𑌯𑌾𑌜𑍍𑌞𑌵𑌲𑍍𑌕𑍍𑌯𑌕𑍃𑌤 𑌸𑌰𑌸𑍍𑌵𑌤𑍀 𑌸𑍍𑌤𑌵𑌮𑍍
𑌯𑌾𑌜𑍍𑌞𑌵𑌲𑍍𑌕𑍍𑌯 𑌉𑌵𑌾𑌚
𑌕𑍃𑌪𑌾𑌂 𑌕𑍁𑌰𑍁 𑌜𑌗𑌨𑍍𑌮𑌾𑌤𑌰𑍍-𑌮𑌾𑌮𑍇𑌵𑌂 𑌹𑌤𑌤𑍇𑌜𑌸𑌮𑍍 ।
𑌗𑍁𑌰𑍁𑌶𑌾𑌪𑌾𑌤𑍍 𑌸𑍍𑌮𑍃𑌤𑌿𑌭𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾𑌹𑍀𑌨𑌂 𑌚 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 1 ॥
𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌂 𑌦𑍇𑌹𑌿 𑌸𑍍𑌮𑍃𑌤𑌿𑌂 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌶𑌕𑍍𑌤𑌿𑌂 𑌶𑌿𑌷𑍍𑌯 𑌪𑍍𑌰𑌬𑍋𑌧𑌿𑌨𑍀𑌮𑍍 ।
𑌗𑍍𑌰𑌨𑍍𑌥𑌕𑌰𑍍𑌤𑍃𑌤𑍍𑌵 𑌶𑌕𑍍𑌤𑌿𑌂 𑌚 𑌸𑍁𑌶𑌿𑌷𑍍𑌯𑌂 𑌸𑍁𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 2 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌭𑌾𑌂 𑌸𑌤𑍍𑌸𑌭𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌚 𑌵𑌿𑌚𑌾𑌰𑌕𑍍𑌷𑌮𑌤𑌾𑌂 𑌶𑍁𑌭𑌾𑌮𑍍 ।
𑌲𑍁𑌪𑍍𑌤𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌦𑍈𑌵 𑌯𑍋𑌗𑌾-𑌨𑍍𑌨𑌵𑍀𑌭𑍂𑌤𑌂 𑌪𑍁𑌨𑌃 𑌕𑍁𑌰𑍁 ॥ 3 ॥
𑌯𑌥𑌾𑌙𑍍𑌕𑍁𑌰𑌂 𑌭𑌸𑍍𑌮𑌨𑌿 𑌚 𑌕𑌰𑍋𑌤𑌿 𑌦𑍇𑌵𑌤𑌾 𑌪𑍁𑌨𑌃 ।
𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌸𑍍𑌵𑌰𑍂𑌪𑌾 𑌪𑌰𑌮𑌾 𑌜𑍍𑌯𑍋𑌤𑍀𑌰𑍂𑌪𑌾 𑌸𑌨𑌾𑌤𑌨𑍀 ॥ 4 ॥
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾𑌧𑌿𑌦𑍇𑌵𑍀 𑌯𑌾 𑌤𑌸𑍍𑌯𑍈 𑌵𑌾𑌣𑍍𑌯𑍈 𑌨𑌮𑍋 𑌨𑌮𑌃 ।
𑌵𑌿𑌸𑌰𑍍𑌗 𑌬𑌿𑌨𑍍𑌦𑍁𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑌾𑌸𑍁 𑌯𑌦𑌧𑌿𑌷𑍍𑌠𑌾𑌨𑌮𑍇𑌵𑌚 ॥ 5 ॥
𑌤𑌦𑌧𑌿𑌷𑍍𑌠𑌾𑌤𑍍𑌰𑍀 𑌯𑌾 𑌦𑍇𑌵𑍀 𑌤𑌸𑍍𑌯𑍈 𑌵𑌾𑌣𑍍𑌯𑍈 𑌨𑌮𑍋 𑌨𑌮𑌃 ।
𑌵𑍍𑌯𑌾𑌖𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌵𑌰𑍂𑌪𑌾 𑌸𑌾 𑌦𑍇𑌵𑍀 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌖𑍍𑌯𑌾𑌧𑌿𑌷𑍍𑌠𑌾𑌤𑍃𑌰𑍂𑌪𑌿𑌣𑍀 ॥ 6 ॥
𑌯𑌯𑌾 𑌵𑌿𑌨𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌸𑌙𑍍𑌖𑍍𑌯𑌾𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌸𑌙𑍍𑌖𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌕𑌰𑍍𑌤𑍁𑌂 𑌨 𑌶𑌕𑍍𑌯𑌤𑍇 ।
𑌕𑌾𑌲𑌸𑌙𑍍𑌖𑍍𑌯𑌾 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍂𑌪𑌾 𑌯𑌾 𑌤𑌸𑍍𑌯𑍈 𑌦𑍇𑌵𑍍𑌯𑍈 𑌨𑌮𑍋 𑌨𑌮𑌃 ॥ 7 ॥
𑌭𑍍𑌰𑌮 𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑌾𑌨𑍍𑌤𑌰𑍂𑌪𑌾 𑌯𑌾 𑌤𑌸𑍍𑌯𑍈 𑌦𑍇𑌵𑍍𑌯𑍈 𑌨𑌮𑍋 𑌨𑌮𑌃 ।
𑌸𑍍𑌮𑍃𑌤𑌿𑌶𑌕𑍍𑌤𑌿 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌶𑌕𑍍𑌤𑌿 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌶𑌕𑍍𑌤𑌿 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍂𑌪𑌿𑌣𑍀 ॥ 8 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌭𑌾𑌕𑌲𑍍𑌪𑌨𑌾𑌶𑌕𑍍𑌤𑌿𑌰𑍍-𑌯𑌾 𑌚 𑌤𑌸𑍍𑌯𑍈 𑌨𑌮𑍋𑌨𑌮𑌃 ।
𑌸𑌨𑌤𑍍𑌕𑍁𑌮𑌾𑌰𑍋 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌾𑌣𑌂 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌂 𑌪𑌪𑍍𑌰𑌚𑍍𑌛 𑌯𑌤𑍍𑌰 𑌵𑍈 ॥ 9 ॥
𑌬𑌭𑍂𑌵 𑌮𑍂𑌕𑌵𑌤𑍍𑌸𑍋𑌸𑍍𑌪𑌿 𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑌾𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌕𑌰𑍍𑌤𑍁 𑌮𑌕𑍍𑌷𑌮𑌃 ।
𑌤𑌦𑌾𑌷𑍍𑌜𑌗𑌾𑌮 𑌭𑌗𑌵𑌾-𑌨𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌕𑍃𑌷𑍍𑌣 𑌈𑌶𑍍𑌵𑌰𑌃 ॥ 10 ॥
𑌉𑌵𑌾𑌚 𑌸 𑌚 𑌤𑌾𑌂 𑌸𑍍𑌤𑍗𑌹𑌿 𑌵𑌾𑌣𑍀 𑌮𑌿𑌷𑍍𑌟𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌜𑌾𑌪𑌤𑍇 ।
𑌸 𑌚 𑌤𑍁𑌷𑍍𑌟𑌾𑌵 𑌤𑌾𑌂 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌾 𑌚𑌾𑌜𑍍𑌞𑌯𑌾 𑌪𑌰𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ॥ 11 ॥
𑌚𑌕𑌾𑌰 𑌤𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌸𑌾𑌦𑍇𑌨 𑌤𑌦𑌾 𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑌾𑌨𑍍𑌤 𑌮𑍁𑌤𑍍𑌤𑌮𑌮𑍍 ।
𑌯𑌦𑌾𑌪𑍍𑌯𑌨𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌪𑌪𑍍𑌰𑌚𑍍𑌛 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌮𑍇𑌕𑌂 𑌵𑌸𑍁𑌨𑍍𑌧𑌰𑌾 ॥ 12 ॥
𑌬𑌭𑍂𑌵 𑌮𑍂𑌕𑌵𑌤𑍍𑌸𑍋𑌸𑍍𑌪𑌿 𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑌾𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌕𑌰𑍍𑌤𑍁 𑌮𑌕𑍍𑌷𑌮𑌃 ।
𑌤𑌦𑌾 𑌤𑌾𑌂 𑌚 𑌸 𑌤𑍁𑌷𑍍𑌟𑌾𑌵 𑌸𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌤𑌃 𑌕𑌶𑍍𑌯𑌪𑌾𑌜𑍍𑌞𑌯𑌾 ॥ 13 ॥
𑌤𑌤 𑌶𑍍𑌚𑌕𑌾𑌰 𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑌾𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌮𑌲𑌂 𑌭𑍍𑌰𑌮 𑌭𑌞𑍍𑌜𑌨𑌮𑍍 ।
𑌵𑍍𑌯𑌾𑌸𑌃 𑌪𑍁𑌰𑌾𑌣𑌸𑍂𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌚 𑌪𑌪𑍍𑌰𑌚𑍍𑌛 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑌿𑌂 𑌯𑌦𑌾 ॥ 14 ॥
𑌮𑍗𑌨𑍀𑌭𑍂𑌤 𑌶𑍍𑌚 𑌸𑌸𑍍𑌮𑌾𑌰 𑌤𑌾𑌮𑍇𑌵 𑌜𑌗𑌦𑌮𑍍𑌬𑌿𑌕𑌾𑌮𑍍 ।
𑌤𑌦𑌾 𑌚𑌕𑌾𑌰 𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑌾𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌰𑍇𑌣 𑌮𑍁𑌨𑍀𑌶𑍍𑌵𑌰𑌃 ॥ 15 ॥
𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌮𑌲𑌂 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌂 𑌭𑍍𑌰𑌮𑌾𑌨𑍍𑌧𑍍𑌯 𑌧𑍍𑌵𑌂𑌸𑌦𑍀𑌪𑌕𑌮𑍍 ।
𑌪𑍁𑌰𑌾𑌣𑌸𑍂𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌚 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌸𑌃 𑌕𑍃𑌷𑍍𑌣𑌕𑌲𑍋𑌦𑍍𑌭𑌵𑌃 ॥ 16 ॥
𑌤𑌾𑌂 𑌶𑌿𑌵𑌾𑌂 𑌵𑍇𑌦 𑌦𑌧𑍍𑌯𑍗 𑌚 𑌶𑌤𑌵𑌰𑍍𑌷𑌂 𑌚 𑌪𑍁𑌷𑍍𑌕𑌰𑍇 ।
𑌤𑌦𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌤𑍍𑌤𑍋 𑌵𑌰𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌸𑌤𑍍𑌕𑌵𑍀𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑍋 𑌬𑌭𑍂𑌵 𑌹 ॥ 17 ॥
𑌤𑌦𑌾 𑌵𑍇𑌦𑌵𑌿𑌭𑌾𑌗𑌂 𑌚 𑌪𑍁𑌰𑌾𑌣𑌂 𑌚 𑌚𑌕𑌾𑌰 𑌸𑌃 ।
𑌯𑌦𑌾 𑌮𑌹𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌃 𑌪𑌪𑍍𑌰𑌚𑍍𑌛 𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌂 𑌸𑌦𑌾𑌶𑌿𑌵𑌮𑍍 ॥ 18 ॥
𑌕𑍍𑌷𑌣𑌂 𑌤𑌾𑌮𑍇𑌵 𑌸𑌞𑍍𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯 𑌤𑌸𑍍𑌮𑍈 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌂 𑌦𑌦𑍗 𑌵𑌿𑌭𑍁𑌃 ।
𑌪𑌪𑍍𑌰𑌚𑍍𑌛 𑌶𑌬𑍍𑌦𑌶𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌚 𑌮𑌹𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰 𑌶𑍍𑌚 𑌬𑍃𑌹𑌸𑍍𑌪𑌤𑌿𑌮𑍍 ॥ 19 ॥
𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯 𑌵𑌰𑍍𑌷 𑌸𑌹𑌸𑍍𑌰𑌂 𑌚 𑌸 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌦𑌧𑍍𑌯𑍗 𑌚 𑌪𑍁𑌷𑍍𑌕𑌰𑍇 ।
𑌤𑌦𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌤𑍍𑌤𑍋 𑌵𑌰𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑌵𑌰𑍍𑌷𑌸𑌹𑌸𑍍𑌰𑌕𑌮𑍍 ॥ 20 ॥
𑌉𑌵𑌾𑌚 𑌶𑌬𑍍𑌦 𑌶𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌚 𑌤𑌦𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌚 𑌸𑍁𑌰𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰𑌮𑍍 ।
𑌅𑌧𑍍𑌯𑌾𑌪𑌿𑌤𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌯𑍇 𑌶𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾 𑌯𑍈𑌰𑌧𑍀𑌤𑌂 𑌮𑍁𑌨𑍀𑌶𑍍𑌵𑌰𑍈𑌃 ॥ 21 ॥
𑌤𑍇 𑌚 𑌤𑌾𑌂 𑌪𑌰𑌿𑌸𑌞𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍𑌯 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌰𑍍𑌤𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌸𑍁𑌰𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰𑍀𑌮𑍍 ।
𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌸𑌂𑌸𑍍𑌤𑍁𑌤𑌾 𑌪𑍂𑌜𑌿𑌤𑌾 𑌚 𑌮𑍁𑌨𑍀𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑍈 𑌰𑍍𑌮𑌨𑍁 𑌮𑌾𑌨𑌵𑍈𑌃 ॥ 22 ॥
𑌦𑍈𑌤𑍍𑌯𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑍈 𑌶𑍍𑌚 𑌸𑍁𑌰𑍈𑌶𑍍𑌚𑌾𑌪𑌿 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮 𑌵𑌿𑌷𑍍𑌣𑍁𑌶𑌿𑌵𑌾𑌦𑌿𑌭𑌿𑌃 ।
𑌜𑌡𑍀𑌭𑍂𑌤 𑌸𑍍𑌸𑌹𑌸𑍍𑌰𑌾𑌸𑍍𑌯𑌃 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌵𑌕𑍍𑌤𑍍𑌰 𑌶𑍍𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌮𑍁𑌖𑌃 ॥ 23 ॥
𑌯𑌾𑌂 𑌸𑍍𑌤𑍋𑌤𑍁𑌂 𑌕𑌿 𑌮𑌹𑌂 𑌸𑍍𑌤𑍗𑌮𑌿 𑌤𑌾𑌮𑍇𑌕𑌾𑌸𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌮𑌾𑌨𑌵𑌃 ।
𑌇𑌤𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌯𑌾𑌜𑍍𑌞𑌵𑌲𑍍𑌕𑍍𑌯 𑌶𑍍𑌚 𑌭𑌕𑍍𑌤𑌿𑌨𑌮𑍍𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮 𑌕𑌨𑍍𑌧𑌰𑌃 ॥ 24 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌣𑌨𑌾𑌮 𑌨𑌿𑌰𑌾𑌹𑌾𑌰𑍋 𑌰𑍁𑌰𑍋𑌦 𑌚 𑌮𑍁𑌹𑍁𑌰𑍍𑌮𑍁𑌹𑍁𑌃 ।
𑌜𑍍𑌯𑍋𑌤𑍀𑌰𑍂𑌪𑌾 𑌮𑌹𑌾𑌮𑌾𑌯𑌾 𑌤𑍇𑌨 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾7𑌪𑍍𑌯𑍁𑌵𑌾𑌚 𑌤𑌮𑍍 ॥ 25 ॥
𑌸𑍁𑌕𑌵𑍀𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑍋 𑌭𑌵𑍇𑌤𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌵𑍈𑌕𑍁𑌣𑍍𑌠𑌂 𑌚 𑌜𑌗𑌾𑌮 𑌹 ।
𑌯𑌾𑌜𑍍𑌞𑌵𑌲𑍍𑌕𑍍𑌯 𑌕𑍃𑌤𑌂 𑌵𑌾𑌣𑍀 𑌸𑍍𑌤𑍋𑌤𑍍𑌰𑌮𑍇𑌤𑌤𑍍𑌤𑍁 𑌯𑌃 𑌪𑌠𑍇𑌤𑍍 ॥ 26 ॥
𑌸 𑌕𑌵𑍀𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌵𑌾𑌗𑍍𑌮𑍀 𑌬𑍃𑌹𑌸𑍍𑌪𑌤𑌿𑌸𑌮𑍋 𑌭𑌵𑍇𑌤𑍍 ।
𑌮𑌹𑌾 𑌮𑍂𑌰𑍍𑌖𑌶𑍍𑌚 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌰𑍍-𑌵𑌰𑍍𑌷𑌮𑍇𑌕𑌂 𑌯𑌦𑌾 𑌪𑌠𑍇𑌤𑍍 ।
𑌸 𑌪𑌣𑍍𑌡𑌿𑌤𑌶𑍍𑌚 𑌮𑍇𑌧𑌾𑌵𑍀 𑌸𑍁𑌕𑌵𑍀𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑍋 𑌭𑌵𑍇𑌦𑍍𑌧𑍍𑌰𑍁𑌵𑌮𑍍 ॥ 27 ॥
𑌇𑌤𑌿 𑌶𑍍𑌰𑍀 𑌦𑍇𑌵𑍀 𑌭𑌾𑌗𑌵𑌤𑍇 𑌮𑌹𑌾𑌪𑍁𑌰𑌾𑌣𑍇 𑌨𑌵𑌮𑌸𑍍𑌕𑌨𑍍𑌧𑍇
𑌸𑌰𑌸𑍍𑌵𑌤𑍀𑌸𑍍𑌤𑌵𑌂 𑌨𑌾𑌮 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌮𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑌃 ।
𑌸𑌰𑌸𑍍𑌵𑌤𑍀 𑌕𑌟𑌾𑌕𑍍𑌷 𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑌿𑌰𑌸𑍍𑌤𑍁 ।
𑌇𑌦𑌂 𑌮𑌯𑌾𑌕𑍃𑌤𑌂 𑌪𑌾𑌰𑌾𑌯𑌣𑌂
𑌶𑍍𑌰𑍀𑌸𑌦𑍍𑌗𑍁𑌰𑍁 𑌚𑌰𑌣𑌾𑌰𑌵𑌿𑌨𑍍𑌦𑌾𑌰𑍍𑌪𑌣𑌮𑌸𑍍𑌤𑍁 ।
Roman (IAST) Transliteration
yājñavalkyakṛta sarasvatī stavam
yājñavalkya uvāca
kṛpāṃ kuru jaganmātar-māmevaṃ hatatejasam |
guruśāpāt smṛtibhraṣṭaṃ vidyāhīnaṃ ca duḥkhitam || 1 ||
jñānaṃ dehi smṛtiṃ vidyāṃ śaktiṃ śiṣya prabodhinīm |
granthakartṛtva śaktiṃ ca suśiṣyaṃ supratiṣṭhitam || 2 ||
pratibhāṃ satsabhāyāṃ ca vicārakṣamatāṃ śubhām |
luptaṃ sarvaṃ daiva yogā-nnavībhūtaṃ punaḥ kuru || 3 ||
yathāṅkuraṃ bhasmani ca karoti devatā punaḥ |
brahmasvarūpā paramā jyotīrūpā sanātanī || 4 ||
sarvavidyādhidevī yā tasyai vāṇyai namo namaḥ |
visarga bindumātrāsu yadadhiṣṭhānamevaca || 5 ||
tadadhiṣṭhātrī yā devī tasyai vāṇyai namo namaḥ |
vyākhyāsvarūpā sā devī vyākhyādhiṣṭhātṛrūpiṇī || 6 ||
yayā vinā prasaṅkhyāvān saṅkhyāṃ kartuṃ na śakyate |
kālasaṅkhyā svarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ || 7 ||
bhrama siddhāntarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ |
smṛtiśakti jñānaśakti buddhiśakti svarūpiṇī || 8 ||
pratibhākalpanāśaktir-yā ca tasyai namonamaḥ |
sanatkumāro brahmāṇaṃ jñānaṃ papraccha yatra vai || 9 ||
babhūva mūkavatsospi siddhāntaṃ kartu makṣamaḥ |
tadāṣjagāma bhagavā-nātmā śrīkṛṣṇa īśvaraḥ || 10 ||
uvāca sa ca tāṃ stauhi vāṇī miṣṭāṃ prajāpate |
sa ca tuṣṭāva tāṃ brahmā cājñayā paramātmanaḥ || 11 ||
cakāra tatprasādena tadā siddhānta muttamam |
yadāpyanantaṃ papraccha jñānamekaṃ vasundharā || 12 ||
babhūva mūkavatsospi siddhāntaṃ kartu makṣamaḥ |
tadā tāṃ ca sa tuṣṭāva santrastaḥ kaśyapājñayā || 13 ||
tata ścakāra siddhāntaṃ nirmalaṃ bhrama bhañjanam |
vyāsaḥ purāṇasūtraṃ ca papraccha vālmīkiṃ yadā || 14 ||
maunībhūta śca sasmāra tāmeva jagadambikām |
tadā cakāra siddhāntaṃ tadvareṇa munīśvaraḥ || 15 ||
samprāpya nirmalaṃ jñānaṃ bhramāndhya dhvaṃsadīpakam |
purāṇasūtraṃ śrutvā ca vyāsaḥ kṛṣṇakalodbhavaḥ || 16 ||
tāṃ śivāṃ veda dadhyau ca śatavarṣaṃ ca puṣkare |
tadā tvatto varaṃ prāpya satkavīndro babhūva ha || 17 ||
tadā vedavibhāgaṃ ca purāṇaṃ ca cakāra saḥ |
yadā mahendraḥ papraccha tattvajñānaṃ sadāśivam || 18 ||
kṣaṇaṃ tāmeva sañcintya tasmai jñānaṃ dadau vibhuḥ |
papraccha śabdaśāstraṃ ca mahendra śca bṛhaspatim || 19 ||
divya varṣa sahasraṃ ca sa tvāṃ dadhyau ca puṣkare |
tadā tvatto varaṃ prāpya divyavarṣasahasrakam || 20 ||
uvāca śabda śāstraṃ ca tadarthaṃ ca sureśvaram |
adhyāpitāśca ye śiṣyā yairadhītaṃ munīśvaraiḥ || 21 ||
te ca tāṃ parisañcitya pravartante sureśvarīm |
tvaṃ saṃstutā pūjitā ca munīndrai rmanu mānavaiḥ || 22 ||
daityendrai śca suraiścāpi brahma viṣṇuśivādibhiḥ |
jaḍībhūta ssahasrāsyaḥ pañcavaktra ścaturmukhaḥ || 23 ||
yāṃ stotuṃ ki mahaṃ staumi tāmekāsyena mānavaḥ |
ityuktvā yājñavalkya śca bhaktinamrātma kandharaḥ || 24 ||
praṇanāma nirāhāro ruroda ca muhurmuhuḥ |
jyotīrūpā mahāmāyā tena dṛṣṭā7pyuvāca tam || 25 ||
sukavīndro bhavetyuktvā vaikuṇṭhaṃ ca jagāma ha |
yājñavalkya kṛtaṃ vāṇī stotrametattu yaḥ paṭhet || 26 ||
sa kavīndro mahāvāgmī bṛhaspatisamo bhavet |
mahā mūrkhaśca durbuddhir-varṣamekaṃ yadā paṭhet |
sa paṇḍitaśca medhāvī sukavīndro bhaveddhruvam || 27 ||
iti śrī devī bhāgavate mahāpurāṇe navamaskandhe
sarasvatīstavaṃ nāma pañcamodhyāyaḥ |
sarasvatī kaṭākṣa siddhirastu |
idaṃ mayākṛtaṃ pārāyaṇaṃ
śrīsadguru caraṇāravindārpaṇamastu |
Sanskrit — Devanagari (original)
याज्ञवल्क्यकृत सरस्वती स्तवम्
याज्ञवल्क्य उवाच
कृपां कुरु जगन्मातर्-मामेवं हततेजसम् ।
गुरुशापात् स्मृतिभ्रष्टं विद्याहीनं च दुःखितम् ॥ 1 ॥
ज्ञानं देहि स्मृतिं विद्यां शक्तिं शिष्य प्रबोधिनीम् ।
ग्रन्थकर्तृत्व शक्तिं च सुशिष्यं सुप्रतिष्ठितम् ॥ 2 ॥
प्रतिभां सत्सभायां च विचारक्षमतां शुभाम् ।
लुप्तं सर्वं दैव योगा-न्नवीभूतं पुनः कुरु ॥ 3 ॥
यथाङ्कुरं भस्मनि च करोति देवता पुनः ।
ब्रह्मस्वरूपा परमा ज्योतीरूपा सनातनी ॥ 4 ॥
सर्वविद्याधिदेवी या तस्यै वाण्यै नमो नमः ।
विसर्ग बिन्दुमात्रासु यदधिष्ठानमेवच ॥ 5 ॥
तदधिष्ठात्री या देवी तस्यै वाण्यै नमो नमः ।
व्याख्यास्वरूपा सा देवी व्याख्याधिष्ठातृरूपिणी ॥ 6 ॥
यया विना प्रसङ्ख्यावान् सङ्ख्यां कर्तुं न शक्यते ।
कालसङ्ख्या स्वरूपा या तस्यै देव्यै नमो नमः ॥ 7 ॥
भ्रम सिद्धान्तरूपा या तस्यै देव्यै नमो नमः ।
स्मृतिशक्ति ज्ञानशक्ति बुद्धिशक्ति स्वरूपिणी ॥ 8 ॥
प्रतिभाकल्पनाशक्तिर्-या च तस्यै नमोनमः ।
सनत्कुमारो ब्रह्माणं ज्ञानं पप्रच्छ यत्र वै ॥ 9 ॥
बभूव मूकवत्सोस्पि सिद्धान्तं कर्तु मक्षमः ।
तदाष्जगाम भगवा-नात्मा श्रीकृष्ण ईश्वरः ॥ 10 ॥
उवाच स च तां स्तौहि वाणी मिष्टां प्रजापते ।
स च तुष्टाव तां ब्रह्मा चाज्ञया परमात्मनः ॥ 11 ॥
चकार तत्प्रसादेन तदा सिद्धान्त मुत्तमम् ।
यदाप्यनन्तं पप्रच्छ ज्ञानमेकं वसुन्धरा ॥ 12 ॥
बभूव मूकवत्सोस्पि सिद्धान्तं कर्तु मक्षमः ।
तदा तां च स तुष्टाव सन्त्रस्तः कश्यपाज्ञया ॥ 13 ॥
तत श्चकार सिद्धान्तं निर्मलं भ्रम भञ्जनम् ।
व्यासः पुराणसूत्रं च पप्रच्छ वाल्मीकिं यदा ॥ 14 ॥
मौनीभूत श्च सस्मार तामेव जगदम्बिकाम् ।
तदा चकार सिद्धान्तं तद्वरेण मुनीश्वरः ॥ 15 ॥
सम्प्राप्य निर्मलं ज्ञानं भ्रमान्ध्य ध्वंसदीपकम् ।
पुराणसूत्रं श्रुत्वा च व्यासः कृष्णकलोद्भवः ॥ 16 ॥
तां शिवां वेद दध्यौ च शतवर्षं च पुष्करे ।
तदा त्वत्तो वरं प्राप्य सत्कवीन्द्रो बभूव ह ॥ 17 ॥
तदा वेदविभागं च पुराणं च चकार सः ।
यदा महेन्द्रः पप्रच्छ तत्त्वज्ञानं सदाशिवम् ॥ 18 ॥
क्षणं तामेव सञ्चिन्त्य तस्मै ज्ञानं ददौ विभुः ।
पप्रच्छ शब्दशास्त्रं च महेन्द्र श्च बृहस्पतिम् ॥ 19 ॥
दिव्य वर्ष सहस्रं च स त्वां दध्यौ च पुष्करे ।
तदा त्वत्तो वरं प्राप्य दिव्यवर्षसहस्रकम् ॥ 20 ॥
उवाच शब्द शास्त्रं च तदर्थं च सुरेश्वरम् ।
अध्यापिताश्च ये शिष्या यैरधीतं मुनीश्वरैः ॥ 21 ॥
ते च तां परिसञ्चित्य प्रवर्तन्ते सुरेश्वरीम् ।
त्वं संस्तुता पूजिता च मुनीन्द्रै र्मनु मानवैः ॥ 22 ॥
दैत्येन्द्रै श्च सुरैश्चापि ब्रह्म विष्णुशिवादिभिः ।
जडीभूत स्सहस्रास्यः पञ्चवक्त्र श्चतुर्मुखः ॥ 23 ॥
यां स्तोतुं कि महं स्तौमि तामेकास्येन मानवः ।
इत्युक्त्वा याज्ञवल्क्य श्च भक्तिनम्रात्म कन्धरः ॥ 24 ॥
प्रणनाम निराहारो रुरोद च मुहुर्मुहुः ।
ज्योतीरूपा महामाया तेन दृष्टा7प्युवाच तम् ॥ 25 ॥
सुकवीन्द्रो भवेत्युक्त्वा वैकुण्ठं च जगाम ह ।
याज्ञवल्क्य कृतं वाणी स्तोत्रमेतत्तु यः पठेत् ॥ 26 ॥
स कवीन्द्रो महावाग्मी बृहस्पतिसमो भवेत् ।
महा मूर्खश्च दुर्बुद्धिर्-वर्षमेकं यदा पठेत् ।
स पण्डितश्च मेधावी सुकवीन्द्रो भवेद्ध्रुवम् ॥ 27 ॥
इति श्री देवी भागवते महापुराणे नवमस्कन्धे
सरस्वतीस्तवं नाम पञ्चमोध्यायः ।
सरस्वती कटाक्ष सिद्धिरस्तु ।
इदं मयाकृतं पारायणं
श्रीसद्गुरु चरणारविन्दार्पणमस्तु ।
yājñavalkyakṛta sarasvatī stavam
yājñavalkya uvāca
kṛpāṃ kuru jaganmātar-māmevaṃ hatatejasam |
guruśāpāt smṛtibhraṣṭaṃ vidyāhīnaṃ ca duḥkhitam || 1 ||
jñānaṃ dehi smṛtiṃ vidyāṃ śaktiṃ śiṣya prabodhinīm |
granthakartṛtva śaktiṃ ca suśiṣyaṃ supratiṣṭhitam || 2 ||
pratibhāṃ satsabhāyāṃ ca vicārakṣamatāṃ śubhām |
luptaṃ sarvaṃ daiva yogā-nnavībhūtaṃ punaḥ kuru || 3 ||
yathāṅkuraṃ bhasmani ca karoti devatā punaḥ |
brahmasvarūpā paramā jyotīrūpā sanātanī || 4 ||
sarvavidyādhidevī yā tasyai vāṇyai namo namaḥ |
visarga bindumātrāsu yadadhiṣṭhānamevaca || 5 ||
tadadhiṣṭhātrī yā devī tasyai vāṇyai namo namaḥ |
vyākhyāsvarūpā sā devī vyākhyādhiṣṭhātṛrūpiṇī || 6 ||
yayā vinā prasaṅkhyāvān saṅkhyāṃ kartuṃ na śakyate |
kālasaṅkhyā svarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ || 7 ||
bhrama siddhāntarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ |
smṛtiśakti jñānaśakti buddhiśakti svarūpiṇī || 8 ||
pratibhākalpanāśaktir-yā ca tasyai namonamaḥ |
sanatkumāro brahmāṇaṃ jñānaṃ papraccha yatra vai || 9 ||
babhūva mūkavatsospi siddhāntaṃ kartu makṣamaḥ |
tadāṣjagāma bhagavā-nātmā śrīkṛṣṇa īśvaraḥ || 10 ||
uvāca sa ca tāṃ stauhi vāṇī miṣṭāṃ prajāpate |
sa ca tuṣṭāva tāṃ brahmā cājñayā paramātmanaḥ || 11 ||
cakāra tatprasādena tadā siddhānta muttamam |
yadāpyanantaṃ papraccha jñānamekaṃ vasundharā || 12 ||
babhūva mūkavatsospi siddhāntaṃ kartu makṣamaḥ |
tadā tāṃ ca sa tuṣṭāva santrastaḥ kaśyapājñayā || 13 ||
tata ścakāra siddhāntaṃ nirmalaṃ bhrama bhañjanam |
vyāsaḥ purāṇasūtraṃ ca papraccha vālmīkiṃ yadā || 14 ||
maunībhūta śca sasmāra tāmeva jagadambikām |
tadā cakāra siddhāntaṃ tadvareṇa munīśvaraḥ || 15 ||
samprāpya nirmalaṃ jñānaṃ bhramāndhya dhvaṃsadīpakam |
purāṇasūtraṃ śrutvā ca vyāsaḥ kṛṣṇakalodbhavaḥ || 16 ||
tāṃ śivāṃ veda dadhyau ca śatavarṣaṃ ca puṣkare |
tadā tvatto varaṃ prāpya satkavīndro babhūva ha || 17 ||
tadā vedavibhāgaṃ ca purāṇaṃ ca cakāra saḥ |
yadā mahendraḥ papraccha tattvajñānaṃ sadāśivam || 18 ||
kṣaṇaṃ tāmeva sañcintya tasmai jñānaṃ dadau vibhuḥ |
papraccha śabdaśāstraṃ ca mahendra śca bṛhaspatim || 19 ||
divya varṣa sahasraṃ ca sa tvāṃ dadhyau ca puṣkare |
tadā tvatto varaṃ prāpya divyavarṣasahasrakam || 20 ||
uvāca śabda śāstraṃ ca tadarthaṃ ca sureśvaram |
adhyāpitāśca ye śiṣyā yairadhītaṃ munīśvaraiḥ || 21 ||
te ca tāṃ parisañcitya pravartante sureśvarīm |
tvaṃ saṃstutā pūjitā ca munīndrai rmanu mānavaiḥ || 22 ||
daityendrai śca suraiścāpi brahma viṣṇuśivādibhiḥ |
jaḍībhūta ssahasrāsyaḥ pañcavaktra ścaturmukhaḥ || 23 ||
yāṃ stotuṃ ki mahaṃ staumi tāmekāsyena mānavaḥ |
ityuktvā yājñavalkya śca bhaktinamrātma kandharaḥ || 24 ||
praṇanāma nirāhāro ruroda ca muhurmuhuḥ |
jyotīrūpā mahāmāyā tena dṛṣṭā7pyuvāca tam || 25 ||
sukavīndro bhavetyuktvā vaikuṇṭhaṃ ca jagāma ha |
yājñavalkya kṛtaṃ vāṇī stotrametattu yaḥ paṭhet || 26 ||
sa kavīndro mahāvāgmī bṛhaspatisamo bhavet |
mahā mūrkhaśca durbuddhir-varṣamekaṃ yadā paṭhet |
sa paṇḍitaśca medhāvī sukavīndro bhaveddhruvam || 27 ||
iti śrī devī bhāgavate mahāpurāṇe navamaskandhe
sarasvatīstavaṃ nāma pañcamodhyāyaḥ |
sarasvatī kaṭākṣa siddhirastu |
idaṃ mayākṛtaṃ pārāyaṇaṃ
śrīsadguru caraṇāravindārpaṇamastu |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.