යාජ්ඤවල්ක්යකෘත සරස්වතී ස්තවම්
යාජ්ඤවල්ක්ය උවාච
කෘපාං කුරු ජගන්මාතර්-මාමේවං හතතේජසම් .
ගුරුශාපාත් ස්මෘතිභ්රෂ්ටං විද්යාහීනං ච දුඃඛිතම් .. 1 ..
ජ්ඤානං දේහි ස්මෘතිං විද්යාං ශක්තිං ශිෂ්ය ප්රබෝධිනීම් .
ග්රන්ථකර්තෘත්ව ශක්තිං ච සුශිෂ්යං සුප්රතිෂ්ඨිතම් .. 2 ..
ප්රතිභාං සත්සභායාං ච විචාරක්ෂමතාං ශුභාම් .
ලුප්තං සර්වං දෛව යෝගා-න්නවීභූතං පුනඃ කුරු .. 3 ..
යථාඞ්කුරං භස්මනි ච කරෝති දේවතා පුනඃ .
බ්රහ්මස්වරූපා පරමා ජ්යෝතීරූපා සනාතනී .. 4 ..
සර්වවිද්යාධිදේවී යා තස්යෛ වාණ්යෛ නමෝ නමඃ .
විසර්ග බින්දුමාත්රාසු යදධිෂ්ඨානමේවච .. 5 ..
තදධිෂ්ඨාත්රී යා දේවී තස්යෛ වාණ්යෛ නමෝ නමඃ .
ව්යාඛ්යාස්වරූපා සා දේවී ව්යාඛ්යාධිෂ්ඨාතෘරූපිණී .. 6 ..
යයා විනා ප්රසඞ්ඛ්යාවාන් සඞ්ඛ්යාං කර්තුං න ශක්යතේ .
කාලසඞ්ඛ්යා ස්වරූපා යා තස්යෛ දේව්යෛ නමෝ නමඃ .. 7 ..
භ්රම සිද්ධාන්තරූපා යා තස්යෛ දේව්යෛ නමෝ නමඃ .
ස්මෘතිශක්ති ජ්ඤානශක්ති බුද්ධිශක්ති ස්වරූපිණී .. 8 ..
ප්රතිභාකල්පනාශක්තිර්-යා ච තස්යෛ නමෝනමඃ .
සනත්කුමාරෝ බ්රහ්මාණං ජ්ඤානං පප්රච්ඡ යත්ර වෛ .. 9 ..
බභූව මූකවත්සෝස්පි සිද්ධාන්තං කර්තු මක්ෂමඃ .
තදාෂ්ජගාම භගවා-නාත්මා ශ්රීකෘෂ්ණ ඊශ්වරඃ .. 10 ..
උවාච ස ච තාං ස්තෞහි වාණී මිෂ්ටාං ප්රජාපතේ .
ස ච තුෂ්ටාව තාං බ්රහ්මා චාජ්ඤයා පරමාත්මනඃ .. 11 ..
චකාර තත්ප්රසාදේන තදා සිද්ධාන්ත මුත්තමම් .
යදාප්යනන්තං පප්රච්ඡ ජ්ඤානමේකං වසුන්ධරා .. 12 ..
බභූව මූකවත්සෝස්පි සිද්ධාන්තං කර්තු මක්ෂමඃ .
තදා තාං ච ස තුෂ්ටාව සන්ත්රස්තඃ කශ්යපාජ්ඤයා .. 13 ..
තත ශ්චකාර සිද්ධාන්තං නිර්මලං භ්රම භඤ්ජනම් .
ව්යාසඃ පුරාණසූත්රං ච පප්රච්ඡ වාල්මීකිං යදා .. 14 ..
මෞනීභූත ශ්ච සස්මාර තාමේව ජගදම්බිකාම් .
තදා චකාර සිද්ධාන්තං තද්වරේණ මුනීශ්වරඃ .. 15 ..
සම්ප්රාප්ය නිර්මලං ජ්ඤානං භ්රමාන්ධ්ය ධ්වංසදීපකම් .
පුරාණසූත්රං ශ්රුත්වා ච ව්යාසඃ කෘෂ්ණකලෝද්භවඃ .. 16 ..
තාං ශිවාං වේද දධ්යෞ ච ශතවර්ෂං ච පුෂ්කරේ .
තදා ත්වත්තෝ වරං ප්රාප්ය සත්කවීන්ද්රෝ බභූව හ .. 17 ..
තදා වේදවිභාගං ච පුරාණං ච චකාර සඃ .
යදා මහේන්ද්රඃ පප්රච්ඡ තත්ත්වජ්ඤානං සදාශිවම් .. 18 ..
ක්ෂණං තාමේව සඤ්චින්ත්ය තස්මෛ ජ්ඤානං දදෞ විභුඃ .
පප්රච්ඡ ශබ්දශාස්ත්රං ච මහේන්ද්ර ශ්ච බෘහස්පතිම් .. 19 ..
දිව්ය වර්ෂ සහස්රං ච ස ත්වාං දධ්යෞ ච පුෂ්කරේ .
තදා ත්වත්තෝ වරං ප්රාප්ය දිව්යවර්ෂසහස්රකම් .. 20 ..
උවාච ශබ්ද ශාස්ත්රං ච තදර්ථං ච සුරේශ්වරම් .
අධ්යාපිතාශ්ච යේ ශිෂ්යා යෛරධීතං මුනීශ්වරෛඃ .. 21 ..
තේ ච තාං පරිසඤ්චිත්ය ප්රවර්තන්තේ සුරේශ්වරීම් .
ත්වං සංස්තුතා පූජිතා ච මුනීන්ද්රෛ ර්මනු මානවෛඃ .. 22 ..
දෛත්යේන්ද්රෛ ශ්ච සුරෛශ්චාපි බ්රහ්ම විෂ්ණුශිවාදිභිඃ .
ජඩීභූත ස්සහස්රාස්යඃ පඤ්චවක්ත්ර ශ්චතුර්මුඛඃ .. 23 ..
යාං ස්තෝතුං කි මහං ස්තෞමි තාමේකාස්යේන මානවඃ .
ඉත්යුක්ත්වා යාජ්ඤවල්ක්ය ශ්ච භක්තිනම්රාත්ම කන්ධරඃ .. 24 ..
ප්රණනාම නිරාහාරෝ රුරෝද ච මුහුර්මුහුඃ .
ජ්යෝතීරූපා මහාමායා තේන දෘෂ්ටා7ප්යුවාච තම් .. 25 ..
සුකවීන්ද්රෝ භවේත්යුක්ත්වා වෛකුණ්ඨං ච ජගාම හ .
යාජ්ඤවල්ක්ය කෘතං වාණී ස්තෝත්රමේතත්තු යඃ පඨේත් .. 26 ..
ස කවීන්ද්රෝ මහාවාග්මී බෘහස්පතිසමෝ භවේත් .
මහා මූර්ඛශ්ච දුර්බුද්ධිර්-වර්ෂමේකං යදා පඨේත් .
ස පණ්ඩිතශ්ච මේධාවී සුකවීන්ද්රෝ භවේද්ධ්රුවම් .. 27 ..
ඉති ශ්රී දේවී භාගවතේ මහාපුරාණේ නවමස්කන්ධේ
සරස්වතීස්තවං නාම පඤ්චමෝධ්යායඃ .
සරස්වතී කටාක්ෂ සිද්ධිරස්තු .
ඉදං මයාකෘතං පාරායණං
ශ්රීසද්ගුරු චරණාරවින්දාර්පණමස්තු .
Roman (IAST) Transliteration
yājñavalkyakṛta sarasvatī stavam
yājñavalkya uvāca
kṛpāṃ kuru jaganmātar-māmevaṃ hatatejasam |
guruśāpāt smṛtibhraṣṭaṃ vidyāhīnaṃ ca duḥkhitam || 1 ||
jñānaṃ dehi smṛtiṃ vidyāṃ śaktiṃ śiṣya prabodhinīm |
granthakartṛtva śaktiṃ ca suśiṣyaṃ supratiṣṭhitam || 2 ||
pratibhāṃ satsabhāyāṃ ca vicārakṣamatāṃ śubhām |
luptaṃ sarvaṃ daiva yogā-nnavībhūtaṃ punaḥ kuru || 3 ||
yathāṅkuraṃ bhasmani ca karoti devatā punaḥ |
brahmasvarūpā paramā jyotīrūpā sanātanī || 4 ||
sarvavidyādhidevī yā tasyai vāṇyai namo namaḥ |
visarga bindumātrāsu yadadhiṣṭhānamevaca || 5 ||
tadadhiṣṭhātrī yā devī tasyai vāṇyai namo namaḥ |
vyākhyāsvarūpā sā devī vyākhyādhiṣṭhātṛrūpiṇī || 6 ||
yayā vinā prasaṅkhyāvān saṅkhyāṃ kartuṃ na śakyate |
kālasaṅkhyā svarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ || 7 ||
bhrama siddhāntarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ |
smṛtiśakti jñānaśakti buddhiśakti svarūpiṇī || 8 ||
pratibhākalpanāśaktir-yā ca tasyai namonamaḥ |
sanatkumāro brahmāṇaṃ jñānaṃ papraccha yatra vai || 9 ||
babhūva mūkavatsospi siddhāntaṃ kartu makṣamaḥ |
tadāṣjagāma bhagavā-nātmā śrīkṛṣṇa īśvaraḥ || 10 ||
uvāca sa ca tāṃ stauhi vāṇī miṣṭāṃ prajāpate |
sa ca tuṣṭāva tāṃ brahmā cājñayā paramātmanaḥ || 11 ||
cakāra tatprasādena tadā siddhānta muttamam |
yadāpyanantaṃ papraccha jñānamekaṃ vasundharā || 12 ||
babhūva mūkavatsospi siddhāntaṃ kartu makṣamaḥ |
tadā tāṃ ca sa tuṣṭāva santrastaḥ kaśyapājñayā || 13 ||
tata ścakāra siddhāntaṃ nirmalaṃ bhrama bhañjanam |
vyāsaḥ purāṇasūtraṃ ca papraccha vālmīkiṃ yadā || 14 ||
maunībhūta śca sasmāra tāmeva jagadambikām |
tadā cakāra siddhāntaṃ tadvareṇa munīśvaraḥ || 15 ||
samprāpya nirmalaṃ jñānaṃ bhramāndhya dhvaṃsadīpakam |
purāṇasūtraṃ śrutvā ca vyāsaḥ kṛṣṇakalodbhavaḥ || 16 ||
tāṃ śivāṃ veda dadhyau ca śatavarṣaṃ ca puṣkare |
tadā tvatto varaṃ prāpya satkavīndro babhūva ha || 17 ||
tadā vedavibhāgaṃ ca purāṇaṃ ca cakāra saḥ |
yadā mahendraḥ papraccha tattvajñānaṃ sadāśivam || 18 ||
kṣaṇaṃ tāmeva sañcintya tasmai jñānaṃ dadau vibhuḥ |
papraccha śabdaśāstraṃ ca mahendra śca bṛhaspatim || 19 ||
divya varṣa sahasraṃ ca sa tvāṃ dadhyau ca puṣkare |
tadā tvatto varaṃ prāpya divyavarṣasahasrakam || 20 ||
uvāca śabda śāstraṃ ca tadarthaṃ ca sureśvaram |
adhyāpitāśca ye śiṣyā yairadhītaṃ munīśvaraiḥ || 21 ||
te ca tāṃ parisañcitya pravartante sureśvarīm |
tvaṃ saṃstutā pūjitā ca munīndrai rmanu mānavaiḥ || 22 ||
daityendrai śca suraiścāpi brahma viṣṇuśivādibhiḥ |
jaḍībhūta ssahasrāsyaḥ pañcavaktra ścaturmukhaḥ || 23 ||
yāṃ stotuṃ ki mahaṃ staumi tāmekāsyena mānavaḥ |
ityuktvā yājñavalkya śca bhaktinamrātma kandharaḥ || 24 ||
praṇanāma nirāhāro ruroda ca muhurmuhuḥ |
jyotīrūpā mahāmāyā tena dṛṣṭā7pyuvāca tam || 25 ||
sukavīndro bhavetyuktvā vaikuṇṭhaṃ ca jagāma ha |
yājñavalkya kṛtaṃ vāṇī stotrametattu yaḥ paṭhet || 26 ||
sa kavīndro mahāvāgmī bṛhaspatisamo bhavet |
mahā mūrkhaśca durbuddhir-varṣamekaṃ yadā paṭhet |
sa paṇḍitaśca medhāvī sukavīndro bhaveddhruvam || 27 ||
iti śrī devī bhāgavate mahāpurāṇe navamaskandhe
sarasvatīstavaṃ nāma pañcamodhyāyaḥ |
sarasvatī kaṭākṣa siddhirastu |
idaṃ mayākṛtaṃ pārāyaṇaṃ
śrīsadguru caraṇāravindārpaṇamastu |
Sanskrit — Devanagari (original)
याज्ञवल्क्यकृत सरस्वती स्तवम्
याज्ञवल्क्य उवाच
कृपां कुरु जगन्मातर्-मामेवं हततेजसम् ।
गुरुशापात् स्मृतिभ्रष्टं विद्याहीनं च दुःखितम् ॥ 1 ॥
ज्ञानं देहि स्मृतिं विद्यां शक्तिं शिष्य प्रबोधिनीम् ।
ग्रन्थकर्तृत्व शक्तिं च सुशिष्यं सुप्रतिष्ठितम् ॥ 2 ॥
प्रतिभां सत्सभायां च विचारक्षमतां शुभाम् ।
लुप्तं सर्वं दैव योगा-न्नवीभूतं पुनः कुरु ॥ 3 ॥
यथाङ्कुरं भस्मनि च करोति देवता पुनः ।
ब्रह्मस्वरूपा परमा ज्योतीरूपा सनातनी ॥ 4 ॥
सर्वविद्याधिदेवी या तस्यै वाण्यै नमो नमः ।
विसर्ग बिन्दुमात्रासु यदधिष्ठानमेवच ॥ 5 ॥
तदधिष्ठात्री या देवी तस्यै वाण्यै नमो नमः ।
व्याख्यास्वरूपा सा देवी व्याख्याधिष्ठातृरूपिणी ॥ 6 ॥
यया विना प्रसङ्ख्यावान् सङ्ख्यां कर्तुं न शक्यते ।
कालसङ्ख्या स्वरूपा या तस्यै देव्यै नमो नमः ॥ 7 ॥
भ्रम सिद्धान्तरूपा या तस्यै देव्यै नमो नमः ।
स्मृतिशक्ति ज्ञानशक्ति बुद्धिशक्ति स्वरूपिणी ॥ 8 ॥
प्रतिभाकल्पनाशक्तिर्-या च तस्यै नमोनमः ।
सनत्कुमारो ब्रह्माणं ज्ञानं पप्रच्छ यत्र वै ॥ 9 ॥
बभूव मूकवत्सोस्पि सिद्धान्तं कर्तु मक्षमः ।
तदाष्जगाम भगवा-नात्मा श्रीकृष्ण ईश्वरः ॥ 10 ॥
उवाच स च तां स्तौहि वाणी मिष्टां प्रजापते ।
स च तुष्टाव तां ब्रह्मा चाज्ञया परमात्मनः ॥ 11 ॥
चकार तत्प्रसादेन तदा सिद्धान्त मुत्तमम् ।
यदाप्यनन्तं पप्रच्छ ज्ञानमेकं वसुन्धरा ॥ 12 ॥
बभूव मूकवत्सोस्पि सिद्धान्तं कर्तु मक्षमः ।
तदा तां च स तुष्टाव सन्त्रस्तः कश्यपाज्ञया ॥ 13 ॥
तत श्चकार सिद्धान्तं निर्मलं भ्रम भञ्जनम् ।
व्यासः पुराणसूत्रं च पप्रच्छ वाल्मीकिं यदा ॥ 14 ॥
मौनीभूत श्च सस्मार तामेव जगदम्बिकाम् ।
तदा चकार सिद्धान्तं तद्वरेण मुनीश्वरः ॥ 15 ॥
सम्प्राप्य निर्मलं ज्ञानं भ्रमान्ध्य ध्वंसदीपकम् ।
पुराणसूत्रं श्रुत्वा च व्यासः कृष्णकलोद्भवः ॥ 16 ॥
तां शिवां वेद दध्यौ च शतवर्षं च पुष्करे ।
तदा त्वत्तो वरं प्राप्य सत्कवीन्द्रो बभूव ह ॥ 17 ॥
तदा वेदविभागं च पुराणं च चकार सः ।
यदा महेन्द्रः पप्रच्छ तत्त्वज्ञानं सदाशिवम् ॥ 18 ॥
क्षणं तामेव सञ्चिन्त्य तस्मै ज्ञानं ददौ विभुः ।
पप्रच्छ शब्दशास्त्रं च महेन्द्र श्च बृहस्पतिम् ॥ 19 ॥
दिव्य वर्ष सहस्रं च स त्वां दध्यौ च पुष्करे ।
तदा त्वत्तो वरं प्राप्य दिव्यवर्षसहस्रकम् ॥ 20 ॥
उवाच शब्द शास्त्रं च तदर्थं च सुरेश्वरम् ।
अध्यापिताश्च ये शिष्या यैरधीतं मुनीश्वरैः ॥ 21 ॥
ते च तां परिसञ्चित्य प्रवर्तन्ते सुरेश्वरीम् ।
त्वं संस्तुता पूजिता च मुनीन्द्रै र्मनु मानवैः ॥ 22 ॥
दैत्येन्द्रै श्च सुरैश्चापि ब्रह्म विष्णुशिवादिभिः ।
जडीभूत स्सहस्रास्यः पञ्चवक्त्र श्चतुर्मुखः ॥ 23 ॥
यां स्तोतुं कि महं स्तौमि तामेकास्येन मानवः ।
इत्युक्त्वा याज्ञवल्क्य श्च भक्तिनम्रात्म कन्धरः ॥ 24 ॥
प्रणनाम निराहारो रुरोद च मुहुर्मुहुः ।
ज्योतीरूपा महामाया तेन दृष्टा7प्युवाच तम् ॥ 25 ॥
सुकवीन्द्रो भवेत्युक्त्वा वैकुण्ठं च जगाम ह ।
याज्ञवल्क्य कृतं वाणी स्तोत्रमेतत्तु यः पठेत् ॥ 26 ॥
स कवीन्द्रो महावाग्मी बृहस्पतिसमो भवेत् ।
महा मूर्खश्च दुर्बुद्धिर्-वर्षमेकं यदा पठेत् ।
स पण्डितश्च मेधावी सुकवीन्द्रो भवेद्ध्रुवम् ॥ 27 ॥
इति श्री देवी भागवते महापुराणे नवमस्कन्धे
सरस्वतीस्तवं नाम पञ्चमोध्यायः ।
सरस्वती कटाक्ष सिद्धिरस्तु ।
इदं मयाकृतं पारायणं
श्रीसद्गुरु चरणारविन्दार्पणमस्तु ।
yājñavalkyakṛta sarasvatī stavam
yājñavalkya uvāca
kṛpāṃ kuru jaganmātar-māmevaṃ hatatejasam |
guruśāpāt smṛtibhraṣṭaṃ vidyāhīnaṃ ca duḥkhitam || 1 ||
jñānaṃ dehi smṛtiṃ vidyāṃ śaktiṃ śiṣya prabodhinīm |
granthakartṛtva śaktiṃ ca suśiṣyaṃ supratiṣṭhitam || 2 ||
pratibhāṃ satsabhāyāṃ ca vicārakṣamatāṃ śubhām |
luptaṃ sarvaṃ daiva yogā-nnavībhūtaṃ punaḥ kuru || 3 ||
yathāṅkuraṃ bhasmani ca karoti devatā punaḥ |
brahmasvarūpā paramā jyotīrūpā sanātanī || 4 ||
sarvavidyādhidevī yā tasyai vāṇyai namo namaḥ |
visarga bindumātrāsu yadadhiṣṭhānamevaca || 5 ||
tadadhiṣṭhātrī yā devī tasyai vāṇyai namo namaḥ |
vyākhyāsvarūpā sā devī vyākhyādhiṣṭhātṛrūpiṇī || 6 ||
yayā vinā prasaṅkhyāvān saṅkhyāṃ kartuṃ na śakyate |
kālasaṅkhyā svarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ || 7 ||
bhrama siddhāntarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ |
smṛtiśakti jñānaśakti buddhiśakti svarūpiṇī || 8 ||
pratibhākalpanāśaktir-yā ca tasyai namonamaḥ |
sanatkumāro brahmāṇaṃ jñānaṃ papraccha yatra vai || 9 ||
babhūva mūkavatsospi siddhāntaṃ kartu makṣamaḥ |
tadāṣjagāma bhagavā-nātmā śrīkṛṣṇa īśvaraḥ || 10 ||
uvāca sa ca tāṃ stauhi vāṇī miṣṭāṃ prajāpate |
sa ca tuṣṭāva tāṃ brahmā cājñayā paramātmanaḥ || 11 ||
cakāra tatprasādena tadā siddhānta muttamam |
yadāpyanantaṃ papraccha jñānamekaṃ vasundharā || 12 ||
babhūva mūkavatsospi siddhāntaṃ kartu makṣamaḥ |
tadā tāṃ ca sa tuṣṭāva santrastaḥ kaśyapājñayā || 13 ||
tata ścakāra siddhāntaṃ nirmalaṃ bhrama bhañjanam |
vyāsaḥ purāṇasūtraṃ ca papraccha vālmīkiṃ yadā || 14 ||
maunībhūta śca sasmāra tāmeva jagadambikām |
tadā cakāra siddhāntaṃ tadvareṇa munīśvaraḥ || 15 ||
samprāpya nirmalaṃ jñānaṃ bhramāndhya dhvaṃsadīpakam |
purāṇasūtraṃ śrutvā ca vyāsaḥ kṛṣṇakalodbhavaḥ || 16 ||
tāṃ śivāṃ veda dadhyau ca śatavarṣaṃ ca puṣkare |
tadā tvatto varaṃ prāpya satkavīndro babhūva ha || 17 ||
tadā vedavibhāgaṃ ca purāṇaṃ ca cakāra saḥ |
yadā mahendraḥ papraccha tattvajñānaṃ sadāśivam || 18 ||
kṣaṇaṃ tāmeva sañcintya tasmai jñānaṃ dadau vibhuḥ |
papraccha śabdaśāstraṃ ca mahendra śca bṛhaspatim || 19 ||
divya varṣa sahasraṃ ca sa tvāṃ dadhyau ca puṣkare |
tadā tvatto varaṃ prāpya divyavarṣasahasrakam || 20 ||
uvāca śabda śāstraṃ ca tadarthaṃ ca sureśvaram |
adhyāpitāśca ye śiṣyā yairadhītaṃ munīśvaraiḥ || 21 ||
te ca tāṃ parisañcitya pravartante sureśvarīm |
tvaṃ saṃstutā pūjitā ca munīndrai rmanu mānavaiḥ || 22 ||
daityendrai śca suraiścāpi brahma viṣṇuśivādibhiḥ |
jaḍībhūta ssahasrāsyaḥ pañcavaktra ścaturmukhaḥ || 23 ||
yāṃ stotuṃ ki mahaṃ staumi tāmekāsyena mānavaḥ |
ityuktvā yājñavalkya śca bhaktinamrātma kandharaḥ || 24 ||
praṇanāma nirāhāro ruroda ca muhurmuhuḥ |
jyotīrūpā mahāmāyā tena dṛṣṭā7pyuvāca tam || 25 ||
sukavīndro bhavetyuktvā vaikuṇṭhaṃ ca jagāma ha |
yājñavalkya kṛtaṃ vāṇī stotrametattu yaḥ paṭhet || 26 ||
sa kavīndro mahāvāgmī bṛhaspatisamo bhavet |
mahā mūrkhaśca durbuddhir-varṣamekaṃ yadā paṭhet |
sa paṇḍitaśca medhāvī sukavīndro bhaveddhruvam || 27 ||
iti śrī devī bhāgavate mahāpurāṇe navamaskandhe
sarasvatīstavaṃ nāma pañcamodhyāyaḥ |
sarasvatī kaṭākṣa siddhirastu |
idaṃ mayākṛtaṃ pārāyaṇaṃ
śrīsadguru caraṇāravindārpaṇamastu |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.