨॒𑌗𑍍𑌂॒ 𑌸𑌮॑𑌰𑍍𑌧𑌯𑌤𑌿 ॥ 12 ॥
svāhā̭kṛta॒ ityā̭ha | homa̭ e॒vāsya॒ṣaḥ |
pṛ॒thi॒vyā-mityā̭ha | a॒syāme॒vaina॒-mprati̭ṣṭhāpayati | ya॒ntā rāḍya॒ntā-'si॒ yama̭no dha॒rtā-'si̭ dha॒ruṇa॒ ityā̭ha |
rū॒pame॒vāsyai॒-tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe |
kṛ॒ṣyai tvā॒ kṣemā̭ya tvā ra॒yyai tvā॒ poṣā̭ya॒ tvetyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste ||
sva॒gā tvā̭ de॒vebhya॒ ityā̭ha |
de॒vebhya̭ e॒vainagg̭ sva॒gā ka̭roti |
svāhā᳚ tvā pra॒jāpa̭taya॒ ityā̭ha | prā॒jā॒pa॒tyo vā aśvaḥ̭ |
yasyā̭ e॒va de॒vatā̭yā āla॒bhyata᳚ | tayai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati || 12 ||
প্ৰজা আৰু পশুৰ দ্বাৰাই তেওঁ তাক বিস্তাৰ কৰে। ‘স্বাহাকৃতঃ’ এইদৰে কয়। তেওঁৰ সেইটোৱেই হোম। ‘পৃথিৱ্যাম্’ এইদৰে কয়। এই পৃথিৱীতেই তেওঁ তাক প্ৰতিষ্ঠিত কৰে। ‘যন্তা ৰাট্ যন্তাসি যমনো ধৰ্তাসি ধৰুণঃ’ এইদৰে কয়। তেওঁৰ সেই ৰূপ আৰু মহিমাকেই বৰ্ণনা কৰে। ‘কৃষ্যৈ ত্বা ক্ষেমায় ত্বা ৰয্যৈ ত্বা পোষায় ত্বা’ এইদৰে কয়। এই আশিষেই তেওঁ আশীৰ্বাদ কৰে। ‘স্বগা ত্বা দেৱেভ্যঃ’ এইদৰে কয়। দেৱতাসকলৰ বাবে তেওঁ তাক স্বগা কৰে। ‘স্বাহা ত্বা প্ৰজাপতয়ঃ’ এইদৰে কয়। অশ্ব প্ৰজাপতিসম্পৰ্কীয়। যাৰ দেৱতাক উদ্দেশ্যি তাক গ্ৰহণ কৰা হয়, সেই দেৱতাৰ দ্বাৰাই তেওঁ তাক সমৃদ্ধ কৰে। AI
𑌅𑌨𑍁𑌵𑌾𑌕𑌂 4 - 𑌅𑌶𑍍𑌵𑌸𑍍𑌯 𑌜𑌲𑍇-𑌽𑌵𑌗𑌾𑌹𑌨𑌮𑍍
𑌯𑌃 𑌪𑌿॒𑌤𑍁𑌰॑𑌨𑍁॒𑌜𑌾𑌯𑌾𑌃᳚ 𑌪𑍁॒𑌤𑍍𑌰𑌃 । 𑌸 𑌪𑍁॒𑌰𑌸𑍍𑌤𑌾᳚𑌨𑍍𑌨𑌯𑌤𑌿 ।
𑌯𑍋 𑌮𑌾॒𑌤𑍁𑌰॑𑌨𑍁॒𑌜𑌾𑌯𑌾𑌃᳚ 𑌪𑍁॒𑌤𑍍𑌰𑌃 । 𑌸 𑌪॒𑌶𑍍𑌚𑌾𑌨𑍍𑌨॑𑌯𑌤𑌿 ।
𑌵𑌿𑌷𑍍𑌵॑𑌞𑍍𑌚𑌮𑍇॒𑌵𑌾𑌸𑍍𑌮𑌾᳚𑌤𑍍-𑌪𑌾॒𑌪𑍍𑌮𑌾𑌨𑌂॒-𑌵𑌿𑌁𑌵𑍃॑𑌹𑌤𑌃 ॥ 𑌯𑍋 𑌅𑌰𑍍𑌵॑𑌨𑍍𑌤॒-𑌞𑍍𑌜𑌿𑌘𑌾𑌗𑍍𑌂॑𑌸𑌤𑌿॒ 𑌤𑌮॒𑌭𑍍𑌯॑𑌮𑍀𑌤𑌿॒ 𑌵𑌰𑍁॑𑌣॒ 𑌇𑌤𑌿॒ 𑌶𑍍𑌵𑌾𑌨॑-𑌞𑍍𑌚𑌤𑍁𑌰॒𑌕𑍍𑌷-𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌸𑍗॑𑌤𑌿 ।
𑌪॒𑌰𑍋 𑌮𑌰𑍍𑌤𑌃॑ 𑌪॒𑌰-𑌶𑍍𑌶𑍍𑌵𑍇𑌤𑌿॒ 𑌶𑍁𑌨॑𑌶𑍍𑌚𑌤𑍁-𑌰॒𑌕𑍍𑌷𑌸𑍍𑌯॒ 𑌪𑍍𑌰𑌹॑𑌨𑍍𑌤𑌿 । 𑌶𑍍𑌵𑍇𑌵॒ 𑌵𑍈 𑌪𑌾॒𑌪𑍍𑌮𑌾 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍃॑𑌵𑍍𑌯𑌃 । 𑌪𑌾॒𑌪𑍍𑌮𑌾𑌨॑-𑌮𑍇॒𑌵𑌾𑌸𑍍𑌯॒ 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍃॑𑌵𑍍𑌯𑌗𑍍𑌂 𑌹𑌨𑍍𑌤𑌿 ॥
𑌸𑍈॒𑌦𑍍𑌧𑍍𑌰॒𑌕-𑌮𑍍𑌮𑍁𑌸॑𑌲-𑌮𑍍𑌭𑌵𑌤𑌿 ॥ 13 ॥
anuvākaṃ 4 - aśvasya jale-'vagāhanam
yaḥ pi॒tura̭nu॒jāyāḥ᳚ pu॒traḥ | sa pu॒rastā᳚nnayati |
yo mā॒tura̭nu॒jāyāḥ᳚ pu॒traḥ | sa pa॒ścānna̭yati |
viṣva̭ñcame॒vāsmā᳚t-pā॒pmānaṃ॒-vi~vṛ̭hataḥ || yo arva̭nta॒-ñjighāgṃ̭sati॒ tama॒bhya̭mīti॒ varṷṇa॒ iti॒ śvāna̭-ñcatura॒kṣa-mprasaṷti |
pa॒ro martaḥ̭ pa॒ra-śśveti॒ śuna̭ścatu-ra॒kṣasya॒ praha̭nti | śveva॒ vai pā॒pmā bhrātṛ̭vyaḥ | pā॒pmāna̭-me॒vāsya॒ bhrātṛ̭vyagṃ hanti ||
sai॒ddhra॒ka-mmusa̭la-mbhavati || 13 ||
‘সমৃদ্ধিৰে বান্ধে’, ‘উপদধাতি’, ‘অসি’ এইদৰে কয়, ‘সপ্ৰথসম্’ এইদৰে কয়, ‘দেৱসকলৰ বাবে’ এইদৰে কয় — এই পাঁচটা। (অধ্যায় ৩) অনুৱাক ৪ — ঘোঁৰাৰ পানীত অৱগাহন। যি পিতৃৰ সৰু ভাইৰ পুত্ৰ, সি আগত নিয়ে। যি মাতৃৰ সৰু ভাইৰ পুত্ৰ, সি পিছত নিয়ে। তেওঁলোকে ইয়াৰ পৰা পাপক বিৰুদ্ধ দিশলৈ আঁতৰাই দিয়ে। ‘যি ঘোঁৰাক হিংসা কৰে, তাক বৰুণে ধৰে’ এইদৰে কৈ চাৰিচকুৰ কুকুৰক প্ৰেৰণ কৰে। ‘মৰ্ত্যৰ পৰা আঁতৰত, কুকুৰৰ পৰাও আঁতৰত’ এইদৰে চাৰিচকুৰ কুকুৰক প্ৰহাৰ কৰে। কুকুৰৰ দৰে শত্ৰু পাপী হয়; সি ইয়াৰ শত্ৰুৰ পাপক বধ কৰে। সেই মুষল সৈন্ধ্ৰকৰ দৰে হয়। ॥ ১৩ ॥ AI
𑌪𑍁॒𑌗𑍍𑌗𑍍॒𑌶𑍍𑌚॒𑌲𑍍𑌵𑌾𑌂-𑌵𑍈𑌁 𑌦𑍇॒𑌵𑌾-𑌶𑍍𑌶𑍁𑌚॒-𑌨𑍍𑌨𑍍𑌯॑𑌦𑌧𑍁𑌃 । 𑌶𑍁॒𑌚𑍈𑌵𑌾𑌸𑍍𑌯॒ 𑌶𑍁𑌚𑌗𑍍𑌂॑ 𑌹𑌨𑍍𑌤𑌿 ॥
𑌪𑌾॒𑌪𑍍𑌮𑌾 𑌵𑌾 𑌏॒𑌤𑌮𑍀᳚𑌫𑍍𑌸॒-𑌤𑍀𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹𑍁𑌃 । 𑌯𑍋᳚-𑌽𑌶𑍍𑌵𑌮𑍇॒𑌧𑍇𑌨॒ 𑌯𑌜॑𑌤॒ 𑌇𑌤𑌿॑ ।
𑌅𑌶𑍍𑌵॑𑌸𑍍𑌯𑌾𑌧𑌸𑍍𑌪॒𑌦𑌮𑍁𑌪𑌾᳚𑌸𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌵॒𑌜𑍍𑌰𑍀 𑌵𑌾 𑌅𑌶𑍍𑌵𑌃॑ 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌜𑌾𑌪॒𑌤𑍍𑌯𑌃 ।
𑌵𑌜𑍍𑌰𑍇॑𑌣𑍈॒𑌵 𑌪𑌾॒𑌪𑍍𑌮𑌾𑌨॒-𑌮𑍍𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍃॑𑌵𑍍𑌯॒-𑌮𑌵॑𑌕𑍍𑌰𑌾𑌮𑌤𑌿 ॥ 𑌦॒𑌕𑍍𑌷𑌿॒𑌣𑌾-𑌽𑌪॑𑌪𑍍𑌲𑌾𑌵𑌯𑌤𑌿 ॥ 14 ॥
pu॒gg॒śca॒lvāṃ-vai~ de॒vā-śśuca॒-nnya̭dadhuḥ | śu॒caivāsya॒ śucagṃ̭ hanti ||
pā॒pmā vā e॒tamī᳚phsa॒-tītyā̭huḥ | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭ta॒ iti̭ |
aśva̭syādhaspa॒damupā᳚syati |
va॒jrī vā aśvaḥ̭ prājāpa॒tyaḥ |
vajrḙṇai॒va pā॒pmāna॒-mbhrātṛ̭vya॒-mava̭krāmati || da॒kṣi॒ṇā-'pa̭plāvayati || 14 ||
কৰ্ম, কৰ্মৰ দ্বাৰাই ইয়াৰ বাবে সিদ্ধি সাধন কৰে। পৌগ্শ্চলেয়ে হত্যা কৰে। পুগ্শ্চল্বা নামৰ শুচক দেৱতাসকলে স্থাপন কৰিছিল; শুচৰ দ্বাৰাই ইয়াৰ শুচক বধ কৰে। ‘যি অশ্বমেধেৰে যজ্ঞ কৰে, তাক পাপে আক্ৰান্ত কৰে’ বুলি কোৱা হয়। ঘোঁৰাৰ তলৰ ভৰিৰ ওচৰত উপাসনা কৰে। ঘোঁৰা প্ৰজাপতিৰ বজ্ৰ; বজ্ৰৰ দ্বাৰাই পাপী শত্ৰুক অতিক্ৰম কৰে। দক্ষিণাক প্লাৱিত কৰে। ॥ ১৪ ॥ AI
𑌅॒𑌫𑍍𑌸𑍁-𑌯𑍋॑𑌨𑌿॒𑌰𑍍𑌵𑌾 𑌅𑌶𑍍𑌵𑌃॑ । 𑌅॒𑌫𑍍𑌸𑍁॒𑌜𑍋 𑌵𑍇॑𑌤॒𑌸𑌃 ।
𑌸𑍍𑌵𑌾𑌦𑍇॒𑌵𑍈𑌨𑌂॒-𑌯𑍋𑌁𑌨𑍇॒𑌰𑍍𑌨𑌿𑌰𑍍𑌮𑌿॑𑌮𑍀𑌤𑍇 ॥
𑌪𑍁॒𑌰𑌸𑍍𑌤𑌾᳚𑌤𑍍-𑌪𑍍𑌰॒𑌤𑍍𑌯𑌞𑍍𑌚॑-𑌮॒𑌭𑍍𑌯𑍁𑌦𑍂॑𑌹𑌤𑌿 ।
𑌪𑍁॒𑌰𑌸𑍍𑌤𑌾॑-𑌦𑍇॒𑌵𑌾𑌸𑍍𑌮𑌿॑-𑌨𑍍𑌪𑍍𑌰॒𑌤𑍀𑌚𑍍𑌯॒ 𑌮𑍃𑌤॑-𑌨𑍍𑌦𑌧𑌾𑌤𑌿 ॥
𑌅॒𑌹-𑌞𑍍𑌚॒ 𑌤𑍍𑌵-𑌞𑍍𑌚॑ 𑌵𑍃𑌤𑍍𑌰𑌹॒𑌨𑍍𑌨𑌿𑌤𑌿॑ 𑌬𑍍𑌰॒𑌹𑍍𑌮𑌾 𑌯𑌜॑𑌮𑌾𑌨𑌸𑍍𑌯॒ 𑌹𑌸𑍍𑌤॑-𑌙𑍍𑌗𑍃𑌹𑍍𑌣𑌾𑌤𑌿 ।
𑌬𑍍𑌰॒𑌹𑍍𑌮॒𑌕𑍍𑌷॒𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌏॒𑌵 𑌸𑌨𑍍𑌦॑𑌧𑌾𑌤𑌿 ।
𑌅॒𑌭𑌿 𑌕𑍍𑌰𑌤𑍍𑌵𑍇᳚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰 𑌭𑍂॒𑌰𑌧॒ 𑌜𑍍𑌮𑌨𑍍𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯॑-𑌧𑍍𑌵॒𑌰𑍍𑌯𑍁-𑌰𑍍𑌯𑌜॑𑌮𑌾𑌨𑌂-𑌵𑌾𑌁𑌚𑌯𑌤𑍍𑌯॒-𑌭𑌿𑌜𑌿॑𑌤𑍍𑌯𑍈 ॥ 15 ॥
a॒phsu-yo̭ni॒rvā aśvaḥ̭ | a॒phsu॒jo vḙta॒saḥ |
svāde॒vainaṃ॒-yo~ne॒rnirmi̭mīte ||
pu॒rastā᳚t-pra॒tyañca̭-ma॒bhyudṷ̄hati |
pu॒rastā̭-de॒vāsmi̭-npra॒tīcya॒ mṛta̭-ndadhāti ||
a॒ha-ñca॒ tva-ñca̭ vṛtraha॒nniti̭ bra॒hmā yaja̭mānasya॒ hasta̭-ṅgṛhṇāti |
bra॒hma॒kṣa॒tre e॒va sanda̭dhāti |
a॒bhi kratve᳚ndra bhū॒radha॒ jmannitya̭-dhva॒ryu-ryaja̭mānaṃ-vā~cayatya॒-bhiji̭tyai || 15 ||
ইয়াৰ পৰা পাপ ৰূপী মলিনতাক প্লাৱিত কৰি আঁতৰাই দিয়ে। ঈষীকাৰে নিৰ্মিত উদূহ হয়। ঈষীকা আয়ু; আয়ু ইয়াৰ মাজত স্থাপন কৰে। ঈষীকা অমৃত; অমৃত ইয়াৰ মাজত স্থাপন কৰে। বেতৰ শাখা ইয়াৰ সৈতে সংযুক্ত হয়। ঘোঁৰা পানীৰ যোনি; বেত পানীত জন্মা। সেই যোনিৰ পৰাই ইয়াক সৃষ্টি কৰে। আগত পশ্চিমমুখীকৈ অভ্যুদূহ কৰে; আগতেই ইয়াৰ মাজত পশ্চিমমুখীকৈ মৃতক স্থাপন কৰে। ‘মই আৰু তুমি, হে বৃত্ৰহন’ এইদৰে ব্ৰহ্মাই যজমানৰ হাত ধৰে; ব্ৰহ্ম আৰু ক্ষত্ৰক সংযুক্ত কৰে। ‘হে ইন্দ্ৰ, ক্ৰতুৰ বাবে পৃথিৱীত আগবাঢ়া’ এইদৰে অধ্বৰ্যুৱে যজমানক বাক্য কয়, অভিজিতিৰ বাবে। ॥ ১৫ ॥ AI
𑌚॒𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰॑ 𑌋॒𑌤𑍍𑌵𑌿𑌜॒-𑌸𑍍𑌸𑌮𑍁॑𑌕𑍍𑌷𑌨𑍍𑌤𑌿 ।
𑌆॒𑌭𑍍𑌯 𑌏॒𑌵𑍈𑌨॑-𑌞𑍍𑌚𑌤॒𑌸𑍃𑌭𑍍𑌯𑍋॑ 𑌦𑌿॒𑌗𑍍𑌭𑍍𑌯𑍋॑-𑌽𑌭𑌿𑌸𑌮𑍀॑𑌰𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 ॥ 𑌶॒𑌤𑍇𑌨॑ 𑌰𑌾𑌜𑌪𑍁॒𑌤𑍍𑌰𑍈-𑌸𑍍𑌸॒𑌹𑌾𑌦𑍍𑌧𑍍𑌵॒𑌰𑍍𑌯𑍁𑌃 । 𑌪𑍁॒𑌰𑌸𑍍𑌤𑌾᳚𑌤𑍍-𑌪𑍍𑌰॒𑌤𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠॒-𑌨𑍍𑌪𑍍𑌰𑍋𑌕𑍍𑌷॑𑌤𑌿 । 𑌅॒𑌨𑍇𑌨𑌾𑌶𑍍𑌵𑍇॑𑌨॒ 𑌮𑍇𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑍇॑𑌨𑍇॒𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 ।
𑌅॒𑌯𑌗𑍍𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌾॑ 𑌵𑍃॒𑌤𑍍𑌰𑌂-𑌵𑌁॑𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑌾॒𑌦𑌿𑌤𑌿॑ । 𑌰𑌾॒𑌜𑍍𑌯𑌂-𑌵𑌾𑌁 𑌅॑𑌦𑍍𑌧𑍍𑌵॒𑌰𑍍𑌯𑍁𑌃 । 𑌕𑍍𑌷॒𑌤𑍍𑌰𑌗𑍍𑌂 𑌰𑌾॑𑌜𑌪𑍁॒𑌤𑍍𑌰𑌃 । 𑌰𑌾॒𑌜𑍍𑌯𑍇𑌨𑍈॒-𑌵𑌾𑌸𑍍𑌮𑌿॑𑌨𑍍 𑌕𑍍𑌷॒𑌤𑍍𑌰-𑌨𑍍𑌦॑𑌧𑌾𑌤𑌿 ॥
𑌶॒𑌤𑍇𑌨𑌾॑-𑌰𑌾॒𑌜𑌭𑌿॑𑌰𑍁॒𑌗𑍍𑌰𑍈-𑌸𑍍𑌸॒𑌹 𑌬𑍍𑌰॒𑌹𑍍𑌮𑌾 ॥ 16 ॥
ca॒tvāra̭ ṛ॒tvija॒-ssamṷkṣanti |
ā॒bhya e॒vaina̭-ñcata॒sṛbhyo̭ di॒gbhyo̭-'bhisamī̭rayanti || śa॒tena̭ rājapu॒trai-ssa॒hāddhva॒ryuḥ | pu॒rastā᳚t-pra॒tyantiṣṭha॒-nprokṣa̭ti | a॒nenāśvḙna॒ meddhyḙne॒ṣṭvā |
a॒yagṃ rājā̭ vṛ॒traṃ-va~̭ddhyā॒diti̭ | rā॒jyaṃ-vā~ a̭ddhva॒ryuḥ | kṣa॒tragṃ rā̭japu॒traḥ | rā॒jyenai॒-vāsmi̭n kṣa॒tra-nda̭dhāti ||
śa॒tenā̭-rā॒jabhi̭ru॒grai-ssa॒ha bra॒hmā || 16 ||
অনুবাক ৫ — অশ্বৰ প্ৰোক্ষণ আৰু মহৰ্ত্বিকসকল। চাৰিজন ঋত্বিকে অশ্বত প্ৰোক্ষণ কৰে। এই চাৰিজনৰ দ্বাৰাই তেওঁক চাৰি দিশৰ পৰা আগবঢ়াই লৈ যায়। এশ ৰাজপুত্ৰৰ সৈতে অগ্নিধে সন্মুখত থিয় হৈ প্ৰোক্ষণ কৰে। এই অশ্বৰ দ্বাৰা যুদ্ধৰ বাবে ইষ্টি সম্পন্ন কৰি, 'এই ৰজাই বৃত্ৰক বধ কৰিব পাৰক' বুলি কয়। অগ্নিধৰ ৰাজ্য, ৰাজপুত্ৰৰ ক্ষত্ৰ। ৰাজ্যৰ দ্বাৰাই তেওঁৰ মাজত ক্ষত্ৰ স্থাপন কৰে। এশ উগ্ৰ ৰজাৰ সৈতে ব্ৰহ্মাই। AI
𑌅॒𑌯𑌗𑍍𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌾᳚-𑌽𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌧𑍃॒𑌷𑍍𑌯𑍋᳚-𑌽𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌿𑌤𑌿॑ । 𑌬𑌲𑌂॒-𑌵𑍈𑌁 𑌬𑍍𑌰॒𑌹𑍍𑌮𑌾 । 𑌬𑌲॑𑌮𑌰𑌾॒𑌜𑍋𑌗𑍍𑌰𑌃 । 𑌬𑌲॑𑌨𑍈॒-𑌵𑌾𑌸𑍍𑌮𑌿॒-𑌨𑍍𑌬𑌲॑-𑌨𑍍𑌦𑌧𑌾𑌤𑌿 ॥ 𑌶॒𑌤𑍇𑌨॑ 𑌸𑍂𑌤𑌗𑍍𑌰𑌾𑌮॒𑌣𑌿𑌭𑌿𑌃॑ 𑌸॒𑌹 𑌹𑍋𑌤𑌾᳚ । 𑌪॒𑌶𑍍𑌚𑌾𑌤𑍍-𑌪𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠॒-𑌨𑍍𑌪𑍍𑌰𑍋𑌕𑍍𑌷॑𑌤𑌿 ।
𑌅॒𑌨𑍇𑌨𑌾𑌶𑍍𑌵𑍇॑𑌨॒ 𑌮𑍇𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑍇॑𑌨𑍇॒𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 । 𑌅॒𑌯𑌗𑍍𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌾॒-𑌽𑌸𑍍𑌯𑍈 𑌵𑌿॒𑌶𑌃 ॥ 17 ॥
a॒yagṃ rājā᳚-'pratidhṛ॒ṣyo᳚-'stviti̭ | balaṃ॒-vai~ bra॒hmā | bala̭marā॒jograḥ | bala̭nai॒-vāsmi॒-nbala̭-ndadhāti || śa॒tena̭ sūtagrāma॒ṇibhiḥ̭ sa॒ha hotā᳚ | pa॒ścāt-prāntiṣṭha॒-nprokṣa̭ti |
a॒nenāśvḙna॒ meddhyḙne॒ṣṭvā | a॒yagṃ rājā॒-'syai vi॒śaḥ || 17 ||
দক্ষিণ দিশৰ পৰা থিয় হৈ প্ৰোক্ষণ কৰে। এই অশ্বৰ দ্বাৰা যুদ্ধৰ বাবে ইষ্টি সম্পন্ন কৰি, 'এই ৰজাই অপ্ৰতিহত হওক' বুলি কয়। ব্ৰহ্মাৰ বল, উগ্ৰ ৰজাৰ বল। বলৰ দ্বাৰাই তেওঁৰ মাজত বল স্থাপন কৰে। এশ সূত-গ্ৰামণীৰ সৈতে হোতা পশ্চিম দিশত থিয় হৈ প্ৰোক্ষণ কৰে। এই অশ্বৰ দ্বাৰা যুদ্ধৰ বাবে ইষ্টি সম্পন্ন কৰি, 'এই ৰজাই এই প্ৰজাৰ'। AI
𑌬॒𑌹𑍁॒𑌹𑌿॒𑌰॒𑌣𑍍𑌯𑌾𑌯𑍈॑ 𑌬𑌹𑍁𑌹॒𑌸𑍍𑌤𑌿𑌕𑌾॑𑌯𑍈 । 𑌬॒𑌹𑍁॒𑌦𑌾॒𑌸॒𑌪𑍂॒𑌰𑍁॒𑌷𑌾𑌯𑍈॑ 𑌰𑌯𑌿॒𑌮𑌤𑍍𑌯𑍈॒ 𑌪𑍁𑌷𑍍𑌟𑌿॑𑌮𑌤𑍍𑌯𑍈 । 𑌬॒𑌹𑍁॒𑌰𑌾॒𑌯॒𑌸𑍍𑌪𑍋॒𑌷𑌾𑌯𑍈॒ 𑌰𑌾𑌜𑌾॒-𑌽𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌿𑌤𑌿॑ । 𑌭𑍂॒𑌮𑌾 𑌵𑍈 𑌹𑍋𑌤𑌾᳚ । 𑌭𑍂॒𑌮𑌾 𑌸𑍂॑𑌤𑌗𑍍𑌰𑌾𑌮॒𑌣𑍍𑌯𑌃॑ । 𑌭𑍂॒𑌮𑍍𑌨𑍈𑌵𑌾𑌸𑍍𑌮𑌿॑-𑌨𑍍𑌭𑍂॒𑌮𑌾𑌨॑-𑌨𑍍𑌦𑌧𑌾𑌤𑌿 ॥ 𑌶॒𑌤𑍇𑌨॑ 𑌕𑍍𑌷𑌤𑍍𑌤-𑌸𑌙𑍍𑌗𑍍𑌰𑌹𑍀॒𑌤𑍃𑌭𑌿𑌃॑ 𑌸॒𑌹𑍋𑌦𑍍𑌗𑌾॒𑌤𑌾 । 𑌉॒𑌤𑍍𑌤॒𑌰॒𑌤𑍋 𑌦॑𑌕𑍍𑌷𑌿॒𑌣𑌾 𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠॒-𑌨𑍍𑌪𑍍𑌰𑍋𑌕𑍍𑌷॑𑌤𑌿 ॥ 18 ॥
ba॒hu॒hi॒ra॒ṇyāyai̭ bahuha॒stikā̭yai | ba॒hu॒dā॒sa॒pū॒ru॒ṣāyai̭ rayi॒matyai॒ puṣṭi̭matyai | ba॒hu॒rā॒ya॒spo॒ṣāyai॒ rājā॒-'stviti̭ | bhū॒mā vai hotā᳚ | bhū॒mā sṷ̄tagrāma॒ṇyaḥ̭ | bhū॒mnaivāsmi̭-nbhū॒māna̭-ndadhāti || śa॒tena̭ kṣatta-saṅgrahī॒tṛbhiḥ̭ sa॒hodgā॒tā | u॒tta॒ra॒to da̭kṣi॒ṇā tiṣṭha॒-nprokṣa̭ti || 18 ||
বহু গাই, বহু ঘোঁৰা, বহু ছাগলী-মেষ, বহু ধান-যৱ, বহু মাষ-তিল, বহু সোণ, বহু হাতী, বহু দাস-পুৰুষ, ধনশালী, পুষ্টিশালী, বহু ৰাজস্পোষক — 'ৰজা হওক' বুলি কয়। হোতাৰ প্ৰাচুৰ্য, সূত-গ্ৰামণীসকলৰ প্ৰাচুৰ্য। প্ৰাচুৰ্যৰ দ্বাৰাই তেওঁৰ মাজত প্ৰাচুৰ্য স্থাপন কৰে। এশ ক্ষত্ত-সংগ্ৰহীতাৰ সৈতে উদ্গাতা উত্তৰ-দক্ষিণ দিশত থিয় হৈ প্ৰোক্ষণ কৰে। AI
𑌅॒𑌯𑌗𑍍𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌾॒ 𑌸𑌰𑍍𑌵॒𑌮𑌾𑌯𑍁॑𑌰𑍇॒𑌤𑍍𑌵𑌿𑌤𑌿॑ ।
𑌆𑌯𑍁॒𑌰𑍍𑌵𑌾 𑌉॑𑌦𑍍𑌗𑌾॒𑌤𑌾 । 𑌆𑌯𑍁𑌃॑ 𑌕𑍍𑌷𑌤𑍍𑌤-𑌸𑌙𑍍𑌗𑍍𑌰𑌹𑍀॒𑌤𑌾𑌰𑌃॑ ।
𑌆𑌯𑍁॑𑌷𑍈॒-𑌵𑌾𑌸𑍍𑌮𑌿॒𑌨𑍍𑌨𑌾𑌯𑍁॑-𑌰𑍍𑌦𑌧𑌾𑌤𑌿 ॥ 𑌶॒𑌤𑌗𑍍𑌂 𑌶॑𑌤-𑌮𑍍𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 । 𑌶॒𑌤𑌾𑌯𑍁𑌃॒ 𑌪𑍁𑌰𑍁॑𑌷-𑌶𑍍𑌶॒𑌤𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿॑𑌯𑌃 ।
𑌆𑌯𑍁॑𑌷𑍍𑌯𑍇॒𑌵𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿॒𑌯𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿॑𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑌿 ॥ 𑌚॒𑌤𑍁॒-𑌶𑍍𑌶॒𑌤𑌾 𑌭॑𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 । 𑌚𑌤॑𑌸𑍍𑌰𑍋॒ 𑌦𑌿𑌶𑌃॑ । 𑌦𑌿॒𑌕𑍍𑌷𑍍𑌵𑍇॑𑌵 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿॑𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑌿 ॥ 19 ॥
a॒yagṃ rājā॒ sarva॒māyṷre॒tviti̭ |
āyu॒rvā ṷdgā॒tā | āyuḥ̭ kṣatta-saṅgrahī॒tāraḥ̭ |
āyṷṣai॒-vāsmi॒nnāyṷ-rdadhāti || śa॒tagṃ śa̭ta-mbhavanti | śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭yaḥ |
āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭tiṣṭhati || ca॒tu॒-śśa॒tā bha̭vanti | cata̭sro॒ diśaḥ̭ | di॒kṣvḙva prati̭tiṣṭhati || 19 ||
এই অশ্বৰ দ্বাৰা যুদ্ধৰ বাবে ইষ্টি সম্পন্ন কৰি, 'এই ৰজাই সম্পূৰ্ণ আয়ু লাভ কৰক' বুলি কয়। উদ্গাতাৰ আয়ু, ক্ষত্ত-সংগ্ৰহীতাসকলৰ আয়ু। আয়ুৰ দ্বাৰাই তেওঁৰ মাজত আয়ু স্থাপন কৰে। এশ এশ হয়, মানুহৰ আয়ু এশ, ইন্দ্ৰিয় এশ। আয়ু আৰু ইন্দ্ৰিয়তেই প্ৰতিষ্ঠিত হয়। চাৰিশ হয়, চাৰি দিশ। দিশবোৰতেই প্ৰতিষ্ঠিত হয়। AI
𑌯𑌥𑌾॒ 𑌵𑍈 𑌹॒𑌵𑌿𑌷𑍋॑ 𑌗𑍃𑌹𑍀॒𑌤𑌸𑍍𑌯॒ 𑌸𑍍𑌕𑌨𑍍𑌦॑𑌤𑌿 । 𑌏॒𑌵𑌂-𑌵𑌾𑌁 𑌏॒𑌤𑌦𑌶𑍍𑌵॑𑌸𑍍𑌯 𑌸𑍍𑌕𑌨𑍍𑌦𑌤𑌿 ।
𑌯𑌨𑍍𑌨𑌿॒𑌕𑍍𑌤𑌮𑌨𑌾॑-𑌲𑌬𑍍𑌧-𑌮𑍁𑌥𑍍𑌸𑍃॒𑌜𑌨𑍍𑌤𑌿॑ । 𑌯𑌥𑍍𑌸𑍍𑌤𑍋𑌕𑍍𑌯𑌾॑ 𑌅॒𑌨𑍍𑌵𑌾𑌹॑ । 𑌸॒𑌰𑍍𑌵॒𑌹𑍁𑌤॑-𑌮𑍇॒𑌵𑍈𑌨॑-𑌙𑍍𑌕𑌰𑍋॒𑌤𑍍𑌯-𑌸𑍍𑌕॑𑌨𑍍𑌦𑌾𑌯 । 𑌅𑌸𑍍𑌕॑𑌨𑍍𑌨॒𑌗𑍍𑌂॒ 𑌹𑌿 𑌤𑌤𑍍 ।
𑌯𑌦𑍍𑌧𑍁॒𑌤𑌸𑍍𑌯॒ 𑌸𑍍𑌕𑌨𑍍𑌦॑𑌤𑌿 ॥ 𑌸॒𑌹𑌸𑍍𑌰॒-𑌮𑌨𑍍𑌵𑌾॑𑌹 । 𑌸॒𑌹𑌸𑍍𑌰॑ 𑌸𑌮𑍍𑌮𑌿𑌤-𑌸𑍍𑌸𑍁𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑍋 𑌲𑍋॒𑌕𑌃 ।
𑌸𑍁॒𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌸𑍍𑌯॑ 𑌲𑍋॒𑌕𑌸𑍍𑌯𑌾॒-𑌭𑌿𑌜𑌿॑𑌤𑍍𑌯𑍈 ॥ 20 ॥
yathā॒ vai ha॒viṣo̭ gṛhī॒tasya॒ skanda̭ti | e॒vaṃ-vā~ e॒tadaśva̭sya skandati |
yanni॒ktamanā̭-labdha-muthsṛ॒janti̭ | yathstokyā̭ a॒nvāha̭ | sa॒rva॒huta̭-me॒vaina̭-ṅkaro॒tya-ska̭ndāya | aska̭nna॒gṃ॒ hi tat |
yaddhu॒tasya॒ skanda̭ti || sa॒hasra॒-manvā̭ha | sa॒hasra̭ sammita-ssuva॒rgo lo॒kaḥ |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā॒-bhiji̭tyai || 20 ||
অনুবাক ৬ — মাটিত পৰা বিন্দুসমূহৰ অভিমন্ত্ৰণ। যিদৰে গ্ৰহণ কৰা হবিৰ পৰা টোপাল পৰে, সেইদৰে এই অশ্বৰ পৰাও টোপাল পৰে। যি নিক্ষিপ্ত কিন্তু গ্ৰহণ নকৰা টোপাল এৰি দিয়া হয়, সেই কাৰণে স্তোক্যা মন্ত্ৰৰে অনুচ্চাৰণ কৰে। এইদৰে তেওঁ সেই অশ্বক সৰ্বহুত কৰে, যাতে টোপাল নপৰে। কাৰণ সেয়া অস্কন্ন (অপতিত) হয়। কিন্তু হুত (আহুতি দিয়া) বস্তুৰ পৰা যি টোপাল পৰে, তাৰ বাবে সহস্ৰবাৰ অনুচ্চাৰণ কৰে। সহস্ৰৰ সমান স্বৰ্গলোক। স্বৰ্গলোক জয় কৰাৰ বাবে। ॥ ২০ ॥ AI
𑌸𑍍𑌤𑍋𑌕𑍍𑌯𑌾॑ 𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌯𑌾 𑌏॒𑌵 𑌵𑌰𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾॒ 𑌆𑌪𑌃॑ । 𑌤𑌾 𑌅𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 ॥ 𑌅॒𑌸𑍍𑌯𑌾-𑌞𑍍𑌜𑍁॑𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌇॒𑌯𑌂-𑌵𑌾𑌁 𑌅॒𑌗𑍍𑌨𑌿𑌰𑍍𑌵𑍈᳚𑌶𑍍𑌵𑌾𑌨॒𑌰𑌃 ॥ 21 ॥
stokyā̭ juhoti | yā e॒va varṣyā॒ āpaḥ̭ | tā ava̭rundhe || a॒syā-ñjṷhoti | i॒yaṃ-vā~ a॒gnirvai᳚śvāna॒raḥ || 21 ||
যদি সীমিত সংখ্যক অনুচ্চাৰণ কৰে, তেন্তে সীমিত ফল লাভ কৰে। সেয়ে অসীম সংখ্যক অনুচ্চাৰণ কৰে। অসীম স্বৰ্গলোক। স্বৰ্গলোক সম্পূৰ্ণৰূপে লাভ কৰাৰ বাবে। স্তোক্যা মন্ত্ৰৰে আহুতি দিয়ে। যি বৰষুণৰ পানী, তাক লাভ কৰে। এই পৃথিৱীত আহুতি দিয়ে। এই পৃথিৱী অগ্নি বৈশ্বানৰ। ॥ ২১ ॥ AI
𑌅॒𑌗𑍍𑌨𑌯॑ 𑌏॒𑌵𑍈𑌨॑-𑌞𑍍𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 ॥ 𑌸𑍋𑌮𑌾॑𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌸𑍋𑌮𑌾॑𑌯𑍈॒𑌵𑍈𑌨॑-𑌞𑍍𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌸॒𑌵𑌿॒𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌸॒𑌵𑌿॒𑌤𑍍𑌰 𑌏॒𑌵𑍈𑌨॑-𑌞𑍍𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 ॥ 22 ॥
a॒gnaya̭ e॒vaina̭-ñjuhoti || somā̭ya॒ svāhetyā̭ha | somā̭yai॒vaina̭-ñjuhoti | sa॒vi॒tre svāhetyā̭ha | sa॒vi॒tra e॒vaina̭-ñjuhoti || 22 ||
এই পৃথিৱীতেই সেইবোৰক প্ৰতিষ্ঠিত কৰে। প্ৰজাপতিয়ে কৈছিল — মই স্তোক্যা মন্ত্ৰসমূহত অশ্বমেধক সংস্থাপন কৰো, সেই সংস্থাপিত অশ্বমেধৰ দ্বাৰা মই তাক অনুষ্ঠান কৰো। ‘অগ্নয় স্বাহা’ বুলি কয়। অগ্নিতেই তাক আহুতি দিয়ে। ‘সোমায় স্বাহা’ বুলি কয়। সোমতেই তাক আহুতি দিয়ে। ‘সৱিত্ৰে স্বাহা’ বুলি কয়। সৱিতাৰেই তাক আহুতি দিয়ে। ॥ ২২ ॥ AI
𑌬𑍃𑌹॒𑌸𑍍𑌪𑌤॑𑌯 𑌏॒𑌵𑍈𑌨॑-𑌞𑍍𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌅॒𑌪𑌾-𑌮𑍍𑌮𑍋𑌦𑌾॑𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌅॒𑌦𑍍𑌭𑍍𑌯 𑌏॒𑌵𑍈𑌨॑-𑌞𑍍𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌵𑌾॒𑌯𑌵𑍇॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌵𑌾॒𑌯𑌵॑ 𑌏॒𑌵𑍈𑌨॑-𑌞𑍍𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 ॥ 23 ॥
bṛha॒spata̭ya e॒vaina̭-ñjuhoti | a॒pā-mmodā̭ya॒ svāhetyā̭ha | a॒dbhya e॒vaina̭-ñjuhoti | vā॒yave॒ svāhetyā̭ha | vā॒yava̭ e॒vaina̭-ñjuhoti || 23 ||
‘সৰস্বত্যৈ স্বাহা’ বুলি কয়। সৰস্বতীৰেই তাক আহুতি দিয়ে। ‘পূষ্ণে স্বাহা’ বুলি কয়। পূষাৰেই তাক আহুতি দিয়ে। ‘বৃহস্পতয়ে স্বাহা’ বুলি কয়। বৃহস্পতিৰেই তাক আহুতি দিয়ে। ‘অপাং মোদায় স্বাহা’ বুলি কয়। পানীৰেই তাক আহুতি দিয়ে। ‘ৱায়ৱে স্বাহা’ বুলি কয়। বায়ুৰেই তাক আহুতি দিয়ে। ॥ ২৩ ॥ AI
𑌦𑌶॑ 𑌦𑌶 𑌸॒𑌪𑌾𑌨𑍍𑌦॑-𑌞𑍍𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌦𑌶𑌾᳚𑌕𑍍𑌷𑌰𑌾 𑌵𑌿॒𑌰𑌾𑌟𑍍 । 𑌅𑌨𑍍𑌨𑌂॑-𑌵𑌿𑌁॒𑌰𑌾𑌟𑍍 । 𑌵𑌿॒𑌰𑌾𑌜𑍈॒-𑌵𑌾𑌨𑍍𑌨𑌾𑌦𑍍𑌯॒𑌮𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 ॥ 𑌪𑍍𑌰 𑌵𑌾 𑌏॒𑌷𑍋᳚-𑌽𑌸𑍍𑌮𑌾𑌲𑍍𑌲𑍋॒𑌕𑌾-𑌚𑍍𑌚𑍍𑌯॑𑌵𑌤𑍇 ।
𑌯𑌃 𑌪𑌰𑌾॑𑌚𑍀॒𑌰𑌾𑌹𑍁॑𑌤𑍀-𑌰𑍍𑌜𑍁॒𑌹𑍋𑌤𑌿॑ ।
𑌪𑍁𑌨𑌃॑ 𑌪𑍁𑌨𑌰𑌭𑍍𑌯𑌾॒𑌵𑌰𑍍𑌤॑-𑌞𑍍𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 ।
𑌅॒𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌨𑍇॒𑌵 𑌲𑍋॒𑌕𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿॑𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑌿 ॥
𑌏॒𑌤𑌾𑌗𑍍𑌂 𑌹॒ 𑌵𑌾𑌵 𑌸𑍋᳚-𑌽𑌶𑍍𑌵𑌮𑍇॒𑌧𑌸𑍍𑌯॒ 𑌸𑌗𑍍𑌗𑍍𑌸𑍍𑌥𑌿॑𑌤𑌿 𑌮𑍁𑌵𑌾॒𑌚𑌾-𑌸𑍍𑌕॑𑌨𑍍𑌦𑌾𑌯 । 𑌅𑌸𑍍𑌕॑𑌨𑍍𑌨॒𑌗𑍍𑌂॒ 𑌹𑌿 𑌤𑌤𑍍 ।
𑌯𑌦𑍍𑌯॒𑌜𑍍𑌞𑌸𑍍𑌯॒ 𑌸𑌗𑍍𑌗𑍍𑌸𑍍𑌥𑌿॑𑌤𑌸𑍍𑌯॒ 𑌸𑍍𑌕𑌨𑍍𑌦॑𑌤𑌿 ॥ 24 ॥
daśa̭ daśa sa॒pānda̭-ñjuhoti | daśā᳚kṣarā vi॒rāṭ | annaṃ̭-vi~॒rāṭ | vi॒rājai॒-vānnādya॒mava̭rundhe || pra vā e॒ṣo᳚-'smāllo॒kā-ccya̭vate |
yaḥ parā̭cī॒rāhṷtī-rju॒hoti̭ |
punaḥ̭ punarabhyā॒varta̭-ñjuhoti |
a॒sminne॒va lo॒ke prati̭tiṣṭhati ||
e॒tāgṃ ha॒ vāva so᳚-'śvame॒dhasya॒ saggsthi̭ti muvā॒cā-ska̭ndāya | aska̭nna॒gṃ॒ hi tat |
yadya॒jñasya॒ saggsthi̭tasya॒ skanda̭ti || 24 ||
‘মিত্ৰৰ বাবে স্বাহা’ বুলি কয়। এইদৰে তেওঁ সেই আহুতি মিত্ৰ দেৱতালৈ আগবঢ়ায়। ‘বৰুণৰ বাবে স্বাহা’ বুলি কয়। এইদৰে তেওঁ সেই আহুতি বৰুণ দেৱতালৈ আগবঢ়ায়। এই দুয়ো দেৱতালৈকে তেওঁ আহুতি আগবঢ়ায়। দহ-দহকৈ সপান্ধ আহুতি আগবঢ়ায়। বিৰাটৰ দহটা অক্ষৰ। বিৰাটেই অন্ন। বিৰাটৰ দ্বাৰাই অন্নাদ্য লাভ কৰে। যি জনে পূবমুখী আহুতি আগবঢ়ায়, তেওঁ এই লোকৰ পৰা পতন হয়। পুনৰ পুনৰ ঘূৰাই আহুতি আগবঢ়ায়। এইদৰে তেওঁ এই লোকতে প্ৰতিষ্ঠিত হয়। এইবোৰেই অশ্বমেধৰ সংস্থিতি বুলি তেওঁ কৈছিল, যাতে ই স্খলিত নহয়। কাৰণ সেই সংস্থিত যাগৰ যদি স্খলন হয়, তেন্তে সেয়া সঁচাকৈয়ে স্খলিত হয়। AI
𑌅𑌨𑍁𑌵𑌾𑌕𑌂 7 - 𑌅𑌥𑌾𑌧𑍍𑌵𑌰𑍍𑌯𑍁𑌪𑍍𑌰𑍋𑌕𑍍𑌷𑌣𑌮𑍍
𑌪𑍍𑌰॒𑌜𑌾𑌪॑𑌤𑌯𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌾॒ 𑌜𑍁𑌷𑍍𑌟॒-𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑍋𑌕𑍍𑌷𑌾॒𑌮𑍀𑌤𑌿॑ 𑌪𑍁𑌰॒𑌸𑍍𑌤𑌾᳚𑌤𑍍-𑌪॒𑌤𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠॒-𑌨𑍍𑌪𑍍𑌰𑍋𑌕𑍍𑌷॑𑌤𑌿 ।
𑌪𑍍𑌰॒𑌜𑌾𑌪॑𑌤𑌿॒𑌰𑍍𑌵𑍈 𑌦𑍇॒𑌵𑌾𑌨𑌾॑-𑌮𑌨𑍍𑌨𑌾॒𑌦𑍋 𑌵𑍀॒𑌰𑍍𑌯𑌾॑𑌵𑌾𑌨𑍍 ।
𑌅॒𑌨𑍍𑌨𑌾𑌦𑍍𑌯॑-𑌮𑍇॒𑌵𑌾𑌸𑍍𑌮𑌿॑𑌨𑍍 𑌵𑍀॒𑌰𑍍𑌯॑-𑌨𑍍𑌦𑌧𑌾𑌤𑌿 ।
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾॒𑌦𑌶𑍍𑌵𑌃॑ 𑌪𑌶𑍂॒𑌨𑌾-𑌮॑𑌨𑍍𑌨𑌾॒𑌦𑍋 𑌵𑍀॒𑌰𑍍𑌯𑌾॑𑌵𑌤𑍍𑌤𑌮𑌃 ॥ 𑌇॒𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌾॒𑌗𑍍𑌨𑌿𑌭𑍍𑌯𑌾॒-𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑍇𑌤𑌿॑ 𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣॒𑌤𑌃 ।
𑌇॒𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌾॒𑌗𑍍𑌨𑍀 𑌵𑍈 𑌦𑍇॒𑌵𑌾𑌨𑌾॒𑌮𑍋𑌜𑌿॑𑌷𑍍𑌠𑍗॒ 𑌬𑌲𑌿॑𑌷𑍍𑌠𑍗 । 𑌓𑌜॑ 𑌏॒𑌵𑌾𑌸𑍍𑌮𑌿॒-𑌨𑍍𑌬𑌲॑-𑌨𑍍𑌦𑌧𑌾𑌤𑌿 । 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾॒𑌦𑌶𑍍𑌵𑌃॑ 𑌪𑌶𑍂॒𑌨𑌾𑌮𑍋𑌜𑌿॑𑌷𑍍𑌠𑍋॒ 𑌬𑌲𑌿॑𑌷𑍍𑌠𑌃 ॥ 𑌵𑌾॒𑌯𑌵𑍇॒ 𑌤𑍍𑌵𑍇𑌤𑌿॑ 𑌪॒𑌶𑍍𑌚𑌾𑌤𑍍 । 𑌵𑌾॒𑌯𑍁𑌰𑍍𑌵𑍈 𑌦𑍇॒𑌵𑌾𑌨𑌾॑𑌮𑌾॒𑌶𑍁-𑌸𑍍𑌸𑌾॑𑌰𑌸𑌾॒𑌰𑌿𑌤॑𑌮𑌃 ॥ 25 ॥
anuvākaṃ 7 - athādhvaryuprokṣaṇam
pra॒jāpa̭taye tvā॒ juṣṭa॒-mprokṣā॒mīti̭ pura॒stā᳚t-pa॒tyantiṣṭha॒-nprokṣa̭ti |
pra॒jāpa̭ti॒rvai de॒vānā̭-mannā॒do vī॒ryā̭vān |
a॒nnādya̭-me॒vāsmi̭n vī॒rya̭-ndadhāti |
tasmā॒daśvaḥ̭ paśū॒nā-ma̭nnā॒do vī॒ryā̭vattamaḥ || i॒ndrā॒gnibhyā॒-ntveti̭ dakṣiṇa॒taḥ |
i॒ndrā॒gnī vai de॒vānā॒moji̭ṣṭhau॒ bali̭ṣṭhau | oja̭ e॒vāsmi॒-nbala̭-ndadhāti | tasmā॒daśvaḥ̭ paśū॒nāmoji̭ṣṭho॒ bali̭ṣṭhaḥ || vā॒yave॒ tveti̭ pa॒ścāt | vā॒yurvai de॒vānā̭mā॒śu-ssā̭rasā॒rita̭maḥ || 25 ||
(অভিজিতিৰ বাবে — বৈশ্বানৰ — সৱিতাৰ বাবে তেওঁ আহুতি আগবঢ়ায় — বায়ুৰ বাবে তেওঁ আহুতি আগবঢ়ায় — পতন হয়, ছয়টা) (অনুৱাক ৭ — এতিয়া অধ্বৰ্যুৰ প্ৰোক্ষণ) ‘প্ৰজাপতিৰ বাবে তোমাক প্ৰীতিকৰ কৰি প্ৰোক্ষণ কৰোঁ’ এই বুলি সন্মুখত পূবমুখ হৈ প্ৰোক্ষণ কৰে। প্ৰজাপতিয়েই দেৱতাসকলৰ মাজত অন্নাদ আৰু বীৰ্যৱান। তেওঁ এই জনৰ মাজত অন্নাদ্য আৰু বীৰ্য স্থাপন কৰে। সেয়ে পশুসকলৰ মাজত অশ্বই অন্নাদ আৰু বীৰ্যৱানতৰ। ‘ইন্দ্ৰাগ্নিৰ বাবে তোমাক’ এই বুলি দক্ষিণত প্ৰোক্ষণ কৰে। ইন্দ্ৰাগ্নিয়েই দেৱতাসকলৰ মাজত ওজস্বিতম আৰু বলিষ্ঠতম। তেওঁ এই জনৰ মাজত ওজ আৰু বল স্থাপন কৰে। সেয়ে পশুসকলৰ মাজত অশ্বই ওজস্বিতম আৰু বলিষ্ঠতম। ‘বায়ুৰ বাবে তোমাক’ এই বুলি পিছফালে প্ৰোক্ষণ কৰে। বায়ুৱেই দেৱতাসকলৰ মাজত আটাইতকৈ দ্ৰুতগামী আৰু শীঘ্ৰগামী। AI
𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑍇᳚𑌭𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌦𑍇॒𑌵𑍇𑌭𑍍𑌯॒ 𑌇𑌤𑍍𑌯𑍁॑𑌤𑍍𑌤𑌰॒𑌤𑌃 ।
𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑍇॒ 𑌵𑍈 𑌦𑍇॒𑌵𑌾 𑌦𑍇॒𑌵𑌾𑌨𑌾𑌂᳚-𑌯𑌁𑌶॒𑌸𑍍𑌵𑌿𑌤॑𑌮𑌾𑌃 ।
𑌯𑌶॑ 𑌏॒𑌵𑌾𑌸𑍍𑌮𑌿॑𑌨𑍍𑌦𑌧𑌾𑌤𑌿 । 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾॒𑌦𑌶𑍍𑌵𑌃॑ 𑌪𑌶𑍂॒𑌨𑌾𑌂-𑌯𑌁॑𑌶॒𑌸𑍍𑌵𑌿𑌤॑𑌮𑌃 ॥ 𑌦𑍇॒𑌵𑍇𑌭𑍍𑌯॒-𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑍇𑌤𑍍𑌯॒𑌧𑌸𑍍𑌤𑌾᳚𑌤𑍍 । 𑌦𑍇॒𑌵𑌾 𑌵𑍈 𑌦𑍇॒𑌵𑌾𑌨𑌾॒-𑌮𑌪॑𑌚𑌿𑌤𑌤𑌮𑌾𑌃 ।
𑌅𑌪॑𑌚𑌿𑌤𑌿-𑌮𑍇॒𑌵𑌾𑌸𑍍𑌮𑌿॑-𑌨𑍍𑌦𑌧𑌾𑌤𑌿 ।
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾॒𑌦𑌶𑍍𑌵𑌃॑ 𑌪𑌶𑍂॒𑌨𑌾-𑌮𑌪॑𑌚𑌿𑌤𑌤𑌮𑌃 ॥ 26 ॥
viśve᳚bhyastvā de॒vebhya॒ ityṷttara॒taḥ |
viśve॒ vai de॒vā de॒vānāṃ᳚-ya~śa॒svita̭māḥ |
yaśa̭ e॒vāsmi̭ndadhāti | tasmā॒daśvaḥ̭ paśū॒nāṃ-ya~̭śa॒svita̭maḥ || de॒vebhya॒-stvetya॒dhastā᳚t | de॒vā vai de॒vānā॒-mapa̭citatamāḥ |
apa̭citi-me॒vāsmi̭-ndadhāti |
tasmā॒daśvaḥ̭ paśū॒nā-mapa̭citatamaḥ || 26 ||
তেওঁ এই জনৰ মাজত জৱ (বেগ) স্থাপন কৰে। সেয়ে পশুসকলৰ মাজত অশ্বই আটাইতকৈ দ্ৰুতগামী আৰু শীঘ্ৰগামী। ‘সকলো দেৱতাৰ বাবে তোমাক’ এই বুলি উত্তৰফালে প্ৰোক্ষণ কৰে। সকলো দেৱতাই দেৱতাসকলৰ মাজত যশস্বিতম। তেওঁ এই জনৰ মাজত যশ স্থাপন কৰে। সেয়ে পশুসকলৰ মাজত অশ্বই যশস্বিতম। ‘দেৱতাসকলৰ বাবে তোমাক’ এই বুলি তলত প্ৰোক্ষণ কৰে। দেৱতাসকলেই দেৱতাসকলৰ মাজত অপচিতিতম (সৰ্বাধিক সন্মানিত)। তেওঁ এই জনৰ মাজত অপচিতি (সন্মান) স্থাপন কৰে। সেয়ে পশুসকলৰ মাজত অশ্বই অপচিতিতম। AI
𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇॒ 𑌵𑍈 𑌦𑍇॒𑌵𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌿𑌷𑌿॑𑌮𑌨𑍍𑌤𑍋 𑌹𑌰॒𑌸𑍍𑌵𑌿𑌨𑌃॑ ।
𑌤𑍍𑌵𑌿𑌷𑌿॑𑌮𑍇॒-𑌵𑌾𑌸𑍍𑌮𑌿॒𑌨𑍍॒. 𑌹𑌰𑍋॑ 𑌦𑌧𑌾𑌤𑌿 ।
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾॒𑌦𑌶𑍍𑌵𑌃॑ 𑌪𑌶𑍂॒𑌨𑌾-𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑌿𑌷𑌿॑𑌮𑌾𑌨𑍍 𑌹𑌰॒𑌸𑍍𑌵𑌿𑌤॑𑌮𑌃 ॥ 𑌦𑌿॒𑌵𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌾॒-𑌽𑌨𑍍𑌤𑌰𑌿॑𑌕𑍍𑌷𑌾𑌯 𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌪𑍃𑌥𑌿॒𑌵𑍍𑌯𑍈 𑌤𑍍𑌵𑍇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 ।
𑌏॒𑌭𑍍𑌯 𑌏॒𑌵𑍈𑌨𑌂॑-𑌲𑍋𑌁॒𑌕𑍇𑌭𑍍𑌯𑌃॒ 𑌪𑍍𑌰𑍋𑌕𑍍𑌷॑𑌤𑌿 ॥
𑌸॒𑌤𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌾-𑌽𑌸॑𑌤𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌾॒-𑌽𑌦𑍍𑌭𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑍗-𑌷॑𑌧𑍀𑌭𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾॒ 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑍇᳚𑌭𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌭𑍂॒𑌤𑍇𑌭𑍍𑌯॒ 𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 ।
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾॑𑌦𑌶𑍍𑌵𑌮𑍇𑌧𑌯𑌾॒𑌜𑌿𑌨॒𑌗𑍍𑌂॒ 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾॑𑌣𑌿 𑌭𑍂॒𑌤𑌾𑌨𑍍𑌯𑍁𑌪॑ 𑌜𑍀𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 ॥ 𑌬𑍍𑌰॒𑌹𑍍𑌮॒𑌵𑌾॒𑌦𑌿𑌨𑍋॑ 𑌵𑌦𑌨𑍍𑌤𑌿 । 𑌯𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾॑𑌜𑌾𑌪॒𑌤𑍍𑌯𑍋-𑌽𑌶𑍍𑌵𑌃॑ । 𑌅𑌥॒ 𑌕𑌸𑍍𑌮𑌾॑𑌦𑍇𑌨-𑌮॒𑌨𑍍𑌯𑌾𑌭𑍍𑌯𑍋॑ 𑌦𑍇॒𑌵𑌤𑌾॒𑌭𑍍𑌯𑍋-𑌽𑌪𑌿॒ 𑌪𑍍𑌰𑍋𑌕𑍍𑌷॒𑌤𑍀𑌤𑌿॑ ।
𑌅𑌶𑍍𑌵𑍇॒ 𑌵𑍈 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾॑ 𑌦𑍇॒𑌵𑌤𑌾॑ 𑌅॒𑌨𑍍𑌵𑌾𑌯॑𑌤𑍍𑌤𑌾𑌃 ।
𑌤𑌂-𑌯𑌁𑌦𑍍𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑍇᳚𑌭𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌭𑍂॒𑌤𑍇𑌭𑍍𑌯॒ 𑌇𑌤𑌿॑ 𑌪𑍍𑌰𑌾॒𑌕𑍍𑌷𑌤𑌿॑ ।
𑌦𑍇॒𑌵𑌤𑌾॑ 𑌏॒𑌵𑌾𑌸𑍍𑌮𑌿॑-𑌨𑍍𑌨॒𑌨𑍍𑌵𑌾𑌯𑌾॑𑌤𑌯𑌤𑌿 ।
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾॒𑌦𑌶𑍍𑌵𑍇॒ 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾॑ 𑌦𑍇॒𑌵𑌤𑌾॑ 𑌅॒𑌨𑍍𑌵𑌾𑌯॑𑌤𑍍𑌤𑌾𑌃 ॥ 27 ॥
sarve॒ vai de॒vāstviṣi̭manto hara॒svinaḥ̭ |
tviṣi̭me॒-vāsmi॒n॒. haro̭ dadhāti |
tasmā॒daśvaḥ̭ paśū॒nā-ntviṣi̭mān hara॒svita̭maḥ || di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tvetyā̭ha |
e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ॒ prokṣa̭ti ||
sa॒te tvā-'sa̭te tvā॒-'dbhyastvau-ṣa̭dhībhyastvā॒ viśve᳚bhyastvā bhū॒tebhya॒ ityā̭ha |
tasmā̭daśvamedhayā॒jina॒gṃ॒ sarvā̭ṇi bhū॒tānyupa̭ jīvanti || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | yatprā̭jāpa॒tyo-'śvaḥ̭ | atha॒ kasmā̭dena-ma॒nyābhyo̭ de॒vatā॒bhyo-'pi॒ prokṣa॒tīti̭ |
aśve॒ vai sarvā̭ de॒vatā̭ a॒nvāya̭ttāḥ |
taṃ-ya~dviśve᳚bhyastvā bhū॒tebhya॒ iti̭ prā॒kṣati̭ |
de॒vatā̭ e॒vāsmi̭-nna॒nvāyā̭tayati |
tasmā॒daśve॒ sarvā̭ de॒vatā̭ a॒nvāya̭ttāḥ || 27 ||
‘সকলো দেৱতাৰ বাবে তোমাক’ এইদৰে ওপৰত কয়। নিশ্চয় সকলো দেৱতাই তেজস্বী আৰু উগ্ৰ। তেওঁ তেজস্বিত্ব আৰু উগ্ৰতা এই অশ্বত স্থাপন কৰে। সেয়ে অশ্ব পশুবোৰৰ ভিতৰত তেজস্বী আৰু অতি উগ্ৰ। ‘দ্যুলোকৰ বাবে তোমাক, অন্তৰীক্ষৰ বাবে তোমাক, পৃথিৱীৰ বাবে তোমাক’ এইদৰে কয়। এই লোকবোৰৰ বাবেই তেওঁ ইয়াক প্ৰোক্ষণ কৰে। ‘সত্যৰ বাবে তোমাক, অসত্যৰ বাবে তোমাক, পানীৰ বাবে তোমাক, ঔষধিৰ বাবে তোমাক, সকলো প্ৰাণীৰ বাবে তোমাক’ এইদৰে কয়। সেয়ে অশ্বমেধ অনুষ্ঠান কৰা ব্যক্তিৰ ওপৰত সকলো প্ৰাণীয়ে জীৱিকা নিৰ্বাহ কৰে। ব্ৰহ্মবাদীসকলে কয়—যিহেতু অশ্ব প্ৰজাপতিৰ, তেন্তে কিয় তেওঁ ইয়াক আন দেৱতাসকলৰ বাবেও প্ৰোক্ষণ কৰে? নিশ্চয় সকলো দেৱতা অশ্বত অধীন। ‘সকলো প্ৰাণীৰ বাবে তোমাক’ এইদৰে যেতিয়া তেওঁ প্ৰোক্ষণ কৰে, তেতিয়া তেওঁ দেৱতাসকলক ইয়াত অধীন কৰে। সেয়ে সকলো দেৱতা অশ্বত অধীন। AI
𑌅𑌨𑍁𑌵𑌾𑌕𑌂 8 - 𑌅𑌶𑍍𑌵𑌚𑌰𑌿𑌤𑌾𑌨𑌾𑌮𑌶𑍍𑌵𑌰𑍂𑌪𑌾𑌣𑌾-𑌞𑍍𑌚 𑌹𑍋𑌮𑌾𑌃
𑌯𑌥𑌾॒ 𑌵𑍈 𑌹॒𑌵𑌿𑌷𑍋॑ 𑌗𑍃𑌹𑍀॒𑌤𑌸𑍍𑌯॒ 𑌸𑍍𑌕𑌨𑍍𑌦॑𑌤𑌿 ।
𑌏॒𑌵𑌂-𑌵𑌾𑌁 𑌏॒𑌤𑌦𑌶𑍍𑌵॑𑌸𑍍𑌯 𑌸𑍍𑌕𑌨𑍍𑌦𑌤𑌿 ।
𑌯𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑍋𑌕𑍍𑌷𑌿॑𑌤॒-𑌮𑌨𑌾॑𑌲𑌬𑍍𑌧-𑌮𑍁𑌥𑍍𑌸𑍃॒𑌜𑌨𑍍𑌤𑌿॑ । 𑌯𑌦॑𑌶𑍍𑌵-𑌚𑌰𑌿॒𑌤𑌾𑌨𑌿॑ 𑌜𑍁॒𑌹𑍋𑌤𑌿॑ । 𑌸॒𑌰𑍍𑌵॒𑌹𑍁𑌤॑-𑌮𑍇॒𑌵𑍈𑌨॑-𑌙𑍍𑌕𑌰𑍋॒𑌤𑍍𑌯-𑌸𑍍𑌕॑𑌨𑍍𑌦𑌾𑌯 । 𑌅𑌸𑍍𑌕॑𑌨𑍍𑌨॒𑌗𑍍𑌂॒ 𑌹𑌿 𑌤𑌤𑍍 । 𑌯𑌦𑍍𑌧𑍁॒𑌤𑌸𑍍𑌯॒ 𑌸𑍍𑌕𑌨𑍍𑌦॑𑌤𑌿 ॥ 𑌈॒𑌙𑍍𑌕𑌾॒𑌰𑌾𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇-𑌙𑍍𑌕𑍃॑𑌤𑌾𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌏॒𑌤𑌾𑌨𑌿॒ 𑌵𑌾 𑌅॑𑌶𑍍𑌵𑌚𑌰𑌿॒𑌤𑌾𑌨𑌿॑ । 𑌚॒𑌰𑌿॒𑌤𑍈𑌰𑍇॒𑌵𑍈𑌨॒𑌗𑍍𑌂॒ 𑌸𑌮॑𑌰𑍍𑌧𑌯𑌤𑌿 ॥ 28 ॥
anuvākaṃ 8 - aśvacaritānāmaśvarūpāṇā-ñca homāḥ
yathā॒ vai ha॒viṣo̭ gṛhī॒tasya॒ skanda̭ti |
e॒vaṃ-vā~ e॒tadaśva̭sya skandati |
yatprokṣi̭ta॒-manā̭labdha-muthsṛ॒janti̭ | yada̭śva-cari॒tāni̭ ju॒hoti̭ | sa॒rva॒huta̭-me॒vaina̭-ṅkaro॒tya-ska̭ndāya | aska̭nna॒gṃ॒ hi tat | yaddhu॒tasya॒ skanda̭ti || ī॒ṅkā॒rāya॒ svāhe-ṅkṛ̭tāya॒ svāhetyā̭ha | e॒tāni॒ vā a̭śvacari॒tāni̭ | ca॒ri॒taire॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati || 28 ||
(অতি শ্ৰেষ্ঠ, অতি পূজনীয়, প্ৰজাপতিৰ অশ্ব, পাঁচ) (অধ্যায় ৭) অনুৱাক ৮—অশ্বচৰিত আৰু অশ্বৰূপৰ হোম। নিশ্চয় যিদৰে গ্ৰহণ কৰা হবিৰ পৰা পতন হয়, সেইদৰে তোমালোকৰ এই অশ্বৰ পৰাও পতন হয়। যেতিয়া প্ৰোক্ষণ কৰা কিন্তু গ্ৰহণ নকৰা অশ্বক মুকলি কৰি দিয়া হয়, তেতিয়া যেতিয়া অশ্বচৰিতবোৰ হোম কৰা হয়, তেতিয়া তেওঁ ইয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে হুত কৰে যাতে পতন নহয়। কাৰণ সেইটো অপতিত, যি হুতৰ পৰা পতিত হয়। ‘ইঙ্কাৰৰ বাবে স্বাহা, ইঙ্কৃতৰ বাবে স্বাহা’ এইদৰে কয়। নিশ্চয় এইবোৰ অশ্বচৰিত। চৰিতবোৰৰ দ্বাৰাই তেওঁ ইয়াক সমৃদ্ধ কৰে। AI
𑌨𑍈𑌤𑌾 𑌹𑍋॑𑌤॒𑌵𑍍𑌯𑌾॑ 𑌇𑌤𑌿॑ । 𑌅𑌥𑍋॒ 𑌖𑌲𑍍𑌵𑌾॑𑌹𑍁𑌃 । 𑌹𑍋॒𑌤॒𑌵𑍍𑌯𑌾॑ 𑌏॒𑌵 । 𑌅𑌤𑍍𑌰॒ 𑌵𑌾𑌵𑍈𑌵𑌂-𑌵𑌿𑌁॒𑌦𑍍𑌵𑌾𑌨॑𑌶𑍍𑌵𑌮𑍇॒𑌧𑌗𑍍𑌂
𑌸𑌗𑍍𑌗𑍍𑌸𑍍𑌥𑌾॑𑌪𑌯𑌤𑌿 । 𑌯𑌦॑𑌶𑍍𑌵-𑌚𑌰𑌿॒𑌤𑌾𑌨𑌿॑ 𑌜𑍁॒𑌹𑍋𑌤𑌿॑ । 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾᳚-𑌦𑍍𑌧𑍋𑌤॒𑌵𑍍𑌯𑌾॑ 𑌇𑌤𑌿॑ ॥ 𑌬॒𑌹𑌿॒𑌰𑍍𑌧𑌾 𑌵𑌾 𑌏॑𑌨𑌮𑍇॒𑌤𑌦𑌾॒𑌯𑌤॑𑌨𑌾-𑌦𑍍𑌦𑌧𑌾𑌤𑌿 ।
𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍃॑𑌵𑍍𑌯𑌮𑌸𑍍𑌮𑍈 𑌜𑌨𑌯𑌤𑌿 ॥ 29 ॥
naitā ho̭ta॒vyā̭ iti̭ | atho॒ khalvā̭huḥ | ho॒ta॒vyā̭ e॒va | atra॒ vāvaivaṃ-vi~॒dvāna̭śvame॒dhagṃ
saggsthā̭payati | yada̭śva-cari॒tāni̭ ju॒hoti̭ | tasmā᳚-ddhota॒vyā̭ iti̭ || ba॒hi॒rdhā vā ḙname॒tadā॒yata̭nā-ddadhāti |
bhrātṛ̭vyamasmai janayati || 29 ||
তেতিয়া তেওঁলোকে কয়—নিশ্চয় অশ্বচৰিতবোৰ অহুত, এইবোৰ হোম কৰিব নালাগে। কিন্তু তেওঁলোকে আকৌ কয়—নিশ্চয় হোম কৰিব লাগে। ইয়াতেই এনে জ্ঞানী ব্যক্তিয়ে অশ্বমেধ স্থাপন কৰে, যেতিয়া অশ্বচৰিতবোৰ হোম কৰে। সেয়ে হোম কৰিব লাগে বুলি কয়। নিশ্চয় তেওঁ ইয়াক ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা বাহিৰত ৰাখে, তেওঁৰ বাবে শত্ৰু জন্মায়। AI
𑌸𑌾॒𑌵𑌿॒𑌤𑍍𑌰𑌿॒𑌯𑌾 𑌇𑌷𑍍𑌟𑍍𑌯𑌾𑌃᳚ 𑌪𑍁॒𑌰𑌸𑍍𑌤𑌾᳚𑌥𑍍𑌸𑍍𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟॒ 𑌕𑍃𑌤𑌃॑ ।
𑌆॒𑌹॒𑌵॒𑌨𑍀𑌯𑍇᳚-𑌽𑌶𑍍𑌵𑌚𑌰𑌿॒𑌤𑌾𑌨𑌿॑ 𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌆॒𑌯𑌤॑𑌨 𑌏॒𑌵𑌾𑌸𑍍𑌯𑌾𑌹𑍁॑𑌤𑍀-𑌰𑍍𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌨𑌾𑌸𑍍𑌮𑍈॒ 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍃॑𑌵𑍍𑌯-𑌞𑍍𑌜𑌨𑌯𑌤𑌿 ॥ 𑌤𑌦𑌾॑𑌹𑍁𑌃 । 𑌯॒𑌜𑍍𑌞॒𑌮𑍁॒𑌖𑍇 𑌯॑𑌜𑍍𑌞𑌮𑍁𑌖𑍇 𑌹𑍋𑌤॒𑌵𑍍𑌯𑌾𑌃᳚ । 𑌯॒𑌜𑍍𑌞𑌸𑍍𑌯॒ 𑌕𑍍𑌲𑍃𑌪𑍍𑌤𑍍𑌯𑍈᳚ । 𑌸𑍁॒𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌸𑍍𑌯॑ 𑌲𑍋॒𑌕𑌸𑍍𑌯𑌾-𑌨𑍁॑𑌖𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌯𑌾॒ 𑌇𑌤𑌿॑ ॥ 𑌅𑌥𑍋॒ 𑌖𑌲𑍍𑌵𑌾॑𑌹𑍁𑌃 ॥ 30 ॥
sā॒vi॒tri॒yā iṣṭyāḥ᳚ pu॒rastā᳚thsviṣṭa॒ kṛtaḥ̭ |
ā॒ha॒va॒nīye᳚-'śvacari॒tāni̭ juhoti | ā॒yata̭na e॒vāsyāhṷtī-rjuhoti | nāsmai॒ bhrātṛ̭vya-ñjanayati || tadā̭huḥ | ya॒jña॒mu॒khe ya̭jñamukhe hota॒vyāḥ᳚ | ya॒jñasya॒ klṛptyai᳚ | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā-nṷkhyātyā॒ iti̭ || atho॒ khalvā̭huḥ || 30 ||
যিটোৰ যজ্ঞস্থানত অগ্নিৰ বাহিৰে আন ক'তো আহুতি দিয়া নহয়, সেই সাবিত্ৰী ইষ্টিৰ আগত স্বিষ্টকৃত (সম্পন্ন) কৰি আহৱনীয় অগ্নিত অশ্বচৰিত (অশ্বৰ দ্বাৰা গমন কৰা ঠাইৰ ঋক্সমূহ) জুহোতি (আহুতি দিয়ে)। তেওঁৰ যজ্ঞস্থানতে আহুতিসমূহ দিয়ে, তেওঁৰ বাবে শত্ৰু জন্ম নকৰে। তেতিয়া তেওঁলোকে কয়—'প্ৰতিটো যজ্ঞমুখত আহুতি দিব লাগে, যজ্ঞৰ সিদ্ধিৰ বাবে, স্বৰ্গলোকৰ প্ৰাপ্তিৰ বাবে।' কিন্তু তেওঁলোকে আকৌ কয়— AI
𑌪॒𑌶𑍁𑌭𑌿॒-𑌰𑍍𑌯𑌜॑𑌮𑌾𑌨𑌂॒-𑌵𑍍𑌯𑌁॑𑌦𑍍𑌰𑍍𑌧𑌯𑍇𑌤𑍍 ।
𑌅𑌵॑ 𑌸𑍁𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌾𑌲𑍍𑌲𑍋॒𑌕𑌾-𑌤𑍍𑌪॑𑌦𑍍𑌯𑍇𑌤 । 𑌪𑌾𑌪𑍀॑𑌯𑌾-𑌨𑍍𑌥𑍍𑌸𑍍𑌯𑌾॒𑌦𑌿𑌤𑌿॑ ।
𑌸॒𑌕𑍃𑌦𑍇॒𑌵 𑌹𑍋॑𑌤॒𑌵𑍍𑌯𑌾𑌃᳚ । 𑌨 𑌯𑌜॑𑌮𑌾𑌨-𑌮𑍍𑌪॒𑌶𑍁𑌭𑌿॒-𑌰𑍍𑌵𑍍𑌯॑𑌦𑍍𑌰𑍍𑌧𑌯𑌤𑌿 । 𑌅॒𑌭𑌿 𑌸𑍁॑𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌂-𑌲𑍋𑌁॒𑌕-𑌞𑍍𑌜॑𑌯𑌤𑌿 । 𑌨 𑌪𑌾𑌪𑍀॑𑌯𑌾-𑌨𑍍𑌭𑌵𑌤𑌿 ॥ 𑌅॒𑌷𑍍𑌟𑌾𑌚॑𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰𑌿𑌗𑍍𑌂𑌶𑌤𑌮𑌶𑍍𑌵 𑌰𑍂॒𑌪𑌾𑌣𑌿॑ 𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌅॒𑌷𑍍𑌟𑌾𑌚॑𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰𑌿𑌗𑍍𑌂𑌶𑌦𑌕𑍍𑌷𑌰𑌾॒ 𑌜𑌗॑𑌤𑍀 । 𑌜𑌾𑌗॒𑌤𑍋-𑌽𑌶𑍍𑌵𑌃॑ 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌜𑌾𑌪॒𑌤𑍍𑌯-𑌸𑍍𑌸𑌮𑍃॑𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑍈 ॥ 𑌏𑌕॒𑌮𑌤𑌿॑𑌰𑌿𑌕𑍍𑌤-𑌞𑍍𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾॒𑌦𑍇𑌕𑌃॑ 𑌪𑍍𑌰॒𑌜𑌾𑌸𑍍𑌵𑌦𑍍𑌰𑍍𑌧𑍁॑𑌕𑌃 ॥ 31 ॥
pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaṃ॒-vya~̭drdhayet |
ava̭ suva॒rgāllo॒kā-tpa̭dyeta | pāpī̭yā-nthsyā॒diti̭ |
sa॒kṛde॒va ho̭ta॒vyāḥ᳚ | na yaja̭māna-mpa॒śubhi॒-rvya̭drdhayati | a॒bhi sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñja̭yati | na pāpī̭yā-nbhavati || a॒ṣṭāca̭tvārigṃśatamaśva rū॒pāṇi̭ juhoti | a॒ṣṭāca̭tvārigṃśadakṣarā॒ jaga̭tī | jāga॒to-'śvaḥ̭ prājāpa॒tya-ssamṛ̭ddhyai || eka॒mati̭rikta-ñjuhoti | tasmā॒dekaḥ̭ pra॒jāsvadrdhṷkaḥ || 31 ||
যদি প্ৰতিটো যজ্ঞমুখত আহুতি দিয়ে, তেন্তে পশুৰ দ্বাৰা যজমানক বাধাগ্ৰস্ত কৰিব, তেওঁ স্বৰ্গলোকৰ পৰা পতিত হ'ব, তেওঁ অধম হ'ব। সেয়ে একবাৰেই আহুতি দিব লাগে; তেওঁ যজমানক পশুৰ দ্বাৰা বাধাগ্ৰস্ত নকৰে, তেওঁ স্বৰ্গলোক জয় কৰে, অধম নহয়। তেওঁ অশ্বৰূপত আঠত্ৰিশটা আহুতি দিয়ে; জগতী ছন্দৰ আঠত্ৰিশটা অক্ষৰ; জাগত (জগতী ছন্দত থকা) অশ্ব প্ৰজাপতিৰ, সিদ্ধিৰ বাবে। তেওঁ এটা অতিৰিক্ত আহুতি দিয়ে; সেয়ে এজন প্ৰজাৰ মাজত বৰ্ধনশীল হয়। AI
𑌅𑌨𑍁𑌵𑌾𑌕𑌂 9 - 𑌅𑌶𑍍𑌵𑌸𑍍𑌯 𑌨𑌾𑌮𑍍𑌨𑌾𑌮𑌭𑌿𑌵𑌾𑌚𑌨𑌮𑍍, 𑌉𑌥𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌶𑍍𑌚
𑌵𑌿॒𑌭𑍂𑌰𑍍𑌮𑌾॒𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌪𑍍𑌰॒𑌭𑍂𑌃 𑌪𑌿॒𑌤𑍍𑌰𑍇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌇॒𑌯𑌂-𑌵𑍈𑌁 𑌮𑌾॒𑌤𑌾 । 𑌅॒𑌸𑍗 𑌪𑌿॒𑌤𑌾 । 𑌆॒𑌭𑍍𑌯𑌾𑌮𑍇॒𑌵𑍈𑌨॒-𑌮𑍍𑌪𑌰𑌿॑𑌦𑌦𑌾𑌤𑌿 ॥ 𑌅𑌶𑍍𑌵𑍋॑-𑌽𑌸𑌿॒ 𑌹𑌯𑍋॒-𑌽𑌸𑍀𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌶𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑍇॒𑌵𑍈𑌨॑𑌮𑍇॒𑌤𑌤𑍍 । 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾᳚𑌚𑍍𑌛𑌿॒𑌷𑍍𑌟𑌾𑌃 𑌪𑍍𑌰॒𑌜𑌾 𑌜𑌾॑𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇 ॥ 𑌅𑌤𑍍𑌯𑍋॒-𑌽𑌸𑍀𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 ।
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾॒𑌦𑌶𑍍𑌵॒-𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾᳚-𑌨𑍍𑌪॒𑌶𑍂𑌨𑌤𑍍𑌯𑍇॑-𑌽𑌤𑌿 ।
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾॒𑌦𑌶𑍍𑌵॒-𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇॑𑌷𑌾-𑌮𑍍𑌪𑌶𑍂॒𑌨𑌾𑌗𑍍 𑌶𑍍𑌰𑍈𑌷𑍍𑌠𑍍𑌯॑-𑌙𑍍𑌗𑌚𑍍𑌛𑌤𑌿 ॥ 32 ॥
anuvākaṃ 9 - aśvasya nāmnāmabhivācanam, uthsargaśca
vi॒bhūrmā॒trā pra॒bhūḥ pi॒tretyā̭ha | i॒yaṃ-vai~ mā॒tā | a॒sau pi॒tā | ā॒bhyāme॒vaina॒-mpari̭dadāti || aśvo̭-'si॒ hayo॒-'sītyā̭ha | śāstye॒vaina̭me॒tat | tasmā᳚cchi॒ṣṭāḥ pra॒jā jā̭yante || atyo॒-'sītyā̭ha |
tasmā॒daśva॒-ssarvā᳚-npa॒śūnatyḙ-'ti |
tasmā॒daśva॒-ssarvḙṣā-mpaśū॒nāg śraiṣṭhya̭-ṅgacchati || 32 ||
(বৰ্ধন কৰে—জন্ম দিয়ে—বুলিও কোৱা হয়—জগতী আৰু তিনি) (অনুৱাক ৮) অনুৱাক ৯ — অশ্বৰ নামসমূহৰ অভিবাচন আৰু উৎসৰ্গ। 'বিভু, মাত্ৰা, প্ৰভু, পিতৃ' এইদৰে কয়। এই পৃথিৱী মাতা, সেই আকাশ পিতা; এই দুয়োৰে দ্বাৰাই তেওঁক পৰিদান কৰে। 'তুমি অশ্ব, তুমি হয়' এইদৰে কয়; তেওঁক তেতিয়া শাসন কৰে; সেয়ে শাসিত প্ৰজাসকল জন্মগ্ৰহণ কৰে। 'তুমি অত্য' এইদৰে কয়; সেয়ে অশ্বই সকলো পশুক অতিক্ৰম কৰে; সেয়ে অশ্বই সকলো পশুৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠত্ব লাভ কৰে। AI
𑌰𑍂॒𑌪𑌮𑍇॒𑌵𑌾𑌸𑍍𑌯𑍈॒𑌤𑌨𑍍𑌮॑𑌹𑌿॒𑌮𑌾𑌨𑌂॒-𑌵𑍍𑌯𑌾𑌁𑌚॑𑌷𑍍𑌟𑍇 ॥
𑌯𑌯𑍁॒𑌰𑍍𑌨𑌾𑌮𑌾॒-𑌽𑌸𑍀𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌏॒𑌤𑌦𑍍𑌵𑌾 𑌅𑌶𑍍𑌵॑𑌸𑍍𑌯 𑌪𑍍𑌰𑌿॒𑌯-𑌨𑍍𑌨𑌾॑𑌮॒𑌧𑍇𑌯᳚𑌮𑍍 । 𑌪𑍍𑌰𑌿॒𑌯𑍇𑌣𑍈॒𑌵𑍈𑌨॑-𑌨𑍍𑌨𑌾𑌮॒𑌧𑍇𑌯𑍇॑𑌨𑌾॒𑌭𑌿𑌵॑𑌦𑌤𑌿 । 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾॒𑌦𑌪𑍍𑌯𑌾॑𑌮𑌿॒𑌤𑍍𑌰𑍗 𑌸॒𑌗𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯॑ । 𑌨𑌾𑌮𑍍𑌨𑌾॒ 𑌚𑍇𑌦𑍍𑌧𑍍𑌵𑌯𑍇॑𑌤𑍇 । 𑌮𑌿॒𑌤𑍍𑌰𑌮𑍇॒𑌵 𑌭॑𑌵𑌤𑌃 ॥ 33 ॥
rū॒pame॒vāsyai॒tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe ||
yayu॒rnāmā॒-'sītyā̭ha | e॒tadvā aśva̭sya pri॒ya-nnā̭ma॒dheya᳚m | pri॒yeṇai॒vaina̭-nnāma॒dheyḙnā॒bhiva̭dati | tasmā॒dapyā̭mi॒trau sa॒gantya̭ | nāmnā॒ ceddhvayḙte | mi॒trame॒va bha̭vataḥ || 33 ||
যি এনেদৰে জানে, তেওঁ যশ আৰু শ্ৰেষ্ঠত্ব লাভ কৰে। 'তুমি নৰ, তুমি অৰ্বা, তুমি সপ্তি, তুমি বাজী' এইদৰে কয়; তেওঁৰ ৰূপ আৰু মহিমা তেতিয়া বৰ্ণনা কৰে। 'তুমি যয়ু নামৰ' এইদৰে কয়; এইটো অশ্বৰ প্ৰিয় নামধেয়; প্ৰিয় নামধেয়ৰ দ্বাৰাই তেওঁক অভিবাদন কৰে; সেয়ে পৰস্পৰ বিৰোধী দুয়ো যদি নামেৰে মাতে, তেন্তে তেওঁলোক মিত্ৰ হয়। AI
𑌅॒𑌗𑍍𑌨𑌯𑍇॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇᳚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌾॒𑌗𑍍𑌨𑌿𑌭𑍍𑌯𑌾॒𑌮𑌿𑌤𑌿॑ 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌹𑍋॒𑌮𑌾-𑌞𑍍𑌜𑍁॑𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌪𑍂𑌵॑ 𑌏॒𑌵 𑌦𑍍𑌵𑌿॒𑌷𑌨𑍍𑌤॒-𑌮𑍍𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍃॑𑌵𑍍𑌯॒-𑌮𑌤𑌿॑𑌕𑍍𑌰𑌾𑌮𑌤𑌿 ॥ 𑌭𑍂𑌰॑𑌸𑌿 𑌭𑍁॒𑌵𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌾॒ 𑌭𑌵𑍍𑌯𑌾॑𑌯 𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯॒𑌤𑍇 𑌤𑍍𑌵𑍇𑌤𑍍𑌯𑍁𑌥𑍍𑌸𑍃॑𑌜𑌤𑌿 𑌸𑌰𑍍𑌵॒𑌤𑍍𑌵𑌾𑌯॑ ॥ 𑌦𑍇𑌵𑌾॑ 𑌆𑌶𑌾𑌪𑌾𑌲𑌾 𑌏॒𑌤-𑌨𑍍𑌦𑍇॒𑌵𑍇𑌭𑍍𑌯𑍋-𑌽𑌶𑍍𑌵॒-𑌮𑍍𑌮𑍇𑌧𑌾॑𑌯॒ 𑌪𑍍𑌰𑍋𑌕𑍍𑌷𑌿॑𑌤-𑌙𑍍𑌗𑍋𑌪𑌾𑌯॒𑌤𑍇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌶॒𑌤𑌂-𑌵𑍈𑌁 𑌤𑌲𑍍𑌪𑍍𑌯𑌾॑ 𑌰𑌾𑌜𑌪𑍁॒𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌦𑍇॒𑌵𑌾 𑌆॑𑌶𑌾𑌪𑌾॒𑌲𑌾𑌃 । 𑌤𑍇𑌭𑍍𑌯॑ 𑌏॒𑌵𑍈𑌨॒-𑌮𑍍𑌪𑌰𑌿॑𑌦𑌦𑌾𑌤𑌿 ॥
𑌈॒𑌶𑍍𑌵॒𑌰𑍋 𑌵𑌾 𑌅𑌶𑍍𑌵𑌃॒ 𑌪𑍍𑌰𑌮𑍁॑𑌕𑍍𑌤𑌃॒ 𑌪𑌰𑌾᳚-𑌮𑍍𑌪𑌰𑌾॒𑌵𑌤॒-𑌙𑍍𑌗𑌨𑍍𑌤𑍋𑌃᳚ । 𑌇॒𑌹 𑌧𑍃𑌤𑌿॒-𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇॒𑌹 𑌵𑌿𑌧𑍃॑𑌤𑌿॒-𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇॒𑌹 𑌰𑌨𑍍𑌤𑌿॒-𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇॒𑌹 𑌰𑌮॑𑌤𑌿𑌃॒
𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑌿॑ 𑌚𑌤𑍃॒𑌷𑍁 𑌪॒𑌥𑍍𑌸𑍁 𑌜𑍁॑𑌹𑍋𑌤𑌿 ॥ 34 ॥
a॒gnaye॒ svāhā॒ svāhe᳚ndrā॒gnibhyā॒miti̭ pūrvaho॒mā-ñjṷhoti | pūva̭ e॒va dvi॒ṣanta॒-mbhrātṛ̭vya॒-mati̭krāmati || bhūra̭si bhu॒ve tvā॒ bhavyā̭ya tvā bhaviṣya॒te tvetyuthsṛ̭jati sarva॒tvāya̭ || devā̭ āśāpālā e॒ta-nde॒vebhyo-'śva॒-mmedhā̭ya॒ prokṣi̭ta-ṅgopāya॒tetyā̭ha | śa॒taṃ-vai~ talpyā̭ rājapu॒trā de॒vā ā̭śāpā॒lāḥ | tebhya̭ e॒vaina॒-mpari̭dadāti ||
ī॒śva॒ro vā aśvaḥ॒ pramṷktaḥ॒ parā᳚-mparā॒vata॒-ṅgantoḥ᳚ | i॒ha dhṛti॒-ssvāhe॒ha vidhṛ̭ti॒-ssvāhe॒ha ranti॒-ssvāhe॒ha rama̭tiḥ॒
svāheti̭ catṛ॒ṣu pa॒thsu jṷhoti || 34 ||
‘আদিত্যসকলৰ পথ অনুসৰণ কৰা’ বুলি কয়। এইদৰে তেওঁ তাক আদিত্যসকলৰ ওচৰলৈ লৈ যায়। ‘অগ্নিৰ বাবে স্বাহা, ইন্দ্ৰাগ্নিৰ বাবে স্বাহা’ বুলি আগৰ হোমবোৰ জুহে। এইদৰে তেওঁ প্ৰথমে শত্ৰু ভ্ৰাতৃবধক অতিক্ৰম কৰে। ‘তুমি ভূঃ, তোমাক ভুৱঃ, তোমাক ভৱ্য, তোমাক ভৱিষ্যৎ’ বুলি তেওঁ এৰি দিয়ে, যাতে সৰ্বস্ব হয়। ‘দেৱতা আশাপালসকলে এই অশ্বমেধৰ বাবে দেৱতাসকললৈ প্ৰক্ষিপ্ত অশ্ব ৰক্ষা কৰক’ বুলি কয়। শত তাল্প্য ৰাজপুত্ৰই দেৱতা আশাপাল। তেওঁলোককেই তেওঁ এই অশ্ব সমৰ্পণ কৰে। অশ্ব মুক্ত হ’লে সি পৰাৱত পৰ্যন্ত যাব পাৰে। ‘ইয়াত ধৃতি স্বাহা, ইয়াত বিধৃতি স্বাহা, ইয়াত ৰন্তি স্বাহা, ইয়াত ৰমতি স্বাহা’ বুলি চাৰি পথত জুহে। AI
𑌤𑌾𑌭𑌿॑𑌰𑍇॒𑌵𑍈𑌨॑-𑌮𑍍𑌬𑌦𑍍𑌧𑍍𑌨𑌾𑌤𑌿 ।
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾॒𑌦𑌶𑍍𑌵𑌃॒ 𑌪𑍍𑌰𑌮𑍁॑𑌕𑍍𑌤𑍋॒ 𑌬𑌨𑍍𑌧॑𑌨॒-𑌮𑌾𑌗॑𑌚𑍍𑌛𑌤𑌿 ।
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾॒𑌦𑌶𑍍𑌵𑌃॒ 𑌪𑍍𑌰𑌮𑍁॑𑌕𑍍𑌤𑍋॒ 𑌬𑌨𑍍𑌧॑𑌨॒-𑌨𑍍𑌨 𑌜॑𑌹𑌾𑌤𑌿 ॥
𑌰𑌾॒𑌷𑍍𑌟𑍍𑌰𑌂-𑌵𑌾𑌁 𑌅॑𑌶𑍍𑌵𑌮𑍇॒𑌧𑌃 । 𑌰𑌾॒𑌷𑍍𑌟𑍍𑌰𑍇 𑌖𑌲𑍁॒ 𑌵𑌾 𑌏॒𑌤𑍇 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌯॑𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌤𑍇 । 𑌯𑍇-𑌽𑌶𑍍𑌵॒-𑌮𑍍𑌮𑍇𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯॒𑌗𑍍𑌂॒ 𑌰𑌕𑍍𑌷॑𑌨𑍍𑌤𑌿 । 𑌤𑍇𑌷𑌾𑌂॒-𑌯𑌁 𑌉॒𑌦𑍃𑌚॒-𑌙𑍍𑌗𑌚𑍍𑌛॑𑌨𑍍𑌤𑌿 ।
𑌰𑌾॒𑌷𑍍𑌟𑍍𑌰𑌾𑌦𑍇॒𑌵 𑌤𑍇 𑌰𑌾॒𑌷𑍍𑌟𑍍𑌰-𑌙𑍍𑌗॑𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌤𑌿 । 𑌅॒𑌥 𑌯 𑌉॒𑌦𑍃𑌚॒-𑌨𑍍𑌨 𑌗𑌚𑍍𑌛॑𑌨𑍍𑌤𑌿 ॥ 35 ॥
tābhi̭re॒vaina̭-mbaddhnāti |
tasmā॒daśvaḥ॒ pramṷkto॒ bandha̭na॒-māga̭cchati |
tasmā॒daśvaḥ॒ pramṷkto॒ bandha̭na॒-nna ja̭hāti ||
rā॒ṣṭraṃ-vā~ a̭śvame॒dhaḥ | rā॒ṣṭre khalu॒ vā e॒te vyāya̭cchante | ye-'śva॒-mmeddhya॒gṃ॒ rakṣa̭nti | teṣāṃ॒-ya~ u॒dṛca॒-ṅgaccha̭nti |
rā॒ṣṭrāde॒va te rā॒ṣṭra-ṅga̭cchanti | a॒tha ya u॒dṛca॒-nna gaccha̭nti || 35 ||
এইবোৰেই অশ্বৰ বন্ধন। সেইবোৰেই তেওঁ তাক বান্ধে। সেয়ে মুক্ত অশ্বই বন্ধনলৈ আহে। সেয়ে মুক্ত অশ্বই বন্ধন ত্যাগ নকৰে। অশ্বমেধ ৰাষ্ট্ৰ। যিসকলে অশ্বমেধ ৰক্ষা কৰে, তেওঁলোক ৰাষ্ট্ৰতেই ব্যায়াম কৰে। তেওঁলোকৰ যিসকলে উৰ্ধ্বলোকলৈ যায়, তেওঁলোকে ৰাষ্ট্ৰৰ পৰাই ৰাষ্ট্ৰলৈ যায়। কিন্তু যিসকলে উৰ্ধ্বলোকলৈ নাযায়, তেওঁলোক ৰাষ্ট্ৰৰ পৰাই বিচ্ছিন্ন হয়। AI
𑌹॒𑌨𑍍𑌯𑍇𑌤𑌾᳚𑌸𑍍𑌯 𑌯॒𑌜𑍍𑌞𑌃 । 𑌚॒𑌤𑍁॒𑌶𑍍𑌶॒𑌤𑌾 𑌰॑𑌕𑍍𑌷𑌨𑍍𑌤𑌿 । 𑌯॒𑌜𑍍𑌞𑌸𑍍𑌯𑌾𑌘𑌾𑌤𑌾𑌯 ॥ 𑌅𑌥𑌾॒𑌨𑍍𑌯-𑌮𑌾॒𑌨𑍀𑌯॒ 𑌪𑍍𑌰𑍋𑌕𑍍𑌷𑍇॑𑌯𑍁𑌃 । 𑌸𑍈𑌵 𑌤𑌤𑌃॒ 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌯॑𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍𑌤𑌿𑌃 ॥ 36 ॥
ha॒nyetā᳚sya ya॒jñaḥ | ca॒tu॒śśa॒tā ra̭kṣanti | ya॒jñasyāghātāya || athā॒nya-mā॒nīya॒ prokṣḙyuḥ | saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || 36 ||
ৰাষ্ট্ৰৰ পৰাই তেওঁলোক বিচ্ছিন্ন হয়। এইজন অৱশ্যে পৰা সিঁচা হয়, যি বলহীন হৈ অশ্বমেধেৰে যজ্ঞ কৰে। যদি শত্ৰুসকলে অশ্ব লাভ কৰে, তেন্তে তাৰ যজ্ঞ নষ্ট হ’ব। চাৰিশ ৰক্ষী ৰাখে, যজ্ঞৰ আঘাতৰ বাবে। তেতিয়া অন্য এটা আনি প্ৰক্ষিপ্ত কৰিব। সেয়ে তেতিয়াৰ প্ৰায়শ্চিত্ত। AI
𑌅𑌨𑍁𑌵𑌾𑌕𑌂 10 - 𑌦𑍀𑌕𑍍𑌷𑌾𑌭𑌿𑌧𑌾𑌨-𑌨𑍍𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌵𑍈𑌶𑍍𑌵𑌦𑍇𑌵𑌹𑍋𑌮𑌃
𑌪𑍍𑌰॒𑌜𑌾𑌪॑𑌤𑌿-𑌰𑌕𑌾𑌮𑌯𑌤𑌾𑌶𑍍𑌵𑌮𑍇॒𑌧𑍇𑌨॑ 𑌯𑌜𑍇॒𑌯𑍇𑌤𑌿॑ । 𑌸 𑌤𑌪𑍋॑-𑌽𑌤𑌪𑍍𑌯𑌤 । 𑌤𑌸𑍍𑌯॑ 𑌤𑍇𑌪𑌾॒𑌨𑌸𑍍𑌯॑ । 𑌸॒𑌪𑍍𑌤𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑍋॑ 𑌦𑍇॒𑌵𑌤𑌾॒ 𑌉𑌦॑𑌕𑍍𑌰𑌾𑌮𑌨𑍍𑌨𑍍 । 𑌸𑌾 𑌦𑍀॒𑌕𑍍𑌷𑌾-𑌽𑌭॑𑌵𑌤𑍍 । 𑌸 𑌏॒𑌤𑌾𑌨𑌿॑ 𑌵𑍈𑌶𑍍𑌵𑌦𑍇॒𑌵𑌾𑌨𑍍𑌯॑𑌪𑌶𑍍𑌯𑌤𑍍 । 𑌤𑌾𑌨𑍍𑌯॑ 𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑍍 ।
𑌤𑍈𑌰𑍍𑌵𑍈 𑌸 𑌦𑍀॒𑌕𑍍𑌷𑌾𑌮𑌵𑌾॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧 । 𑌯𑌦𑍍𑌵𑍈᳚𑌶𑍍𑌵 𑌦𑍇॒𑌵𑌾𑌨𑌿॑ 𑌜𑍁॒𑌹𑍋𑌤𑌿॑ । 𑌦𑍀॒𑌕𑍍𑌷𑌾𑌮𑍇॒𑌵-𑌤𑍈𑌰𑍍𑌯𑌜॑𑌮𑌾॒𑌨𑍋-𑌽𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 ॥ 37 ॥
anuvākaṃ 10 - dīkṣābhidhāna-ntatra vaiśvadevahomaḥ
pra॒jāpa̭ti-rakāmayatāśvame॒dhena̭ yaje॒yeti̭ | sa tapo̭-'tapyata | tasya̭ tepā॒nasya̭ | sa॒ptātmano̭ de॒vatā॒ uda̭krāmann | sā dī॒kṣā-'bha̭vat | sa e॒tāni̭ vaiśvade॒vānya̭paśyat | tānya̭ juhot |
tairvai sa dī॒kṣāmavā̭rundha | yadvai᳚śva de॒vāni̭ ju॒hoti̭ | dī॒kṣāme॒va-tairyaja̭mā॒no-'va̭rundhe || 37 ||
প্ৰজাপতিয়ে ইচ্ছা কৰিলে ‘মই অশ্বমেধেৰে যজ্ঞ কৰিম’। তেওঁ তপস্যা কৰিলে। তেওঁ তপস্যা কৰোঁতে সপ্ত আত্মাৰ দেৱতাসকলে ওপৰলৈ উঠি গ’ল। সেয়ে দীক্ষা হ’ল। তেওঁ এই বৈশ্বদেৱ দেৱতাসকলক দেখিলে। তেওঁ সেইবোৰ জুহিলে। সেইবোৰেৰেই তেওঁ দীক্ষা লাভ কৰিলে। যি বৈশ্বদেৱ দেৱতাসকলক জুহে, সেইবোৰেৰেই যজমান দীক্ষা লাভ কৰে। AI
𑌚॒𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰𑍍𑌯𑍗᳚𑌦𑍍𑌗𑍍𑌰𑌹॒𑌣𑌾𑌨𑌿॑ । 𑌸॒𑌪𑍍𑌤 𑌸𑌮𑍍𑌪॑𑌦𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇 । 𑌸॒𑌪𑍍𑌤 𑌵𑍈 𑌶𑍀॑𑌰.𑌷॒𑌣𑍍𑌯𑌾𑌃᳚ 𑌪𑍍𑌰𑌾॒𑌣𑌾𑌃 ।
𑌪𑍍𑌰𑌾॒𑌣𑌾 𑌦𑍀॒𑌕𑍍𑌷𑌾 । 𑌪𑍍𑌰𑌾॒𑌣𑍈𑌰𑍇॒𑌵 𑌪𑍍𑌰𑌾॒𑌣𑌾𑌨𑍍𑌦𑍀॒𑌕𑍍𑌷𑌾𑌮𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 ॥ 38 ॥
ca॒tvāryau᳚dgraha॒ṇāni̭ | sa॒pta sampa̭dyante | sa॒pta vai śī̭ra.ṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ |
prā॒ṇā dī॒kṣā | prā॒ṇaire॒va prā॒ṇāndī॒kṣāmava̭rundhe || 38 ||
সাতবাৰ আহুতি দিয়ে। কাৰণ সেই সাতোটা দেৱতাই ওপৰলৈ গুচি গৈছিল। প্ৰতিদিনে আহুতি দিয়ে; প্ৰতিদিনেই দীক্ষাক লাভ কৰে। তিনিটা বৈশ্বদেৱ আহুতি দিয়ে, চাৰিটা ঔদগ্ৰহণ আহুতি দিয়ে; সাতোটা মিলি যায়। সাতোটা শিৰস্থ প্ৰাণ। প্ৰাণেই দীক্ষা। প্ৰাণৰ দ্বাৰাই প্ৰাণক, দীক্ষাক লাভ কৰে॥ ৩৮ ॥ AI
𑌦𑍍𑌵𑌾𑌦॑𑌶॒ 𑌮𑌾𑌸𑌾𑌃॒ 𑌪𑌞𑍍𑌚॒𑌰𑍍𑌤𑌵𑌃॑ । 𑌤𑍍𑌰𑌯॑ 𑌇॒𑌮𑍇 𑌲𑍋॒𑌕𑌾𑌃 । 𑌅॒𑌸𑌾𑌵𑌾॑𑌦𑌿॒𑌤𑍍𑌯 𑌏॑𑌕𑌵𑌿॒𑌗𑍍𑌂॒𑌶𑌃 ॥ 𑌏॒𑌷 𑌸𑍁॑𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑍋 𑌲𑍋॒𑌕𑌃 । 𑌤𑌦𑍍𑌦𑍈𑌵𑍍𑌯॑-𑌙𑍍𑌕𑍍𑌷॒𑌤𑍍𑌤𑍍𑌰𑌮𑍍 ।
𑌸𑌾 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌃 । 𑌤𑌦𑍍𑌬𑍍𑌰॒𑌦𑍍𑌧𑍍𑌨𑌸𑍍𑌯॑ 𑌵𑌿॒𑌷𑍍𑌟𑌪᳚𑌮𑍍 । 𑌤𑌥𑍍𑌸𑍍𑌵𑌾𑌰𑌾᳚𑌜𑍍𑌯-𑌮𑍁𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 39 ॥
dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtavaḥ̭ | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | a॒sāvā̭di॒tya ḙkavi॒gṃ॒śaḥ || e॒ṣa sṷva॒rgo lo॒kaḥ | taddaivya̭-ṅkṣa॒ttram |
sā śrīḥ | tadbra॒ddhnasya̭ vi॒ṣṭapa᳚m | tathsvārā᳚jya-mucyate || 39 ||
একৈশটা বৈশ্বদেৱ আহুতি দিয়ে। একৈশটাই দেৱলোক। বাৰ মাহ, পাঁচ ঋতু, এই তিনিও লোক; সেই আদিত্যই একৈশতম। তেৱেঁই স্বৰ্গলোক। সেয়ে দৈৱ্য ক্ষত্ৰ, সেয়ে শ্ৰী, সেয়ে বৃদ্ধস্য বিষ্টপ, তাকেই স্বাৰাজ্য বুলি কোৱা হয়॥ ৩৯ ॥ AI
𑌤𑍍𑌰𑍇॒𑌧𑌾 𑌵𑌿॒𑌭𑌜𑍍𑌯॑ 𑌦𑍇॒𑌵𑌤𑌾᳚-𑌞𑍍𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌤𑍍𑌰𑍍𑌯𑌾॑𑌵𑍃𑌤𑍋॒ 𑌵𑍈 𑌦𑍇॒𑌵𑌾𑌃 । 𑌤𑍍𑌰𑍍𑌯𑌾॑𑌵𑍃𑌤 𑌇॒𑌮𑍇 𑌲𑍋॒𑌕𑌾𑌃 । 𑌏॒𑌷𑌾𑌂-𑌲𑍋𑌁॒𑌕𑌾𑌨𑌾॒𑌮𑌾𑌪𑍍𑌤𑍍𑌯𑍈᳚ । 𑌏॒𑌷𑌾𑌂-𑌲𑍋𑌁॒𑌕𑌾𑌨𑌾॒-𑌙𑍍𑌕𑍍𑌲𑍃𑌪𑍍𑌤𑍍𑌯𑍈᳚ ॥ 𑌅𑌪॒ 𑌵𑌾 𑌏॒𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾᳚𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾॒𑌣𑌾𑌃 𑌕𑍍𑌰𑌾॑𑌮𑌨𑍍𑌤𑌿 ॥ 40 ॥
tre॒dhā vi॒bhajya̭ de॒vatā᳚-ñjuhoti | tryā̭vṛto॒ vai de॒vāḥ | tryā̭vṛta i॒me lo॒kāḥ | e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai᳚ | e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒-ṅklṛptyai᳚ || apa॒ vā e॒tasmā᳚tprā॒ṇāḥ krā̭manti || 40 ||
ত্ৰিশটা ঔদগ্ৰহণ আহুতি দিয়ে। ত্ৰিশ অক্ষৰযুক্তা বিৰাট; বিৰাটেই অন্ন। বিৰাটৰ দ্বাৰাই অন্নক লাভ কৰে। দেৱতাক তিনিভাগ কৰি আহুতি দিয়ে। দেৱতাসকল ত্ৰিবৃত, এই লোকসকলো ত্ৰিবৃত; এই লোকসকলক পাবলৈ, এই লোকসকলক সজাবলৈ। এই মানুহৰ পৰা প্ৰাণবোৰ আঁতৰি যায়॥ ৪০ ॥ AI
𑌸॒𑌪𑍍𑌤 𑌵𑍈 𑌶𑍀॑𑌰𑍍𑌷॒𑌣𑍍𑌯𑌾𑌃᳚ 𑌪𑍍𑌰𑌾॒𑌣𑌾𑌃 । 𑌪𑍍𑌰𑌾॒𑌣𑌾 𑌦𑍀॒𑌕𑍍𑌷𑌾 ।
𑌪𑍍𑌰𑌾॒𑌣𑍈𑌰𑍇॒𑌵 𑌪𑍍𑌰𑌾॒𑌣𑌾𑌨𑍍𑌦𑍀॒𑌕𑍍𑌷𑌾𑌮𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 ॥ 𑌪𑍂॒𑌰𑍍𑌣𑌾॒𑌹𑍁॒𑌤𑌿-𑌮𑍁॑𑌤𑍍𑌤॒𑌮𑌾-𑌞𑍍𑌜𑍁॑𑌹𑍋𑌤𑌿 ।
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌂॒-𑌵𑍈𑌁 𑌪𑍂᳚𑌰𑍍𑌣𑌾𑌹𑍁॒𑌤𑌿𑌃 । 𑌸𑌰𑍍𑌵॑𑌮𑍇॒𑌵𑌾𑌪𑍍𑌨𑍋॑𑌤𑌿 । 𑌅𑌥𑍋॑ 𑌇॒𑌯𑌂-𑌵𑍈𑌁 𑌪𑍂᳚𑌰𑍍𑌣𑌾𑌹𑍁॒𑌤𑌿𑌃 ।
𑌅॒𑌸𑍍𑌯𑌾𑌮𑍇॒𑌵 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿॑𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑌿 ॥ 41 ॥
sa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ | prā॒ṇā dī॒kṣā |
prā॒ṇaire॒va prā॒ṇāndī॒kṣāmava̭rundhe || pū॒rṇā॒hu॒ti-mṷtta॒mā-ñjṷhoti |
sarvaṃ॒-vai~ pū᳚rṇāhu॒tiḥ | sarva̭me॒vāpno̭ti | atho̭ i॒yaṃ-vai~ pū᳚rṇāhu॒tiḥ |
a॒syāme॒va prati̭tiṣṭhati || 41 ||
যি দীক্ষাক অতিক্ৰম কৰে, তেওঁৰ বাবে সাত দিন ধৰি কৰ্ম কৰা হয়। সাতোটা শিৰস্থ প্ৰাণ; প্ৰাণেই দীক্ষা। প্ৰাণৰ দ্বাৰাই প্ৰাণক, দীক্ষাক লাভ কৰে। শেষত পূৰ্ণাহুতি দিয়ে। পূৰ্ণাহুতিয়েই সকলো। সকলোকে পায়। আৰু এই পূৰ্ণাহুতিয়েই এই পৃথিৱী; এই পৃথিৱীতেই প্ৰতিষ্ঠিত হয়॥ ৪১ ॥ AI
𑌅𑌨𑍁𑌵𑌾𑌕𑌂 11 - 𑌵𑍈𑌶𑍍𑌵𑌦𑍇𑌵𑌹𑍋𑌮𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌵𑍍𑌯𑌾𑌖𑍍𑌯𑌾𑌨𑌮𑍍
𑌪𑍍𑌰𑌜𑌾𑌪॑𑌤𑌿-𑌰𑌶𑍍𑌵𑌮𑍇॒𑌧-𑌮॑𑌸𑍃𑌜𑌤 । 𑌤𑌗𑍍𑌂 𑌸𑍃॒𑌷𑍍𑌟-𑌨𑍍𑌨 𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚॒𑌨𑍋𑌦॑𑌯𑌚𑍍𑌛𑌤𑍍 ।
𑌤𑌂-𑌵𑍈𑌁᳚𑌶𑍍𑌵𑌦𑍇॒𑌵𑌾𑌨𑍍𑌯𑍇॒-𑌵𑍋𑌦॑𑌯𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌨𑍍 । 𑌯𑌦𑍍𑌵𑍈᳚𑌶𑍍𑌵𑌦𑍇॒𑌵𑌾𑌨𑌿॑ 𑌜𑍁॒𑌹𑍋𑌤𑌿॑ ।
𑌯॒𑌜𑍍𑌞𑌸𑍍𑌯𑍋𑌦𑍍𑌯॑𑌤𑍍𑌯𑍈 ॥ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॒-𑌽𑌽𑌧𑌿𑌮𑌾𑌧𑍀॑𑌤𑌾𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾᳚ । 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾-𑌽𑌽𑌧𑍀॑𑌤॒-𑌮𑍍𑌮𑌨॑𑌸𑍇॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾᳚ ।
𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॒ 𑌮𑌨𑌃॑ 𑌪𑍍𑌰॒𑌜𑌾𑌪॑𑌤𑌯𑍇॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾᳚ ।
𑌕𑌾𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॒ 𑌕𑌸𑍍𑌮𑍈॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॑ 𑌕𑌤॒𑌮𑌸𑍍𑌮𑍈॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑌿॑ 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌜𑌾𑌪॒𑌤𑍍𑌯𑍇 𑌮𑍁𑌖𑍍𑌯𑍇॑ 𑌭𑌵𑌤𑌃 ।
𑌪𑍍𑌰॒𑌜𑌾𑌪॑𑌤𑌿-𑌮𑍁𑌖𑌾𑌭𑌿𑌰𑍇॒𑌵𑍈𑌨॑-𑌨𑍍𑌦𑍇॒𑌵𑌤𑌾॑𑌭𑌿॒𑌰𑍁𑌦𑍍𑌯॑𑌚𑍍𑌛𑌤𑍇 ॥ 42 ॥
anuvākaṃ 11 - vaiśvadevahomamantravyākhyānam
prajāpa̭ti-raśvame॒dha-ma̭sṛjata | tagṃ sṛ॒ṣṭa-nna kiñca॒noda̭yacchat |
taṃ-vai~᳚śvade॒vānye॒-voda̭yacchann | yadvai᳚śvade॒vāni̭ ju॒hoti̭ |
ya॒jñasyodya̭tyai || svāhā॒-''dhimādhī̭tāya॒ svāhā᳚ | svāhā-''dhī̭ta॒-mmana̭se॒ svāhā᳚ |
svāhā॒ manaḥ̭ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ |
kāya॒ svāhā॒ kasmai॒ svāhā̭ kata॒masmai॒ svāheti̭ prājāpa॒tye mukhyḙ bhavataḥ |
pra॒jāpa̭ti-mukhābhire॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒rudya̭cchate || 42 ||
প্ৰজাপতিয়ে অশ্বমেধক সৃষ্টি কৰিলে। সৃষ্টি কৰাৰ পিছতো সেয়ে কেতিয়াও নুঠিল। তেতিয়া বৈশ্বদেৱ দেৱতাসকলে তাক তোলিলে। যি হেতু বৈশ্বদেৱ দেৱতাসকলক আহুতি দিয়া হয়, সেয়ে যজ্ঞৰ উত্থানৰ বাবে। স্বাহা অধিমাধীতক স্বাহা। স্বাহা অধীত মনক স্বাহা। স্বাহা মনক প্ৰজাপতিক স্বাহা। কাক স্বাহা, কাক স্বাহা, কতমক স্বাহা—এইবোৰ প্ৰজাপতিসম্বন্ধীয় মুখ্য মন্ত্ৰ হয়। প্ৰজাপতিৰ মুখযুক্ত দেৱতাসকলৰ দ্বাৰাই তাক তোলে। ॥৪২॥ AI
𑌸𑌰॑𑌸𑍍𑌵𑌤𑍍𑌯𑍈॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॒ 𑌸𑌰॑𑌸𑍍𑌵𑌤𑍍𑌯𑍈 𑌬𑍃𑌹॒𑌤𑍍𑌯𑍈᳚ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॒ 𑌸𑌰॑𑌸𑍍𑌵𑌤𑍍𑌯𑍈 𑌪𑌾𑌵॒𑌕𑌾𑌯𑍈॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 ।
𑌵𑌾𑌗𑍍𑌵𑍈 𑌸𑌰॑𑌸𑍍𑌵𑌤𑍀 । 𑌵𑌾॒𑌚𑍈𑌵𑍈𑌨॒𑌮𑍁𑌦𑍍𑌯॑𑌚𑍍𑌛𑌤𑍇 ॥
𑌪𑍂॒𑌷𑍍𑌣𑍇 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॑ 𑌪𑍂॒𑌷𑍍𑌣𑍇 𑌪𑍍𑌰॑𑌪॒𑌥𑍍𑌯𑌾॑𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॑ 𑌪𑍂॒𑌷𑍍𑌣𑍇 𑌨॒𑌰𑌨𑍍𑌧𑌿॑𑌷𑌾𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 ।
𑌪॒𑌶𑌵𑍋॒ 𑌵𑍈 𑌪𑍂॒𑌷𑌾 । 𑌪॒𑌶𑍁𑌭𑌿॑𑌰𑍇॒𑌵𑍈𑌨॒-𑌮𑍁𑌦𑍍𑌯॑𑌚𑍍𑌛𑌤𑍇 ॥ 𑌤𑍍𑌵𑌷𑍍𑌟𑍍𑌰𑍇॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॒ 𑌤𑍍𑌵𑌷𑍍𑌟𑍍𑌰॑ 𑌤𑍁॒𑌰𑍀𑌪𑌾॑𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॒ 𑌤𑍍𑌵𑌷𑍍𑌟𑍍𑌰𑍇॑ 𑌪𑍁𑌰𑍁॒𑌰𑍂𑌪𑌾॑𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌤𑍍𑌵𑌷𑍍𑌟𑌾॒ 𑌵𑍈 𑌪॑𑌶𑍂॒𑌨𑌾-𑌮𑍍𑌮𑌿॑𑌥𑍁॒𑌨𑌾𑌨𑌾𑌗𑍍𑌂॑ 𑌰𑍂𑌪॒𑌕𑍃𑌤𑍍 । 𑌰𑍂॒𑌪𑌮𑍇॒𑌵 𑌪॒𑌶𑍁𑌷𑍁॑ 𑌦𑌧𑌾𑌤𑌿 । 𑌅𑌥𑍋॑ 𑌰𑍂॒𑌪𑍈𑌰𑍇॒𑌵𑍈𑌨॒-𑌮𑍁𑌦𑍍𑌯॑𑌚𑍍𑌛𑌤𑍇 ॥
𑌵𑌿𑌷𑍍𑌣॑𑌵𑍇॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॒ 𑌵𑌿𑌷𑍍𑌣॑𑌵𑍇 𑌨𑌿𑌖𑍁𑌰𑍍𑌯॒𑌪𑌾𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॒ 𑌵𑌿𑌷𑍍𑌣॑𑌵𑍇 𑌨𑌿𑌭𑍂𑌯॒𑌪𑌾𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 ।
𑌯॒𑌜𑍍𑌞𑍋 𑌵𑍈 𑌵𑌿𑌷𑍍𑌣𑍁𑌃॑ । 𑌯॒𑌜𑍍𑌞𑌾𑌯𑍈॒𑌵𑍈𑌨॒-𑌮𑍁𑌦𑍍𑌯॑𑌚𑍍𑌛𑌤𑍇 ॥ 𑌪𑍂॒𑌰𑍍𑌣𑌾॒𑌹𑍁॒𑌤𑌿-𑌮𑍁॑𑌤𑍍𑌤॒𑌮𑌾-𑌞𑍍𑌜𑍁॑𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑍁𑌤𑍍𑌤॑𑌬𑍍𑌧𑍍𑌯𑍈 𑌸𑌯॒𑌤𑍍𑌵𑌾𑌯॑ ॥ 43 ॥
sara̭svatyai॒ svāhā॒ sara̭svatyai bṛha॒tyai᳚ svāhā॒ sara̭svatyai pāva॒kāyai॒ svāhetyā̭ha |
vāgvai sara̭svatī | vā॒caivaina॒mudya̭cchate ||
pū॒ṣṇe svāhā̭ pū॒ṣṇe pra̭pa॒thyā̭ya॒ svāhā̭ pū॒ṣṇe na॒randhi̭ṣāya॒ svāhetyā̭ha |
pa॒śavo॒ vai pū॒ṣā | pa॒śubhi̭re॒vaina॒-mudya̭cchate || tvaṣṭre॒ svāhā॒ tvaṣṭra̭ tu॒rīpā̭ya॒ svāhā॒ tvaṣṭrḙ puru॒rūpā̭ya॒ svāhetyā̭ha | tvaṣṭā॒ vai pa̭śū॒nā-mmi̭thu॒nānāgṃ̭ rūpa॒kṛt | rū॒pame॒va pa॒śuṣṷ dadhāti | atho̭ rū॒paire॒vaina॒-mudya̭cchate ||
viṣṇa̭ve॒ svāhā॒ viṣṇa̭ve nikhurya॒pāya॒ svāhā॒ viṣṇa̭ve nibhūya॒pāya॒ svāhetyā̭ha |
ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | ya॒jñāyai॒vaina॒-mudya̭cchate || pū॒rṇā॒hu॒ti-mṷtta॒mā-ñjṷhoti | pratyutta̭bdhyai saya॒tvāya̭ || 43 ||
অদিতিক স্বাহা, মহী অদিতিক স্বাহা, সুমৃড়ীকা অদিতিক স্বাহা—এইদৰে কয়। এই পৃথিৱী অদিতি। এই পৃথিৱীতেই তাক প্ৰতিষ্ঠিত কৰি তোলে। সৰস্বতীক স্বাহা, বৃহতী সৰস্বতীক স্বাহা, পাৱকা সৰস্বতীক স্বাহা—এইদৰে কয়। বাক্ সৰস্বতী। বাক্ৰ দ্বাৰাই তাক তোলে। পূষণক স্বাহা, প্ৰপথ্য পূষণক স্বাহা, নৰন্ধিষা পূষণক স্বাহা—এইদৰে কয়। পশু পূষণ। পশুৰ দ্বাৰাই তাক তোলে। ত্বষ্টাক স্বাহা, তুৰীপ ত্বষ্টাক স্বাহা, পুৰুৰূপ ত্বষ্টাক স্বাহা—এইদৰে কয়। ত্বষ্টা পশুৰ মিথুনসকলৰ ৰূপকৰ্তা। পশুত ৰূপ স্থাপন কৰে। তেতিয়া ৰূপৰ দ্বাৰাই তাক তোলে। বিষ্ণুক স্বাহা, নিখুৰ্যপ বিষ্ণুক স্বাহা, নিভূয়প বিষ্ণুক স্বাহা—এইদৰে কয়। যজ্ঞ বিষ্ণু। যজ্ঞৰ দ্বাৰাই তাক তোলে। পূৰ্ণাহুতি উত্তম আহুতি আগবঢ়ায়। প্ৰত্যুত্তম্ভনৰ বাবে সয়ত্বৰ বাবে। ॥৪৩॥ AI
𑌸𑌾॒𑌵𑌿॒𑌤𑍍𑌰-𑌮॒𑌷𑍍𑌟𑌕॑𑌪𑌾𑌲-𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾॒𑌤𑌰𑍍𑌨𑌿𑌰𑍍𑌵॑𑌪𑌤𑌿 । 𑌅॒𑌷𑍍𑌟𑌾𑌕𑍍𑌷॑𑌰𑌾 𑌗𑌾𑌯॒𑌤𑍍𑌰𑍀 ।
𑌗𑌾॒𑌯॒𑌤𑍍𑌰-𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾॑𑌤𑌸𑍍𑌸𑌵॒𑌨𑌮𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌾॒𑌤॒𑌸𑍍𑌸॒𑌵॒𑌨𑌾 𑌦𑍇॒𑌵𑍈𑌨॑-𑌙𑍍𑌗𑌾𑌯𑌤𑍍𑌰𑌿॒𑌯𑌾 ॑007𑌆;𑌛𑌨𑍍𑌦॒𑌸𑍋-𑌽𑌧𑌿॒ 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌮𑌿॑𑌮𑍀𑌤𑍇 ।
𑌅𑌥𑍋᳚ 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌤𑌸𑍍𑌸𑌵॒𑌨𑌮𑍇॒𑌵 𑌤𑍇𑌨𑌾᳚𑌪𑍍𑌨𑍋𑌤𑌿 । 𑌗𑌾॒𑌯॒𑌤𑍍𑌰𑍀-𑌞𑍍𑌛𑌨𑍍𑌦𑌃॑ ॥ 𑌸॒𑌵𑌿॒𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌪𑍍𑌰॑𑌸𑌵𑌿॒𑌤𑍍𑌰 𑌏𑌕𑌾॑𑌦𑌶-𑌕𑌪𑌾𑌲-𑌮𑍍𑌮॒𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑌨𑍍𑌦𑌿॑𑌨𑍇 । 𑌏𑌕𑌾॑𑌦𑌶𑌾𑌕𑍍𑌷𑌰𑌾 𑌤𑍍𑌰𑌿॒𑌷𑍍𑌟𑍁𑌪𑍍 ।
𑌤𑍍𑌰𑍈𑌷𑍍𑌟𑍁॑𑌭॒-𑌮𑍍𑌮𑌾𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯॑𑌨𑍍𑌦𑌿𑌨॒𑌗𑍍𑌂॒ 𑌸𑌵॑𑌨𑌮𑍍 ।
𑌮𑌾𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯॑𑌨𑍍𑌦𑌿𑌨𑌾-𑌦𑍇॒𑌵𑍈𑌨॒𑌗𑍍𑌂॒ 𑌸𑌵॑𑌨𑌾𑌤𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿॒𑌷𑍍𑌟𑍁𑌭𑌃॒-𑌛𑌨𑍍𑌦॒𑌸𑍋-𑌽𑌧𑌿॒ 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌮𑌿॑𑌮𑍀𑌤𑍇 ॥ 44 ॥
sā॒vi॒tra-ma॒ṣṭaka̭pāla-mprā॒tarnirva̭pati | a॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī |
gā॒ya॒tra-mprā̭tassava॒nam |
prā॒ta॒ssa॒va॒nā de॒vaina̭-ṅgāyatri॒yā ̭007ā;chanda॒so-'dhi॒ nirmi̭mīte |
atho᳚ prātassava॒name॒va tenā᳚pnoti | gā॒ya॒trī-ñchandaḥ̭ || sa॒vi॒tre pra̭savi॒tra ekā̭daśa-kapāla-mma॒ddhyandi̭ne | ekā̭daśākṣarā tri॒ṣṭup |
traiṣṭṷbha॒-mmāddhya̭ndina॒gṃ॒ sava̭nam |
māddhya̭ndinā-de॒vaina॒gṃ॒ sava̭nāttri॒ṣṭubhaḥ॒-chanda॒so-'dhi॒ nirmi̭mīte || 44 ||
অনুৱাক ১২ — অশ্বৰ সঞ্চৰণ বৰ্ষত প্ৰতিদিনে দেৱযজন স্থানত কৰিবলগীয়া তিনিটা ইষ্টিৰ কথা কৈছে। পুৱা সাবিত্ৰ নামৰ অষ্টকপালৰ ইষ্টি নিবেদন কৰে। গায়ত্ৰীৰ আঠটা অক্ষৰ। পুৱাৰ সৱন গায়ত্ৰীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। পুৱাৰ সৱনৰ পৰা দেৱতাসকলে গায়ত্ৰী ছন্দৰ পৰা তেওঁলোকক নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়া তেওঁ সেই পুৱাৰ সৱনকে লাভ কৰে। গায়ত্ৰী ছন্দ। সাবিত্ৰ দেৱতাৰ প্ৰসৱিতাত মধ্যাহ্নত একাদশকপালৰ ইষ্টি। ত্ৰিষ্টুভৰ এঘাৰটা অক্ষৰ। মধ্যাহ্নৰ সৱন ত্ৰিষ্টুভৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। মধ্যাহ্নৰ সৱনৰ পৰা দেৱতাসকলে ত্ৰিষ্টুভ ছন্দৰ পৰা তেওঁলোকক নিৰ্মাণ কৰে। AI
𑌤𑍃॒𑌤𑍀॒𑌯॒ 𑌸॒𑌵॒𑌨𑌾𑌦𑍇॒𑌵𑍈𑌨॒-𑌞𑍍𑌜𑌗॑𑌤𑍍𑌯𑌾॒ ॑007𑌆;𑌛𑌨𑍍𑌦॒𑌸𑍋-𑌽𑌧𑌿॒ 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌮𑌿॑𑌮𑍀𑌤𑍇 ।
𑌅𑌥𑍋॑ 𑌤𑍃𑌤𑍀𑌯 𑌸𑌵॒𑌨𑌮𑍇॒𑌵 𑌤𑍇𑌨𑌾᳚𑌪𑍍𑌨𑍋𑌤𑌿 ।
𑌜𑌗॑𑌤𑍀॒-𑌞𑍍𑌛𑌨𑍍𑌦𑌃॑ ॥ 𑌈॒𑌶𑍍𑌵॒𑌰𑍋 𑌵𑌾 𑌅𑌶𑍍𑌵𑌃॒ 𑌪𑍍𑌰𑌮𑍁॑𑌕𑍍𑌤𑌃॒ 𑌪𑌰𑌾᳚-𑌮𑍍𑌪𑌰𑌾॒𑌵𑌤॒-𑌙𑍍𑌗𑌨𑍍𑌤𑍋𑌃᳚ ।
𑌇॒𑌹 𑌧𑍃𑌤𑌿॒-𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇॒𑌹 𑌵𑌿𑌧𑍃॑𑌤𑌿॒-𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇॒𑌹 𑌰𑌨𑍍𑌤𑌿॒-𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇॒𑌹 𑌰𑌮॑𑌤𑌿॒-𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑌿॒ 𑌚𑌤॑𑌸𑍍𑌰॒ 𑌆𑌹𑍁॑𑌤𑍀-𑌰𑍍𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿
( ) ॥ 45 ॥
tṛ॒tī॒ya॒ sa॒va॒nāde॒vaina॒-ñjaga̭tyā॒ ̭007ā;chanda॒so-'dhi॒ nirmi̭mīte |
atho̭ tṛtīya sava॒name॒va tenā᳚pnoti |
jaga̭tī॒-ñchandaḥ̭ || ī॒śva॒ro vā aśvaḥ॒ pramṷktaḥ॒ parā᳚-mparā॒vata॒-ṅgantoḥ᳚ |
i॒ha dhṛti॒-ssvāhe॒ha vidhṛ̭ti॒-ssvāhe॒ha ranti॒-ssvāhe॒ha rama̭ti॒-ssvāheti॒ cata̭sra॒ āhṷtī-rjuhoti
( ) || 45 ||
তেতিয়া তেওঁ সেই মধ্যাহ্নৰ সৱনকে লাভ কৰে। ত্ৰিষ্টুভ ছন্দ। সাবিত্ৰ দেৱতাৰ আসৱিতাত অপৰাহ্নত দ্বাদশকপালৰ ইষ্টি। জগতীৰ বাৰটা অক্ষৰ। তৃতীয় সৱন জগতীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। তৃতীয় সৱনৰ পৰা দেৱতাসকলে জগতী ছন্দৰ পৰা তেওঁলোকক নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়া তেওঁ সেই তৃতীয় সৱনকে লাভ কৰে। জগতী ছন্দ। অশ্বই মুক্ত হৈ দূৰ-দূৰান্তলৈ যাব পাৰে। ইয়াত ধৃতি স্বাহা, ইয়াত বিধৃতি স্বাহা, ইয়াত ৰন্তি স্বাহা, ইয়াত ৰমতি স্বাহা — এই চাৰিটা আহুতি আগবঢ়ায়। AI
𑌸𑍋᳚-𑌽𑌶𑍍𑌵॒𑌤𑍍𑌥𑍇 𑌸𑌂॑𑌵𑌁𑌥𑍍𑌸॒𑌰-𑌮॑𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑍍 । 𑌤𑌦॑𑌶𑍍𑌵॒𑌤𑍍𑌥𑌸𑍍𑌯𑌾᳚-𑌶𑍍𑌵𑌤𑍍𑌥॒𑌤𑍍𑌵𑌮𑍍 ।
𑌯𑌦𑌾𑌶𑍍𑌵॑𑌤𑍍𑌥𑍋 𑌵𑍍𑌰॒𑌜𑍋 𑌭𑌵॑𑌤𑌿 । 𑌸𑍍𑌵 𑌏॒𑌵𑍈𑌨𑌂॒-𑌯𑍋𑌁𑌨𑍗॒ 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿॑𑌷𑍍𑌠𑌾𑌪𑌯𑌤𑌿 ॥ 46 ॥
so᳚-'śva॒tthe saṃ̭va~thsa॒ra-ma̭tiṣṭhat | tada̭śva॒tthasyā᳚-śvattha॒tvam |
yadāśva̭ttho vra॒jo bhava̭ti | sva e॒vainaṃ॒-yo~nau॒ prati̭ṣṭhāpayati || 46 ||
চাৰি দিশ। দিশবোৰৰ দ্বাৰাই তেওঁ তেওঁক পৰিবেষ্টন কৰে। অশ্বত্থ গছৰ ব্ৰজ (বেড়া) হয়। প্ৰজাপতিয়ে দেৱতাসকলৰ পৰা নিজকে লুকুৱাই ৰাখিছিল। তেওঁ অশ্বৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি অশ্বত্থ গছত এটা বছৰ বাস কৰিছিল। সেইবাবেই অশ্বত্থৰ অশ্বত্থত্ব। যিহেতু অশ্বত্থ গছৰ ব্ৰজ হয়, সেয়ে তেওঁক নিজৰেই যোনিত প্ৰতিষ্ঠিত কৰে। AI
𑌅𑌨𑍁𑌵𑌾𑌕𑌂 13 - 𑌸𑌂𑌵𑌁𑌥𑍍𑌸𑌰𑌾𑌦𑍍𑌰𑍍𑌧𑍍𑌵𑌮𑍁𑌖𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯𑌾𑌗𑍍𑌰𑍇𑌰𑍂𑌪𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌮𑍍
𑌆 𑌬𑍍𑌰॑𑌹𑍍𑌮-𑌨𑍍𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮॒𑌣𑍋 𑌬𑍍𑌰॑𑌹𑍍𑌮𑌵𑌰𑍍𑌚॒𑌸𑍀 𑌜𑌾॑𑌯𑌤𑌾॒-𑌮𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌬𑍍𑌰𑌾॒𑌹𑍍𑌮॒𑌣 𑌏॒𑌵 𑌬𑍍𑌰॑𑌹𑍍𑌮𑌵𑌰𑍍𑌚॒𑌸-𑌨𑍍𑌦𑌧𑌾𑌤𑌿 । 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾᳚𑌤𑍍𑌪𑍁॒𑌰𑌾 𑌬𑍍𑌰𑌾᳚𑌹𑍍𑌮॒𑌣𑍋 𑌬𑍍𑌰॑𑌹𑍍𑌮𑌵𑌰𑍍𑌚॒𑌸𑍍𑌯॑ 𑌜𑌾𑌯𑌤 ॥ 𑌆-𑌽𑌸𑍍𑌮𑌿-𑌨𑍍𑌰𑌾॒𑌷𑍍𑌟𑍍𑌰𑍇 𑌰𑌾॑𑌜॒𑌨𑍍𑌯॑ 𑌇𑌷॒𑌵𑍍𑌯𑌃॑ 𑌶𑍂𑌰𑍋॑ 𑌮𑌹𑌾𑌰॒𑌥𑍋 𑌜𑌾॑𑌯𑌤𑌾॒-𑌮𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌰𑌾॒𑌜॒𑌨𑍍𑌯॑ 𑌏॒𑌵 𑌶𑍗॒𑌰𑍍𑌯-𑌮𑍍𑌮॑𑌹𑌿॒𑌮𑌾𑌨॑-𑌨𑍍𑌦𑌧𑌾𑌤𑌿 । 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾᳚𑌤𑍍𑌪𑍁॒𑌰𑌾 𑌰𑌾॑𑌜॒𑌨𑍍𑌯॑ 𑌇𑌷॒𑌵𑍍𑌯𑌃॑ 𑌶𑍂𑌰𑍋॑ 𑌮𑌹𑌾𑌰॒𑌥𑍋॑-𑌽𑌜𑌾𑌯𑌤 ॥
𑌦𑍋𑌗𑍍𑌧𑍍𑌰𑍀॑ 𑌧𑍇॒𑌨𑍁𑌰𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌧𑍇॒𑌨𑍍𑌵𑌾𑌮𑍇॒𑌵 𑌪𑌯𑍋॑ 𑌦𑌧𑌾𑌤𑌿 । 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾᳚𑌤𑍍𑌪𑍁॒𑌰𑌾 𑌦𑍋𑌗𑍍𑌧𑍍𑌰𑍀॑ 𑌧𑍇॒𑌨𑍁𑌰॑𑌜𑌾𑌯𑌤 । 𑌵𑍋𑌢𑌾॑-𑌽𑌨॒𑌡𑍍𑌵𑌾-𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 ॥ 47 ॥
anuvākaṃ 13 - saṃva~thsarādrdhvamukhyasyāgrerūpasthānam
ā bra̭hma-nbrāhma॒ṇo bra̭hmavarca॒sī jā̭yatā॒-mityā̭ha | brā॒hma॒ṇa e॒va bra̭hmavarca॒sa-ndadhāti | tasmā᳚tpu॒rā brā᳚hma॒ṇo bra̭hmavarca॒sya̭ jāyata || ā-'smi-nrā॒ṣṭre rā̭ja॒nya̭ iṣa॒vyaḥ̭ śūro̭ mahāra॒tho jā̭yatā॒-mityā̭ha | rā॒ja॒nya̭ e॒va śau॒rya-mma̭hi॒māna̭-ndadhāti | tasmā᳚tpu॒rā rā̭ja॒nya̭ iṣa॒vyaḥ̭ śūro̭ mahāra॒tho̭-'jāyata ||
dogdhrī̭ dhe॒nurityā̭ha | dhe॒nvāme॒va payo̭ dadhāti | tasmā᳚tpu॒rā dogdhrī̭ dhe॒nura̭jāyata | voḍhā̭-'na॒ḍvā-nityā̭ha || 47 ||
ত্ৰিষ্টুভ ছন্দৰ পৰা নিৰ্মাণ কৰে—আহুতি দিয়ে—নৱ আৰু। অনুৱাক ১৩—সংৱৎসৰৰ ঊৰ্ধ্বমুখী অগ্নিৰূপৰ উপস্থান। 'হে ব্ৰহ্মন, ব্ৰাহ্মণ ব্ৰহ্মবৰ্চসী হৈ জন্মগ্ৰহণ কৰক' বুলি কয়। ব্ৰাহ্মণতেই ব্ৰহ্মবৰ্চস স্থাপন কৰে। সেইবাবে আগতে ব্ৰাহ্মণ ব্ৰহ্মবৰ্চসী হৈ জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। 'এই ৰাষ্ট্ৰত ৰাজন্য ইষৱ্য, শূৰ, মহাৰথ হৈ জন্মগ্ৰহণ কৰক' বুলি কয়। ৰাজন্যতেই শৌৰ্য আৰু মহিমা স্থাপন কৰে। সেইবাবে আগতে ৰাজন্য ইষৱ্য, শূৰ, মহাৰথ হৈ জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। 'দোগ্ধ্ৰী ধেনু' বুলি কয়। ধেনুতেই পয়স স্থাপন কৰে। সেইবাবে আগতে দোগ্ধ্ৰী ধেনু জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। 'বোঢ়া অনড্বান' বুলি কয়। AI
𑌯𑍋॒𑌷𑌿𑌤𑍍𑌯𑍇॒𑌵 𑌰𑍂॒𑌪-𑌨𑍍𑌦॑𑌧𑌾𑌤𑌿 । 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾॒𑌥𑍍𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑍀 𑌯𑍁॑𑌵॒𑌤𑌿𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌿॒𑌯𑌾 𑌭𑌾𑌵𑍁॑𑌕𑌾 ॥ 𑌜𑌿॒𑌷𑍍𑌣𑍂 𑌰॑𑌥𑍇॒𑌷𑍍𑌠𑌾 𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌆 𑌹॒ 𑌵𑍈 𑌤𑌤𑍍𑌰॑ 𑌜𑌿॒𑌷𑍍𑌣𑍂 𑌰॑𑌥𑍇॒𑌷𑍍𑌠𑌾 𑌜𑌾॑𑌯𑌤𑍇 ॥ 48 ॥
yo॒ṣitye॒va rū॒pa-nda̭dhāti | tasmā॒thstrī yṷva॒tiḥ pri॒yā bhāvṷkā || ji॒ṣṇū ra̭the॒ṣṭhā ityā̭ha | ā ha॒ vai tatra̭ ji॒ṣṇū ra̭the॒ṣṭhā jā̭yate || 48 ||
অনডুহতেই বীৰ্য স্থাপন কৰে। সেইবাবে আগতে বোঢ়া অনড্বান জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। 'আশু সপ্তি' বুলি কয়। অশ্বতেই জৱ স্থাপন কৰে। সেইবাবে আগতে আশু অশ্ব জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। 'পুৰন্ধিৰ্যোষা' বুলি কয়। যোষিতেই ৰূপ স্থাপন কৰে। সেইবাবে স্ত্ৰী যুবতী প্ৰিয়া ভাবুকা হয়। 'জিষ্ণু ৰথেষ্ঠা' বুলি কয়। তাত জিষ্ণু ৰথেষ্ঠা জন্মগ্ৰহণ কৰে। AI
𑌸 𑌸॒𑌭𑍇𑌯𑍋॒ 𑌯𑍁𑌵𑌾᳚ । 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾॒𑌦𑍍𑌯𑍁𑌵𑌾॒ 𑌪𑍁𑌮𑌾᳚-𑌨𑍍𑌪𑍍𑌰𑌿॒𑌯𑍋 𑌭𑌾𑌵𑍁॑𑌕𑌃 ॥ 𑌆-𑌽𑌸𑍍𑌯 𑌯𑌜॑𑌮𑌾𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌵𑍀॒𑌰𑍋 𑌜𑌾॑𑌯𑌤𑌾॒-𑌮𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌆 𑌹॒ 𑌵𑍈 𑌤𑌤𑍍𑌰॒ 𑌯𑌜॑𑌮𑌾𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌵𑍀॒𑌰𑍋 𑌜𑌾॑𑌯𑌤𑍇 ।
𑌯𑌤𑍍𑌰𑍈॒𑌤𑍇𑌨॑ 𑌯॒𑌜𑍍𑌞𑍇𑌨॒ 𑌯𑌜॑𑌨𑍍𑌤𑍇 ॥ 𑌨𑌿॒𑌕𑌾॒𑌮𑍇𑌨𑌿॑𑌕𑌾𑌮𑍇 𑌨𑌃 𑌪॒𑌰𑍍𑌜𑌨𑍍𑌯𑍋॑ 𑌵𑌰𑍍𑌷॒𑌤𑍍𑌵𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 ।
𑌨𑌿॒𑌕𑌾॒𑌮𑍇𑌨𑌿॑𑌕𑌾𑌮𑍇 𑌹॒ 𑌵𑍈 𑌤𑌤𑍍𑌰॑ 𑌪॒𑌰𑍍𑌜𑌨𑍍𑌯𑍋॑ 𑌵𑌰𑍍𑌷𑌤𑌿 । 𑌯𑌤𑍍𑌰𑍈॒𑌤𑍇𑌨॑ 𑌯॒𑌜𑍍𑌞𑍇𑌨॒ 𑌯𑌜॑𑌨𑍍𑌤𑍇 ॥ 𑌫॒𑌲𑌿𑌨𑍍𑌯𑍋॑ 𑌨॒ 𑌓𑌷॑𑌧𑌯𑌃 𑌪𑌚𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌾॒-𑌮𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 ।
𑌫॒𑌲𑌿𑌨𑍍𑌯𑍋॑ 𑌹॒ 𑌵𑍈 𑌤𑌤𑍍𑌰𑍗𑌷॑𑌧𑌯𑌃 𑌪𑌚𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇 । 𑌯𑌤𑍍𑌰𑍈॒𑌤𑍇𑌨॑ 𑌯॒𑌜𑍍𑌞𑍇𑌨॒ 𑌯𑌜॑𑌨𑍍𑌤𑍇 ।
𑌯𑍋॒𑌗॒𑌕𑍍𑌷𑍇॒𑌮𑍋 𑌨𑌃॑ 𑌕𑌲𑍍𑌪𑌤𑌾॒-𑌮𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 ।
𑌕𑌲𑍍𑌪॑𑌤𑍇 𑌹॒ 𑌵𑍈 𑌤𑌤𑍍𑌰॑ 𑌪𑍍𑌰॒𑌜𑌾𑌭𑍍𑌯𑍋॑ 𑌯𑍋𑌗𑌕𑍍𑌷𑍇॒𑌮𑌃 ।
𑌯𑌤𑍍𑌰𑍈॒𑌤𑍇𑌨॑ 𑌯॒𑌜𑍍𑌞𑍇𑌨॒ 𑌯𑌜॑𑌨𑍍𑌤𑍇 ॥ 49 ॥
sa sa॒bheyo॒ yuvā᳚ | tasmā॒dyuvā॒ pumā᳚-npri॒yo bhāvṷkaḥ || ā-'sya yaja̭mānasya vī॒ro jā̭yatā॒-mityā̭ha | ā ha॒ vai tatra॒ yaja̭mānasya vī॒ro jā̭yate |
yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte || ni॒kā॒meni̭kāme naḥ pa॒rjanyo̭ varṣa॒tvityā̭ha |
ni॒kā॒meni̭kāme ha॒ vai tatra̭ pa॒rjanyo̭ varṣati | yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte || pha॒linyo̭ na॒ oṣa̭dhayaḥ pacyantā॒-mityā̭ha |
pha॒linyo̭ ha॒ vai tatrauṣa̭dhayaḥ pacyante | yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte |
yo॒ga॒kṣe॒mo naḥ̭ kalpatā॒-mityā̭ha |
kalpa̭te ha॒ vai tatra̭ pra॒jābhyo̭ yogakṣe॒maḥ |
yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte || 49 ||
যেতিয়া এই যজ্ঞেৰে যজ্ঞ কৰে। 'সভেয় যুবা' বুলি কয়। যি পূৰ্বৱয়সী, সি সভেয় যুবা। সেইবাবে যুবা পুৰুষ প্ৰিয় ভাবুক হয়। 'এই যজমানৰ বীৰ জন্মগ্ৰহণ কৰক' বুলি কয়। তাত যজমানৰ বীৰ জন্মগ্ৰহণ কৰে। যেতিয়া এই যজ্ঞেৰে যজ্ঞ কৰে। 'নিকামেনিকামে নঃ পৰ্জন্য বৰ্ষতু' বুলি কয়। তাত নিকামেনিকামে পৰ্জন্য বৰ্ষণ কৰে। যেতিয়া এই যজ্ঞেৰে যজ্ঞ কৰে। 'ফলিন্যো ন ঔষধয়ঃ পচ্যন্তাম' বুলি কয়। তাত ফলিনী ঔষধি পচে। যেতিয়া এই যজ্ঞেৰে যজ্ঞ কৰে। 'যোগক্ষেমো নঃ কল্পতাম' বুলি কয়। তাত প্ৰজাসকলৰ বাবে যোগক্ষেম কল্পিত হয়। যেতিয়া এই যজ্ঞেৰে যজ্ঞ কৰে। AI
𑌪𑍍𑌰॒𑌜𑌾𑌪॑𑌤𑌿-𑌰𑍍𑌦𑍇॒𑌵𑍇𑌭𑍍𑌯𑍋॑ 𑌯॒𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑍍 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌦𑌿॑𑌶𑌤𑍍 ।
𑌸 𑌆॒𑌤𑍍𑌮-𑌨𑍍𑌨॑𑌶𑍍𑌵𑌮𑍇॒𑌧𑌮॑𑌧𑌤𑍍𑌤 ।
𑌤-𑌨𑍍𑌦𑍇॒𑌵𑌾 𑌅॑𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌨𑍍𑌨𑍍 । 𑌏॒𑌷 𑌵𑌾𑌵 𑌯॒𑌜𑍍𑌞𑌃 । 𑌯𑌦॑𑌶𑍍𑌵𑌮𑍇॒𑌧𑌃 । 𑌅𑌪𑍍𑌯𑍇॒𑌵 𑌨𑍋-𑌽𑌤𑍍𑌰𑌾॒𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌿𑌤𑌿॑ ।
𑌤𑍇𑌭𑍍𑌯॑ 𑌏॒𑌤𑌾𑌨॑𑌨𑍍𑌨𑌹𑍋॒𑌮𑌾-𑌨𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌯॑𑌚𑍍𑌛𑌤𑍍 ।
𑌤𑌾𑌨॑𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑍍 । 𑌤𑍈𑌰𑍍𑌵𑍈 𑌸 𑌦𑍇॒𑌵𑌾𑌨॑ 𑌪𑍍𑌰𑍀𑌣𑌾𑌤𑍍 ।
𑌯𑌦॑𑌨𑍍𑌨-𑌹𑍋॒𑌮𑌾𑌞𑍍𑌜𑍁॒𑌹𑍋𑌤𑌿॑ ॥ 50 ॥
pra॒jāpa̭ti-rde॒vebhyo̭ ya॒jñān vyādi̭śat |
sa ā॒tma-nna̭śvame॒dhama̭dhatta |
ta-nde॒vā a̭bruvann | e॒ṣa vāva ya॒jñaḥ | yada̭śvame॒dhaḥ | apye॒va no-'trā॒stviti̭ |
tebhya̭ e॒tāna̭nnaho॒mā-nprāya̭cchat |
tāna̭juhot | tairvai sa de॒vāna̭ prīṇāt |
yada̭nna-ho॒māñju॒hoti̭ || 50 ||
অনুৱাক ১৪ - অন্নহোম। তিনি ৰাত্ৰিৰ ৰূপত থকা অশ্বমেধৰ প্ৰথম দিন-ৰাতি। প্ৰজাপতিয়ে দেৱতাসকলৰ বাবে যজ্ঞসমূহ নিৰ্দেশ কৰিছিল। তেওঁ নিজৰ ভিতৰত অশ্বমেধ স্থাপন কৰিছিল। দেৱতাসকলে তেওঁক ক’লে, ‘এই অশ্বমেধেই তো যজ্ঞ; ইয়াত আমাৰো অংশ থাকক।’ তেওঁ তেওঁলোকক এই অন্নহোমসমূহ দিলে। তেওঁ সেইবোৰ আগত অৰ্পণ কৰিলে। সেইবোৰেৰে তেওঁ দেৱতাসকলক সন্তুষ্ট কৰিলে। যেতিয়া অন্নহোম আগত অৰ্পণ কৰে, তেতিয়া তেওঁ দেৱতাসকলকেই সন্তুষ্ট কৰে। AI
𑌅॒𑌗𑍍𑌨𑍇𑌰𑍍𑌵𑌾 𑌏॒𑌤𑌦𑍍𑌰𑍂॒𑌪𑌮𑍍 । 𑌯𑌦𑌾𑌜𑍍𑌯᳚𑌮𑍍 । 𑌯𑌦𑌾𑌜𑍍𑌯𑍇॑𑌨 𑌜𑍁॒𑌹𑍋𑌤𑌿॑ । 𑌅॒𑌗𑍍𑌨𑌿𑌮𑍇॒𑌵 𑌤𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑍀॑𑌣𑌾𑌤𑌿 ॥ 𑌮𑌧𑍁॑𑌨𑌾 𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 ।
𑌮॒𑌹॒𑌤𑍍𑌯𑍈 𑌵𑌾 𑌏॒𑌤𑌦𑍍𑌦𑍇॒𑌵𑌤𑌾॑𑌯𑍈 𑌰𑍂॒𑌪𑌮𑍍 । 𑌯𑌨𑍍𑌮𑌧𑍁॑ । 𑌯𑌨𑍍𑌮𑌧𑍁॑𑌨𑌾 𑌜𑍁॒𑌹𑍋𑌤𑌿॑ ॥ 51 ॥
a॒gnervā e॒tadrū॒pam | yadājya᳚m | yadājyḙna ju॒hoti̭ | a॒gnime॒va tatprī̭ṇāti || madhṷnā juhoti |
ma॒ha॒tyai vā e॒tadde॒vatā̭yai rū॒pam | yanmadhṷ | yanmadhṷnā ju॒hoti̭ || 51 ||
সেইবোৰেৰে যজমানসকলে দেৱতাসকলকেই সন্তুষ্ট কৰে। ঘিঁউৰে আগত অৰ্পণ কৰে। ঘিঁউ অগ্নিৰ ৰূপ। যেতিয়া ঘিঁউৰে আগত অৰ্পণ কৰে, তেতিয়া তেওঁ অগ্নিকেই সন্তুষ্ট কৰে। মধুৰে আগত অৰ্পণ কৰে। মধু মহান দেৱতাৰ ৰূপ। যেতিয়া মধুৰে আগত অৰ্পণ কৰে, তেতিয়া তেওঁ মহান দেৱতাকেই সন্তুষ্ট কৰে। AI
𑌵𑌸𑍂॑𑌨𑍇॒𑌵 𑌤𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑍀॑𑌣𑌾𑌤𑌿 । 𑌪𑍃𑌥𑍁॑𑌕𑍈-𑌰𑍍𑌜𑍁॒𑌹𑍋𑌤𑌿॑ (𑌰𑍍𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿) ।
𑌰𑍁॒𑌦𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌂॒-𑌵𑌾𑌁 𑌏॒𑌤𑌦𑍍𑌰𑍂॒𑌪𑌮𑍍 । 𑌯𑌤𑍍𑌪𑍃𑌥𑍁॑𑌕𑌾𑌃 । 𑌯𑌤𑍍𑌪𑍃𑌥𑍁॑𑌕𑍈-𑌰𑍍𑌜𑍁॒𑌹𑍋𑌤𑌿॑ ॥ 52 ॥
vasṷ̄ne॒va tatprī̭ṇāti | pṛthṷkai-rju॒hoti̭ (rjuhoti) |
ru॒drāṇāṃ॒-vā~ e॒tadrū॒pam | yatpṛthṷkāḥ | yatpṛthṷkai-rju॒hoti̭ || 52 ||
তেতিয়া তেওঁ মহান দেৱতাকেই সন্তুষ্ট কৰে। চাউলৰে আগত অৰ্পণ কৰে। চাউল বসুসকলৰ ৰূপ। যেতিয়া চাউলৰে আগত অৰ্পণ কৰে, তেতিয়া তেওঁ বসুসকলকেই সন্তুষ্ট কৰে। পিঠাগুড়িৰে আগত অৰ্পণ কৰে। পিঠাগুড়ি ৰুদ্ৰসকলৰ ৰূপ। যেতিয়া পিঠাগুড়িৰে আগত অৰ্পণ কৰে, তেতিয়া তেওঁ ৰুদ্ৰসকলকেই সন্তুষ্ট কৰে। AI
তেতিয়া তেওঁ ৰুদ্ৰসকলকেই সন্তুষ্ট কৰে। লাজৰে আগত অৰ্পণ কৰে। লাজ আদিত্যসকলৰ ৰূপ। যেতিয়া লাজৰে আগত অৰ্পণ কৰে, তেতিয়া তেওঁ আদিত্যসকলকেই সন্তুষ্ট কৰে। কৰম্বাৰে আগত অৰ্পণ কৰে। কৰম্বা সকলো দেৱতাৰ ৰূপ। যেতিয়া কৰম্বাৰে আগত অৰ্পণ কৰে, তেতিয়া তেওঁ সকলো দেৱতাকেই সন্তুষ্ট কৰে। AI
𑌨𑌕𑍍𑌷॑𑌤𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌂॒-𑌵𑌾𑌁 𑌏॒𑌤𑌦𑍍𑌰𑍂॒𑌪𑌮𑍍 । 𑌯𑌦𑍍𑌧𑌾॒𑌨𑌾𑌃 । 𑌯𑌦𑍍𑌧𑌾॒𑌨𑌾𑌭𑌿॑-𑌰𑍍𑌜𑍁॒𑌹𑍋𑌤𑌿॑ । 𑌨𑌕𑍍𑌷॑𑌤𑍍𑌰𑌾𑌣𑍍𑌯𑍇॒𑌵 𑌤𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑍀॑𑌣𑌾𑌤𑌿 । 𑌸𑌕𑍍𑌤𑍁॑𑌭𑌿-𑌰𑍍𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌪𑍍𑌰॒𑌜𑌾𑌪॑𑌤𑍇॒𑌰𑍍𑌵𑌾 𑌏॒𑌤𑌦𑍍𑌰𑍂॒𑌪𑌮𑍍 ।
𑌯𑌥𑍍𑌸𑌕𑍍𑌤॑𑌵𑌃 । 𑌯𑌥𑍍𑌸𑌕𑍍𑌤𑍁॑𑌭𑌿-𑌰𑍍𑌜𑍁॒𑌹𑍋𑌤𑌿॑ ॥ 54 ॥
nakṣa̭trāṇāṃ॒-vā~ e॒tadrū॒pam | yaddhā॒nāḥ | yaddhā॒nābhi̭-rju॒hoti̭ | nakṣa̭trāṇye॒va tatprī̭ṇāti | saktṷbhi-rjuhoti | pra॒jāpa̭te॒rvā e॒tadrū॒pam |
yathsakta̭vaḥ | yathsaktṷbhi-rju॒hoti̭ || 54 ||
তেতিয়া তেওঁ সকলো দেৱতাকেই সন্তুষ্ট কৰে। ধানৰে আগত অৰ্পণ কৰে। ধান নক্ষত্ৰসমূহৰ ৰূপ। যেতিয়া ধানৰে আগত অৰ্পণ কৰে, তেতিয়া তেওঁ নক্ষত্ৰসমূহকেই সন্তুষ্ট কৰে। সক্তু (চাউলৰ গুড়ি)ৰে আগত অৰ্পণ কৰে। সক্তু প্ৰজাপতিৰ ৰূপ। যেতিয়া সক্তুৰে আগত অৰ্পণ কৰে, তেতিয়া তেওঁ প্ৰজাপতিকেই সন্তুষ্ট কৰে। AI
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾॑𑌸𑌾𑌂॒-𑌵𑌾𑌁 𑌏॒𑌤𑌦𑍍𑌦𑍇॒𑌵𑌤𑌾॑𑌨𑌾𑌗𑍍𑌂 𑌰𑍂॒𑌪𑌮𑍍 । 𑌯𑌨𑍍𑌮॒𑌸𑍂𑌸𑍍𑌯𑌾॑𑌨𑌿 । 𑌯𑌨𑍍𑌮॒𑌸𑍂𑌸𑍍𑌯𑍈᳚-𑌰𑍍𑌜𑍁॒𑌹𑍋𑌤𑌿॑ । 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾॑ 𑌏॒𑌵 𑌤𑌦𑍍𑌦𑍇॒𑌵𑌤𑌾𑌃᳚ 𑌪𑍍𑌰𑍀𑌣𑌾𑌤𑌿 । 𑌪𑍍𑌰𑌿॒𑌯॒𑌙𑍍𑌗𑍁॒𑌤॒𑌣𑍍𑌡𑍁॒𑌲𑍈-𑌰𑍍𑌜𑍁॑𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌪𑍍𑌰𑌿॒𑌯𑌾𑌙𑍍𑌗𑌾॑ 𑌹॒ 𑌵𑍈 𑌨𑌾𑌮𑍈॒𑌤𑍇 ।
𑌏॒𑌤𑍈𑌰𑍍𑌵𑍈 𑌦𑍇॒𑌵𑌾 𑌅𑌶𑍍𑌵॒𑌸𑍍𑌯𑌾𑌙𑍍𑌗𑌾॑𑌨𑌿॒ 𑌸𑌮॑𑌦𑌧𑍁𑌃 । 𑌯𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌿॑𑌯𑌙𑍍𑌗𑍁𑌤𑌣𑍍𑌡𑍁॒𑌲𑍈-𑌰𑍍𑌜𑍁॒𑌹𑍋𑌤𑌿॑ । 𑌅𑌶𑍍𑌵॑𑌸𑍍𑌯𑍈॒𑌵𑌾𑌙𑍍𑌗𑌾॑𑌨𑌿॒ 𑌸𑌨𑍍𑌦॑𑌧𑌾𑌤𑌿 ॥ 𑌦𑌶𑌾𑌨𑍍𑌨𑌾॑𑌨𑌿 𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌦𑌶𑌾᳚𑌕𑍍𑌷𑌰𑌾 𑌵𑌿॒𑌰𑌾𑌟𑍍 ।
𑌵𑌿॒𑌰𑌾𑌟𑍍-𑌕𑍃॒𑌥𑍍𑌸𑍍𑌨𑌸𑍍𑌯𑌾॒-𑌨𑍍𑌨𑌾𑌦𑍍𑌯॒𑌸𑍍𑌯𑌾-𑌵॑𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑍈 ॥ 55 ॥
sarvā̭sāṃ॒-vā~ e॒tadde॒vatā̭nāgṃ rū॒pam | yanma॒sūsyā̭ni | yanma॒sūsyai᳚-rju॒hoti̭ | sarvā̭ e॒va tadde॒vatāḥ᳚ prīṇāti | pri॒ya॒ṅgu॒ta॒ṇḍu॒lai-rjṷhoti | pri॒yāṅgā̭ ha॒ vai nāmai॒te |
e॒tairvai de॒vā aśva॒syāṅgā̭ni॒ sama̭dadhuḥ | yatpri̭yaṅgutaṇḍu॒lai-rju॒hoti̭ | aśva̭syai॒vāṅgā̭ni॒ sanda̭dhāti || daśānnā̭ni juhoti | daśā᳚kṣarā vi॒rāṭ |
vi॒rāṭ-kṛ॒thsnasyā॒-nnādya॒syā-va̭ruddhyai || 55 ||
সেয়া তেওঁ প্ৰজাপতিকেই সন্তুষ্ট কৰে। মসূস্য (মাষ-জাতীয় ধান্য)ৰে আহুতি দিয়ে। এই মসূস্যবোৰ সকলো দেৱতাৰ ৰূপ। যি মসূস্যৰে আহুতি দিয়ে, সেয়া তেওঁ সেই সকলো দেৱতাকেই সন্তুষ্ট কৰে। প্ৰিয়ংগু-তণ্ডুলেৰে আহুতি দিয়ে। এইবোৰৰ নাম প্ৰিয়ংগু। এইবোৰৰ দ্বাৰাই দেৱতাসকলে অশ্বৰ অঙ্গবোৰ সংযোগ কৰিছিল। যি প্ৰিয়ংগু-তণ্ডুলেৰে আহুতি দিয়ে, তেওঁ অশ্বৰ অঙ্গবোৰেই সংযোগ কৰে। দহ প্ৰকাৰৰ অন্ন আহুতি দিয়ে। দহ অক্ষৰৰ বিৰাট। সম্পূৰ্ণ অন্নাদি লাভৰ বাবে বিৰাট। AI
(𑌅॒𑌨𑍍𑌨॒𑌹𑍋॒𑌮𑌾𑌨𑌾𑌜𑍍𑌯𑍇॑𑌨𑌾॒𑌗𑍍𑌨𑍇𑌰𑍍𑌮𑌧𑍁॑𑌨𑌾 𑌤𑌣𑍍𑌡𑍁॒𑌲𑍈𑌃 𑌪𑍃𑌥𑍁॑𑌕𑍈𑌰𑍍𑌲𑌾॒𑌜𑍈𑌃 𑌕॒𑌰𑌮𑍍𑌬𑍈᳚𑌦𑍍𑌰𑍍𑌧𑌾॒𑌨𑌾𑌭𑌿॒-𑌸𑍍𑌸𑌕𑍍𑌤𑍁॑𑌭𑌿𑌰𑍍𑌮॒𑌸𑍂𑌸𑍍𑌯𑍈𑌃᳚ 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌙𑍍𑌗𑍁𑌤𑌣𑍍𑌡𑍁॒𑌲𑍈-𑌰𑍍𑌦𑌶𑌾𑌨𑍍𑌨𑌾॑𑌨𑌿॒ 𑌦𑍍𑌵𑌾𑌦॑𑌶)
𑌅𑌨𑍁𑌵𑌾𑌕𑌂 15 - 𑌤𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌕𑌾𑌰𑌵𑌿𑌶𑍇𑌷
𑌪𑍍𑌰॒𑌜𑌾𑌪॑𑌤𑌿-𑌰𑌶𑍍𑌵𑌮𑍇॒𑌧𑌮॑𑌸𑍃𑌜𑌤 । 𑌤𑌗𑍍𑌂 𑌸𑍃॒𑌷𑍍𑌟𑌗𑍍𑌂 𑌰𑌕𑍍𑌷𑌾𑌗𑍍॑𑌸𑍍𑌯 𑌜𑌿𑌘𑌾𑌗𑍍𑌂𑌸𑌨𑍍𑌨𑍍 ।
𑌸 𑌏॒𑌤𑌾-𑌨𑍍𑌪𑍍𑌰॒𑌜𑌾𑌪॑𑌤𑌿𑌰𑍍𑌨𑌕𑍍𑌤𑌗𑍍𑌂 𑌹𑍋॒𑌮𑌾𑌨॑-𑌪𑌶𑍍𑌯𑌤𑍍 । 𑌤𑌾𑌨॑ 𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑍍 । 𑌤𑍈𑌰𑍍𑌵𑍈 𑌸 𑌯॒𑌜𑍍𑌞𑌾-𑌦𑍍𑌰𑌕𑍍𑌷𑌾॒𑌗𑍍॒𑌸𑍍𑌯𑌪𑌾॑𑌹𑌨𑍍𑌨𑍍 । 𑌯𑌨𑍍𑌨॑𑌕𑍍𑌤𑌗𑍍𑌂 𑌹𑍋॒𑌮𑌾𑌞𑍍𑌜𑍁॒𑌹𑍋𑌤𑌿॑ । 𑌯॒𑌜𑍍𑌞𑌾𑌦𑍇॒𑌵 𑌤𑍈𑌰𑍍𑌯𑌜॑𑌮𑌾𑌨𑍋॒ 𑌰𑌕𑍍𑌷𑌾॒𑌗𑍍॒𑌸𑍍𑌯𑌪॑𑌹𑌨𑍍𑌤𑌿 ॥ 𑌆𑌜𑍍𑌯𑍇॑𑌨 𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 ।
𑌵𑌜𑍍𑌰𑍋॒ 𑌵𑌾 𑌆𑌜𑍍𑌯᳚𑌮𑍍 । 𑌵𑌜𑍍𑌰𑍇॑𑌣𑍈॒𑌵 𑌯॒𑌜𑍍𑌞𑌾-𑌦𑍍𑌰𑌕𑍍𑌷𑌾॒𑌗𑍍॒𑌸𑍍𑌯𑌪॑𑌹𑌨𑍍𑌤𑌿 ॥ 56 ॥
(a॒nna॒ho॒mānājyḙnā॒gnermadhṷnā taṇḍu॒laiḥ pṛthṷkairlā॒jaiḥ ka॒rambai᳚drdhā॒nābhi॒-ssaktṷbhirma॒sūsyaiḥ᳚ priyaṅgutaṇḍu॒lai-rdaśānnā̭ni॒ dvāda̭śa)
anuvākaṃ 15 - tatprakāraviśeṣa
pra॒jāpa̭ti-raśvame॒dhama̭sṛjata | tagṃ sṛ॒ṣṭagṃ rakṣāg̭sya jighāgṃsann |
sa e॒tā-npra॒jāpa̭tirnaktagṃ ho॒māna̭-paśyat | tāna̭ juhot | tairvai sa ya॒jñā-drakṣā॒g॒syapā̭hann | yanna̭ktagṃ ho॒māñju॒hoti̭ | ya॒jñāde॒va tairyaja̭māno॒ rakṣā॒g॒syapa̭hanti || ājyḙna juhoti |
vajro॒ vā ājya᳚m | vajrḙṇai॒va ya॒jñā-drakṣā॒g॒syapa̭hanti || 56 ||
(আহুতি দিয়ে—মধুৰে আহুতি দিয়ে—পৃথুক (চাউল)ৰে আহুতি দিয়ে—কৰম্ব (মিশ্ৰিত দ্ৰব্য)ৰে আহুতি দিয়ে—সক্তু (চাটু)ৰে আহুতি দিয়ে—প্ৰিয়ংগু-তণ্ডুলেৰে আহুতি দিয়ে, এই চাৰিটা আৰু) (অনুৱাক ১৪) (অন্নহোম—আজ্যৰে, অগ্নিৰ মধুৰে, তণ্ডুলেৰে, পৃথুকৰে, লাজেৰে, কৰম্বেৰে, অৰ্ধধানাৰে, সক্তুৰে, মসূস্যৰে, প্ৰিয়ংগু-তণ্ডুলেৰে—দহ অন্ন, বাৰটা) অনুৱাক ১৫—সেই প্ৰকাৰৰ বিশেষ। প্ৰজাপতিয়ে অশ্বমেধ সৃষ্টি কৰিলে। সৃষ্টি হোৱাৰ পিছত ৰাক্ষসে তাক হিংসা কৰিব বিচাৰিলে। প্ৰজাপতিয়ে ৰাতিৰ হোমবোৰ দেখিলে। তেওঁ সেইবোৰ আহুতি দিলে। সেইবোৰৰ দ্বাৰাই তেওঁ যজ্ঞৰ পৰা ৰাক্ষসক আঁতৰাই দিলে। যি ৰাতিৰ হোমবোৰ আহুতি দিয়ে, তেওঁ যজ্ঞৰ পৰা সেইবোৰৰ দ্বাৰাই ৰাক্ষসক আঁতৰাই দিয়ে। আজ্যৰে আহুতি দিয়ে। আজ্য হৈছে বজ্ৰ। বজ্ৰৰ দ্বাৰাই তেওঁ যজ্ঞৰ পৰা ৰাক্ষসক আঁতৰাই দিয়ে। AI
𑌮𑍁॒𑌖॒𑌤 𑌏॒𑌵𑌾𑌸𑍍𑌯॑ 𑌪𑍍𑌰𑌾॒𑌣-𑌨𑍍𑌦॑𑌧𑌾𑌤𑌿 ॥ 𑌅॒𑌨𑍍𑌨॒𑌹𑍋॒𑌮𑌾-𑌞𑍍𑌜𑍁॑𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌶𑌰𑍀॑𑌰𑌵𑌦𑍇॒𑌵𑌾𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 ॥ 𑌵𑍍𑌯॒𑌤𑍍𑌯𑌾𑌸॑-𑌞𑍍𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌉॒𑌭𑌯॒𑌸𑍍𑌯𑌾 𑌵॑𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑍈 ॥
𑌨𑌕𑍍𑌤॑-𑌞𑍍𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌰𑌕𑍍𑌷॑𑌸𑌾॒𑌮𑌪॑𑌹𑌤𑍍𑌯𑍈 ॥ 𑌆𑌜𑍍𑌯𑍇॑𑌨𑌾-𑌨𑍍𑌤॒𑌤𑍋 𑌜𑍁॑𑌹𑍋𑌤𑌿 ॥ 57 ॥
mu॒kha॒ta e॒vāsya̭ prā॒ṇa-nda̭dhāti || a॒nna॒ho॒mā-ñjṷhoti | śarī̭ravade॒vāva̭rundhe || vya॒tyāsa̭-ñjuhoti | u॒bhaya॒syā va̭ruddhyai ||
nakta̭-ñjuhoti | rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai || ājyḙnā-nta॒to jṷhoti || 57 ||
আজ্যৰ প্ৰতিপদ (প্ৰথম আহুতি) কৰে। আজ্য হৈছে প্ৰাণ। তেওঁৰ মুখতেই প্ৰাণ স্থাপন কৰে। অন্নহোমবোৰ আহুতি দিয়ে। শৰীৰৰ দৰেই (সকলো) লাভ কৰে। ব্যস্তাস (পৰ্যায়ক্ৰমে) আহুতি দিয়ে। উভয়ৰে লাভৰ বাবে। ৰাতি আহুতি দিয়ে। ৰাক্ষসক আঁতৰাই দিয়াৰ বাবে। শেষত আজ্যৰে আহুতি দিয়ে। AI
𑌸॒𑌹𑌸𑍍𑌰𑌾॑𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌆𑌯𑍁॒𑌰𑍍𑌵𑍈 𑌸॒𑌹𑌸𑍍𑌰᳚𑌮𑍍 । 𑌆𑌯𑍁॑𑌰𑍇॒𑌵𑌾-𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 ॥
𑌸𑌰𑍍𑌵॑𑌸𑍍𑌮𑍈॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌅𑌪॑𑌰𑌿𑌮𑌿𑌤𑌮𑍇॒𑌵𑌾 𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 ॥ 58 ॥
sa॒hasrā̭ya॒ svāhetyā̭ha | āyu॒rvai sa॒hasra᳚m | āyṷre॒vā-va̭rundhe ||
sarva̭smai॒ svāhetyā̭ha | apa̭rimitame॒vā va̭rundhe || 58 ||
আজ্য (ঘৃত) হৈছে প্ৰাণ। তেওঁৰ প্ৰাণ দুয়োফালৰ পৰা—আগত আৰু ওপৰত—স্থাপন কৰে। ‘একস্মৈ স্বাহা’ বুলি কয়; এই লোকতে তেওঁ প্ৰতিষ্ঠিত হয়। ‘দ্বাভ্যাং স্বাহা’ বুলি কয়; পৰলোকতে তেওঁ প্ৰতিষ্ঠিত হয়। তেওঁ দুয়ো লোকতে—এই লোক আৰু পৰলোকত—প্ৰতিষ্ঠিত হয়। ‘শতায় স্বাহা’ বুলি কয়; মানুহ এশ বছৰ জীয়াই থাকে, এশ বীৰ্যৰ অধিকাৰী। তেওঁ আয়ু আৰু বীৰ্য লাভ কৰে। ‘সহস্ৰায় স্বাহা’ বুলি কয়; সহস্ৰ হৈছে আয়ু। তেওঁ আয়ু লাভ কৰে। ‘সৰ্বস্মৈ স্বাহা’ বুলি কয়; তেওঁ অপৰিমিত (ফল) লাভ কৰে। AI
𑌅𑌨𑍁𑌵𑌾𑌕𑌂 16 - 𑌵𑌿𑌵𑌰𑌣𑌮𑍇𑌤𑌯𑍋𑌃
𑌪𑍍𑌰॒𑌜𑌾𑌪॑𑌤𑌿𑌂॒-𑌵𑌾𑌁 𑌏॒𑌷 𑌈᳚𑌫𑍍𑌸॒𑌤𑍀𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹𑍁𑌃 । 𑌯𑍋᳚-𑌽𑌶𑍍𑌵𑌮𑍇॒𑌧𑍇𑌨॒ 𑌯𑌜॑𑌤॒ 𑌇𑌤𑌿॑ ।
𑌅𑌥𑍋॑ 𑌆𑌹𑍁𑌃 । 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾॑𑌣𑌿 𑌭𑍂॒𑌤𑌾𑌨𑍀𑌤𑌿॑ ॥
𑌏𑌕॑𑌸𑍍𑌮𑍈॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌪𑍍𑌰॒𑌜𑌾𑌪॑𑌤𑌿॒𑌰𑍍𑌵𑌾 𑌏𑌕𑌃॑ । 𑌤𑌮𑍇॒𑌵𑌾𑌪𑍍𑌨𑍋॑𑌤𑌿 ॥ 𑌏𑌕॑𑌸𑍍𑌮𑍈॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॒ 𑌦𑍍𑌵𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾॒𑌗𑍍॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯॑𑌭𑌿-𑌪𑍂॒𑌰𑍍𑌵𑌮𑌾𑌹𑍁॑𑌤𑍀-𑌰𑍍𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 ।
𑌅॒𑌭𑌿॒𑌪𑍂॒𑌰𑍍𑌵𑌮𑍇॒𑌵 𑌸॑𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌂-𑌲𑍋𑌁॒𑌕𑌮𑍇॑𑌤𑌿 ॥ 𑌏॒𑌕𑍋॒𑌤𑍍𑌤॒𑌰-𑌞𑍍𑌜𑍁॑𑌹𑍋𑌤𑌿 ॥ 59 ॥
anuvākaṃ 16 - vivaraṇametayoḥ
pra॒jāpa̭tiṃ॒-vā~ e॒ṣa ī᳚phsa॒tītyā̭huḥ | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭ta॒ iti̭ |
atho̭ āhuḥ | sarvā̭ṇi bhū॒tānīti̭ ||
eka̭smai॒ svāhetyā̭ha | pra॒jāpa̭ti॒rvā ekaḥ̭ | tame॒vāpno̭ti || eka̭smai॒ svāhā॒ dvābhyā॒g॒ svāhetya̭bhi-pū॒rvamāhṷtī-rjuhoti |
a॒bhi॒pū॒rvame॒va sa̭va॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || e॒ko॒tta॒ra-ñjṷhoti || 59 ||
(এইদৰে যজ্ঞৰ দ্ৰক্ষা (ক্ষতি) অপহন কৰি শেষত আহুতি দিয়ে—‘শতায় স্বাহা’ বুলি কয়, সাতোটা) (অধ্যায় ১৫) অনুৱাক ১৬—এই দুয়োটাৰ বিবৰণ। ‘যি অশ্বমেধেৰে যজ্ঞ কৰে, তেওঁ প্ৰজাপতিক কামনা কৰে’ বুলি কয়। তাৰ পিছত কয়, ‘সকলো ভূতক’। ‘একস্মৈ স্বাহা’ বুলি কয়; প্ৰজাপতি এক। তেওঁকেই লাভ কৰে। ‘একস্মৈ স্বাহা, দ্বাভ্যাং স্বাহা’ এইদৰে ক্ৰমে আগবাঢ়ি আহুতি দিয়ে। ক্ৰমে আগবাঢ়ি স্বৰ্গলোকলৈ যায়। এটা এটাকৈ বঢ়াই আহুতি দিয়ে। AI
একেকটাকৈয়ে স্বৰ্গলোকলৈ যায়। অবিৰতভাৱে আহুতি দিয়ে, স্বৰ্গলোকৰ অবিৰততাৰ বাবে। ‘শতায় স্বাহা’ বুলি কয়; মানুহ এশ বছৰ জীয়াই থাকে, এশ বীৰ্যৰ অধিকাৰী। তেওঁ আয়ু আৰু বীৰ্য লাভ কৰে। ‘সহস্ৰায় স্বাহা’ বুলি কয়; সহস্ৰ হৈছে আয়ু। তেওঁ আয়ু লাভ কৰে। ‘অয়ুতায় স্বাহা, নিয়ুতায় স্বাহা, প্ৰয়ুতায় স্বাহা’ বুলি কয়। AI
𑌯𑍋 𑌵𑍈 𑌵𑌾॒𑌚𑍋 𑌭𑍂॒𑌮𑌾 । 𑌤𑌨𑍍𑌨𑍍𑌯॑𑌰𑍍𑌬𑍁𑌦𑌮𑍍 ।
𑌵𑌾॒𑌚 𑌏॒𑌵 𑌭𑍂॒𑌮𑌾𑌨॒𑌮𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 ॥
𑌸॒𑌮𑍁॒𑌦𑍍𑌰𑌾𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 ॥ 61 ॥
yo vai vā॒co bhū॒mā | tannya̭rbudam |
vā॒ca e॒va bhū॒māna॒mava̭rundhe ||
sa॒mu॒drāya॒ svāhetyā̭ha || 61 ||
এই তিনিওটা লোক। এই লোকসমূহেই তেওঁ লাভ কৰে। ‘অৰ্বুদায় স্বাহা’ বুলি কয়; বাক্ হৈছে অৰ্বুদ। তেওঁ বাক্ লাভ কৰে। ‘ন্যৰ্বুদায় স্বাহা’ বুলি কয়; বাক্ৰ যি প্ৰাচুৰ্য, সেয়ে ন্যৰ্বুদ। তেওঁ বাক্ৰ প্ৰাচুৰ্য লাভ কৰে। ‘সমুদ্ৰায় স্বাহা’ বুলি কয়। AI
𑌪॒𑌰𑌾॒𑌦𑍍𑌰𑍍𑌧𑌮𑍇॒𑌵𑌾𑌪𑍍𑌨𑍋॑𑌤𑌿 ॥ 𑌉॒𑌷𑌸𑍇॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॒ 𑌵𑍍𑌯𑍁॑𑌷𑍍𑌟𑍍𑌯𑍈॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑌿॒𑌰𑍍𑌵𑌾 𑌉॒𑌷𑌾𑌃 ।
𑌅𑌹॒𑌰𑍍𑌵𑍍𑌯𑍁॑𑌷𑍍𑌟𑌿𑌃 । 𑌅॒𑌹𑍋॒𑌰𑌾॒𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌏॒𑌵𑌾𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 ।
𑌅𑌥𑍋॑ 𑌅𑌹𑍋𑌰𑌾॒𑌤𑍍𑌰𑌯𑍋॑𑌰𑍇॒𑌵 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿॑𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑌿 ॥
𑌤𑌾 𑌯𑌦𑍁॒𑌭𑌯𑍀॒𑌰𑍍𑌦𑌿𑌵𑌾॑ 𑌵𑌾॒ 𑌨𑌕𑍍𑌤𑌂॑-𑌵𑌾𑌁 𑌜𑍁𑌹𑍁॒𑌯𑌾𑌤𑍍 । 𑌅॒𑌹𑍋॒𑌰𑌾॒𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌮𑍋॑𑌹𑌯𑍇𑌤𑍍 । 𑌉॒𑌷𑌸𑍇॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॒ 𑌵𑍍𑌯𑍁॑𑌷𑍍𑌟𑍍𑌯𑍈॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍋॑𑌦𑍇𑌷𑍍𑌯॒𑌤𑍇 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍋᳚𑌦𑍍𑌯॒𑌤𑍇
𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯𑌨𑍁॑𑌦𑌿𑌤𑍇 𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌉𑌦𑌿॑𑌤𑌾𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॑ 𑌸𑍁𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌾𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॑ 𑌲𑍋॒𑌕𑌾𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯𑍁𑌦𑌿॑𑌤𑍇 𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 ।
𑌅॒𑌹𑍋॒𑌰𑌾॒𑌤𑍍𑌰𑌯𑍋॒-𑌰𑌵𑍍𑌯॑𑌤𑌿𑌮𑍋𑌹𑌾𑌯 ॥ 62 ॥
pa॒rā॒drdhame॒vāpno̭ti || u॒ṣase॒ svāhā॒ vyṷṣṭyai॒ svāhetyā̭ha | rātri॒rvā u॒ṣāḥ |
aha॒rvyṷṣṭiḥ | a॒ho॒rā॒tre e॒vāva̭rundhe |
atho̭ ahorā॒trayo̭re॒va prati̭tiṣṭhati ||
tā yadu॒bhayī॒rdivā̭ vā॒ naktaṃ̭-vā~ juhu॒yāt | a॒ho॒rā॒tre mo̭hayet | u॒ṣase॒ svāhā॒ vyṷṣṭyai॒ svāho̭deṣya॒te svāho᳚dya॒te
svāhetyanṷdite juhoti | udi̭tāya॒ svāhā̭ suva॒rgāya॒ svāhā̭ lo॒kāya॒ svāhetyudi̭te juhoti |
a॒ho॒rā॒trayo॒-ravya̭timohāya || 62 ||
‘সমুদ্ৰায় স্বাহা’ বুলি কয়—সি সমুদ্ৰকেই পায়। ‘মধ্যায় স্বাহা’ বুলি কয়—সি মধ্যকেই পায়। ‘অন্তায় স্বাহা’ বুলি কয়—সি অন্তকেই পায়। ‘পরাৰ্ধায় স্বাহা’ বুলি কয়—সি পৰাৰ্ধকেই পায়। ‘উষসে স্বাহা, ব্যুষ্ট্যৈ স্বাহা’ বুলি কয়। ৰাত্ৰিয়েই উষা; অহৰ্ ব্যুষ্টি। এইদৰে সি ৰাতি-দিন দুয়োকেই লাভ কৰে। তদুপৰি সি ৰাতি-দিনৰ ওপৰতেই প্ৰতিষ্ঠিত হয়। সেই দুই (উষা আৰু ব্যুষ্টি) যদি সি দিনত বা ৰাতি দুয়ো সময়তে জুহুয়াত কৰে, তেন্তে সি ৰাতি-দিনক মোহিত কৰিব। ‘উষসে স্বাহা, ব্যুষ্ট্যৈ স্বাহা, উদেষ্যতে স্বাহা, উদ্যতে স্বাহা’ বুলি সূৰ্য উদয় নোহোৱাকৈ জুহুয়াত কৰে; ‘উদিতায় স্বাহা, সুৱৰ্গায় স্বাহা, লোকায় স্বাহা’ বুলি সূৰ্য উদয় হোৱাৰ পিছত জুহুয়াত কৰে—ৰাতি-দিনৰ ব্যতিক্ৰম-মোহনৰ বাবে। AI
𑌅𑌨𑍁𑌵𑌾𑌕𑌂 17 - 𑌸𑌪𑍍𑌤𑌮𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌗𑌤𑌾𑌨𑍍𑌨𑌹𑍋𑌮𑌾𑌨𑍁𑌵𑌾𑌕𑌾 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌖𑍍𑌯𑌾𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇
𑌵𑌿॒𑌭𑍂𑌰𑍍𑌮𑌾॒𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌪𑍍𑌰॒𑌭𑍂𑌃 𑌪𑌿॒𑌤𑍍𑌰𑍇𑌤𑍍𑌯॑𑌶𑍍𑌵-𑌨𑌾॒𑌮𑌾𑌨𑌿॑ 𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 ।
𑌉॒𑌭𑌯𑍋॑𑌰𑍇॒𑌵𑍈𑌨𑌂॑-𑌲𑍋𑌁॒𑌕𑌯𑍋᳚-𑌰𑍍𑌨𑌾𑌮॒𑌧𑍇𑌯॑-𑌙𑍍𑌗𑌮𑌯𑌤𑌿 ॥ 𑌆𑌯॑𑌨𑌾𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॒ 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌯॑𑌣𑌾𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯𑍁॑-𑌦𑍍𑌦𑍍𑌰𑌾॒𑌵𑌾𑌞𑍍𑌜𑍁॑𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌸𑌰𑍍𑌵॑𑌮𑍇॒𑌵𑍈𑌨॒-𑌮𑌸𑍍𑌕॑𑌨𑍍𑌨𑌗𑍍𑌂 𑌸𑍁𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌂-𑌲𑍋𑌁॒𑌕-𑌙𑍍𑌗॑𑌮𑌯𑌤𑌿 ॥
𑌅॒𑌗𑍍𑌨𑌯𑍇॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॒ 𑌸𑍋𑌮𑌾॑𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑌿॑ 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌹𑌾॒𑌮𑌾-𑌞𑍍𑌜𑍁॑𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵॑ 𑌏॒𑌵 𑌦𑍍𑌵𑌿॒𑌷𑌨𑍍𑌤॒-𑌮𑍍𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍃॑𑌵𑍍𑌯॒-𑌮𑌤𑌿॑𑌕𑍍𑌰𑌾𑌮𑌤𑌿 ॥
𑌪𑍃॒𑌥𑌿॒𑌵𑍍𑌯𑍈 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॒-𑌽𑌨𑍍𑌤𑌰𑌿॑𑌕𑍍𑌷𑌾𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌯॒𑌥𑌾॒ 𑌯॒𑌜𑍁𑌰𑍇॒𑌵𑍈𑌤𑌤𑍍 ॥ 𑌅॒𑌗𑍍𑌨𑌯𑍇॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॒ 𑌸𑍋𑌮𑌾॑𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑌿॑ 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌦𑍀॒𑌕𑍍𑌷𑌾 𑌜𑍁॑𑌹𑍋𑌤𑌿 ।
𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵॑ 𑌏॒𑌵 𑌦𑍍𑌵𑌿॒𑌷𑌨𑍍𑌤॒-𑌮𑍍𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍃॑𑌵𑍍𑌯॒-𑌮𑌤𑌿॑𑌕𑍍𑌰𑌾𑌮𑌤𑌿 ॥ 63 ॥
anuvākaṃ 17 - saptamakāṇḍagatānnahomānuvākā vyākhyāyante
vi॒bhūrmā॒trā pra॒bhūḥ pi॒tretya̭śva-nā॒māni̭ juhoti |
u॒bhayo̭re॒vainaṃ̭-lo~॒kayo᳚-rnāma॒dheya̭-ṅgamayati || āya̭nāya॒ svāhā॒ prāya̭ṇāya॒ svāhetyṷ-ddrā॒vāñjṷhoti | sarva̭me॒vaina॒-maska̭nnagṃ suva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati ||
a॒gnaye॒ svāhā॒ somā̭ya॒ svāheti̭ pūrvahā॒mā-ñjṷhoti | pūrva̭ e॒va dvi॒ṣanta॒-mbhrātṛ̭vya॒-mati̭krāmati ||
pṛ॒thi॒vyai svāhā॒-'ntari̭kṣāya॒ svāhetyā̭ha | ya॒thā॒ ya॒jure॒vaitat || a॒gnaye॒ svāhā॒ somā̭ya॒ svāheti̭ pūrvadī॒kṣā jṷhoti |
pūrva̭ e॒va dvi॒ṣanta॒-mbhrātṛ̭vya॒-mati̭krāmati || 63 ||
‘একোত্তৰ’ (এক-অধিক) জুহুয়াত কৰে—‘প্ৰয়ুতায় স্বাহা’ বুলি কয়, ‘সমুদ্ৰায় স্বাহা’ বুলি কয়, ‘অহৰ্ ব্যুষ্টি’ আৰু ‘সপ্ত চ’। (অনুৱাক ১৬) অনুৱাক ১৭—সপ্তম কাণ্ডত থকা ন্ন-হোম অনুৱাকসমূহ ব্যাখ্যা কৰা হয়। ‘বিভুৰ্মাত্ৰা প্ৰভুঃ পিত্ৰে’ আদি অশ্বৰ নামসমূহ জুহুয়াত কৰে। এইদৰে সি তাক দুয়ো লোকৰ নামধেয়লৈকে লৈ যায়। ‘আয়নায় স্বাহা, প্ৰায়ণায় স্বাহা’ বুলি উদ্ধ্ৰাৱ (উদ্ৰাৱ) সমূহ জুহুয়াত কৰে। এইদৰে সি তাক সম্পূৰ্ণৰূপে অস্কন্ন (অক্ষত) হৈ স্বৰ্গলোকলৈ লৈ যায়। ‘অগ্নয়ে স্বাহা, সোমায় স্বাহা’ বুলি পূৰ্বহোমসমূহ জুহুয়াত কৰে। এইদৰে সি পূৰ্বেই শত্ৰু ভ্ৰাতৃব্যক অতিক্ৰম কৰে। ‘পৃথিৱ্যৈ স্বাহা, অন্তৰিক্ষায় স্বাহা’ বুলি কয়—যেন এইটো যজুৰেই হয়। ‘অগ্নয়ে স্বাহা, সোমায় স্বাহা’ বুলি পূৰ্বদীক্ষা জুহুয়াত কৰে। এইদৰে সি পূৰ্বেই শত্ৰু ভ্ৰাতৃব্যক অতিক্ৰম কৰে। AI
𑌏𑌕॑𑌵𑌿𑌗𑍍𑌂𑌶𑌤𑌿॒𑌰𑍍𑌵𑍈 𑌦𑍇॑𑌵𑌲𑍋॒𑌕𑌾𑌃 । 𑌦𑍍𑌵𑌾𑌦॑𑌶॒ 𑌮𑌾𑌸𑌾𑌃॒ 𑌪𑌞𑍍𑌚॒𑌰𑍍𑌤𑌵𑌃॑ । 𑌤𑍍𑌰𑌯॑ 𑌇॒𑌮𑍇 𑌲𑍋॒𑌕𑌾𑌃 । 𑌅॒𑌸𑌾𑌵𑌾॑𑌦𑌿॒𑌤𑍍𑌯 𑌏॑𑌕𑌵𑌿॒𑌗𑍍𑌂॒𑌶𑌃 । 𑌏॒𑌷 𑌸𑍁॑𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑍋 𑌲𑍋॒𑌕𑌃 ।
𑌸𑍁॒𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌸𑍍𑌯॑ 𑌲𑍋॒𑌕𑌸𑍍𑌯॒ 𑌸𑌮॑𑌷𑍍𑌟𑍍𑌯𑍈 ॥
𑌭𑍁𑌵𑍋॑ 𑌦𑍇॒𑌵𑌾𑌨𑌾॒-𑌙𑍍𑌕𑌰𑍍𑌮॒𑌣𑍇𑌤𑍍𑌯𑍃॑𑌤𑍁-𑌦𑍀॒𑌕𑍍𑌷𑌾 𑌜𑍁॑𑌹𑍋𑌤𑌿 ।
𑌋॒𑌤𑍂𑌨𑍇॒-𑌵𑌾𑌸𑍍𑌮𑍈॑ 𑌕𑌲𑍍𑌪𑌯𑌤𑌿 ॥ 𑌅॒𑌗𑍍𑌨𑌯𑍇॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॑ 𑌵𑌾॒𑌯𑌵𑍇॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑌿॑ 𑌜𑍁𑌹𑍋॒𑌤𑍍𑌯-𑌨॑𑌨𑍍𑌤𑌰𑌿𑌤𑍍𑌯𑍈 ॥ 64 ॥
eka̭vigṃśati॒rvai dḙvalo॒kāḥ | dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtavaḥ̭ | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | a॒sāvā̭di॒tya ḙkavi॒gṃ॒śaḥ | e॒ṣa sṷva॒rgo lo॒kaḥ |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai ||
bhuvo̭ de॒vānā॒-ṅkarma॒ṇetyṛ̭tu-dī॒kṣā jṷhoti |
ṛ॒tūne॒-vāsmai̭ kalpayati || a॒gnaye॒ svāhā̭ vā॒yave॒ svāheti̭ juho॒tya-na̭ntarityai || 64 ||
‘পৃথিৱীলৈ স্বাহা, অন্তৰিক্ষলৈ স্বাহা’ এইদৰে একবিংশতি দীক্ষা আগবঢ়ায়। একবিংশতি দেৱলোক। বাৰ মাহ, পাঁচ ঋতু, এই তিনি লোক। সেই আদিত্যই একবিংশ। এইটো স্বৰ্গলোক। স্বৰ্গলোকৰ সমষ্টিৰ বাবে। ‘ভুৱঃ দেৱানাং কৰ্মণে’ এইদৰে ঋতু-দীক্ষা আগবঢ়ায়। ঋতুবোৰ তেওঁৰ বাবে সজাই তোলে। ‘অগ্নিলৈ স্বাহা, বায়ুলৈ স্বাহা’ এইদৰে আগবঢ়ায়, যাতে বাধা নহয়। AI
𑌸𑍁॒𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌸𑍍𑌯॑ 𑌲𑍋॒𑌕𑌸𑍍𑌯॒ 𑌪𑌰𑍍𑌯𑌾᳚𑌪𑍍𑌤𑍍𑌯𑍈 ॥
𑌆 𑌮𑍇॑ 𑌗𑍃॒𑌹𑌾 𑌭॑𑌵॒𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾॒𑌭𑍂-𑌰𑍍𑌜𑍁॑𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌸𑍁॒𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌸𑍍𑌯॑ 𑌲𑍋॒𑌕𑌸𑍍𑌯𑌾 𑌭𑍂᳚𑌤𑍍𑌯𑍈 ॥
𑌅॒𑌗𑍍𑌨𑌿𑌨𑌾॒ 𑌤𑌪𑍋-𑌽𑌨𑍍𑌵॑𑌭𑌵॒𑌦𑌿𑌤𑍍𑌯॑𑌨𑍁॒𑌭𑍂-𑌰𑍍𑌜𑍁॑𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌸𑍁॒𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌸𑍍𑌯॑ 𑌲𑍋॒𑌕𑌸𑍍𑌯𑌾𑌨𑍁॑𑌭𑍂𑌤𑍍𑌯𑍈 ॥
𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॒-𑌽𑌽𑌧𑌿𑌮𑌾𑌧𑍀॑𑌤𑌾𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑌿॒ 𑌸𑌮॑𑌸𑍍𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌵𑍈𑌶𑍍𑌵𑌦𑍇॒𑌵𑌾𑌨𑌿॑ 𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌸𑌮॑𑌸𑍍𑌤𑌮𑍇॒𑌵 𑌦𑍍𑌵𑌿॒𑌷𑌨𑍍𑌤॒-𑌮𑍍𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍃॑𑌵𑍍𑌯॒-𑌮𑌤𑌿॑𑌕𑍍𑌰𑌾𑌮𑌤𑌿 ॥ 65 ॥
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ paryā᳚ptyai ||
ā mḙ gṛ॒hā bha̭va॒ntvityā॒bhū-rjṷhoti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā bhū᳚tyai ||
a॒gninā॒ tapo-'nva̭bhava॒ditya̭nu॒bhū-rjṷhoti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyānṷbhūtyai ||
svāhā॒-''dhimādhī̭tāya॒ svāheti॒ sama̭stāni vaiśvade॒vāni̭ juhoti | sama̭stame॒va dvi॒ṣanta॒-mbhrātṛ̭vya॒-mati̭krāmati || 65 ||
‘অৰ্বাঙ্ যজ্ঞ সংক্ৰামতু’ এইদৰে আপ্তি আগবঢ়ায়। স্বৰ্গলোক প্ৰাপ্তিৰ বাবে। ‘ভূত, ভৱ্য, ভৱিষ্যৎ’ এইদৰে পৰ্যাপ্তি আগবঢ়ায়। স্বৰ্গলোকৰ পৰ্যাপ্তিৰ বাবে। ‘আ মে গৃহা ভৱন্তু’ এইদৰে আভূ আগবঢ়ায়। স্বৰ্গলোকৰ আভূতিৰ বাবে। ‘অগ্নিনা তপো অনুভৱত্’ এইদৰে অনুভূ আগবঢ়ায়। স্বৰ্গলোকৰ অনুভূতিৰ বাবে। ‘স্বাহা অধিমাধীতায় স্বাহা’ এইদৰে সকলো বৈশ্বদেৱ আগবঢ়ায়। সকলো শত্ৰু-ভ্ৰাতৃব্যক অতিক্ৰম কৰে। AI
𑌅𑌙𑍍𑌗𑍇॑ 𑌅𑌙𑍍𑌗𑍇॒ 𑌵𑍈 𑌪𑍁𑌰𑍁॑𑌷𑌸𑍍𑌯 𑌪𑌾॒𑌪𑍍𑌮𑍋𑌪॑𑌶𑍍𑌲𑌿𑌷𑍍𑌟𑌃 ।
𑌅𑌙𑍍𑌗𑌾॑𑌦𑌙𑍍𑌗𑌾 𑌦𑍇॒𑌵𑍈𑌨॑-𑌮𑍍𑌪𑌾॒𑌪𑍍𑌮𑌨॒𑌸𑍍𑌤𑍇𑌨॑ 𑌮𑍁𑌞𑍍𑌚𑌤𑌿 ॥ 𑌅॒𑌞𑍍𑌜𑍍𑌯𑍇॒𑌤𑌾𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॑ 𑌕𑍃॒𑌷𑍍𑌣𑌾𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾᳚ 𑌶𑍍𑌵𑍇॒𑌤𑌾𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯॑-𑌶𑍍𑌵𑌰𑍂॒𑌪𑌾𑌣𑌿॑ 𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 ।
𑌰𑍂॒𑌪𑍈𑌰𑍇॒𑌵𑍈𑌨॒𑌗𑍍𑌂॒ 𑌸𑌮॑𑌦𑍍𑌰𑍍𑌧𑌯𑌤𑌿 ॥
𑌓𑌷॑𑌧𑍀𑌭𑍍𑌯॒-𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॒ 𑌮𑍂𑌲𑍇᳚𑌭𑍍𑌯॒-𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯𑍋॑𑌷𑌧𑌿 𑌹𑍋॒𑌮𑌾𑌞𑍍𑌜𑍁॑𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌦𑍍𑌵॒𑌯𑍍𑌯𑍋 𑌵𑌾 𑌓𑌷॑𑌧𑌯𑌃 । 𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑍇᳚𑌭𑍍𑌯𑍋॒-𑌽𑌨𑍍𑌯𑌾𑌃 𑌫𑌲॑-𑌙𑍍𑌗𑍃॒𑌹𑍍𑌣𑌨𑍍𑌤𑌿॑ ।
𑌮𑍂𑌲𑍇᳚𑌭𑍍𑌯𑍋॒-𑌽𑌨𑍍𑌯𑌾𑌃 । 𑌤𑌾 𑌏॒𑌵𑍋𑌭𑌯𑍀॒𑌰𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 ॥ 66 ॥
aṅgḙ aṅge॒ vai purṷṣasya pā॒pmopa̭śliṣṭaḥ |
aṅgā̭daṅgā de॒vaina̭-mpā॒pmana॒stena̭ muñcati || a॒ñjye॒tāya॒ svāhā̭ kṛ॒ṣṇāya॒ svāhā᳚ śve॒tāya॒ svāhetya̭-śvarū॒pāṇi̭ juhoti |
rū॒paire॒vaina॒gṃ॒ sama̭drdhayati ||
oṣa̭dhībhya॒-ssvāhā॒ mūle᳚bhya॒-ssvāhetyo̭ṣadhi ho॒māñjṷhoti | dva॒yyo vā oṣa̭dhayaḥ | puṣpe᳚bhyo॒-'nyāḥ phala̭-ṅgṛ॒hṇanti̭ |
mūle᳚bhyo॒-'nyāḥ | tā e॒vobhayī॒rava̭rundhe || 66 ||
‘দন্তবোৰলৈ স্বাহা, হনুলৈ স্বাহা’ এইদৰে অঙ্গহোম আগবঢ়ায়। মানুহৰ প্ৰতিটো অঙ্গত পাপ্মা সংলগ্ন হৈ থাকে। অঙ্গে অঙ্গে দেৱতাই তেওঁক সেই পাপ্মাৰ পৰা মুক্ত কৰে। ‘অঞ্জিতলৈ স্বাহা, কৃষ্ণলৈ স্বাহা, শ্বেতলৈ স্বাহা’ এইদৰে অশ্বৰূপ আগবঢ়ায়। ৰূপবোৰেৰে তেওঁক সমৃদ্ধ কৰে। ‘ওষধিবোৰলৈ স্বাহা, মূলবোৰলৈ স্বাহা’ এইদৰে ওষধিহোম আগবঢ়ায়। ওষধি দুবিধ। কিছুমানে ফুলৰ পৰা ফল ধৰে, কিছুমানে মূলৰ পৰা। সেই দুবিধকে তেওঁ লাভ কৰে। AI
𑌆॒𑌰॒𑌣𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯𑌾॒𑌨𑍍𑌨𑌾𑌦𑍍𑌯॒𑌸𑍍𑌯𑌾𑌵॑𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑍈 ॥
𑌮𑍇॒𑌷𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾॑ 𑌪𑌚॒𑌤𑍈-𑌰॑𑌵॒𑌤𑍍𑌵𑌿𑌤𑍍𑌯-𑌪𑌾᳚𑌵𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 ।
𑌪𑍍𑌰𑌾॒𑌣𑌾 𑌵𑍈 𑌦𑍇॒𑌵𑌾 𑌅𑌪𑌾᳚𑌵𑍍𑌯𑌾𑌃 । 𑌪𑍍𑌰𑌾॒𑌣𑌾𑌨𑍇॒𑌵𑌾𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 ॥ 𑌕𑍂𑌪𑍍𑌯𑌾᳚𑌭𑍍𑌯॒-𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॒-𑌽𑌦𑍍𑌭𑍍𑌯-𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯॒𑌪𑌾𑌗𑍍𑌂 𑌹𑍋𑌮𑌾᳚𑌞𑍍𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌅॒𑌫𑍍𑌸𑍁 𑌵𑌾 𑌆𑌪𑌃॑ । 𑌅𑌨𑍍𑌨𑌂॒-𑌵𑌾𑌁 𑌆𑌪𑌃॑ । 𑌅॒𑌦𑍍𑌭𑍍𑌯𑍋 𑌵𑌾 𑌅𑌨𑍍𑌨॑-𑌞𑍍𑌜𑌾𑌯𑌤𑍇 । 𑌯𑌦𑍇॒𑌵𑌾𑌦𑍍𑌭𑍍𑌯𑍋-𑌽𑌨𑍍𑌨॒-𑌞𑍍𑌜𑌾𑌯॑𑌤𑍇 । 𑌤𑌦𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 ॥ 67 ॥
ā॒ra॒ṇyasyā॒nnādya॒syāva̭ruddhyai ||
me॒ṣastvā̭ paca॒tai-ra̭va॒tvitya-pā᳚vyāni juhoti |
prā॒ṇā vai de॒vā apā᳚vyāḥ | prā॒ṇāne॒vāva̭rundhe || kūpyā᳚bhya॒-ssvāhā॒-'dbhya-ssvāhetya॒pāgṃ homā᳚ñjuhoti | a॒phsu vā āpaḥ̭ | annaṃ॒-vā~ āpaḥ̭ | a॒dbhyo vā anna̭-ñjāyate | yade॒vādbhyo-'nna॒-ñjāya̭te | tadava̭rundhe || 67 ||
‘বনস্পতিসকললৈ স্বাহা’ এই মন্ত্ৰেৰে বনস্পতি-হোম কৰে, অৰণ্যত থকা খাদ্য লাভ কৰাৰ বাবে। ‘মেষই তোমাক পোৰা শস্যৰ দ্বাৰা ৰক্ষা কৰক’ এই মন্ত্ৰেৰে অপাৱ্য (জলসম্পৰ্কীয়) আহুতি দিয়ে। প্ৰাণেই দেৱতা, সেয়া অপাৱ্য। প্ৰাণসমূহেই লাভ কৰে। ‘কূপসমূহলৈ স্বাহা, জলসমূহলৈ স্বাহা’ এই মন্ত্ৰেৰে জল-হোম কৰে। পানীতেই জল থাকে। জলেই অন্ন। জলৰ পৰাই অন্ন জন্মে। জলৰ পৰা যি অন্ন জন্মে, সেয়া লাভ কৰে। AI
𑌅𑌨𑍁𑌵𑌾𑌕𑌂 18 - 𑌸𑌪𑍍𑌤𑌮𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌗𑌤𑌾𑌨𑍍𑌨𑌹𑍋𑌮𑌾𑌨𑍁𑌵𑌾𑌕𑌾 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌖𑍍𑌯𑌾𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇
𑌅𑌮𑍍𑌭𑌾𑌗𑍍𑌂॑𑌸𑌿 𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌅॒𑌯𑌂-𑌵𑍈𑌁 𑌲𑍋॒𑌕𑍋-𑌽𑌮𑍍𑌭𑌾𑌗𑍍𑌂॑𑌸𑌿 ।
𑌤𑌸𑍍𑌯॒ 𑌵𑌸॒𑌵𑍋-𑌽𑌧𑌿॑𑌪𑌤𑌯𑌃 । 𑌅॒𑌗𑍍𑌨𑌿𑌰𑍍𑌜𑍍𑌯𑍋𑌤𑌿𑌃॑ । 𑌯𑌦𑌮𑍍𑌭𑌾𑌗𑍍𑌂॑𑌸𑌿 𑌜𑍁॒𑌹𑍋𑌤𑌿॑ ।
𑌇॒𑌮𑌮𑍇॒𑌵 𑌲𑍋॒𑌕𑌮𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 । 𑌵𑌸𑍂॑𑌨𑌾॒𑌗𑍍𑌂॒ 𑌸𑌾𑌯𑍁॑𑌜𑍍𑌯-𑌙𑍍𑌗𑌚𑍍𑌛𑌤𑌿 । 𑌅॒𑌗𑍍𑌨𑌿-𑌞𑍍𑌜𑍍𑌯𑍋𑌤𑌿॒𑌰𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 ॥ 𑌨𑌭𑌾𑌗𑍍𑌂॑𑌸𑌿 𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌅॒𑌨𑍍𑌤𑌰𑌿॑𑌕𑍍𑌷𑌂-𑌵𑍈𑌁 𑌨𑌭𑌾𑌗𑍍𑌂॑𑌸𑌿 ॥ 68 ॥
anuvākaṃ 18 - saptamakāṇḍagatānnahomānuvākā vyākhyāyante
ambhāgṃ̭si juhoti | a॒yaṃ-vai~ lo॒ko-'mbhāgṃ̭si |
tasya॒ vasa॒vo-'dhi̭patayaḥ | a॒gnirjyotiḥ̭ | yadambhāgṃ̭si ju॒hoti̭ |
i॒mame॒va lo॒kamava̭rundhe | vasṷ̄nā॒gṃ॒ sāyṷjya-ṅgacchati | a॒gni-ñjyoti॒rava̭rundhe || nabhāgṃ̭si juhoti | a॒ntari̭kṣaṃ-vai~ nabhāgṃ̭si || 68 ||
(পূৰ্বৰ দীক্ষাৰ সময়ত আহুতি দিয়ে; পূৰ্বেই শত্ৰু-ভ্ৰাতৃব্যক অতিক্ৰম কৰে; অন্তৰায় নোহোৱাৰ বাবে; ক্ৰমণ কৰে; লাভ কৰে; জন্মে একোটা।) (অনুৱাক ১৮ — সপ্তম কাণ্ডৰ অন্ন-হোম অনুৱাকসমূহ ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।) ‘অম্ভাংসি’ (জলসমূহ) আহুতি দিয়ে। এই লোকেই অম্ভাংসি। ইয়াৰ অধিপতি বসুসকল। জ্যোতি অগ্নি। যেতিয়া অম্ভাংসি আহুতি দিয়ে, এই লোকেই লাভ কৰে, বসুসকলৰ সাযুজ্য লাভ কৰে, অগ্নিক জ্যোতিৰূপে লাভ কৰে। ‘নভাংসি’ আহুতি দিয়ে। অন্তৰীক্ষই নভাংসি। AI
𑌵𑌾॒𑌯𑍁-𑌞𑍍𑌜𑍍𑌯𑍋𑌤𑌿॒𑌰𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 । 𑌮𑌹𑌾𑌗𑍍𑌂॑𑌸𑌿 𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌅॒𑌸𑍗 𑌵𑍈 𑌲𑍋॒𑌕𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌗𑍍𑌂॑𑌸𑌿 । 𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾॑𑌦𑌿॒𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌅𑌧𑌿॑𑌪𑌤𑌯𑌃। 𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑍋॒ 𑌜𑍍𑌯𑍋𑌤𑌿𑌃॑ ॥ 69 ॥
vā॒yu-ñjyoti॒rava̭rundhe | mahāgṃ̭si juhoti | a॒sau vai lo॒ko mahāgṃ̭si | tasyā̭di॒tyā adhi̭patayaḥ| sūryo॒ jyotiḥ̭ || 69 ||
ইয়াৰ অধিপতি ৰুদ্ৰসকল। জ্যোতি বায়ু। যেতিয়া নভাংসি আহুতি দিয়ে, অন্তৰীক্ষই লাভ কৰে, ৰুদ্ৰসকলৰ সাযুজ্য লাভ কৰে, বায়ুক জ্যোতিৰূপে লাভ কৰে। ‘মহাংসি’ আহুতি দিয়ে। সেই লোকেই মহাংসি। ইয়াৰ অধিপতি আদিত্যসকল। জ্যোতি সূৰ্য। AI
𑌨𑌮𑍋॒ 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞॒ 𑌨𑌮𑍋॒ 𑌵𑌰𑍁॑𑌣𑌾॒𑌯𑍇𑌤𑌿॑ 𑌯॒𑌵𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿॑ 𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 ।
𑌅॒𑌨𑍍𑌨𑌾𑌦𑍍𑌯॒𑌸𑍍𑌯𑌾𑌵॑𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑍈 ॥ 𑌮॒𑌯𑍋॒𑌭𑍂𑌰𑍍𑌵𑌾𑌤𑍋॑ 𑌅॒𑌭𑌿 𑌵𑌾॑𑌤𑍂॒𑌸𑍍𑌰𑌾 𑌇𑌤𑌿॑ 𑌗॒𑌵𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿॑ 𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 ।
𑌪॒𑌶𑍂॒𑌨𑌾𑌮𑌵॑𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑍈 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌾॒𑌣𑌾𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾᳚ 𑌵𑍍𑌯𑌾॒𑌨𑌾𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑌿॑ 𑌸𑌨𑍍𑌤𑌤𑌿-𑌹𑍋॒𑌮𑌾𑌞𑍍𑌜𑍁॑𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌸𑍁॒𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌸𑍍𑌯॑ 𑌲𑍋॒𑌕𑌸𑍍𑌯॒ 𑌸𑌨𑍍𑌤॑𑌤𑍍𑌯𑍈 ॥ 70 ॥
namo॒ rājña॒ namo॒ varṷṇā॒yeti̭ ya॒vyāni̭ juhoti |
a॒nnādya॒syāva̭ruddhyai || ma॒yo॒bhūrvāto̭ a॒bhi vā̭tū॒srā iti̭ ga॒vyāni̭ juhoti |
pa॒śū॒nāmava̭ruddhyai ||
prā॒ṇāya॒ svāhā᳚ vyā॒nāya॒ svāheti̭ santati-ho॒māñjṷhoti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ santa̭tyai || 70 ||
যেতিয়া মহাংসি আহুতি দিয়ে, সেই লোকেই লাভ কৰে, আদিত্যসকলৰ সাযুজ্য লাভ কৰে, সূৰ্যক জ্যোতিৰূপে লাভ কৰে। ‘ৰজালৈ নমঃ, বৰুণলৈ নমঃ’ এই মন্ত্ৰেৰে যৱ্য (যৱসম্পৰ্কীয়) আহুতি দিয়ে, খাদ্য লাভৰ বাবে। ‘ময়োভূ ৱাতো অভি ৱাতু স্ৰা’ এই মন্ত্ৰেৰে গৱ্য (গোধনসম্পৰ্কীয়) আহুতি দিয়ে, পশু লাভৰ বাবে। ‘প্ৰাণলৈ স্বাহা, ব্যানলৈ স্বাহা’ এই মন্ত্ৰেৰে সন্ততি-হোম কৰে, স্বৰ্গলোকৰ সন্ততিৰ বাবে। AI
𑌸𑍁॒𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌸𑍍𑌯॑ 𑌲𑍋॒𑌕𑌸𑍍𑌯॒ 𑌪𑍍𑌰𑌮𑍁॑𑌕𑍍𑌤𑍍𑌯𑍈 ॥ 𑌪𑍃॒𑌥𑌿॒𑌵𑍍𑌯𑍈 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॒-𑌽𑌨𑍍𑌤𑌰𑌿॑𑌕𑍍𑌷𑌾𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 ।
𑌯॒𑌥𑌾॒ 𑌯॒𑌜𑍁𑌰𑍇॒𑌵𑍈𑌤𑌤𑍍 ॥
𑌦॒𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌤𑍇॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॑-𑌽𑌦॒𑌨𑍍𑌤𑌕𑌾॑𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑌿॑ 𑌶𑌰𑍀𑌰-𑌹𑍋॒𑌮𑌾𑌞𑍍𑌜𑍁॑𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌪𑌿॒𑌤𑍃॒𑌲𑍋॒𑌕𑌮𑍇॒𑌵 𑌤𑍈𑌰𑍍𑌯𑌜॑𑌮𑌾॒𑌨𑍋-𑌽𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 ॥ 𑌕𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾॑ 𑌯𑍁𑌨𑌕𑍍𑌤𑌿॒ 𑌸 𑌤𑍍𑌵𑌾॑ 𑌯𑍁𑌨॒𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌿𑌤𑌿॑ 𑌪𑌰𑌿॒𑌧𑍀𑌨𑍍. 𑌯𑍁॑𑌨𑌕𑍍𑌤𑌿 । 𑌇॒𑌮𑍇 𑌵𑍈 𑌲𑍋॒𑌕𑌾𑌃 𑌪॑𑌰𑌿॒𑌧𑌯𑌃॑ । 𑌇॒𑌮𑌾𑌨𑍇॒𑌵𑌾𑌸𑍍𑌮𑍈॑ 𑌲𑍋॒𑌕𑌾𑌨𑍍. 𑌯𑍁॑𑌨𑌕𑍍𑌤𑌿 ।
𑌸𑍁॒𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌸𑍍𑌯॑ 𑌲𑍋॒𑌕𑌸𑍍𑌯॒ 𑌸𑌮॑𑌷𑍍𑌟𑍍𑌯𑍈 ॥ 71 ॥
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ pramṷktyai || pṛ॒thi॒vyai svāhā॒-'ntari̭kṣāya॒ svāhetyā̭ha |
ya॒thā॒ ya॒jure॒vaitat ||
da॒ttvate॒ svāhā̭-'da॒ntakā̭ya॒ svāheti̭ śarīra-ho॒māñjṷhoti | pi॒tṛ॒lo॒kame॒va tairyaja̭mā॒no-'va̭rundhe || kastvā̭ yunakti॒ sa tvā̭ yuna॒ktviti̭ pari॒dhīn. yṷnakti | i॒me vai lo॒kāḥ pa̭ri॒dhayaḥ̭ | i॒māne॒vāsmai̭ lo॒kān. yṷnakti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || 71 ||
‘শ্বেতবৰ্ণৰ বাবে স্বাহা, কৃষ্ণবৰ্ণৰ বাবে স্বাহা’ এইদৰে প্ৰমুক্তি-হোম কৰে। স্বৰ্গলোকৰ প্ৰমুক্তিৰ বাবে। ‘পৃথিৱীৰ বাবে স্বাহা, অন্তৰীক্ষৰ বাবে স্বাহা’ এইদৰে কয়। যেন যাজুৰ্বেদৰ বাক্যই হয়। ‘দত্তৰ বাবে স্বাহা, অদন্তকৰ বাবে স্বাহা’ এইদৰে শৰীৰ-হোম কৰে। সেইবোৰৰ দ্বাৰা যাজমানে পিতৃলোককেই লাভ কৰে। ‘কোনে তোমাক যুক্ত কৰে, তেওঁ তোমাক যুক্ত কৰক’ এইদৰে পৰিধিসমূহ যুক্ত কৰে। এই লোকসমূহেই পৰিধি। এই লোকসমূহেই তেওঁৰ বাবে যুক্ত কৰে। স্বৰ্গলোকৰ সমষ্টিৰ বাবে। ॥৭১॥ AI
𑌸𑍁॒𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑍋 𑌵𑍈 𑌲𑍋॒𑌕𑍋 𑌮𑌹𑌃॑ । 𑌸𑍁॒𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌮𑍇॒𑌵 𑌤𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌂᳚-𑌲𑍋𑌁॒𑌕𑌂-𑌯𑌁𑌜॑𑌮𑌾॒𑌨𑍋-𑌽𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 ॥
𑌆 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮॑-𑌨𑍍𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮॒𑌣𑍋 𑌬𑍍𑌰॑𑌹𑍍𑌮𑌵𑌚॒𑌰𑍍𑌸𑍀 𑌜𑌾॑𑌯𑌤𑌾॒𑌮𑌿𑌤𑌿॒ 𑌸𑌮॑𑌸𑍍𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌵𑌰𑍍𑌚॒𑌸𑌾𑌨𑌿॑ 𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 ।
𑌬𑍍𑌰॒𑌹𑍍𑌮॒𑌵॒𑌰𑍍𑌚॒𑌸𑌮𑍇॒𑌵 𑌤𑍈𑌰𑍍𑌯𑌜॑𑌮𑌾॒𑌨𑍋
-𑌽𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 ॥ 𑌜𑌜𑍍𑌞𑌿॒ 𑌬𑍀𑌜॒𑌮𑌿𑌤𑌿॑ 𑌜𑍁𑌹𑍋॒𑌤𑍍𑌯-𑌨॑𑌨𑍍𑌤𑌰𑌿𑌤𑍍𑌯𑍈 ॥
𑌅॒𑌗𑍍𑌨𑌯𑍇॒ 𑌸𑌮॑𑌨𑌮-𑌤𑍍𑌪𑍃𑌥𑌿॒𑌵𑍍𑌯𑍈 𑌸𑌮𑌨॑𑌮॒𑌦𑌿𑌤𑌿॑ 𑌸𑌨𑍍𑌨𑌤𑌿 𑌹𑍋॒𑌮𑌾𑌞𑍍𑌜𑍁॑𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌸𑍁॒𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌸𑍍𑌯॑ 𑌲𑍋॒𑌕𑌸𑍍𑌯॒ 𑌸𑌨𑍍𑌨॑𑌤𑍍𑌯𑍈 ॥ 𑌭𑍂॒𑌤𑌾𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॑ 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯॒𑌤𑍇 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑌿॑ 𑌭𑍂𑌤𑌾𑌭॒𑌵𑍍𑌯𑍗 𑌹𑍋𑌮𑍗॑ 𑌜𑍁𑌹𑍋𑌤𑌿 ।
𑌅॒𑌯𑌂-𑌵𑍈𑌁 𑌲𑍋॒𑌕𑍋 𑌭𑍂॒𑌤𑌮𑍍 ॥ 72 ॥
su॒va॒rgo vai lo॒ko mahaḥ̭ | su॒va॒rgame॒va tābhyāṃ᳚-lo~॒kaṃ-ya~ja̭mā॒no-'va̭rundhe ||
ā brahma̭-nbrāhma॒ṇo bra̭hmavaca॒rsī jā̭yatā॒miti॒ sama̭stāni brahmavarca॒sāni̭ juhoti |
bra॒hma॒va॒rca॒same॒va tairyaja̭mā॒no
-'va̭rundhe || jajñi॒ bīja॒miti̭ juho॒tya-na̭ntarityai ||
a॒gnaye॒ sama̭nama-tpṛthi॒vyai samana̭ma॒diti̭ sannati ho॒māñjṷhoti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sanna̭tyai || bhū॒tāya॒ svāhā̭ bhaviṣya॒te svāheti̭ bhūtābha॒vyau homaṷ juhoti |
a॒yaṃ-vai~ lo॒ko bhū॒tam || 72 ||
‘যি প্ৰাণৰ পৰা, যি আত্মদাতা’ এই মহিমা-দুটাৰ হোম কৰে। স্বৰ্গলোকেই মহৎ। সেই দুটাৰ দ্বাৰা যাজমানে স্বৰ্গলোকেই লাভ কৰে। ‘ব্ৰহ্মন্, ব্ৰাহ্মণ ব্ৰহ্মবৰ্চসী জন্মক’ এইদৰে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মবৰ্চস-বাক্যবোৰৰ হোম কৰে। সেইবোৰৰ দ্বাৰা যাজমানে ব্ৰহ্মবৰ্চসেই লাভ কৰে। ‘জন্মিল বীজ’ এইদৰে হোম কৰে, যাতে বাধা নহয়। ‘অগ্নিয়ে সমনমত, পৃথিৱীয়ে সমনমত’ এইদৰে সন্নতি-হোম কৰে। স্বৰ্গলোকৰ সন্নতিৰ বাবে। ‘ভূতৰ বাবে স্বাহা, ভৱিষ্যতৰ বাবে স্বাহা’ এইদৰে ভূত আৰু ভৱিষ্যতৰ হোম কৰে। এই লোকেই ভূত। ॥৭২॥ AI
𑌸𑌰𑍍𑌵॑-𑌞𑍍𑌜𑌯𑌤𑌿 । 𑌯𑍋᳚-𑌽𑌶𑍍𑌵𑌮𑍇॒𑌧𑍇𑌨॒ 𑌯𑌜॑𑌤𑍇 ॥ 73 ॥
sarva̭-ñjayati | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te || 73 ||
সৌৱেই ভৱিষ্যত। এই দুয়ো লোকতে প্ৰতিষ্ঠিত হয়। সকলোৰ প্ৰাপ্তিৰ বাবে, সকলোৰ লাভৰ বাবে। ‘যি প্ৰথমে জন্মি ক্ৰন্দন কৰিলে’ এই অশ্বস্তোমীয়-বাক্যৰ হোম কৰে। সকলোৰ প্ৰাপ্তিৰ বাবে, সকলোৰ জয়ৰ বাবে। সেইদ্বাৰা সকলোকে পায়, সকলোকে জয় কৰে, যি অশ্বমেধেৰে যজ্ঞ কৰে। ॥৭৩॥ AI
𑌤𑍈𑌰𑍍𑌵𑍈 𑌸 𑌯॒𑌜𑍍𑌞𑌾𑌦𑍍𑌰𑌕𑍍𑌷𑌾॒𑌗𑍍॒𑌸𑍍𑌯𑌪𑌾॑𑌹𑌨𑍍𑌨𑍍 । 𑌯𑌨𑍍𑌨॑𑌕𑍍𑌤𑌗𑍍𑌂 𑌹𑍋॒𑌮𑌾𑌞𑍍𑌜𑍁॒𑌹𑍋𑌤𑌿॑ ।
𑌯॒𑌜𑍍𑌞𑌾𑌦𑍇॒𑌵 𑌤𑍈𑌰𑍍𑌯𑌜॑𑌮𑌾𑌨𑍋॒
𑌰𑌕𑍍𑌷𑌾॒𑌗𑍍॒𑌸𑍍𑌯𑌪॑𑌹𑌨𑍍𑌤𑌿 ॥ 𑌉॒𑌷𑌸𑍇॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॒ 𑌵𑍍𑌯𑍁॑𑌷𑍍𑌟𑍍𑌯𑍈॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯॑𑌨𑍍𑌤॒𑌤𑍋 𑌜𑍁॑𑌹𑍋𑌤𑌿 ।
𑌸𑍁॒𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌸𑍍𑌯॑ 𑌲𑍋॒𑌕𑌸𑍍𑌯॒ 𑌸𑌮॑𑌷𑍍𑌟𑍍𑌯𑍈 ॥ 74 ॥
tairvai sa ya॒jñādrakṣā॒g॒syapā̭hann | yanna̭ktagṃ ho॒māñju॒hoti̭ |
ya॒jñāde॒va tairyaja̭māno॒
rakṣā॒g॒syapa̭hanti || u॒ṣase॒ svāhā॒ vyṷṣṭyai॒ svāhetya̭nta॒to jṷhoti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || 74 ||
যি এয়াও এইদৰে জানে। যজ্ঞক ৰক্ষা কৰিব বিচৰা ৰাক্ষসক হিংসা কৰিবলৈ প্ৰজাপতিয়ে এই ৰাতিৰ হোমবোৰ দেখিলে। সেইবোৰ তেওঁ হোম কৰিলে। সেইবোৰৰ দ্বাৰাই তেওঁ যজ্ঞৰ পৰা ৰাক্ষসক আঁতৰাই দিলে। যি ৰাতিৰ হোমবোৰ কৰে, সেইবোৰৰ দ্বাৰাই যাজমানে যজ্ঞৰ পৰা ৰাক্ষসক আঁতৰাই দিয়ে। ‘উষসৰ বাবে স্বাহা, ব্যুষ্টিৰ বাবে স্বাহা’ এইদৰে শেষত হোম কৰে। স্বৰ্গলোকৰ সমষ্টিৰ বাবে। ॥৭৪॥ AI
𑌅𑌨𑍁𑌵𑌾𑌕𑌂 19 - 𑌔𑌪𑌸𑌥𑍍𑌯𑌦𑌿𑌨𑍇 𑌯𑍂𑌪𑌪𑍍𑌰𑌯𑍋𑌗𑌾𑌃
𑌏॒𑌕॒𑌯𑍂॒𑌪𑍋 𑌵𑍈॑𑌕𑌾𑌦॒𑌶𑌿𑌨𑍀॑ 𑌵𑌾 । 𑌅॒𑌨𑍍𑌯𑍇𑌷𑌾𑌂᳚-𑌯𑌁॒𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌾𑌂॒-𑌯𑍂𑌁𑌪𑌾॑ 𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 ।
𑌏॒𑌕॒𑌵𑌿॒𑌶𑌿𑌨𑍍𑌯॑-𑌶𑍍𑌵𑌮𑍇॒𑌧𑌸𑍍𑌯॑ । 𑌸𑍁॒𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌸𑍍𑌯॑ 𑌲𑍋॒𑌕𑌸𑍍𑌯𑌾॒-𑌭𑌿𑌜𑌿॑𑌤𑍍𑌯𑍈 ॥ 𑌬𑍈॒𑌲॒.𑌵𑍋 𑌵𑌾॑ 𑌖𑌾𑌦𑌿॒𑌰𑍋 𑌵𑌾॑ 𑌪𑌾𑌲𑌾॒𑌶𑍋 𑌵𑌾᳚ । 𑌅॒𑌨𑍍𑌯𑍇𑌷𑌾𑌂᳚-𑌯𑌁𑌜𑍍𑌞𑌕𑍍𑌰𑌤𑍂॒𑌨𑌾𑌂-𑌯𑍂𑌁𑌪𑌾॑ 𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 । 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌜𑍁॑𑌦𑌾𑌲॒ 𑌏𑌕॑𑌵𑌿𑌗𑍍𑌂𑌶𑌤𑍍𑌯-𑌰𑌤𑍍𑌨𑌿𑌰𑌶𑍍𑌵𑌮𑍇॒𑌧𑌸𑍍𑌯॑ । 𑌸𑍁॒𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌸𑍍𑌯॑ 𑌲𑍋॒𑌕𑌸𑍍𑌯॒ 𑌸𑌮॑𑌷𑍍𑌟𑍍𑌯𑍈 ॥ 𑌨𑌾𑌨𑍍𑌯𑍇𑌷𑌾᳚-𑌮𑍍𑌪𑌶𑍂॒𑌨𑌾-𑌨𑍍𑌤𑍇॑𑌜॒𑌨𑍍𑌯𑌾 𑌅॑𑌵॒𑌦𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿॑ । 𑌅𑌵॑𑌦𑍍𑌯॒𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌶𑍍𑌵॑𑌸𑍍𑌯 ॥ 75 ॥
anuvākaṃ 19 - aupasathyadine yūpaprayogāḥ
e॒ka॒yū॒po vai̭kāda॒śinī̭ vā | a॒nyeṣāṃ᳚-ya~॒jñānāṃ॒-yū~pā̭ bhavanti |
e॒ka॒vi॒śinya̭-śvame॒dhasya̭ | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā॒-bhiji̭tyai || bai॒la॒.vo vā̭ khādi॒ro vā̭ pālā॒śo vā᳚ | a॒nyeṣāṃ᳚-ya~jñakratū॒nāṃ-yū~pā̭ bhavanti | rājjṷdāla॒ eka̭vigṃśatya-ratniraśvame॒dhasya̭ | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || nānyeṣā᳚-mpaśū॒nā-ntḙja॒nyā a̭va॒dyanti̭ | ava̭dya॒ntyaśva̭sya || 75 ||
(বৈশ্বদেৱৰ বাবে নাভাগ, সূৰ্য জ্যোতি, সন্ততি আৰু সমষ্টিৰ বাবে ভূত) যজ্ঞ কৰে, নৱম। (অনুৱাক ১৮) অনুৱাক ১৯ — উপসথ্য দিনত যূপ প্ৰয়োগ। একমাত্ৰ যূপ বা একাদশিনী। আন যজ্ঞসমূহৰ বাবে যূপ হয়। একবিংশতি অশ্বমেধৰ বাবে। স্বৰ্গলোক জয় কৰিবলৈ। বিল্ব কাঠৰ বা খদিৰ কাঠৰ বা পলাশ কাঠৰ। আন যজ্ঞক্ৰতুসমূহৰ বাবে যূপ হয়। ৰাজ্জুদাল একবিংশতি ৰত্নি অশ্বমেধৰ বাবে। স্বৰ্গলোক সমষ্টিৰ বাবে। আন পশুসমূহৰ তেজনী (অগ্নি) নিন্দা নকৰে। অশ্বৰ তেজনী নিন্দা কৰে। AI
𑌪𑍍𑌲॒𑌕𑍍𑌷॒𑌶𑌾॒𑌖𑌾𑌯𑌾॑𑌮॒𑌨𑍍𑌯𑍇𑌷𑌾᳚-𑌮𑍍𑌪𑌶𑍂॒𑌨𑌾𑌮॑𑌵॒𑌦𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿॑ । 𑌵𑍇॒𑌤॒𑌸॒-𑌶𑌾॒𑌖𑌾𑌯𑌾॒-𑌮𑌶𑍍𑌵॑𑌸𑍍𑌯 । 𑌅॒𑌫𑍍𑌸𑍁𑌯𑍋॑𑌨𑌿॒𑌰𑍍𑌵𑌾 𑌅𑌶𑍍𑌵𑌃॑ । 𑌅॒𑌫𑍍𑌸𑍁॒𑌜𑍋 𑌵𑍇॑𑌤॒𑌸𑌃 । 𑌸𑍍𑌵 𑌏॒𑌵𑌾𑌸𑍍𑌯॒ 𑌯𑍋𑌨𑌾॒𑌵-𑌵॑𑌦𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥
𑌯𑍂𑌪𑍇॑𑌷𑍁 𑌗𑍍𑌰𑌾॒𑌮𑍍𑌯𑌾-𑌨𑍍𑌪॒𑌶𑍂𑌨𑍍𑌨𑌿॑-𑌯𑍁॒𑌞𑍍𑌜𑌨𑍍𑌤𑌿॑ । 𑌆॒𑌰𑍋॒𑌕𑍇𑌷𑍍𑌵𑌾॑-𑌰॒𑌣𑍍𑌯𑌾𑌨𑍍𑌧𑌾॑𑌰𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 ।
𑌪॒𑌶𑍂॒𑌨𑌾𑌂-𑌵𑍍𑌯𑌾𑌁𑌵𑍃॑𑌤𑍍𑌤𑍍𑌯𑍈 ॥ 𑌆 𑌗𑍍𑌰𑌾॒𑌮𑍍𑌯𑌾-𑌨𑍍𑌪॒𑌶𑍂𑌨𑍍-𑌁𑌲𑌭॑𑌨𑍍𑌤𑍇 । 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌰॒𑌣𑍍𑌯𑌾𑌨𑍍𑌥𑍍𑌸𑍃॑𑌜𑌨𑍍𑌤𑌿 । 𑌪𑌾॒𑌪𑍍𑌮𑌨𑍋-𑌽𑌪॑𑌹𑌤𑍍𑌯𑍈 ॥ 76 ॥
pla॒kṣa॒śā॒khāyā̭ma॒nyeṣā᳚-mpaśū॒nāma̭va॒dyanti̭ | ve॒ta॒sa॒-śā॒khāyā॒-maśva̭sya | a॒phsuyo̭ni॒rvā aśvaḥ̭ | a॒phsu॒jo vḙta॒saḥ | sva e॒vāsya॒ yonā॒va-va̭dyati ||
yūpḙṣu grā॒myā-npa॒śūnni̭-yu॒ñjanti̭ | ā॒ro॒keṣvā̭-ra॒ṇyāndhā̭rayanti |
pa॒śū॒nāṃ-vyā~vṛ̭ttyai || ā grā॒myā-npa॒śūn-~labha̭nte | prāra॒ṇyānthsṛ̭janti | pā॒pmano-'pa̭hatyai || 76 ||
তেজনী পাপ। পাপ অপহৰণ কৰিবলৈ। আন পশুসমূহৰ বাবে প্লক্ষ শাখাত নিন্দা কৰে। অশ্বৰ বাবে বেতস শাখাত। অশ্ব জলত জাত, বেতস জলত জন্মে। নিজৰেই যোনিত নিন্দা কৰে। যূপত গ্ৰাম্য পশু বান্ধে। আৰোকত অৰণ্য পশু ধাৰণ কৰে। পশুসমূহৰ ব্যাৱৃত্তিৰ বাবে। গ্ৰাম্য পশু লাভ কৰে। অৰণ্য পশু মুকলি কৰে। পাপ অপহৰণ কৰিবলৈ। AI
𑌰𑌾𑌜𑍍𑌜𑍁॑𑌦𑌾𑌲-𑌮𑌗𑍍𑌨𑌿॒𑌷𑍍𑌠-𑌮𑍍𑌮𑌿॑𑌨𑍋𑌤𑌿 । 𑌭𑍍𑌰𑍂॒𑌣॒𑌹॒𑌤𑍍𑌯𑌾𑌯𑌾॒ 𑌅𑌪॑𑌹𑌤𑍍𑌯𑍈 ॥ 𑌪𑍗𑌤𑍁॑𑌦𑍍𑌰𑌵𑌾𑌵॒𑌭𑌿𑌤𑍋॑ 𑌭𑌵𑌤𑌃 । 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯॑𑌸𑍍𑌯 𑌗॒𑌨𑍍𑌧𑌸𑍍𑌯𑌾𑌵॑𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑍈 ।
𑌭𑍍𑌰𑍂॒𑌣॒𑌹॒𑌤𑍍𑌯𑌾-𑌮𑍇॒𑌵𑌾𑌸𑍍𑌮𑌾॑-𑌦𑌪॒𑌹𑌤𑍍𑌯॑ । 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑍇॑𑌨 𑌗॒𑌨𑍍𑌧𑍇𑌨𑍋॑𑌭॒𑌯𑌤𑌃॒ 𑌪𑌰𑌿॑𑌗𑍃𑌹𑍍𑌣𑌾𑌤𑌿 ॥
𑌷𑌡𑍍𑌬𑍈॒𑌲𑍍॒.𑌵𑌾 𑌭॑𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 । 𑌬𑍍𑌰॒𑌹𑍍𑌮॒𑌵॒𑌰𑍍𑌚॒𑌸𑌸𑍍𑌯𑌾-𑌵॑𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑍈 ॥ 𑌷𑌟𑍍𑌖𑌾॑𑌦𑌿॒𑌰𑌾𑌃 ।
𑌤𑍇𑌜॒𑌸𑍋-𑌽𑌵॑𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑍈 ॥ 77 ॥
rājjṷdāla-magni॒ṣṭha-mmi̭noti | bhrū॒ṇa॒ha॒tyāyā॒ apa̭hatyai || pautṷdravāva॒bhito̭ bhavataḥ | puṇya̭sya ga॒ndhasyāva̭ruddhyai |
bhrū॒ṇa॒ha॒tyā-me॒vāsmā̭-dapa॒hatya̭ | puṇyḙna ga॒ndheno̭bha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti ||
ṣaḍbai॒l॒.vā bha̭vanti | bra॒hma॒va॒rca॒sasyā-va̭ruddhyai || ṣaṭkhā̭di॒rāḥ |
teja॒so-'va̭ruddhyai || 77 ||
অনুৱাক ২০ — যূপসমূহৰ স্থান আদি। ৰাজ্জুদাল অগ্নিষ্ঠত স্থাপন কৰে। ভ্ৰূণহত্যা অপহৰণ কৰিবলৈ। পুতুদ্দ্ৰৱ (পুতুদ্দ্ৰৱ) দুয়োফালে থাকে। পুণ্য গন্ধ লাভ কৰিবলৈ। ভ্ৰূণহত্যা তেওঁৰ পৰা অপহৰণ কৰি পুণ্য গন্ধেৰে দুয়োফালে পৰিবেষ্টন কৰে। ছয় বিল্ব হয়। ব্ৰহ্মবৰ্চস লাভ কৰিবলৈ। ছয় খদিৰ। তেজ লাভ কৰিবলৈ। AI
𑌏𑌕॑𑌵𑌿𑌗𑍍𑌂𑌶𑌤𑌿॒𑌰𑍍𑌵𑍈 𑌦𑍇॑𑌵𑌲𑍋॒𑌕𑌾𑌃 । 𑌦𑍍𑌵𑌾𑌦॑𑌶॒ 𑌮𑌾𑌸𑌾𑌃॒ 𑌪𑌞𑍍𑌚॒𑌰𑍍𑌤𑌵𑌃॑ । 𑌤𑍍𑌰𑌯॑ 𑌇॒𑌮𑍇 𑌲𑍋॒𑌕𑌾𑌃 । 𑌅॒𑌸𑌾𑌵𑌾॑𑌦𑌿॒𑌤𑍍𑌯 𑌏॑𑌕𑌵𑌿॒𑌗𑍍𑌂॒𑌶𑌃 । 𑌏॒𑌷 𑌸𑍁॑𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑍋 𑌲𑍋॒𑌕𑌃 ।
𑌸𑍁॒𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌸𑍍𑌯॑ 𑌲𑍋॒𑌕𑌸𑍍𑌯॒ 𑌸𑌮॑𑌷𑍍𑌟𑍍𑌯𑍈 ॥ 𑌶॒𑌤-𑌮𑍍𑌪॒𑌶𑌵𑍋॑ 𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 ॥ 78 ॥
eka̭vigṃśati॒rvai dḙvalo॒kāḥ | dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtavaḥ̭ | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | a॒sāvā̭di॒tya ḙkavi॒gṃ॒śaḥ | e॒ṣa sṷva॒rgo lo॒kaḥ |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || śa॒ta-mpa॒śavo̭ bhavanti || 78 ||
ছয় পলাশ। সোমপান লাভ কৰিবলৈ। একবিংশতি সম্পন্ন হয়। একবিংশতি দেৱলোক। বাৰ মাহ, পাঁচ ঋতু। এই তিনিও লোক। সেই আদিত্য একবিংশ। এই স্বৰ্গলোক। স্বৰ্গলোক সমষ্টিৰ বাবে। এশ পশু হয়। AI
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌂॒-𑌵𑌾𑌁 𑌅॑𑌶𑍍𑌵𑌮𑍇॒𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑌾𑌪𑍍𑌨𑍋॑𑌤𑌿 । 𑌅𑌪॑𑌰𑌿𑌮𑌿𑌤𑌾 𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 । 𑌅𑌪॑𑌰𑌿𑌮𑌿𑌤॒𑌸𑍍𑌯𑌾-𑌵॑𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑍈 ॥ 𑌬𑍍𑌰॒𑌹𑍍𑌮॒𑌵𑌾॒𑌦𑌿𑌨𑍋॑ 𑌵𑌦𑌨𑍍𑌤𑌿 । 𑌕𑌸𑍍𑌮𑌾᳚𑌥𑍍𑌸॒𑌤𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍 ।
𑌦॒𑌕𑍍𑌷𑌿॒𑌣॒𑌤𑍋᳚-𑌽𑌨𑍍𑌯𑍇𑌷𑌾᳚-𑌮𑍍𑌪𑌶𑍂॒𑌨𑌾𑌮॑𑌵॒𑌦𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿॑ । 𑌉॒𑌤𑍍𑌤॒𑌰॒𑌤𑍋-𑌽𑌶𑍍𑌵॒𑌸𑍍𑌯𑍇𑌤𑌿॑ । 𑌵𑌾॒𑌰𑍁॒𑌣𑍋 𑌵𑌾 𑌅𑌶𑍍𑌵𑌃॑ ॥ 79 ॥
sarvaṃ॒-vā~ a̭śvame॒ddhyāpno̭ti | apa̭rimitā bhavanti | apa̭rimita॒syā-va̭ruddhyai || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | kasmā᳚thsa॒tyāt |
da॒kṣi॒ṇa॒to᳚-'nyeṣā᳚-mpaśū॒nāma̭va॒dyanti̭ | u॒tta॒ra॒to-'śva॒syeti̭ | vā॒ru॒ṇo vā aśvaḥ̭ || 79 ||
শ বছৰ আয়ুস আৰু শ ইন্দ্ৰিয়যুক্ত পুৰুষ হয়। তেওঁ আয়ু আৰু ইন্দ্ৰিয়তে প্ৰতিষ্ঠিত হয়। এই অশ্বমেধে সকলোকে লাভ কৰে। সীমা নোহোৱা হয়। সীমাহীনতা লাভৰ বাবে। ব্ৰহ্মবাদীসকলে প্ৰশ্ন কৰে—কি কাৰণত? আন পশুৰ দক্ষিণফালৰ পৰা অৱদান কৰে, অশ্বৰ উত্তৰফালৰ পৰা। অশ্ব নিশ্চয় বৰুণৰ। AI
𑌚𑌿॒𑌤𑍇᳚-𑌽𑌗𑍍𑌨𑌾-𑌵𑌧𑌿॑𑌵𑍈𑌤॒𑌸𑍇 𑌕𑌟𑍇-𑌽𑌶𑍍𑌵॑-𑌞𑍍𑌚𑌿𑌨𑍋𑌤𑌿 ।
𑌅॒𑌫𑍍𑌸𑍁-𑌯𑍋॑𑌨𑌿॒𑌰𑍍𑌵𑌾 𑌅𑌶𑍍𑌵𑌃॑ ।
𑌅॒𑌫𑍍𑌸𑍁॒𑌜𑍋 𑌵𑍇॑𑌤॒𑌸𑌃 । 𑌸𑍍𑌵 𑌏॒𑌵𑍈𑌨𑌂॒-𑌯𑍋𑌁𑌨𑍗॒ 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿॑𑌷𑍍𑌠𑌾𑌪𑌯𑌤𑌿 ॥ 𑌪𑍁॒𑌰𑌸𑍍𑌤𑌾᳚-𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰॒𑌤𑍍𑌯𑌞𑍍𑌚॑-𑌨𑍍𑌤𑍂𑌪॒𑌰-𑌞𑍍𑌚𑌿॑𑌨𑍋𑌤𑌿 । 𑌪॒𑌶𑍍𑌚𑌾𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾॒𑌚𑍀𑌨॑-𑌙𑍍𑌗𑍋𑌮𑍃॒𑌗𑌮𑍍 ॥ 80 ॥
ci॒te᳚-'gnā-vadhi̭vaita॒se kaṭe-'śva̭-ñcinoti |
a॒phsu-yo̭ni॒rvā aśvaḥ̭ |
a॒phsu॒jo vḙta॒saḥ | sva e॒vainaṃ॒-yo~nau॒ prati̭ṣṭhāpayati || pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca̭-ntūpa॒ra-ñci̭noti | pa॒ścātprā॒cīna̭-ṅgomṛ॒gam || 80 ||
এইটো নিশ্চয় বৰুণৰ দিশ। নিজৰ দিশতে তেওঁক অৱদান কৰে। যেতিয়া আন পশুৰ অৱদান কৰে, তেতিয়া শ দেৱতাযুক্ত হৈ তেওঁক লাভ কৰে। জ্বলি থকা অগ্নিত বেতৰ কাঠৰ কটত অশ্বক চয়ন কৰে। অশ্ব নিশ্চয় পানীত জন্মা, বেতো পানীত জন্মা। নিজৰ যোনিতে তেওঁক প্ৰতিষ্ঠিত কৰে। সন্মুখত পশ্চিমমুখী তূপৰক চয়ন কৰে, পিছত পূৰ্বমুখী গোমৃগক। AI
𑌅𑌶𑍍𑌵॑-𑌨𑍍𑌤𑍂𑌪॒𑌰-𑌙𑍍𑌗𑍋॑𑌮𑍃॒𑌗𑌮𑌿𑌤𑌿॑ 𑌸𑌰𑍍𑌵॒𑌹𑍁𑌤॑ 𑌏॒𑌤𑌾𑌞𑍍𑌜𑍁॑𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌏॒𑌷𑌾𑌂-𑌲𑍋𑌁॒𑌕𑌾𑌨𑌾॑-𑌮॒𑌭𑌿𑌜𑌿॑𑌤𑍍𑌯𑍈 ॥ 𑌆॒𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾॒-𑌽𑌭𑌿𑌜𑍁॑𑌹𑍋𑌤𑌿 । 𑌸𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾॑𑌨𑌮𑍇॒𑌵𑍈𑌨॒𑌗𑍍𑌂॒ 𑌸𑌤॑𑌨𑍁-𑌙𑍍𑌕𑌰𑍋𑌤𑌿 ॥ 𑌸𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾॒-𑌽𑌮𑍁𑌷𑍍𑌮𑌿॑𑌨𑍍 𑌁𑌲𑌾॒𑌕𑍇 𑌭॑𑌵𑌤𑌿 ।
𑌯 𑌏॒𑌵𑌂-𑌵𑍇𑌁𑌦॑ । 𑌅𑌥𑍋॒ 𑌵𑌸𑍋॑𑌰𑍇॒𑌵 𑌧𑌾𑌰𑌾॒-𑌨𑍍𑌤𑍇𑌨𑌾𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 ॥ 𑌇॒𑌲𑍁॒𑌵𑌰𑍍𑌦𑌾॑𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑌾॑ 𑌬𑌲𑌿॒𑌵𑌰𑍍𑌦𑌾॑𑌯॒ 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌹𑍇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌸𑌂॒𑌵𑌁॒𑌥𑍍𑌸॒𑌰𑍋 𑌵𑌾 𑌇॑𑌲𑍁॒𑌵𑌰𑍍𑌦𑌃॑ ।
𑌪॒𑌰𑌿॒𑌵॒𑌥𑍍𑌸॒𑌰𑍋 𑌬॑𑌲𑌿॒𑌵𑌰𑍍𑌦𑌃॑ । 𑌸𑌂॒𑌵𑌁॒𑌥𑍍𑌸॒𑌰𑌾𑌦𑍇॒𑌵 𑌪॑𑌰𑌿𑌵𑌥𑍍𑌸॒𑌰𑌾𑌦𑌾𑌯𑍁॒𑌰 𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 । 𑌆𑌯𑍁॑𑌰𑍇॒𑌵𑌾𑌸𑍍𑌮𑌿॑𑌨𑍍-𑌦𑌧𑌾𑌤𑌿 ।
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾॑𑌦𑌶𑍍𑌵-𑌮𑍇𑌧𑌯𑌾॒𑌜𑍀 𑌜॒𑌰𑌸𑌾॑ 𑌵𑌿॒𑌸𑍍𑌰𑌸𑌾॒-𑌽𑌮𑍁𑌂-𑌲𑍋𑌁॒𑌕𑌮𑍇॑𑌤𑌿 ॥ 81 ॥
aśva̭-ntūpa॒ra-ṅgo̭mṛ॒gamiti̭ sarva॒huta̭ e॒tāñjṷhoti | e॒ṣāṃ-lo~॒kānā̭-ma॒bhiji̭tyai || ā॒tmanā॒-'bhijṷhoti | sātmā̭name॒vaina॒gṃ॒ sata̭nu-ṅkaroti || sātmā॒-'muṣmi̭n ~lā॒ke bha̭vati |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ | atho॒ vaso̭re॒va dhārā॒-ntenāva̭rundhe || i॒lu॒vardā̭ya॒ svāhā̭ bali॒vardā̭ya॒ svāhetyā̭ha | saṃ॒va~॒thsa॒ro vā i̭lu॒vardaḥ̭ |
pa॒ri॒va॒thsa॒ro ba̭li॒vardaḥ̭ | saṃ॒va~॒thsa॒rāde॒va pa̭rivathsa॒rādāyu॒ra va̭rundhe | āyṷre॒vāsmi̭n-dadhāti |
tasmā̭daśva-medhayā॒jī ja॒rasā̭ vi॒srasā॒-'muṃ-lo~॒kamḙti || 81 ||
প্ৰাণ আৰু অপানক তেওঁ এই শৰীৰত একত্ৰিত কৰে। অশ্ব, তূপৰ আৰু গোমৃগ—এইবোৰক সৰ্বহুত হিচাপে জুহোতি কৰে। এই লোকবোৰ জয় কৰিবলৈ। নিজে জুহোতি কৰে। তেওঁ নিজকে শৰীৰযুক্ত কৰে। তেওঁ সেই লোকত শৰীৰযুক্ত হয়। যি এনেদৰে জানে। আৰু তেওঁ বসুৰ ধাৰা লাভ কৰে। ইলুৱৰ্দাৰ বাবে স্বাহা, বলিৱৰ্দাৰ বাবে স্বাহা বুলি কয়। সংৱৎসৰ নিশ্চয় ইলুৱৰ্দ, পৰিৱৎসৰ বলিৱৰ্দ। সংৱৎসৰ আৰু পৰিৱৎসৰৰ পৰা আয়ু লাভ কৰে। আয়ু তেওঁ এই শৰীৰত স্থাপন কৰে। সেয়ে অশ্বমেধ যাগ কৰোঁতা জৰা আৰু শিথিলতাৰে সেই লোকলৈ যায়। AI
𑌅𑌨𑍁𑌵𑌾𑌕𑌂 21 - 𑌚𑍇𑌤𑌵𑍍𑌯𑌾𑌗𑍍𑌨𑌯𑌾𑌦𑍇𑌰𑍍𑌵𑌿𑌶𑍇𑌷𑌃
𑌏॒𑌕॒𑌵𑌿॒𑌗𑍍𑌂॒𑌶𑍋᳚-𑌽𑌗𑍍𑌨𑌿𑌰𑍍𑌭॑𑌵𑌤𑌿 । 𑌏॒𑌕॒𑌵𑌿॒𑌗𑍍𑌂॒𑌶-𑌸𑍍𑌸𑍍𑌤𑍋𑌮𑌃॑ । 𑌏𑌕॑𑌵𑌿𑌗𑍍𑌂𑌶𑌤𑌿॒𑌰𑍍𑌯𑍂𑌪𑌾𑌃᳚ ॥
𑌯𑌥𑌾॒ 𑌵𑌾 𑌅𑌶𑍍𑌵𑌾॑ 𑌵𑌰𑍍𑌰𑍍𑌷॒𑌭𑌾 𑌵𑌾॒ 𑌵𑍃𑌷𑌾॑𑌣-𑌸𑍍𑌸𑌗𑍍𑌗𑍍𑌸𑍍𑌫𑍁॒𑌰𑍇𑌰𑌨𑍍𑌨𑍍॑ । 𑌏॒𑌵𑌮𑍇॒𑌤𑌥𑍍𑌸𑍍𑌤𑍋𑌮𑌾॒-𑌸𑍍𑌸𑌗𑍍𑌗𑍍𑌸𑍍𑌫𑍁॑𑌰𑌨𑍍𑌤𑍇 । 𑌯𑌦𑍇॑𑌕𑌵𑌿॒𑌗𑍍𑌂॒𑌶𑌾𑌃 । 𑌤𑍇 𑌯𑌥𑍍𑌸॑𑌮𑍃॒𑌚𑍍𑌛𑍇𑌰𑌨𑍍𑌨𑍍॑ । 𑌹॒𑌨𑍍𑌯𑍇𑌤𑌾᳚𑌸𑍍𑌯 𑌯॒𑌜𑍍𑌞𑌃 ॥ 𑌦𑍍𑌵𑌾॒𑌦॒𑌶 𑌏॒𑌵𑌾𑌗𑍍𑌨𑌿-𑌸𑍍𑌸𑍍𑌯𑌾॒𑌦𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹𑍁𑌃 ।
𑌦𑍍𑌵𑌾॒𑌦॒𑌶-𑌸𑍍𑌸𑍍𑌤𑍋𑌮𑌃॑ ॥ 82 ॥
anuvākaṃ 21 - cetavyāgnayāderviśeṣaḥ
e॒ka॒vi॒gṃ॒śo᳚-'gnirbha̭vati | e॒ka॒vi॒gṃ॒śa-sstomaḥ̭ | eka̭vigṃśati॒ryūpāḥ᳚ ||
yathā॒ vā aśvā̭ varrṣa॒bhā vā॒ vṛṣā̭ṇa-ssaggsphu॒reranṋ | e॒vame॒tathstomā॒-ssaggsphṷrante | yadḙkavi॒gṃ॒śāḥ | te yathsa̭mṛ॒ccheranṋ | ha॒nyetā᳚sya ya॒jñaḥ || dvā॒da॒śa e॒vāgni-ssyā॒dityā̭huḥ |
dvā॒da॒śa-sstomaḥ̭ || 82 ||
তেজ লাভৰ বাবে। অশ্ব, গোমৃগ, ইলুৱৰ্দ আৰু চাৰিটা। (অনুৱাক ২১—চেতব্যাগ্নি আদিৰ বিশেষ)। একবিংশ অগ্নি হয়, একবিংশ স্তোম, একবিংশ যূপ। যেনেকৈ অশ্ব বা ষাঁড় বা বৃষ সগৰ্ভেৰে হ্ৰেষা কৰে, তেনেকৈ এই স্তোমবোৰ সগৰ্ভেৰে হ্ৰেষা কৰে। যি একবিংশ, সেইবোৰ যদি মিলে, তেওঁৰ যজ্ঞ নষ্ট হয়। দ্বাদশ অগ্নি হ'ব বুলি কোৱা হয়, দ্বাদশ স্তোম। AI
𑌸𑌂॒𑌵𑌁॒𑌥𑍍𑌸॒𑌰𑍇𑌣𑍈॒𑌵𑌾𑌸𑍍𑌮𑌾॒ 𑌅𑌨𑍍𑌨॒𑌮𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 ॥ 𑌯𑌦𑍍𑌦𑌶॒ 𑌯𑍂𑌪𑌾॒ 𑌭𑌵॑𑌨𑍍𑌤𑌿 । 𑌦𑌶𑌾᳚𑌕𑍍𑌷𑌰𑌾 𑌵𑌿॒𑌰𑌾𑌟𑍍 । 𑌅𑌨𑍍𑌨𑌂॑-𑌵𑌿𑌁॒𑌰𑌾𑌟𑍍 । 𑌵𑌿॒𑌰𑌾𑌜𑍈॒𑌵𑌾𑌨𑍍𑌨𑌾𑌦𑍍𑌯॒-𑌮𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 ।
𑌯 𑌏॑𑌕𑌾𑌦॒𑌶𑌃 । 𑌸𑍍𑌤𑌨॑ 𑌏॒𑌵𑌾𑌸𑍍𑌯𑍈॒ 𑌸𑌃 ॥ 83 ॥
saṃ॒va~॒thsa॒reṇai॒vāsmā॒ anna॒mava̭rundhe || yaddaśa॒ yūpā॒ bhava̭nti | daśā᳚kṣarā vi॒rāṭ | annaṃ̭-vi~॒rāṭ | vi॒rājai॒vānnādya॒-mava̭rundhe |
ya ḙkāda॒śaḥ | stana̭ e॒vāsyai॒ saḥ || 83 ||
এঘাৰখন যূপ। যদি অগ্নি দ্বাদশ হয়, বাৰ মাহত বছৰ সম্পূৰ্ণ হয়। বছৰৰ দ্বাৰাই তেওঁলোকৰ বাবে অন্ন সংগ্ৰহ কৰে। যদি দহখন যূপ হয়, দহ অক্ষৰযুক্তা বিৰাট। বিৰাটেই অন্ন। বিৰাটৰ দ্বাৰাই অন্ন সংগ্ৰহ কৰে। যি একাদশ, সেয়া তেওঁলোকৰ স্তন। AI
𑌯𑌦𑍍𑌦𑍍𑌵𑌾॑𑌦॒𑌶𑍋᳚-𑌽𑌗𑍍𑌨𑌿-𑌸𑍍𑌸𑍍𑌯𑌾᳚𑌦𑍍𑌦𑍍𑌵𑌾𑌦॒𑌶-𑌸𑍍𑌸𑍍𑌤𑍋𑌮॒ 𑌏𑌕𑌾॑𑌦𑌶॒ 𑌯𑍂𑌪𑌾𑌃᳚ । 𑌯𑌥𑌾॒ 𑌸𑍍𑌥𑍂𑌰𑌿॑𑌣𑌾 𑌯𑌾॒𑌯𑌾𑌤𑍍 । 𑌤𑌾॒𑌦𑍃𑌕𑍍𑌤𑌤𑍍 ॥ 𑌏॒𑌕॒𑌵𑌿॒𑌗𑍍𑌂॒𑌶 𑌏॒𑌵𑌾𑌗𑍍𑌨𑌿𑌃
𑌸𑍍𑌯𑌾॒𑌦𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹𑍁𑌃 । 𑌏॒𑌕॒𑌵𑌿॒𑌗𑍍𑌂॒𑌶-𑌸𑍍𑌸𑍍𑌤𑍋𑌮𑌃॑ ।
𑌏𑌕॑𑌵𑌿𑌗𑍍𑌂𑌶𑌤𑌿॒𑌰𑍍𑌯𑍂𑌪𑌾𑌃᳚ । 𑌯𑌥𑌾॒ 𑌪𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑌿॑𑌭𑌿॒𑌰𑍍𑌯𑌾𑌤𑌿॑ ।
𑌤𑌾॒𑌦𑍃𑌗𑍇॒𑌵 𑌤𑌤𑍍 ॥ 84 ॥
yaddvā̭da॒śo᳚-'gni-ssyā᳚ddvāda॒śa-sstoma॒ ekā̭daśa॒ yūpāḥ᳚ | yathā॒ sthūri̭ṇā yā॒yāt | tā॒dṛktat || e॒ka॒vi॒gṃ॒śa e॒vāgniḥ
syā॒dityā̭huḥ | e॒ka॒vi॒gṃ॒śa-sstomaḥ̭ |
eka̭vigṃśati॒ryūpāḥ᳚ | yathā॒ praṣṭi̭bhi॒ryāti̭ |
tā॒dṛge॒va tat || 84 ||
তেওঁলোকক তাৰ দ্বাৰাই দুহন কৰে। তাত কোৱা হয়: যদি অগ্নি দ্বাদশ হয়, স্তোম দ্বাদশ, যূপ এঘাৰ। যেনেকৈ সজীৱ বস্তুৰে যাত্ৰা কৰে, তেনেকুৱা সেয়া। অগ্নি একবিংশ হওক বুলি কোৱা হয়। স্তোম একবিংশ, যূপ একবিংশ। যেনেকৈ প্ৰষ্টিৰে যাত্ৰা কৰে, তেনেকুৱাই সেয়া। AI
𑌏॒𑌕॒𑌵𑌿॒𑌗𑍍𑌂॒𑌶𑍋᳚-𑌽𑌗𑍍𑌨𑌿𑌰𑍍𑌭॑𑌵𑌤𑌿 । 𑌏॒𑌕॒𑌵𑌿॒𑌗𑍍𑌂॒𑌶-𑌸𑍍𑌸𑍍𑌤𑍋𑌮𑌃॑ । 𑌏𑌕॑𑌵𑌿𑌗𑍍𑌂𑌶𑌤𑌿॒𑌰𑍍𑌯𑍂𑌪𑌾𑌃᳚ ।
𑌏॒𑌤𑌾 𑌵𑌾 𑌅॑𑌶𑍍𑌵𑌮॒𑌧𑍇 𑌤𑌿॒𑌸𑍍𑌰𑌃 𑌕॒𑌕𑍁𑌭𑌃॑ ।
𑌯 𑌏॒𑌵𑌂-𑌵𑍇𑌁𑌦॑ । 𑌕॒𑌕𑍁𑌦𑍍𑌧॒ 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞𑌾᳚-𑌮𑍍𑌭𑌵𑌤𑌿 ॥
𑌯𑍋 𑌵𑌾 𑌅॑𑌶𑍍𑌵𑌮𑍇॒𑌧𑍇 𑌤𑍍𑌰𑍀𑌣𑌿॑ 𑌶𑍀॒𑌰𑍍॒𑌷𑌾𑌣𑌿॒ 𑌵𑍇𑌦॑ ।
𑌶𑌿𑌰𑍋॑ 𑌹॒ 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞𑌾᳚-𑌮𑍍𑌭𑌵𑌤𑌿 ।
𑌏॒𑌕॒𑌵𑌿॒𑌗𑍍𑌂॒𑌶𑍋᳚-𑌽𑌗𑍍𑌨𑌿𑌰𑍍𑌭॑𑌵𑌤𑌿 । 𑌏॒𑌕॒𑌵𑌿॒𑌗𑍍𑌂॒𑌶-𑌸𑍍𑌸𑍍𑌤𑍋𑌮𑌃॑ । 𑌏𑌕॑𑌵𑌿𑌗𑍍𑌂𑌶𑌤𑌿॒𑌰𑍍𑌯𑍂𑌪𑌾𑌃᳚ ।
𑌏॒𑌤𑌾𑌨𑌿॒ 𑌵𑌾 𑌅॑𑌶𑍍𑌵𑌮𑍇॒𑌧𑍇 𑌤𑍍𑌰𑍀𑌣𑌿॑ 𑌶𑍀॒𑌰॒.𑌷𑌾𑌣𑌿॑ ।
𑌯 𑌏॒𑌵𑌂-𑌵𑍇𑌁𑌦॑ । 𑌶𑌿𑌰𑍋॑ 𑌹॒ 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌞𑌾᳚-𑌮𑍍𑌭𑌵𑌤𑌿 ॥ 85 ॥
e॒ka॒vi॒gṃ॒śo᳚-'gnirbha̭vati | e॒ka॒vi॒gṃ॒śa-sstomaḥ̭ | eka̭vigṃśati॒ryūpāḥ᳚ |
e॒tā vā a̭śvama॒dhe ti॒sraḥ ka॒kubhaḥ̭ |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ | ka॒kuddha॒ rājñā᳚-mbhavati ||
yo vā a̭śvame॒dhe trīṇi̭ śī॒r॒ṣāṇi॒ veda̭ |
śiro̭ ha॒ rājñā᳚-mbhavati |
e॒ka॒vi॒gṃ॒śo᳚-'gnirbha̭vati | e॒ka॒vi॒gṃ॒śa-sstomaḥ̭ | eka̭vigṃśati॒ryūpāḥ᳚ |
e॒tāni॒ vā a̭śvame॒dhe trīṇi̭ śī॒ra॒.ṣāṇi̭ |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ | śiro̭ ha॒ rājñā᳚-mbhavati || 85 ||
যি অশ্বমেধত তিনি ককুভ জানে, তেওঁ ৰজাসকলৰ ককুভ হয়। অগ্নি একবিংশ হয়, স্তোম একবিংশ, যূপ একবিংশ। এইবোৰেই অশ্বমেধত তিনি ককুভ। যি এনেদৰে জানে, তেওঁ ৰজাসকলৰ ককুভ হয়। যি অশ্বমেধত তিনি শিৰ জানে, তেওঁ ৰজাসকলৰ শিৰ হয়। অগ্নি একবিংশ হয়, স্তোম একবিংশ, যূপ একবিংশ। এইবোৰেই অশ্বমেধত তিনি শিৰ। যি এনেদৰে জানে, তেওঁ ৰজাসকলৰ শিৰ হয়। AI
𑌅𑌨𑍁𑌵𑌾𑌕𑌂 22 - 𑌉𑌕𑍍𑌥𑍍𑌯𑌾𑌖𑍍𑌯𑍇 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌤𑍀𑌯𑍇-𑌽𑌹𑌨𑌿 𑌬𑌹𑌿𑌷𑍍𑌪𑌵𑌮𑌾𑌨𑍇 𑌅𑌶𑍍𑌵𑌸𑍍𑌯𑍋𑌦𑍍𑌰𑌾𑌤𑍃𑌤𑍍𑌵𑌮𑍍
𑌦𑍇॒𑌵𑌾 𑌵𑌾 𑌅॑𑌶𑍍𑌵𑌮𑍇॒𑌧𑍇 𑌪𑌵॑𑌮𑌾𑌨𑍇 । 𑌸𑍁॒𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌂-𑌲𑍋𑌁॒𑌕-𑌨𑍍𑌨 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌜𑌾॑𑌨𑌨𑍍𑌨𑍍 । 𑌤𑌮𑌶𑍍𑌵𑌃॒ 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌜𑌾॑𑌨𑌾𑌤𑍍 ।
𑌯𑌦॑𑌶𑍍𑌵𑌮॒𑌧𑍇-𑌽𑌶𑍍𑌵𑍇॑𑌨॒ 𑌮𑍇𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑍇॒𑌨𑍋𑌦॑𑌞𑍍𑌚𑍋 𑌬𑌹𑌿𑌷𑍍𑌪𑌵𑌮𑌾॒𑌨𑌗𑍍𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌪॑𑌨𑍍𑌤𑌿 । 𑌸𑍁॒𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌸𑍍𑌯॑ 𑌲𑍋॒𑌕𑌸𑍍𑌯॒ 𑌪𑍍𑌰𑌜𑍍𑌞𑌾᳚𑌤𑍍𑌯𑍈 । 𑌨 𑌵𑍈 𑌮॑𑌨𑍁॒𑌷𑍍𑌯𑌃॑ 𑌸𑍁𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌂-𑌲𑍋𑌁॒𑌕𑌮𑌞𑍍𑌜॑𑌸𑌾 𑌵𑍇𑌦 ।
𑌅𑌶𑍍𑌵𑍋॒ 𑌵𑍈 𑌸𑍁॑𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌂-𑌲𑍋𑌁॒𑌕𑌮𑌞𑍍𑌜॑𑌸𑌾 𑌵𑍇𑌦 ॥ 𑌯𑌦𑍁॑𑌦𑍍𑌗𑌾॒-𑌤𑍋𑌦𑍍𑌗𑌾𑌯𑍇᳚𑌤𑍍 । 𑌯𑌥𑌾-𑌽𑌕𑍍𑌷𑍇᳚𑌤𑍍𑌰𑌜𑍍𑌞𑍋॒-𑌽𑌨𑍍𑌯𑍇𑌨॑ 𑌪॒𑌥𑌾 𑌪𑍍𑌰॑𑌤𑌿𑌪𑌾॒𑌦𑌯𑍇᳚𑌤𑍍 । 𑌤𑌾॒𑌦𑍃𑌕𑍍𑌤𑌤𑍍 ॥ 86 ॥
anuvākaṃ 22 - ukthyākhye dvitīye-'hani bahiṣpavamāne aśvasyodrātṛtvam
de॒vā vā a̭śvame॒dhe pava̭māne | su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-nna prājā̭nann | tamaśvaḥ॒ prājā̭nāt |
yada̭śvama॒dhe-'śvḙna॒ meddhye॒noda̭ñco bahiṣpavamā॒nagṃ sarpa̭nti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ prajñā᳚tyai | na vai ma̭nu॒ṣyaḥ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā veda |
aśvo॒ vai sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā veda || yadṷdgā॒-todgāye᳚t | yathā-'kṣe᳚trajño॒-'nyena̭ pa॒thā pra̭tipā॒daye᳚t | tā॒dṛktat || 86 ||
দেৱতাসকলে অশ্বমেধত পৱমানত স্বৰ্গলোক নাজানিছিল। অশ্বই তাক জানিছিল। অশ্বমেধত অশ্বৰ দ্বাৰাই মেধ্যৰূপে ঊৰ্ধ্বমুখে বাহিষ্পৱমানত সৰ্পণ কৰা হয়, স্বৰ্গলোকৰ প্ৰজ্ঞাৰ বাবে। মানুহে সৰলভাৱে স্বৰ্গলোক নাজানে। অশ্বই সৰলভাৱে স্বৰ্গলোক জানে। যদি উদ্গাতা উদ্গান কৰে, যেনেকৈ অক্ষেত্ৰজ্ঞই অন্য পথেৰে প্ৰতিপাদন কৰে, তেনেকুৱা সেয়া। AI
𑌏॒𑌵𑌮𑍇॒𑌵𑍈𑌨॒𑌮𑌶𑍍𑌵𑌃॑ 𑌸𑍁𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌂-𑌲𑍋𑌁॒𑌕𑌮𑌞𑍍𑌜॑𑌸𑌾 𑌨𑌯𑌤𑌿 ॥ 𑌪𑍁𑌚𑍍𑌛॑𑌮॒𑌨𑍍𑌵𑌾𑌰॑𑌭𑌨𑍍𑌤𑍇 । 𑌸𑍁॒𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌸𑍍𑌯॑ 𑌲𑍋॒𑌕𑌸𑍍𑌯॒ 𑌸𑌮॑𑌷𑍍𑌟𑍍𑌯𑍈 ॥ 𑌹𑌿-𑌙𑍍𑌕॑𑌰𑍋𑌤𑌿 । 𑌸𑌾𑌮𑍈॒𑌵𑌾𑌕𑌃॑ ।
𑌹𑌿-𑌙𑍍𑌕॑𑌰𑍋𑌤𑌿 । 𑌉॒𑌦𑍍𑌗𑍀॒𑌥 𑌏॒𑌵𑌾𑌸𑍍𑌯॒ 𑌸𑌃 ॥ 87 ॥
e॒vame॒vaina॒maśvaḥ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kamañja̭sā nayati || puccha̭ma॒nvāra̭bhante | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || hi-ṅka̭roti | sāmai॒vākaḥ̭ |
hi-ṅka̭roti | u॒dgī॒tha e॒vāsya॒ saḥ || 87 ||
উদ্গাতাক প্ৰতিহত কৰি, তেওঁ অশ্বক উদগীথৰ বাবে বাছনি কৰে। যেনেকৈ এজন ভূমিজ্ঞ লোকে সহজে পথ দেখুৱাই লৈ যায়, তেনেকৈয়ে সেই অশ্বই তেওঁক সহজে স্বৰ্গলোকলৈ লৈ যায়। তেওঁলোকে অশ্বৰ নেজত ধৰে, স্বৰ্গলোক পাবৰ বাবে। তেওঁ 'হিং' কৰি ধ্বনি কৰে; সেয়া সামৰূপেই। তেওঁ 'হিং' কৰি ধ্বনি কৰে; সেয়া তেওঁৰ উদগীথেই। AI
𑌅𑌥𑍋॒ 𑌯𑌥𑍋॑𑌪𑌗𑌾॒𑌤𑌾𑌰॑ 𑌉𑌪॒𑌗𑌾𑌯॑𑌨𑍍𑌤𑌿 । 𑌤𑌾॒𑌦𑍃𑌗𑍇॒𑌵 𑌤𑌤𑍍 ॥ 𑌉𑌦॑𑌗𑌾𑌸𑍀॒𑌦𑌶𑍍𑌵𑍋॒ 𑌮𑍇𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯॒ 𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾॑𑌹 । 𑌪𑍍𑌰𑌾॒𑌜𑌾॒𑌪॒𑌤𑍍𑌯𑍋 𑌵𑌾 𑌅𑌶𑍍𑌵𑌃॑ । 𑌪𑍍𑌰॒𑌜𑌾𑌪॑𑌤𑌿-𑌰𑍁𑌦𑍍𑌗𑍀॒𑌥𑌃 । 𑌉॒𑌦𑍍𑌗𑍀॒𑌥𑌮𑍇॒𑌵𑌾𑌵॑𑌰𑍁𑌨𑍍𑌧𑍇 । 𑌅𑌥𑍋॑ 𑌋𑌖𑍍𑌸𑌾॒𑌮𑌯𑍋॑𑌰𑍇॒𑌵 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿॑𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑌿 ॥ 𑌹𑌿𑌰॑𑌣𑍍𑌯𑍇𑌨𑍋॒𑌪𑌾𑌕॑𑌰𑍋𑌤𑌿 ।
𑌜𑍍𑌯𑍋𑌤𑌿॒𑌰𑍍𑌵𑍈 𑌹𑌿𑌰॑𑌣𑍍𑌯𑌮𑍍 । 𑌜𑍍𑌯𑍋𑌤𑌿॑𑌰𑍇॒𑌵 𑌮𑍁॑𑌖॒𑌤𑍋 𑌦॑𑌧𑌾𑌤𑌿 ।
𑌯𑌜॑𑌮𑌾𑌨𑍇 𑌚 𑌪𑍍𑌰॒𑌜𑌾𑌸𑍁॑ 𑌚 । 𑌅𑌥𑍋॒ 𑌹𑌿𑌰॑𑌣𑍍𑌯𑌜𑍍𑌯𑍋𑌤𑌿𑌰𑍇॒𑌵 𑌯𑌜॑𑌮𑌾𑌨-𑌸𑍍𑌸𑍁𑌵॒𑌰𑍍𑌗𑌂-𑌲𑍋𑌁॒𑌕𑌮𑍇॑𑌤𑌿 ॥ 88 ॥
atho॒ yatho̭pagā॒tāra̭ upa॒gāya̭nti | tā॒dṛge॒va tat || uda̭gāsī॒daśvo॒ meddhya॒ ityā̭ha | prā॒jā॒pa॒tyo vā aśvaḥ̭ | pra॒jāpa̭ti-rudgī॒thaḥ | u॒dgī॒thame॒vāva̭rundhe | atho̭ ṛkhsā॒mayo̭re॒va prati̭tiṣṭhati || hira̭ṇyeno॒pāka̭roti |
jyoti॒rvai hira̭ṇyam | jyoti̭re॒va mṷkha॒to da̭dhāti |
yaja̭māne ca pra॒jāsṷ ca | atho॒ hira̭ṇyajyotire॒va yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || 88 ||
তেওঁলোকে ওচৰত বডৱা (মাদী ঘোঁৰা) বান্ধি ৰাখে, মিথুনতাৰ বাবে আৰু প্ৰজাৰ বাবে। আৰু যেনেকৈ উপগাতাসকলে উপগান কৰে, তেনেকুৱাই সেয়া। 'উদগাসীৎ অশ্বো মেধ্যঃ' বুলি কয়। অশ্ব নিশ্চয় প্ৰজাপতিৰ; প্ৰজাপতিয়েই উদগীথ। তেওঁ উদগীথকেই লাভ কৰে। আৰু তেওঁ ঋক্ আৰু সামৰ ওপৰতেই প্ৰতিষ্ঠিত হয়। তেওঁ সোণেৰে উপাকৰণ কৰে; সোণ নিশ্চয় জ্যোতি। তেওঁ মুখতেই জ্যোতি স্থাপন কৰে, যজমানত আৰু প্ৰজাত। আৰু সোণৰ জ্যোতিৰে যজমানে স্বৰ্গলোকলৈ যায়। AI
𑌪𑍁𑌰𑍁॑𑌷𑍋॒ 𑌵𑍈 𑌯॒𑌜𑍍𑌞𑌃 । 𑌯॒𑌜𑍍𑌞𑌃 𑌪𑍍𑌰॒𑌜𑌾𑌪॑𑌤𑌿𑌃 । 𑌯𑌦𑌶𑍍𑌵𑍇॑ 𑌪॒𑌶𑍂𑌨𑍍𑌨𑌿॑𑌯𑍁॒𑌞𑍍𑌜𑌨𑍍𑌤𑌿॑ ।
𑌯॒𑌜𑍍𑌞𑌾𑌦𑍇॒𑌵 𑌤𑌦𑍍𑌯॒𑌜𑍍𑌞-𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌯𑍁॑𑌙𑍍𑌕𑍍𑌤𑍇 ॥ 𑌅𑌶𑍍𑌵॑-𑌨𑍍𑌤𑍂𑌪॒𑌰-𑌙𑍍𑌗𑍋॑𑌮𑍃॒𑌗𑌮𑍍 । 𑌤𑌾𑌨॑𑌗𑍍𑌨𑌿॒𑌷𑍍𑌠 𑌆𑌲॑𑌭𑌤𑍇 ।
𑌸𑍇॒𑌨𑌾॒𑌮𑍁॒𑌖𑌮𑍇॒𑌵 𑌤𑌥𑍍𑌸𑌗𑍍𑌗𑍍𑌶𑍍𑌯॑𑌤𑌿 । 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾᳚-𑌦𑍍𑌰𑌾𑌜𑌮𑍁॒𑌖-𑌮𑍍𑌭𑍀॒𑌷𑍍𑌮-𑌮𑍍𑌭𑌾𑌵𑍁॑𑌕𑌮𑍍 ॥
𑌆॒𑌗𑍍𑌨𑍇॒𑌯-𑌙𑍍𑌕𑍃॒𑌷𑍍𑌣𑌗𑍍𑌰𑍀॑𑌵-𑌮𑍍𑌪𑍁॒𑌰𑌸𑍍𑌤𑌾᳚-𑌲𑍍𑌲॒𑌲𑌾𑌟𑍇᳚ । 𑌪𑍂॒𑌰𑍍𑌵𑌾॒𑌗𑍍𑌨𑌿𑌮𑍇॒𑌵 𑌤-𑌙𑍍𑌕𑍁॑𑌰𑍁𑌤𑍇 ॥ 89 ॥
purṷṣo॒ vai ya॒jñaḥ | ya॒jñaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | yadaśvḙ pa॒śūnni̭yu॒ñjanti̭ |
ya॒jñāde॒va tadya॒jña-mprayṷṅkte || aśva̭-ntūpa॒ra-ṅgo̭mṛ॒gam | tāna̭gni॒ṣṭha āla̭bhate |
se॒nā॒mu॒khame॒va tathsaggśya̭ti | tasmā᳚-drājamu॒kha-mbhī॒ṣma-mbhāvṷkam ||
ā॒gne॒ya-ṅkṛ॒ṣṇagrī̭va-mpu॒rastā᳚-lla॒lāṭe᳚ | pū॒rvā॒gnime॒va ta-ṅkṷrute || 89 ||
পুৰুষেই যজ্ঞ; যজ্ঞেই প্ৰজাপতি। তেওঁলোকে যেতিয়া অশ্বত পশুক নিয়োজিত কৰে, তেতিয়া যজ্ঞৰ পৰাই যজ্ঞক প্ৰয়োগ কৰে। অশ্ব, তূপৰ আৰু গোমৃগ — এইবোৰ অগ্নিষ্ঠত বলি দিয়ে। তেওঁলোকে তেতিয়া সেনাৰ মুখকেই স্পৰ্শ কৰে; সেয়ে ৰাজমুখ ভীষ্মময় (ভয়ংকৰ) হয়। কৃষ্ণগ্ৰীৱা অগ্নেয় পশু আগত ললাটত দিয়ে; তেওঁ পূৰ্বাগ্নিকেই কৰে। AI
𑌐॒𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌾॒𑌪𑍗॒𑌷𑍍𑌣 𑌮𑍁॒𑌪𑌰𑌿॑𑌷𑍍𑌟𑌾𑌤𑍍 । 𑌐॒𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑍋 𑌵𑍈 𑌰𑌾॑𑌜॒𑌨𑍍𑌯𑍋-𑌽𑌨𑍍𑌨॑-𑌮𑍍𑌪𑍂॒𑌷𑌾 ।
𑌅॒𑌨𑍍𑌨𑌾𑌦𑍍𑌯𑍇॑𑌨𑍈॒𑌵𑍈𑌨॑-𑌮𑍁𑌭॒𑌯𑌤𑌃॒ 𑌪𑌰𑌿॑𑌗𑍃𑌹𑍍𑌣𑌾𑌤𑌿 । 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾᳚-𑌦𑍍𑌰𑌾𑌜॒𑌨𑍍𑌯𑍋᳚𑌨𑍍𑌨𑌾॒𑌦𑍋 𑌭𑌾𑌵𑍁॑𑌕𑌃 ॥
𑌆॒𑌗𑍍𑌨𑍇॒𑌯𑍗 𑌕𑍃॒𑌷𑍍𑌣𑌗𑍍𑌰𑍀॑𑌵𑍗 𑌬𑌾𑌹𑍁॒𑌵𑍋𑌃 । 𑌬𑌾॒𑌹𑍁॒𑌵𑍋𑌰𑍇॒𑌵 𑌵𑍀॒𑌰𑍍𑌯॑-𑌨𑍍𑌧𑌤𑍍𑌤𑍇 ॥ 90 ॥
ai॒ndrā॒pau॒ṣṇa mu॒pari̭ṣṭāt | ai॒ndro vai rā̭ja॒nyo-'nna̭-mpū॒ṣā |
a॒nnādyḙnai॒vaina̭-mubha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti | tasmā᳚-drāja॒nyo᳚nnā॒do bhāvṷkaḥ ||
ā॒gne॒yau kṛ॒ṣṇagrī̭vau bāhu॒voḥ | bā॒hu॒vore॒va vī॒rya̭-ndhatte || 90 ||
সেয়ে তেওঁলোকে পূৰ্বাগ্নিক আগত স্থাপন কৰে। অনুচ্চ পুষ্ণ পশু; পূষা নিশ্চয় অন্ন। সেয়ে পূৰ্বাগ্নিত আহাৰ্য অন্ন আহৰণ কৰে। ওপৰত ঐন্দ্ৰাপৌষ্ণ পশু; ইন্দ্ৰ নিশ্চয় ৰাজন্য, পূষা অন্ন। তেওঁ অন্নাদ্যৰে তেওঁক উভয়ফালৰ পৰা পৰিবেষ্টন কৰে; সেয়ে ৰাজন্য অন্নাদ হ'বলগীয়া হয়। কৃষ্ণগ্ৰীৱা অগ্নেয় পশু দুটা বাহুত দিয়ে; তেওঁ বাহুতেই বীৰ্য স্থাপন কৰে। AI
𑌤𑍍𑌵𑌾॒𑌷𑍍𑌟𑍍𑌰𑍗 𑌲𑍋॑𑌮𑌶𑌸॒𑌕𑍍𑌥𑍗 𑌸॒𑌕𑍍𑌥𑍍𑌯𑍋𑌃 ।
𑌸॒𑌕𑍍𑌥𑍍𑌯𑍋𑌰𑍇॒𑌵 𑌵𑍀॒𑌰𑍍𑌯॑-𑌨𑍍𑌧𑌤𑍍𑌤𑍇 । 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾᳚-𑌦𑍍𑌰𑌾𑌜॒𑌨𑍍𑌯॑ 𑌊𑌰𑍁𑌬॒𑌲𑍀 𑌭𑌾𑌵𑍁॑𑌕𑌃 ॥ 𑌶𑌿॒𑌤𑌿॒𑌪𑍃॒𑌷𑍍𑌠𑍗 𑌬𑌾॑𑌰𑍍𑌹𑌸𑍍𑌪॒𑌤𑍍𑌯𑍗 𑌪𑍃॒𑌷𑍍𑌠𑍇 ।
𑌬𑍍𑌰॒𑌹𑍍𑌮॒𑌵॒𑌰𑍍𑌚॒𑌸-𑌮𑍇॒𑌵𑍋𑌪𑌰𑌿॑𑌷𑍍𑌟𑌾𑌦𑍍𑌧𑌤𑍍𑌤𑍇 ।
𑌅𑌥𑍋॑ 𑌕॒𑌵𑌚𑍇॑ 𑌏॒𑌵𑍈𑌤𑍇 𑌅॒𑌭𑌿𑌤𑌃॒ 𑌪𑌰𑍍𑌯𑍂॑𑌹𑌤𑍇 ।
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾᳚-𑌦𑍍𑌰𑌾𑌜॒𑌨𑍍𑌯𑌃॑ 𑌸𑌨𑍍𑌨॑𑌦𑍍𑌧𑍋 𑌵𑍀॒𑌰𑍍𑌯॑-𑌙𑍍𑌕𑌰𑍋𑌤𑌿 ॥ 𑌧𑌾॒𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌪𑍃॑𑌷𑍋𑌦॒𑌰-𑌮॒𑌧𑌸𑍍𑌤𑌾᳚𑌤𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰॒𑌤𑌿॒𑌷𑍍𑌠𑌾𑌮𑍇॒𑌵𑍈𑌤𑌾-𑌙𑍍𑌕𑍁॑𑌰𑍁𑌤𑍇 ।
𑌅𑌥𑍋॑ 𑌇॒𑌯𑌂-𑌵𑍈𑌁 𑌧𑌾॒𑌤𑌾 ।
𑌅॒𑌸𑍍𑌯𑌾𑌮𑍇॒𑌵 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿॑𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑌿 ॥ 𑌸𑍗॒𑌰𑍍𑌯-𑌮𑍍𑌬॒𑌲𑌕𑍍𑌷॒-𑌮𑍍𑌪𑍁𑌚𑍍𑌛𑍇᳚ । 𑌉॒𑌥𑍍𑌸𑍇॒𑌧𑌮𑍇॒𑌵 𑌤-𑌙𑍍𑌕𑍁॑𑌰𑍁𑌤𑍇 ।
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾॑𑌦𑍁𑌥𑍍𑌸𑍇॒𑌧-𑌮𑍍𑌭॒𑌯𑍇 𑌪𑍍𑌰॒𑌜𑌾
𑌅॒𑌭𑌿𑌸𑌗𑍍𑌗𑍍𑌶𑍍𑌰॑𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 ॥ 91 ॥
tvā॒ṣṭrau lo̭maśasa॒kthau sa॒kthyoḥ |
sa॒kthyore॒va vī॒rya̭-ndhatte | tasmā᳚-drāja॒nya̭ ūruba॒lī bhāvṷkaḥ || śi॒ti॒pṛ॒ṣṭhau bā̭rhaspa॒tyau pṛ॒ṣṭhe |
bra॒hma॒va॒rca॒sa-me॒vopari̭ṣṭāddhatte |
atho̭ ka॒vacḙ e॒vaite a॒bhitaḥ॒ paryṷ̄hate |
tasmā᳚-drāja॒nyaḥ̭ sanna̭ddho vī॒rya̭-ṅkaroti || dhā॒tre pṛ̭ṣoda॒ra-ma॒dhastā᳚t |
pra॒ti॒ṣṭhāme॒vaitā-ṅkṷrute |
atho̭ i॒yaṃ-vai~ dhā॒tā |
a॒syāme॒va prati̭tiṣṭhati || sau॒rya-mba॒lakṣa॒-mpucche᳚ | u॒thse॒dhame॒va ta-ṅkṷrute |
tasmā̭duthse॒dha-mbha॒ye pra॒jā
a॒bhisaggśra̭yanti || 91 ||
সেয়ে ৰাজন্যৰ বাহু বলৱান হয়। ত্বষ্টাৰ পুত্ৰ লোমশসক্থক সক্থিত স্থাপন কৰে। সক্থিতেই সেয়ে বীৰ্য স্থাপন কৰে। সেয়ে ৰাজন্যৰ ঊৰু বলৱান হয়। ব্ৰহ্মস্পতিৰ শিতিপৃষ্ঠক পৃষ্ঠত স্থাপন কৰে। সেয়ে ওপৰত ব্ৰহ্মবৰ্চস স্থাপন কৰে। তদুপৰি এই দুয়ো কৱচৰ দৰে চাৰিওফালে আগুৰি ৰাখে। সেয়ে ৰাজন্য সন্নদ্ধ হৈ বীৰ্য কৰে। ধাতাৰ পৃষোদৰক তলত স্থাপন কৰে। সেয়ে এইটো প্ৰতিষ্ঠা কৰে। তদুপৰি এই পৃথিৱী ধাতা। সেয়ে এই পৃথিৱীতেই প্ৰতিষ্ঠিত হয়। সূৰ্যৰ বলক্ষক পুচ্ছত স্থাপন কৰে। সেয়ে উত্থান কৰে। সেয়ে ভয়ত প্ৰজাসকলে উত্থান আশ্ৰয় কৰে। ॥ ৯১ ॥ AI
(𑌸𑌾॒𑌗𑍍𑌰𑌂॒𑌹॒𑌣𑍍𑌯𑌾 - 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾॑𑌦𑌶𑍍𑌵𑌮𑍇𑌧𑌯𑌾॒𑌜𑍀 - 𑌯-𑌤𑍍𑌪𑌰𑌿॑𑌮𑌿𑌤𑌾॒ - 𑌯-𑌦𑍍𑌯॑𑌜𑍍𑌞𑌮𑍁॒𑌖𑍇 - 𑌯𑍋 𑌦𑍀॒𑌕𑍍𑌷𑌾𑌮𑍍 - 𑌦𑍇॒𑌵𑌾𑌨𑍇॒𑌵 - 𑌤𑍍𑌰𑌯॑ 𑌇॒𑌮𑍇 - 𑌸𑌿॒𑌤𑌾𑌯॑ - 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌪𑌾॒𑌨𑌾𑌵𑍇॒𑌵𑌾𑌸𑍍𑌮𑌿॒𑌨𑍍 - 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾᳚-𑌦𑍍𑌰𑌾𑌜॒𑌨𑍍𑌯॑ 𑌏𑌕॑𑌨𑌵𑌤𑌿𑌃)
(sā॒graṃ॒ha॒ṇyā - tasmā̭daśvamedhayā॒jī - ya-tpari̭mitā॒ - ya-dya̭jñamu॒khe - yo dī॒kṣām - de॒vāne॒va - traya̭ i॒me - si॒tāya̭ - prāṇāpā॒nāve॒vāsmi॒n - tasmā᳚-drāja॒nya̭ eka̭navatiḥ)
সাংগ্ৰহণীৰ চতুষ্টয়। যি পিতৃৰ চত্বাৰ। যেন নিক্ত। প্ৰজাপতিয়ে তোমাক। যেন প্ৰক্ষিত। বিভুৱে ক'লে—প্ৰজাপতিয়ে অশ্বমেধেৰে কামনা কৰিলে। প্ৰজাপতিৰ ন কিঞ্চ। সাবিত্ৰ। হে ব্ৰহ্মন্। প্ৰজাপতি দেৱসকলৰ পৰা। প্ৰজাপতি ৰক্ষাংসি। প্ৰজাপতিক ঈপ্সতি। বিভুৰশ্বনামানি। ভাগ। স্যৈকয়ূপ। ৰাজ্জুদাল। একবিংশ। দেৱাস্। পুৰুষ। ত্ৰয়োবিংশতি। সাংগ্ৰহণী। তস্মাদশ্বমেধযাজী। যৎপৰিমিতা। যদ্যজ্ঞমুখে। যো দীক্ষাম্। দেৱান্ এৱ। ত্ৰয় ইমে। সিতায়। প্ৰাণাপানৌ এৱ অস্মিন্। তস্মাদ্ৰাজন্য একনৱতি। AI
॥ 𑌕𑍃𑌷𑍍𑌣 𑌯𑌜𑍁𑌰𑍍𑌵𑍇𑌦𑍀𑌯 𑌤𑍈𑌤𑍍𑌤𑌿𑌰𑍀𑌯 𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑌣𑍇 𑌤𑍃𑌤𑍀𑌯𑌾𑌷𑍍𑌟𑌕𑍇 𑌅𑌷𑍍𑌟𑌮𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌪𑌾𑌠𑌕-𑌸𑍍𑌸𑌮𑌾𑌪𑍍𑌤𑌃 ॥
+++++++++++++++++++++++++++
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake aṣṭamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
+++++++++++++++++++++++++++
হৰি ওঁ। কৃষ্ণ যজুৰ্বেদীয় তৈত্তিৰীয় ব্ৰাহ্মণত তৃতীয় অষ্টকৰ অষ্টম প্ৰপাঠক সমাপ্ত। AI