කෘෂ්ණ යජුර්වේදීය තෛත්තිරීය බ්රාහ්මණේ තෘතීයාෂ්ටකේ තෘතීයඃ ප්රපාඨකඃ - දර්.ශපූර්ණමාසේෂ්ටිබ්රාහ්මණම්
ඕ-න්නමඃ පරමාත්මනේ, ශ්රී මහාගණපතයේ නමඃ,
ශ්රී ගුරුභ්යෝ නමඃ . හ॒රිඃ॒ ඕම් ..
අනුවාකං 1 - ස්ත්රුඛ්සම්මාර්ගඃ
ප්රත්යු॑ෂ්ට॒ග්ං॒ රක්ෂඃ॒ ප්රත්යු॑ෂ්ටා॒ අරා॑තය॒ ඉත්යා॑හ . රක්ෂ॑සා॒-මප॑හත්යෛ . අ॒ග්නේර්ව॒ස්තේජි॑ෂ්ඨේන॒ තේජ॑සා॒ නිෂ්ට॑පා॒මීත්යා॑හ මේද්ධ්ය॒ත්වාය॑ .
ස්රුච॒-ස්සම්මා᳚ර්ෂ්ටි . ස්රු॒වමග්රේ᳚ . පුමාග්ං॑ සමේ॒වාභ්ය॒-ස්සග්ග්ශ්ය॑ති මිථුන॒ත්වාය॑ . අථ॑ ජු॒හූම් . අථෝ॑ප॒භෘත᳚ම් . අථ॑ ධ්රු॒වාම් . අ॒සෞ වෛ ජු॒හූඃ .. 1 ..
අ॒න්තරි॑ක්ෂමුප॒භෘත් . පෘ॒ථි॒වී ධ්රු॒වා .
ඉ॒මේ වෛ ලෝ॒කා-ස්ස්රුචඃ॑ . වෘෂ්ටිඃ॑ ස॒මාංර්ජ॑නානි . වෘෂ්ටි॒ර්වා ඉ॒මාන් ँලෝ॒කාන॑නුපූ॒ර්ව-ඞ්ක॑ල්පයති .
තේ තතඃ॑ ක්ලෘ॒ප්තා-ස්සමේ॑ධන්තේ .
සමේ॑ධන්තේ-(අ)ස්මා ඉ॒මේ ලෝ॒කාඃ ප්ර॒ජයා॑ ප॒ශුභිඃ॑ .
ය ඒ॒වං-වේँද॑ .. යදි॑ කා॒මයේ॑ත॒ වර්ෂු॑කඃ ප॒ර්ජන්යඃ॑ ස්යා॒දිති॑ . අ॒ග්ර॒ත-ස්සම්මෘ॑ජ්යාත් .. 2 ..
වෘෂ්ටි॑මේ॒ව නිය॑ච්ඡති . අ॒වා॒චීනා᳚ග්රා॒ හි වෘෂ්ටිඃ॑ .
යදි॑ කා॒මයේ॒තාව॑ර්ෂුක-ස්ස්යා॒දිති॑ . මූ॒ල॒ත-ස්සම්මෘ॑ජ්යාත් . වෘෂ්ටි॑මේ॒වෝද්ය॑ච්ඡති . තදු॒ වා ආ॑හුඃ . අ॒ග්ර॒ත ඒ॒වෝපරි॑ෂ්ටා॒-ථ්සම්මෘ॑ජ්යාත් .
මූ॒ල॒තෝ॑-(අ)ධස්තා᳚ත් . තද॑නුපූ॒ර්ව-ඞ්ක॑ල්පතේ .
වර්ෂු॑කෝ භව॒තීති॑ .. 3 ..
ප්රාචී॑මභ්යා॒කාර᳚ම් . අග්රෛ॑රන්තර॒තඃ . ඒ॒වමි॑ව॒ හ්යන්න॑ම॒ද්යතේ᳚ . අථෝ॒ අග්රා॒ද්වා ඕෂ॑ධීනා॒මූර්ජ॑-ම්ප්ර॒ජා උප॑ජීවන්ති . ඌ॒ර්ජ ඒ॒වා-න්නාද්ය॒ස්යාව॑රුද්ධ්යෛ . අ॒ධස්තා᳚-ත්ප්ර॒තීචී᳚ම් . ද॒ණ්ඩමු॑ත්තම॒තඃ .
මූලේ॑න॒ මූල॒-ම්ප්රති॑ෂ්ඨිත්යෛ . තස්මා॑දර॒ත්නෞ ප්රාඤ්ච්යු॒පරි॑ෂ්ටා॒-ල්ලෝමා॑නි . ප්ර॒ත්යඤ්ච්ය॒ධස්තා᳚ත් .. 4 ..
ස්රුග්ඝ්යේ॑ෂා .. ප්රා॒ණෝ වෛ ස්රු॒වඃ . ජු॒හූර්දක්ෂි॑ණෝ॒ හස්තඃ॑ . උ॒ප॒භෘථ්ස॒ව්යඃ . ආ॒ත්මා ධ්රු॒වා . අන්නග්ං॑ ස॒මාංර්ජ॑නානි . මු॒ඛ॒තෝ වෛ ප්රා॒ණෝ॑-(අ)පා॒නෝ භූ॒ත්වා .
ආ॒ත්මාන॒මන්න॑-ම්ප්ර॒විශ්ය॑ . බා॒හ්ය॒තස්ත॒නුවග්ං॑ ශුභයති . තස්මා᳚-ථ්ස්රු॒වමේ॒වාග්රේ॒ සම්මා᳚ර්ෂ්ටි .. මු॒ඛ॒තෝ හි ප්රා॒ණෝ॑-(අ)පා॒නෝ භූ॒ත්වා .
ආ॒ත්මාන॒මන්න॑-මාවි॒ශති॑ . තෞ ප්රා॑ණාපා॒නෞ .
අව්ය॑ර්ධුකඃ ප්රාණාපා॒නාභ්යා᳚-ම්භවති . ය ඒ॒වං-වේँද॑ .. 5 ..
(ජු॒හු--ර් මෘ॑ජ්යා-ද්- භව॒තීති॑ - ප්ර॒ත්යඤ්ච්ය॒ධස්තා᳚න් - මාර්ෂ්ටි॒ පඤ්ච॑ ච) (අ. 1)
3.3.2 ආනුවාකං 2 - සම්මාර්ජනානාමග්නෞ ප්රහරණම්
දි॒ව-ශ්ශිල්ප॒මව॑තතම් . පෘ॒ථි॒ව්යාඃ ක॒කුභි॑ ශ්රි॒තම් .
තේන॑ ව॒යග්ං ස॒හස්ර॑වල්ශේන .
ස॒පත්න॑-න්නාශයාමසි॒ ස්වාහේති॑ ස්රුඛ්ස॒මාංර්ජ॑නාන්ය॒ග්නෞ ප්රහ॑රති .
ආපෝ॒ වෛ ද॒ර්භාඃ . රූ॒පමේ॒වෛෂා॑මේ॒ත-න්ම॑හි॒මානං॒-ව්යාँච॑ෂ්ටේ .. අ॒නු॒ෂ්ටුභ॒ර්චා . ආනු॑ෂ්ටුභඃ ප්ර॒ජාප॑තිඃ . ප්රා॒ජා॒ප॒ත්යෝ වේ॒දඃ .
වේ॒දස්යාග්රග්ග්॑ ස්රුඛ්ස॒මාංර්ජ॑නානි .. 6 ..
ස්වේනෛ॒වෛනා॑නි॒ ඡන්ද॑සා . ස්වයා॑ දේ॒වත॑යා॒ සම॑ර්ධයති . අථෝ॒ ඍග්වාව යෝෂා᳚ . ද॒ර්භෝ
වෘෂා᳚ . තන්මි॑ථු॒නම් . මි॒ථු॒නමේ॒වාස්ය॒ ත-ද්ය॒ජ්ඤේ ක॑රෝති ප්ර॒ජන॑නාය . ප්රජා॑යතේ ප්ර॒ජයා॑ ප॒ශුභි॒-ර්යජ॑මානඃ .. තාන්යේකේ॒ වෘථෛ॒වාපා᳚ස්යන්ති .
තත්තථා॒ න කා᳚ර්යම් . ආර॑බ්ධස්ය ය॒ජ්ඤිය॑ස්ය॒ කර්ම॑ණ॒-ස්ස වි॑දෝ॒හඃ .. 7 ..
යද්යේ॑නානි ප॒ශවෝ॑-(අ)භි॒තිෂ්ඨේ॑යුඃ .
න ත-ත්ප॒ශුභ්යඃ॒ කම් . අ॒ද්භිර්මා᳚-ර්ජයි॒ත්වෝත්ක॒රේ න්ය॑ස්යේත් .
යද්වෛ ය॒ජ්ඤිය॑ස්ය॒ කර්ම॑ණෝ॒-(අ)න්යත්රාහු॑තීභ්ය-ස්ස॒න්තිෂ්ඨ॑තේ . උ॒ත්ක॒රෝ වාව තස්ය॑ ප්රති॒ෂ්ඨා . ඒ॒තාග්ං හි තස්මෛ᳚ ප්රති॒ෂ්ඨා-න්දේ॒වා-ස්ස॒මභ॑රන්න් .
යද॒ද්භිර්මා॒ර්ජය॑ති . තේන॑ ශා॒න්තම් . යදු॑ත්ක॒රේ න්ය॒ස්යති॑ . ප්ර॒ති॒ෂ්ඨාමේ॒වෛනා॑නි॒ ත-ද්ග॑මයති .. 8 ..
ප්රති॑තිෂ්ඨති ප්ර॒ජයා॑ ප॒ශුභි॒ර්යජ॑මානඃ ..
අථෝ᳚ ස්ත॒ම්බස්ය॒ වා ඒ॒ත-ද්රූ॒පම් . ය-ථ්ස්රු॑ඛ්ස॒මාංර්ජ॑නානි . ස්ත॒ම්බ॒ශෝ වා ඕෂ॑ධයඃ .
තාසා᳚-ඤ්ජරත්ක॒ක්ෂේ ප॒ශවෝ॒ න ර॑මන්තේ . අප්රි॑යෝ॒ හ්යේ॑ෂා-ඤ්ජරත්ක॒ක්ෂඃ . යාව॑දප්රියෝ හ॒ වෛ ජ॑රත්ක॒ක්ෂඃ ප॑ශූ॒නාම් . තාව॑දප්රියඃ පශූ॒නා-ම්භ॑වති . යස්යෛ॒තාන්ය॒න්යත්රා॒ග්නේ-ර්දධ॑ති .
න॒ව॒දාව්යා॑සු॒ වා ඕෂ॑ධීෂු ප॒ශවෝ॑ රමන්තේ .. 9 ..
න॒ව॒දා॒වෝ හ්යේ॑ෂා-ම්ප්රි॒යඃ . යාව॑ත්ප්රියෝ හ॒ වෛ න॑වදා॒වඃ ප॑ශූ॒නාම් . තාව॑ත්ප්රියඃ පශූ॒නා-ම්භ॑වති . යස්යෛ॒තාන්ය॒ග්නෞ ප්ර॒හර॑න්ති . තස්මා॑දේ॒තාන්ය॒ග්නාවේ॒ව ප්රහ॑රේත් . ය॒ත॒රස්මින්᳚-ථ්සම්මෘ॒ජ්යාත් .
ප॒ශූ॒නා-න්ධෘත්යෛ᳚ .. යෝ භූ॒තානා॒මධි॑පතිඃ . රු॒ද්රස්ත॑න්තිච॒රෝ වෘෂා᳚ . ප॒ශූන॒ස්මාක॒-ම්මා හිග්ං॑සීඃ . ඒ॒තද॑ස්තු හු॒ත-න්තව॒ ස්වාහේත්ය॑ග්නි ස॒මාංර්ජ॑නාන්ය॒ග්නෞ ප්රහ॑රති . ඒ॒ෂා වා ඒ॒තේෂාං॒-යෝँනිඃ॑ . ඒ॒ෂා ප්ර॑ති॒ෂ්ඨා . ස්වාමේ॒වෛනා॑නි॒ යෝනි᳚ම් .
ස්වා-ම්ප්ර॑ති॒ෂ්ඨා-ඞ්ග॑මයති . ප්රති॑තිෂ්ඨති ප්ර॒ජයා॑ ප॒ශුභි॒ර්යජ॑මානඃ .. 10 ..
(වේ॒දස්යාග්රග්ග්॑ ස්රුඛ්ස॒මාංර්ජ॑නානි - විදෝ॒හෝ - ග॑මයති - ප॒ශවෝ॑ රමන්තේ - හිග්ංසී॒-ෂ්ෂට්ච॑) (අ. 2)
අනුවාකං 3 - පත්නීසන්නහනම්
අය॑ජ්ඤෝ॒ වා ඒ॒ෂඃ . යෝ॑-(අ)ප॒ත්නීකඃ॑ . න ප්ර॒ජාඃ ප්රජා॑යේරන්න් . පත්න්යන්වා᳚ස්තේ . ය॒ජ්ඤමේ॒වාකඃ॑ . ප්ර॒ජානා᳚-ම්ප්ර॒ජන॑නාය . ය-ත්තිෂ්ඨ॑න්තී ස॒නංහ්යේ॑ත .
ප්රි॒ය-ඤ්ජ්ඤා॒තිග්ං රු॑න්ධ්යාත් . ආසී॑නා॒ සන්න॑හ්යතේ .
ආසී॑නා॒ හ්යේ॑ෂා වී॒ර්ය॑-ඞ්ක॒රෝති॑ .. 11 ..
ය-ත්ප॒ශ්චාත්-ප්රාච්ය॒න්වාසී॑ත . අ॒නයා॑ ස॒මද॑-න්දධීත .
දේ॒වානා॒-ම්පත්නි॑යා ස॒මද॑-න්දධීත . දේශා᳚-ද්දක්ෂිණ॒ත උදී॒ච්යන්වා᳚ස්තේ . ආ॒ත්මනෝ॑ ගෝපී॒ථාය॑ .. ආ॒ශාසා॑නා සෞමන॒සමිත්යා॑හ . මේද්ධ්යා॑මේ॒වෛනා॒-ඞ්කේව॑ලී-ඞ්කෘ॒ත්වා . ආ॒ශිෂා॒ සම॑ර්ධයති .
අ॒ග්නේරනු॑ව්රතා භූ॒ත්වා සන්න॑හ්යේ සුකෘ॒තාය॒ කමිත්යා॑හ . ඒ॒තද්වෛ පත්නි॑යෛ ව්රතෝප॒නය॑නම් .. 12 ..
තේනෛ॒වෛනාං᳚-ව්රँ॒තමුප॑නයති . තස්මා॑දාහුඃ .
යශ්චෛ॒වං-වේँද॒ යශ්ච॒න . යෝක්ත්ර॑මේ॒ව යු॑තේ . යම॒න්වාස්තේ᳚ . තස්යා॒මුෂ්මි॑න් ँලෝ॒කේ භ॑ව॒තීති॒ යෝක්ත්රේ॑ණ . ය-ද්යෝක්ත්ර᳚ම් . ස යෝගඃ॑ . යදාස්තේ᳚ . ස ක්ෂේමඃ॑ .. 13 ..
යෝ॒ග॒ක්ෂේ॒මස්ය॒ ක්ලෘප්ත්යෛ᳚ .. යු॒ක්ත-ඞ්ක්රි॑යාතා ආ॒ශීඃ කාමේ॑ යුජ්යාතා॒ ඉති॑ . ආ॒ශිෂ॒-ස්සමෘ॑ද්ධ්යෛ . ග්ර॒න්ථි-ඞ්ග්ර॑ථ්නාති . ආ॒ශිෂ॑ ඒ॒වාස්යා॒-ම්පරි॑ගෘහ්ණාති .
පුමා॒න්॒. වෛ ග්ර॒න්ථිඃ . ස්ත්රී පත්නී᳚ . ත-න්මි॑ථු॒නම් .
මි॒ථු॒නමේ॒වාස්ය॒ ත-ද්ය॒ජ්ඤේ ක॑රෝති ප්ර॒ජන॑නාය .
ප්රජා॑යතේ ප්ර॒ජයා॑ ප॒ශුභි॒-ර්යජ॑මානඃ .. 14 ..
අථෝ॑ අ॒ර්ධෝ වා ඒ॒ෂ ආ॒ත්මනඃ॑ . ය-ත්පත්නී᳚ .
ය॒ජ්ඤස්ය॒ ධෘත්යා॒ අශි॑ථිලම්භාවාය ..
සු॒ප්ර॒ජස॑ස්ත්වා ව॒යග්ං සු॒පත්නී॒රුප॑සේදි॒මේත්යා॑හ .
ය॒ජ්ඤමේ॒ව ත-න්මි॑ථු॒නී ක॑රෝති . ඌ॒නේ-(අ)ති॑රික්ත-න්ධීයාතා॒ ඉති॒ ප්රජා᳚ත්යෛ .. ම॒හී॒නා-ම්පයෝ॒-(අ)ස්යෝෂ॑ධීනා॒ග්ං॒ රස॒ ඉත්යා॑හ . රූ॒පමේ॒වාස්යෛ॒-තන්ම॑හි॒මානං॒-ව්යාँච॑ෂ්ටේ . තස්ය॒ තේ-(අ)ක්ෂී॑යමාණස්ය॒ නිර්ව॑පාමි දේවය॒ජ්යායා॒ ඉත්යා॑හ . ආ॒ශිෂ॑මේ॒වෛතාමාශා᳚ස්තේ .. 15 ..
(ක॒රෝති॑ - ව්රතෝප॒නය॑නං॒ - ක්ෂේමෝ॒ - යජ॑මානඃ - ශාස්තේ) (අ. 3)
අනුවාකං 4 - ආජ්යෝත්පවනම්
ඝෘ॒ත-ඤ්ච॒ වෛ මධු॑ ච ප්ර॒ජාප॑තිරාසීත් . යතෝ॒ මද්ධ්වා॑සීත් . තතඃ॑ ප්ර॒ජා අ॑සෘජත .
තස්මා॒-න්මධු॑ෂි ප්ර॒ජන॑නමිවාස්ති .
තස්මා॒-න්මධු॑ෂා॒ න ප්රච॑රන්ති . යා॒තයා॑ම॒ හි . ආජ්යේ॑න॒ ප්රච॑රන්ති . ය॒ජ්ඤෝ වා ආජ්ය᳚ම් . ය॒ජ්ඤේනෛ॒ව ය॒ජ්ඤ-ම්ප්රච॑ර॒න්ත්යයා॑තයාමත්වාය .
පත්න්යවේ᳚ක්ෂතේ .. 16 ..
මි॒ථු॒න॒ත්වාය॒ ප්රජා᳚ත්යෛ . යද්වෛ පත්නී॑ ය॒ජ්ඤස්ය॑ ක॒රෝති॑ . මි॒ථු॒න-න්තත් . අථෝ॒ පත්නි॑යා ඒ॒වෛෂ ය॒ජ්ඤස්යා᳚න්වාර॒ම්භෝ-(අ)න॑වච්ඡිත්ත්යෛ ..
අ॒මේ॒ද්ධ්යං-වාँ ඒ॒ත-ත්ක॑රෝති . ය-ත්පත්න්ය॒වේක්ෂ॑තේ .
ගාර්හ॑ප॒ත්යේ (අ)ධි॑ශ්රයති මේද්ධ්ය॒ත්වාය॑ . ආ॒හ॒ව॒නීය॑-ම॒භ්යුද්ද්ර॑වති . ය॒ජ්ඤස්ය॒ සන්ත॑ත්යෛ . තේජෝ॑-(අ)සි॒ තේජෝ-(අ)නු॒ ප්රේහීත්යා॑හ .. 17 ..
තේජෝ॒ වා අ॒ග්නිඃ . තේජ॒ ආජ්ය᳚ම් . තේජ॑සෛ॒ව තේජ॒-ස්සම॑ර්ධයති . අ॒ග්නිස්තේ॒ තේජෝ॒ මා විනෛ॒දිත්යා॒හාහිග්ං॑සායෛ . ස්ඵ්යස්ය॒ වර්ත්මන්᳚ථ්
සාදයති . ය॒ජ්ඤස්ය॒ සන්ත॑ත්යෛ . අ॒ග්නේර්ජි॒හ්වා-(අ)සි॑ සු॒භූර්දේ॒වානා॒මිත්යා॑හ . ය॒ථා॒ ය॒ජුරේ॒වෛතත් . ධාම්නේ॑ධාම්නේ දේ॒වේභ්යෝ॒ යජු॑ෂේයජුෂේ භ॒වේත්යා॑හ . ආ॒ශිෂ॑මේ॒වෛතාමාශා᳚ස්තේ .. 18 ..
තද්වා අතඃ॑ ප॒විත්රා᳚භ්යාමේ॒වෝ-ත්පු॑නාති . යජ॑මානෝ॒ වා ආජ්ය᳚ම් . ප්රා॒ණා॒පා॒නෞ ප॒විත්රේ᳚ . යජ॑මාන ඒ॒ව ප්රා॑ණාපා॒නෞ ද॑ධාති . පු॒න॒රා॒හාර᳚ම් .
ඒ॒වමි॑ව॒ හි ප්රා॑ණාපා॒නෞ ස॒චංර॑තඃ .
ශු॒ක්රම॑සි॒ ජ්යෝති॑රසි॒ තේජෝ॒-(අ)සීත්යා॑හ .
රූ॒පමේ॒වාස්යෛ॒ ත-න්ම॑හි॒මානං॒-ව්යාँච॑ෂ්ටේ . ත්රිර්යජු॑ෂා . ත්රය॑ ඉ॒මේ ලෝ॒කාඃ .. 19 ..
ඒ॒ෂාං-ලෝँ॒කානා॒මාප්ත්යෛ᳚ . ත්රිඃ . ත්ර්යා॑වෘ॒ද්ධි ය॒ජ්ඤඃ .
අථෝ॑ මේද්ධ්ය॒ත්වාය॑ . අථාජ්ය॑වතීභ්යාම॒පඃ . රූ॒පමේ॒වාසා॑මේ॒ත-ද්වර්ණ॑-න්දධාති .
අපි॒ වා උ॒තාහුඃ॑ . යථා॑ හ॒ වෛ යෝෂා॑ සු॒වර්ණ॒ග්ං॒ හිර॑ණ්ය-ම්පේශ॒ල-ම්බිභ්ර॑තී රූ॒පාණ්යාස්තේ᳚ .
ඒ॒වමේ॒තා ඒ॒තර්හීති॑ . ආපෝ॒ වෛ සර්වා॑ දේ॒වතාඃ᳚ .. 20 ..
ඒ॒ෂා හි විශ්වේ॑ෂා-න්දේ॒වානා᳚-න්ත॒නූඃ . යදාජ්ය᳚ම් .. තත්රෝ॒භයෝ᳚ර්මීමා॒ග්ං॒සා . ජා॒මි ස්යාත් . ය-ද්යජු॒ෂා-(අ)(අ)ජ්යං॒-යँජු॑ෂා॒-(අ)ප උ॑ත්පුනී॒යාත් .
ඡන්ද॑සා॒-(අ)ප උත්පු॑නා॒ත්යජා॑මිත්වාය . අථෝ॑ මිථුන॒ත්වාය॑ . සා॒වි॒ත්රි॒යර්චා . ස॒වි॒තෘප්ර॑සූත-ම්මේ॒ කර්මා॑ස॒දිති॑ . ස॒වි॒තෘප්ර॑සූතමේ॒වාස්ය॒ කර්ම॑ භවති . ප॒ච්ඡෝ ගා॑යත්රි॒යා ත්රිඃ॑ ෂමෘද්ධ॒ත්වාය॑ . අ॒ද්භිරේ॒වෞෂ॑ධී॒-ස්සන්න॑යති . ඕෂ॑ධීභිඃ ප॒ශූන් . ප॒ශුභි॒ර්යජ॑මානම් . ශු॒ක්ර-න්ත්වා॑ ශු॒ක්රායා॒-ඤ්ජ්යෝති॑ස්ත්වා॒ ජ්යෝති॑ෂ්ය॒ර්චිස්ත්වා॒ (අ)ර්චිෂීත්යා॑හ
සර්ව॒ත්වාය॑ . පර්යා᳚ප්ත්යා॒ අන॑න්තරායාය .. 21 ..
(ඊ॒ක්ෂ॒ත॒- ආ॒හ॒-ශා॒ස්තේ॒-ලෝ॒කා - දේ॒වතා॑ - භවති॒ ෂට්ච॑) (අ. 4)
අනුවාකං 5 - ආජ්යග්රහණම්
දේ॒වා॒සු॒රා-ස්සංයँ॑ත්තා ආසන්න් .
ස ඒ॒තමින්ද්ර॒ ආජ්ය॑ස්යාවකා॒ශ-ම॑පශ්යත් .
තේනාවෛ᳚ක්ෂත . තතෝ॑ දේ॒වා අභ॑වන්න් . පරා-(අ)සු॑රාඃ .
ය ඒ॒වං-විँ॒ද්වානාජ්ය॑-ම॒වේක්ෂ॑තේ .
භව॑ත්යා॒ත්මනා᳚ . පරා᳚-(අ)ස්ය॒ භ්රාතෘ॑ව්යෝ භවති . බ්ර॒හ්ම॒වා॒දිනෝ॑ වදන්ති .
යදාජ්යේ॑නා॒න්යානි॑ හ॒වීග්ෂ්ය॑-භිඝා॒රය॑ති .. 22 ..
අථ॒ කේනාජ්ය॒මිති॑ . ස॒ත්යේනේති॑ බ්රූයාත් . චක්ෂු॒ර්වෛ ස॒ත්යම් . ස॒ත්යේනෛ॒වෛන॑ද॒-භිඝා॑රයති . ඊ॒ශ්ව॒රෝ වා ඒ॒ෂෝ᳚-(අ)න්ධෝ භවි॑තෝඃ . යශ්චක්ෂු॒ෂා (අ)(අ)ජ්ය॑ම॒වේක්ෂ॑තේ . නි॒මීල්යාවේ᳚ක්ෂේත . දා॒ධාරා॒ත්මඤ්චක්ෂුඃ॑ . අ॒භ්යාජ්ය॑-ඞ්ඝාරයති .. ආජ්ය॑-ඞ්ගෘහ්ණාති .. 23 ..
ඡන්දාග්ං॑සි॒ වා ආජ්ය᳚ම් . ඡන්දාග්॑ස්යේ॒ව ප්රී॑ණාති . ච॒තුර්ජු॒හ්වා-ඞ්ගෘ॑හ්ණාති . චතු॑ෂ්පාදඃ ප॒ශවඃ॑ . ප॒ශූනේ॒වාව॑රුන්ධේ . අ॒ෂ්ටාවු॑ප॒භෘති॑ .
අ॒ෂ්ටාක්ෂ॑රා ගාය॒ත්රී . ගා॒ය॒ත්රඃ ප්රා॒ණඃ . ප්රා॒ණමේ॒ව ප॒ශුෂු॑ දධාති .
ච॒තුර්ධ්රු॒වායා᳚ම් .. 24 ..
චතු॑ෂ්පාදඃ ප॒ශවඃ॑ . ප॒ශුෂ්වේ॒-වෝපරි॑ෂ්ටා॒ත්-ප්රති॑තිෂ්ඨති . ය॒ජ॒මා॒න॒දේ॒ව॒ත්යා॑ වෛ ජු॒හූඃ . භ්රා॒තෘ॒ව්ය॒දේ॒ව॒ත්යෝ॑ප॒භෘත් .
ච॒තුර්ජු॒හ්වා-ඞ්ගෘ॒හ්ණන්භූයෝ॑ ගෘහ්ණීයාත් . අ॒ෂ්ටාවු॑ප॒භෘති॑ ගෘ॒හ්ණන් කනී॑යඃ .
යජ॑මානායෛ॒ව භ්රාතෘ॑ව්ය॒මුප॑ස්ති-ඞ්කරෝති ..
ගෞර්වෛ ස්රුචඃ॑ . ච॒තුර්ජු॒හ්වා-ඞ්ගෘ॑හ්ණාති . තස්මා॒ච්චතු॑ෂ්පදී .. 25 ..
අ॒ෂ්ටාවු॑ප॒භෘති॑ . තස්මා॑ද॒ෂ්ටාශ॑ඵා . ච॒තුර්ධ්රු॒වායා᳚ම් . තස්මා॒ච්චතුඃ॑ ස්තනා .
ගාමේ॒ව ත-ථ්සග්ග්ස්ක॑රෝති . සා-(අ)ස්මෛ॒ සග්ග්ස්කෘ॒තේෂ॒මූර්ජ॑-න්දුහේ .
යජ්ජු॒හ්වා-ඞ්ගෘ॒හ්ණාති॑ . ප්ර॒යා॒ජේභ්ය॒ස්තත් .
යදු॑ප॒භෘති॑ . ප්ර॒යා॒ජා॒නූ॒යා॒ජේභ්ය॒ස්තත් . සර්ව॑ස්මෛ॒ වා ඒ॒ත-ද්ය॒ජ්ඤාය॑ ගෘහ්යතේ .
යද්ධ්රු॒වායා॒මාජ්ය᳚ම් .. 26 ..
(අ॒භි॒ඝා॒රය॑ති - ගෘහ්ණාති - ධ්රු॒වායාං॒ - චතු॑ෂ්පදී॒ - ප්රයාජානූයා॒ජේභ්ය॒ස්ත-ද්ද්වේ॒ ච॑) (අ. 5)
අනුවාකං 6 - ස්ත්රුඛ්සාදනම්
ආපෝ॑ දේවීරග්රේපුවෝ අග්රේගුව॒ ඉත්යා॑හ . රූ॒පමේ॒වාසා॑මේ॒ත-න්ම॑හි॒මානං॒-ව්යාँච॑ෂ්ටේ .
අග්ර॑ ඉ॒මං-යँ॒ජ්ඤ-න්න॑ය॒තාග්රේ॑ ය॒ජ්ඤප॑ති॒මිත්යා॑හ . අග්ර॑ ඒ॒ව ය॒ජ්ඤ-න්න॑යන්ති . අග්රේ॑ ය॒ජ්ඤප॑තිම් .
යු॒ෂ්මානින්ද්රෝ॑-(අ)වෘණීත වෘත්ර॒තූර්යේ॑ යූ॒යමින්ද්ර॑මවෘණීද්ධ්වං-වෘँත්ර॒තූර්ය॒ ඉත්යා॑හ .
වෘ॒ත්රග්ං හ॑ හනි॒ෂ්යන්නින්ද්ර॒ ආපෝ॑ වව්රේ . ආපෝ॒ හේන්ද්රං॑-වँව්රිරේ . ස॒ජ්ඤාං-මේ॒වාසා॑-මේ॒ත-ථ්සාමා॑නං॒-ව්යාँච॑ෂ්ටේ . ප්රෝක්ෂි॑තා॒-ස්ස්ථේත්යා॑හ .. 27 ..
තේනාපඃ॒ ප්රෝක්ෂි॑තාඃ .. අ॒ග්නි-ර්දේ॒වේභ්යෝ॒ නිලා॑යත . කෘෂ්ණෝ॑ රූ॒ප-ඞ්කෘ॒ත්වා . ස වන॒ස්පතී॒-න්ප්රාවි॑ශත් . කෘෂ්ණෝ᳚-(අ)ස්යාඛරේ॒ෂ්ඨෝ᳚-(අ)ග්නයේ᳚ ත්වා॒ ස්වාහේත්යා॑හ .
අ॒ග්නය॑ ඒ॒වෛන॒-ඤ්ජුෂ්ට॑-ඞ්කරෝති . අථෝ॑ අ॒ග්නේරේ॒ව මේධ॒මව॑රුන්ධේ .. වේදි॑රසි බ॒ර්॒හිෂේ᳚ ත්වා॒ ස්වාහේත්යා॑හ . ප්ර॒ජා වෛ බ॒ර්॒හිඃ . පෘ॒ථි॒වී වේදිඃ॑ .. 28 ..
ප්ර॒ජා ඒ॒ව පෘ॑ථි॒ව්යා-ම්ප්රති॑ෂ්ඨාපයති .
බ॒ර්॒හිර॑සි ස්රු॒ග්භ්යස්ත්වා॒ ස්වාහේත්යා॑හ .
ප්ර॒ජා වෛ බ॒ර්॒හිඃ . යජ॑මාන॒-ස්ස්රුචඃ॑ . යජ॑මානමේ॒ව ප්ර॒ජාසු॒ ප්රති॑ෂ්ඨාපයති ..
දි॒වේ ත්වා॒-(අ)න්තරි॑ක්ෂාය ත්වා පෘථි॒ව්යෛ ත්වේති॑ බ॒ර්॒හිරා॒සාද්ය॒ ප්රෝක්ෂ॑ති . ඒ॒භ්ය ඒ॒වෛනං॑-ලෝँ॒කේභ්යඃ॒ ප්රෝක්ෂ॑ති . අථ॒ තතඃ॑ ස॒හ ස්රු॒චා පු॒රස්තා᳚-ත්ප්ර॒ත්යඤ්ච॑-ඞ්ග්ර॒න්ථි-ම්ප්රත්යු॑ක්ෂති .
ප්ර॒ජා වෛ බ॒ර්॒හිඃ . යථා॒ සූත්යෛ॑ කා॒ල ආපඃ॑
පු॒රස්තා॒-ද්යන්ති॑ .. 29 ..
තා॒දෘගේ॒ව තත් .. ස්ව॒ධා පි॒තෘභ්ය॒ ඉත්යා॑හ . ස්ව॒ධා॒කා॒රෝ හි පි॑තෘ॒ණාම් . ඌර්ග්භ॑ව බර්හි॒ෂද්භ්ය॒ ඉති॒ දක්ෂි॑ණායෛ॒ ශ්රෝණේ॒රෝත්ත॑රස්යෛ॒ නින॑යති॒ සන්ත॑ත්යෛ .
මාසා॒ වෛ පි॒තරෝ॑ බර්හි॒ෂදඃ॑ . මාසා॑නේ॒ව ප්රී॑ණාති .
මාසා॒ වා ඕෂ॑ධී-ර්ව॒ර්ධය॑න්ති . මාසාඃ᳚ පචන්ති॒ සමෘ॑ද්ධ්යෛ . අන॑තිස්කන්දන්. හ ප॒ර්ජන්යෝ॑ වර්ෂති . යත්රෛ॒තදේ॒ව-ඞ්ක්රි॒යතේ᳚ .. 30 ..
ඌ॒ර්ජා පෘ॑ථි॒වී-ඞ්ග॑ච්ඡ॒තේත්යා॑හ . පෘ॒ථි॒ව්යාමේ॒වෝර්ජ॑-න්දධාති .
තස්මා᳚-ත්පෘථි॒ව්යා ඌ॒ර්ජා භු॑ඤ්ජතේ . ග්ර॒න්ථිං-විँස්රග්ං॑සයති . ප්රජ॑නයත්යේ॒ව තත් . ඌ॒ර්ධ්ව-ම්ප්රාඤ්ච॒මුද්ගූ॑ඪ-ම්ප්ර॒ත්යඤ්ච॒මාය॑ච්ඡති .
තස්මා᳚-ත්ප්රා॒චීන॒ග්ං॒ රේතෝ॑ ධීයතේ . ප්ර॒තීචීඃ᳚ ප්ර॒ජා ජා॑යන්තේ .. විෂ්ණෝ॒-ස්ස්තූපෝ॒-(අ)සීත්යා॑හ .
ය॒ජ්ඤෝ වෛ විෂ්ණුඃ॑ .. 31 ..
ය॒ජ්ඤස්ය॒ ධෘත්යෛ᳚ . පු॒රස්තා᳚-ත්ප්රස්ත॒ර-ඞ්ගෘ॑හ්ණාති . මුඛ්ය॑මේ॒වෛන॑-ඞ්කරෝති . ඉය॑න්ත-ඞ්ගෘහ්ණාති . ප්ර॒ජාප॑තිනා යජ්ඤමු॒ඛේන॒ සම්මි॑තම් .
ඉය॑න්ත-ඞ්ගෘහ්ණාති . ය॒ජ්ඤ॒ප॒රුෂා॒ සම්මි॑තම් .
ඉය॑න්ත-ඞ්ගෘහ්ණාති . ඒ॒තාව॒ද්වෛ පුරු॑ෂේ වී॒ර්ය᳚ම් .
වී॒ර්ය॑ සම්මිතම් .. 32 ..
අප॑රිමිත-ඞ්ගෘහ්ණාති . අප॑රිමිත॒ස්යාව॑රුද්ධ්යෛ .
තස්මි॑-න්ප॒විත්රේ॒ අපි॑සෘජති . යජ॑මානෝ॒ වෛ ප්ර॑ස්ත॒රඃ .
ප්රා॒ණා॒පා॒නෞ ප॒විත්රේ᳚ . යජ॑මාන ඒ॒ව ප්රා॑ණාපා॒නෞ ද॑ධාති .. ඌර්ණා᳚ම්රදස-න්ත්වා ස්තෘණා॒මීත්යා॑හ . ය॒ථා॒ය॒ජුරේ॒වෛ තත් . ස්වා॒ස॒ස්ථ-න්දේ॒වේභ්ය॒ ඉත්යා॑හ . දේ॒වේභ්ය॑ ඒ॒වෛන॑-ථ්ස්වාස॒ස්ථ-ඞ්ක॑රෝති .. 33 ..
බ॒ර්॒॒හි-ස්ස්තෘ॑ණාති . ප්ර॒ජා වෛ බ॒ර්॒හිඃ . පෘ॒ථි॒වී වේදිඃ॑ . ප්ර॒ජා ඒ॒ව පෘ॑ථි॒ව්යා-ම්ප්රති॑ෂ්ඨාපයති .. අන॑තිදෘශ්නග්ග් ස්තෘණාති . ප්ර॒ජයෛ॒වෛන॑-ම්ප॒ශුභි॒රන॑තිදෘශ්න-ඞ්කරෝති . ධා॒රය॑-න්ප්රස්ත॒ර-ම්ප॑රි॒ධී-න්පරි॑ දධාති . යජ॑මානෝ॒ වෛ ප්ර॑ස්ත॒රඃ .
යජ॑මාන ඒ॒ව ත-ථ්ස්ව॒ය-ම්ප॑රි॒ධී-න්පරි॑ දධාති ..
ග॒න්ධ॒ර්වෝ॑-(අ)සි වි॒ශ්වාව॑සු॒රිත්යා॑හ .. 34 ..
විශ්ව॑මේ॒වායු॒-ර්යජ॑මානේ දධාති . ඉන්ද්ර॑ස්ය බා॒හුර॑සි॒ දක්ෂි॑ණ॒ ඉත්යා॑හ . ඉ॒න්ද්රි॒යමේ॒ව යජ॑මානේ දධාති . මි॒ත්රාවරු॑ණෞ ත්වෝත්තර॒තඃ පරි॑ධත්තා॒මිත්යා॑හ .
ප්රා॒ණා॒පා॒නෞ මි॒ත්රාවරු॑ණෞ . ප්රා॒ණා॒පා॒නා-වේ॒වාස්මි॑-න්දධාති . සූර්ය॑ස්ත්වා පු॒රස්තා᳚-ත්පා॒ත්විත්යා॑හ . රක්ෂ॑සා॒-මප॑හත්යෛ . කස්යා᳚ශ්චිද॒භිශ॑ස්ත්යා॒ ඉත්යා॑හ . අප॑රිමිතාදේ॒වෛන॑-ම්පාති .. 35 ..
වී॒තිහෝ᳚ත්ර-න්ත්වා කව॒ ඉත්යා॑හ . අ॒ග්නිමේ॒ව හෝ॒ත්රේණ॒ සම॑ර්ධයති . ද්යු॒මන්ත॒ග්ං॒ සමි॑ධීම॒හීත්යා॑හ॒ සමි॑ද්ධ්යෛ . අග්නේ॑ බෘ॒හන්ත॑මද්ධ්ව॒ර ඉත්යා॑හ॒ වෘද්ධ්යෛ᳚ . වි॒ශෝ ය॒න්ත්රේ ස්ථ॒ ඉත්යා॑හ . වි॒ශාං-යँත්යෛ᳚ .
උ॒දී॒චීනා᳚ග්රේ॒ නිද॑ධාති॒ ප්රති॑ෂ්ඨිත්යෛ .
වසූ॑නාග්ං රු॒ද්රාණා॑-මාදි॒ත්යානා॒ග්ං॒ සද॑සි සී॒දේත්යා॑හ . දේ॒වතා॑නාමේ॒ව සද॑නේ ප්රස්ත॒රග්ං සා॑දයති .. ජු॒හූර॑සි ඝෘ॒තාචී॒ නාම්නේත්යා॑හ .. 36 ..
අ॒සෞ වෛ ජු॒හූඃ . අ॒න්තරි॑ක්ෂමුප॒භෘත් . පෘ॒ථි॒වී ධ්රු॒වා . තාසා॑මේ॒තදේ॒ව ප්රි॒ය-න්නාම॑ . ය-ද්ඝෘ॒තාචීති॑ . ය-ද්ඝෘ॒තාචීත්යාහ॑ . ප්රි॒යේණෛ॒වෛනා॒ නාම්නා॑ සාදයති ..
ඒ॒තා අ॑සදන්-ථ්සුකෘ॒තස්ය॑ ලෝ॒ක ඉත්යා॑හ .
ස॒ත්යං-වෛँ සු॑කෘ॒තස්ය॑ ලෝ॒කඃ .
ස॒ත්ය ඒ॒වෛනා᳚-ස්සුකෘ॒තස්ය॑ ලෝ॒කේ සා॑දයති .
තා වි॑ෂ්ණෝ පා॒හීත්යා॑හ . ය॒ජ්ඤෝ වෛ විෂ්ණුඃ॑ . ය॒ජ්ඤස්ය॒ ධෘත්යෛ᳚ . පා॒හි ය॒ජ්ඤ-ම්පා॒හි ය॒ජ්ඤප॑ති-ම්පා॒හි මාං-යँ॑ජ්ඤ॒නිය॒මිත්යා॑හ . ය॒ජ්ඤාය॒ යජ॑මානායා॒ත්මනේ᳚ . තේභ්ය॑ ඒ॒වාශිෂ॒මාශා॒ස්තේ-(අ)නා᳚ර්ත්යෛ .. 37 ..
(ස්ථේත්යා॑හ - පෘථි॒වී වේදි॒--ර් යන්ති॑ - ක්රි॒යතේ॒ - විෂ්ණු॑--ර් වී॒ර්ය॑සම්මිතං - කරෝ - ත්යාහ - පාති॒ - නාම්නේත්යා॑හ - ලෝ॒කේ සා॑දයති॒ ෂට්ච॑) (අ. 6)
අනුවාකං 7 - ආඝාරඃ
අ॒ග්නිනා॒ වෛ හෝත්රා᳚ . දේ॒වා අසු॑රා-න॒භ්ය॑භවන්න් .
අ॒ග්නයේ॑ සමි॒ද්ධ්යමා॑නා॒යා-නු॑බ්රූ॒හීත්යා॑හ॒ භ්රාතෘ॑ව්යාභිභූත්යෛ . ඒක॑විග්ංශති-මිද්ධ්මදා॒රූණි॑ භවන්ති . ඒ॒ක॒වි॒ග්ං॒ශෝ වෛ පුරු॑ෂඃ .
පුරු॑ෂ॒ස්යාප්ත්යෛ᳚ .
පඤ්ච॑දශේද්ධ්මදා॒රූණ්ය॒-භ්යාද॑ධාති .
පඤ්ච॑දශ॒ වා අ॑ර්ධමා॒සස්ය॒ රාත්ර॑යඃ .
අ॒ර්ධ॒මා॒ස॒ශ-ස්සං॑වँථ්ස॒ර ආ᳚ප්යතේ .
ත්රීන්-ප॑රි॒ධීන්-පරි॑-දධාති .. 38 ..
ඌ॒ර්ධ්වේ ස॒මිධා॒වාද॑ධාති . අ॒නූ॒යා॒ජේභ්යඃ॑ ස॒මිධ॒මති॑ශිනෂ්ටි . ෂට්ථ්ස-ම්ප॑ද්යන්තේ . ෂඩ්වා ඍ॒තවඃ॑ . ඍ॒තූනේ॒ව ප්රී॑ණාති . වේ॒දේනෝප॑වාජයති .
ප්රා॒ජා॒ප॒ත්යෝ වෛ වේ॒දඃ . ප්රා॒ජා॒ප॒ත්යඃ ප්රා॒ණඃ . යජ॑මාන ආහව॒නීයඃ॑ . යජ॑මාන ඒ॒ව ප්රා॒ණ-න්ද॑ධාති .. 39 ..
ත්රිරුප॑වාජයති . ත්රයෝ॒ වෛ ප්රා॒ණාඃ . ප්රා॒ණානේ॒වාස්මි॑-න්දධාති . වේ॒දේනෝ॑ප॒යත්ය॑ ස්රු॒වේණ॑ ප්රාජාප॒ත්ය-මා॑ඝා॒ර-මාඝා॑රයති . ය॒ජ්ඤෝ වෛ ප්ර॒ජාප॑තිඃ . ය॒ජ්ඤමේ॒ව ප්ර॒ජාප॑ති-ම්මුඛ॒ත ආර॑භතේ .
අථෝ᳚ ප්ර॒ජාප॑ති॒-ස්සර්වා॑ දේ॒වතාඃ᳚ . සර්වා॑ ඒ॒ව දේ॒වතාඃ᳚ ප්රීණාති .. අ॒ග්නිම॑ග්නී-ත්ත්රිස්ත්රි॒-ස්සම්මෘ॒ඩ්ඪීත්යා॑හ . ත්ර්යා॑වෘ॒ද්ධි ය॒ජ්ඤඃ .. 40 ..
අථෝ॒ රක්ෂ॑සා॒මප॑හත්යෛ . ප॒රි॒ධීන්-ථ්සම්මා᳚ර්ෂ්ටි . පු॒නාත්යේ॒වෛනාන්॑ . ත්රිස්ත්රි॒-ස්සම්මා᳚ර්ෂ්ටි . ත්ර්යා॑වෘ॒ද්ධි ය॒ජ්ඤඃ . අථෝ॑ මේද්ධ්ය॒ත්වාය॑ . අථෝ॑ ඒ॒තේ වෛ දේ॑වාශ්වාඃ . දේ॒වා॒ශ්වානේ॒ව ත-ථ්සම්මා᳚ර්ෂ්ටි .
සු॒ව॒ර්ගස්ය॑ ලෝ॒කස්ය॒ සම॑ෂ්ට්යෛ .
ආසී॑නෝ॒-(අ)න්ය-මා॑ඝා॒ර-මාඝා॑රයති .. 41 ..
තිෂ්ඨ॑න්න॒න්යම් . යථා-(අ)නෝ॑ වා॒ රථං॑වාँ යු॒ඤ්ජ්යාත් .
ඒ॒වමේ॒ව තද॑ද්ධ්ව॒ර්යු-ර්ය॒ජ්ඤං-යුँ॑නක්ති .
සු॒ව॒ර්ගස්ය॑ ලෝ॒කස්යා॒භ්යූ᳚ඪ්යෛ .
වහ॑න්ත්යේන-ඞ්ග්රා॒ම්යාඃ ප॒ශවඃ॑ .
ය ඒ॒වං-වේँද॑ .. භුව॑නමසි॒ විප්ර॑ථ॒ස්වේත්යා॑හ . ය॒ජ්ඤෝ වෛ භුව॑නම් . ය॒ජ්ඤ ඒ॒ව යජ॑මාන-ම්ප්ර॒ජයා॑ ප॒ශුභිඃ॑ ප්රථයති . අග්නේ॒ යෂ්ට॑රි॒ද-න්නම॒ ඉත්යා॑හ .. 42 ..
අ॒ග්නිර්වෛ දේ॒වානාං॒-යँෂ්ටා᳚ . ය ඒ॒ව දේ॒වානාං॒-යँෂ්ටා᳚ . තස්මා॑ ඒ॒ව නම॑ස්කරෝති ..
ජුහ්වේහ්ය॒ග්නිස්ත්වා᳚ හ්වයති දේවය॒ජ්යායා॒ උප॑භෘ॒දේහි॑ දේ॒වස්ත්වා॑ සවි॒තා හ්ව॑යති දේවය॒ජ්යායා॒ ඉත්යා॑හ .
ආ॒ග්නේ॒යී වෛ ජු॒හූඃ . සා॒වි॒ත්ර්යු॑ප॒භෘත් . තාභ්යා॑මේ॒වෛනේ॒ ප්රසූ॑ත॒ ආද॑ත්තේ .. අග්නා॑විෂ්ණූ॒ මා වා॒මව॑ක්රමිෂ॒මිත්යා॑හ .
අ॒ග්නිඃ පු॒රස්තා᳚ත් . විෂ්ණු॑ර්ය॒ජ්ඤඃ ප॒ශ්චාත් .. 43 ..
තාභ්යා॑මේ॒ව ප්ර॑ති॒ ප්රෝච්යා॒ත්යාක්රා॑මති .
විජි॑හාථා॒-ම්මා මා॒ සන්තා᳚ප්ත॒මිත්යා॒හාහිග්ං॑සායෛ .
ලෝ॒ක-ම්මේ॑ ලෝකකෘතෞ කෘණුත॒මිත්යා॑හ .
ආ॒ශිෂ॑මේ॒වෛතාමාශා᳚ස්තේ .. විෂ්ණෝ॒-ස්ස්ථාන॑ම॒සීත්යා॑හ . ය॒ජ්ඤෝ වෛ විෂ්ණුඃ॑ . ඒ॒ත-ත්ඛලු॒ වෛ දේ॒වානා॒-මප॑රාජිත-මා॒යත॑නම් . ය-ද්ය॒ජ්ඤඃ .
දේ॒වානා॑මේ॒වාප॑රාජිත ආ॒යත॑නේ තිෂ්ඨති ..
ඉ॒ත ඉන්ද්රෝ॑ අකෘණෝ-ද්වී॒ර්යා॑ණීත්යා॑හ .. 44 ..
ඉ॒න්ද්රි॒යමේ॒ව යජ॑මානේ දධාති .
ස॒මා॒රභ්යෝ॒ර්ධ්වෝ අ॑ද්ධ්ව॒රෝ දි॑වි॒ස්පෘශ॒මිත්යා॑හ॒ වෘද්ධ්යෛ᳚ . ආ॒ඝා॒ර-මා॑ඝා॒ර්යමා॑ණ॒මනු॑ සමා॒රභ්ය॑ . ඒ॒තස්මි॑න් කා॒ලේ දේ॒වා-ස්සු॑ව॒ර්ගං-ලෝँ॒කමා॑යන්න් . සා॒ක්ෂාදේ॒ව යජ॑මාන-ස්සුව॒ර්ගං-ලෝँ॒කමේ॑ති . අථෝ॒ සමෘ॑ද්ධේනෛ॒ව ය॒ජ්ඤේන॒ යජ॑මාන-ස්සුව॒ර්ගං-ලෝँ॒කමේ॑ති .
අහ්රු॑තෝ ය॒ජ්ඤෝ ය॒ජ්ඤප॑තේ॒රිත්යා॒හානා᳚ර්ත්යෛ .
ඉන්ද්රා॑වා॒න්-ථ්ස්වාහේත්යා॑හ . ඉ॒න්ද්රි॒යමේ॒ව යජ॑මානේ දධාති . බෘ॒හද්භා ඉත්යා॑හ .. 45 ..
සු॒ව॒ර්ගෝ වෛ ලෝ॒කෝ බෘ॒හද්භාඃ . සු॒ව॒ර්ගස්ය॑ ලෝ॒කස්ය॒ සම॑ෂ්ට්යෛ .. ය॒ජ॒මා॒න॒දේ॒ව॒ත්යා॑ වෛ ජු॒හූඃ . භ්රා॒තෘ॒ව්ය॒දේ॒ව॒ත්යෝ॑ප॒භෘත් . ප්රා॒ණ ආ॑ඝා॒රඃ .
ය-ථ්සග්ග්॑ස්ප॒ර්ශයේ᳚ත් . භ්රාතෘ॑ව්යේ-(අ)ස්ය ප්රා॒ණ-න්ද॑ද්ධ්යාත් . අසග්ග්॑ස්පර්ශයන්න॒ත්යාක්රා॑මති . යජ॑මාන ඒ॒ව ප්රා॒ණ-න්ද॑ධාති . පා॒හිමා᳚-(අ)ග්නේ॒ දුශ්ච॑රිතා॒දා මා॒ සුච॑රිතේ භ॒ජේත්යා॑හ .. 46 ..
අ॒ග්නිර්වාව ප॒විත්ර᳚ම් . වෘ॒ජි॒නමනෘ॑ත॒-න්දුශ්ච॑රිතම් .
ඍ॒ජු॒ක॒ර්මග්ං ස॒ත්යග්ං සුච॑රිතම් .
අ॒ග්නිරේ॒වෛනං॑-වෘँජි॒නාද-නෘ॑තා॒-ද්දුශ්ච॑රිතාත්පාති .
ඍ॒ජු॒ක॒ර්මේ ස॒ත්යේ සුච॑රිතේ භජති . තස්මා॑දේ॒වමාශා᳚ස්තේ . ආ॒ත්මනෝ॑ ගෝපී॒ථාය॑ .. ශිරෝ॒ වා ඒ॒ත-ද්ය॒ජ්ඤස්ය॑ . යදා॑ඝා॒රඃ . ආ॒ත්මා ධ්රු॒වා .. 47 ..
ආ॒ඝා॒ර-මා॒ඝාර්ය॑ ධ්රු॒වාග්ං සම॑නක්ති .
ආ॒ත්මන්නේ॒ව ය॒ජ්ඤස්ය॒ ශිරඃ॒ ප්රති॑දධාති .
ද්වි-ස්සම॑නක්ති . ද්වෞ හි ප්රා॑ණාපා॒නෞ . තදා॑හුඃ .
ත්රිරේ॒ව සම॑ඤ්ජ්යාත් . ත්රිධා॑තු॒ හි ශිර॒ ඉති॑ . ශිර॑ ඉවෛ॒ත-ද්ය॒ජ්ඤස්ය॑ . අථෝ॒ ත්රයෝ॒ වෛ ප්රා॒ණාඃ .
ප්රා॒ණානේ॒වාස්මි॑-න්දධාති ..
ම॒ඛස්ය॒ ශිරෝ॑-(අ)සි॒ සඤ්ජ්යෝති॑ෂා॒ ජ්යෝති॑රඞ්ක්තා॒මිත්යා॑හ .
ජ්යෝති॑රේ॒වාස්මා॑ උ॒පරි॑ෂ්ටා-ද්දධාති .
සු॒ව॒ර්ගස්ය॑ ලෝ॒කස්යානු॑ඛ්යාත්යෛ .. 48 ..
(පරි॑දධාති - ප්රා॒ණ-න්ද॑ධාති॒ - හි ය॒ජ්ඤෝ - ඝා॑රයති॒ - නම॒ ඉත්යා॑හ - ප॒ශ්චා-ද්- වී॒ර්යා॑ණීත්යා॑හ॒ - භා ඉත්යා॑හ - භ॒ජේත්යා॑හ - ධ්රු॒ - වෛවාස්මි॑-න්දධාති॒ ත්රීණි॑ ච) (අ. 7)
අනුවාකං 8 - ඉඩාභක්ෂණම්
ධිෂ්ණි॑යා॒ වා ඒ॒තේ න්යු॑ප්යන්තේ . යද්බ්ර॒හ්මා . යද්ධෝතා᳚ . යද॑ද්ධ්ව॒ර්යුඃ . යද॒ග්නීත් . ය-ද්යජ॑මානඃ . තාන්. යද॑න්තරේ॒යාත් . යජ॑මානස්ය ප්රා॒ණාන්-ථ්සඞ්ක॑ර්ෂේත් . ප්ර॒මායු॑ක-ස්ස්යාත් . පු॒රෝ॒ඩාශ॑මප॒ගෘහ්ය॒ සඤ්ච॑රත්යද්ධ්ව॒ර්යුඃ .. 49 ..
යජ॑මානායෛ॒ව තල්ලෝ॒කග්ං ශිග්ං॑ෂති .
නාස්ය॑ ප්රා॒ණාන්-ථ්සඞ්ක॑ර්ෂති . න ප්ර॒මායු॑කෝ භවති . පු॒රස්තා᳚-ත්ප්ර॒ත්යඞ්ඞාසී॑නඃ . ඉඩා॑යා॒ ඉඩා॒මාද॑ධාති .
හස්ත්යා॒ග්ං॒ හෝත්රේ᳚ . ප॒ශවෝ॒ වා ඉඩා᳚ . ප॒ශවඃ॒ පුරු॑ෂඃ . ප॒ශුෂ්වේ॒ව ප॒ශූ-න්ප්රති॑ෂ්ඨාපයති . ඉඩා॑යෛ॒ වා ඒ॒ෂා ප්රජා॑තිඃ .. 50 ..
තා-ම්ප්රජා॑තිං॒-යँජ॑මා॒නෝ-(අ)නු॒ ප්රජා॑යතේ . ද්විර॒ඞ්ගුලා॑වනක්ති॒ පර්ව॑ණෝඃ .
ද්වි॒පා-ද්යජ॑මානඃ॒ ප්රති॑ෂ්ඨිත්යෛ . ස॒කෘදුප॑ස්තෘණාති . ද්විරාද॑ධාති . ස॒කෘද॒භිඝා॑රයති . ච॒තු-ස්සම්ප॑ද්යතේ . ච॒ත්වාරි॒ වෛ ප॒ශෝඃ ප්ර॑ති॒ෂ්ඨානා॑නි .
යාවා॑නේ॒ව ප॒ශුඃ . තමුප॑හ්වයතේ .. 51 ..
මුඛ॑මිව॒ ප්රත්යුප॑හ්වයේත . ස॒මු॒ඞ්ඛානේ॒ව ප॒ශූනුප॑හ්වයතේ . ප॒ශවෝ॒ වා ඉඩා᳚ .
තස්මා॒-ථ්සා-(අ)න්වා॒රභ්යා᳚ . අ॒ද්ධ්ව॒ර්යුණා॑ ච॒ යජ॑මානේන ච . උප॑හූතඃ පශු॒මාන॑සා॒නීත්යා॑හ .
උප॒ හ්යේ॑නෞ॒ හ්වය॑තේ॒ හෝතා᳚ . ඉඩා॑යෛ දේ॒වතා॑නා-මුපහ॒වේ . උප॑හූතඃ පශු॒මා-න්භ॑වති .
ය ඒ॒වං-වේँද॑ .. 52 ..
යාං-වෛँ හස්ත්යා॒මිඩා॑මා॒දධා॑ති . වා॒ච-ස්සා භා॑ග॒ධේය᳚ම් . යාමු॑ප॒හ්වය॑තේ . ප්රා॒ණානා॒ග්ං॒ සා . වාච॑-ඤ්චෛ॒ව ප්රා॒ණාග්ශ්චාව॑රුන්ධේ ..
අථ॒ වා ඒ॒තර්හ්යුප॑හූතායා॒මිඩා॑යාම් .
පු॒රෝ॒ඩාශ॑ස්යෛ॒ව බ॑ර්හි॒ෂදෝ॑ මීමා॒ග්ං॒සා . යජ॑මාන-න්දේ॒වා අ॑බ්රුවන්න් . හ॒විර්නෝ॒ නිර්ව॒පේති॑ . නාහම॑භා॒ගෝ නිර්ව॑ඵ්ස්යා॒මීත්ය॑බ්රවීත් .. 53 ..
න මයා॑-(අ)භා॒ගයා (අ)නු॑වක්ෂ්ය॒ථේති॒ වාග॑බ්රවීත් .
නාහම॑භා॒ගා පු॑රෝ-(අ)නුවා॒ක්යා॑ භවිෂ්යා॒මීති॑ පුරෝ-(අ)නුවා॒ක්යා᳚ . නාහම॑භා॒ගා යා॒ජ්යා॑ භවිෂ්යා॒මීති॑
යා॒ජ්යා᳚ . න මයා॑-(අ)භා॒ගේන॒ වෂ॑ට්කරිෂ්ය॒ථේති॑ වෂට්කා॒රඃ . ය-ද්ය॑ජමානභා॒ග-න්නි॒ධාය॑ පුරෝ॒ඩාශ॑-ම්බර්හි॒ෂද॑-ඞ්ක॒රෝති॑ .
තානේ॒ව ත-ද්භා॒ගිනඃ॑ කරෝති . ච॒තු॒ර්ධා ක॑රෝති . චත॑ස්රෝ॒ දිශඃ॑ . දි॒ක්ෂ්වේ॑ව ප්රති॑තිෂ්ඨති . බ॒ර්॒හි॒ෂද॑-ඞ්කරෝති .. 54 ..
යජ॑මානෝ॒ වෛ පු॑රෝ॒ඩාශඃ॑ . ප්ර॒ජා බ॒ර්॒හිඃ .
යජ॑මානමේ॒ව ප්ර॒ජාසු॒ ප්රති॑ෂ්ඨාපයති .
තස්මා॑ද॒ස්ථ්නා-(අ)න්යාඃ ප්ර॒ජාඃ ප්ර॑ති॒තිෂ්ඨ॑න්ති . මා॒ග්ං॒සේනා॒න්යාඃ . අථෝ॒ ඛල්වා॑හුඃ . දක්ෂි॑ණා॒ වා ඒ॒තා හ॑වි-ර්ය॒ජ්ඤස්යා᳚න්තර්වේ॒ද්යව॑රුද්ධ්යන්තේ .
ය-ත්පු॑රෝ॒ඩාශ॑-ම්බර්හි॒ෂද॑-ඞ්ක॒රෝතීති॑ . ච॒තු॒ර්ධා ක॑රෝති . ච॒ත්වාරෝ॒ හ්යේ॑තේ හ॑වි-ර්ය॒ජ්ඤස්ය॒ර්ත්විජඃ॑ .. 55 ..
බ්ර॒හ්මා හෝතා᳚-(අ)ද්ධ්ව॒ර්යුර॒ග්නීත් . තම॒භිමෘ॑ශේත් . ඉ॒ද-ම්බ්ර॒හ්මණඃ॑ . ඉ॒දග්ං හෝතුඃ॑ . ඉ॒දම॑ද්ධ්ව॒ර්යෝඃ . ඉ॒දම॒ග්නීධ॒ ඉති॑ . යථෛ॒වාද-ස්සෞ॒ම්යේ᳚-(අ)ද්ධ්ව॒රේ .
ආ॒දේශ॑මෘ॒ත්විග්භ්යෝ॒ දක්ෂි॑ණා නී॒යන්තේ᳚ . තා॒දෘගේ॒ව තත් . අ॒ග්නීධේ᳚ ප්රථ॒මායාද॑ධාති .. 56 ..
අ॒ග්නිමු॑ඛා॒ හ්යෘද්ධිඃ॑ . අ॒ග්නිමු॑ඛාමේ॒වර්ධිං॒-යँජ॑මාන ඍද්ධ්නෝති .. ස॒කෘදු॑ප॒ස්තීර්ය॒ ද්විරා॒දධ॑ත් . උ॒ප॒ස්තීර්ය॒ ද්විර॒භිඝා॑රයති .
ෂට්-ථ්සම්ප॑ද්යන්තේ . ෂඩ්වා ඍ॒තවඃ॑ . ඍ॒තූනේ॒ව ප්රී॑ණාති . වේ॒දේන॑ බ්ර॒හ්මණේ᳚ බ්රහ්මභා॒ග-ම්පරි॑හරති . ප්රා॒ජා॒ප॒ත්යෝ වෛ වේ॒දඃ . ප්රා॒ජා॒ප॒ත්යෝ බ්ර॒හ්මා .. 57 ..
ස॒වි॒තා ය॒ජ්ඤස්ය॒ ප්රසූ᳚ත්යෛ . අථ॒ කාම॑ම॒න්යේන॑ . තතෝ॒ හෝත්රේ᳚ . මද්ධ්යං॒-වාँ ඒ॒ත-ද්ය॒ජ්ඤස්ය॑ . යද්ධෝතා᳚ . ම॒ද්ධ්ය॒ත ඒ॒ව ය॒ජ්ඤ-ම්ප්රී॑ණාති .
අථා᳚ද්ධ්ව॒ර්යවේ᳚ . ප්ර॒ති॒ෂ්ඨා වා ඒ॒ෂා ය॒ජ්ඤස්ය॑ . යද॑ද්ධ්ව॒ර්යුඃ .
තස්මා᳚ද්ධවි-ර්ය॒ජ්ඤස්යෛ॒තාමේ॒වාවෘත॒මනු॑ .. 58 ..
අ॒න්යා දක්ෂි॑ණා නීයන්තේ . ය॒ජ්ඤස්ය॒ ප්රති॑ෂ්ඨිත්යෛ .
අ॒ග්නිම॑ග්නී-ථ්ස॒කෘ-ථ්ස॑කෘ॒-ථ්සම්මෘ॒ඩ්ඪීත්යා॑හ .
පරාං॑ඉව॒ හ්යේ॑තර්හි॑ ය॒ජ්ඤඃ .. ඉ॒ෂි॒තා දෛව්යා॒ හෝතා॑ර॒ ඉත්යා॑හ . ඉ॒ෂි॒තග්ං හි කර්ම॑ ක්රි॒යතේ᳚ .
භ॒ද්ර॒වාච්යා॑ය॒ ප්රේෂි॑තෝ॒ මානු॑ෂ-ස්සූක්තවා॒කාය॑ සූ॒ක්තා බ්රූ॒හීත්යා॑හ . ආ॒ශිෂ॑මේ॒වෛතාමාශා᳚ස්තේ .
ස්ව॒ගා දෛව්යා॒ හෝතෘ॑භ්ය॒ ඉත්යා॑හ . ය॒ජ්ඤමේ॒ව තථ්ස්ව॒ගා ක॑රෝති . ස්ව॒ස්ති-ර්මානු॑ෂේභ්ය॒ ඉත්යා॑හ .
ආ॒ශිෂ॑මේ॒වෛතාමාශා᳚ස්තේ . ශං॒යෝँ-ර්බ්රූ॒හීත්යා॑හ .
ශං॒යුँමේ॒ව බා॑ර්හස්ප॒ත්ය-ම්භා॑ග॒ධේයේ॑න॒ සම॑ර්ධයති .. 59 ..
(ච॒ර॒ත්ය॒ද්ධ්ව॒ර්යුඃ - ප්රජා॑ති--ර් හ්වයතේ॒ - වේදා᳚ - බ්රවී-ද්- බර්හි॒ෂද॑-ඞ්කරෝ-ත්යෘ॒ත්විජෝ॑-දධාති-බ්ර॒හ්මා-(අ)නු॑-කරෝති ච॒ත්වාරි॑ ච) (අ. 8)
අනුවාකං 9 - ප්රස්තරප්රහාරාදිකම්
අථ॒ ස්රුචා॑වනු॒ෂ්ටුග්භ්යාං॒-වාँජ॑වතීභ්යාං॒-ව්යූँ॑හති . ප්ර॒ති॒ෂ්ඨා වා අ॑නු॒ෂ්ටුක් . අන්නං॒-වාँජඃ॒ ප්රති॑ෂ්ඨිත්යෛ . අ॒න්නාද්ය॒ස්යාව॑රුද්ධ්යෛ . ප්රාචී᳚-ඤ්ජු॒හූමූ॑හති . ජා॒තානේ॒ව භ්රාතෘ॑ව්යා॒-න්ප්රණු॑දතේ . ප්ර॒තීචී॑මුප॒භෘත᳚ම් .
ජ॒නි॒ෂ්යමා॑ණානේ॒ව ප්රති॑නුදතේ .
ස විෂූ॑ච ඒ॒වාපෝහ්ය॑ ස॒පත්නා॒න්॒. යජ॑මානඃ .
අ॒ස්මින් ँලෝ॒කේ ප්රති॑තිෂ්ඨති .. 60 ..
ද්වාභ්යා᳚ම් . ද්විප්ර॑තිෂ්ඨෝ॒ හි .. වසු॑භ්යස්ත්වා රු॒ද්රේභ්ය॑ස්ත්වා-(අ)(අ)දි॒ත්යේභ්ය॒ස්ත්වේත්යා॑හ .
ය॒ථා॒ය॒ජුරේ॒වෛ තත් . ස්රු॒ක්ෂු ප්ර॑ස්ත॒රම॑නක්ති .
ඉ॒මේ වෛ ලෝ॒කා-ස්ස්රුචඃ॑ . යජ॑මානඃ ප්රස්ත॒රඃ . යජ॑මානමේ॒ව තේජ॑සා-(අ)නක්ති . ත්රේ॒ධා-(අ)න॑ක්ති .
ත්රය॑ ඉ॒මේ ලෝ॒කාඃ .. 61 ..
ඒ॒භ්ය ඒ॒වෛනං॑-ලෝँ॒කේභ්යෝ॑-(අ)නක්ති .
අ॒භි॒පූ॒ර්වම॑නක්ති . අ॒භි॒පූ॒ර්වමේ॒ව යජ॑මාන॒-න්තේජ॑සා-(අ)නක්ති .. අ॒ක්තග්ං රිහා॑ණා॒ ඉත්යා॑හ .
තේජෝ॒ වා ආජ්ය᳚ම් . යජ॑මානඃ ප්රස්ත॒රඃ .
යජ॑මානමේ॒ව තේජ॑සා-(අ)නක්ති . වි॒යන්තු॒ වය॒ ඉත්යා॑හ . වය॑ ඒ॒වෛන॑-ඞ්කෘ॒ත්වා .
සු॒ව॒ර්ගං-ලෝँ॒ක-ඞ්ග॑මයති .. 62 ..
ප්ර॒ජාං-යෝँනි॒-ම්මා නිර්මෘ॑ක්ෂ॒මිත්යා॑හ . ප්ර॒ජායෛ॑ ගෝපී॒ථාය॑ .. ආප්යා॑යන්තා॒මාප॒ ඕෂ॑ධය॒ ඉත්යා॑හ . ආප॑ ඒ॒වෞෂ॑ධී॒රාප්යා॑යයති . ම॒රුතා॒-ම්පෘෂ॑තය॒-ස්ස්ථේත්යා॑හ . ම॒රුතෝ॒ වෛ වෘෂ්ට්යා॑ ඊශතේ .
වෘෂ්ටි॑මේ॒වාව॑රුන්ධේ . දිව॑-ඞ්ගච්ඡ॒ තතෝ॑ නෝ॒ වෘෂ්ටි॒මේර॒යේත්යා॑හ . වෘෂ්ටි॒ර්වෛ ද්යෞඃ . වෘෂ්ටි॑මේ॒වාව॑රුන්ධේ .. 63 ..
යාව॒ද්වා අ॑ද්ධ්ව॒ර්යුඃ ප්ර॑ස්ත॒ර-ම්ප්ර॒හර॑ති . තාව॑ද॒ස්යායු॑ර්මීයතේ . ආ॒යු॒ෂ්පා අ॑ග්නේ॒-(අ)ස්යායු॑ර්මේ පා॒හීත්යා॑හ . ආයු॑රේ॒වාත්මන්-ධ॑ත්තේ .
යාව॒ද්වා අ॑ද්ධ්ව॒ර්යුඃ ප්ර॑ස්ත॒ර-ම්ප්ර॒හර॑ති . තාව॑දස්ය॒ චක්ෂු॑ර්මීයතේ . ච॒ක්ෂු॒ෂ්පා අ॑ග්නේ-(අ)සි॒ චක්ෂු॑ර්මේ පා॒හීත්යා॑හ . චක්ෂු॑රේ॒වාත්මන්-ධ॑ත්තේ ..
ධ්රු॒වා-(අ)සීත්යා॑හ॒ ප්රති॑ෂ්ඨිත්යෛ ..
ය-ම්ප॑රි॒ධි-ම්ප॒ර්යධ॑ත්ථා॒ ඉත්යා॑හ .. 64 ..
ය॒ථා॒ය॒ජුරේ॒වෛතත් . අග්නේ॑ දේව ප॒ණිභි॑-ර්වී॒යමා॑ණ॒ ඉත්යා॑හ . අ॒ග්නය॑ ඒ॒වෛන॒-ඤ්ජුෂ්ට॑-ඞ්කරෝති .
ත-න්ත॑ ඒ॒තමනු॒ ජෝෂ॑-ම්භරා॒මීත්යා॑හ .
ස॒ජා॒තානේ॒වාස්මා॒ අනු॑කාන්කරෝති .
නේදේ॒ෂ ත්වද॑පචේ॒තයා॑තා॒ ඉත්යා॒හානු॑ඛ්යාත්යෛ .. ය॒ජ්ඤස්ය॒ පාථ॒ උප॒ සමි॑ත॒මිත්යා॑හ .
භූ॒මාන॑මේ॒වෝපෛ॑ති . ප॒රි॒ධීන්-ප්රහ॑රති .
ය॒ජ්ඤස්ය॒ සමි॑ෂ්ට්යෛ .. 65 ..
ස්රුචෞ॒ ස-ම්ප්රස්රා॑වයති . යදේ॒ව තත්ර॑ ක්රූ॒රම් .
තත්-තේන॑ ශමයති . ජු॒හ්වාමු॑ප॒භෘත᳚ම් . ය॒ජ॒මා॒න॒දේ॒ව॒ත්යා॑ වෛ ජු॒හූඃ .
භ්රා॒තෘ॒ව්ය॒දේ॒ව॒ත්යෝ॑ප॒භෘත් .
යජ॑මානායෛ॒ව භ්රාතෘ॑ව්ය॒මුප॑ස්ති-ඞ්කරෝති ..
ස॒ග්ග්॒ස්රා॒වභා॑ගා॒-ස්ස්ථේත්යා॑හ .
වස॑වෝ॒ වෛ රු॒ද්රා ආ॑දි॒ත්යා-ස්සග්ග්॑ස්රා॒වභා॑ගාඃ .
තේෂා॒-න්ත-ද්භා॑ග॒ධේය᳚ම් .. 66 ..
තානේ॒ව තේන॑ ප්රීණාති . වෛ॒ශ්ව॒දේ॒ව්යර්චා . ඒ॒තේ හි විශ්වේ॑ දේ॒වාඃ . ත්රි॒ෂ්ටුග්-භ॑වති . ඉ॒න්ද්රි॒යං-වෛँ ත්රි॒ෂ්ටුක් . ඉ॒න්ද්රි॒යමේ॒ව යජ॑මානේ දධාති .. අ॒ග්නේර්වා॒මප॑න්නගෘහස්ය॒ සද॑සි සාදයා॒මීත්යා॑හ .
ඉ॒යං-වාँ අ॒ග්නිරප॑න්නගෘහඃ . අ॒ස්යා ඒ॒වෛනේ॒ සද॑නේ සාදයති . සු॒ම්නාය॑ සුම්නිනී සු॒ම්නේ මා॑ ධත්ත॒මිත්යා॑හ .. 67 ..
ප්ර॒ජා වෛ ප॒ශවඃ॑ සු॒ම්නම් . ප්ර॒ජාමේ॒ව ප॒ශූනා॒ත්මන්ධ॑ත්තේ . ධු॒රි ධු॒ර්යෞ॑ පාත॒මිත්යා॑හ . ජා॒යා॒ප॒ත්යෝ-ර්ගෝ॑පී॒ථාය॑ .. අග්නේ॑-(අ)දබ්ධායෝ-(අ)ශීතතනෝ॒ ඉත්යා॑හ . ය॒ථා॒ය॒ජුරේ॒වෛතත් . පා॒හි මා॒-(අ)ද්ය දි॒වඃ පා॒හි ප්රසි॑ත්යෛ පා॒හි දුරි॑ෂ්ට්යෛ පා॒හි දු॑රද්ම॒න්යෛ පා॒හි දුශ්ච॑රිතා॒දිත්යා॑හ . ආ॒ශිෂ॑මේ॒වෛතාමාශා᳚ස්තේ .
අවි॑ෂ-න්නඃ පි॒තු-ඞ්කෘ॑ණු සු॒ෂදා॒ යෝනි॒ග්ග්॒ ස්වාහේතී᳚ද්ධ්ම-සං॒වෘँශ්ච॑නාන්යන්වාහාර්ය॒පච॑නේ (අ)භ්යා॒ධාය॑ ඵලීකරණහෝ॒ම-ඤ්ජු॑හෝති .
අති॑රික්තානි॒ වා ඉ॑ද්ධ්ම සං॒වෘँශ්ච॑නානි .. 68 ..
අති॑රික්තාඃ ඵලී॒කර॑ණාඃ . අති॑රික්තමාජ්යෝච්ඡේෂ॒ණම් .
අති॑රික්ත ඒ॒වාති॑රික්ත-න්දධාති . අථෝ॒ අති॑රික්තේ-නෛ॒වාති॑රික්ත-මා॒ප්ත්වා-(අ)ව॑රුන්ධේ .. වේදි॑-ර්දේ॒වේභ්යෝ॒ නිලා॑යත . තාං-වේँ॒දේනාන්ව॑වින්දන්න් . වේ॒දේන॒ වේදිං॑-විँවිදුඃ පෘථි॒වීම් . සා ප॑ප්රථේ පෘථි॒වී පාර්ථි॑වානි .
ගර්භ॑-ම්බිභර්ති॒ භුව॑නේෂ්ව॒න්තඃ .
තතෝ॑ ය॒ජ්ඤෝ ජා॑යතේ විශ්ව॒දානි॒රිති॑ පු॒රස්තා᳚-ථ්ස්තම්බය॒ජුෂෝ॑ වේ॒දේන॒ වේදි॒ග්ං॒ සම්මා॒ෂ්ට්ර්යනු॑විත්ත්යෛ .. 69 ..
අථෝ॒ ය-ද්වේ॒දශ්ච॒ වේදි॑ශ්ච॒ භව॑තඃ . මි॒ථු॒න॒ත්වාය॒ ප්රජා᳚ත්යෛ . ප්ර॒ජාප॑තේ॒ර්වා ඒ॒තානි॒ ශ්මශ්රූ॑ණි . ය-ද්වේ॒දඃ . පත්නි॑යා උ॒පස්ථ॒ ආස්ය॑ති .
මි॒ථු॒නමේ॒ව ක॑රෝති . වි॒න්දතේ᳚ ප්ර॒ජාම් .
වේ॒දග්ං හෝතා-(අ)(අ)හ॑ව॒නීයා᳚-ථ්ස්තෘ॒ණන්නේ॑ති .
ය॒ජ්ඤමේ॒ව ත-ථ්සන්ත॑නෝ॒ත්යෝත්ත॑රස්මා-දර්ධමා॒සාත් .
තග්ං සන්ත॑ත॒මුත්ත॑රේ-(අ)ර්ධමා॒ස ආල॑භතේ .. 70 ..
ත-ඞ්කා॒ලේකා॑ල॒ ආග॑තේ යජතේ .. බ්ර॒හ්ම॒වා॒දිනෝ॑ වදන්ති .
ස ත්වා අ॑ද්ධ්ව॒ර්යු-ස්ස්යා᳚ත් . යෝ යතෝ॑ ය॒ජ්ඤ-ම්ප්ර॑යු॒ඞ්ක්තේ .
තදේ॑න-ම්ප්රතිෂ්ඨා॒පය॒තීති॑ .
වාතා॒ද්වා අ॑ද්ධ්ව॒ර්යුර්ය॒ජ්ඤ-ම්ප්රයු॑ඞ්ක්තේ .
දේවා॑ ගාතුවිදෝ ගා॒තුං-විँ॒ත්වා ගා॒තුමි॒තේත්යා॑හ .
යත॑ ඒ॒ව ය॒ජ්ඤ-ම්ප්ර॑යු॒ඞ්ක්තේ .
තදේ॑න॒-ම්ප්රති॑ෂ්ඨාපයති .
ප්රති॑තිෂ්ඨති ප්ර॒ජයා॑ ප॒ශුභි॒-ර්යජ॑මානඃ .. 71 ..
(ති॒ෂ්ඨ॒තී॒ - මේ ලෝ॒කා - ග॑මයති॒ - ද්යෞ-ර්වෘෂ්ටි॑මේ॒වාව॑රුන්ධේ - ප॒ර්යධ॑ත්ථා॒ ඉත්යා॑හ॒ - සමි॑ෂ්ට්යෛ - භාග॒ධේයං॑ - ධත්ත॒මිත්යා॑හ॒ - වා ඉ॑ද්ධ්ම සං॒වෘँශ්ච॑නා॒ - න්යනු॑විත්ත්යෛ - ලභතේ॒ - යජ॑මානඃ) (අ. 9)
අනුවාකං 10 - පත්නීයෝක්රවිමෝකඃ
යෝ වා අය॑ථාදේවතං-යँ॒ජ්ඤමු॑ප॒චර॑ති .
ආ දේ॒වතා᳚භ්යෝ වෘශ්ච්යතේ . පාපී॑යා-න්භවති . යෝ ය॑ථාදේව॒තම් . න දේ॒වතා᳚භ්ය॒ ආවෘ॑ශ්ච්යතේ .
වසී॑යා-න්භවති . වා॒රු॒ණෝ වෛ පාශඃ॑ .
ඉ॒මං-විँෂ්යා॑මි॒ වරු॑ණස්ය॒ පාශ॒මිත්යා॑හ .
ව॒රු॒ණ॒පා॒ශාදේ॒වෛනා᳚-ම්මුඤ්චති .
ස॒වි॒තෘප්ර॑සූතෝ යථාදේව॒තම් .. 72 ..
න දේ॒වතා᳚භ්ය॒ ආවෘ॑ශ්ච්යතේ . වසී॑යා-න්භවති .
ධා॒තුශ්ච॒ යෝනෞ॑ සුකෘ॒තස්ය॑ ලෝ॒ක ඉත්යා॑හ . අ॒ග්නිර්වෛ ධා॒තා . පුණ්ය॒-ඞ්කර්ම॑ සුකෘ॒තස්ය॑ ලෝ॒කඃ . අ॒ග්නිරේ॒වෛනා᳚-න්ධා॒තා . පුණ්යේ॒ කර්ම॑ණි සුකෘ॒තස්ය॑ ලෝ॒කේ ද॑ධාති . ස්යෝ॒න-ම්මේ॑ ස॒හ පත්යා॑ කරෝ॒මීත්යා॑හ .
ආ॒ත්මන॑ශ්ච॒ යජ॑මානස්ය॒ චානා᳚ත්යෛ ස॒ත්වාංයँ॑ ..
සමායු॑ෂා॒ සම්ප්ර॒ජයේත්යා॑හ .. 73 ..
ආ॒ශිෂ॑මේ॒වෛතාමාශා᳚ස්තේ පූර්ණපා॒ත්රේ . අ॒න්ත॒තෝ॑-(අ)නු॒ෂ්ටුභා᳚ . චතු॑ෂ්ප॒ද්වා ඒ॒තච්ඡන්දඃ॒ ප්රති॑ෂ්ඨිත॒-ම්පත්නි॑යෛ පූර්ණපා॒ත්රේ භ॑වති .
අ॒ස්මින් ँලෝ॒කේ ප්රති॑තිෂ්ඨා॒නීති॑ .
අ॒ස්මින්නේ॒ව ලෝ॒කේ ප්රති॑තිෂ්ඨති . අථෝ॒ වාග්වා අ॑නු॒ෂ්ටුක් . වාම්මි॑ථු॒නම් . ආපෝ॒ රේතඃ॑ ප්ර॒ජන॑නම් .
ඒ॒තස්මා॒ද්වෛ මි॑ථු॒නාද්වි॒ද්යෝත॑මාන-ස්ස්ත॒නය॑න්වර්ෂති . රේතඃ॑ සි॒ඤ්චන්න් .. 74 ..
ප්ර॒ජාඃ ප්ර॑ජ॒නයන්න්॑ .. යද්වෛ ය॒ජ්ඤස්ය॒ බ්රහ්ම॑ණා යු॒ජ්යතේ᳚ . බ්රහ්ම॑ණා॒ වෛ තස්ය॑ විමෝ॒කඃ . අ॒ද්භි-ශ්ශාන්තිඃ॑ . විමු॑ක්තං॒-වාँ ඒ॒තර්හි॒ යෝක්ත්ර॒-ම්බ්රහ්ම॑ණා .
ආ॒දායෛ॑න॒ත්පත්නී॑ ස॒හාප උප॑ගෘහ්ණීතේ॒ ශාන්ත්යෛ᳚ .
අ॒ඤ්ජ॒ලෞ පූ᳚ර්ණපා॒ත්රමාන॑යති . රේත॑ ඒ॒වාස්යා᳚-ම්ප්ර॒ජා-න්ද॑ධාති . ප්ර॒ජයා॒ හි ම॑නු॒ෂ්යඃ॑ පූ॒ර්ණඃ .
මුඛං॒-විँමෘ॑ෂ්ටේ . අ॒ව॒භෘ॒ථස්යෛ॒ව රූ॒ප-ඞ්කෘ॒ත්වෝත්ති॑ෂ්ඨති .. 75 ..
(ස॒වි॒තෘප්ර॑සූතෝ යථාදේව॒තං-ප්ර॒ජයේත්යා॑හ-සි॒ඤ්ච-න්මෘ॑ෂ්ට॒ ඒක॑-ඤ්ච) (අ. 10)
අනුවාකං 11 - උපවේෂෝපගූහනම්
ප॒රි॒වේ॒ෂෝ වා ඒ॒ෂ වන॒ස්පතී॑නාම් . යදු॑පවේ॒ෂඃ . ය ඒ॒වං-වේँද॑ . වි॒න්දතේ॑ පරිවේ॒ෂ්ටාර᳚ම් . තමු॑ත්ක॒රේ .. ය-න්දේ॒වා ම॑නු॒ෂ්යේ॑ෂු .
උ॒ප॒වේ॒ෂමධා॑රයන්න් . යේ අ॒ස්මදප॑චේතසඃ . තාන॒ස්මභ්ය॑-මි॒හාකු॑රු . උප॑වේ॒ෂෝප॑විඩ්ඪි නඃ .. 76 ..
ප්ර॒ජා-ම්පුෂ්ටි॒මථෝ॒ ධන᳚ම් .
ද්වි॒පදෝ॑ න॒ශ්චතු॑ෂ්පදඃ . ධ්රු॒වාන-න॑පගාන්-කු॒ර්විති॑ පු॒රස්තා᳚-ත්ප්ර॒ත්යඤ්ච॒මුප॑ගූහති .
තස්මා᳚-ත්පු॒රස්තා᳚-ත්ප්ර॒ත්යඤ්චඃ॑ ශූ॒ද්රා අව॑ස්යන්ති . ස්ථ॒වි॒ම॒ත උප॑ගූහති . අප්ර॑තිවාදින ඒ॒වෛනා᳚න් කුරුතේ ..
ධෘෂ්ටි॒ර්වා උ॑පවේ॒ෂඃ .
ශු॒චාර්තෝ වජ්රෝ॒ බ්රහ්ම॑ණා॒ සග්ංශි॑තඃ .
යෝප॑වේ॒ෂේ ශුක් . සා-(අ)මුමෘ॑ච්ඡතු॒ ය-න්ද්වි॒ෂ්ම ඉති॑ .. 77 ..
අථා᳚ස්මෛ නාම॒ ගෘහ්ය॒ ප්රහ॑රති . නිර॒මු-න්නු॑ද॒ ඕක॑සඃ . ස॒පත්නෝ॒ යඃ පෘ॑ත॒න්යති॑ . නි॒ර්බා॒ද්ධ්යේ॑න හ॒විෂා᳚ . ඉන්ද්ර॑ ඒණ॒-ම්පරා॑ශරීත් .
ඉ॒හි ති॒ස්රඃ ප॑රා॒වතඃ॑ . ඉ॒හි පඤ්ච॒ජනා॒ග්ං॒ අති॑ .
ඉ॒හි ති॒ස්රෝ-(අ)ති॑ රෝච॒නා යාව॑ත් . සූර්යෝ॒ අස॑-ද්දි॒වි .
ප॒ර॒මා-න්ත්වා॑ පරා॒වත᳚ම් .. 78 ..
ඉන්ද්රෝ॑ නයතු වෘත්ර॒හා . යතෝ॒ න පුන॒රාය॑සි .
ශ॒ශ්ව॒තීභ්ය॒-ස්සමා᳚භ්ය॒ ඉති॑ . ත්රි॒වෘද්වා ඒ॒ෂ වජ්රෝ॒ බ්රහ්ම॑ණා॒ සග්ංශි॑තඃ . ශු॒චෛවෛනං॑-විँ॒ද්ධ්වා .
ඒ॒භ්යෝ ලෝ॒කේභ්යෝ॑ නි॒ර්ණුද්ය॑ . වජ්රේ॑ණ॒ බ්රහ්ම॑ණා ස්තෘණුතේ . හ॒තෝ॑ (අ)සාවව॑ධිෂ්මා॒-මුමිත්යා॑හ॒
ස්තෘත්යෛ᳚ . ය-න්ද්වි॒ෂ්යාත්ත-න්ධ්යා॑යේත් .
ශු॒චෛවෛන॑-මර්පයති .. 79 ..
(නෝ॒-ද්වි॒ෂ්ම ඉති॑-පරා॒වත॑-මර්පයති) (අ. 11)
(ප්රත්යු॑ෂ්ටං - දි॒ව-ශ්ශිල්ප॒ - මය॑ජ්ඤෝ - ධෘ॒ත-ඤ්ච॑ - දේවාසු॒රා-ස්ස ඒ॒තමින්ද්ර॒ - ආපෝ॑ දේවී - ර॒ග්නිනා॒ - ධිෂ්ණි॑යා॒ - අථ॒ ස්රුචෞ॒ - යෝ වා අය॑ථාදේවතං - පරිවේ॒ෂෝ වා ඒකා॑දශ)
(ප්රත්යු॑ෂ්ට॒ - මය॑ජ්ඤ - ඒ॒ෂා හි විශ්වේ॑ෂා-න්දේ॒වානා॑ - මූ॒ර්ජා පෘ॑ථි॒වී - මථෝ॒ රක්ෂ॑සාං॒ - තා-ම්ප්රජා॑තිං॒ - ද්වාභ්යාං॒ - ත-ඞ්කා॒ලේකා॑ලේ॒ නව॑සප්තතිඃ)
(ප්රත්යු॑ෂ්ටග්ං - ශු॒චෛවෛන॑මර්පයති)
.. හරිඃ॑ ඕම් ..
.. කෘෂ්ණ යජුර්වේදීය තෛත්තිරීය බ්රාහ්මණේ තෘතීයාෂ්ටකේ තෘතීය ප්රපාඨක-ස්සමාප්තඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ - dar.śapūrṇamāseṣṭibrāhmaṇam
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1 - strukhsammārgaḥ
pratyṷṣṭa॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pratyṷṣṭā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | a॒gnerva॒steji̭ṣṭhena॒ teja̭sā॒ niṣṭa̭pā॒mītyā̭ha meddhya॒tvāya̭ |
sruca॒-ssammā᳚rṣṭi | sru॒vamagre᳚ | pumāgṃ̭ same॒vābhya॒-ssaggśya̭ti mithuna॒tvāya̭ | atha̭ ju॒hūm | atho̭pa॒bhṛta᳚m | atha̭ dhru॒vām | a॒sau vai ju॒hūḥ || 1 ||
a॒ntari̭kṣamupa॒bhṛt | pṛ॒thi॒vī dhru॒vā |
i॒me vai lo॒kā-ssrucaḥ̭ | vṛṣṭiḥ̭ sa॒māṃrja̭nāni | vṛṣṭi॒rvā i॒mān ~lo॒kāna̭nupū॒rva-ṅka̭lpayati |
te tataḥ̭ klṛ॒ptā-ssamḙdhante |
samḙdhante-'smā i॒me lo॒kāḥ pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yadi̭ kā॒mayḙta॒ varṣṷkaḥ pa॒rjanyaḥ̭ syā॒diti̭ | a॒gra॒ta-ssammṛ̭jyāt || 2 ||
vṛṣṭi̭me॒va niya̭cchati | a॒vā॒cīnā᳚grā॒ hi vṛṣṭiḥ̭ |
yadi̭ kā॒maye॒tāva̭rṣuka-ssyā॒diti̭ | mū॒la॒ta-ssammṛ̭jyāt | vṛṣṭi̭me॒vodya̭cchati | tadu॒ vā ā̭huḥ | a॒gra॒ta e॒vopari̭ṣṭā॒-thsammṛ̭jyāt |
mū॒la॒to̭-'dhastā᳚t | tada̭nupū॒rva-ṅka̭lpate |
varṣṷko bhava॒tīti̭ || 3 ||
prācī̭mabhyā॒kāra᳚m | agrai̭rantara॒taḥ | e॒vami̭va॒ hyanna̭ma॒dyate᳚ | atho॒ agrā॒dvā oṣa̭dhīnā॒mūrja̭-mpra॒jā upa̭jīvanti | ū॒rja e॒vā-nnādya॒syāva̭ruddhyai | a॒dhastā᳚-tpra॒tīcī᳚m | da॒ṇḍamṷttama॒taḥ |
mūlḙna॒ mūla॒-mprati̭ṣṭhityai | tasmā̭dara॒tnau prāñcyu॒pari̭ṣṭā॒-llomā̭ni | pra॒tyañcya॒dhastā᳚t || 4 ||
srugghyḙṣā || prā॒ṇo vai sru॒vaḥ | ju॒hūrdakṣi̭ṇo॒ hastaḥ̭ | u॒pa॒bhṛthsa॒vyaḥ | ā॒tmā dhru॒vā | annagṃ̭ sa॒māṃrja̭nāni | mu॒kha॒to vai prā॒ṇo̭-'pā॒no bhū॒tvā |
ā॒tmāna॒manna̭-mpra॒viśya̭ | bā॒hya॒tasta॒nuvagṃ̭ śubhayati | tasmā᳚-thsru॒vame॒vāgre॒ sammā᳚rṣṭi || mu॒kha॒to hi prā॒ṇo̭-'pā॒no bhū॒tvā |
ā॒tmāna॒manna̭-māvi॒śati̭ | tau prā̭ṇāpā॒nau |
avya̭rdhukaḥ prāṇāpā॒nābhyā᳚-mbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 5 ||
(ju॒hu--r mṛ̭jyā-d- bhava॒tīti̭ - pra॒tyañcya॒dhastā᳚n - mārṣṭi॒ pañca̭ ca) (a. 1)
3.3.2 ānuvākaṃ 2 - sammārjanānāmagnau praharaṇam
di॒va-śśilpa॒mava̭tatam | pṛ॒thi॒vyāḥ ka॒kubhi̭ śri॒tam |
tena̭ va॒yagṃ sa॒hasra̭valśena |
sa॒patna̭-nnāśayāmasi॒ svāheti̭ srukhsa॒māṃrja̭nānya॒gnau praha̭rati |
āpo॒ vai da॒rbhāḥ | rū॒pame॒vaiṣā̭me॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe || a॒nu॒ṣṭubha॒rcā | ānṷṣṭubhaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | prā॒jā॒pa॒tyo ve॒daḥ |
ve॒dasyāgragg̭ srukhsa॒māṃrja̭nāni || 6 ||
svenai॒vainā̭ni॒ chanda̭sā | svayā̭ de॒vata̭yā॒ sama̭rdhayati | atho॒ ṛgvāva yoṣā᳚ | da॒rbho
vṛṣā᳚ | tanmi̭thu॒nam | mi॒thu॒name॒vāsya॒ ta-dya॒jñe ka̭roti pra॒jana̭nāya | prajā̭yate pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || tānyeke॒ vṛthai॒vāpā᳚syanti |
tattathā॒ na kā᳚ryam | āra̭bdhasya ya॒jñiya̭sya॒ karma̭ṇa॒-ssa vi̭do॒haḥ || 7 ||
yadyḙnāni pa॒śavo̭-'bhi॒tiṣṭhḙyuḥ |
na ta-tpa॒śubhyaḥ॒ kam | a॒dbhirmā᳚-rjayi॒tvotka॒re nya̭syet |
yadvai ya॒jñiya̭sya॒ karma̭ṇo॒-'nyatrāhṷtībhya-ssa॒ntiṣṭha̭te | u॒tka॒ro vāva tasya̭ prati॒ṣṭhā | e॒tāgṃ hi tasmai᳚ prati॒ṣṭhā-nde॒vā-ssa॒mabha̭rann |
yada॒dbhirmā॒rjaya̭ti | tena̭ śā॒ntam | yadṷtka॒re nya॒syati̭ | pra॒ti॒ṣṭhāme॒vainā̭ni॒ ta-dga̭mayati || 8 ||
prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ryaja̭mānaḥ ||
atho᳚ sta॒mbasya॒ vā e॒ta-drū॒pam | ya-thsrṷkhsa॒māṃrja̭nāni | sta॒mba॒śo vā oṣa̭dhayaḥ |
tāsā᳚-ñjaratka॒kṣe pa॒śavo॒ na ra̭mante | apri̭yo॒ hyḙṣā-ñjaratka॒kṣaḥ | yāva̭dapriyo ha॒ vai ja̭ratka॒kṣaḥ pa̭śū॒nām | tāva̭dapriyaḥ paśū॒nā-mbha̭vati | yasyai॒tānya॒nyatrā॒gne-rdadha̭ti |
na॒va॒dāvyā̭su॒ vā oṣa̭dhīṣu pa॒śavo̭ ramante || 9 ||
na॒va॒dā॒vo hyḙṣā-mpri॒yaḥ | yāva̭tpriyo ha॒ vai na̭vadā॒vaḥ pa̭śū॒nām | tāva̭tpriyaḥ paśū॒nā-mbha̭vati | yasyai॒tānya॒gnau pra॒hara̭nti | tasmā̭de॒tānya॒gnāve॒va praha̭ret | ya॒ta॒rasmin᳚-thsammṛ॒jyāt |
pa॒śū॒nā-ndhṛtyai᳚ || yo bhū॒tānā॒madhi̭patiḥ | ru॒drasta̭ntica॒ro vṛṣā᳚ | pa॒śūna॒smāka॒-mmā higṃ̭sīḥ | e॒tada̭stu hu॒ta-ntava॒ svāhetya̭gni sa॒māṃrja̭nānya॒gnau praha̭rati | e॒ṣā vā e॒teṣāṃ॒-yo~niḥ̭ | e॒ṣā pra̭ti॒ṣṭhā | svāme॒vainā̭ni॒ yoni᳚m |
svā-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati | prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ryaja̭mānaḥ || 10 ||
(ve॒dasyāgragg̭ srukhsa॒māṃrja̭nāni - vido॒ho - ga̭mayati - pa॒śavo̭ ramante - higṃsī॒-ṣṣaṭca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3 - patnīsannahanam
aya̭jño॒ vā e॒ṣaḥ | yo̭-'pa॒tnīkaḥ̭ | na pra॒jāḥ prajā̭yerann | patnyanvā᳚ste | ya॒jñame॒vākaḥ̭ | pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāya | ya-ttiṣṭha̭ntī sa॒naṃhyḙta |
pri॒ya-ñjñā॒tigṃ rṷndhyāt | āsī̭nā॒ sanna̭hyate |
āsī̭nā॒ hyḙṣā vī॒rya̭-ṅka॒roti̭ || 11 ||
ya-tpa॒ścāt-prācya॒nvāsī̭ta | a॒nayā̭ sa॒mada̭-ndadhīta |
de॒vānā॒-mpatni̭yā sa॒mada̭-ndadhīta | deśā᳚-ddakṣiṇa॒ta udī॒cyanvā᳚ste | ā॒tmano̭ gopī॒thāya̭ || ā॒śāsā̭nā saumana॒samityā̭ha | meddhyā̭me॒vainā॒-ṅkeva̭lī-ṅkṛ॒tvā | ā॒śiṣā॒ sama̭rdhayati |
a॒gneranṷvratā bhū॒tvā sanna̭hye sukṛ॒tāya॒ kamityā̭ha | e॒tadvai patni̭yai vratopa॒naya̭nam || 12 ||
tenai॒vaināṃ᳚-vra~॒tamupa̭nayati | tasmā̭dāhuḥ |
yaścai॒vaṃ-ve~da॒ yaśca॒na | yoktra̭me॒va yṷte | yama॒nvāste᳚ | tasyā॒muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭va॒tīti॒ yoktrḙṇa | ya-dyoktra᳚m | sa yogaḥ̭ | yadāste᳚ | sa kṣemaḥ̭ || 13 ||
yo॒ga॒kṣe॒masya॒ klṛptyai᳚ || yu॒kta-ṅkri̭yātā ā॒śīḥ kāmḙ yujyātā॒ iti̭ | ā॒śiṣa॒-ssamṛ̭ddhyai | gra॒nthi-ṅgra̭thnāti | ā॒śiṣa̭ e॒vāsyā॒-mpari̭gṛhṇāti |
pumā॒n॒. vai gra॒nthiḥ | strī patnī᳚ | ta-nmi̭thu॒nam |
mi॒thu॒name॒vāsya॒ ta-dya॒jñe ka̭roti pra॒jana̭nāya |
prajā̭yate pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || 14 ||
atho̭ a॒rdho vā e॒ṣa ā॒tmanaḥ̭ | ya-tpatnī᳚ |
ya॒jñasya॒ dhṛtyā॒ aśi̭thilambhāvāya ||
su॒pra॒jasa̭stvā va॒yagṃ su॒patnī॒rupa̭sedi॒metyā̭ha |
ya॒jñame॒va ta-nmi̭thu॒nī ka̭roti | ū॒ne-'ti̭rikta-ndhīyātā॒ iti॒ prajā᳚tyai || ma॒hī॒nā-mpayo॒-'syoṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rasa॒ ityā̭ha | rū॒pame॒vāsyai॒-tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | tasya॒ te-'kṣī̭yamāṇasya॒ nirva̭pāmi devaya॒jyāyā॒ ityā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || 15 ||
(ka॒roti̭ - vratopa॒naya̭naṃ॒ - kṣemo॒ - yaja̭mānaḥ - śāste) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - ājyotpavanam
ghṛ॒ta-ñca॒ vai madhṷ ca pra॒jāpa̭tirāsīt | yato॒ maddhvā̭sīt | tataḥ̭ pra॒jā a̭sṛjata |
tasmā॒-nmadhṷṣi pra॒jana̭namivāsti |
tasmā॒-nmadhṷṣā॒ na praca̭ranti | yā॒tayā̭ma॒ hi | ājyḙna॒ praca̭ranti | ya॒jño vā ājya᳚m | ya॒jñenai॒va ya॒jña-mpraca̭ra॒ntyayā̭tayāmatvāya |
patnyave᳚kṣate || 16 ||
mi॒thu॒na॒tvāya॒ prajā᳚tyai | yadvai patnī̭ ya॒jñasya̭ ka॒roti̭ | mi॒thu॒na-ntat | atho॒ patni̭yā e॒vaiṣa ya॒jñasyā᳚nvāra॒mbho-'na̭vacchittyai ||
a॒me॒ddhyaṃ-vā~ e॒ta-tka̭roti | ya-tpatnya॒vekṣa̭te |
gārha̭pa॒tye 'dhi̭śrayati meddhya॒tvāya̭ | ā॒ha॒va॒nīya̭-ma॒bhyuddra̭vati | ya॒jñasya॒ santa̭tyai | tejo̭-'si॒ tejo-'nu॒ prehītyā̭ha || 17 ||
tejo॒ vā a॒gniḥ | teja॒ ājya᳚m | teja̭sai॒va teja॒-ssama̭rdhayati | a॒gniste॒ tejo॒ mā vinai॒dityā॒hāhigṃ̭sāyai | sphyasya॒ vartman᳚th
sādayati | ya॒jñasya॒ santa̭tyai | a॒gnerji॒hvā-'si̭ su॒bhūrde॒vānā॒mityā̭ha | ya॒thā॒ ya॒jure॒vaitat | dhāmnḙdhāmne de॒vebhyo॒ yajṷṣeyajuṣe bha॒vetyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || 18 ||
tadvā ataḥ̭ pa॒vitrā᳚bhyāme॒vo-tpṷnāti | yaja̭māno॒ vā ājya᳚m | prā॒ṇā॒pā॒nau pa॒vitre᳚ | yaja̭māna e॒va prā̭ṇāpā॒nau da̭dhāti | pu॒na॒rā॒hāra᳚m |
e॒vami̭va॒ hi prā̭ṇāpā॒nau sa॒caṃra̭taḥ |
śu॒krama̭si॒ jyoti̭rasi॒ tejo॒-'sītyā̭ha |
rū॒pame॒vāsyai॒ ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | triryajṷṣā | traya̭ i॒me lo॒kāḥ || 19 ||
e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai᳚ | triḥ | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ |
atho̭ meddhya॒tvāya̭ | athājya̭vatībhyāma॒paḥ | rū॒pame॒vāsā̭me॒ta-dvarṇa̭-ndadhāti |
api॒ vā u॒tāhuḥ̭ | yathā̭ ha॒ vai yoṣā̭ su॒varṇa॒gṃ॒ hira̭ṇya-mpeśa॒la-mbibhra̭tī rū॒pāṇyāste᳚ |
e॒vame॒tā e॒tarhīti̭ | āpo॒ vai sarvā̭ de॒vatāḥ᳚ || 20 ||
e॒ṣā hi viśvḙṣā-nde॒vānā᳚-nta॒nūḥ | yadājya᳚m || tatro॒bhayo᳚rmīmā॒gṃ॒sā | jā॒mi syāt | ya-dyaju॒ṣā-''jyaṃ॒-ya~jṷṣā॒-'pa ṷtpunī॒yāt |
chanda̭sā॒-'pa utpṷnā॒tyajā̭mitvāya | atho̭ mithuna॒tvāya̭ | sā॒vi॒tri॒yarcā | sa॒vi॒tṛpra̭sūta-mme॒ karmā̭sa॒diti̭ | sa॒vi॒tṛpra̭sūtame॒vāsya॒ karma̭ bhavati | pa॒ccho gā̭yatri॒yā triḥ̭ ṣamṛddha॒tvāya̭ | a॒dbhire॒vauṣa̭dhī॒-ssanna̭yati | oṣa̭dhībhiḥ pa॒śūn | pa॒śubhi॒ryaja̭mānam | śu॒kra-ntvā̭ śu॒krāyā॒-ñjyoti̭stvā॒ jyoti̭ṣya॒rcistvā॒ 'rciṣītyā̭ha
sarva॒tvāya̭ | paryā᳚ptyā॒ ana̭ntarāyāya || 21 ||
(ī॒kṣa॒ta॒- ā॒ha॒-śā॒ste॒-lo॒kā - de॒vatā̭ - bhavati॒ ṣaṭca̭) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - ājyagrahaṇam
de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsann |
sa e॒tamindra॒ ājya̭syāvakā॒śa-ma̭paśyat |
tenāvai᳚kṣata | tato̭ de॒vā abha̭vann | parā-'sṷrāḥ |
ya e॒vaṃ-vi~॒dvānājya̭-ma॒vekṣa̭te |
bhava̭tyā॒tmanā᳚ | parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati | bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti |
yadājyḙnā॒nyāni̭ ha॒vīgṣya̭-bhighā॒raya̭ti || 22 ||
atha॒ kenājya॒miti̭ | sa॒tyeneti̭ brūyāt | cakṣu॒rvai sa॒tyam | sa॒tyenai॒vaina̭da॒-bhighā̭rayati | ī॒śva॒ro vā e॒ṣo᳚-'ndho bhavi̭toḥ | yaścakṣu॒ṣā ''jya̭ma॒vekṣa̭te | ni॒mīlyāve᳚kṣeta | dā॒dhārā॒tmañcakṣuḥ̭ | a॒bhyājya̭-ṅghārayati || ājya̭-ṅgṛhṇāti || 23 ||
chandāgṃ̭si॒ vā ājya᳚m | chandāg̭sye॒va prī̭ṇāti | ca॒turju॒hvā-ṅgṛ̭hṇāti | catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ | pa॒śūne॒vāva̭rundhe | a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ |
a॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī | gā॒ya॒traḥ prā॒ṇaḥ | prā॒ṇame॒va pa॒śuṣṷ dadhāti |
ca॒turdhru॒vāyā᳚m || 24 ||
catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ | pa॒śuṣve॒-vopari̭ṣṭā॒t-prati̭tiṣṭhati | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ | bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt |
ca॒turju॒hvā-ṅgṛ॒hṇanbhūyo̭ gṛhṇīyāt | a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ gṛ॒hṇan kanī̭yaḥ |
yaja̭mānāyai॒va bhrātṛ̭vya॒mupa̭sti-ṅkaroti ||
gaurvai srucaḥ̭ | ca॒turju॒hvā-ṅgṛ̭hṇāti | tasmā॒ccatṷṣpadī || 25 ||
a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ | tasmā̭da॒ṣṭāśa̭phā | ca॒turdhru॒vāyā᳚m | tasmā॒ccatuḥ̭ stanā |
gāme॒va ta-thsaggska̭roti | sā-'smai॒ saggskṛ॒teṣa॒mūrja̭-nduhe |
yajju॒hvā-ṅgṛ॒hṇāti̭ | pra॒yā॒jebhya॒stat |
yadṷpa॒bhṛti̭ | pra॒yā॒jā॒nū॒yā॒jebhya॒stat | sarva̭smai॒ vā e॒ta-dya॒jñāya̭ gṛhyate |
yaddhru॒vāyā॒mājya᳚m || 26 ||
(a॒bhi॒ghā॒raya̭ti - gṛhṇāti - dhru॒vāyāṃ॒ - catṷṣpadī॒ - prayājānūyā॒jebhya॒sta-ddve॒ ca̭) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - strukhsādanam
āpo̭ devīragrepuvo agreguva॒ ityā̭ha | rū॒pame॒vāsā̭me॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe |
agra̭ i॒maṃ-ya~॒jña-nna̭ya॒tāgrḙ ya॒jñapa̭ti॒mityā̭ha | agra̭ e॒va ya॒jña-nna̭yanti | agrḙ ya॒jñapa̭tim |
yu॒ṣmānindro̭-'vṛṇīta vṛtra॒tūryḙ yū॒yamindra̭mavṛṇīddhvaṃ-vṛ~tra॒tūrya॒ ityā̭ha |
vṛ॒tragṃ ha̭ hani॒ṣyannindra॒ āpo̭ vavre | āpo॒ hendraṃ̭-va~vrire | sa॒jñāṃ-me॒vāsā̭-me॒ta-thsāmā̭naṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | prokṣi̭tā॒-ssthetyā̭ha || 27 ||
tenāpaḥ॒ prokṣi̭tāḥ || a॒gni-rde॒vebhyo॒ nilā̭yata | kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | sa vana॒spatī॒-nprāvi̭śat | kṛṣṇo᳚-'syākhare॒ṣṭho᳚-'gnaye᳚ tvā॒ svāhetyā̭ha |
a॒gnaya̭ e॒vaina॒-ñjuṣṭa̭-ṅkaroti | atho̭ a॒gnere॒va medha॒mava̭rundhe || vedi̭rasi ba॒r॒hiṣe᳚ tvā॒ svāhetyā̭ha | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pṛ॒thi॒vī vediḥ̭ || 28 ||
pra॒jā e॒va pṛ̭thi॒vyā-mprati̭ṣṭhāpayati |
ba॒r॒hira̭si sru॒gbhyastvā॒ svāhetyā̭ha |
pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | yaja̭māna॒-ssrucaḥ̭ | yaja̭māname॒va pra॒jāsu॒ prati̭ṣṭhāpayati ||
di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tveti̭ ba॒r॒hirā॒sādya॒ prokṣa̭ti | e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ॒ prokṣa̭ti | atha॒ tataḥ̭ sa॒ha sru॒cā pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca̭-ṅgra॒nthi-mpratyṷkṣati |
pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | yathā॒ sūtyai̭ kā॒la āpaḥ̭
pu॒rastā॒-dyanti̭ || 29 ||
tā॒dṛge॒va tat || sva॒dhā pi॒tṛbhya॒ ityā̭ha | sva॒dhā॒kā॒ro hi pi̭tṛ॒ṇām | ūrgbha̭va barhi॒ṣadbhya॒ iti॒ dakṣi̭ṇāyai॒ śroṇe॒rotta̭rasyai॒ nina̭yati॒ santa̭tyai |
māsā॒ vai pi॒taro̭ barhi॒ṣadaḥ̭ | māsā̭ne॒va prī̭ṇāti |
māsā॒ vā oṣa̭dhī-rva॒rdhaya̭nti | māsāḥ᳚ pacanti॒ samṛ̭ddhyai | ana̭tiskandan. ha pa॒rjanyo̭ varṣati | yatrai॒tade॒va-ṅkri॒yate᳚ || 30 ||
ū॒rjā pṛ̭thi॒vī-ṅga̭ccha॒tetyā̭ha | pṛ॒thi॒vyāme॒vorja̭-ndadhāti |
tasmā᳚-tpṛthi॒vyā ū॒rjā bhṷñjate | gra॒nthiṃ-vi~sragṃ̭sayati | praja̭nayatye॒va tat | ū॒rdhva-mprāñca॒mudgṷ̄ḍha-mpra॒tyañca॒māya̭cchati |
tasmā᳚-tprā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate | pra॒tīcīḥ᳚ pra॒jā jā̭yante || viṣṇo॒-sstūpo॒-'sītyā̭ha |
ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ || 31 ||
ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ | pu॒rastā᳚-tprasta॒ra-ṅgṛ̭hṇāti | mukhya̭me॒vaina̭-ṅkaroti | iya̭nta-ṅgṛhṇāti | pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tam |
iya̭nta-ṅgṛhṇāti | ya॒jña॒pa॒ruṣā॒ sammi̭tam |
iya̭nta-ṅgṛhṇāti | e॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒rya᳚m |
vī॒rya̭ sammitam || 32 ||
apa̭rimita-ṅgṛhṇāti | apa̭rimita॒syāva̭ruddhyai |
tasmi̭-npa॒vitre॒ api̭sṛjati | yaja̭māno॒ vai pra̭sta॒raḥ |
prā॒ṇā॒pā॒nau pa॒vitre᳚ | yaja̭māna e॒va prā̭ṇāpā॒nau da̭dhāti || ūrṇā᳚mradasa-ntvā stṛṇā॒mītyā̭ha | ya॒thā॒ya॒jure॒vai tat | svā॒sa॒stha-nde॒vebhya॒ ityā̭ha | de॒vebhya̭ e॒vaina̭-thsvāsa॒stha-ṅka̭roti || 33 ||
ba॒r॒॒hi-sstṛ̭ṇāti | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pṛ॒thi॒vī vediḥ̭ | pra॒jā e॒va pṛ̭thi॒vyā-mprati̭ṣṭhāpayati || ana̭tidṛśnagg stṛṇāti | pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒rana̭tidṛśna-ṅkaroti | dhā॒raya̭-nprasta॒ra-mpa̭ri॒dhī-npari̭ dadhāti | yaja̭māno॒ vai pra̭sta॒raḥ |
yaja̭māna e॒va ta-thsva॒ya-mpa̭ri॒dhī-npari̭ dadhāti ||
ga॒ndha॒rvo̭-'si vi॒śvāva̭su॒rityā̭ha || 34 ||
viśva̭me॒vāyu॒-ryaja̭māne dadhāti | indra̭sya bā॒hura̭si॒ dakṣi̭ṇa॒ ityā̭ha | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti | mi॒trāvarṷṇau tvottara॒taḥ pari̭dhattā॒mityā̭ha |
prā॒ṇā॒pā॒nau mi॒trāvarṷṇau | prā॒ṇā॒pā॒nā-ve॒vāsmi̭-ndadhāti | sūrya̭stvā pu॒rastā᳚-tpā॒tvityā̭ha | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | kasyā᳚ścida॒bhiśa̭styā॒ ityā̭ha | apa̭rimitāde॒vaina̭-mpāti || 35 ||
vī॒tiho᳚tra-ntvā kava॒ ityā̭ha | a॒gnime॒va ho॒treṇa॒ sama̭rdhayati | dyu॒manta॒gṃ॒ sami̭dhīma॒hītyā̭ha॒ sami̭ddhyai | agnḙ bṛ॒hanta̭maddhva॒ra ityā̭ha॒ vṛddhyai᳚ | vi॒śo ya॒ntre stha॒ ityā̭ha | vi॒śāṃ-ya~tyai᳚ |
u॒dī॒cīnā᳚gre॒ nida̭dhāti॒ prati̭ṣṭhityai |
vasṷ̄nāgṃ ru॒drāṇā̭-mādi॒tyānā॒gṃ॒ sada̭si sī॒detyā̭ha | de॒vatā̭nāme॒va sada̭ne prasta॒ragṃ sā̭dayati || ju॒hūra̭si ghṛ॒tācī॒ nāmnetyā̭ha || 36 ||
a॒sau vai ju॒hūḥ | a॒ntari̭kṣamupa॒bhṛt | pṛ॒thi॒vī dhru॒vā | tāsā̭me॒tade॒va pri॒ya-nnāma̭ | ya-dghṛ॒tācīti̭ | ya-dghṛ॒tācītyāha̭ | pri॒yeṇai॒vainā॒ nāmnā̭ sādayati ||
e॒tā a̭sadan-thsukṛ॒tasya̭ lo॒ka ityā̭ha |
sa॒tyaṃ-vai~ sṷkṛ॒tasya̭ lo॒kaḥ |
sa॒tya e॒vainā᳚-ssukṛ॒tasya̭ lo॒ke sā̭dayati |
tā vi̭ṣṇo pā॒hītyā̭ha | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ | pā॒hi ya॒jña-mpā॒hi ya॒jñapa̭ti-mpā॒hi māṃ-ya~̭jña॒niya॒mityā̭ha | ya॒jñāya॒ yaja̭mānāyā॒tmane᳚ | tebhya̭ e॒vāśiṣa॒māśā॒ste-'nā᳚rtyai || 37 ||
(sthetyā̭ha - pṛthi॒vī vedi॒--r yanti̭ - kri॒yate॒ - viṣṇṷ--r vī॒rya̭sammitaṃ - karo - tyāha - pāti॒ - nāmnetyā̭ha - lo॒ke sā̭dayati॒ ṣaṭca̭) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - āghāraḥ
a॒gninā॒ vai hotrā᳚ | de॒vā asṷrā-na॒bhya̭bhavann |
a॒gnayḙ sami॒ddhyamā̭nā॒yā-nṷbrū॒hītyā̭ha॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai | eka̭vigṃśati-middhmadā॒rūṇi̭ bhavanti | e॒ka॒vi॒gṃ॒śo vai purṷṣaḥ |
purṷṣa॒syāptyai᳚ |
pañca̭daśeddhmadā॒rūṇya॒-bhyāda̭dhāti |
pañca̭daśa॒ vā a̭rdhamā॒sasya॒ rātra̭yaḥ |
a॒rdha॒mā॒sa॒śa-ssaṃ̭va~thsa॒ra ā᳚pyate |
trīn-pa̭ri॒dhīn-pari̭-dadhāti || 38 ||
ū॒rdhve sa॒midhā॒vāda̭dhāti | a॒nū॒yā॒jebhyaḥ̭ sa॒midha॒mati̭śinaṣṭi | ṣaṭthsa-mpa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | ve॒denopa̭vājayati |
prā॒jā॒pa॒tyo vai ve॒daḥ | prā॒jā॒pa॒tyaḥ prā॒ṇaḥ | yaja̭māna āhava॒nīyaḥ̭ | yaja̭māna e॒va prā॒ṇa-nda̭dhāti || 39 ||
trirupa̭vājayati | trayo॒ vai prā॒ṇāḥ | prā॒ṇāne॒vāsmi̭-ndadhāti | ve॒deno̭pa॒yatya̭ sru॒veṇa̭ prājāpa॒tya-mā̭ghā॒ra-māghā̭rayati | ya॒jño vai pra॒jāpa̭tiḥ | ya॒jñame॒va pra॒jāpa̭ti-mmukha॒ta āra̭bhate |
atho᳚ pra॒jāpa̭ti॒-ssarvā̭ de॒vatāḥ᳚ | sarvā̭ e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti || a॒gnima̭gnī-ttristri॒-ssammṛ॒ḍḍhītyā̭ha | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ || 40 ||
atho॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai | pa॒ri॒dhīn-thsammā᳚rṣṭi | pu॒nātye॒vaināṋ | tristri॒-ssammā᳚rṣṭi | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ | atho̭ meddhya॒tvāya̭ | atho̭ e॒te vai dḙvāśvāḥ | de॒vā॒śvāne॒va ta-thsammā᳚rṣṭi |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai |
āsī̭no॒-'nya-mā̭ghā॒ra-māghā̭rayati || 41 ||
tiṣṭha̭nna॒nyam | yathā-'no̭ vā॒ rathaṃ̭vā~ yu॒ñjyāt |
e॒vame॒va tada̭ddhva॒ryu-rya॒jñaṃ-yu~̭nakti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā॒bhyū᳚ḍhyai |
vaha̭ntyena-ṅgrā॒myāḥ pa॒śavaḥ̭ |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || bhuva̭namasi॒ vipra̭tha॒svetyā̭ha | ya॒jño vai bhuva̭nam | ya॒jña e॒va yaja̭māna-mpra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ prathayati | agne॒ yaṣṭa̭ri॒da-nnama॒ ityā̭ha || 42 ||
a॒gnirvai de॒vānāṃ॒-ya~ṣṭā᳚ | ya e॒va de॒vānāṃ॒-ya~ṣṭā᳚ | tasmā̭ e॒va nama̭skaroti ||
juhvehya॒gnistvā᳚ hvayati devaya॒jyāyā॒ upa̭bhṛ॒dehi̭ de॒vastvā̭ savi॒tā hva̭yati devaya॒jyāyā॒ ityā̭ha |
ā॒gne॒yī vai ju॒hūḥ | sā॒vi॒tryṷpa॒bhṛt | tābhyā̭me॒vaine॒ prasṷ̄ta॒ āda̭tte || agnā̭viṣṇū॒ mā vā॒mava̭kramiṣa॒mityā̭ha |
a॒gniḥ pu॒rastā᳚t | viṣṇṷrya॒jñaḥ pa॒ścāt || 43 ||
tābhyā̭me॒va pra̭ti॒ procyā॒tyākrā̭mati |
viji̭hāthā॒-mmā mā॒ santā᳚pta॒mityā॒hāhigṃ̭sāyai |
lo॒ka-mmḙ lokakṛtau kṛṇuta॒mityā̭ha |
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || viṣṇo॒-ssthāna̭ma॒sītyā̭ha | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | e॒ta-tkhalu॒ vai de॒vānā॒-mapa̭rājita-mā॒yata̭nam | ya-dya॒jñaḥ |
de॒vānā̭me॒vāpa̭rājita ā॒yata̭ne tiṣṭhati ||
i॒ta indro̭ akṛṇo-dvī॒ryā̭ṇītyā̭ha || 44 ||
i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti |
sa॒mā॒rabhyo॒rdhvo a̭ddhva॒ro di̭vi॒spṛśa॒mityā̭ha॒ vṛddhyai᳚ | ā॒ghā॒ra-mā̭ghā॒ryamā̭ṇa॒manṷ samā॒rabhya̭ | e॒tasmi̭n kā॒le de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann | sā॒kṣāde॒va yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti | atho॒ samṛ̭ddhenai॒va ya॒jñena॒ yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti |
ahrṷto ya॒jño ya॒jñapa̭te॒rityā॒hānā᳚rtyai |
indrā̭vā॒n-thsvāhetyā̭ha | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti | bṛ॒hadbhā ityā̭ha || 45 ||
su॒va॒rgo vai lo॒ko bṛ॒hadbhāḥ | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ | bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt | prā॒ṇa ā̭ghā॒raḥ |
ya-thsagg̭spa॒rśaye᳚t | bhrātṛ̭vye-'sya prā॒ṇa-nda̭ddhyāt | asagg̭sparśayanna॒tyākrā̭mati | yaja̭māna e॒va prā॒ṇa-nda̭dhāti | pā॒himā᳚-'gne॒ duśca̭ritā॒dā mā॒ suca̭rite bha॒jetyā̭ha || 46 ||
a॒gnirvāva pa॒vitra᳚m | vṛ॒ji॒namanṛ̭ta॒-nduśca̭ritam |
ṛ॒ju॒ka॒rmagṃ sa॒tyagṃ suca̭ritam |
a॒gnire॒vainaṃ̭-vṛ~ji॒nāda-nṛ̭tā॒-dduśca̭ritātpāti |
ṛ॒ju॒ka॒rme sa॒tye suca̭rite bhajati | tasmā̭de॒vamāśā᳚ste | ā॒tmano̭ gopī॒thāya̭ || śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya̭ | yadā̭ghā॒raḥ | ā॒tmā dhru॒vā || 47 ||
ā॒ghā॒ra-mā॒ghārya̭ dhru॒vāgṃ sama̭nakti |
ā॒tmanne॒va ya॒jñasya॒ śiraḥ॒ prati̭dadhāti |
dvi-ssama̭nakti | dvau hi prā̭ṇāpā॒nau | tadā̭huḥ |
trire॒va sama̭ñjyāt | tridhā̭tu॒ hi śira॒ iti̭ | śira̭ ivai॒ta-dya॒jñasya̭ | atho॒ trayo॒ vai prā॒ṇāḥ |
prā॒ṇāne॒vāsmi̭-ndadhāti ||
ma॒khasya॒ śiro̭-'si॒ sañjyoti̭ṣā॒ jyoti̭raṅktā॒mityā̭ha |
jyoti̭re॒vāsmā̭ u॒pari̭ṣṭā-ddadhāti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai || 48 ||
(pari̭dadhāti - prā॒ṇa-nda̭dhāti॒ - hi ya॒jño - ghā̭rayati॒ - nama॒ ityā̭ha - pa॒ścā-d- vī॒ryā̭ṇītyā̭ha॒ - bhā ityā̭ha - bha॒jetyā̭ha - dhru॒ - vaivāsmi̭-ndadhāti॒ trīṇi̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - iḍābhakṣaṇam
dhiṣṇi̭yā॒ vā e॒te nyṷpyante | yadbra॒hmā | yaddhotā᳚ | yada̭ddhva॒ryuḥ | yada॒gnīt | ya-dyaja̭mānaḥ | tān. yada̭ntare॒yāt | yaja̭mānasya prā॒ṇān-thsaṅka̭rṣet | pra॒māyṷka-ssyāt | pu॒ro॒ḍāśa̭mapa॒gṛhya॒ sañca̭ratyaddhva॒ryuḥ || 49 ||
yaja̭mānāyai॒va tallo॒kagṃ śigṃ̭ṣati |
nāsya̭ prā॒ṇān-thsaṅka̭rṣati | na pra॒māyṷko bhavati | pu॒rastā᳚-tpra॒tyaṅṅāsī̭naḥ | iḍā̭yā॒ iḍā॒māda̭dhāti |
hastyā॒gṃ॒ hotre᳚ | pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ | pa॒śavaḥ॒ purṷṣaḥ | pa॒śuṣve॒va pa॒śū-nprati̭ṣṭhāpayati | iḍā̭yai॒ vā e॒ṣā prajā̭tiḥ || 50 ||
tā-mprajā̭tiṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ prajā̭yate | dvira॒ṅgulā̭vanakti॒ parva̭ṇoḥ |
dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai | sa॒kṛdupa̭stṛṇāti | dvirāda̭dhāti | sa॒kṛda॒bhighā̭rayati | ca॒tu-ssampa̭dyate | ca॒tvāri॒ vai pa॒śoḥ pra̭ti॒ṣṭhānā̭ni |
yāvā̭ne॒va pa॒śuḥ | tamupa̭hvayate || 51 ||
mukha̭miva॒ pratyupa̭hvayeta | sa॒mu॒ṅkhāne॒va pa॒śūnupa̭hvayate | pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ |
tasmā॒-thsā-'nvā॒rabhyā᳚ | a॒ddhva॒ryuṇā̭ ca॒ yaja̭mānena ca | upa̭hūtaḥ paśu॒māna̭sā॒nītyā̭ha |
upa॒ hyḙnau॒ hvaya̭te॒ hotā᳚ | iḍā̭yai de॒vatā̭nā-mupaha॒ve | upa̭hūtaḥ paśu॒mā-nbha̭vati |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 52 ||
yāṃ-vai~ hastyā॒miḍā̭mā॒dadhā̭ti | vā॒ca-ssā bhā̭ga॒dheya᳚m | yāmṷpa॒hvaya̭te | prā॒ṇānā॒gṃ॒ sā | vāca̭-ñcai॒va prā॒ṇāgścāva̭rundhe ||
atha॒ vā e॒tarhyupa̭hūtāyā॒miḍā̭yām |
pu॒ro॒ḍāśa̭syai॒va ba̭rhi॒ṣado̭ mīmā॒gṃ॒sā | yaja̭māna-nde॒vā a̭bruvann | ha॒virno॒ nirva॒peti̭ | nāhama̭bhā॒go nirva̭phsyā॒mītya̭bravīt || 53 ||
na mayā̭-'bhā॒gayā 'nṷvakṣya॒theti॒ vāga̭bravīt |
nāhama̭bhā॒gā pṷro-'nuvā॒kyā̭ bhaviṣyā॒mīti̭ puro-'nuvā॒kyā᳚ | nāhama̭bhā॒gā yā॒jyā̭ bhaviṣyā॒mīti̭
yā॒jyā᳚ | na mayā̭-'bhā॒gena॒ vaṣa̭ṭkariṣya॒theti̭ vaṣaṭkā॒raḥ | ya-dya̭jamānabhā॒ga-nni॒dhāya̭ puro॒ḍāśa̭-mbarhi॒ṣada̭-ṅka॒roti̭ |
tāne॒va ta-dbhā॒ginaḥ̭ karoti | ca॒tu॒rdhā ka̭roti | cata̭sro॒ diśaḥ̭ | di॒kṣvḙva prati̭tiṣṭhati | ba॒r॒hi॒ṣada̭-ṅkaroti || 54 ||
yaja̭māno॒ vai pṷro॒ḍāśaḥ̭ | pra॒jā ba॒r॒hiḥ |
yaja̭māname॒va pra॒jāsu॒ prati̭ṣṭhāpayati |
tasmā̭da॒sthnā-'nyāḥ pra॒jāḥ pra̭ti॒tiṣṭha̭nti | mā॒gṃ॒senā॒nyāḥ | atho॒ khalvā̭huḥ | dakṣi̭ṇā॒ vā e॒tā ha̭vi-rya॒jñasyā᳚ntarve॒dyava̭ruddhyante |
ya-tpṷro॒ḍāśa̭-mbarhi॒ṣada̭-ṅka॒rotīti̭ | ca॒tu॒rdhā ka̭roti | ca॒tvāro॒ hyḙte ha̭vi-rya॒jñasya॒rtvijaḥ̭ || 55 ||
bra॒hmā hotā᳚-'ddhva॒ryura॒gnīt | tama॒bhimṛ̭śet | i॒da-mbra॒hmaṇaḥ̭ | i॒dagṃ hotuḥ̭ | i॒dama̭ddhva॒ryoḥ | i॒dama॒gnīdha॒ iti̭ | yathai॒vāda-ssau॒mye᳚-'ddhva॒re |
ā॒deśa̭mṛ॒tvigbhyo॒ dakṣi̭ṇā nī॒yante᳚ | tā॒dṛge॒va tat | a॒gnīdhe᳚ pratha॒māyāda̭dhāti || 56 ||
a॒gnimṷkhā॒ hyṛddhiḥ̭ | a॒gnimṷkhāme॒vardhiṃ॒-ya~ja̭māna ṛddhnoti || sa॒kṛdṷpa॒stīrya॒ dvirā॒dadha̭t | u॒pa॒stīrya॒ dvira॒bhighā̭rayati |
ṣaṭ-thsampa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | ve॒dena̭ bra॒hmaṇe᳚ brahmabhā॒ga-mpari̭harati | prā॒jā॒pa॒tyo vai ve॒daḥ | prā॒jā॒pa॒tyo bra॒hmā || 57 ||
sa॒vi॒tā ya॒jñasya॒ prasū᳚tyai | atha॒ kāma̭ma॒nyena̭ | tato॒ hotre᳚ | maddhyaṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya̭ | yaddhotā᳚ | ma॒ddhya॒ta e॒va ya॒jña-mprī̭ṇāti |
athā᳚ddhva॒ryave᳚ | pra॒ti॒ṣṭhā vā e॒ṣā ya॒jñasya̭ | yada̭ddhva॒ryuḥ |
tasmā᳚ddhavi-rya॒jñasyai॒tāme॒vāvṛta॒manṷ || 58 ||
a॒nyā dakṣi̭ṇā nīyante | ya॒jñasya॒ prati̭ṣṭhityai |
a॒gnima̭gnī-thsa॒kṛ-thsa̭kṛ॒-thsammṛ॒ḍḍhītyā̭ha |
parāṃ̭iva॒ hyḙtarhi̭ ya॒jñaḥ || i॒ṣi॒tā daivyā॒ hotā̭ra॒ ityā̭ha | i॒ṣi॒tagṃ hi karma̭ kri॒yate᳚ |
bha॒dra॒vācyā̭ya॒ preṣi̭to॒ mānṷṣa-ssūktavā॒kāya̭ sū॒ktā brū॒hītyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste |
sva॒gā daivyā॒ hotṛ̭bhya॒ ityā̭ha | ya॒jñame॒va tathsva॒gā ka̭roti | sva॒sti-rmānṷṣebhya॒ ityā̭ha |
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste | śaṃ॒yo~-rbrū॒hītyā̭ha |
śaṃ॒yu~me॒va bā̭rhaspa॒tya-mbhā̭ga॒dheyḙna॒ sama̭rdhayati || 59 ||
(ca॒ra॒tya॒ddhva॒ryuḥ - prajā̭ti--r hvayate॒ - vedā᳚ - bravī-d- barhi॒ṣada̭-ṅkaro-tyṛ॒tvijo̭-dadhāti-bra॒hmā-'nṷ-karoti ca॒tvāri̭ ca) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - prastaraprahārādikam
atha॒ srucā̭vanu॒ṣṭugbhyāṃ॒-vā~ja̭vatībhyāṃ॒-vyū~̭hati | pra॒ti॒ṣṭhā vā a̭nu॒ṣṭuk | annaṃ॒-vā~jaḥ॒ prati̭ṣṭhityai | a॒nnādya॒syāva̭ruddhyai | prācī᳚-ñju॒hūmṷ̄hati | jā॒tāne॒va bhrātṛ̭vyā॒-npraṇṷdate | pra॒tīcī̭mupa॒bhṛta᳚m |
ja॒ni॒ṣyamā̭ṇāne॒va prati̭nudate |
sa viṣṷ̄ca e॒vāpohya̭ sa॒patnā॒n॒. yaja̭mānaḥ |
a॒smin ~lo॒ke prati̭tiṣṭhati || 60 ||
dvābhyā᳚m | dvipra̭tiṣṭho॒ hi || vasṷbhyastvā ru॒drebhya̭stvā-''di॒tyebhya॒stvetyā̭ha |
ya॒thā॒ya॒jure॒vai tat | sru॒kṣu pra̭sta॒rama̭nakti |
i॒me vai lo॒kā-ssrucaḥ̭ | yaja̭mānaḥ prasta॒raḥ | yaja̭māname॒va teja̭sā-'nakti | tre॒dhā-'na̭kti |
traya̭ i॒me lo॒kāḥ || 61 ||
e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyo̭-'nakti |
a॒bhi॒pū॒rvama̭nakti | a॒bhi॒pū॒rvame॒va yaja̭māna॒-nteja̭sā-'nakti || a॒ktagṃ rihā̭ṇā॒ ityā̭ha |
tejo॒ vā ājya᳚m | yaja̭mānaḥ prasta॒raḥ |
yaja̭māname॒va teja̭sā-'nakti | vi॒yantu॒ vaya॒ ityā̭ha | vaya̭ e॒vaina̭-ṅkṛ॒tvā |
su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 62 ||
pra॒jāṃ-yo~ni॒-mmā nirmṛ̭kṣa॒mityā̭ha | pra॒jāyai̭ gopī॒thāya̭ || āpyā̭yantā॒māpa॒ oṣa̭dhaya॒ ityā̭ha | āpa̭ e॒vauṣa̭dhī॒rāpyā̭yayati | ma॒rutā॒-mpṛṣa̭taya॒-ssthetyā̭ha | ma॒ruto॒ vai vṛṣṭyā̭ īśate |
vṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe | diva̭-ṅgaccha॒ tato̭ no॒ vṛṣṭi॒mera॒yetyā̭ha | vṛṣṭi॒rvai dyauḥ | vṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe || 63 ||
yāva॒dvā a̭ddhva॒ryuḥ pra̭sta॒ra-mpra॒hara̭ti | tāva̭da॒syāyṷrmīyate | ā॒yu॒ṣpā a̭gne॒-'syāyṷrme pā॒hītyā̭ha | āyṷre॒vātman-dha̭tte |
yāva॒dvā a̭ddhva॒ryuḥ pra̭sta॒ra-mpra॒hara̭ti | tāva̭dasya॒ cakṣṷrmīyate | ca॒kṣu॒ṣpā a̭gne-'si॒ cakṣṷrme pā॒hītyā̭ha | cakṣṷre॒vātman-dha̭tte ||
dhru॒vā-'sītyā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai ||
ya-mpa̭ri॒dhi-mpa॒ryadha̭tthā॒ ityā̭ha || 64 ||
ya॒thā॒ya॒jure॒vaitat | agnḙ deva pa॒ṇibhi̭-rvī॒yamā̭ṇa॒ ityā̭ha | a॒gnaya̭ e॒vaina॒-ñjuṣṭa̭-ṅkaroti |
ta-nta̭ e॒tamanu॒ joṣa̭-mbharā॒mītyā̭ha |
sa॒jā॒tāne॒vāsmā॒ anṷkānkaroti |
nede॒ṣa tvada̭pace॒tayā̭tā॒ ityā॒hānṷkhyātyai || ya॒jñasya॒ pātha॒ upa॒ sami̭ta॒mityā̭ha |
bhū॒māna̭me॒vopai̭ti | pa॒ri॒dhīn-praha̭rati |
ya॒jñasya॒ sami̭ṣṭyai || 65 ||
srucau॒ sa-mprasrā̭vayati | yade॒va tatra̭ krū॒ram |
tat-tena̭ śamayati | ju॒hvāmṷpa॒bhṛta᳚m | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ |
bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt |
yaja̭mānāyai॒va bhrātṛ̭vya॒mupa̭sti-ṅkaroti ||
sa॒gg॒srā॒vabhā̭gā॒-ssthetyā̭ha |
vasa̭vo॒ vai ru॒drā ā̭di॒tyā-ssagg̭srā॒vabhā̭gāḥ |
teṣā॒-nta-dbhā̭ga॒dheya᳚m || 66 ||
tāne॒va tena̭ prīṇāti | vai॒śva॒de॒vyarcā | e॒te hi viśvḙ de॒vāḥ | tri॒ṣṭug-bha̭vati | i॒ndri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭuk | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti || a॒gnervā॒mapa̭nnagṛhasya॒ sada̭si sādayā॒mītyā̭ha |
i॒yaṃ-vā~ a॒gnirapa̭nnagṛhaḥ | a॒syā e॒vaine॒ sada̭ne sādayati | su॒mnāya̭ sumninī su॒mne mā̭ dhatta॒mityā̭ha || 67 ||
pra॒jā vai pa॒śavaḥ̭ su॒mnam | pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tmandha̭tte | dhu॒ri dhu॒ryaṷ pāta॒mityā̭ha | jā॒yā॒pa॒tyo-rgo̭pī॒thāya̭ || agnḙ-'dabdhāyo-'śītatano॒ ityā̭ha | ya॒thā॒ya॒jure॒vaitat | pā॒hi mā॒-'dya di॒vaḥ pā॒hi prasi̭tyai pā॒hi duri̭ṣṭyai pā॒hi dṷradma॒nyai pā॒hi duśca̭ritā॒dityā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste |
avi̭ṣa-nnaḥ pi॒tu-ṅkṛ̭ṇu su॒ṣadā॒ yoni॒gg॒ svāhetī᳚ddhma-saṃ॒vṛ~śca̭nānyanvāhārya॒paca̭ne 'bhyā॒dhāya̭ phalīkaraṇaho॒ma-ñjṷhoti |
ati̭riktāni॒ vā i̭ddhma saṃ॒vṛ~śca̭nāni || 68 ||
ati̭riktāḥ phalī॒kara̭ṇāḥ | ati̭riktamājyoccheṣa॒ṇam |
ati̭rikta e॒vāti̭rikta-ndadhāti | atho॒ ati̭rikte-nai॒vāti̭rikta-mā॒ptvā-'va̭rundhe || vedi̭-rde॒vebhyo॒ nilā̭yata | tāṃ-ve~॒denānva̭vindann | ve॒dena॒ vediṃ̭-vi~viduḥ pṛthi॒vīm | sā pa̭prathe pṛthi॒vī pārthi̭vāni |
garbha̭-mbibharti॒ bhuva̭neṣva॒ntaḥ |
tato̭ ya॒jño jā̭yate viśva॒dāni॒riti̭ pu॒rastā᳚-thstambaya॒juṣo̭ ve॒dena॒ vedi॒gṃ॒ sammā॒ṣṭryanṷvittyai || 69 ||
atho॒ ya-dve॒daśca॒ vedi̭śca॒ bhava̭taḥ | mi॒thu॒na॒tvāya॒ prajā᳚tyai | pra॒jāpa̭te॒rvā e॒tāni॒ śmaśrṷ̄ṇi | ya-dve॒daḥ | patni̭yā u॒pastha॒ āsya̭ti |
mi॒thu॒name॒va ka̭roti | vi॒ndate᳚ pra॒jām |
ve॒dagṃ hotā-''ha̭va॒nīyā᳚-thstṛ॒ṇannḙti |
ya॒jñame॒va ta-thsanta̭no॒tyotta̭rasmā-dardhamā॒sāt |
tagṃ santa̭ta॒mutta̭re-'rdhamā॒sa āla̭bhate || 70 ||
ta-ṅkā॒lekā̭la॒ āga̭te yajate || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti |
sa tvā a̭ddhva॒ryu-ssyā᳚t | yo yato̭ ya॒jña-mpra̭yu॒ṅkte |
tadḙna-mpratiṣṭhā॒paya॒tīti̭ |
vātā॒dvā a̭ddhva॒ryurya॒jña-mprayṷṅkte |
devā̭ gātuvido gā॒tuṃ-vi~॒tvā gā॒tumi॒tetyā̭ha |
yata̭ e॒va ya॒jña-mpra̭yu॒ṅkte |
tadḙna॒-mprati̭ṣṭhāpayati |
prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || 71 ||
(ti॒ṣṭha॒tī॒ - me lo॒kā - ga̭mayati॒ - dyau-rvṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe - pa॒ryadha̭tthā॒ ityā̭ha॒ - sami̭ṣṭyai - bhāga॒dheyaṃ̭ - dhatta॒mityā̭ha॒ - vā i̭ddhma saṃ॒vṛ~śca̭nā॒ - nyanṷvittyai - labhate॒ - yaja̭mānaḥ) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - patnīyokravimokaḥ
yo vā aya̭thādevataṃ-ya~॒jñamṷpa॒cara̭ti |
ā de॒vatā᳚bhyo vṛścyate | pāpī̭yā-nbhavati | yo ya̭thādeva॒tam | na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate |
vasī̭yā-nbhavati | vā॒ru॒ṇo vai pāśaḥ̭ |
i॒maṃ-vi~ṣyā̭mi॒ varṷṇasya॒ pāśa॒mityā̭ha |
va॒ru॒ṇa॒pā॒śāde॒vainā᳚-mmuñcati |
sa॒vi॒tṛpra̭sūto yathādeva॒tam || 72 ||
na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate | vasī̭yā-nbhavati |
dhā॒tuśca॒ yonaṷ sukṛ॒tasya̭ lo॒ka ityā̭ha | a॒gnirvai dhā॒tā | puṇya॒-ṅkarma̭ sukṛ॒tasya̭ lo॒kaḥ | a॒gnire॒vainā᳚-ndhā॒tā | puṇye॒ karma̭ṇi sukṛ॒tasya̭ lo॒ke da̭dhāti | syo॒na-mmḙ sa॒ha patyā̭ karo॒mītyā̭ha |
ā॒tmana̭śca॒ yaja̭mānasya॒ cānā᳚tyai sa॒tvāṃya~̭ ||
samāyṷṣā॒ sampra॒jayetyā̭ha || 73 ||
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste pūrṇapā॒tre | a॒nta॒to̭-'nu॒ṣṭubhā᳚ | catṷṣpa॒dvā e॒tacchandaḥ॒ prati̭ṣṭhita॒-mpatni̭yai pūrṇapā॒tre bha̭vati |
a॒smin ~lo॒ke prati̭tiṣṭhā॒nīti̭ |
a॒sminne॒va lo॒ke prati̭tiṣṭhati | atho॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭuk | vāmmi̭thu॒nam | āpo॒ retaḥ̭ pra॒jana̭nam |
e॒tasmā॒dvai mi̭thu॒nādvi॒dyota̭māna-ssta॒naya̭nvarṣati | retaḥ̭ si॒ñcann || 74 ||
pra॒jāḥ pra̭ja॒nayanṋ || yadvai ya॒jñasya॒ brahma̭ṇā yu॒jyate᳚ | brahma̭ṇā॒ vai tasya̭ vimo॒kaḥ | a॒dbhi-śśāntiḥ̭ | vimṷktaṃ॒-vā~ e॒tarhi॒ yoktra॒-mbrahma̭ṇā |
ā॒dāyai̭na॒tpatnī̭ sa॒hāpa upa̭gṛhṇīte॒ śāntyai᳚ |
a॒ñja॒lau pū᳚rṇapā॒tramāna̭yati | reta̭ e॒vāsyā᳚-mpra॒jā-nda̭dhāti | pra॒jayā॒ hi ma̭nu॒ṣyaḥ̭ pū॒rṇaḥ |
mukhaṃ॒-vi~mṛ̭ṣṭe | a॒va॒bhṛ॒thasyai॒va rū॒pa-ṅkṛ॒tvotti̭ṣṭhati || 75 ||
(sa॒vi॒tṛpra̭sūto yathādeva॒taṃ-pra॒jayetyā̭ha-si॒ñca-nmṛ̭ṣṭa॒ eka̭-ñca) (a. 10)
anuvākaṃ 11 - upaveṣopagūhanam
pa॒ri॒ve॒ṣo vā e॒ṣa vana॒spatī̭nām | yadṷpave॒ṣaḥ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | vi॒ndatḙ parive॒ṣṭāra᳚m | tamṷtka॒re || ya-nde॒vā ma̭nu॒ṣyḙṣu |
u॒pa॒ve॒ṣamadhā̭rayann | ye a॒smadapa̭cetasaḥ | tāna॒smabhya̭-mi॒hākṷru | upa̭ve॒ṣopa̭viḍḍhi naḥ || 76 ||
pra॒jā-mpuṣṭi॒matho॒ dhana᳚m |
dvi॒pado̭ na॒ścatṷṣpadaḥ | dhru॒vāna-na̭pagān-ku॒rviti̭ pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca॒mupa̭gūhati |
tasmā᳚-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaḥ̭ śū॒drā ava̭syanti | stha॒vi॒ma॒ta upa̭gūhati | apra̭tivādina e॒vainā᳚n kurute ||
dhṛṣṭi॒rvā ṷpave॒ṣaḥ |
śu॒cārto vajro॒ brahma̭ṇā॒ sagṃśi̭taḥ |
yopa̭ve॒ṣe śuk | sā-'mumṛ̭cchatu॒ ya-ndvi॒ṣma iti̭ || 77 ||
athā᳚smai nāma॒ gṛhya॒ praha̭rati | nira॒mu-nnṷda॒ oka̭saḥ | sa॒patno॒ yaḥ pṛ̭ta॒nyati̭ | ni॒rbā॒ddhyḙna ha॒viṣā᳚ | indra̭ eṇa॒-mparā̭śarīt |
i॒hi ti॒sraḥ pa̭rā॒vataḥ̭ | i॒hi pañca॒janā॒gṃ॒ ati̭ |
i॒hi ti॒sro-'ti̭ roca॒nā yāva̭t | sūryo॒ asa̭-ddi॒vi |
pa॒ra॒mā-ntvā̭ parā॒vata᳚m || 78 ||
indro̭ nayatu vṛtra॒hā | yato॒ na puna॒rāya̭si |
śa॒śva॒tībhya॒-ssamā᳚bhya॒ iti̭ | tri॒vṛdvā e॒ṣa vajro॒ brahma̭ṇā॒ sagṃśi̭taḥ | śu॒caivainaṃ̭-vi~॒ddhvā |
e॒bhyo lo॒kebhyo̭ ni॒rṇudya̭ | vajrḙṇa॒ brahma̭ṇā stṛṇute | ha॒to̭ 'sāvava̭dhiṣmā॒-mumityā̭ha॒
stṛtyai᳚ | ya-ndvi॒ṣyātta-ndhyā̭yet |
śu॒caivaina̭-marpayati || 79 ||
(no॒-dvi॒ṣma iti̭-parā॒vata̭-marpayati) (a. 11)
(pratyṷṣṭaṃ - di॒va-śśilpa॒ - maya̭jño - dhṛ॒ta-ñca̭ - devāsu॒rā-ssa e॒tamindra॒ - āpo̭ devī - ra॒gninā॒ - dhiṣṇi̭yā॒ - atha॒ srucau॒ - yo vā aya̭thādevataṃ - parive॒ṣo vā ekā̭daśa)
(pratyṷṣṭa॒ - maya̭jña - e॒ṣā hi viśvḙṣā-nde॒vānā̭ - mū॒rjā pṛ̭thi॒vī - matho॒ rakṣa̭sāṃ॒ - tā-mprajā̭tiṃ॒ - dvābhyāṃ॒ - ta-ṅkā॒lekā̭le॒ nava̭saptatiḥ)
(pratyṷṣṭagṃ - śu॒caivaina̭marpayati)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake tṛtīya prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे तृतीयाष्टके तृतीयः प्रपाठकः - दर्.शपूर्णमासेष्टिब्राह्मणम्
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
अनुवाकं 1 - स्त्रुख्सम्मार्गः
प्रत्यु॑ष्ट॒ग्ं॒ रक्षः॒ प्रत्यु॑ष्टा॒ अरा॑तय॒ इत्या॑ह । रक्ष॑सा॒-मप॑हत्यै । अ॒ग्नेर्व॒स्तेजि॑ष्ठेन॒ तेज॑सा॒ निष्ट॑पा॒मीत्या॑ह मेद्ध्य॒त्वाय॑ ।
स्रुच॒-स्सम्मा᳚र्ष्टि । स्रु॒वमग्रे᳚ । पुमाग्ं॑ समे॒वाभ्य॒-स्सग्ग्श्य॑ति मिथुन॒त्वाय॑ । अथ॑ जु॒हूम् । अथो॑प॒भृत᳚म् । अथ॑ ध्रु॒वाम् । अ॒सौ वै जु॒हूः ॥ 1 ॥
अ॒न्तरि॑क्षमुप॒भृत् । पृ॒थि॒वी ध्रु॒वा ।
इ॒मे वै लो॒का-स्स्रुचः॑ । वृष्टिः॑ स॒मांर्ज॑नानि । वृष्टि॒र्वा इ॒मान् ँलो॒कान॑नुपू॒र्व-ङ्क॑ल्पयति ।
ते ततः॑ क्लृ॒प्ता-स्समे॑धन्ते ।
समे॑धन्ते-ऽस्मा इ॒मे लो॒काः प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ ।
य ए॒वं-वेँद॑ ॥ यदि॑ का॒मये॑त॒ वर्षु॑कः प॒र्जन्यः॑ स्या॒दिति॑ । अ॒ग्र॒त-स्सम्मृ॑ज्यात् ॥ 2 ॥
वृष्टि॑मे॒व निय॑च्छति । अ॒वा॒चीना᳚ग्रा॒ हि वृष्टिः॑ ।
यदि॑ का॒मये॒ताव॑र्षुक-स्स्या॒दिति॑ । मू॒ल॒त-स्सम्मृ॑ज्यात् । वृष्टि॑मे॒वोद्य॑च्छति । तदु॒ वा आ॑हुः । अ॒ग्र॒त ए॒वोपरि॑ष्टा॒-थ्सम्मृ॑ज्यात् ।
मू॒ल॒तो॑-ऽधस्ता᳚त् । तद॑नुपू॒र्व-ङ्क॑ल्पते ।
वर्षु॑को भव॒तीति॑ ॥ 3 ॥
प्राची॑मभ्या॒कार᳚म् । अग्रै॑रन्तर॒तः । ए॒वमि॑व॒ ह्यन्न॑म॒द्यते᳚ । अथो॒ अग्रा॒द्वा ओष॑धीना॒मूर्ज॑-म्प्र॒जा उप॑जीवन्ति । ऊ॒र्ज ए॒वा-न्नाद्य॒स्याव॑रुद्ध्यै । अ॒धस्ता᳚-त्प्र॒तीची᳚म् । द॒ण्डमु॑त्तम॒तः ।
मूले॑न॒ मूल॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै । तस्मा॑दर॒त्नौ प्राञ्च्यु॒परि॑ष्टा॒-ल्लोमा॑नि । प्र॒त्यञ्च्य॒धस्ता᳚त् ॥ 4 ॥
स्रुग्घ्ये॑षा ॥ प्रा॒णो वै स्रु॒वः । जु॒हूर्दक्षि॑णो॒ हस्तः॑ । उ॒प॒भृथ्स॒व्यः । आ॒त्मा ध्रु॒वा । अन्नग्ं॑ स॒मांर्ज॑नानि । मु॒ख॒तो वै प्रा॒णो॑-ऽपा॒नो भू॒त्वा ।
आ॒त्मान॒मन्न॑-म्प्र॒विश्य॑ । बा॒ह्य॒तस्त॒नुवग्ं॑ शुभयति । तस्मा᳚-थ्स्रु॒वमे॒वाग्रे॒ सम्मा᳚र्ष्टि ॥ मु॒ख॒तो हि प्रा॒णो॑-ऽपा॒नो भू॒त्वा ।
आ॒त्मान॒मन्न॑-मावि॒शति॑ । तौ प्रा॑णापा॒नौ ।
अव्य॑र्धुकः प्राणापा॒नाभ्या᳚-म्भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 5 ॥
(जु॒हु--र् मृ॑ज्या-द्- भव॒तीति॑ - प्र॒त्यञ्च्य॒धस्ता᳚न् - मार्ष्टि॒ पञ्च॑ च) (अ. 1)
3.3.2 आनुवाकं 2 - सम्मार्जनानामग्नौ प्रहरणम्
दि॒व-श्शिल्प॒मव॑ततम् । पृ॒थि॒व्याः क॒कुभि॑ श्रि॒तम् ।
तेन॑ व॒यग्ं स॒हस्र॑वल्शेन ।
स॒पत्न॑-न्नाशयामसि॒ स्वाहेति॑ स्रुख्स॒मांर्ज॑नान्य॒ग्नौ प्रह॑रति ।
आपो॒ वै द॒र्भाः । रू॒पमे॒वैषा॑मे॒त-न्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे ॥ अ॒नु॒ष्टुभ॒र्चा । आनु॑ष्टुभः प्र॒जाप॑तिः । प्रा॒जा॒प॒त्यो वे॒दः ।
वे॒दस्याग्रग्ग्॑ स्रुख्स॒मांर्ज॑नानि ॥ 6 ॥
स्वेनै॒वैना॑नि॒ छन्द॑सा । स्वया॑ दे॒वत॑या॒ सम॑र्धयति । अथो॒ ऋग्वाव योषा᳚ । द॒र्भो
वृषा᳚ । तन्मि॑थु॒नम् । मि॒थु॒नमे॒वास्य॒ त-द्य॒ज्ञे क॑रोति प्र॒जन॑नाय । प्रजा॑यते प्र॒जया॑ प॒शुभि॒-र्यज॑मानः ॥ तान्येके॒ वृथै॒वापा᳚स्यन्ति ।
तत्तथा॒ न का᳚र्यम् । आर॑ब्धस्य य॒ज्ञिय॑स्य॒ कर्म॑ण॒-स्स वि॑दो॒हः ॥ 7 ॥
यद्ये॑नानि प॒शवो॑-ऽभि॒तिष्ठे॑युः ।
न त-त्प॒शुभ्यः॒ कम् । अ॒द्भिर्मा᳚-र्जयि॒त्वोत्क॒रे न्य॑स्येत् ।
यद्वै य॒ज्ञिय॑स्य॒ कर्म॑णो॒-ऽन्यत्राहु॑तीभ्य-स्स॒न्तिष्ठ॑ते । उ॒त्क॒रो वाव तस्य॑ प्रति॒ष्ठा । ए॒ताग्ं हि तस्मै᳚ प्रति॒ष्ठा-न्दे॒वा-स्स॒मभ॑रन्न् ।
यद॒द्भिर्मा॒र्जय॑ति । तेन॑ शा॒न्तम् । यदु॑त्क॒रे न्य॒स्यति॑ । प्र॒ति॒ष्ठामे॒वैना॑नि॒ त-द्ग॑मयति ॥ 8 ॥
प्रति॑तिष्ठति प्र॒जया॑ प॒शुभि॒र्यज॑मानः ॥
अथो᳚ स्त॒म्बस्य॒ वा ए॒त-द्रू॒पम् । य-थ्स्रु॑ख्स॒मांर्ज॑नानि । स्त॒म्ब॒शो वा ओष॑धयः ।
तासा᳚-ञ्जरत्क॒क्षे प॒शवो॒ न र॑मन्ते । अप्रि॑यो॒ ह्ये॑षा-ञ्जरत्क॒क्षः । याव॑दप्रियो ह॒ वै ज॑रत्क॒क्षः प॑शू॒नाम् । ताव॑दप्रियः पशू॒ना-म्भ॑वति । यस्यै॒तान्य॒न्यत्रा॒ग्ने-र्दध॑ति ।
न॒व॒दाव्या॑सु॒ वा ओष॑धीषु प॒शवो॑ रमन्ते ॥ 9 ॥
न॒व॒दा॒वो ह्ये॑षा-म्प्रि॒यः । याव॑त्प्रियो ह॒ वै न॑वदा॒वः प॑शू॒नाम् । ताव॑त्प्रियः पशू॒ना-म्भ॑वति । यस्यै॒तान्य॒ग्नौ प्र॒हर॑न्ति । तस्मा॑दे॒तान्य॒ग्नावे॒व प्रह॑रेत् । य॒त॒रस्मिन्᳚-थ्सम्मृ॒ज्यात् ।
प॒शू॒ना-न्धृत्यै᳚ ॥ यो भू॒ताना॒मधि॑पतिः । रु॒द्रस्त॑न्तिच॒रो वृषा᳚ । प॒शून॒स्माक॒-म्मा हिग्ं॑सीः । ए॒तद॑स्तु हु॒त-न्तव॒ स्वाहेत्य॑ग्नि स॒मांर्ज॑नान्य॒ग्नौ प्रह॑रति । ए॒षा वा ए॒तेषां॒-योँनिः॑ । ए॒षा प्र॑ति॒ष्ठा । स्वामे॒वैना॑नि॒ योनि᳚म् ।
स्वा-म्प्र॑ति॒ष्ठा-ङ्ग॑मयति । प्रति॑तिष्ठति प्र॒जया॑ प॒शुभि॒र्यज॑मानः ॥ 10 ॥
(वे॒दस्याग्रग्ग्॑ स्रुख्स॒मांर्ज॑नानि - विदो॒हो - ग॑मयति - प॒शवो॑ रमन्ते - हिग्ंसी॒-ष्षट्च॑) (अ. 2)
अनुवाकं 3 - पत्नीसन्नहनम्
अय॑ज्ञो॒ वा ए॒षः । यो॑-ऽप॒त्नीकः॑ । न प्र॒जाः प्रजा॑येरन्न् । पत्न्यन्वा᳚स्ते । य॒ज्ञमे॒वाकः॑ । प्र॒जाना᳚-म्प्र॒जन॑नाय । य-त्तिष्ठ॑न्ती स॒नंह्ये॑त ।
प्रि॒य-ञ्ज्ञा॒तिग्ं रु॑न्ध्यात् । आसी॑ना॒ सन्न॑ह्यते ।
आसी॑ना॒ ह्ये॑षा वी॒र्य॑-ङ्क॒रोति॑ ॥ 11 ॥
य-त्प॒श्चात्-प्राच्य॒न्वासी॑त । अ॒नया॑ स॒मद॑-न्दधीत ।
दे॒वाना॒-म्पत्नि॑या स॒मद॑-न्दधीत । देशा᳚-द्दक्षिण॒त उदी॒च्यन्वा᳚स्ते । आ॒त्मनो॑ गोपी॒थाय॑ ॥ आ॒शासा॑ना सौमन॒समित्या॑ह । मेद्ध्या॑मे॒वैना॒-ङ्केव॑ली-ङ्कृ॒त्वा । आ॒शिषा॒ सम॑र्धयति ।
अ॒ग्नेरनु॑व्रता भू॒त्वा सन्न॑ह्ये सुकृ॒ताय॒ कमित्या॑ह । ए॒तद्वै पत्नि॑यै व्रतोप॒नय॑नम् ॥ 12 ॥
तेनै॒वैनां᳚-व्रँ॒तमुप॑नयति । तस्मा॑दाहुः ।
यश्चै॒वं-वेँद॒ यश्च॒न । योक्त्र॑मे॒व यु॑ते । यम॒न्वास्ते᳚ । तस्या॒मुष्मि॑न् ँलो॒के भ॑व॒तीति॒ योक्त्रे॑ण । य-द्योक्त्र᳚म् । स योगः॑ । यदास्ते᳚ । स क्षेमः॑ ॥ 13 ॥
यो॒ग॒क्षे॒मस्य॒ क्लृप्त्यै᳚ ॥ यु॒क्त-ङ्क्रि॑याता आ॒शीः कामे॑ युज्याता॒ इति॑ । आ॒शिष॒-स्समृ॑द्ध्यै । ग्र॒न्थि-ङ्ग्र॑थ्नाति । आ॒शिष॑ ए॒वास्या॒-म्परि॑गृह्णाति ।
पुमा॒न्॒. वै ग्र॒न्थिः । स्त्री पत्नी᳚ । त-न्मि॑थु॒नम् ।
मि॒थु॒नमे॒वास्य॒ त-द्य॒ज्ञे क॑रोति प्र॒जन॑नाय ।
प्रजा॑यते प्र॒जया॑ प॒शुभि॒-र्यज॑मानः ॥ 14 ॥
अथो॑ अ॒र्धो वा ए॒ष आ॒त्मनः॑ । य-त्पत्नी᳚ ।
य॒ज्ञस्य॒ धृत्या॒ अशि॑थिलम्भावाय ॥
सु॒प्र॒जस॑स्त्वा व॒यग्ं सु॒पत्नी॒रुप॑सेदि॒मेत्या॑ह ।
य॒ज्ञमे॒व त-न्मि॑थु॒नी क॑रोति । ऊ॒ने-ऽति॑रिक्त-न्धीयाता॒ इति॒ प्रजा᳚त्यै ॥ म॒ही॒ना-म्पयो॒-ऽस्योष॑धीना॒ग्ं॒ रस॒ इत्या॑ह । रू॒पमे॒वास्यै॒-तन्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे । तस्य॒ ते-ऽक्षी॑यमाणस्य॒ निर्व॑पामि देवय॒ज्याया॒ इत्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते ॥ 15 ॥
(क॒रोति॑ - व्रतोप॒नय॑नं॒ - क्षेमो॒ - यज॑मानः - शास्ते) (अ. 3)
अनुवाकं 4 - आज्योत्पवनम्
घृ॒त-ञ्च॒ वै मधु॑ च प्र॒जाप॑तिरासीत् । यतो॒ मद्ध्वा॑सीत् । ततः॑ प्र॒जा अ॑सृजत ।
तस्मा॒-न्मधु॑षि प्र॒जन॑नमिवास्ति ।
तस्मा॒-न्मधु॑षा॒ न प्रच॑रन्ति । या॒तया॑म॒ हि । आज्ये॑न॒ प्रच॑रन्ति । य॒ज्ञो वा आज्य᳚म् । य॒ज्ञेनै॒व य॒ज्ञ-म्प्रच॑र॒न्त्यया॑तयामत्वाय ।
पत्न्यवे᳚क्षते ॥ 16 ॥
मि॒थु॒न॒त्वाय॒ प्रजा᳚त्यै । यद्वै पत्नी॑ य॒ज्ञस्य॑ क॒रोति॑ । मि॒थु॒न-न्तत् । अथो॒ पत्नि॑या ए॒वैष य॒ज्ञस्या᳚न्वार॒म्भो-ऽन॑वच्छित्त्यै ॥
अ॒मे॒द्ध्यं-वाँ ए॒त-त्क॑रोति । य-त्पत्न्य॒वेक्ष॑ते ।
गार्ह॑प॒त्ये ऽधि॑श्रयति मेद्ध्य॒त्वाय॑ । आ॒ह॒व॒नीय॑-म॒भ्युद्द्र॑वति । य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑त्यै । तेजो॑-ऽसि॒ तेजो-ऽनु॒ प्रेहीत्या॑ह ॥ 17 ॥
तेजो॒ वा अ॒ग्निः । तेज॒ आज्य᳚म् । तेज॑सै॒व तेज॒-स्सम॑र्धयति । अ॒ग्निस्ते॒ तेजो॒ मा विनै॒दित्या॒हाहिग्ं॑सायै । स्फ्यस्य॒ वर्त्मन्᳚थ्
सादयति । य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑त्यै । अ॒ग्नेर्जि॒ह्वा-ऽसि॑ सु॒भूर्दे॒वाना॒मित्या॑ह । य॒था॒ य॒जुरे॒वैतत् । धाम्ने॑धाम्ने दे॒वेभ्यो॒ यजु॑षेयजुषे भ॒वेत्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते ॥ 18 ॥
तद्वा अतः॑ प॒वित्रा᳚भ्यामे॒वो-त्पु॑नाति । यज॑मानो॒ वा आज्य᳚म् । प्रा॒णा॒पा॒नौ प॒वित्रे᳚ । यज॑मान ए॒व प्रा॑णापा॒नौ द॑धाति । पु॒न॒रा॒हार᳚म् ।
ए॒वमि॑व॒ हि प्रा॑णापा॒नौ स॒चंर॑तः ।
शु॒क्रम॑सि॒ ज्योति॑रसि॒ तेजो॒-ऽसीत्या॑ह ।
रू॒पमे॒वास्यै॒ त-न्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे । त्रिर्यजु॑षा । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः ॥ 19 ॥
ए॒षां-लोँ॒काना॒माप्त्यै᳚ । त्रिः । त्र्या॑वृ॒द्धि य॒ज्ञः ।
अथो॑ मेद्ध्य॒त्वाय॑ । अथाज्य॑वतीभ्याम॒पः । रू॒पमे॒वासा॑मे॒त-द्वर्ण॑-न्दधाति ।
अपि॒ वा उ॒ताहुः॑ । यथा॑ ह॒ वै योषा॑ सु॒वर्ण॒ग्ं॒ हिर॑ण्य-म्पेश॒ल-म्बिभ्र॑ती रू॒पाण्यास्ते᳚ ।
ए॒वमे॒ता ए॒तर्हीति॑ । आपो॒ वै सर्वा॑ दे॒वताः᳚ ॥ 20 ॥
ए॒षा हि विश्वे॑षा-न्दे॒वाना᳚-न्त॒नूः । यदाज्य᳚म् ॥ तत्रो॒भयो᳚र्मीमा॒ग्ं॒सा । जा॒मि स्यात् । य-द्यजु॒षा-ऽऽज्यं॒-यँजु॑षा॒-ऽप उ॑त्पुनी॒यात् ।
छन्द॑सा॒-ऽप उत्पु॑ना॒त्यजा॑मित्वाय । अथो॑ मिथुन॒त्वाय॑ । सा॒वि॒त्रि॒यर्चा । स॒वि॒तृप्र॑सूत-म्मे॒ कर्मा॑स॒दिति॑ । स॒वि॒तृप्र॑सूतमे॒वास्य॒ कर्म॑ भवति । प॒च्छो गा॑यत्रि॒या त्रिः॑ षमृद्ध॒त्वाय॑ । अ॒द्भिरे॒वौष॑धी॒-स्सन्न॑यति । ओष॑धीभिः प॒शून् । प॒शुभि॒र्यज॑मानम् । शु॒क्र-न्त्वा॑ शु॒क्राया॒-ञ्ज्योति॑स्त्वा॒ ज्योति॑ष्य॒र्चिस्त्वा॒ ऽर्चिषीत्या॑ह
सर्व॒त्वाय॑ । पर्या᳚प्त्या॒ अन॑न्तरायाय ॥ 21 ॥
(ई॒क्ष॒त॒- आ॒ह॒-शा॒स्ते॒-लो॒का - दे॒वता॑ - भवति॒ षट्च॑) (अ. 4)
अनुवाकं 5 - आज्यग्रहणम्
दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आसन्न् ।
स ए॒तमिन्द्र॒ आज्य॑स्यावका॒श-म॑पश्यत् ।
तेनावै᳚क्षत । ततो॑ दे॒वा अभ॑वन्न् । परा-ऽसु॑राः ।
य ए॒वं-विँ॒द्वानाज्य॑-म॒वेक्ष॑ते ।
भव॑त्या॒त्मना᳚ । परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति । ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति ।
यदाज्ये॑ना॒न्यानि॑ ह॒वीग्ष्य॑-भिघा॒रय॑ति ॥ 22 ॥
अथ॒ केनाज्य॒मिति॑ । स॒त्येनेति॑ ब्रूयात् । चक्षु॒र्वै स॒त्यम् । स॒त्येनै॒वैन॑द॒-भिघा॑रयति । ई॒श्व॒रो वा ए॒षो᳚-ऽन्धो भवि॑तोः । यश्चक्षु॒षा ऽऽज्य॑म॒वेक्ष॑ते । नि॒मील्यावे᳚क्षेत । दा॒धारा॒त्मञ्चक्षुः॑ । अ॒भ्याज्य॑-ङ्घारयति ॥ आज्य॑-ङ्गृह्णाति ॥ 23 ॥
छन्दाग्ं॑सि॒ वा आज्य᳚म् । छन्दाग्॑स्ये॒व प्री॑णाति । च॒तुर्जु॒ह्वा-ङ्गृ॑ह्णाति । चतु॑ष्पादः प॒शवः॑ । प॒शूने॒वाव॑रुन्धे । अ॒ष्टावु॑प॒भृति॑ ।
अ॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री । गा॒य॒त्रः प्रा॒णः । प्रा॒णमे॒व प॒शुषु॑ दधाति ।
च॒तुर्ध्रु॒वाया᳚म् ॥ 24 ॥
चतु॑ष्पादः प॒शवः॑ । प॒शुष्वे॒-वोपरि॑ष्टा॒त्-प्रति॑तिष्ठति । य॒ज॒मा॒न॒दे॒व॒त्या॑ वै जु॒हूः । भ्रा॒तृ॒व्य॒दे॒व॒त्यो॑प॒भृत् ।
च॒तुर्जु॒ह्वा-ङ्गृ॒ह्णन्भूयो॑ गृह्णीयात् । अ॒ष्टावु॑प॒भृति॑ गृ॒ह्णन् कनी॑यः ।
यज॑मानायै॒व भ्रातृ॑व्य॒मुप॑स्ति-ङ्करोति ॥
गौर्वै स्रुचः॑ । च॒तुर्जु॒ह्वा-ङ्गृ॑ह्णाति । तस्मा॒च्चतु॑ष्पदी ॥ 25 ॥
अ॒ष्टावु॑प॒भृति॑ । तस्मा॑द॒ष्टाश॑फा । च॒तुर्ध्रु॒वाया᳚म् । तस्मा॒च्चतुः॑ स्तना ।
गामे॒व त-थ्सग्ग्स्क॑रोति । सा-ऽस्मै॒ सग्ग्स्कृ॒तेष॒मूर्ज॑-न्दुहे ।
यज्जु॒ह्वा-ङ्गृ॒ह्णाति॑ । प्र॒या॒जेभ्य॒स्तत् ।
यदु॑प॒भृति॑ । प्र॒या॒जा॒नू॒या॒जेभ्य॒स्तत् । सर्व॑स्मै॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञाय॑ गृह्यते ।
यद्ध्रु॒वाया॒माज्य᳚म् ॥ 26 ॥
(अ॒भि॒घा॒रय॑ति - गृह्णाति - ध्रु॒वायां॒ - चतु॑ष्पदी॒ - प्रयाजानूया॒जेभ्य॒स्त-द्द्वे॒ च॑) (अ. 5)
अनुवाकं 6 - स्त्रुख्सादनम्
आपो॑ देवीरग्रेपुवो अग्रेगुव॒ इत्या॑ह । रू॒पमे॒वासा॑मे॒त-न्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे ।
अग्र॑ इ॒मं-यँ॒ज्ञ-न्न॑य॒ताग्रे॑ य॒ज्ञप॑ति॒मित्या॑ह । अग्र॑ ए॒व य॒ज्ञ-न्न॑यन्ति । अग्रे॑ य॒ज्ञप॑तिम् ।
यु॒ष्मानिन्द्रो॑-ऽवृणीत वृत्र॒तूर्ये॑ यू॒यमिन्द्र॑मवृणीद्ध्वं-वृँत्र॒तूर्य॒ इत्या॑ह ।
वृ॒त्रग्ं ह॑ हनि॒ष्यन्निन्द्र॒ आपो॑ वव्रे । आपो॒ हेन्द्रं॑-वँव्रिरे । स॒ज्ञां-मे॒वासा॑-मे॒त-थ्सामा॑नं॒-व्याँच॑ष्टे । प्रोक्षि॑ता॒-स्स्थेत्या॑ह ॥ 27 ॥
तेनापः॒ प्रोक्षि॑ताः ॥ अ॒ग्नि-र्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत । कृष्णो॑ रू॒प-ङ्कृ॒त्वा । स वन॒स्पती॒-न्प्रावि॑शत् । कृष्णो᳚-ऽस्याखरे॒ष्ठो᳚-ऽग्नये᳚ त्वा॒ स्वाहेत्या॑ह ।
अ॒ग्नय॑ ए॒वैन॒-ञ्जुष्ट॑-ङ्करोति । अथो॑ अ॒ग्नेरे॒व मेध॒मव॑रुन्धे ॥ वेदि॑रसि ब॒र्॒हिषे᳚ त्वा॒ स्वाहेत्या॑ह । प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः । पृ॒थि॒वी वेदिः॑ ॥ 28 ॥
प्र॒जा ए॒व पृ॑थि॒व्या-म्प्रति॑ष्ठापयति ।
ब॒र्॒हिर॑सि स्रु॒ग्भ्यस्त्वा॒ स्वाहेत्या॑ह ।
प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः । यज॑मान॒-स्स्रुचः॑ । यज॑मानमे॒व प्र॒जासु॒ प्रति॑ष्ठापयति ॥
दि॒वे त्वा॒-ऽन्तरि॑क्षाय त्वा पृथि॒व्यै त्वेति॑ ब॒र्॒हिरा॒साद्य॒ प्रोक्ष॑ति । ए॒भ्य ए॒वैनं॑-लोँ॒केभ्यः॒ प्रोक्ष॑ति । अथ॒ ततः॑ स॒ह स्रु॒चा पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्च॑-ङ्ग्र॒न्थि-म्प्रत्यु॑क्षति ।
प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः । यथा॒ सूत्यै॑ का॒ल आपः॑
पु॒रस्ता॒-द्यन्ति॑ ॥ 29 ॥
ता॒दृगे॒व तत् ॥ स्व॒धा पि॒तृभ्य॒ इत्या॑ह । स्व॒धा॒का॒रो हि पि॑तृ॒णाम् । ऊर्ग्भ॑व बर्हि॒षद्भ्य॒ इति॒ दक्षि॑णायै॒ श्रोणे॒रोत्त॑रस्यै॒ निन॑यति॒ सन्त॑त्यै ।
मासा॒ वै पि॒तरो॑ बर्हि॒षदः॑ । मासा॑ने॒व प्री॑णाति ।
मासा॒ वा ओष॑धी-र्व॒र्धय॑न्ति । मासाः᳚ पचन्ति॒ समृ॑द्ध्यै । अन॑तिस्कन्दन्. ह प॒र्जन्यो॑ वर्षति । यत्रै॒तदे॒व-ङ्क्रि॒यते᳚ ॥ 30 ॥
ऊ॒र्जा पृ॑थि॒वी-ङ्ग॑च्छ॒तेत्या॑ह । पृ॒थि॒व्यामे॒वोर्ज॑-न्दधाति ।
तस्मा᳚-त्पृथि॒व्या ऊ॒र्जा भु॑ञ्जते । ग्र॒न्थिं-विँस्रग्ं॑सयति । प्रज॑नयत्ये॒व तत् । ऊ॒र्ध्व-म्प्राञ्च॒मुद्गू॑ढ-म्प्र॒त्यञ्च॒माय॑च्छति ।
तस्मा᳚-त्प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॑ धीयते । प्र॒तीचीः᳚ प्र॒जा जा॑यन्ते ॥ विष्णो॒-स्स्तूपो॒-ऽसीत्या॑ह ।
य॒ज्ञो वै विष्णुः॑ ॥ 31 ॥
य॒ज्ञस्य॒ धृत्यै᳚ । पु॒रस्ता᳚-त्प्रस्त॒र-ङ्गृ॑ह्णाति । मुख्य॑मे॒वैन॑-ङ्करोति । इय॑न्त-ङ्गृह्णाति । प्र॒जाप॑तिना यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑तम् ।
इय॑न्त-ङ्गृह्णाति । य॒ज्ञ॒प॒रुषा॒ सम्मि॑तम् ।
इय॑न्त-ङ्गृह्णाति । ए॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्य᳚म् ।
वी॒र्य॑ सम्मितम् ॥ 32 ॥
अप॑रिमित-ङ्गृह्णाति । अप॑रिमित॒स्याव॑रुद्ध्यै ।
तस्मि॑-न्प॒वित्रे॒ अपि॑सृजति । यज॑मानो॒ वै प्र॑स्त॒रः ।
प्रा॒णा॒पा॒नौ प॒वित्रे᳚ । यज॑मान ए॒व प्रा॑णापा॒नौ द॑धाति ॥ ऊर्णा᳚म्रदस-न्त्वा स्तृणा॒मीत्या॑ह । य॒था॒य॒जुरे॒वै तत् । स्वा॒स॒स्थ-न्दे॒वेभ्य॒ इत्या॑ह । दे॒वेभ्य॑ ए॒वैन॑-थ्स्वास॒स्थ-ङ्क॑रोति ॥ 33 ॥
ब॒र्॒॒हि-स्स्तृ॑णाति । प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः । पृ॒थि॒वी वेदिः॑ । प्र॒जा ए॒व पृ॑थि॒व्या-म्प्रति॑ष्ठापयति ॥ अन॑तिदृश्नग्ग् स्तृणाति । प्र॒जयै॒वैन॑-म्प॒शुभि॒रन॑तिदृश्न-ङ्करोति । धा॒रय॑-न्प्रस्त॒र-म्प॑रि॒धी-न्परि॑ दधाति । यज॑मानो॒ वै प्र॑स्त॒रः ।
यज॑मान ए॒व त-थ्स्व॒य-म्प॑रि॒धी-न्परि॑ दधाति ॥
ग॒न्ध॒र्वो॑-ऽसि वि॒श्वाव॑सु॒रित्या॑ह ॥ 34 ॥
विश्व॑मे॒वायु॒-र्यज॑माने दधाति । इन्द्र॑स्य बा॒हुर॑सि॒ दक्षि॑ण॒ इत्या॑ह । इ॒न्द्रि॒यमे॒व यज॑माने दधाति । मि॒त्रावरु॑णौ त्वोत्तर॒तः परि॑धत्ता॒मित्या॑ह ।
प्रा॒णा॒पा॒नौ मि॒त्रावरु॑णौ । प्रा॒णा॒पा॒ना-वे॒वास्मि॑-न्दधाति । सूर्य॑स्त्वा पु॒रस्ता᳚-त्पा॒त्वित्या॑ह । रक्ष॑सा॒-मप॑हत्यै । कस्या᳚श्चिद॒भिश॑स्त्या॒ इत्या॑ह । अप॑रिमितादे॒वैन॑-म्पाति ॥ 35 ॥
वी॒तिहो᳚त्र-न्त्वा कव॒ इत्या॑ह । अ॒ग्निमे॒व हो॒त्रेण॒ सम॑र्धयति । द्यु॒मन्त॒ग्ं॒ समि॑धीम॒हीत्या॑ह॒ समि॑द्ध्यै । अग्ने॑ बृ॒हन्त॑मद्ध्व॒र इत्या॑ह॒ वृद्ध्यै᳚ । वि॒शो य॒न्त्रे स्थ॒ इत्या॑ह । वि॒शां-यँत्यै᳚ ।
उ॒दी॒चीना᳚ग्रे॒ निद॑धाति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ।
वसू॑नाग्ं रु॒द्राणा॑-मादि॒त्याना॒ग्ं॒ सद॑सि सी॒देत्या॑ह । दे॒वता॑नामे॒व सद॑ने प्रस्त॒रग्ं सा॑दयति ॥ जु॒हूर॑सि घृ॒ताची॒ नाम्नेत्या॑ह ॥ 36 ॥
अ॒सौ वै जु॒हूः । अ॒न्तरि॑क्षमुप॒भृत् । पृ॒थि॒वी ध्रु॒वा । तासा॑मे॒तदे॒व प्रि॒य-न्नाम॑ । य-द्घृ॒ताचीति॑ । य-द्घृ॒ताचीत्याह॑ । प्रि॒येणै॒वैना॒ नाम्ना॑ सादयति ॥
ए॒ता अ॑सदन्-थ्सुकृ॒तस्य॑ लो॒क इत्या॑ह ।
स॒त्यं-वैँ सु॑कृ॒तस्य॑ लो॒कः ।
स॒त्य ए॒वैना᳚-स्सुकृ॒तस्य॑ लो॒के सा॑दयति ।
ता वि॑ष्णो पा॒हीत्या॑ह । य॒ज्ञो वै विष्णुः॑ । य॒ज्ञस्य॒ धृत्यै᳚ । पा॒हि य॒ज्ञ-म्पा॒हि य॒ज्ञप॑ति-म्पा॒हि मां-यँ॑ज्ञ॒निय॒मित्या॑ह । य॒ज्ञाय॒ यज॑मानाया॒त्मने᳚ । तेभ्य॑ ए॒वाशिष॒माशा॒स्ते-ऽना᳚र्त्यै ॥ 37 ॥
(स्थेत्या॑ह - पृथि॒वी वेदि॒--र् यन्ति॑ - क्रि॒यते॒ - विष्णु॑--र् वी॒र्य॑सम्मितं - करो - त्याह - पाति॒ - नाम्नेत्या॑ह - लो॒के सा॑दयति॒ षट्च॑) (अ. 6)
अनुवाकं 7 - आघारः
अ॒ग्निना॒ वै होत्रा᳚ । दे॒वा असु॑रा-न॒भ्य॑भवन्न् ।
अ॒ग्नये॑ समि॒द्ध्यमा॑ना॒या-नु॑ब्रू॒हीत्या॑ह॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै । एक॑विग्ंशति-मिद्ध्मदा॒रूणि॑ भवन्ति । ए॒क॒वि॒ग्ं॒शो वै पुरु॑षः ।
पुरु॑ष॒स्याप्त्यै᳚ ।
पञ्च॑दशेद्ध्मदा॒रूण्य॒-भ्याद॑धाति ।
पञ्च॑दश॒ वा अ॑र्धमा॒सस्य॒ रात्र॑यः ।
अ॒र्ध॒मा॒स॒श-स्सं॑वँथ्स॒र आ᳚प्यते ।
त्रीन्-प॑रि॒धीन्-परि॑-दधाति ॥ 38 ॥
ऊ॒र्ध्वे स॒मिधा॒वाद॑धाति । अ॒नू॒या॒जेभ्यः॑ स॒मिध॒मति॑शिनष्टि । षट्थ्स-म्प॑द्यन्ते । षड्वा ऋ॒तवः॑ । ऋ॒तूने॒व प्री॑णाति । वे॒देनोप॑वाजयति ।
प्रा॒जा॒प॒त्यो वै वे॒दः । प्रा॒जा॒प॒त्यः प्रा॒णः । यज॑मान आहव॒नीयः॑ । यज॑मान ए॒व प्रा॒ण-न्द॑धाति ॥ 39 ॥
त्रिरुप॑वाजयति । त्रयो॒ वै प्रा॒णाः । प्रा॒णाने॒वास्मि॑-न्दधाति । वे॒देनो॑प॒यत्य॑ स्रु॒वेण॑ प्राजाप॒त्य-मा॑घा॒र-माघा॑रयति । य॒ज्ञो वै प्र॒जाप॑तिः । य॒ज्ञमे॒व प्र॒जाप॑ति-म्मुख॒त आर॑भते ।
अथो᳚ प्र॒जाप॑ति॒-स्सर्वा॑ दे॒वताः᳚ । सर्वा॑ ए॒व दे॒वताः᳚ प्रीणाति ॥ अ॒ग्निम॑ग्नी-त्त्रिस्त्रि॒-स्सम्मृ॒ड्ढीत्या॑ह । त्र्या॑वृ॒द्धि य॒ज्ञः ॥ 40 ॥
अथो॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै । प॒रि॒धीन्-थ्सम्मा᳚र्ष्टि । पु॒नात्ये॒वैनान्॑ । त्रिस्त्रि॒-स्सम्मा᳚र्ष्टि । त्र्या॑वृ॒द्धि य॒ज्ञः । अथो॑ मेद्ध्य॒त्वाय॑ । अथो॑ ए॒ते वै दे॑वाश्वाः । दे॒वा॒श्वाने॒व त-थ्सम्मा᳚र्ष्टि ।
सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ।
आसी॑नो॒-ऽन्य-मा॑घा॒र-माघा॑रयति ॥ 41 ॥
तिष्ठ॑न्न॒न्यम् । यथा-ऽनो॑ वा॒ रथं॑वाँ यु॒ञ्ज्यात् ।
ए॒वमे॒व तद॑द्ध्व॒र्यु-र्य॒ज्ञं-युँ॑नक्ति ।
सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्या॒भ्यू᳚ढ्यै ।
वह॑न्त्येन-ङ्ग्रा॒म्याः प॒शवः॑ ।
य ए॒वं-वेँद॑ ॥ भुव॑नमसि॒ विप्र॑थ॒स्वेत्या॑ह । य॒ज्ञो वै भुव॑नम् । य॒ज्ञ ए॒व यज॑मान-म्प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ प्रथयति । अग्ने॒ यष्ट॑रि॒द-न्नम॒ इत्या॑ह ॥ 42 ॥
अ॒ग्निर्वै दे॒वानां॒-यँष्टा᳚ । य ए॒व दे॒वानां॒-यँष्टा᳚ । तस्मा॑ ए॒व नम॑स्करोति ॥
जुह्वेह्य॒ग्निस्त्वा᳚ ह्वयति देवय॒ज्याया॒ उप॑भृ॒देहि॑ दे॒वस्त्वा॑ सवि॒ता ह्व॑यति देवय॒ज्याया॒ इत्या॑ह ।
आ॒ग्ने॒यी वै जु॒हूः । सा॒वि॒त्र्यु॑प॒भृत् । ताभ्या॑मे॒वैने॒ प्रसू॑त॒ आद॑त्ते ॥ अग्ना॑विष्णू॒ मा वा॒मव॑क्रमिष॒मित्या॑ह ।
अ॒ग्निः पु॒रस्ता᳚त् । विष्णु॑र्य॒ज्ञः प॒श्चात् ॥ 43 ॥
ताभ्या॑मे॒व प्र॑ति॒ प्रोच्या॒त्याक्रा॑मति ।
विजि॑हाथा॒-म्मा मा॒ सन्ता᳚प्त॒मित्या॒हाहिग्ं॑सायै ।
लो॒क-म्मे॑ लोककृतौ कृणुत॒मित्या॑ह ।
आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते ॥ विष्णो॒-स्स्थान॑म॒सीत्या॑ह । य॒ज्ञो वै विष्णुः॑ । ए॒त-त्खलु॒ वै दे॒वाना॒-मप॑राजित-मा॒यत॑नम् । य-द्य॒ज्ञः ।
दे॒वाना॑मे॒वाप॑राजित आ॒यत॑ने तिष्ठति ॥
इ॒त इन्द्रो॑ अकृणो-द्वी॒र्या॑णीत्या॑ह ॥ 44 ॥
इ॒न्द्रि॒यमे॒व यज॑माने दधाति ।
स॒मा॒रभ्यो॒र्ध्वो अ॑द्ध्व॒रो दि॑वि॒स्पृश॒मित्या॑ह॒ वृद्ध्यै᳚ । आ॒घा॒र-मा॑घा॒र्यमा॑ण॒मनु॑ समा॒रभ्य॑ । ए॒तस्मि॑न् का॒ले दे॒वा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑यन्न् । सा॒क्षादे॒व यज॑मान-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति । अथो॒ समृ॑द्धेनै॒व य॒ज्ञेन॒ यज॑मान-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति ।
अह्रु॑तो य॒ज्ञो य॒ज्ञप॑ते॒रित्या॒हाना᳚र्त्यै ।
इन्द्रा॑वा॒न्-थ्स्वाहेत्या॑ह । इ॒न्द्रि॒यमे॒व यज॑माने दधाति । बृ॒हद्भा इत्या॑ह ॥ 45 ॥
सु॒व॒र्गो वै लो॒को बृ॒हद्भाः । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ य॒ज॒मा॒न॒दे॒व॒त्या॑ वै जु॒हूः । भ्रा॒तृ॒व्य॒दे॒व॒त्यो॑प॒भृत् । प्रा॒ण आ॑घा॒रः ।
य-थ्सग्ग्॑स्प॒र्शये᳚त् । भ्रातृ॑व्ये-ऽस्य प्रा॒ण-न्द॑द्ध्यात् । असग्ग्॑स्पर्शयन्न॒त्याक्रा॑मति । यज॑मान ए॒व प्रा॒ण-न्द॑धाति । पा॒हिमा᳚-ऽग्ने॒ दुश्च॑रिता॒दा मा॒ सुच॑रिते भ॒जेत्या॑ह ॥ 46 ॥
अ॒ग्निर्वाव प॒वित्र᳚म् । वृ॒जि॒नमनृ॑त॒-न्दुश्च॑रितम् ।
ऋ॒जु॒क॒र्मग्ं स॒त्यग्ं सुच॑रितम् ।
अ॒ग्निरे॒वैनं॑-वृँजि॒नाद-नृ॑ता॒-द्दुश्च॑रितात्पाति ।
ऋ॒जु॒क॒र्मे स॒त्ये सुच॑रिते भजति । तस्मा॑दे॒वमाशा᳚स्ते । आ॒त्मनो॑ गोपी॒थाय॑ ॥ शिरो॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॑ । यदा॑घा॒रः । आ॒त्मा ध्रु॒वा ॥ 47 ॥
आ॒घा॒र-मा॒घार्य॑ ध्रु॒वाग्ं सम॑नक्ति ।
आ॒त्मन्ने॒व य॒ज्ञस्य॒ शिरः॒ प्रति॑दधाति ।
द्वि-स्सम॑नक्ति । द्वौ हि प्रा॑णापा॒नौ । तदा॑हुः ।
त्रिरे॒व सम॑ञ्ज्यात् । त्रिधा॑तु॒ हि शिर॒ इति॑ । शिर॑ इवै॒त-द्य॒ज्ञस्य॑ । अथो॒ त्रयो॒ वै प्रा॒णाः ।
प्रा॒णाने॒वास्मि॑-न्दधाति ॥
म॒खस्य॒ शिरो॑-ऽसि॒ सञ्ज्योति॑षा॒ ज्योति॑रङ्क्ता॒मित्या॑ह ।
ज्योति॑रे॒वास्मा॑ उ॒परि॑ष्टा-द्दधाति ।
सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्यै ॥ 48 ॥
(परि॑दधाति - प्रा॒ण-न्द॑धाति॒ - हि य॒ज्ञो - घा॑रयति॒ - नम॒ इत्या॑ह - प॒श्चा-द्- वी॒र्या॑णीत्या॑ह॒ - भा इत्या॑ह - भ॒जेत्या॑ह - ध्रु॒ - वैवास्मि॑-न्दधाति॒ त्रीणि॑ च) (अ. 7)
अनुवाकं 8 - इडाभक्षणम्
धिष्णि॑या॒ वा ए॒ते न्यु॑प्यन्ते । यद्ब्र॒ह्मा । यद्धोता᳚ । यद॑द्ध्व॒र्युः । यद॒ग्नीत् । य-द्यज॑मानः । तान्. यद॑न्तरे॒यात् । यज॑मानस्य प्रा॒णान्-थ्सङ्क॑र्षेत् । प्र॒मायु॑क-स्स्यात् । पु॒रो॒डाश॑मप॒गृह्य॒ सञ्च॑रत्यद्ध्व॒र्युः ॥ 49 ॥
यज॑मानायै॒व तल्लो॒कग्ं शिग्ं॑षति ।
नास्य॑ प्रा॒णान्-थ्सङ्क॑र्षति । न प्र॒मायु॑को भवति । पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यङ्ङासी॑नः । इडा॑या॒ इडा॒माद॑धाति ।
हस्त्या॒ग्ं॒ होत्रे᳚ । प॒शवो॒ वा इडा᳚ । प॒शवः॒ पुरु॑षः । प॒शुष्वे॒व प॒शू-न्प्रति॑ष्ठापयति । इडा॑यै॒ वा ए॒षा प्रजा॑तिः ॥ 50 ॥
ता-म्प्रजा॑तिं॒-यँज॑मा॒नो-ऽनु॒ प्रजा॑यते । द्विर॒ङ्गुला॑वनक्ति॒ पर्व॑णोः ।
द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्यै । स॒कृदुप॑स्तृणाति । द्विराद॑धाति । स॒कृद॒भिघा॑रयति । च॒तु-स्सम्प॑द्यते । च॒त्वारि॒ वै प॒शोः प्र॑ति॒ष्ठाना॑नि ।
यावा॑ने॒व प॒शुः । तमुप॑ह्वयते ॥ 51 ॥
मुख॑मिव॒ प्रत्युप॑ह्वयेत । स॒मु॒ङ्खाने॒व प॒शूनुप॑ह्वयते । प॒शवो॒ वा इडा᳚ ।
तस्मा॒-थ्सा-ऽन्वा॒रभ्या᳚ । अ॒द्ध्व॒र्युणा॑ च॒ यज॑मानेन च । उप॑हूतः पशु॒मान॑सा॒नीत्या॑ह ।
उप॒ ह्ये॑नौ॒ ह्वय॑ते॒ होता᳚ । इडा॑यै दे॒वता॑ना-मुपह॒वे । उप॑हूतः पशु॒मा-न्भ॑वति ।
य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 52 ॥
यां-वैँ हस्त्या॒मिडा॑मा॒दधा॑ति । वा॒च-स्सा भा॑ग॒धेय᳚म् । यामु॑प॒ह्वय॑ते । प्रा॒णाना॒ग्ं॒ सा । वाच॑-ञ्चै॒व प्रा॒णाग्श्चाव॑रुन्धे ॥
अथ॒ वा ए॒तर्ह्युप॑हूताया॒मिडा॑याम् ।
पु॒रो॒डाश॑स्यै॒व ब॑र्हि॒षदो॑ मीमा॒ग्ं॒सा । यज॑मान-न्दे॒वा अ॑ब्रुवन्न् । ह॒विर्नो॒ निर्व॒पेति॑ । नाहम॑भा॒गो निर्व॑फ्स्या॒मीत्य॑ब्रवीत् ॥ 53 ॥
न मया॑-ऽभा॒गया ऽनु॑वक्ष्य॒थेति॒ वाग॑ब्रवीत् ।
नाहम॑भा॒गा पु॑रो-ऽनुवा॒क्या॑ भविष्या॒मीति॑ पुरो-ऽनुवा॒क्या᳚ । नाहम॑भा॒गा या॒ज्या॑ भविष्या॒मीति॑
या॒ज्या᳚ । न मया॑-ऽभा॒गेन॒ वष॑ट्करिष्य॒थेति॑ वषट्का॒रः । य-द्य॑जमानभा॒ग-न्नि॒धाय॑ पुरो॒डाश॑-म्बर्हि॒षद॑-ङ्क॒रोति॑ ।
ताने॒व त-द्भा॒गिनः॑ करोति । च॒तु॒र्धा क॑रोति । चत॑स्रो॒ दिशः॑ । दि॒क्ष्वे॑व प्रति॑तिष्ठति । ब॒र्॒हि॒षद॑-ङ्करोति ॥ 54 ॥
यज॑मानो॒ वै पु॑रो॒डाशः॑ । प्र॒जा ब॒र्॒हिः ।
यज॑मानमे॒व प्र॒जासु॒ प्रति॑ष्ठापयति ।
तस्मा॑द॒स्थ्ना-ऽन्याः प्र॒जाः प्र॑ति॒तिष्ठ॑न्ति । मा॒ग्ं॒सेना॒न्याः । अथो॒ खल्वा॑हुः । दक्षि॑णा॒ वा ए॒ता ह॑वि-र्य॒ज्ञस्या᳚न्तर्वे॒द्यव॑रुद्ध्यन्ते ।
य-त्पु॑रो॒डाश॑-म्बर्हि॒षद॑-ङ्क॒रोतीति॑ । च॒तु॒र्धा क॑रोति । च॒त्वारो॒ ह्ये॑ते ह॑वि-र्य॒ज्ञस्य॒र्त्विजः॑ ॥ 55 ॥
ब्र॒ह्मा होता᳚-ऽद्ध्व॒र्युर॒ग्नीत् । तम॒भिमृ॑शेत् । इ॒द-म्ब्र॒ह्मणः॑ । इ॒दग्ं होतुः॑ । इ॒दम॑द्ध्व॒र्योः । इ॒दम॒ग्नीध॒ इति॑ । यथै॒वाद-स्सौ॒म्ये᳚-ऽद्ध्व॒रे ।
आ॒देश॑मृ॒त्विग्भ्यो॒ दक्षि॑णा नी॒यन्ते᳚ । ता॒दृगे॒व तत् । अ॒ग्नीधे᳚ प्रथ॒मायाद॑धाति ॥ 56 ॥
अ॒ग्निमु॑खा॒ ह्यृद्धिः॑ । अ॒ग्निमु॑खामे॒वर्धिं॒-यँज॑मान ऋद्ध्नोति ॥ स॒कृदु॑प॒स्तीर्य॒ द्विरा॒दध॑त् । उ॒प॒स्तीर्य॒ द्विर॒भिघा॑रयति ।
षट्-थ्सम्प॑द्यन्ते । षड्वा ऋ॒तवः॑ । ऋ॒तूने॒व प्री॑णाति । वे॒देन॑ ब्र॒ह्मणे᳚ ब्रह्मभा॒ग-म्परि॑हरति । प्रा॒जा॒प॒त्यो वै वे॒दः । प्रा॒जा॒प॒त्यो ब्र॒ह्मा ॥ 57 ॥
स॒वि॒ता य॒ज्ञस्य॒ प्रसू᳚त्यै । अथ॒ काम॑म॒न्येन॑ । ततो॒ होत्रे᳚ । मद्ध्यं॒-वाँ ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॑ । यद्धोता᳚ । म॒द्ध्य॒त ए॒व य॒ज्ञ-म्प्री॑णाति ।
अथा᳚द्ध्व॒र्यवे᳚ । प्र॒ति॒ष्ठा वा ए॒षा य॒ज्ञस्य॑ । यद॑द्ध्व॒र्युः ।
तस्मा᳚द्धवि-र्य॒ज्ञस्यै॒तामे॒वावृत॒मनु॑ ॥ 58 ॥
अ॒न्या दक्षि॑णा नीयन्ते । य॒ज्ञस्य॒ प्रति॑ष्ठित्यै ।
अ॒ग्निम॑ग्नी-थ्स॒कृ-थ्स॑कृ॒-थ्सम्मृ॒ड्ढीत्या॑ह ।
परां॑इव॒ ह्ये॑तर्हि॑ य॒ज्ञः ॥ इ॒षि॒ता दैव्या॒ होता॑र॒ इत्या॑ह । इ॒षि॒तग्ं हि कर्म॑ क्रि॒यते᳚ ।
भ॒द्र॒वाच्या॑य॒ प्रेषि॑तो॒ मानु॑ष-स्सूक्तवा॒काय॑ सू॒क्ता ब्रू॒हीत्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते ।
स्व॒गा दैव्या॒ होतृ॑भ्य॒ इत्या॑ह । य॒ज्ञमे॒व तथ्स्व॒गा क॑रोति । स्व॒स्ति-र्मानु॑षेभ्य॒ इत्या॑ह ।
आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते । शं॒योँ-र्ब्रू॒हीत्या॑ह ।
शं॒युँमे॒व बा॑र्हस्प॒त्य-म्भा॑ग॒धेये॑न॒ सम॑र्धयति ॥ 59 ॥
(च॒र॒त्य॒द्ध्व॒र्युः - प्रजा॑ति--र् ह्वयते॒ - वेदा᳚ - ब्रवी-द्- बर्हि॒षद॑-ङ्करो-त्यृ॒त्विजो॑-दधाति-ब्र॒ह्मा-ऽनु॑-करोति च॒त्वारि॑ च) (अ. 8)
अनुवाकं 9 - प्रस्तरप्रहारादिकम्
अथ॒ स्रुचा॑वनु॒ष्टुग्भ्यां॒-वाँज॑वतीभ्यां॒-व्यूँ॑हति । प्र॒ति॒ष्ठा वा अ॑नु॒ष्टुक् । अन्नं॒-वाँजः॒ प्रति॑ष्ठित्यै । अ॒न्नाद्य॒स्याव॑रुद्ध्यै । प्राची᳚-ञ्जु॒हूमू॑हति । जा॒ताने॒व भ्रातृ॑व्या॒-न्प्रणु॑दते । प्र॒तीची॑मुप॒भृत᳚म् ।
ज॒नि॒ष्यमा॑णाने॒व प्रति॑नुदते ।
स विषू॑च ए॒वापोह्य॑ स॒पत्ना॒न्॒. यज॑मानः ।
अ॒स्मिन् ँलो॒के प्रति॑तिष्ठति ॥ 60 ॥
द्वाभ्या᳚म् । द्विप्र॑तिष्ठो॒ हि ॥ वसु॑भ्यस्त्वा रु॒द्रेभ्य॑स्त्वा-ऽऽदि॒त्येभ्य॒स्त्वेत्या॑ह ।
य॒था॒य॒जुरे॒वै तत् । स्रु॒क्षु प्र॑स्त॒रम॑नक्ति ।
इ॒मे वै लो॒का-स्स्रुचः॑ । यज॑मानः प्रस्त॒रः । यज॑मानमे॒व तेज॑सा-ऽनक्ति । त्रे॒धा-ऽन॑क्ति ।
त्रय॑ इ॒मे लो॒काः ॥ 61 ॥
ए॒भ्य ए॒वैनं॑-लोँ॒केभ्यो॑-ऽनक्ति ।
अ॒भि॒पू॒र्वम॑नक्ति । अ॒भि॒पू॒र्वमे॒व यज॑मान॒-न्तेज॑सा-ऽनक्ति ॥ अ॒क्तग्ं रिहा॑णा॒ इत्या॑ह ।
तेजो॒ वा आज्य᳚म् । यज॑मानः प्रस्त॒रः ।
यज॑मानमे॒व तेज॑सा-ऽनक्ति । वि॒यन्तु॒ वय॒ इत्या॑ह । वय॑ ए॒वैन॑-ङ्कृ॒त्वा ।
सु॒व॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति ॥ 62 ॥
प्र॒जां-योँनि॒-म्मा निर्मृ॑क्ष॒मित्या॑ह । प्र॒जायै॑ गोपी॒थाय॑ ॥ आप्या॑यन्ता॒माप॒ ओष॑धय॒ इत्या॑ह । आप॑ ए॒वौष॑धी॒राप्या॑ययति । म॒रुता॒-म्पृष॑तय॒-स्स्थेत्या॑ह । म॒रुतो॒ वै वृष्ट्या॑ ईशते ।
वृष्टि॑मे॒वाव॑रुन्धे । दिव॑-ङ्गच्छ॒ ततो॑ नो॒ वृष्टि॒मेर॒येत्या॑ह । वृष्टि॒र्वै द्यौः । वृष्टि॑मे॒वाव॑रुन्धे ॥ 63 ॥
याव॒द्वा अ॑द्ध्व॒र्युः प्र॑स्त॒र-म्प्र॒हर॑ति । ताव॑द॒स्यायु॑र्मीयते । आ॒यु॒ष्पा अ॑ग्ने॒-ऽस्यायु॑र्मे पा॒हीत्या॑ह । आयु॑रे॒वात्मन्-ध॑त्ते ।
याव॒द्वा अ॑द्ध्व॒र्युः प्र॑स्त॒र-म्प्र॒हर॑ति । ताव॑दस्य॒ चक्षु॑र्मीयते । च॒क्षु॒ष्पा अ॑ग्ने-ऽसि॒ चक्षु॑र्मे पा॒हीत्या॑ह । चक्षु॑रे॒वात्मन्-ध॑त्ते ॥
ध्रु॒वा-ऽसीत्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥
य-म्प॑रि॒धि-म्प॒र्यध॑त्था॒ इत्या॑ह ॥ 64 ॥
य॒था॒य॒जुरे॒वैतत् । अग्ने॑ देव प॒णिभि॑-र्वी॒यमा॑ण॒ इत्या॑ह । अ॒ग्नय॑ ए॒वैन॒-ञ्जुष्ट॑-ङ्करोति ।
त-न्त॑ ए॒तमनु॒ जोष॑-म्भरा॒मीत्या॑ह ।
स॒जा॒ताने॒वास्मा॒ अनु॑कान्करोति ।
नेदे॒ष त्वद॑पचे॒तया॑ता॒ इत्या॒हानु॑ख्यात्यै ॥ य॒ज्ञस्य॒ पाथ॒ उप॒ समि॑त॒मित्या॑ह ।
भू॒मान॑मे॒वोपै॑ति । प॒रि॒धीन्-प्रह॑रति ।
य॒ज्ञस्य॒ समि॑ष्ट्यै ॥ 65 ॥
स्रुचौ॒ स-म्प्रस्रा॑वयति । यदे॒व तत्र॑ क्रू॒रम् ।
तत्-तेन॑ शमयति । जु॒ह्वामु॑प॒भृत᳚म् । य॒ज॒मा॒न॒दे॒व॒त्या॑ वै जु॒हूः ।
भ्रा॒तृ॒व्य॒दे॒व॒त्यो॑प॒भृत् ।
यज॑मानायै॒व भ्रातृ॑व्य॒मुप॑स्ति-ङ्करोति ॥
स॒ग्ग्॒स्रा॒वभा॑गा॒-स्स्थेत्या॑ह ।
वस॑वो॒ वै रु॒द्रा आ॑दि॒त्या-स्सग्ग्॑स्रा॒वभा॑गाः ।
तेषा॒-न्त-द्भा॑ग॒धेय᳚म् ॥ 66 ॥
ताने॒व तेन॑ प्रीणाति । वै॒श्व॒दे॒व्यर्चा । ए॒ते हि विश्वे॑ दे॒वाः । त्रि॒ष्टुग्-भ॑वति । इ॒न्द्रि॒यं-वैँ त्रि॒ष्टुक् । इ॒न्द्रि॒यमे॒व यज॑माने दधाति ॥ अ॒ग्नेर्वा॒मप॑न्नगृहस्य॒ सद॑सि सादया॒मीत्या॑ह ।
इ॒यं-वाँ अ॒ग्निरप॑न्नगृहः । अ॒स्या ए॒वैने॒ सद॑ने सादयति । सु॒म्नाय॑ सुम्निनी सु॒म्ने मा॑ धत्त॒मित्या॑ह ॥ 67 ॥
प्र॒जा वै प॒शवः॑ सु॒म्नम् । प्र॒जामे॒व प॒शूना॒त्मन्ध॑त्ते । धु॒रि धु॒र्यौ॑ पात॒मित्या॑ह । जा॒या॒प॒त्यो-र्गो॑पी॒थाय॑ ॥ अग्ने॑-ऽदब्धायो-ऽशीततनो॒ इत्या॑ह । य॒था॒य॒जुरे॒वैतत् । पा॒हि मा॒-ऽद्य दि॒वः पा॒हि प्रसि॑त्यै पा॒हि दुरि॑ष्ट्यै पा॒हि दु॑रद्म॒न्यै पा॒हि दुश्च॑रिता॒दित्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते ।
अवि॑ष-न्नः पि॒तु-ङ्कृ॑णु सु॒षदा॒ योनि॒ग्ग्॒ स्वाहेती᳚द्ध्म-सं॒वृँश्च॑नान्यन्वाहार्य॒पच॑ने ऽभ्या॒धाय॑ फलीकरणहो॒म-ञ्जु॑होति ।
अति॑रिक्तानि॒ वा इ॑द्ध्म सं॒वृँश्च॑नानि ॥ 68 ॥
अति॑रिक्ताः फली॒कर॑णाः । अति॑रिक्तमाज्योच्छेष॒णम् ।
अति॑रिक्त ए॒वाति॑रिक्त-न्दधाति । अथो॒ अति॑रिक्ते-नै॒वाति॑रिक्त-मा॒प्त्वा-ऽव॑रुन्धे ॥ वेदि॑-र्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत । तां-वेँ॒देनान्व॑विन्दन्न् । वे॒देन॒ वेदिं॑-विँविदुः पृथि॒वीम् । सा प॑प्रथे पृथि॒वी पार्थि॑वानि ।
गर्भ॑-म्बिभर्ति॒ भुव॑नेष्व॒न्तः ।
ततो॑ य॒ज्ञो जा॑यते विश्व॒दानि॒रिति॑ पु॒रस्ता᳚-थ्स्तम्बय॒जुषो॑ वे॒देन॒ वेदि॒ग्ं॒ सम्मा॒ष्ट्र्यनु॑वित्त्यै ॥ 69 ॥
अथो॒ य-द्वे॒दश्च॒ वेदि॑श्च॒ भव॑तः । मि॒थु॒न॒त्वाय॒ प्रजा᳚त्यै । प्र॒जाप॑ते॒र्वा ए॒तानि॒ श्मश्रू॑णि । य-द्वे॒दः । पत्नि॑या उ॒पस्थ॒ आस्य॑ति ।
मि॒थु॒नमे॒व क॑रोति । वि॒न्दते᳚ प्र॒जाम् ।
वे॒दग्ं होता-ऽऽह॑व॒नीया᳚-थ्स्तृ॒णन्ने॑ति ।
य॒ज्ञमे॒व त-थ्सन्त॑नो॒त्योत्त॑रस्मा-दर्धमा॒सात् ।
तग्ं सन्त॑त॒मुत्त॑रे-ऽर्धमा॒स आल॑भते ॥ 70 ॥
त-ङ्का॒लेका॑ल॒ आग॑ते यजते ॥ ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति ।
स त्वा अ॑द्ध्व॒र्यु-स्स्या᳚त् । यो यतो॑ य॒ज्ञ-म्प्र॑यु॒ङ्क्ते ।
तदे॑न-म्प्रतिष्ठा॒पय॒तीति॑ ।
वाता॒द्वा अ॑द्ध्व॒र्युर्य॒ज्ञ-म्प्रयु॑ङ्क्ते ।
देवा॑ गातुविदो गा॒तुं-विँ॒त्वा गा॒तुमि॒तेत्या॑ह ।
यत॑ ए॒व य॒ज्ञ-म्प्र॑यु॒ङ्क्ते ।
तदे॑न॒-म्प्रति॑ष्ठापयति ।
प्रति॑तिष्ठति प्र॒जया॑ प॒शुभि॒-र्यज॑मानः ॥ 71 ॥
(ति॒ष्ठ॒ती॒ - मे लो॒का - ग॑मयति॒ - द्यौ-र्वृष्टि॑मे॒वाव॑रुन्धे - प॒र्यध॑त्था॒ इत्या॑ह॒ - समि॑ष्ट्यै - भाग॒धेयं॑ - धत्त॒मित्या॑ह॒ - वा इ॑द्ध्म सं॒वृँश्च॑ना॒ - न्यनु॑वित्त्यै - लभते॒ - यज॑मानः) (अ. 9)
अनुवाकं 10 - पत्नीयोक्रविमोकः
यो वा अय॑थादेवतं-यँ॒ज्ञमु॑प॒चर॑ति ।
आ दे॒वता᳚भ्यो वृश्च्यते । पापी॑या-न्भवति । यो य॑थादेव॒तम् । न दे॒वता᳚भ्य॒ आवृ॑श्च्यते ।
वसी॑या-न्भवति । वा॒रु॒णो वै पाशः॑ ।
इ॒मं-विँष्या॑मि॒ वरु॑णस्य॒ पाश॒मित्या॑ह ।
व॒रु॒ण॒पा॒शादे॒वैना᳚-म्मुञ्चति ।
स॒वि॒तृप्र॑सूतो यथादेव॒तम् ॥ 72 ॥
न दे॒वता᳚भ्य॒ आवृ॑श्च्यते । वसी॑या-न्भवति ।
धा॒तुश्च॒ योनौ॑ सुकृ॒तस्य॑ लो॒क इत्या॑ह । अ॒ग्निर्वै धा॒ता । पुण्य॒-ङ्कर्म॑ सुकृ॒तस्य॑ लो॒कः । अ॒ग्निरे॒वैना᳚-न्धा॒ता । पुण्ये॒ कर्म॑णि सुकृ॒तस्य॑ लो॒के द॑धाति । स्यो॒न-म्मे॑ स॒ह पत्या॑ करो॒मीत्या॑ह ।
आ॒त्मन॑श्च॒ यज॑मानस्य॒ चाना᳚त्यै स॒त्वांयँ॑ ॥
समायु॑षा॒ सम्प्र॒जयेत्या॑ह ॥ 73 ॥
आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते पूर्णपा॒त्रे । अ॒न्त॒तो॑-ऽनु॒ष्टुभा᳚ । चतु॑ष्प॒द्वा ए॒तच्छन्दः॒ प्रति॑ष्ठित॒-म्पत्नि॑यै पूर्णपा॒त्रे भ॑वति ।
अ॒स्मिन् ँलो॒के प्रति॑तिष्ठा॒नीति॑ ।
अ॒स्मिन्ने॒व लो॒के प्रति॑तिष्ठति । अथो॒ वाग्वा अ॑नु॒ष्टुक् । वाम्मि॑थु॒नम् । आपो॒ रेतः॑ प्र॒जन॑नम् ।
ए॒तस्मा॒द्वै मि॑थु॒नाद्वि॒द्योत॑मान-स्स्त॒नय॑न्वर्षति । रेतः॑ सि॒ञ्चन्न् ॥ 74 ॥
प्र॒जाः प्र॑ज॒नयन्न्॑ ॥ यद्वै य॒ज्ञस्य॒ ब्रह्म॑णा यु॒ज्यते᳚ । ब्रह्म॑णा॒ वै तस्य॑ विमो॒कः । अ॒द्भि-श्शान्तिः॑ । विमु॑क्तं॒-वाँ ए॒तर्हि॒ योक्त्र॒-म्ब्रह्म॑णा ।
आ॒दायै॑न॒त्पत्नी॑ स॒हाप उप॑गृह्णीते॒ शान्त्यै᳚ ।
अ॒ञ्ज॒लौ पू᳚र्णपा॒त्रमान॑यति । रेत॑ ए॒वास्या᳚-म्प्र॒जा-न्द॑धाति । प्र॒जया॒ हि म॑नु॒ष्यः॑ पू॒र्णः ।
मुखं॒-विँमृ॑ष्टे । अ॒व॒भृ॒थस्यै॒व रू॒प-ङ्कृ॒त्वोत्ति॑ष्ठति ॥ 75 ॥
(स॒वि॒तृप्र॑सूतो यथादेव॒तं-प्र॒जयेत्या॑ह-सि॒ञ्च-न्मृ॑ष्ट॒ एक॑-ञ्च) (अ. 10)
अनुवाकं 11 - उपवेषोपगूहनम्
प॒रि॒वे॒षो वा ए॒ष वन॒स्पती॑नाम् । यदु॑पवे॒षः । य ए॒वं-वेँद॑ । वि॒न्दते॑ परिवे॒ष्टार᳚म् । तमु॑त्क॒रे ॥ य-न्दे॒वा म॑नु॒ष्ये॑षु ।
उ॒प॒वे॒षमधा॑रयन्न् । ये अ॒स्मदप॑चेतसः । तान॒स्मभ्य॑-मि॒हाकु॑रु । उप॑वे॒षोप॑विड्ढि नः ॥ 76 ॥
प्र॒जा-म्पुष्टि॒मथो॒ धन᳚म् ।
द्वि॒पदो॑ न॒श्चतु॑ष्पदः । ध्रु॒वान-न॑पगान्-कु॒र्विति॑ पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्च॒मुप॑गूहति ।
तस्मा᳚-त्पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्चः॑ शू॒द्रा अव॑स्यन्ति । स्थ॒वि॒म॒त उप॑गूहति । अप्र॑तिवादिन ए॒वैना᳚न् कुरुते ॥
धृष्टि॒र्वा उ॑पवे॒षः ।
शु॒चार्तो वज्रो॒ ब्रह्म॑णा॒ सग्ंशि॑तः ।
योप॑वे॒षे शुक् । सा-ऽमुमृ॑च्छतु॒ य-न्द्वि॒ष्म इति॑ ॥ 77 ॥
अथा᳚स्मै नाम॒ गृह्य॒ प्रह॑रति । निर॒मु-न्नु॑द॒ ओक॑सः । स॒पत्नो॒ यः पृ॑त॒न्यति॑ । नि॒र्बा॒द्ध्ये॑न ह॒विषा᳚ । इन्द्र॑ एण॒-म्परा॑शरीत् ।
इ॒हि ति॒स्रः प॑रा॒वतः॑ । इ॒हि पञ्च॒जना॒ग्ं॒ अति॑ ।
इ॒हि ति॒स्रो-ऽति॑ रोच॒ना याव॑त् । सूर्यो॒ अस॑-द्दि॒वि ।
प॒र॒मा-न्त्वा॑ परा॒वत᳚म् ॥ 78 ॥
इन्द्रो॑ नयतु वृत्र॒हा । यतो॒ न पुन॒राय॑सि ।
श॒श्व॒तीभ्य॒-स्समा᳚भ्य॒ इति॑ । त्रि॒वृद्वा ए॒ष वज्रो॒ ब्रह्म॑णा॒ सग्ंशि॑तः । शु॒चैवैनं॑-विँ॒द्ध्वा ।
ए॒भ्यो लो॒केभ्यो॑ नि॒र्णुद्य॑ । वज्रे॑ण॒ ब्रह्म॑णा स्तृणुते । ह॒तो॑ ऽसावव॑धिष्मा॒-मुमित्या॑ह॒
स्तृत्यै᳚ । य-न्द्वि॒ष्यात्त-न्ध्या॑येत् ।
शु॒चैवैन॑-मर्पयति ॥ 79 ॥
(नो॒-द्वि॒ष्म इति॑-परा॒वत॑-मर्पयति) (अ. 11)
(प्रत्यु॑ष्टं - दि॒व-श्शिल्प॒ - मय॑ज्ञो - धृ॒त-ञ्च॑ - देवासु॒रा-स्स ए॒तमिन्द्र॒ - आपो॑ देवी - र॒ग्निना॒ - धिष्णि॑या॒ - अथ॒ स्रुचौ॒ - यो वा अय॑थादेवतं - परिवे॒षो वा एका॑दश)
(प्रत्यु॑ष्ट॒ - मय॑ज्ञ - ए॒षा हि विश्वे॑षा-न्दे॒वाना॑ - मू॒र्जा पृ॑थि॒वी - मथो॒ रक्ष॑सां॒ - ता-म्प्रजा॑तिं॒ - द्वाभ्यां॒ - त-ङ्का॒लेका॑ले॒ नव॑सप्ततिः)
(प्रत्यु॑ष्टग्ं - शु॒चैवैन॑मर्पयति)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे तृतीयाष्टके तृतीय प्रपाठक-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ - dar.śapūrṇamāseṣṭibrāhmaṇam
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1 - strukhsammārgaḥ
pratyṷṣṭa॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pratyṷṣṭā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | a॒gnerva॒steji̭ṣṭhena॒ teja̭sā॒ niṣṭa̭pā॒mītyā̭ha meddhya॒tvāya̭ |
sruca॒-ssammā᳚rṣṭi | sru॒vamagre᳚ | pumāgṃ̭ same॒vābhya॒-ssaggśya̭ti mithuna॒tvāya̭ | atha̭ ju॒hūm | atho̭pa॒bhṛta᳚m | atha̭ dhru॒vām | a॒sau vai ju॒hūḥ || 1 ||
a॒ntari̭kṣamupa॒bhṛt | pṛ॒thi॒vī dhru॒vā |
i॒me vai lo॒kā-ssrucaḥ̭ | vṛṣṭiḥ̭ sa॒māṃrja̭nāni | vṛṣṭi॒rvā i॒mān ~lo॒kāna̭nupū॒rva-ṅka̭lpayati |
te tataḥ̭ klṛ॒ptā-ssamḙdhante |
samḙdhante-'smā i॒me lo॒kāḥ pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yadi̭ kā॒mayḙta॒ varṣṷkaḥ pa॒rjanyaḥ̭ syā॒diti̭ | a॒gra॒ta-ssammṛ̭jyāt || 2 ||
vṛṣṭi̭me॒va niya̭cchati | a॒vā॒cīnā᳚grā॒ hi vṛṣṭiḥ̭ |
yadi̭ kā॒maye॒tāva̭rṣuka-ssyā॒diti̭ | mū॒la॒ta-ssammṛ̭jyāt | vṛṣṭi̭me॒vodya̭cchati | tadu॒ vā ā̭huḥ | a॒gra॒ta e॒vopari̭ṣṭā॒-thsammṛ̭jyāt |
mū॒la॒to̭-'dhastā᳚t | tada̭nupū॒rva-ṅka̭lpate |
varṣṷko bhava॒tīti̭ || 3 ||
prācī̭mabhyā॒kāra᳚m | agrai̭rantara॒taḥ | e॒vami̭va॒ hyanna̭ma॒dyate᳚ | atho॒ agrā॒dvā oṣa̭dhīnā॒mūrja̭-mpra॒jā upa̭jīvanti | ū॒rja e॒vā-nnādya॒syāva̭ruddhyai | a॒dhastā᳚-tpra॒tīcī᳚m | da॒ṇḍamṷttama॒taḥ |
mūlḙna॒ mūla॒-mprati̭ṣṭhityai | tasmā̭dara॒tnau prāñcyu॒pari̭ṣṭā॒-llomā̭ni | pra॒tyañcya॒dhastā᳚t || 4 ||
srugghyḙṣā || prā॒ṇo vai sru॒vaḥ | ju॒hūrdakṣi̭ṇo॒ hastaḥ̭ | u॒pa॒bhṛthsa॒vyaḥ | ā॒tmā dhru॒vā | annagṃ̭ sa॒māṃrja̭nāni | mu॒kha॒to vai prā॒ṇo̭-'pā॒no bhū॒tvā |
ā॒tmāna॒manna̭-mpra॒viśya̭ | bā॒hya॒tasta॒nuvagṃ̭ śubhayati | tasmā᳚-thsru॒vame॒vāgre॒ sammā᳚rṣṭi || mu॒kha॒to hi prā॒ṇo̭-'pā॒no bhū॒tvā |
ā॒tmāna॒manna̭-māvi॒śati̭ | tau prā̭ṇāpā॒nau |
avya̭rdhukaḥ prāṇāpā॒nābhyā᳚-mbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 5 ||
(ju॒hu--r mṛ̭jyā-d- bhava॒tīti̭ - pra॒tyañcya॒dhastā᳚n - mārṣṭi॒ pañca̭ ca) (a. 1)
3.3.2 ānuvākaṃ 2 - sammārjanānāmagnau praharaṇam
di॒va-śśilpa॒mava̭tatam | pṛ॒thi॒vyāḥ ka॒kubhi̭ śri॒tam |
tena̭ va॒yagṃ sa॒hasra̭valśena |
sa॒patna̭-nnāśayāmasi॒ svāheti̭ srukhsa॒māṃrja̭nānya॒gnau praha̭rati |
āpo॒ vai da॒rbhāḥ | rū॒pame॒vaiṣā̭me॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe || a॒nu॒ṣṭubha॒rcā | ānṷṣṭubhaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | prā॒jā॒pa॒tyo ve॒daḥ |
ve॒dasyāgragg̭ srukhsa॒māṃrja̭nāni || 6 ||
svenai॒vainā̭ni॒ chanda̭sā | svayā̭ de॒vata̭yā॒ sama̭rdhayati | atho॒ ṛgvāva yoṣā᳚ | da॒rbho
vṛṣā᳚ | tanmi̭thu॒nam | mi॒thu॒name॒vāsya॒ ta-dya॒jñe ka̭roti pra॒jana̭nāya | prajā̭yate pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || tānyeke॒ vṛthai॒vāpā᳚syanti |
tattathā॒ na kā᳚ryam | āra̭bdhasya ya॒jñiya̭sya॒ karma̭ṇa॒-ssa vi̭do॒haḥ || 7 ||
yadyḙnāni pa॒śavo̭-'bhi॒tiṣṭhḙyuḥ |
na ta-tpa॒śubhyaḥ॒ kam | a॒dbhirmā᳚-rjayi॒tvotka॒re nya̭syet |
yadvai ya॒jñiya̭sya॒ karma̭ṇo॒-'nyatrāhṷtībhya-ssa॒ntiṣṭha̭te | u॒tka॒ro vāva tasya̭ prati॒ṣṭhā | e॒tāgṃ hi tasmai᳚ prati॒ṣṭhā-nde॒vā-ssa॒mabha̭rann |
yada॒dbhirmā॒rjaya̭ti | tena̭ śā॒ntam | yadṷtka॒re nya॒syati̭ | pra॒ti॒ṣṭhāme॒vainā̭ni॒ ta-dga̭mayati || 8 ||
prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ryaja̭mānaḥ ||
atho᳚ sta॒mbasya॒ vā e॒ta-drū॒pam | ya-thsrṷkhsa॒māṃrja̭nāni | sta॒mba॒śo vā oṣa̭dhayaḥ |
tāsā᳚-ñjaratka॒kṣe pa॒śavo॒ na ra̭mante | apri̭yo॒ hyḙṣā-ñjaratka॒kṣaḥ | yāva̭dapriyo ha॒ vai ja̭ratka॒kṣaḥ pa̭śū॒nām | tāva̭dapriyaḥ paśū॒nā-mbha̭vati | yasyai॒tānya॒nyatrā॒gne-rdadha̭ti |
na॒va॒dāvyā̭su॒ vā oṣa̭dhīṣu pa॒śavo̭ ramante || 9 ||
na॒va॒dā॒vo hyḙṣā-mpri॒yaḥ | yāva̭tpriyo ha॒ vai na̭vadā॒vaḥ pa̭śū॒nām | tāva̭tpriyaḥ paśū॒nā-mbha̭vati | yasyai॒tānya॒gnau pra॒hara̭nti | tasmā̭de॒tānya॒gnāve॒va praha̭ret | ya॒ta॒rasmin᳚-thsammṛ॒jyāt |
pa॒śū॒nā-ndhṛtyai᳚ || yo bhū॒tānā॒madhi̭patiḥ | ru॒drasta̭ntica॒ro vṛṣā᳚ | pa॒śūna॒smāka॒-mmā higṃ̭sīḥ | e॒tada̭stu hu॒ta-ntava॒ svāhetya̭gni sa॒māṃrja̭nānya॒gnau praha̭rati | e॒ṣā vā e॒teṣāṃ॒-yo~niḥ̭ | e॒ṣā pra̭ti॒ṣṭhā | svāme॒vainā̭ni॒ yoni᳚m |
svā-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati | prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ryaja̭mānaḥ || 10 ||
(ve॒dasyāgragg̭ srukhsa॒māṃrja̭nāni - vido॒ho - ga̭mayati - pa॒śavo̭ ramante - higṃsī॒-ṣṣaṭca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3 - patnīsannahanam
aya̭jño॒ vā e॒ṣaḥ | yo̭-'pa॒tnīkaḥ̭ | na pra॒jāḥ prajā̭yerann | patnyanvā᳚ste | ya॒jñame॒vākaḥ̭ | pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāya | ya-ttiṣṭha̭ntī sa॒naṃhyḙta |
pri॒ya-ñjñā॒tigṃ rṷndhyāt | āsī̭nā॒ sanna̭hyate |
āsī̭nā॒ hyḙṣā vī॒rya̭-ṅka॒roti̭ || 11 ||
ya-tpa॒ścāt-prācya॒nvāsī̭ta | a॒nayā̭ sa॒mada̭-ndadhīta |
de॒vānā॒-mpatni̭yā sa॒mada̭-ndadhīta | deśā᳚-ddakṣiṇa॒ta udī॒cyanvā᳚ste | ā॒tmano̭ gopī॒thāya̭ || ā॒śāsā̭nā saumana॒samityā̭ha | meddhyā̭me॒vainā॒-ṅkeva̭lī-ṅkṛ॒tvā | ā॒śiṣā॒ sama̭rdhayati |
a॒gneranṷvratā bhū॒tvā sanna̭hye sukṛ॒tāya॒ kamityā̭ha | e॒tadvai patni̭yai vratopa॒naya̭nam || 12 ||
tenai॒vaināṃ᳚-vra~॒tamupa̭nayati | tasmā̭dāhuḥ |
yaścai॒vaṃ-ve~da॒ yaśca॒na | yoktra̭me॒va yṷte | yama॒nvāste᳚ | tasyā॒muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭va॒tīti॒ yoktrḙṇa | ya-dyoktra᳚m | sa yogaḥ̭ | yadāste᳚ | sa kṣemaḥ̭ || 13 ||
yo॒ga॒kṣe॒masya॒ klṛptyai᳚ || yu॒kta-ṅkri̭yātā ā॒śīḥ kāmḙ yujyātā॒ iti̭ | ā॒śiṣa॒-ssamṛ̭ddhyai | gra॒nthi-ṅgra̭thnāti | ā॒śiṣa̭ e॒vāsyā॒-mpari̭gṛhṇāti |
pumā॒n॒. vai gra॒nthiḥ | strī patnī᳚ | ta-nmi̭thu॒nam |
mi॒thu॒name॒vāsya॒ ta-dya॒jñe ka̭roti pra॒jana̭nāya |
prajā̭yate pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || 14 ||
atho̭ a॒rdho vā e॒ṣa ā॒tmanaḥ̭ | ya-tpatnī᳚ |
ya॒jñasya॒ dhṛtyā॒ aśi̭thilambhāvāya ||
su॒pra॒jasa̭stvā va॒yagṃ su॒patnī॒rupa̭sedi॒metyā̭ha |
ya॒jñame॒va ta-nmi̭thu॒nī ka̭roti | ū॒ne-'ti̭rikta-ndhīyātā॒ iti॒ prajā᳚tyai || ma॒hī॒nā-mpayo॒-'syoṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rasa॒ ityā̭ha | rū॒pame॒vāsyai॒-tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | tasya॒ te-'kṣī̭yamāṇasya॒ nirva̭pāmi devaya॒jyāyā॒ ityā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || 15 ||
(ka॒roti̭ - vratopa॒naya̭naṃ॒ - kṣemo॒ - yaja̭mānaḥ - śāste) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - ājyotpavanam
ghṛ॒ta-ñca॒ vai madhṷ ca pra॒jāpa̭tirāsīt | yato॒ maddhvā̭sīt | tataḥ̭ pra॒jā a̭sṛjata |
tasmā॒-nmadhṷṣi pra॒jana̭namivāsti |
tasmā॒-nmadhṷṣā॒ na praca̭ranti | yā॒tayā̭ma॒ hi | ājyḙna॒ praca̭ranti | ya॒jño vā ājya᳚m | ya॒jñenai॒va ya॒jña-mpraca̭ra॒ntyayā̭tayāmatvāya |
patnyave᳚kṣate || 16 ||
mi॒thu॒na॒tvāya॒ prajā᳚tyai | yadvai patnī̭ ya॒jñasya̭ ka॒roti̭ | mi॒thu॒na-ntat | atho॒ patni̭yā e॒vaiṣa ya॒jñasyā᳚nvāra॒mbho-'na̭vacchittyai ||
a॒me॒ddhyaṃ-vā~ e॒ta-tka̭roti | ya-tpatnya॒vekṣa̭te |
gārha̭pa॒tye 'dhi̭śrayati meddhya॒tvāya̭ | ā॒ha॒va॒nīya̭-ma॒bhyuddra̭vati | ya॒jñasya॒ santa̭tyai | tejo̭-'si॒ tejo-'nu॒ prehītyā̭ha || 17 ||
tejo॒ vā a॒gniḥ | teja॒ ājya᳚m | teja̭sai॒va teja॒-ssama̭rdhayati | a॒gniste॒ tejo॒ mā vinai॒dityā॒hāhigṃ̭sāyai | sphyasya॒ vartman᳚th
sādayati | ya॒jñasya॒ santa̭tyai | a॒gnerji॒hvā-'si̭ su॒bhūrde॒vānā॒mityā̭ha | ya॒thā॒ ya॒jure॒vaitat | dhāmnḙdhāmne de॒vebhyo॒ yajṷṣeyajuṣe bha॒vetyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || 18 ||
tadvā ataḥ̭ pa॒vitrā᳚bhyāme॒vo-tpṷnāti | yaja̭māno॒ vā ājya᳚m | prā॒ṇā॒pā॒nau pa॒vitre᳚ | yaja̭māna e॒va prā̭ṇāpā॒nau da̭dhāti | pu॒na॒rā॒hāra᳚m |
e॒vami̭va॒ hi prā̭ṇāpā॒nau sa॒caṃra̭taḥ |
śu॒krama̭si॒ jyoti̭rasi॒ tejo॒-'sītyā̭ha |
rū॒pame॒vāsyai॒ ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | triryajṷṣā | traya̭ i॒me lo॒kāḥ || 19 ||
e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai᳚ | triḥ | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ |
atho̭ meddhya॒tvāya̭ | athājya̭vatībhyāma॒paḥ | rū॒pame॒vāsā̭me॒ta-dvarṇa̭-ndadhāti |
api॒ vā u॒tāhuḥ̭ | yathā̭ ha॒ vai yoṣā̭ su॒varṇa॒gṃ॒ hira̭ṇya-mpeśa॒la-mbibhra̭tī rū॒pāṇyāste᳚ |
e॒vame॒tā e॒tarhīti̭ | āpo॒ vai sarvā̭ de॒vatāḥ᳚ || 20 ||
e॒ṣā hi viśvḙṣā-nde॒vānā᳚-nta॒nūḥ | yadājya᳚m || tatro॒bhayo᳚rmīmā॒gṃ॒sā | jā॒mi syāt | ya-dyaju॒ṣā-''jyaṃ॒-ya~jṷṣā॒-'pa ṷtpunī॒yāt |
chanda̭sā॒-'pa utpṷnā॒tyajā̭mitvāya | atho̭ mithuna॒tvāya̭ | sā॒vi॒tri॒yarcā | sa॒vi॒tṛpra̭sūta-mme॒ karmā̭sa॒diti̭ | sa॒vi॒tṛpra̭sūtame॒vāsya॒ karma̭ bhavati | pa॒ccho gā̭yatri॒yā triḥ̭ ṣamṛddha॒tvāya̭ | a॒dbhire॒vauṣa̭dhī॒-ssanna̭yati | oṣa̭dhībhiḥ pa॒śūn | pa॒śubhi॒ryaja̭mānam | śu॒kra-ntvā̭ śu॒krāyā॒-ñjyoti̭stvā॒ jyoti̭ṣya॒rcistvā॒ 'rciṣītyā̭ha
sarva॒tvāya̭ | paryā᳚ptyā॒ ana̭ntarāyāya || 21 ||
(ī॒kṣa॒ta॒- ā॒ha॒-śā॒ste॒-lo॒kā - de॒vatā̭ - bhavati॒ ṣaṭca̭) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - ājyagrahaṇam
de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsann |
sa e॒tamindra॒ ājya̭syāvakā॒śa-ma̭paśyat |
tenāvai᳚kṣata | tato̭ de॒vā abha̭vann | parā-'sṷrāḥ |
ya e॒vaṃ-vi~॒dvānājya̭-ma॒vekṣa̭te |
bhava̭tyā॒tmanā᳚ | parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati | bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti |
yadājyḙnā॒nyāni̭ ha॒vīgṣya̭-bhighā॒raya̭ti || 22 ||
atha॒ kenājya॒miti̭ | sa॒tyeneti̭ brūyāt | cakṣu॒rvai sa॒tyam | sa॒tyenai॒vaina̭da॒-bhighā̭rayati | ī॒śva॒ro vā e॒ṣo᳚-'ndho bhavi̭toḥ | yaścakṣu॒ṣā ''jya̭ma॒vekṣa̭te | ni॒mīlyāve᳚kṣeta | dā॒dhārā॒tmañcakṣuḥ̭ | a॒bhyājya̭-ṅghārayati || ājya̭-ṅgṛhṇāti || 23 ||
chandāgṃ̭si॒ vā ājya᳚m | chandāg̭sye॒va prī̭ṇāti | ca॒turju॒hvā-ṅgṛ̭hṇāti | catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ | pa॒śūne॒vāva̭rundhe | a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ |
a॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī | gā॒ya॒traḥ prā॒ṇaḥ | prā॒ṇame॒va pa॒śuṣṷ dadhāti |
ca॒turdhru॒vāyā᳚m || 24 ||
catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ | pa॒śuṣve॒-vopari̭ṣṭā॒t-prati̭tiṣṭhati | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ | bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt |
ca॒turju॒hvā-ṅgṛ॒hṇanbhūyo̭ gṛhṇīyāt | a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ gṛ॒hṇan kanī̭yaḥ |
yaja̭mānāyai॒va bhrātṛ̭vya॒mupa̭sti-ṅkaroti ||
gaurvai srucaḥ̭ | ca॒turju॒hvā-ṅgṛ̭hṇāti | tasmā॒ccatṷṣpadī || 25 ||
a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ | tasmā̭da॒ṣṭāśa̭phā | ca॒turdhru॒vāyā᳚m | tasmā॒ccatuḥ̭ stanā |
gāme॒va ta-thsaggska̭roti | sā-'smai॒ saggskṛ॒teṣa॒mūrja̭-nduhe |
yajju॒hvā-ṅgṛ॒hṇāti̭ | pra॒yā॒jebhya॒stat |
yadṷpa॒bhṛti̭ | pra॒yā॒jā॒nū॒yā॒jebhya॒stat | sarva̭smai॒ vā e॒ta-dya॒jñāya̭ gṛhyate |
yaddhru॒vāyā॒mājya᳚m || 26 ||
(a॒bhi॒ghā॒raya̭ti - gṛhṇāti - dhru॒vāyāṃ॒ - catṷṣpadī॒ - prayājānūyā॒jebhya॒sta-ddve॒ ca̭) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - strukhsādanam
āpo̭ devīragrepuvo agreguva॒ ityā̭ha | rū॒pame॒vāsā̭me॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe |
agra̭ i॒maṃ-ya~॒jña-nna̭ya॒tāgrḙ ya॒jñapa̭ti॒mityā̭ha | agra̭ e॒va ya॒jña-nna̭yanti | agrḙ ya॒jñapa̭tim |
yu॒ṣmānindro̭-'vṛṇīta vṛtra॒tūryḙ yū॒yamindra̭mavṛṇīddhvaṃ-vṛ~tra॒tūrya॒ ityā̭ha |
vṛ॒tragṃ ha̭ hani॒ṣyannindra॒ āpo̭ vavre | āpo॒ hendraṃ̭-va~vrire | sa॒jñāṃ-me॒vāsā̭-me॒ta-thsāmā̭naṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | prokṣi̭tā॒-ssthetyā̭ha || 27 ||
tenāpaḥ॒ prokṣi̭tāḥ || a॒gni-rde॒vebhyo॒ nilā̭yata | kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | sa vana॒spatī॒-nprāvi̭śat | kṛṣṇo᳚-'syākhare॒ṣṭho᳚-'gnaye᳚ tvā॒ svāhetyā̭ha |
a॒gnaya̭ e॒vaina॒-ñjuṣṭa̭-ṅkaroti | atho̭ a॒gnere॒va medha॒mava̭rundhe || vedi̭rasi ba॒r॒hiṣe᳚ tvā॒ svāhetyā̭ha | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pṛ॒thi॒vī vediḥ̭ || 28 ||
pra॒jā e॒va pṛ̭thi॒vyā-mprati̭ṣṭhāpayati |
ba॒r॒hira̭si sru॒gbhyastvā॒ svāhetyā̭ha |
pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | yaja̭māna॒-ssrucaḥ̭ | yaja̭māname॒va pra॒jāsu॒ prati̭ṣṭhāpayati ||
di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tveti̭ ba॒r॒hirā॒sādya॒ prokṣa̭ti | e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ॒ prokṣa̭ti | atha॒ tataḥ̭ sa॒ha sru॒cā pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca̭-ṅgra॒nthi-mpratyṷkṣati |
pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | yathā॒ sūtyai̭ kā॒la āpaḥ̭
pu॒rastā॒-dyanti̭ || 29 ||
tā॒dṛge॒va tat || sva॒dhā pi॒tṛbhya॒ ityā̭ha | sva॒dhā॒kā॒ro hi pi̭tṛ॒ṇām | ūrgbha̭va barhi॒ṣadbhya॒ iti॒ dakṣi̭ṇāyai॒ śroṇe॒rotta̭rasyai॒ nina̭yati॒ santa̭tyai |
māsā॒ vai pi॒taro̭ barhi॒ṣadaḥ̭ | māsā̭ne॒va prī̭ṇāti |
māsā॒ vā oṣa̭dhī-rva॒rdhaya̭nti | māsāḥ᳚ pacanti॒ samṛ̭ddhyai | ana̭tiskandan. ha pa॒rjanyo̭ varṣati | yatrai॒tade॒va-ṅkri॒yate᳚ || 30 ||
ū॒rjā pṛ̭thi॒vī-ṅga̭ccha॒tetyā̭ha | pṛ॒thi॒vyāme॒vorja̭-ndadhāti |
tasmā᳚-tpṛthi॒vyā ū॒rjā bhṷñjate | gra॒nthiṃ-vi~sragṃ̭sayati | praja̭nayatye॒va tat | ū॒rdhva-mprāñca॒mudgṷ̄ḍha-mpra॒tyañca॒māya̭cchati |
tasmā᳚-tprā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate | pra॒tīcīḥ᳚ pra॒jā jā̭yante || viṣṇo॒-sstūpo॒-'sītyā̭ha |
ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ || 31 ||
ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ | pu॒rastā᳚-tprasta॒ra-ṅgṛ̭hṇāti | mukhya̭me॒vaina̭-ṅkaroti | iya̭nta-ṅgṛhṇāti | pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tam |
iya̭nta-ṅgṛhṇāti | ya॒jña॒pa॒ruṣā॒ sammi̭tam |
iya̭nta-ṅgṛhṇāti | e॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒rya᳚m |
vī॒rya̭ sammitam || 32 ||
apa̭rimita-ṅgṛhṇāti | apa̭rimita॒syāva̭ruddhyai |
tasmi̭-npa॒vitre॒ api̭sṛjati | yaja̭māno॒ vai pra̭sta॒raḥ |
prā॒ṇā॒pā॒nau pa॒vitre᳚ | yaja̭māna e॒va prā̭ṇāpā॒nau da̭dhāti || ūrṇā᳚mradasa-ntvā stṛṇā॒mītyā̭ha | ya॒thā॒ya॒jure॒vai tat | svā॒sa॒stha-nde॒vebhya॒ ityā̭ha | de॒vebhya̭ e॒vaina̭-thsvāsa॒stha-ṅka̭roti || 33 ||
ba॒r॒॒hi-sstṛ̭ṇāti | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pṛ॒thi॒vī vediḥ̭ | pra॒jā e॒va pṛ̭thi॒vyā-mprati̭ṣṭhāpayati || ana̭tidṛśnagg stṛṇāti | pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒rana̭tidṛśna-ṅkaroti | dhā॒raya̭-nprasta॒ra-mpa̭ri॒dhī-npari̭ dadhāti | yaja̭māno॒ vai pra̭sta॒raḥ |
yaja̭māna e॒va ta-thsva॒ya-mpa̭ri॒dhī-npari̭ dadhāti ||
ga॒ndha॒rvo̭-'si vi॒śvāva̭su॒rityā̭ha || 34 ||
viśva̭me॒vāyu॒-ryaja̭māne dadhāti | indra̭sya bā॒hura̭si॒ dakṣi̭ṇa॒ ityā̭ha | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti | mi॒trāvarṷṇau tvottara॒taḥ pari̭dhattā॒mityā̭ha |
prā॒ṇā॒pā॒nau mi॒trāvarṷṇau | prā॒ṇā॒pā॒nā-ve॒vāsmi̭-ndadhāti | sūrya̭stvā pu॒rastā᳚-tpā॒tvityā̭ha | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | kasyā᳚ścida॒bhiśa̭styā॒ ityā̭ha | apa̭rimitāde॒vaina̭-mpāti || 35 ||
vī॒tiho᳚tra-ntvā kava॒ ityā̭ha | a॒gnime॒va ho॒treṇa॒ sama̭rdhayati | dyu॒manta॒gṃ॒ sami̭dhīma॒hītyā̭ha॒ sami̭ddhyai | agnḙ bṛ॒hanta̭maddhva॒ra ityā̭ha॒ vṛddhyai᳚ | vi॒śo ya॒ntre stha॒ ityā̭ha | vi॒śāṃ-ya~tyai᳚ |
u॒dī॒cīnā᳚gre॒ nida̭dhāti॒ prati̭ṣṭhityai |
vasṷ̄nāgṃ ru॒drāṇā̭-mādi॒tyānā॒gṃ॒ sada̭si sī॒detyā̭ha | de॒vatā̭nāme॒va sada̭ne prasta॒ragṃ sā̭dayati || ju॒hūra̭si ghṛ॒tācī॒ nāmnetyā̭ha || 36 ||
a॒sau vai ju॒hūḥ | a॒ntari̭kṣamupa॒bhṛt | pṛ॒thi॒vī dhru॒vā | tāsā̭me॒tade॒va pri॒ya-nnāma̭ | ya-dghṛ॒tācīti̭ | ya-dghṛ॒tācītyāha̭ | pri॒yeṇai॒vainā॒ nāmnā̭ sādayati ||
e॒tā a̭sadan-thsukṛ॒tasya̭ lo॒ka ityā̭ha |
sa॒tyaṃ-vai~ sṷkṛ॒tasya̭ lo॒kaḥ |
sa॒tya e॒vainā᳚-ssukṛ॒tasya̭ lo॒ke sā̭dayati |
tā vi̭ṣṇo pā॒hītyā̭ha | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ | pā॒hi ya॒jña-mpā॒hi ya॒jñapa̭ti-mpā॒hi māṃ-ya~̭jña॒niya॒mityā̭ha | ya॒jñāya॒ yaja̭mānāyā॒tmane᳚ | tebhya̭ e॒vāśiṣa॒māśā॒ste-'nā᳚rtyai || 37 ||
(sthetyā̭ha - pṛthi॒vī vedi॒--r yanti̭ - kri॒yate॒ - viṣṇṷ--r vī॒rya̭sammitaṃ - karo - tyāha - pāti॒ - nāmnetyā̭ha - lo॒ke sā̭dayati॒ ṣaṭca̭) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - āghāraḥ
a॒gninā॒ vai hotrā᳚ | de॒vā asṷrā-na॒bhya̭bhavann |
a॒gnayḙ sami॒ddhyamā̭nā॒yā-nṷbrū॒hītyā̭ha॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai | eka̭vigṃśati-middhmadā॒rūṇi̭ bhavanti | e॒ka॒vi॒gṃ॒śo vai purṷṣaḥ |
purṷṣa॒syāptyai᳚ |
pañca̭daśeddhmadā॒rūṇya॒-bhyāda̭dhāti |
pañca̭daśa॒ vā a̭rdhamā॒sasya॒ rātra̭yaḥ |
a॒rdha॒mā॒sa॒śa-ssaṃ̭va~thsa॒ra ā᳚pyate |
trīn-pa̭ri॒dhīn-pari̭-dadhāti || 38 ||
ū॒rdhve sa॒midhā॒vāda̭dhāti | a॒nū॒yā॒jebhyaḥ̭ sa॒midha॒mati̭śinaṣṭi | ṣaṭthsa-mpa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | ve॒denopa̭vājayati |
prā॒jā॒pa॒tyo vai ve॒daḥ | prā॒jā॒pa॒tyaḥ prā॒ṇaḥ | yaja̭māna āhava॒nīyaḥ̭ | yaja̭māna e॒va prā॒ṇa-nda̭dhāti || 39 ||
trirupa̭vājayati | trayo॒ vai prā॒ṇāḥ | prā॒ṇāne॒vāsmi̭-ndadhāti | ve॒deno̭pa॒yatya̭ sru॒veṇa̭ prājāpa॒tya-mā̭ghā॒ra-māghā̭rayati | ya॒jño vai pra॒jāpa̭tiḥ | ya॒jñame॒va pra॒jāpa̭ti-mmukha॒ta āra̭bhate |
atho᳚ pra॒jāpa̭ti॒-ssarvā̭ de॒vatāḥ᳚ | sarvā̭ e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti || a॒gnima̭gnī-ttristri॒-ssammṛ॒ḍḍhītyā̭ha | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ || 40 ||
atho॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai | pa॒ri॒dhīn-thsammā᳚rṣṭi | pu॒nātye॒vaināṋ | tristri॒-ssammā᳚rṣṭi | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ | atho̭ meddhya॒tvāya̭ | atho̭ e॒te vai dḙvāśvāḥ | de॒vā॒śvāne॒va ta-thsammā᳚rṣṭi |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai |
āsī̭no॒-'nya-mā̭ghā॒ra-māghā̭rayati || 41 ||
tiṣṭha̭nna॒nyam | yathā-'no̭ vā॒ rathaṃ̭vā~ yu॒ñjyāt |
e॒vame॒va tada̭ddhva॒ryu-rya॒jñaṃ-yu~̭nakti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā॒bhyū᳚ḍhyai |
vaha̭ntyena-ṅgrā॒myāḥ pa॒śavaḥ̭ |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || bhuva̭namasi॒ vipra̭tha॒svetyā̭ha | ya॒jño vai bhuva̭nam | ya॒jña e॒va yaja̭māna-mpra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ prathayati | agne॒ yaṣṭa̭ri॒da-nnama॒ ityā̭ha || 42 ||
a॒gnirvai de॒vānāṃ॒-ya~ṣṭā᳚ | ya e॒va de॒vānāṃ॒-ya~ṣṭā᳚ | tasmā̭ e॒va nama̭skaroti ||
juhvehya॒gnistvā᳚ hvayati devaya॒jyāyā॒ upa̭bhṛ॒dehi̭ de॒vastvā̭ savi॒tā hva̭yati devaya॒jyāyā॒ ityā̭ha |
ā॒gne॒yī vai ju॒hūḥ | sā॒vi॒tryṷpa॒bhṛt | tābhyā̭me॒vaine॒ prasṷ̄ta॒ āda̭tte || agnā̭viṣṇū॒ mā vā॒mava̭kramiṣa॒mityā̭ha |
a॒gniḥ pu॒rastā᳚t | viṣṇṷrya॒jñaḥ pa॒ścāt || 43 ||
tābhyā̭me॒va pra̭ti॒ procyā॒tyākrā̭mati |
viji̭hāthā॒-mmā mā॒ santā᳚pta॒mityā॒hāhigṃ̭sāyai |
lo॒ka-mmḙ lokakṛtau kṛṇuta॒mityā̭ha |
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || viṣṇo॒-ssthāna̭ma॒sītyā̭ha | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | e॒ta-tkhalu॒ vai de॒vānā॒-mapa̭rājita-mā॒yata̭nam | ya-dya॒jñaḥ |
de॒vānā̭me॒vāpa̭rājita ā॒yata̭ne tiṣṭhati ||
i॒ta indro̭ akṛṇo-dvī॒ryā̭ṇītyā̭ha || 44 ||
i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti |
sa॒mā॒rabhyo॒rdhvo a̭ddhva॒ro di̭vi॒spṛśa॒mityā̭ha॒ vṛddhyai᳚ | ā॒ghā॒ra-mā̭ghā॒ryamā̭ṇa॒manṷ samā॒rabhya̭ | e॒tasmi̭n kā॒le de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann | sā॒kṣāde॒va yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti | atho॒ samṛ̭ddhenai॒va ya॒jñena॒ yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti |
ahrṷto ya॒jño ya॒jñapa̭te॒rityā॒hānā᳚rtyai |
indrā̭vā॒n-thsvāhetyā̭ha | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti | bṛ॒hadbhā ityā̭ha || 45 ||
su॒va॒rgo vai lo॒ko bṛ॒hadbhāḥ | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ | bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt | prā॒ṇa ā̭ghā॒raḥ |
ya-thsagg̭spa॒rśaye᳚t | bhrātṛ̭vye-'sya prā॒ṇa-nda̭ddhyāt | asagg̭sparśayanna॒tyākrā̭mati | yaja̭māna e॒va prā॒ṇa-nda̭dhāti | pā॒himā᳚-'gne॒ duśca̭ritā॒dā mā॒ suca̭rite bha॒jetyā̭ha || 46 ||
a॒gnirvāva pa॒vitra᳚m | vṛ॒ji॒namanṛ̭ta॒-nduśca̭ritam |
ṛ॒ju॒ka॒rmagṃ sa॒tyagṃ suca̭ritam |
a॒gnire॒vainaṃ̭-vṛ~ji॒nāda-nṛ̭tā॒-dduśca̭ritātpāti |
ṛ॒ju॒ka॒rme sa॒tye suca̭rite bhajati | tasmā̭de॒vamāśā᳚ste | ā॒tmano̭ gopī॒thāya̭ || śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya̭ | yadā̭ghā॒raḥ | ā॒tmā dhru॒vā || 47 ||
ā॒ghā॒ra-mā॒ghārya̭ dhru॒vāgṃ sama̭nakti |
ā॒tmanne॒va ya॒jñasya॒ śiraḥ॒ prati̭dadhāti |
dvi-ssama̭nakti | dvau hi prā̭ṇāpā॒nau | tadā̭huḥ |
trire॒va sama̭ñjyāt | tridhā̭tu॒ hi śira॒ iti̭ | śira̭ ivai॒ta-dya॒jñasya̭ | atho॒ trayo॒ vai prā॒ṇāḥ |
prā॒ṇāne॒vāsmi̭-ndadhāti ||
ma॒khasya॒ śiro̭-'si॒ sañjyoti̭ṣā॒ jyoti̭raṅktā॒mityā̭ha |
jyoti̭re॒vāsmā̭ u॒pari̭ṣṭā-ddadhāti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai || 48 ||
(pari̭dadhāti - prā॒ṇa-nda̭dhāti॒ - hi ya॒jño - ghā̭rayati॒ - nama॒ ityā̭ha - pa॒ścā-d- vī॒ryā̭ṇītyā̭ha॒ - bhā ityā̭ha - bha॒jetyā̭ha - dhru॒ - vaivāsmi̭-ndadhāti॒ trīṇi̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - iḍābhakṣaṇam
dhiṣṇi̭yā॒ vā e॒te nyṷpyante | yadbra॒hmā | yaddhotā᳚ | yada̭ddhva॒ryuḥ | yada॒gnīt | ya-dyaja̭mānaḥ | tān. yada̭ntare॒yāt | yaja̭mānasya prā॒ṇān-thsaṅka̭rṣet | pra॒māyṷka-ssyāt | pu॒ro॒ḍāśa̭mapa॒gṛhya॒ sañca̭ratyaddhva॒ryuḥ || 49 ||
yaja̭mānāyai॒va tallo॒kagṃ śigṃ̭ṣati |
nāsya̭ prā॒ṇān-thsaṅka̭rṣati | na pra॒māyṷko bhavati | pu॒rastā᳚-tpra॒tyaṅṅāsī̭naḥ | iḍā̭yā॒ iḍā॒māda̭dhāti |
hastyā॒gṃ॒ hotre᳚ | pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ | pa॒śavaḥ॒ purṷṣaḥ | pa॒śuṣve॒va pa॒śū-nprati̭ṣṭhāpayati | iḍā̭yai॒ vā e॒ṣā prajā̭tiḥ || 50 ||
tā-mprajā̭tiṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ prajā̭yate | dvira॒ṅgulā̭vanakti॒ parva̭ṇoḥ |
dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai | sa॒kṛdupa̭stṛṇāti | dvirāda̭dhāti | sa॒kṛda॒bhighā̭rayati | ca॒tu-ssampa̭dyate | ca॒tvāri॒ vai pa॒śoḥ pra̭ti॒ṣṭhānā̭ni |
yāvā̭ne॒va pa॒śuḥ | tamupa̭hvayate || 51 ||
mukha̭miva॒ pratyupa̭hvayeta | sa॒mu॒ṅkhāne॒va pa॒śūnupa̭hvayate | pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ |
tasmā॒-thsā-'nvā॒rabhyā᳚ | a॒ddhva॒ryuṇā̭ ca॒ yaja̭mānena ca | upa̭hūtaḥ paśu॒māna̭sā॒nītyā̭ha |
upa॒ hyḙnau॒ hvaya̭te॒ hotā᳚ | iḍā̭yai de॒vatā̭nā-mupaha॒ve | upa̭hūtaḥ paśu॒mā-nbha̭vati |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 52 ||
yāṃ-vai~ hastyā॒miḍā̭mā॒dadhā̭ti | vā॒ca-ssā bhā̭ga॒dheya᳚m | yāmṷpa॒hvaya̭te | prā॒ṇānā॒gṃ॒ sā | vāca̭-ñcai॒va prā॒ṇāgścāva̭rundhe ||
atha॒ vā e॒tarhyupa̭hūtāyā॒miḍā̭yām |
pu॒ro॒ḍāśa̭syai॒va ba̭rhi॒ṣado̭ mīmā॒gṃ॒sā | yaja̭māna-nde॒vā a̭bruvann | ha॒virno॒ nirva॒peti̭ | nāhama̭bhā॒go nirva̭phsyā॒mītya̭bravīt || 53 ||
na mayā̭-'bhā॒gayā 'nṷvakṣya॒theti॒ vāga̭bravīt |
nāhama̭bhā॒gā pṷro-'nuvā॒kyā̭ bhaviṣyā॒mīti̭ puro-'nuvā॒kyā᳚ | nāhama̭bhā॒gā yā॒jyā̭ bhaviṣyā॒mīti̭
yā॒jyā᳚ | na mayā̭-'bhā॒gena॒ vaṣa̭ṭkariṣya॒theti̭ vaṣaṭkā॒raḥ | ya-dya̭jamānabhā॒ga-nni॒dhāya̭ puro॒ḍāśa̭-mbarhi॒ṣada̭-ṅka॒roti̭ |
tāne॒va ta-dbhā॒ginaḥ̭ karoti | ca॒tu॒rdhā ka̭roti | cata̭sro॒ diśaḥ̭ | di॒kṣvḙva prati̭tiṣṭhati | ba॒r॒hi॒ṣada̭-ṅkaroti || 54 ||
yaja̭māno॒ vai pṷro॒ḍāśaḥ̭ | pra॒jā ba॒r॒hiḥ |
yaja̭māname॒va pra॒jāsu॒ prati̭ṣṭhāpayati |
tasmā̭da॒sthnā-'nyāḥ pra॒jāḥ pra̭ti॒tiṣṭha̭nti | mā॒gṃ॒senā॒nyāḥ | atho॒ khalvā̭huḥ | dakṣi̭ṇā॒ vā e॒tā ha̭vi-rya॒jñasyā᳚ntarve॒dyava̭ruddhyante |
ya-tpṷro॒ḍāśa̭-mbarhi॒ṣada̭-ṅka॒rotīti̭ | ca॒tu॒rdhā ka̭roti | ca॒tvāro॒ hyḙte ha̭vi-rya॒jñasya॒rtvijaḥ̭ || 55 ||
bra॒hmā hotā᳚-'ddhva॒ryura॒gnīt | tama॒bhimṛ̭śet | i॒da-mbra॒hmaṇaḥ̭ | i॒dagṃ hotuḥ̭ | i॒dama̭ddhva॒ryoḥ | i॒dama॒gnīdha॒ iti̭ | yathai॒vāda-ssau॒mye᳚-'ddhva॒re |
ā॒deśa̭mṛ॒tvigbhyo॒ dakṣi̭ṇā nī॒yante᳚ | tā॒dṛge॒va tat | a॒gnīdhe᳚ pratha॒māyāda̭dhāti || 56 ||
a॒gnimṷkhā॒ hyṛddhiḥ̭ | a॒gnimṷkhāme॒vardhiṃ॒-ya~ja̭māna ṛddhnoti || sa॒kṛdṷpa॒stīrya॒ dvirā॒dadha̭t | u॒pa॒stīrya॒ dvira॒bhighā̭rayati |
ṣaṭ-thsampa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | ve॒dena̭ bra॒hmaṇe᳚ brahmabhā॒ga-mpari̭harati | prā॒jā॒pa॒tyo vai ve॒daḥ | prā॒jā॒pa॒tyo bra॒hmā || 57 ||
sa॒vi॒tā ya॒jñasya॒ prasū᳚tyai | atha॒ kāma̭ma॒nyena̭ | tato॒ hotre᳚ | maddhyaṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya̭ | yaddhotā᳚ | ma॒ddhya॒ta e॒va ya॒jña-mprī̭ṇāti |
athā᳚ddhva॒ryave᳚ | pra॒ti॒ṣṭhā vā e॒ṣā ya॒jñasya̭ | yada̭ddhva॒ryuḥ |
tasmā᳚ddhavi-rya॒jñasyai॒tāme॒vāvṛta॒manṷ || 58 ||
a॒nyā dakṣi̭ṇā nīyante | ya॒jñasya॒ prati̭ṣṭhityai |
a॒gnima̭gnī-thsa॒kṛ-thsa̭kṛ॒-thsammṛ॒ḍḍhītyā̭ha |
parāṃ̭iva॒ hyḙtarhi̭ ya॒jñaḥ || i॒ṣi॒tā daivyā॒ hotā̭ra॒ ityā̭ha | i॒ṣi॒tagṃ hi karma̭ kri॒yate᳚ |
bha॒dra॒vācyā̭ya॒ preṣi̭to॒ mānṷṣa-ssūktavā॒kāya̭ sū॒ktā brū॒hītyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste |
sva॒gā daivyā॒ hotṛ̭bhya॒ ityā̭ha | ya॒jñame॒va tathsva॒gā ka̭roti | sva॒sti-rmānṷṣebhya॒ ityā̭ha |
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste | śaṃ॒yo~-rbrū॒hītyā̭ha |
śaṃ॒yu~me॒va bā̭rhaspa॒tya-mbhā̭ga॒dheyḙna॒ sama̭rdhayati || 59 ||
(ca॒ra॒tya॒ddhva॒ryuḥ - prajā̭ti--r hvayate॒ - vedā᳚ - bravī-d- barhi॒ṣada̭-ṅkaro-tyṛ॒tvijo̭-dadhāti-bra॒hmā-'nṷ-karoti ca॒tvāri̭ ca) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - prastaraprahārādikam
atha॒ srucā̭vanu॒ṣṭugbhyāṃ॒-vā~ja̭vatībhyāṃ॒-vyū~̭hati | pra॒ti॒ṣṭhā vā a̭nu॒ṣṭuk | annaṃ॒-vā~jaḥ॒ prati̭ṣṭhityai | a॒nnādya॒syāva̭ruddhyai | prācī᳚-ñju॒hūmṷ̄hati | jā॒tāne॒va bhrātṛ̭vyā॒-npraṇṷdate | pra॒tīcī̭mupa॒bhṛta᳚m |
ja॒ni॒ṣyamā̭ṇāne॒va prati̭nudate |
sa viṣṷ̄ca e॒vāpohya̭ sa॒patnā॒n॒. yaja̭mānaḥ |
a॒smin ~lo॒ke prati̭tiṣṭhati || 60 ||
dvābhyā᳚m | dvipra̭tiṣṭho॒ hi || vasṷbhyastvā ru॒drebhya̭stvā-''di॒tyebhya॒stvetyā̭ha |
ya॒thā॒ya॒jure॒vai tat | sru॒kṣu pra̭sta॒rama̭nakti |
i॒me vai lo॒kā-ssrucaḥ̭ | yaja̭mānaḥ prasta॒raḥ | yaja̭māname॒va teja̭sā-'nakti | tre॒dhā-'na̭kti |
traya̭ i॒me lo॒kāḥ || 61 ||
e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyo̭-'nakti |
a॒bhi॒pū॒rvama̭nakti | a॒bhi॒pū॒rvame॒va yaja̭māna॒-nteja̭sā-'nakti || a॒ktagṃ rihā̭ṇā॒ ityā̭ha |
tejo॒ vā ājya᳚m | yaja̭mānaḥ prasta॒raḥ |
yaja̭māname॒va teja̭sā-'nakti | vi॒yantu॒ vaya॒ ityā̭ha | vaya̭ e॒vaina̭-ṅkṛ॒tvā |
su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 62 ||
pra॒jāṃ-yo~ni॒-mmā nirmṛ̭kṣa॒mityā̭ha | pra॒jāyai̭ gopī॒thāya̭ || āpyā̭yantā॒māpa॒ oṣa̭dhaya॒ ityā̭ha | āpa̭ e॒vauṣa̭dhī॒rāpyā̭yayati | ma॒rutā॒-mpṛṣa̭taya॒-ssthetyā̭ha | ma॒ruto॒ vai vṛṣṭyā̭ īśate |
vṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe | diva̭-ṅgaccha॒ tato̭ no॒ vṛṣṭi॒mera॒yetyā̭ha | vṛṣṭi॒rvai dyauḥ | vṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe || 63 ||
yāva॒dvā a̭ddhva॒ryuḥ pra̭sta॒ra-mpra॒hara̭ti | tāva̭da॒syāyṷrmīyate | ā॒yu॒ṣpā a̭gne॒-'syāyṷrme pā॒hītyā̭ha | āyṷre॒vātman-dha̭tte |
yāva॒dvā a̭ddhva॒ryuḥ pra̭sta॒ra-mpra॒hara̭ti | tāva̭dasya॒ cakṣṷrmīyate | ca॒kṣu॒ṣpā a̭gne-'si॒ cakṣṷrme pā॒hītyā̭ha | cakṣṷre॒vātman-dha̭tte ||
dhru॒vā-'sītyā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai ||
ya-mpa̭ri॒dhi-mpa॒ryadha̭tthā॒ ityā̭ha || 64 ||
ya॒thā॒ya॒jure॒vaitat | agnḙ deva pa॒ṇibhi̭-rvī॒yamā̭ṇa॒ ityā̭ha | a॒gnaya̭ e॒vaina॒-ñjuṣṭa̭-ṅkaroti |
ta-nta̭ e॒tamanu॒ joṣa̭-mbharā॒mītyā̭ha |
sa॒jā॒tāne॒vāsmā॒ anṷkānkaroti |
nede॒ṣa tvada̭pace॒tayā̭tā॒ ityā॒hānṷkhyātyai || ya॒jñasya॒ pātha॒ upa॒ sami̭ta॒mityā̭ha |
bhū॒māna̭me॒vopai̭ti | pa॒ri॒dhīn-praha̭rati |
ya॒jñasya॒ sami̭ṣṭyai || 65 ||
srucau॒ sa-mprasrā̭vayati | yade॒va tatra̭ krū॒ram |
tat-tena̭ śamayati | ju॒hvāmṷpa॒bhṛta᳚m | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ |
bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt |
yaja̭mānāyai॒va bhrātṛ̭vya॒mupa̭sti-ṅkaroti ||
sa॒gg॒srā॒vabhā̭gā॒-ssthetyā̭ha |
vasa̭vo॒ vai ru॒drā ā̭di॒tyā-ssagg̭srā॒vabhā̭gāḥ |
teṣā॒-nta-dbhā̭ga॒dheya᳚m || 66 ||
tāne॒va tena̭ prīṇāti | vai॒śva॒de॒vyarcā | e॒te hi viśvḙ de॒vāḥ | tri॒ṣṭug-bha̭vati | i॒ndri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭuk | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti || a॒gnervā॒mapa̭nnagṛhasya॒ sada̭si sādayā॒mītyā̭ha |
i॒yaṃ-vā~ a॒gnirapa̭nnagṛhaḥ | a॒syā e॒vaine॒ sada̭ne sādayati | su॒mnāya̭ sumninī su॒mne mā̭ dhatta॒mityā̭ha || 67 ||
pra॒jā vai pa॒śavaḥ̭ su॒mnam | pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tmandha̭tte | dhu॒ri dhu॒ryaṷ pāta॒mityā̭ha | jā॒yā॒pa॒tyo-rgo̭pī॒thāya̭ || agnḙ-'dabdhāyo-'śītatano॒ ityā̭ha | ya॒thā॒ya॒jure॒vaitat | pā॒hi mā॒-'dya di॒vaḥ pā॒hi prasi̭tyai pā॒hi duri̭ṣṭyai pā॒hi dṷradma॒nyai pā॒hi duśca̭ritā॒dityā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste |
avi̭ṣa-nnaḥ pi॒tu-ṅkṛ̭ṇu su॒ṣadā॒ yoni॒gg॒ svāhetī᳚ddhma-saṃ॒vṛ~śca̭nānyanvāhārya॒paca̭ne 'bhyā॒dhāya̭ phalīkaraṇaho॒ma-ñjṷhoti |
ati̭riktāni॒ vā i̭ddhma saṃ॒vṛ~śca̭nāni || 68 ||
ati̭riktāḥ phalī॒kara̭ṇāḥ | ati̭riktamājyoccheṣa॒ṇam |
ati̭rikta e॒vāti̭rikta-ndadhāti | atho॒ ati̭rikte-nai॒vāti̭rikta-mā॒ptvā-'va̭rundhe || vedi̭-rde॒vebhyo॒ nilā̭yata | tāṃ-ve~॒denānva̭vindann | ve॒dena॒ vediṃ̭-vi~viduḥ pṛthi॒vīm | sā pa̭prathe pṛthi॒vī pārthi̭vāni |
garbha̭-mbibharti॒ bhuva̭neṣva॒ntaḥ |
tato̭ ya॒jño jā̭yate viśva॒dāni॒riti̭ pu॒rastā᳚-thstambaya॒juṣo̭ ve॒dena॒ vedi॒gṃ॒ sammā॒ṣṭryanṷvittyai || 69 ||
atho॒ ya-dve॒daśca॒ vedi̭śca॒ bhava̭taḥ | mi॒thu॒na॒tvāya॒ prajā᳚tyai | pra॒jāpa̭te॒rvā e॒tāni॒ śmaśrṷ̄ṇi | ya-dve॒daḥ | patni̭yā u॒pastha॒ āsya̭ti |
mi॒thu॒name॒va ka̭roti | vi॒ndate᳚ pra॒jām |
ve॒dagṃ hotā-''ha̭va॒nīyā᳚-thstṛ॒ṇannḙti |
ya॒jñame॒va ta-thsanta̭no॒tyotta̭rasmā-dardhamā॒sāt |
tagṃ santa̭ta॒mutta̭re-'rdhamā॒sa āla̭bhate || 70 ||
ta-ṅkā॒lekā̭la॒ āga̭te yajate || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti |
sa tvā a̭ddhva॒ryu-ssyā᳚t | yo yato̭ ya॒jña-mpra̭yu॒ṅkte |
tadḙna-mpratiṣṭhā॒paya॒tīti̭ |
vātā॒dvā a̭ddhva॒ryurya॒jña-mprayṷṅkte |
devā̭ gātuvido gā॒tuṃ-vi~॒tvā gā॒tumi॒tetyā̭ha |
yata̭ e॒va ya॒jña-mpra̭yu॒ṅkte |
tadḙna॒-mprati̭ṣṭhāpayati |
prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || 71 ||
(ti॒ṣṭha॒tī॒ - me lo॒kā - ga̭mayati॒ - dyau-rvṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe - pa॒ryadha̭tthā॒ ityā̭ha॒ - sami̭ṣṭyai - bhāga॒dheyaṃ̭ - dhatta॒mityā̭ha॒ - vā i̭ddhma saṃ॒vṛ~śca̭nā॒ - nyanṷvittyai - labhate॒ - yaja̭mānaḥ) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - patnīyokravimokaḥ
yo vā aya̭thādevataṃ-ya~॒jñamṷpa॒cara̭ti |
ā de॒vatā᳚bhyo vṛścyate | pāpī̭yā-nbhavati | yo ya̭thādeva॒tam | na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate |
vasī̭yā-nbhavati | vā॒ru॒ṇo vai pāśaḥ̭ |
i॒maṃ-vi~ṣyā̭mi॒ varṷṇasya॒ pāśa॒mityā̭ha |
va॒ru॒ṇa॒pā॒śāde॒vainā᳚-mmuñcati |
sa॒vi॒tṛpra̭sūto yathādeva॒tam || 72 ||
na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate | vasī̭yā-nbhavati |
dhā॒tuśca॒ yonaṷ sukṛ॒tasya̭ lo॒ka ityā̭ha | a॒gnirvai dhā॒tā | puṇya॒-ṅkarma̭ sukṛ॒tasya̭ lo॒kaḥ | a॒gnire॒vainā᳚-ndhā॒tā | puṇye॒ karma̭ṇi sukṛ॒tasya̭ lo॒ke da̭dhāti | syo॒na-mmḙ sa॒ha patyā̭ karo॒mītyā̭ha |
ā॒tmana̭śca॒ yaja̭mānasya॒ cānā᳚tyai sa॒tvāṃya~̭ ||
samāyṷṣā॒ sampra॒jayetyā̭ha || 73 ||
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste pūrṇapā॒tre | a॒nta॒to̭-'nu॒ṣṭubhā᳚ | catṷṣpa॒dvā e॒tacchandaḥ॒ prati̭ṣṭhita॒-mpatni̭yai pūrṇapā॒tre bha̭vati |
a॒smin ~lo॒ke prati̭tiṣṭhā॒nīti̭ |
a॒sminne॒va lo॒ke prati̭tiṣṭhati | atho॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭuk | vāmmi̭thu॒nam | āpo॒ retaḥ̭ pra॒jana̭nam |
e॒tasmā॒dvai mi̭thu॒nādvi॒dyota̭māna-ssta॒naya̭nvarṣati | retaḥ̭ si॒ñcann || 74 ||
pra॒jāḥ pra̭ja॒nayanṋ || yadvai ya॒jñasya॒ brahma̭ṇā yu॒jyate᳚ | brahma̭ṇā॒ vai tasya̭ vimo॒kaḥ | a॒dbhi-śśāntiḥ̭ | vimṷktaṃ॒-vā~ e॒tarhi॒ yoktra॒-mbrahma̭ṇā |
ā॒dāyai̭na॒tpatnī̭ sa॒hāpa upa̭gṛhṇīte॒ śāntyai᳚ |
a॒ñja॒lau pū᳚rṇapā॒tramāna̭yati | reta̭ e॒vāsyā᳚-mpra॒jā-nda̭dhāti | pra॒jayā॒ hi ma̭nu॒ṣyaḥ̭ pū॒rṇaḥ |
mukhaṃ॒-vi~mṛ̭ṣṭe | a॒va॒bhṛ॒thasyai॒va rū॒pa-ṅkṛ॒tvotti̭ṣṭhati || 75 ||
(sa॒vi॒tṛpra̭sūto yathādeva॒taṃ-pra॒jayetyā̭ha-si॒ñca-nmṛ̭ṣṭa॒ eka̭-ñca) (a. 10)
anuvākaṃ 11 - upaveṣopagūhanam
pa॒ri॒ve॒ṣo vā e॒ṣa vana॒spatī̭nām | yadṷpave॒ṣaḥ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | vi॒ndatḙ parive॒ṣṭāra᳚m | tamṷtka॒re || ya-nde॒vā ma̭nu॒ṣyḙṣu |
u॒pa॒ve॒ṣamadhā̭rayann | ye a॒smadapa̭cetasaḥ | tāna॒smabhya̭-mi॒hākṷru | upa̭ve॒ṣopa̭viḍḍhi naḥ || 76 ||
pra॒jā-mpuṣṭi॒matho॒ dhana᳚m |
dvi॒pado̭ na॒ścatṷṣpadaḥ | dhru॒vāna-na̭pagān-ku॒rviti̭ pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca॒mupa̭gūhati |
tasmā᳚-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaḥ̭ śū॒drā ava̭syanti | stha॒vi॒ma॒ta upa̭gūhati | apra̭tivādina e॒vainā᳚n kurute ||
dhṛṣṭi॒rvā ṷpave॒ṣaḥ |
śu॒cārto vajro॒ brahma̭ṇā॒ sagṃśi̭taḥ |
yopa̭ve॒ṣe śuk | sā-'mumṛ̭cchatu॒ ya-ndvi॒ṣma iti̭ || 77 ||
athā᳚smai nāma॒ gṛhya॒ praha̭rati | nira॒mu-nnṷda॒ oka̭saḥ | sa॒patno॒ yaḥ pṛ̭ta॒nyati̭ | ni॒rbā॒ddhyḙna ha॒viṣā᳚ | indra̭ eṇa॒-mparā̭śarīt |
i॒hi ti॒sraḥ pa̭rā॒vataḥ̭ | i॒hi pañca॒janā॒gṃ॒ ati̭ |
i॒hi ti॒sro-'ti̭ roca॒nā yāva̭t | sūryo॒ asa̭-ddi॒vi |
pa॒ra॒mā-ntvā̭ parā॒vata᳚m || 78 ||
indro̭ nayatu vṛtra॒hā | yato॒ na puna॒rāya̭si |
śa॒śva॒tībhya॒-ssamā᳚bhya॒ iti̭ | tri॒vṛdvā e॒ṣa vajro॒ brahma̭ṇā॒ sagṃśi̭taḥ | śu॒caivainaṃ̭-vi~॒ddhvā |
e॒bhyo lo॒kebhyo̭ ni॒rṇudya̭ | vajrḙṇa॒ brahma̭ṇā stṛṇute | ha॒to̭ 'sāvava̭dhiṣmā॒-mumityā̭ha॒
stṛtyai᳚ | ya-ndvi॒ṣyātta-ndhyā̭yet |
śu॒caivaina̭-marpayati || 79 ||
(no॒-dvi॒ṣma iti̭-parā॒vata̭-marpayati) (a. 11)
(pratyṷṣṭaṃ - di॒va-śśilpa॒ - maya̭jño - dhṛ॒ta-ñca̭ - devāsu॒rā-ssa e॒tamindra॒ - āpo̭ devī - ra॒gninā॒ - dhiṣṇi̭yā॒ - atha॒ srucau॒ - yo vā aya̭thādevataṃ - parive॒ṣo vā ekā̭daśa)
(pratyṷṣṭa॒ - maya̭jña - e॒ṣā hi viśvḙṣā-nde॒vānā̭ - mū॒rjā pṛ̭thi॒vī - matho॒ rakṣa̭sāṃ॒ - tā-mprajā̭tiṃ॒ - dvābhyāṃ॒ - ta-ṅkā॒lekā̭le॒ nava̭saptatiḥ)
(pratyṷṣṭagṃ - śu॒caivaina̭marpayati)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake tṛtīya prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.