ਕृष੍ਣ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦੀਯ ਤੈਤ੍ਤਿਰੀਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਤृਤੀਯਾष੍ਟਕੇ ਤृਤੀਯਃ ਪ੍ਰਪਾਠਕਃ - ਦਰ੍.ਸ਼ਪੂਰ੍ਣਮਾਸੇष੍ਟਿਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮ੍
ਓ-ਨ੍ਨਮਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਗਣਪਤਯੇ ਨਮਃ,
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੁਭ੍ਯੋ ਨਮਃ । ਹ॒ਰਿਃ॒ ਓਮ੍ ॥
ਅਨੁਵਾਕਂ 1 - ਸ੍ਤ੍ਰੁਖ੍ਸਮ੍ਮਾਰ੍ਗਃ
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁੑष੍ਟ॒ਗ੍ਂ॒ ਰਕ੍षਃ॒ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁੑष੍ਟਾ॒ ਅਰਾੑਤਯ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ । ਰਕ੍षੑਸਾ॒-ਮਪੑਹਤ੍ਯੈ । ਅ॒ਗ੍ਨੇਰ੍ਵ॒ਸ੍ਤੇਜਿੑष੍ਠੇਨ॒ ਤੇਜੑਸਾ॒ ਨਿष੍ਟੑਪਾ॒ਮੀਤ੍ਯਾੑਹ ਮੇਦ੍ਧ੍ਯ॒ਤ੍ਵਾਯੑ ।
ਸ੍ਰੁਚ॒-ਸ੍ਸਮ੍ਮਾ᳚ਰ੍ष੍ਟਿ । ਸ੍ਰੁ॒ਵਮਗ੍ਰੇ᳚ । ਪੁਮਾਗ੍ਂੑ ਸਮੇ॒ਵਾਭ੍ਯ॒-ਸ੍ਸਗ੍ਗ੍ਸ਼੍ਯੑਤਿ ਮਿਥੁਨ॒ਤ੍ਵਾਯੑ । ਅਥੑ ਜੁ॒ਹੂਮ੍ । ਅਥੋੑਪ॒ਭृਤ᳚ਮ੍ । ਅਥੑ ਧ੍ਰੁ॒ਵਾਮ੍ । ਅ॒ਸੌ ਵੈ ਜੁ॒ਹੂਃ ॥ 1 ॥
ਅ॒ਨ੍ਤਰਿੑਕ੍षਮੁਪ॒ਭृਤ੍ । ਪृ॒ਥਿ॒ਵੀ ਧ੍ਰੁ॒ਵਾ ।
ਇ॒ਮੇ ਵੈ ਲੋ॒ਕਾ-ਸ੍ਸ੍ਰੁਚਃੑ । ਵृष੍ਟਿਃੑ ਸ॒ਮਾਂਰ੍ਜੑਨਾਨਿ । ਵृष੍ਟਿ॒ਰ੍ਵਾ ਇ॒ਮਾਨ੍ ਁਲੋ॒ਕਾਨੑਨੁਪੂ॒ਰ੍ਵ-ਙ੍ਕੑਲ੍ਪਯਤਿ ।
ਤੇ ਤਤਃੑ ਕ੍ਲृ॒ਪ੍ਤਾ-ਸ੍ਸਮੇੑਧਨ੍ਤੇ ।
ਸਮੇੑਧਨ੍ਤੇ-ऽਸ੍ਮਾ ਇ॒ਮੇ ਲੋ॒ਕਾਃ ਪ੍ਰ॒ਜਯਾੑ ਪ॒ਸ਼ੁਭਿਃੑ ।
ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ॥ ਯਦਿੑ ਕਾ॒ਮਯੇੑਤ॒ ਵਰ੍षੁੑਕਃ ਪ॒ਰ੍ਜਨ੍ਯਃੑ ਸ੍ਯਾ॒ਦਿਤਿੑ । ਅ॒ਗ੍ਰ॒ਤ-ਸ੍ਸਮ੍ਮृੑਜ੍ਯਾਤ੍ ॥ 2 ॥
ਵृष੍ਟਿੑਮੇ॒ਵ ਨਿਯੑਚ੍ਛਤਿ । ਅ॒ਵਾ॒ਚੀਨਾ᳚ਗ੍ਰਾ॒ ਹਿ ਵृष੍ਟਿਃੑ ।
ਯਦਿੑ ਕਾ॒ਮਯੇ॒ਤਾਵੑਰ੍षੁਕ-ਸ੍ਸ੍ਯਾ॒ਦਿਤਿੑ । ਮੂ॒ਲ॒ਤ-ਸ੍ਸਮ੍ਮृੑਜ੍ਯਾਤ੍ । ਵृष੍ਟਿੑਮੇ॒ਵੋਦ੍ਯੑਚ੍ਛਤਿ । ਤਦੁ॒ ਵਾ ਆੑਹੁਃ । ਅ॒ਗ੍ਰ॒ਤ ਏ॒ਵੋਪਰਿੑष੍ਟਾ॒-ਥ੍ਸਮ੍ਮृੑਜ੍ਯਾਤ੍ ।
ਮੂ॒ਲ॒ਤੋੑ-ऽਧਸ੍ਤਾ᳚ਤ੍ । ਤਦੑਨੁਪੂ॒ਰ੍ਵ-ਙ੍ਕੑਲ੍ਪਤੇ ।
ਵਰ੍षੁੑਕੋ ਭਵ॒ਤੀਤਿੑ ॥ 3 ॥
ਪ੍ਰਾਚੀੑਮਭ੍ਯਾ॒ਕਾਰ᳚ਮ੍ । ਅਗ੍ਰੈੑਰਨ੍ਤਰ॒ਤਃ । ਏ॒ਵਮਿੑਵ॒ ਹ੍ਯਨ੍ਨੑਮ॒ਦ੍ਯਤੇ᳚ । ਅਥੋ॒ ਅਗ੍ਰਾ॒ਦ੍ਵਾ ਓषੑਧੀਨਾ॒ਮੂਰ੍ਜੑ-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਉਪੑਜੀਵਨ੍ਤਿ । ਊ॒ਰ੍ਜ ਏ॒ਵਾ-ਨ੍ਨਾਦ੍ਯ॒ਸ੍ਯਾਵੑਰੁਦ੍ਧ੍ਯੈ । ਅ॒ਧਸ੍ਤਾ᳚-ਤ੍ਪ੍ਰ॒ਤੀਚੀ᳚ਮ੍ । ਦ॒ਣ੍ਡਮੁੑਤ੍ਤਮ॒ਤਃ ।
ਮੂਲੇੑਨ॒ ਮੂਲ॒-ਮ੍ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ । ਤਸ੍ਮਾੑਦਰ॒ਤ੍ਨੌ ਪ੍ਰਾਞ੍ਚ੍ਯੁ॒ਪਰਿੑष੍ਟਾ॒-ਲ੍ਲੋਮਾੑਨਿ । ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਞ੍ਚ੍ਯ॒ਧਸ੍ਤਾ᳚ਤ੍ ॥ 4 ॥
ਸ੍ਰੁਗ੍ਘ੍ਯੇੑषਾ ॥ ਪ੍ਰਾ॒ਣੋ ਵੈ ਸ੍ਰੁ॒ਵਃ । ਜੁ॒ਹੂਰ੍ਦਕ੍षਿੑਣੋ॒ ਹਸ੍ਤਃੑ । ਉ॒ਪ॒ਭृਥ੍ਸ॒ਵ੍ਯਃ । ਆ॒ਤ੍ਮਾ ਧ੍ਰੁ॒ਵਾ । ਅਨ੍ਨਗ੍ਂੑ ਸ॒ਮਾਂਰ੍ਜੑਨਾਨਿ । ਮੁ॒ਖ॒ਤੋ ਵੈ ਪ੍ਰਾ॒ਣੋੑ-ऽਪਾ॒ਨੋ ਭੂ॒ਤ੍ਵਾ ।
ਆ॒ਤ੍ਮਾਨ॒ਮਨ੍ਨੑ-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਵਿਸ਼੍ਯੑ । ਬਾ॒ਹ੍ਯ॒ਤਸ੍ਤ॒ਨੁਵਗ੍ਂੑ ਸ਼ੁਭਯਤਿ । ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਥ੍ਸ੍ਰੁ॒ਵਮੇ॒ਵਾਗ੍ਰੇ॒ ਸਮ੍ਮਾ᳚ਰ੍ष੍ਟਿ ॥ ਮੁ॒ਖ॒ਤੋ ਹਿ ਪ੍ਰਾ॒ਣੋੑ-ऽਪਾ॒ਨੋ ਭੂ॒ਤ੍ਵਾ ।
ਆ॒ਤ੍ਮਾਨ॒ਮਨ੍ਨੑ-ਮਾਵਿ॒ਸ਼ਤਿੑ । ਤੌ ਪ੍ਰਾੑਣਾਪਾ॒ਨੌ ।
ਅਵ੍ਯੑਰ੍ਧੁਕਃ ਪ੍ਰਾਣਾਪਾ॒ਨਾਭ੍ਯਾ᳚-ਮ੍ਭਵਤਿ । ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ॥ 5 ॥
(ਜੁ॒ਹੁ--ਰ੍ ਮृੑਜ੍ਯਾ-ਦ੍- ਭਵ॒ਤੀਤਿੑ - ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਞ੍ਚ੍ਯ॒ਧਸ੍ਤਾ᳚ਨ੍ - ਮਾਰ੍ष੍ਟਿ॒ ਪਞ੍ਚੑ ਚ) (ਅ. 1)
3.3.2 ਆਨੁਵਾਕਂ 2 - ਸਮ੍ਮਾਰ੍ਜਨਾਨਾਮਗ੍ਨੌ ਪ੍ਰਹਰਣਮ੍
ਦਿ॒ਵ-ਸ਼੍ਸ਼ਿਲ੍ਪ॒ਮਵੑਤਤਮ੍ । ਪृ॒ਥਿ॒ਵ੍ਯਾਃ ਕ॒ਕੁਭਿੑ ਸ਼੍ਰਿ॒ਤਮ੍ ।
ਤੇਨੑ ਵ॒ਯਗ੍ਂ ਸ॒ਹਸ੍ਰੑਵਲ੍ਸ਼ੇਨ ।
ਸ॒ਪਤ੍ਨੑ-ਨ੍ਨਾਸ਼ਯਾਮਸਿ॒ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿੑ ਸ੍ਰੁਖ੍ਸ॒ਮਾਂਰ੍ਜੑਨਾਨ੍ਯ॒ਗ੍ਨੌ ਪ੍ਰਹੑਰਤਿ ।
ਆਪੋ॒ ਵੈ ਦ॒ਰ੍ਭਾਃ । ਰੂ॒ਪਮੇ॒ਵੈषਾੑਮੇ॒ਤ-ਨ੍ਮੑਹਿ॒ਮਾਨਂ॒-ਵ੍ਯਾਁਚੑष੍ਟੇ ॥ ਅ॒ਨੁ॒ष੍ਟੁਭ॒ਰ੍ਚਾ । ਆਨੁੑष੍ਟੁਭਃ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਃ । ਪ੍ਰਾ॒ਜਾ॒ਪ॒ਤ੍ਯੋ ਵੇ॒ਦਃ ।
ਵੇ॒ਦਸ੍ਯਾਗ੍ਰਗ੍ਗ੍ੑ ਸ੍ਰੁਖ੍ਸ॒ਮਾਂਰ੍ਜੑਨਾਨਿ ॥ 6 ॥
ਸ੍ਵੇਨੈ॒ਵੈਨਾੑਨਿ॒ ਛਨ੍ਦੑਸਾ । ਸ੍ਵਯਾੑ ਦੇ॒ਵਤੑਯਾ॒ ਸਮੑਰ੍ਧਯਤਿ । ਅਥੋ॒ ऋਗ੍ਵਾਵ ਯੋषਾ᳚ । ਦ॒ਰ੍ਭੋ
ਵृषਾ᳚ । ਤਨ੍ਮਿੑਥੁ॒ਨਮ੍ । ਮਿ॒ਥੁ॒ਨਮੇ॒ਵਾਸ੍ਯ॒ ਤ-ਦ੍ਯ॒ਜ੍ਞੇ ਕੑਰੋਤਿ ਪ੍ਰ॒ਜਨੑਨਾਯ । ਪ੍ਰਜਾੑਯਤੇ ਪ੍ਰ॒ਜਯਾੑ ਪ॒ਸ਼ੁਭਿ॒-ਰ੍ਯਜੑਮਾਨਃ ॥ ਤਾਨ੍ਯੇਕੇ॒ ਵृਥੈ॒ਵਾਪਾ᳚ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ।
ਤਤ੍ਤਥਾ॒ ਨ ਕਾ᳚ਰ੍ਯਮ੍ । ਆਰੑਬ੍ਧਸ੍ਯ ਯ॒ਜ੍ਞਿਯੑਸ੍ਯ॒ ਕਰ੍ਮੑਣ॒-ਸ੍ਸ ਵਿੑਦੋ॒ਹਃ ॥ 7 ॥
ਯਦ੍ਯੇੑਨਾਨਿ ਪ॒ਸ਼ਵੋੑ-ऽਭਿ॒ਤਿष੍ਠੇੑਯੁਃ ।
ਨ ਤ-ਤ੍ਪ॒ਸ਼ੁਭ੍ਯਃ॒ ਕਮ੍ । ਅ॒ਦ੍ਭਿਰ੍ਮਾ᳚-ਰ੍ਜਯਿ॒ਤ੍ਵੋਤ੍ਕ॒ਰੇ ਨ੍ਯੑਸ੍ਯੇਤ੍ ।
ਯਦ੍ਵੈ ਯ॒ਜ੍ਞਿਯੑਸ੍ਯ॒ ਕਰ੍ਮੑਣੋ॒-ऽਨ੍ਯਤ੍ਰਾਹੁੑਤੀਭ੍ਯ-ਸ੍ਸ॒ਨ੍ਤਿष੍ਠੑਤੇ । ਉ॒ਤ੍ਕ॒ਰੋ ਵਾਵ ਤਸ੍ਯੑ ਪ੍ਰਤਿ॒ष੍ਠਾ । ਏ॒ਤਾਗ੍ਂ ਹਿ ਤਸ੍ਮੈ᳚ ਪ੍ਰਤਿ॒ष੍ਠਾ-ਨ੍ਦੇ॒ਵਾ-ਸ੍ਸ॒ਮਭੑਰਨ੍ਨ੍ ।
ਯਦ॒ਦ੍ਭਿਰ੍ਮਾ॒ਰ੍ਜਯੑਤਿ । ਤੇਨੑ ਸ਼ਾ॒ਨ੍ਤਮ੍ । ਯਦੁੑਤ੍ਕ॒ਰੇ ਨ੍ਯ॒ਸ੍ਯਤਿੑ । ਪ੍ਰ॒ਤਿ॒ष੍ਠਾਮੇ॒ਵੈਨਾੑਨਿ॒ ਤ-ਦ੍ਗੑਮਯਤਿ ॥ 8 ॥
ਪ੍ਰਤਿੑਤਿष੍ਠਤਿ ਪ੍ਰ॒ਜਯਾੑ ਪ॒ਸ਼ੁਭਿ॒ਰ੍ਯਜੑਮਾਨਃ ॥
ਅਥੋ᳚ ਸ੍ਤ॒ਮ੍ਬਸ੍ਯ॒ ਵਾ ਏ॒ਤ-ਦ੍ਰੂ॒ਪਮ੍ । ਯ-ਥ੍ਸ੍ਰੁੑਖ੍ਸ॒ਮਾਂਰ੍ਜੑਨਾਨਿ । ਸ੍ਤ॒ਮ੍ਬ॒ਸ਼ੋ ਵਾ ਓषੑਧਯਃ ।
ਤਾਸਾ᳚-ਞ੍ਜਰਤ੍ਕ॒ਕ੍षੇ ਪ॒ਸ਼ਵੋ॒ ਨ ਰੑਮਨ੍ਤੇ । ਅਪ੍ਰਿੑਯੋ॒ ਹ੍ਯੇੑषਾ-ਞ੍ਜਰਤ੍ਕ॒ਕ੍षਃ । ਯਾਵੑਦਪ੍ਰਿਯੋ ਹ॒ ਵੈ ਜੑਰਤ੍ਕ॒ਕ੍षਃ ਪੑਸ਼ੂ॒ਨਾਮ੍ । ਤਾਵੑਦਪ੍ਰਿਯਃ ਪਸ਼ੂ॒ਨਾ-ਮ੍ਭੑਵਤਿ । ਯਸ੍ਯੈ॒ਤਾਨ੍ਯ॒ਨ੍ਯਤ੍ਰਾ॒ਗ੍ਨੇ-ਰ੍ਦਧੑਤਿ ।
ਨ॒ਵ॒ਦਾਵ੍ਯਾੑਸੁ॒ ਵਾ ਓषੑਧੀषੁ ਪ॒ਸ਼ਵੋੑ ਰਮਨ੍ਤੇ ॥ 9 ॥
ਨ॒ਵ॒ਦਾ॒ਵੋ ਹ੍ਯੇੑषਾ-ਮ੍ਪ੍ਰਿ॒ਯਃ । ਯਾਵੑਤ੍ਪ੍ਰਿਯੋ ਹ॒ ਵੈ ਨੑਵਦਾ॒ਵਃ ਪੑਸ਼ੂ॒ਨਾਮ੍ । ਤਾਵੑਤ੍ਪ੍ਰਿਯਃ ਪਸ਼ੂ॒ਨਾ-ਮ੍ਭੑਵਤਿ । ਯਸ੍ਯੈ॒ਤਾਨ੍ਯ॒ਗ੍ਨੌ ਪ੍ਰ॒ਹਰੑਨ੍ਤਿ । ਤਸ੍ਮਾੑਦੇ॒ਤਾਨ੍ਯ॒ਗ੍ਨਾਵੇ॒ਵ ਪ੍ਰਹੑਰੇਤ੍ । ਯ॒ਤ॒ਰਸ੍ਮਿਨ੍᳚-ਥ੍ਸਮ੍ਮृ॒ਜ੍ਯਾਤ੍ ।
ਪ॒ਸ਼ੂ॒ਨਾ-ਨ੍ਧृਤ੍ਯੈ᳚ ॥ ਯੋ ਭੂ॒ਤਾਨਾ॒ਮਧਿੑਪਤਿਃ । ਰੁ॒ਦ੍ਰਸ੍ਤੑਨ੍ਤਿਚ॒ਰੋ ਵृषਾ᳚ । ਪ॒ਸ਼ੂਨ॒ਸ੍ਮਾਕ॒-ਮ੍ਮਾ ਹਿਗ੍ਂੑਸੀਃ । ਏ॒ਤਦੑਸ੍ਤੁ ਹੁ॒ਤ-ਨ੍ਤਵ॒ ਸ੍ਵਾਹੇਤ੍ਯੑਗ੍ਨਿ ਸ॒ਮਾਂਰ੍ਜੑਨਾਨ੍ਯ॒ਗ੍ਨੌ ਪ੍ਰਹੑਰਤਿ । ਏ॒षਾ ਵਾ ਏ॒ਤੇषਾਂ॒-ਯੋਁਨਿਃੑ । ਏ॒षਾ ਪ੍ਰੑਤਿ॒ष੍ਠਾ । ਸ੍ਵਾਮੇ॒ਵੈਨਾੑਨਿ॒ ਯੋਨਿ᳚ਮ੍ ।
ਸ੍ਵਾ-ਮ੍ਪ੍ਰੑਤਿ॒ष੍ਠਾ-ਙ੍ਗੑਮਯਤਿ । ਪ੍ਰਤਿੑਤਿष੍ਠਤਿ ਪ੍ਰ॒ਜਯਾੑ ਪ॒ਸ਼ੁਭਿ॒ਰ੍ਯਜੑਮਾਨਃ ॥ 10 ॥
(ਵੇ॒ਦਸ੍ਯਾਗ੍ਰਗ੍ਗ੍ੑ ਸ੍ਰੁਖ੍ਸ॒ਮਾਂਰ੍ਜੑਨਾਨਿ - ਵਿਦੋ॒ਹੋ - ਗੑਮਯਤਿ - ਪ॒ਸ਼ਵੋੑ ਰਮਨ੍ਤੇ - ਹਿਗ੍ਂਸੀ॒-ष੍षਟ੍ਚੑ) (ਅ. 2)
ਅਨੁਵਾਕਂ 3 - ਪਤ੍ਨੀਸਨ੍ਨਹਨਮ੍
ਅਯੑਜ੍ਞੋ॒ ਵਾ ਏ॒षਃ । ਯੋੑ-ऽਪ॒ਤ੍ਨੀਕਃੑ । ਨ ਪ੍ਰ॒ਜਾਃ ਪ੍ਰਜਾੑਯੇਰਨ੍ਨ੍ । ਪਤ੍ਨ੍ਯਨ੍ਵਾ᳚ਸ੍ਤੇ । ਯ॒ਜ੍ਞਮੇ॒ਵਾਕਃੑ । ਪ੍ਰ॒ਜਾਨਾ᳚-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਜਨੑਨਾਯ । ਯ-ਤ੍ਤਿष੍ਠੑਨ੍ਤੀ ਸ॒ਨਂਹ੍ਯੇੑਤ ।
ਪ੍ਰਿ॒ਯ-ਞ੍ਜ੍ਞਾ॒ਤਿਗ੍ਂ ਰੁੑਨ੍ਧ੍ਯਾਤ੍ । ਆਸੀੑਨਾ॒ ਸਨ੍ਨੑਹ੍ਯਤੇ ।
ਆਸੀੑਨਾ॒ ਹ੍ਯੇੑषਾ ਵੀ॒ਰ੍ਯੑ-ਙ੍ਕ॒ਰੋਤਿੑ ॥ 11 ॥
ਯ-ਤ੍ਪ॒ਸ਼੍ਚਾਤ੍-ਪ੍ਰਾਚ੍ਯ॒ਨ੍ਵਾਸੀੑਤ । ਅ॒ਨਯਾੑ ਸ॒ਮਦੑ-ਨ੍ਦਧੀਤ ।
ਦੇ॒ਵਾਨਾ॒-ਮ੍ਪਤ੍ਨਿੑਯਾ ਸ॒ਮਦੑ-ਨ੍ਦਧੀਤ । ਦੇਸ਼ਾ᳚-ਦ੍ਦਕ੍षਿਣ॒ਤ ਉਦੀ॒ਚ੍ਯਨ੍ਵਾ᳚ਸ੍ਤੇ । ਆ॒ਤ੍ਮਨੋੑ ਗੋਪੀ॒ਥਾਯੑ ॥ ਆ॒ਸ਼ਾਸਾੑਨਾ ਸੌਮਨ॒ਸਮਿਤ੍ਯਾੑਹ । ਮੇਦ੍ਧ੍ਯਾੑਮੇ॒ਵੈਨਾ॒-ਙ੍ਕੇਵੑਲੀ-ਙ੍ਕृ॒ਤ੍ਵਾ । ਆ॒ਸ਼ਿषਾ॒ ਸਮੑਰ੍ਧਯਤਿ ।
ਅ॒ਗ੍ਨੇਰਨੁੑਵ੍ਰਤਾ ਭੂ॒ਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਨੑਹ੍ਯੇ ਸੁਕृ॒ਤਾਯ॒ ਕਮਿਤ੍ਯਾੑਹ । ਏ॒ਤਦ੍ਵੈ ਪਤ੍ਨਿੑਯੈ ਵ੍ਰਤੋਪ॒ਨਯੑਨਮ੍ ॥ 12 ॥
ਤੇਨੈ॒ਵੈਨਾਂ᳚-ਵ੍ਰਁ॒ਤਮੁਪੑਨਯਤਿ । ਤਸ੍ਮਾੑਦਾਹੁਃ ।
ਯਸ਼੍ਚੈ॒ਵਂ-ਵੇਁਦ॒ ਯਸ਼੍ਚ॒ਨ । ਯੋਕ੍ਤ੍ਰੑਮੇ॒ਵ ਯੁੑਤੇ । ਯਮ॒ਨ੍ਵਾਸ੍ਤੇ᳚ । ਤਸ੍ਯਾ॒ਮੁष੍ਮਿੑਨ੍ ਁਲੋ॒ਕੇ ਭੑਵ॒ਤੀਤਿ॒ ਯੋਕ੍ਤ੍ਰੇੑਣ । ਯ-ਦ੍ਯੋਕ੍ਤ੍ਰ᳚ਮ੍ । ਸ ਯੋਗਃੑ । ਯਦਾਸ੍ਤੇ᳚ । ਸ ਕ੍षੇਮਃੑ ॥ 13 ॥
ਯੋ॒ਗ॒ਕ੍षੇ॒ਮਸ੍ਯ॒ ਕ੍ਲृਪ੍ਤ੍ਯੈ᳚ ॥ ਯੁ॒ਕ੍ਤ-ਙ੍ਕ੍ਰਿੑਯਾਤਾ ਆ॒ਸ਼ੀਃ ਕਾਮੇੑ ਯੁਜ੍ਯਾਤਾ॒ ਇਤਿੑ । ਆ॒ਸ਼ਿष॒-ਸ੍ਸਮृੑਦ੍ਧ੍ਯੈ । ਗ੍ਰ॒ਨ੍ਥਿ-ਙ੍ਗ੍ਰੑਥ੍ਨਾਤਿ । ਆ॒ਸ਼ਿषੑ ਏ॒ਵਾਸ੍ਯਾ॒-ਮ੍ਪਰਿੑਗृਹ੍ਣਾਤਿ ।
ਪੁਮਾ॒ਨ੍॒. ਵੈ ਗ੍ਰ॒ਨ੍ਥਿਃ । ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਪਤ੍ਨੀ᳚ । ਤ-ਨ੍ਮਿੑਥੁ॒ਨਮ੍ ।
ਮਿ॒ਥੁ॒ਨਮੇ॒ਵਾਸ੍ਯ॒ ਤ-ਦ੍ਯ॒ਜ੍ਞੇ ਕੑਰੋਤਿ ਪ੍ਰ॒ਜਨੑਨਾਯ ।
ਪ੍ਰਜਾੑਯਤੇ ਪ੍ਰ॒ਜਯਾੑ ਪ॒ਸ਼ੁਭਿ॒-ਰ੍ਯਜੑਮਾਨਃ ॥ 14 ॥
ਅਥੋੑ ਅ॒ਰ੍ਧੋ ਵਾ ਏ॒ष ਆ॒ਤ੍ਮਨਃੑ । ਯ-ਤ੍ਪਤ੍ਨੀ᳚ ।
ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਧृਤ੍ਯਾ॒ ਅਸ਼ਿੑਥਿਲਮ੍ਭਾਵਾਯ ॥
ਸੁ॒ਪ੍ਰ॒ਜਸੑਸ੍ਤ੍ਵਾ ਵ॒ਯਗ੍ਂ ਸੁ॒ਪਤ੍ਨੀ॒ਰੁਪੑਸੇਦਿ॒ਮੇਤ੍ਯਾੑਹ ।
ਯ॒ਜ੍ਞਮੇ॒ਵ ਤ-ਨ੍ਮਿੑਥੁ॒ਨੀ ਕੑਰੋਤਿ । ਊ॒ਨੇ-ऽਤਿੑਰਿਕ੍ਤ-ਨ੍ਧੀਯਾਤਾ॒ ਇਤਿ॒ ਪ੍ਰਜਾ᳚ਤ੍ਯੈ ॥ ਮ॒ਹੀ॒ਨਾ-ਮ੍ਪਯੋ॒-ऽਸ੍ਯੋषੑਧੀਨਾ॒ਗ੍ਂ॒ ਰਸ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ । ਰੂ॒ਪਮੇ॒ਵਾਸ੍ਯੈ॒-ਤਨ੍ਮੑਹਿ॒ਮਾਨਂ॒-ਵ੍ਯਾਁਚੑष੍ਟੇ । ਤਸ੍ਯ॒ ਤੇ-ऽਕ੍षੀੑਯਮਾਣਸ੍ਯ॒ ਨਿਰ੍ਵੑਪਾਮਿ ਦੇਵਯ॒ਜ੍ਯਾਯਾ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ । ਆ॒ਸ਼ਿषੑਮੇ॒ਵੈਤਾਮਾਸ਼ਾ᳚ਸ੍ਤੇ ॥ 15 ॥
(ਕ॒ਰੋਤਿੑ - ਵ੍ਰਤੋਪ॒ਨਯੑਨਂ॒ - ਕ੍षੇਮੋ॒ - ਯਜੑਮਾਨਃ - ਸ਼ਾਸ੍ਤੇ) (ਅ. 3)
ਅਨੁਵਾਕਂ 4 - ਆਜ੍ਯੋਤ੍ਪਵਨਮ੍
ਘृ॒ਤ-ਞ੍ਚ॒ ਵੈ ਮਧੁੑ ਚ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਰਾਸੀਤ੍ । ਯਤੋ॒ ਮਦ੍ਧ੍ਵਾੑਸੀਤ੍ । ਤਤਃੑ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਅੑਸृਜਤ ।
ਤਸ੍ਮਾ॒-ਨ੍ਮਧੁੑषਿ ਪ੍ਰ॒ਜਨੑਨਮਿਵਾਸ੍ਤਿ ।
ਤਸ੍ਮਾ॒-ਨ੍ਮਧੁੑषਾ॒ ਨ ਪ੍ਰਚੑਰਨ੍ਤਿ । ਯਾ॒ਤਯਾੑਮ॒ ਹਿ । ਆਜ੍ਯੇੑਨ॒ ਪ੍ਰਚੑਰਨ੍ਤਿ । ਯ॒ਜ੍ਞੋ ਵਾ ਆਜ੍ਯ᳚ਮ੍ । ਯ॒ਜ੍ਞੇਨੈ॒ਵ ਯ॒ਜ੍ਞ-ਮ੍ਪ੍ਰਚੑਰ॒ਨ੍ਤ੍ਯਯਾੑਤਯਾਮਤ੍ਵਾਯ ।
ਪਤ੍ਨ੍ਯਵੇ᳚ਕ੍षਤੇ ॥ 16 ॥
ਮਿ॒ਥੁ॒ਨ॒ਤ੍ਵਾਯ॒ ਪ੍ਰਜਾ᳚ਤ੍ਯੈ । ਯਦ੍ਵੈ ਪਤ੍ਨੀੑ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯੑ ਕ॒ਰੋਤਿੑ । ਮਿ॒ਥੁ॒ਨ-ਨ੍ਤਤ੍ । ਅਥੋ॒ ਪਤ੍ਨਿੑਯਾ ਏ॒ਵੈष ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯਾ᳚ਨ੍ਵਾਰ॒ਮ੍ਭੋ-ऽਨੑਵਚ੍ਛਿਤ੍ਤ੍ਯੈ ॥
ਅ॒ਮੇ॒ਦ੍ਧ੍ਯਂ-ਵਾਁ ਏ॒ਤ-ਤ੍ਕੑਰੋਤਿ । ਯ-ਤ੍ਪਤ੍ਨ੍ਯ॒ਵੇਕ੍षੑਤੇ ।
ਗਾਰ੍ਹੑਪ॒ਤ੍ਯੇ ऽਧਿੑਸ਼੍ਰਯਤਿ ਮੇਦ੍ਧ੍ਯ॒ਤ੍ਵਾਯੑ । ਆ॒ਹ॒ਵ॒ਨੀਯੑ-ਮ॒ਭ੍ਯੁਦ੍ਦ੍ਰੑਵਤਿ । ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਸਨ੍ਤੑਤ੍ਯੈ । ਤੇਜੋੑ-ऽਸਿ॒ ਤੇਜੋ-ऽਨੁ॒ ਪ੍ਰੇਹੀਤ੍ਯਾੑਹ ॥ 17 ॥
ਤੇਜੋ॒ ਵਾ ਅ॒ਗ੍ਨਿਃ । ਤੇਜ॒ ਆਜ੍ਯ᳚ਮ੍ । ਤੇਜੑਸੈ॒ਵ ਤੇਜ॒-ਸ੍ਸਮੑਰ੍ਧਯਤਿ । ਅ॒ਗ੍ਨਿਸ੍ਤੇ॒ ਤੇਜੋ॒ ਮਾ ਵਿਨੈ॒ਦਿਤ੍ਯਾ॒ਹਾਹਿਗ੍ਂੑਸਾਯੈ । ਸ੍ਫ੍ਯਸ੍ਯ॒ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨ੍᳚ਥ੍
ਸਾਦਯਤਿ । ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਸਨ੍ਤੑਤ੍ਯੈ । ਅ॒ਗ੍ਨੇਰ੍ਜਿ॒ਹ੍ਵਾ-ऽਸਿੑ ਸੁ॒ਭੂਰ੍ਦੇ॒ਵਾਨਾ॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ । ਯ॒ਥਾ॒ ਯ॒ਜੁਰੇ॒ਵੈਤਤ੍ । ਧਾਮ੍ਨੇੑਧਾਮ੍ਨੇ ਦੇ॒ਵੇਭ੍ਯੋ॒ ਯਜੁੑषੇਯਜੁषੇ ਭ॒ਵੇਤ੍ਯਾੑਹ । ਆ॒ਸ਼ਿषੑਮੇ॒ਵੈਤਾਮਾਸ਼ਾ᳚ਸ੍ਤੇ ॥ 18 ॥
ਤਦ੍ਵਾ ਅਤਃੑ ਪ॒ਵਿਤ੍ਰਾ᳚ਭ੍ਯਾਮੇ॒ਵੋ-ਤ੍ਪੁੑਨਾਤਿ । ਯਜੑਮਾਨੋ॒ ਵਾ ਆਜ੍ਯ᳚ਮ੍ । ਪ੍ਰਾ॒ਣਾ॒ਪਾ॒ਨੌ ਪ॒ਵਿਤ੍ਰੇ᳚ । ਯਜੑਮਾਨ ਏ॒ਵ ਪ੍ਰਾੑਣਾਪਾ॒ਨੌ ਦੑਧਾਤਿ । ਪੁ॒ਨ॒ਰਾ॒ਹਾਰ᳚ਮ੍ ।
ਏ॒ਵਮਿੑਵ॒ ਹਿ ਪ੍ਰਾੑਣਾਪਾ॒ਨੌ ਸ॒ਚਂਰੑਤਃ ।
ਸ਼ੁ॒ਕ੍ਰਮੑਸਿ॒ ਜ੍ਯੋਤਿੑਰਸਿ॒ ਤੇਜੋ॒-ऽਸੀਤ੍ਯਾੑਹ ।
ਰੂ॒ਪਮੇ॒ਵਾਸ੍ਯੈ॒ ਤ-ਨ੍ਮੑਹਿ॒ਮਾਨਂ॒-ਵ੍ਯਾਁਚੑष੍ਟੇ । ਤ੍ਰਿਰ੍ਯਜੁੑषਾ । ਤ੍ਰਯੑ ਇ॒ਮੇ ਲੋ॒ਕਾਃ ॥ 19 ॥
ਏ॒षਾਂ-ਲੋਁ॒ਕਾਨਾ॒ਮਾਪ੍ਤ੍ਯੈ᳚ । ਤ੍ਰਿਃ । ਤ੍ਰ੍ਯਾੑਵृ॒ਦ੍ਧਿ ਯ॒ਜ੍ਞਃ ।
ਅਥੋੑ ਮੇਦ੍ਧ੍ਯ॒ਤ੍ਵਾਯੑ । ਅਥਾਜ੍ਯੑਵਤੀਭ੍ਯਾਮ॒ਪਃ । ਰੂ॒ਪਮੇ॒ਵਾਸਾੑਮੇ॒ਤ-ਦ੍ਵਰ੍ਣੑ-ਨ੍ਦਧਾਤਿ ।
ਅਪਿ॒ ਵਾ ਉ॒ਤਾਹੁਃੑ । ਯਥਾੑ ਹ॒ ਵੈ ਯੋषਾੑ ਸੁ॒ਵਰ੍ਣ॒ਗ੍ਂ॒ ਹਿਰੑਣ੍ਯ-ਮ੍ਪੇਸ਼॒ਲ-ਮ੍ਬਿਭ੍ਰੑਤੀ ਰੂ॒ਪਾਣ੍ਯਾਸ੍ਤੇ᳚ ।
ਏ॒ਵਮੇ॒ਤਾ ਏ॒ਤਰ੍ਹੀਤਿੑ । ਆਪੋ॒ ਵੈ ਸਰ੍ਵਾੑ ਦੇ॒ਵਤਾਃ᳚ ॥ 20 ॥
ਏ॒षਾ ਹਿ ਵਿਸ਼੍ਵੇੑषਾ-ਨ੍ਦੇ॒ਵਾਨਾ᳚-ਨ੍ਤ॒ਨੂਃ । ਯਦਾਜ੍ਯ᳚ਮ੍ ॥ ਤਤ੍ਰੋ॒ਭਯੋ᳚ਰ੍ਮੀਮਾ॒ਗ੍ਂ॒ਸਾ । ਜਾ॒ਮਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ । ਯ-ਦ੍ਯਜੁ॒षਾ-ऽऽਜ੍ਯਂ॒-ਯਁਜੁੑषਾ॒-ऽਪ ਉੑਤ੍ਪੁਨੀ॒ਯਾਤ੍ ।
ਛਨ੍ਦੑਸਾ॒-ऽਪ ਉਤ੍ਪੁੑਨਾ॒ਤ੍ਯਜਾੑਮਿਤ੍ਵਾਯ । ਅਥੋੑ ਮਿਥੁਨ॒ਤ੍ਵਾਯੑ । ਸਾ॒ਵਿ॒ਤ੍ਰਿ॒ਯਰ੍ਚਾ । ਸ॒ਵਿ॒ਤृਪ੍ਰੑਸੂਤ-ਮ੍ਮੇ॒ ਕਰ੍ਮਾੑਸ॒ਦਿਤਿੑ । ਸ॒ਵਿ॒ਤृਪ੍ਰੑਸੂਤਮੇ॒ਵਾਸ੍ਯ॒ ਕਰ੍ਮੑ ਭਵਤਿ । ਪ॒ਚ੍ਛੋ ਗਾੑਯਤ੍ਰਿ॒ਯਾ ਤ੍ਰਿਃੑ षਮृਦ੍ਧ॒ਤ੍ਵਾਯੑ । ਅ॒ਦ੍ਭਿਰੇ॒ਵੌषੑਧੀ॒-ਸ੍ਸਨ੍ਨੑਯਤਿ । ਓषੑਧੀਭਿਃ ਪ॒ਸ਼ੂਨ੍ । ਪ॒ਸ਼ੁਭਿ॒ਰ੍ਯਜੑਮਾਨਮ੍ । ਸ਼ੁ॒ਕ੍ਰ-ਨ੍ਤ੍ਵਾੑ ਸ਼ੁ॒ਕ੍ਰਾਯਾ॒-ਞ੍ਜ੍ਯੋਤਿੑਸ੍ਤ੍ਵਾ॒ ਜ੍ਯੋਤਿੑष੍ਯ॒ਰ੍ਚਿਸ੍ਤ੍ਵਾ॒ ऽਰ੍ਚਿषੀਤ੍ਯਾੑਹ
ਸਰ੍ਵ॒ਤ੍ਵਾਯੑ । ਪਰ੍ਯਾ᳚ਪ੍ਤ੍ਯਾ॒ ਅਨੑਨ੍ਤਰਾਯਾਯ ॥ 21 ॥
(ਈ॒ਕ੍ष॒ਤ॒- ਆ॒ਹ॒-ਸ਼ਾ॒ਸ੍ਤੇ॒-ਲੋ॒ਕਾ - ਦੇ॒ਵਤਾੑ - ਭਵਤਿ॒ षਟ੍ਚੑ) (ਅ. 4)
ਅਨੁਵਾਕਂ 5 - ਆਜ੍ਯਗ੍ਰਹਣਮ੍
ਦੇ॒ਵਾ॒ਸੁ॒ਰਾ-ਸ੍ਸਂਯਁੑਤ੍ਤਾ ਆਸਨ੍ਨ੍ ।
ਸ ਏ॒ਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰ॒ ਆਜ੍ਯੑਸ੍ਯਾਵਕਾ॒ਸ਼-ਮੑਪਸ਼੍ਯਤ੍ ।
ਤੇਨਾਵੈ᳚ਕ੍षਤ । ਤਤੋੑ ਦੇ॒ਵਾ ਅਭੑਵਨ੍ਨ੍ । ਪਰਾ-ऽਸੁੑਰਾਃ ।
ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵਿਁ॒ਦ੍ਵਾਨਾਜ੍ਯੑ-ਮ॒ਵੇਕ੍षੑਤੇ ।
ਭਵੑਤ੍ਯਾ॒ਤ੍ਮਨਾ᳚ । ਪਰਾ᳚-ऽਸ੍ਯ॒ ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯੋ ਭਵਤਿ । ਬ੍ਰ॒ਹ੍ਮ॒ਵਾ॒ਦਿਨੋੑ ਵਦਨ੍ਤਿ ।
ਯਦਾਜ੍ਯੇੑਨਾ॒ਨ੍ਯਾਨਿੑ ਹ॒ਵੀਗ੍ष੍ਯੑ-ਭਿਘਾ॒ਰਯੑਤਿ ॥ 22 ॥
ਅਥ॒ ਕੇਨਾਜ੍ਯ॒ਮਿਤਿੑ । ਸ॒ਤ੍ਯੇਨੇਤਿੑ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍ । ਚਕ੍षੁ॒ਰ੍ਵੈ ਸ॒ਤ੍ਯਮ੍ । ਸ॒ਤ੍ਯੇਨੈ॒ਵੈਨੑਦ॒-ਭਿਘਾੑਰਯਤਿ । ਈ॒ਸ਼੍ਵ॒ਰੋ ਵਾ ਏ॒षੋ᳚-ऽਨ੍ਧੋ ਭਵਿੑਤੋਃ । ਯਸ਼੍ਚਕ੍षੁ॒षਾ ऽऽਜ੍ਯੑਮ॒ਵੇਕ੍षੑਤੇ । ਨਿ॒ਮੀਲ੍ਯਾਵੇ᳚ਕ੍षੇਤ । ਦਾ॒ਧਾਰਾ॒ਤ੍ਮਞ੍ਚਕ੍षੁਃੑ । ਅ॒ਭ੍ਯਾਜ੍ਯੑ-ਙ੍ਘਾਰਯਤਿ ॥ ਆਜ੍ਯੑ-ਙ੍ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ॥ 23 ॥
ਛਨ੍ਦਾਗ੍ਂੑਸਿ॒ ਵਾ ਆਜ੍ਯ᳚ਮ੍ । ਛਨ੍ਦਾਗ੍ੑਸ੍ਯੇ॒ਵ ਪ੍ਰੀੑਣਾਤਿ । ਚ॒ਤੁਰ੍ਜੁ॒ਹ੍ਵਾ-ਙ੍ਗृੑਹ੍ਣਾਤਿ । ਚਤੁੑष੍ਪਾਦਃ ਪ॒ਸ਼ਵਃੑ । ਪ॒ਸ਼ੂਨੇ॒ਵਾਵੑਰੁਨ੍ਧੇ । ਅ॒ष੍ਟਾਵੁੑਪ॒ਭृਤਿੑ ।
ਅ॒ष੍ਟਾਕ੍षੑਰਾ ਗਾਯ॒ਤ੍ਰੀ । ਗਾ॒ਯ॒ਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਾ॒ਣਃ । ਪ੍ਰਾ॒ਣਮੇ॒ਵ ਪ॒ਸ਼ੁषੁੑ ਦਧਾਤਿ ।
ਚ॒ਤੁਰ੍ਧ੍ਰੁ॒ਵਾਯਾ᳚ਮ੍ ॥ 24 ॥
ਚਤੁੑष੍ਪਾਦਃ ਪ॒ਸ਼ਵਃੑ । ਪ॒ਸ਼ੁष੍ਵੇ॒-ਵੋਪਰਿੑष੍ਟਾ॒ਤ੍-ਪ੍ਰਤਿੑਤਿष੍ਠਤਿ । ਯ॒ਜ॒ਮਾ॒ਨ॒ਦੇ॒ਵ॒ਤ੍ਯਾੑ ਵੈ ਜੁ॒ਹੂਃ । ਭ੍ਰਾ॒ਤृ॒ਵ੍ਯ॒ਦੇ॒ਵ॒ਤ੍ਯੋੑਪ॒ਭृਤ੍ ।
ਚ॒ਤੁਰ੍ਜੁ॒ਹ੍ਵਾ-ਙ੍ਗृ॒ਹ੍ਣਨ੍ਭੂਯੋੑ ਗृਹ੍ਣੀਯਾਤ੍ । ਅ॒ष੍ਟਾਵੁੑਪ॒ਭृਤਿੑ ਗृ॒ਹ੍ਣਨ੍ ਕਨੀੑਯਃ ।
ਯਜੑਮਾਨਾਯੈ॒ਵ ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯ॒ਮੁਪੑਸ੍ਤਿ-ਙ੍ਕਰੋਤਿ ॥
ਗੌਰ੍ਵੈ ਸ੍ਰੁਚਃੑ । ਚ॒ਤੁਰ੍ਜੁ॒ਹ੍ਵਾ-ਙ੍ਗृੑਹ੍ਣਾਤਿ । ਤਸ੍ਮਾ॒ਚ੍ਚਤੁੑष੍ਪਦੀ ॥ 25 ॥
ਅ॒ष੍ਟਾਵੁੑਪ॒ਭृਤਿੑ । ਤਸ੍ਮਾੑਦ॒ष੍ਟਾਸ਼ੑਫਾ । ਚ॒ਤੁਰ੍ਧ੍ਰੁ॒ਵਾਯਾ᳚ਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾ॒ਚ੍ਚਤੁਃੑ ਸ੍ਤਨਾ ।
ਗਾਮੇ॒ਵ ਤ-ਥ੍ਸਗ੍ਗ੍ਸ੍ਕੑਰੋਤਿ । ਸਾ-ऽਸ੍ਮੈ॒ ਸਗ੍ਗ੍ਸ੍ਕृ॒ਤੇष॒ਮੂਰ੍ਜੑ-ਨ੍ਦੁਹੇ ।
ਯਜ੍ਜੁ॒ਹ੍ਵਾ-ਙ੍ਗृ॒ਹ੍ਣਾਤਿੑ । ਪ੍ਰ॒ਯਾ॒ਜੇਭ੍ਯ॒ਸ੍ਤਤ੍ ।
ਯਦੁੑਪ॒ਭृਤਿੑ । ਪ੍ਰ॒ਯਾ॒ਜਾ॒ਨੂ॒ਯਾ॒ਜੇਭ੍ਯ॒ਸ੍ਤਤ੍ । ਸਰ੍ਵੑਸ੍ਮੈ॒ ਵਾ ਏ॒ਤ-ਦ੍ਯ॒ਜ੍ਞਾਯੑ ਗृਹ੍ਯਤੇ ।
ਯਦ੍ਧ੍ਰੁ॒ਵਾਯਾ॒ਮਾਜ੍ਯ᳚ਮ੍ ॥ 26 ॥
(ਅ॒ਭਿ॒ਘਾ॒ਰਯੑਤਿ - ਗृਹ੍ਣਾਤਿ - ਧ੍ਰੁ॒ਵਾਯਾਂ॒ - ਚਤੁੑष੍ਪਦੀ॒ - ਪ੍ਰਯਾਜਾਨੂਯਾ॒ਜੇਭ੍ਯ॒ਸ੍ਤ-ਦ੍ਦ੍ਵੇ॒ ਚੑ) (ਅ. 5)
ਅਨੁਵਾਕਂ 6 - ਸ੍ਤ੍ਰੁਖ੍ਸਾਦਨਮ੍
ਆਪੋੑ ਦੇਵੀਰਗ੍ਰੇਪੁਵੋ ਅਗ੍ਰੇਗੁਵ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ । ਰੂ॒ਪਮੇ॒ਵਾਸਾੑਮੇ॒ਤ-ਨ੍ਮੑਹਿ॒ਮਾਨਂ॒-ਵ੍ਯਾਁਚੑष੍ਟੇ ।
ਅਗ੍ਰੑ ਇ॒ਮਂ-ਯਁ॒ਜ੍ਞ-ਨ੍ਨੑਯ॒ਤਾਗ੍ਰੇੑ ਯ॒ਜ੍ਞਪੑਤਿ॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ । ਅਗ੍ਰੑ ਏ॒ਵ ਯ॒ਜ੍ਞ-ਨ੍ਨੑਯਨ੍ਤਿ । ਅਗ੍ਰੇੑ ਯ॒ਜ੍ਞਪੑਤਿਮ੍ ।
ਯੁ॒ष੍ਮਾਨਿਨ੍ਦ੍ਰੋੑ-ऽਵृਣੀਤ ਵृਤ੍ਰ॒ਤੂਰ੍ਯੇੑ ਯੂ॒ਯਮਿਨ੍ਦ੍ਰੑਮਵृਣੀਦ੍ਧ੍ਵਂ-ਵृਁਤ੍ਰ॒ਤੂਰ੍ਯ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ ।
ਵृ॒ਤ੍ਰਗ੍ਂ ਹੑ ਹਨਿ॒ष੍ਯਨ੍ਨਿਨ੍ਦ੍ਰ॒ ਆਪੋੑ ਵਵ੍ਰੇ । ਆਪੋ॒ ਹੇਨ੍ਦ੍ਰਂੑ-ਵਁਵ੍ਰਿਰੇ । ਸ॒ਜ੍ਞਾਂ-ਮੇ॒ਵਾਸਾੑ-ਮੇ॒ਤ-ਥ੍ਸਾਮਾੑਨਂ॒-ਵ੍ਯਾਁਚੑष੍ਟੇ । ਪ੍ਰੋਕ੍षਿੑਤਾ॒-ਸ੍ਸ੍ਥੇਤ੍ਯਾੑਹ ॥ 27 ॥
ਤੇਨਾਪਃ॒ ਪ੍ਰੋਕ੍षਿੑਤਾਃ ॥ ਅ॒ਗ੍ਨਿ-ਰ੍ਦੇ॒ਵੇਭ੍ਯੋ॒ ਨਿਲਾੑਯਤ । ਕृष੍ਣੋੑ ਰੂ॒ਪ-ਙ੍ਕृ॒ਤ੍ਵਾ । ਸ ਵਨ॒ਸ੍ਪਤੀ॒-ਨ੍ਪ੍ਰਾਵਿੑਸ਼ਤ੍ । ਕृष੍ਣੋ᳚-ऽਸ੍ਯਾਖਰੇ॒ष੍ਠੋ᳚-ऽਗ੍ਨਯੇ᳚ ਤ੍ਵਾ॒ ਸ੍ਵਾਹੇਤ੍ਯਾੑਹ ।
ਅ॒ਗ੍ਨਯੑ ਏ॒ਵੈਨ॒-ਞ੍ਜੁष੍ਟੑ-ਙ੍ਕਰੋਤਿ । ਅਥੋੑ ਅ॒ਗ੍ਨੇਰੇ॒ਵ ਮੇਧ॒ਮਵੑਰੁਨ੍ਧੇ ॥ ਵੇਦਿੑਰਸਿ ਬ॒ਰ੍॒ਹਿषੇ᳚ ਤ੍ਵਾ॒ ਸ੍ਵਾਹੇਤ੍ਯਾੑਹ । ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਵੈ ਬ॒ਰ੍॒ਹਿਃ । ਪृ॒ਥਿ॒ਵੀ ਵੇਦਿਃੑ ॥ 28 ॥
ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਏ॒ਵ ਪृੑਥਿ॒ਵ੍ਯਾ-ਮ੍ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਾਪਯਤਿ ।
ਬ॒ਰ੍॒ਹਿਰੑਸਿ ਸ੍ਰੁ॒ਗ੍ਭ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਾ॒ ਸ੍ਵਾਹੇਤ੍ਯਾੑਹ ।
ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਵੈ ਬ॒ਰ੍॒ਹਿਃ । ਯਜੑਮਾਨ॒-ਸ੍ਸ੍ਰੁਚਃੑ । ਯਜੑਮਾਨਮੇ॒ਵ ਪ੍ਰ॒ਜਾਸੁ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਾਪਯਤਿ ॥
ਦਿ॒ਵੇ ਤ੍ਵਾ॒-ऽਨ੍ਤਰਿੑਕ੍षਾਯ ਤ੍ਵਾ ਪृਥਿ॒ਵ੍ਯੈ ਤ੍ਵੇਤਿੑ ਬ॒ਰ੍॒ਹਿਰਾ॒ਸਾਦ੍ਯ॒ ਪ੍ਰੋਕ੍षੑਤਿ । ਏ॒ਭ੍ਯ ਏ॒ਵੈਨਂੑ-ਲੋਁ॒ਕੇਭ੍ਯਃ॒ ਪ੍ਰੋਕ੍षੑਤਿ । ਅਥ॒ ਤਤਃੑ ਸ॒ਹ ਸ੍ਰੁ॒ਚਾ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ᳚-ਤ੍ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਞ੍ਚੑ-ਙ੍ਗ੍ਰ॒ਨ੍ਥਿ-ਮ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯੁੑਕ੍षਤਿ ।
ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਵੈ ਬ॒ਰ੍॒ਹਿਃ । ਯਥਾ॒ ਸੂਤ੍ਯੈੑ ਕਾ॒ਲ ਆਪਃੑ
ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ॒-ਦ੍ਯਨ੍ਤਿੑ ॥ 29 ॥
ਤਾ॒ਦृਗੇ॒ਵ ਤਤ੍ ॥ ਸ੍ਵ॒ਧਾ ਪਿ॒ਤृਭ੍ਯ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ । ਸ੍ਵ॒ਧਾ॒ਕਾ॒ਰੋ ਹਿ ਪਿੑਤृ॒ਣਾਮ੍ । ਊਰ੍ਗ੍ਭੑਵ ਬਰ੍ਹਿ॒षਦ੍ਭ੍ਯ॒ ਇਤਿ॒ ਦਕ੍षਿੑਣਾਯੈ॒ ਸ਼੍ਰੋਣੇ॒ਰੋਤ੍ਤੑਰਸ੍ਯੈ॒ ਨਿਨੑਯਤਿ॒ ਸਨ੍ਤੑਤ੍ਯੈ ।
ਮਾਸਾ॒ ਵੈ ਪਿ॒ਤਰੋੑ ਬਰ੍ਹਿ॒षਦਃੑ । ਮਾਸਾੑਨੇ॒ਵ ਪ੍ਰੀੑਣਾਤਿ ।
ਮਾਸਾ॒ ਵਾ ਓषੑਧੀ-ਰ੍ਵ॒ਰ੍ਧਯੑਨ੍ਤਿ । ਮਾਸਾਃ᳚ ਪਚਨ੍ਤਿ॒ ਸਮृੑਦ੍ਧ੍ਯੈ । ਅਨੑਤਿਸ੍ਕਨ੍ਦਨ੍. ਹ ਪ॒ਰ੍ਜਨ੍ਯੋੑ ਵਰ੍षਤਿ । ਯਤ੍ਰੈ॒ਤਦੇ॒ਵ-ਙ੍ਕ੍ਰਿ॒ਯਤੇ᳚ ॥ 30 ॥
ਊ॒ਰ੍ਜਾ ਪृੑਥਿ॒ਵੀ-ਙ੍ਗੑਚ੍ਛ॒ਤੇਤ੍ਯਾੑਹ । ਪृ॒ਥਿ॒ਵ੍ਯਾਮੇ॒ਵੋਰ੍ਜੑ-ਨ੍ਦਧਾਤਿ ।
ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਤ੍ਪृਥਿ॒ਵ੍ਯਾ ਊ॒ਰ੍ਜਾ ਭੁੑਞ੍ਜਤੇ । ਗ੍ਰ॒ਨ੍ਥਿਂ-ਵਿਁਸ੍ਰਗ੍ਂੑਸਯਤਿ । ਪ੍ਰਜੑਨਯਤ੍ਯੇ॒ਵ ਤਤ੍ । ਊ॒ਰ੍ਧ੍ਵ-ਮ੍ਪ੍ਰਾਞ੍ਚ॒ਮੁਦ੍ਗੂੑਢ-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਞ੍ਚ॒ਮਾਯੑਚ੍ਛਤਿ ।
ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਤ੍ਪ੍ਰਾ॒ਚੀਨ॒ਗ੍ਂ॒ ਰੇਤੋੑ ਧੀਯਤੇ । ਪ੍ਰ॒ਤੀਚੀਃ᳚ ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਜਾੑਯਨ੍ਤੇ ॥ ਵਿष੍ਣੋ॒-ਸ੍ਸ੍ਤੂਪੋ॒-ऽਸੀਤ੍ਯਾੑਹ ।
ਯ॒ਜ੍ਞੋ ਵੈ ਵਿष੍ਣੁਃੑ ॥ 31 ॥
ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਧृਤ੍ਯੈ᳚ । ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ᳚-ਤ੍ਪ੍ਰਸ੍ਤ॒ਰ-ਙ੍ਗृੑਹ੍ਣਾਤਿ । ਮੁਖ੍ਯੑਮੇ॒ਵੈਨੑ-ਙ੍ਕਰੋਤਿ । ਇਯੑਨ੍ਤ-ਙ੍ਗृਹ੍ਣਾਤਿ । ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਨਾ ਯਜ੍ਞਮੁ॒ਖੇਨ॒ ਸਮ੍ਮਿੑਤਮ੍ ।
ਇਯੑਨ੍ਤ-ਙ੍ਗृਹ੍ਣਾਤਿ । ਯ॒ਜ੍ਞ॒ਪ॒ਰੁषਾ॒ ਸਮ੍ਮਿੑਤਮ੍ ।
ਇਯੑਨ੍ਤ-ਙ੍ਗृਹ੍ਣਾਤਿ । ਏ॒ਤਾਵ॒ਦ੍ਵੈ ਪੁਰੁੑषੇ ਵੀ॒ਰ੍ਯ᳚ਮ੍ ।
ਵੀ॒ਰ੍ਯੑ ਸਮ੍ਮਿਤਮ੍ ॥ 32 ॥
ਅਪੑਰਿਮਿਤ-ਙ੍ਗृਹ੍ਣਾਤਿ । ਅਪੑਰਿਮਿਤ॒ਸ੍ਯਾਵੑਰੁਦ੍ਧ੍ਯੈ ।
ਤਸ੍ਮਿੑ-ਨ੍ਪ॒ਵਿਤ੍ਰੇ॒ ਅਪਿੑਸृਜਤਿ । ਯਜੑਮਾਨੋ॒ ਵੈ ਪ੍ਰੑਸ੍ਤ॒ਰਃ ।
ਪ੍ਰਾ॒ਣਾ॒ਪਾ॒ਨੌ ਪ॒ਵਿਤ੍ਰੇ᳚ । ਯਜੑਮਾਨ ਏ॒ਵ ਪ੍ਰਾੑਣਾਪਾ॒ਨੌ ਦੑਧਾਤਿ ॥ ਊਰ੍ਣਾ᳚ਮ੍ਰਦਸ-ਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਤृਣਾ॒ਮੀਤ੍ਯਾੑਹ । ਯ॒ਥਾ॒ਯ॒ਜੁਰੇ॒ਵੈ ਤਤ੍ । ਸ੍ਵਾ॒ਸ॒ਸ੍ਥ-ਨ੍ਦੇ॒ਵੇਭ੍ਯ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ । ਦੇ॒ਵੇਭ੍ਯੑ ਏ॒ਵੈਨੑ-ਥ੍ਸ੍ਵਾਸ॒ਸ੍ਥ-ਙ੍ਕੑਰੋਤਿ ॥ 33 ॥
ਬ॒ਰ੍॒॒ਹਿ-ਸ੍ਸ੍ਤृੑਣਾਤਿ । ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਵੈ ਬ॒ਰ੍॒ਹਿਃ । ਪृ॒ਥਿ॒ਵੀ ਵੇਦਿਃੑ । ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਏ॒ਵ ਪृੑਥਿ॒ਵ੍ਯਾ-ਮ੍ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਾਪਯਤਿ ॥ ਅਨੑਤਿਦृਸ਼੍ਨਗ੍ਗ੍ ਸ੍ਤृਣਾਤਿ । ਪ੍ਰ॒ਜਯੈ॒ਵੈਨੑ-ਮ੍ਪ॒ਸ਼ੁਭਿ॒ਰਨੑਤਿਦृਸ਼੍ਨ-ਙ੍ਕਰੋਤਿ । ਧਾ॒ਰਯੑ-ਨ੍ਪ੍ਰਸ੍ਤ॒ਰ-ਮ੍ਪੑਰਿ॒ਧੀ-ਨ੍ਪਰਿੑ ਦਧਾਤਿ । ਯਜੑਮਾਨੋ॒ ਵੈ ਪ੍ਰੑਸ੍ਤ॒ਰਃ ।
ਯਜੑਮਾਨ ਏ॒ਵ ਤ-ਥ੍ਸ੍ਵ॒ਯ-ਮ੍ਪੑਰਿ॒ਧੀ-ਨ੍ਪਰਿੑ ਦਧਾਤਿ ॥
ਗ॒ਨ੍ਧ॒ਰ੍ਵੋੑ-ऽਸਿ ਵਿ॒ਸ਼੍ਵਾਵੑਸੁ॒ਰਿਤ੍ਯਾੑਹ ॥ 34 ॥
ਵਿਸ਼੍ਵੑਮੇ॒ਵਾਯੁ॒-ਰ੍ਯਜੑਮਾਨੇ ਦਧਾਤਿ । ਇਨ੍ਦ੍ਰੑਸ੍ਯ ਬਾ॒ਹੁਰੑਸਿ॒ ਦਕ੍षਿੑਣ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ । ਇ॒ਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯਮੇ॒ਵ ਯਜੑਮਾਨੇ ਦਧਾਤਿ । ਮਿ॒ਤ੍ਰਾਵਰੁੑਣੌ ਤ੍ਵੋਤ੍ਤਰ॒ਤਃ ਪਰਿੑਧਤ੍ਤਾ॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ ।
ਪ੍ਰਾ॒ਣਾ॒ਪਾ॒ਨੌ ਮਿ॒ਤ੍ਰਾਵਰੁੑਣੌ । ਪ੍ਰਾ॒ਣਾ॒ਪਾ॒ਨਾ-ਵੇ॒ਵਾਸ੍ਮਿੑ-ਨ੍ਦਧਾਤਿ । ਸੂਰ੍ਯੑਸ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ᳚-ਤ੍ਪਾ॒ਤ੍ਵਿਤ੍ਯਾੑਹ । ਰਕ੍षੑਸਾ॒-ਮਪੑਹਤ੍ਯੈ । ਕਸ੍ਯਾ᳚ਸ਼੍ਚਿਦ॒ਭਿਸ਼ੑਸ੍ਤ੍ਯਾ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ । ਅਪੑਰਿਮਿਤਾਦੇ॒ਵੈਨੑ-ਮ੍ਪਾਤਿ ॥ 35 ॥
ਵੀ॒ਤਿਹੋ᳚ਤ੍ਰ-ਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਵ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ । ਅ॒ਗ੍ਨਿਮੇ॒ਵ ਹੋ॒ਤ੍ਰੇਣ॒ ਸਮੑਰ੍ਧਯਤਿ । ਦ੍ਯੁ॒ਮਨ੍ਤ॒ਗ੍ਂ॒ ਸਮਿੑਧੀਮ॒ਹੀਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਸਮਿੑਦ੍ਧ੍ਯੈ । ਅਗ੍ਨੇੑ ਬृ॒ਹਨ੍ਤੑਮਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ ਇਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਵृਦ੍ਧ੍ਯੈ᳚ । ਵਿ॒ਸ਼ੋ ਯ॒ਨ੍ਤ੍ਰੇ ਸ੍ਥ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ । ਵਿ॒ਸ਼ਾਂ-ਯਁਤ੍ਯੈ᳚ ।
ਉ॒ਦੀ॒ਚੀਨਾ᳚ਗ੍ਰੇ॒ ਨਿਦੑਧਾਤਿ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ ।
ਵਸੂੑਨਾਗ੍ਂ ਰੁ॒ਦ੍ਰਾਣਾੑ-ਮਾਦਿ॒ਤ੍ਯਾਨਾ॒ਗ੍ਂ॒ ਸਦੑਸਿ ਸੀ॒ਦੇਤ੍ਯਾੑਹ । ਦੇ॒ਵਤਾੑਨਾਮੇ॒ਵ ਸਦੑਨੇ ਪ੍ਰਸ੍ਤ॒ਰਗ੍ਂ ਸਾੑਦਯਤਿ ॥ ਜੁ॒ਹੂਰੑਸਿ ਘृ॒ਤਾਚੀ॒ ਨਾਮ੍ਨੇਤ੍ਯਾੑਹ ॥ 36 ॥
ਅ॒ਸੌ ਵੈ ਜੁ॒ਹੂਃ । ਅ॒ਨ੍ਤਰਿੑਕ੍षਮੁਪ॒ਭृਤ੍ । ਪृ॒ਥਿ॒ਵੀ ਧ੍ਰੁ॒ਵਾ । ਤਾਸਾੑਮੇ॒ਤਦੇ॒ਵ ਪ੍ਰਿ॒ਯ-ਨ੍ਨਾਮੑ । ਯ-ਦ੍ਘृ॒ਤਾਚੀਤਿੑ । ਯ-ਦ੍ਘृ॒ਤਾਚੀਤ੍ਯਾਹੑ । ਪ੍ਰਿ॒ਯੇਣੈ॒ਵੈਨਾ॒ ਨਾਮ੍ਨਾੑ ਸਾਦਯਤਿ ॥
ਏ॒ਤਾ ਅੑਸਦਨ੍-ਥ੍ਸੁਕृ॒ਤਸ੍ਯੑ ਲੋ॒ਕ ਇਤ੍ਯਾੑਹ ।
ਸ॒ਤ੍ਯਂ-ਵੈਁ ਸੁੑਕृ॒ਤਸ੍ਯੑ ਲੋ॒ਕਃ ।
ਸ॒ਤ੍ਯ ਏ॒ਵੈਨਾ᳚-ਸ੍ਸੁਕृ॒ਤਸ੍ਯੑ ਲੋ॒ਕੇ ਸਾੑਦਯਤਿ ।
ਤਾ ਵਿੑष੍ਣੋ ਪਾ॒ਹੀਤ੍ਯਾੑਹ । ਯ॒ਜ੍ਞੋ ਵੈ ਵਿष੍ਣੁਃੑ । ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਧृਤ੍ਯੈ᳚ । ਪਾ॒ਹਿ ਯ॒ਜ੍ਞ-ਮ੍ਪਾ॒ਹਿ ਯ॒ਜ੍ਞਪੑਤਿ-ਮ੍ਪਾ॒ਹਿ ਮਾਂ-ਯਁੑਜ੍ਞ॒ਨਿਯ॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ । ਯ॒ਜ੍ਞਾਯ॒ ਯਜੑਮਾਨਾਯਾ॒ਤ੍ਮਨੇ᳚ । ਤੇਭ੍ਯੑ ਏ॒ਵਾਸ਼ਿष॒ਮਾਸ਼ਾ॒ਸ੍ਤੇ-ऽਨਾ᳚ਰ੍ਤ੍ਯੈ ॥ 37 ॥
(ਸ੍ਥੇਤ੍ਯਾੑਹ - ਪृਥਿ॒ਵੀ ਵੇਦਿ॒--ਰ੍ ਯਨ੍ਤਿੑ - ਕ੍ਰਿ॒ਯਤੇ॒ - ਵਿष੍ਣੁੑ--ਰ੍ ਵੀ॒ਰ੍ਯੑਸਮ੍ਮਿਤਂ - ਕਰੋ - ਤ੍ਯਾਹ - ਪਾਤਿ॒ - ਨਾਮ੍ਨੇਤ੍ਯਾੑਹ - ਲੋ॒ਕੇ ਸਾੑਦਯਤਿ॒ षਟ੍ਚੑ) (ਅ. 6)
ਅਨੁਵਾਕਂ 7 - ਆਘਾਰਃ
ਅ॒ਗ੍ਨਿਨਾ॒ ਵੈ ਹੋਤ੍ਰਾ᳚ । ਦੇ॒ਵਾ ਅਸੁੑਰਾ-ਨ॒ਭ੍ਯੑਭਵਨ੍ਨ੍ ।
ਅ॒ਗ੍ਨਯੇੑ ਸਮਿ॒ਦ੍ਧ੍ਯਮਾੑਨਾ॒ਯਾ-ਨੁੑਬ੍ਰੂ॒ਹੀਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯਾਭਿਭੂਤ੍ਯੈ । ਏਕੑਵਿਗ੍ਂਸ਼ਤਿ-ਮਿਦ੍ਧ੍ਮਦਾ॒ਰੂਣਿੑ ਭਵਨ੍ਤਿ । ਏ॒ਕ॒ਵਿ॒ਗ੍ਂ॒ਸ਼ੋ ਵੈ ਪੁਰੁੑषਃ ।
ਪੁਰੁੑष॒ਸ੍ਯਾਪ੍ਤ੍ਯੈ᳚ ।
ਪਞ੍ਚੑਦਸ਼ੇਦ੍ਧ੍ਮਦਾ॒ਰੂਣ੍ਯ॒-ਭ੍ਯਾਦੑਧਾਤਿ ।
ਪਞ੍ਚੑਦਸ਼॒ ਵਾ ਅੑਰ੍ਧਮਾ॒ਸਸ੍ਯ॒ ਰਾਤ੍ਰੑਯਃ ।
ਅ॒ਰ੍ਧ॒ਮਾ॒ਸ॒ਸ਼-ਸ੍ਸਂੑਵਁਥ੍ਸ॒ਰ ਆ᳚ਪ੍ਯਤੇ ।
ਤ੍ਰੀਨ੍-ਪੑਰਿ॒ਧੀਨ੍-ਪਰਿੑ-ਦਧਾਤਿ ॥ 38 ॥
ਊ॒ਰ੍ਧ੍ਵੇ ਸ॒ਮਿਧਾ॒ਵਾਦੑਧਾਤਿ । ਅ॒ਨੂ॒ਯਾ॒ਜੇਭ੍ਯਃੑ ਸ॒ਮਿਧ॒ਮਤਿੑਸ਼ਿਨष੍ਟਿ । षਟ੍ਥ੍ਸ-ਮ੍ਪੑਦ੍ਯਨ੍ਤੇ । षਡ੍ਵਾ ऋ॒ਤਵਃੑ । ऋ॒ਤੂਨੇ॒ਵ ਪ੍ਰੀੑਣਾਤਿ । ਵੇ॒ਦੇਨੋਪੑਵਾਜਯਤਿ ।
ਪ੍ਰਾ॒ਜਾ॒ਪ॒ਤ੍ਯੋ ਵੈ ਵੇ॒ਦਃ । ਪ੍ਰਾ॒ਜਾ॒ਪ॒ਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾ॒ਣਃ । ਯਜੑਮਾਨ ਆਹਵ॒ਨੀਯਃੑ । ਯਜੑਮਾਨ ਏ॒ਵ ਪ੍ਰਾ॒ਣ-ਨ੍ਦੑਧਾਤਿ ॥ 39 ॥
ਤ੍ਰਿਰੁਪੑਵਾਜਯਤਿ । ਤ੍ਰਯੋ॒ ਵੈ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਃ । ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨੇ॒ਵਾਸ੍ਮਿੑ-ਨ੍ਦਧਾਤਿ । ਵੇ॒ਦੇਨੋੑਪ॒ਯਤ੍ਯੑ ਸ੍ਰੁ॒ਵੇਣੑ ਪ੍ਰਾਜਾਪ॒ਤ੍ਯ-ਮਾੑਘਾ॒ਰ-ਮਾਘਾੑਰਯਤਿ । ਯ॒ਜ੍ਞੋ ਵੈ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿਃ । ਯ॒ਜ੍ਞਮੇ॒ਵ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿ-ਮ੍ਮੁਖ॒ਤ ਆਰੑਭਤੇ ।
ਅਥੋ᳚ ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤਿ॒-ਸ੍ਸਰ੍ਵਾੑ ਦੇ॒ਵਤਾਃ᳚ । ਸਰ੍ਵਾੑ ਏ॒ਵ ਦੇ॒ਵਤਾਃ᳚ ਪ੍ਰੀਣਾਤਿ ॥ ਅ॒ਗ੍ਨਿਮੑਗ੍ਨੀ-ਤ੍ਤ੍ਰਿਸ੍ਤ੍ਰਿ॒-ਸ੍ਸਮ੍ਮृ॒ਡ੍ਢੀਤ੍ਯਾੑਹ । ਤ੍ਰ੍ਯਾੑਵृ॒ਦ੍ਧਿ ਯ॒ਜ੍ਞਃ ॥ 40 ॥
ਅਥੋ॒ ਰਕ੍षੑਸਾ॒ਮਪੑਹਤ੍ਯੈ । ਪ॒ਰਿ॒ਧੀਨ੍-ਥ੍ਸਮ੍ਮਾ᳚ਰ੍ष੍ਟਿ । ਪੁ॒ਨਾਤ੍ਯੇ॒ਵੈਨਾਨ੍ੑ । ਤ੍ਰਿਸ੍ਤ੍ਰਿ॒-ਸ੍ਸਮ੍ਮਾ᳚ਰ੍ष੍ਟਿ । ਤ੍ਰ੍ਯਾੑਵृ॒ਦ੍ਧਿ ਯ॒ਜ੍ਞਃ । ਅਥੋੑ ਮੇਦ੍ਧ੍ਯ॒ਤ੍ਵਾਯੑ । ਅਥੋੑ ਏ॒ਤੇ ਵੈ ਦੇੑਵਾਸ਼੍ਵਾਃ । ਦੇ॒ਵਾ॒ਸ਼੍ਵਾਨੇ॒ਵ ਤ-ਥ੍ਸਮ੍ਮਾ᳚ਰ੍ष੍ਟਿ ।
ਸੁ॒ਵ॒ਰ੍ਗਸ੍ਯੑ ਲੋ॒ਕਸ੍ਯ॒ ਸਮੑष੍ਟ੍ਯੈ ।
ਆਸੀੑਨੋ॒-ऽਨ੍ਯ-ਮਾੑਘਾ॒ਰ-ਮਾਘਾੑਰਯਤਿ ॥ 41 ॥
ਤਿष੍ਠੑਨ੍ਨ॒ਨ੍ਯਮ੍ । ਯਥਾ-ऽਨੋੑ ਵਾ॒ ਰਥਂੑਵਾਁ ਯੁ॒ਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ ।
ਏ॒ਵਮੇ॒ਵ ਤਦੑਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ੍ਯੁ-ਰ੍ਯ॒ਜ੍ਞਂ-ਯੁਁੑਨਕ੍ਤਿ ।
ਸੁ॒ਵ॒ਰ੍ਗਸ੍ਯੑ ਲੋ॒ਕਸ੍ਯਾ॒ਭ੍ਯੂ᳚ਢ੍ਯੈ ।
ਵਹੑਨ੍ਤ੍ਯੇਨ-ਙ੍ਗ੍ਰਾ॒ਮ੍ਯਾਃ ਪ॒ਸ਼ਵਃੑ ।
ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ॥ ਭੁਵੑਨਮਸਿ॒ ਵਿਪ੍ਰੑਥ॒ਸ੍ਵੇਤ੍ਯਾੑਹ । ਯ॒ਜ੍ਞੋ ਵੈ ਭੁਵੑਨਮ੍ । ਯ॒ਜ੍ਞ ਏ॒ਵ ਯਜੑਮਾਨ-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਜਯਾੑ ਪ॒ਸ਼ੁਭਿਃੑ ਪ੍ਰਥਯਤਿ । ਅਗ੍ਨੇ॒ ਯष੍ਟੑਰਿ॒ਦ-ਨ੍ਨਮ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ ॥ 42 ॥
ਅ॒ਗ੍ਨਿਰ੍ਵੈ ਦੇ॒ਵਾਨਾਂ॒-ਯਁष੍ਟਾ᳚ । ਯ ਏ॒ਵ ਦੇ॒ਵਾਨਾਂ॒-ਯਁष੍ਟਾ᳚ । ਤਸ੍ਮਾੑ ਏ॒ਵ ਨਮੑਸ੍ਕਰੋਤਿ ॥
ਜੁਹ੍ਵੇਹ੍ਯ॒ਗ੍ਨਿਸ੍ਤ੍ਵਾ᳚ ਹ੍ਵਯਤਿ ਦੇਵਯ॒ਜ੍ਯਾਯਾ॒ ਉਪੑਭृ॒ਦੇਹਿੑ ਦੇ॒ਵਸ੍ਤ੍ਵਾੑ ਸਵਿ॒ਤਾ ਹ੍ਵੑਯਤਿ ਦੇਵਯ॒ਜ੍ਯਾਯਾ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ ।
ਆ॒ਗ੍ਨੇ॒ਯੀ ਵੈ ਜੁ॒ਹੂਃ । ਸਾ॒ਵਿ॒ਤ੍ਰ੍ਯੁੑਪ॒ਭृਤ੍ । ਤਾਭ੍ਯਾੑਮੇ॒ਵੈਨੇ॒ ਪ੍ਰਸੂੑਤ॒ ਆਦੑਤ੍ਤੇ ॥ ਅਗ੍ਨਾੑਵਿष੍ਣੂ॒ ਮਾ ਵਾ॒ਮਵੑਕ੍ਰਮਿष॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ ।
ਅ॒ਗ੍ਨਿਃ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ᳚ਤ੍ । ਵਿष੍ਣੁੑਰ੍ਯ॒ਜ੍ਞਃ ਪ॒ਸ਼੍ਚਾਤ੍ ॥ 43 ॥
ਤਾਭ੍ਯਾੑਮੇ॒ਵ ਪ੍ਰੑਤਿ॒ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਾ॒ਤ੍ਯਾਕ੍ਰਾੑਮਤਿ ।
ਵਿਜਿੑਹਾਥਾ॒-ਮ੍ਮਾ ਮਾ॒ ਸਨ੍ਤਾ᳚ਪ੍ਤ॒ਮਿਤ੍ਯਾ॒ਹਾਹਿਗ੍ਂੑਸਾਯੈ ।
ਲੋ॒ਕ-ਮ੍ਮੇੑ ਲੋਕਕृਤੌ ਕृਣੁਤ॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ ।
ਆ॒ਸ਼ਿषੑਮੇ॒ਵੈਤਾਮਾਸ਼ਾ᳚ਸ੍ਤੇ ॥ ਵਿष੍ਣੋ॒-ਸ੍ਸ੍ਥਾਨੑਮ॒ਸੀਤ੍ਯਾੑਹ । ਯ॒ਜ੍ਞੋ ਵੈ ਵਿष੍ਣੁਃੑ । ਏ॒ਤ-ਤ੍ਖਲੁ॒ ਵੈ ਦੇ॒ਵਾਨਾ॒-ਮਪੑਰਾਜਿਤ-ਮਾ॒ਯਤੑਨਮ੍ । ਯ-ਦ੍ਯ॒ਜ੍ਞਃ ।
ਦੇ॒ਵਾਨਾੑਮੇ॒ਵਾਪੑਰਾਜਿਤ ਆ॒ਯਤੑਨੇ ਤਿष੍ਠਤਿ ॥
ਇ॒ਤ ਇਨ੍ਦ੍ਰੋੑ ਅਕृਣੋ-ਦ੍ਵੀ॒ਰ੍ਯਾੑਣੀਤ੍ਯਾੑਹ ॥ 44 ॥
ਇ॒ਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯਮੇ॒ਵ ਯਜੑਮਾਨੇ ਦਧਾਤਿ ।
ਸ॒ਮਾ॒ਰਭ੍ਯੋ॒ਰ੍ਧ੍ਵੋ ਅੑਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰੋ ਦਿੑਵਿ॒ਸ੍ਪृਸ਼॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਵृਦ੍ਧ੍ਯੈ᳚ । ਆ॒ਘਾ॒ਰ-ਮਾੑਘਾ॒ਰ੍ਯਮਾੑਣ॒ਮਨੁੑ ਸਮਾ॒ਰਭ੍ਯੑ । ਏ॒ਤਸ੍ਮਿੑਨ੍ ਕਾ॒ਲੇ ਦੇ॒ਵਾ-ਸ੍ਸੁੑਵ॒ਰ੍ਗਂ-ਲੋਁ॒ਕਮਾੑਯਨ੍ਨ੍ । ਸਾ॒ਕ੍षਾਦੇ॒ਵ ਯਜੑਮਾਨ-ਸ੍ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਂ-ਲੋਁ॒ਕਮੇੑਤਿ । ਅਥੋ॒ ਸਮृੑਦ੍ਧੇਨੈ॒ਵ ਯ॒ਜ੍ਞੇਨ॒ ਯਜੑਮਾਨ-ਸ੍ਸੁਵ॒ਰ੍ਗਂ-ਲੋਁ॒ਕਮੇੑਤਿ ।
ਅਹ੍ਰੁੑਤੋ ਯ॒ਜ੍ਞੋ ਯ॒ਜ੍ਞਪੑਤੇ॒ਰਿਤ੍ਯਾ॒ਹਾਨਾ᳚ਰ੍ਤ੍ਯੈ ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਾੑਵਾ॒ਨ੍-ਥ੍ਸ੍ਵਾਹੇਤ੍ਯਾੑਹ । ਇ॒ਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯਮੇ॒ਵ ਯਜੑਮਾਨੇ ਦਧਾਤਿ । ਬृ॒ਹਦ੍ਭਾ ਇਤ੍ਯਾੑਹ ॥ 45 ॥
ਸੁ॒ਵ॒ਰ੍ਗੋ ਵੈ ਲੋ॒ਕੋ ਬृ॒ਹਦ੍ਭਾਃ । ਸੁ॒ਵ॒ਰ੍ਗਸ੍ਯੑ ਲੋ॒ਕਸ੍ਯ॒ ਸਮੑष੍ਟ੍ਯੈ ॥ ਯ॒ਜ॒ਮਾ॒ਨ॒ਦੇ॒ਵ॒ਤ੍ਯਾੑ ਵੈ ਜੁ॒ਹੂਃ । ਭ੍ਰਾ॒ਤृ॒ਵ੍ਯ॒ਦੇ॒ਵ॒ਤ੍ਯੋੑਪ॒ਭृਤ੍ । ਪ੍ਰਾ॒ਣ ਆੑਘਾ॒ਰਃ ।
ਯ-ਥ੍ਸਗ੍ਗ੍ੑਸ੍ਪ॒ਰ੍ਸ਼ਯੇ᳚ਤ੍ । ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯੇ-ऽਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾ॒ਣ-ਨ੍ਦੑਦ੍ਧ੍ਯਾਤ੍ । ਅਸਗ੍ਗ੍ੑਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨ॒ਤ੍ਯਾਕ੍ਰਾੑਮਤਿ । ਯਜੑਮਾਨ ਏ॒ਵ ਪ੍ਰਾ॒ਣ-ਨ੍ਦੑਧਾਤਿ । ਪਾ॒ਹਿਮਾ᳚-ऽਗ੍ਨੇ॒ ਦੁਸ਼੍ਚੑਰਿਤਾ॒ਦਾ ਮਾ॒ ਸੁਚੑਰਿਤੇ ਭ॒ਜੇਤ੍ਯਾੑਹ ॥ 46 ॥
ਅ॒ਗ੍ਨਿਰ੍ਵਾਵ ਪ॒ਵਿਤ੍ਰ᳚ਮ੍ । ਵृ॒ਜਿ॒ਨਮਨृੑਤ॒-ਨ੍ਦੁਸ਼੍ਚੑਰਿਤਮ੍ ।
ऋ॒ਜੁ॒ਕ॒ਰ੍ਮਗ੍ਂ ਸ॒ਤ੍ਯਗ੍ਂ ਸੁਚੑਰਿਤਮ੍ ।
ਅ॒ਗ੍ਨਿਰੇ॒ਵੈਨਂੑ-ਵृਁਜਿ॒ਨਾਦ-ਨृੑਤਾ॒-ਦ੍ਦੁਸ਼੍ਚੑਰਿਤਾਤ੍ਪਾਤਿ ।
ऋ॒ਜੁ॒ਕ॒ਰ੍ਮੇ ਸ॒ਤ੍ਯੇ ਸੁਚੑਰਿਤੇ ਭਜਤਿ । ਤਸ੍ਮਾੑਦੇ॒ਵਮਾਸ਼ਾ᳚ਸ੍ਤੇ । ਆ॒ਤ੍ਮਨੋੑ ਗੋਪੀ॒ਥਾਯੑ ॥ ਸ਼ਿਰੋ॒ ਵਾ ਏ॒ਤ-ਦ੍ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯੑ । ਯਦਾੑਘਾ॒ਰਃ । ਆ॒ਤ੍ਮਾ ਧ੍ਰੁ॒ਵਾ ॥ 47 ॥
ਆ॒ਘਾ॒ਰ-ਮਾ॒ਘਾਰ੍ਯੑ ਧ੍ਰੁ॒ਵਾਗ੍ਂ ਸਮੑਨਕ੍ਤਿ ।
ਆ॒ਤ੍ਮਨ੍ਨੇ॒ਵ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਸ਼ਿਰਃ॒ ਪ੍ਰਤਿੑਦਧਾਤਿ ।
ਦ੍ਵਿ-ਸ੍ਸਮੑਨਕ੍ਤਿ । ਦ੍ਵੌ ਹਿ ਪ੍ਰਾੑਣਾਪਾ॒ਨੌ । ਤਦਾੑਹੁਃ ।
ਤ੍ਰਿਰੇ॒ਵ ਸਮੑਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ । ਤ੍ਰਿਧਾੑਤੁ॒ ਹਿ ਸ਼ਿਰ॒ ਇਤਿੑ । ਸ਼ਿਰੑ ਇਵੈ॒ਤ-ਦ੍ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯੑ । ਅਥੋ॒ ਤ੍ਰਯੋ॒ ਵੈ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਃ ।
ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨੇ॒ਵਾਸ੍ਮਿੑ-ਨ੍ਦਧਾਤਿ ॥
ਮ॒ਖਸ੍ਯ॒ ਸ਼ਿਰੋੑ-ऽਸਿ॒ ਸਞ੍ਜ੍ਯੋਤਿੑषਾ॒ ਜ੍ਯੋਤਿੑਰਙ੍ਕ੍ਤਾ॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ ।
ਜ੍ਯੋਤਿੑਰੇ॒ਵਾਸ੍ਮਾੑ ਉ॒ਪਰਿੑष੍ਟਾ-ਦ੍ਦਧਾਤਿ ।
ਸੁ॒ਵ॒ਰ੍ਗਸ੍ਯੑ ਲੋ॒ਕਸ੍ਯਾਨੁੑਖ੍ਯਾਤ੍ਯੈ ॥ 48 ॥
(ਪਰਿੑਦਧਾਤਿ - ਪ੍ਰਾ॒ਣ-ਨ੍ਦੑਧਾਤਿ॒ - ਹਿ ਯ॒ਜ੍ਞੋ - ਘਾੑਰਯਤਿ॒ - ਨਮ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ - ਪ॒ਸ਼੍ਚਾ-ਦ੍- ਵੀ॒ਰ੍ਯਾੑਣੀਤ੍ਯਾੑਹ॒ - ਭਾ ਇਤ੍ਯਾੑਹ - ਭ॒ਜੇਤ੍ਯਾੑਹ - ਧ੍ਰੁ॒ - ਵੈਵਾਸ੍ਮਿੑ-ਨ੍ਦਧਾਤਿ॒ ਤ੍ਰੀਣਿੑ ਚ) (ਅ. 7)
ਅਨੁਵਾਕਂ 8 - ਇਡਾਭਕ੍षਣਮ੍
ਧਿष੍ਣਿੑਯਾ॒ ਵਾ ਏ॒ਤੇ ਨ੍ਯੁੑਪ੍ਯਨ੍ਤੇ । ਯਦ੍ਬ੍ਰ॒ਹ੍ਮਾ । ਯਦ੍ਧੋਤਾ᳚ । ਯਦੑਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ੍ਯੁਃ । ਯਦ॒ਗ੍ਨੀਤ੍ । ਯ-ਦ੍ਯਜੑਮਾਨਃ । ਤਾਨ੍. ਯਦੑਨ੍ਤਰੇ॒ਯਾਤ੍ । ਯਜੑਮਾਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨ੍-ਥ੍ਸਙ੍ਕੑਰ੍षੇਤ੍ । ਪ੍ਰ॒ਮਾਯੁੑਕ-ਸ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ । ਪੁ॒ਰੋ॒ਡਾਸ਼ੑਮਪ॒ਗृਹ੍ਯ॒ ਸਞ੍ਚੑਰਤ੍ਯਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ੍ਯੁਃ ॥ 49 ॥
ਯਜੑਮਾਨਾਯੈ॒ਵ ਤਲ੍ਲੋ॒ਕਗ੍ਂ ਸ਼ਿਗ੍ਂੑषਤਿ ।
ਨਾਸ੍ਯੑ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨ੍-ਥ੍ਸਙ੍ਕੑਰ੍षਤਿ । ਨ ਪ੍ਰ॒ਮਾਯੁੑਕੋ ਭਵਤਿ । ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ᳚-ਤ੍ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਙ੍ਙਾਸੀੑਨਃ । ਇਡਾੑਯਾ॒ ਇਡਾ॒ਮਾਦੑਧਾਤਿ ।
ਹਸ੍ਤ੍ਯਾ॒ਗ੍ਂ॒ ਹੋਤ੍ਰੇ᳚ । ਪ॒ਸ਼ਵੋ॒ ਵਾ ਇਡਾ᳚ । ਪ॒ਸ਼ਵਃ॒ ਪੁਰੁੑषਃ । ਪ॒ਸ਼ੁष੍ਵੇ॒ਵ ਪ॒ਸ਼ੂ-ਨ੍ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਾਪਯਤਿ । ਇਡਾੑਯੈ॒ ਵਾ ਏ॒षਾ ਪ੍ਰਜਾੑਤਿਃ ॥ 50 ॥
ਤਾ-ਮ੍ਪ੍ਰਜਾੑਤਿਂ॒-ਯਁਜੑਮਾ॒ਨੋ-ऽਨੁ॒ ਪ੍ਰਜਾੑਯਤੇ । ਦ੍ਵਿਰ॒ਙ੍ਗੁਲਾੑਵਨਕ੍ਤਿ॒ ਪਰ੍ਵੑਣੋਃ ।
ਦ੍ਵਿ॒ਪਾ-ਦ੍ਯਜੑਮਾਨਃ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ । ਸ॒ਕृਦੁਪੑਸ੍ਤृਣਾਤਿ । ਦ੍ਵਿਰਾਦੑਧਾਤਿ । ਸ॒ਕृਦ॒ਭਿਘਾੑਰਯਤਿ । ਚ॒ਤੁ-ਸ੍ਸਮ੍ਪੑਦ੍ਯਤੇ । ਚ॒ਤ੍ਵਾਰਿ॒ ਵੈ ਪ॒ਸ਼ੋਃ ਪ੍ਰੑਤਿ॒ष੍ਠਾਨਾੑਨਿ ।
ਯਾਵਾੑਨੇ॒ਵ ਪ॒ਸ਼ੁਃ । ਤਮੁਪੑਹ੍ਵਯਤੇ ॥ 51 ॥
ਮੁਖੑਮਿਵ॒ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਪੑਹ੍ਵਯੇਤ । ਸ॒ਮੁ॒ਙ੍ਖਾਨੇ॒ਵ ਪ॒ਸ਼ੂਨੁਪੑਹ੍ਵਯਤੇ । ਪ॒ਸ਼ਵੋ॒ ਵਾ ਇਡਾ᳚ ।
ਤਸ੍ਮਾ॒-ਥ੍ਸਾ-ऽਨ੍ਵਾ॒ਰਭ੍ਯਾ᳚ । ਅ॒ਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ੍ਯੁਣਾੑ ਚ॒ ਯਜੑਮਾਨੇਨ ਚ । ਉਪੑਹੂਤਃ ਪਸ਼ੁ॒ਮਾਨੑਸਾ॒ਨੀਤ੍ਯਾੑਹ ।
ਉਪ॒ ਹ੍ਯੇੑਨੌ॒ ਹ੍ਵਯੑਤੇ॒ ਹੋਤਾ᳚ । ਇਡਾੑਯੈ ਦੇ॒ਵਤਾੑਨਾ-ਮੁਪਹ॒ਵੇ । ਉਪੑਹੂਤਃ ਪਸ਼ੁ॒ਮਾ-ਨ੍ਭੑਵਤਿ ।
ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ ॥ 52 ॥
ਯਾਂ-ਵੈਁ ਹਸ੍ਤ੍ਯਾ॒ਮਿਡਾੑਮਾ॒ਦਧਾੑਤਿ । ਵਾ॒ਚ-ਸ੍ਸਾ ਭਾੑਗ॒ਧੇਯ᳚ਮ੍ । ਯਾਮੁੑਪ॒ਹ੍ਵਯੑਤੇ । ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਨਾ॒ਗ੍ਂ॒ ਸਾ । ਵਾਚੑ-ਞ੍ਚੈ॒ਵ ਪ੍ਰਾ॒ਣਾਗ੍ਸ਼੍ਚਾਵੑਰੁਨ੍ਧੇ ॥
ਅਥ॒ ਵਾ ਏ॒ਤਰ੍ਹ੍ਯੁਪੑਹੂਤਾਯਾ॒ਮਿਡਾੑਯਾਮ੍ ।
ਪੁ॒ਰੋ॒ਡਾਸ਼ੑਸ੍ਯੈ॒ਵ ਬੑਰ੍ਹਿ॒षਦੋੑ ਮੀਮਾ॒ਗ੍ਂ॒ਸਾ । ਯਜੑਮਾਨ-ਨ੍ਦੇ॒ਵਾ ਅੑਬ੍ਰੁਵਨ੍ਨ੍ । ਹ॒ਵਿਰ੍ਨੋ॒ ਨਿਰ੍ਵ॒ਪੇਤਿੑ । ਨਾਹਮੑਭਾ॒ਗੋ ਨਿਰ੍ਵੑਫ੍ਸ੍ਯਾ॒ਮੀਤ੍ਯੑਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 53 ॥
ਨ ਮਯਾੑ-ऽਭਾ॒ਗਯਾ ऽਨੁੑਵਕ੍ष੍ਯ॒ਥੇਤਿ॒ ਵਾਗੑਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਨਾਹਮੑਭਾ॒ਗਾ ਪੁੑਰੋ-ऽਨੁਵਾ॒ਕ੍ਯਾੑ ਭਵਿष੍ਯਾ॒ਮੀਤਿੑ ਪੁਰੋ-ऽਨੁਵਾ॒ਕ੍ਯਾ᳚ । ਨਾਹਮੑਭਾ॒ਗਾ ਯਾ॒ਜ੍ਯਾੑ ਭਵਿष੍ਯਾ॒ਮੀਤਿੑ
ਯਾ॒ਜ੍ਯਾ᳚ । ਨ ਮਯਾੑ-ऽਭਾ॒ਗੇਨ॒ ਵषੑਟ੍ਕਰਿष੍ਯ॒ਥੇਤਿੑ ਵषਟ੍ਕਾ॒ਰਃ । ਯ-ਦ੍ਯੑਜਮਾਨਭਾ॒ਗ-ਨ੍ਨਿ॒ਧਾਯੑ ਪੁਰੋ॒ਡਾਸ਼ੑ-ਮ੍ਬਰ੍ਹਿ॒षਦੑ-ਙ੍ਕ॒ਰੋਤਿੑ ।
ਤਾਨੇ॒ਵ ਤ-ਦ੍ਭਾ॒ਗਿਨਃੑ ਕਰੋਤਿ । ਚ॒ਤੁ॒ਰ੍ਧਾ ਕੑਰੋਤਿ । ਚਤੑਸ੍ਰੋ॒ ਦਿਸ਼ਃੑ । ਦਿ॒ਕ੍ष੍ਵੇੑਵ ਪ੍ਰਤਿੑਤਿष੍ਠਤਿ । ਬ॒ਰ੍॒ਹਿ॒षਦੑ-ਙ੍ਕਰੋਤਿ ॥ 54 ॥
ਯਜੑਮਾਨੋ॒ ਵੈ ਪੁੑਰੋ॒ਡਾਸ਼ਃੑ । ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਬ॒ਰ੍॒ਹਿਃ ।
ਯਜੑਮਾਨਮੇ॒ਵ ਪ੍ਰ॒ਜਾਸੁ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਾਪਯਤਿ ।
ਤਸ੍ਮਾੑਦ॒ਸ੍ਥ੍ਨਾ-ऽਨ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰ॒ਜਾਃ ਪ੍ਰੑਤਿ॒ਤਿष੍ਠੑਨ੍ਤਿ । ਮਾ॒ਗ੍ਂ॒ਸੇਨਾ॒ਨ੍ਯਾਃ । ਅਥੋ॒ ਖਲ੍ਵਾੑਹੁਃ । ਦਕ੍षਿੑਣਾ॒ ਵਾ ਏ॒ਤਾ ਹੑਵਿ-ਰ੍ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯਾ᳚ਨ੍ਤਰ੍ਵੇ॒ਦ੍ਯਵੑਰੁਦ੍ਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ।
ਯ-ਤ੍ਪੁੑਰੋ॒ਡਾਸ਼ੑ-ਮ੍ਬਰ੍ਹਿ॒षਦੑ-ਙ੍ਕ॒ਰੋਤੀਤਿੑ । ਚ॒ਤੁ॒ਰ੍ਧਾ ਕੑਰੋਤਿ । ਚ॒ਤ੍ਵਾਰੋ॒ ਹ੍ਯੇੑਤੇ ਹੑਵਿ-ਰ੍ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ਰ੍ਤ੍ਵਿਜਃੑ ॥ 55 ॥
ਬ੍ਰ॒ਹ੍ਮਾ ਹੋਤਾ᳚-ऽਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ੍ਯੁਰ॒ਗ੍ਨੀਤ੍ । ਤਮ॒ਭਿਮृੑਸ਼ੇਤ੍ । ਇ॒ਦ-ਮ੍ਬ੍ਰ॒ਹ੍ਮਣਃੑ । ਇ॒ਦਗ੍ਂ ਹੋਤੁਃੑ । ਇ॒ਦਮੑਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ੍ਯੋਃ । ਇ॒ਦਮ॒ਗ੍ਨੀਧ॒ ਇਤਿੑ । ਯਥੈ॒ਵਾਦ-ਸ੍ਸੌ॒ਮ੍ਯੇ᳚-ऽਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰੇ ।
ਆ॒ਦੇਸ਼ੑਮृ॒ਤ੍ਵਿਗ੍ਭ੍ਯੋ॒ ਦਕ੍षਿੑਣਾ ਨੀ॒ਯਨ੍ਤੇ᳚ । ਤਾ॒ਦृਗੇ॒ਵ ਤਤ੍ । ਅ॒ਗ੍ਨੀਧੇ᳚ ਪ੍ਰਥ॒ਮਾਯਾਦੑਧਾਤਿ ॥ 56 ॥
ਅ॒ਗ੍ਨਿਮੁੑਖਾ॒ ਹ੍ਯृਦ੍ਧਿਃੑ । ਅ॒ਗ੍ਨਿਮੁੑਖਾਮੇ॒ਵਰ੍ਧਿਂ॒-ਯਁਜੑਮਾਨ ऋਦ੍ਧ੍ਨੋਤਿ ॥ ਸ॒ਕृਦੁੑਪ॒ਸ੍ਤੀਰ੍ਯ॒ ਦ੍ਵਿਰਾ॒ਦਧੑਤ੍ । ਉ॒ਪ॒ਸ੍ਤੀਰ੍ਯ॒ ਦ੍ਵਿਰ॒ਭਿਘਾੑਰਯਤਿ ।
षਟ੍-ਥ੍ਸਮ੍ਪੑਦ੍ਯਨ੍ਤੇ । षਡ੍ਵਾ ऋ॒ਤਵਃੑ । ऋ॒ਤੂਨੇ॒ਵ ਪ੍ਰੀੑਣਾਤਿ । ਵੇ॒ਦੇਨੑ ਬ੍ਰ॒ਹ੍ਮਣੇ᳚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭਾ॒ਗ-ਮ੍ਪਰਿੑਹਰਤਿ । ਪ੍ਰਾ॒ਜਾ॒ਪ॒ਤ੍ਯੋ ਵੈ ਵੇ॒ਦਃ । ਪ੍ਰਾ॒ਜਾ॒ਪ॒ਤ੍ਯੋ ਬ੍ਰ॒ਹ੍ਮਾ ॥ 57 ॥
ਸ॒ਵਿ॒ਤਾ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਪ੍ਰਸੂ᳚ਤ੍ਯੈ । ਅਥ॒ ਕਾਮੑਮ॒ਨ੍ਯੇਨੑ । ਤਤੋ॒ ਹੋਤ੍ਰੇ᳚ । ਮਦ੍ਧ੍ਯਂ॒-ਵਾਁ ਏ॒ਤ-ਦ੍ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯੑ । ਯਦ੍ਧੋਤਾ᳚ । ਮ॒ਦ੍ਧ੍ਯ॒ਤ ਏ॒ਵ ਯ॒ਜ੍ਞ-ਮ੍ਪ੍ਰੀੑਣਾਤਿ ।
ਅਥਾ᳚ਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ੍ਯਵੇ᳚ । ਪ੍ਰ॒ਤਿ॒ष੍ਠਾ ਵਾ ਏ॒षਾ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯੑ । ਯਦੑਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ੍ਯੁਃ ।
ਤਸ੍ਮਾ᳚ਦ੍ਧਵਿ-ਰ੍ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯੈ॒ਤਾਮੇ॒ਵਾਵृਤ॒ਮਨੁੑ ॥ 58 ॥
ਅ॒ਨ੍ਯਾ ਦਕ੍षਿੑਣਾ ਨੀਯਨ੍ਤੇ । ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ ।
ਅ॒ਗ੍ਨਿਮੑਗ੍ਨੀ-ਥ੍ਸ॒ਕृ-ਥ੍ਸੑਕृ॒-ਥ੍ਸਮ੍ਮृ॒ਡ੍ਢੀਤ੍ਯਾੑਹ ।
ਪਰਾਂੑਇਵ॒ ਹ੍ਯੇੑਤਰ੍ਹਿੑ ਯ॒ਜ੍ਞਃ ॥ ਇ॒षਿ॒ਤਾ ਦੈਵ੍ਯਾ॒ ਹੋਤਾੑਰ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ । ਇ॒षਿ॒ਤਗ੍ਂ ਹਿ ਕਰ੍ਮੑ ਕ੍ਰਿ॒ਯਤੇ᳚ ।
ਭ॒ਦ੍ਰ॒ਵਾਚ੍ਯਾੑਯ॒ ਪ੍ਰੇषਿੑਤੋ॒ ਮਾਨੁੑष-ਸ੍ਸੂਕ੍ਤਵਾ॒ਕਾਯੑ ਸੂ॒ਕ੍ਤਾ ਬ੍ਰੂ॒ਹੀਤ੍ਯਾੑਹ । ਆ॒ਸ਼ਿषੑਮੇ॒ਵੈਤਾਮਾਸ਼ਾ᳚ਸ੍ਤੇ ।
ਸ੍ਵ॒ਗਾ ਦੈਵ੍ਯਾ॒ ਹੋਤृੑਭ੍ਯ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ । ਯ॒ਜ੍ਞਮੇ॒ਵ ਤਥ੍ਸ੍ਵ॒ਗਾ ਕੑਰੋਤਿ । ਸ੍ਵ॒ਸ੍ਤਿ-ਰ੍ਮਾਨੁੑषੇਭ੍ਯ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ ।
ਆ॒ਸ਼ਿषੑਮੇ॒ਵੈਤਾਮਾਸ਼ਾ᳚ਸ੍ਤੇ । ਸ਼ਂ॒ਯੋਁ-ਰ੍ਬ੍ਰੂ॒ਹੀਤ੍ਯਾੑਹ ।
ਸ਼ਂ॒ਯੁਁਮੇ॒ਵ ਬਾੑਰ੍ਹਸ੍ਪ॒ਤ੍ਯ-ਮ੍ਭਾੑਗ॒ਧੇਯੇੑਨ॒ ਸਮੑਰ੍ਧਯਤਿ ॥ 59 ॥
(ਚ॒ਰ॒ਤ੍ਯ॒ਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ੍ਯੁਃ - ਪ੍ਰਜਾੑਤਿ--ਰ੍ ਹ੍ਵਯਤੇ॒ - ਵੇਦਾ᳚ - ਬ੍ਰਵੀ-ਦ੍- ਬਰ੍ਹਿ॒षਦੑ-ਙ੍ਕਰੋ-ਤ੍ਯृ॒ਤ੍ਵਿਜੋੑ-ਦਧਾਤਿ-ਬ੍ਰ॒ਹ੍ਮਾ-ऽਨੁੑ-ਕਰੋਤਿ ਚ॒ਤ੍ਵਾਰਿੑ ਚ) (ਅ. 8)
ਅਨੁਵਾਕਂ 9 - ਪ੍ਰਸ੍ਤਰਪ੍ਰਹਾਰਾਦਿਕਮ੍
ਅਥ॒ ਸ੍ਰੁਚਾੑਵਨੁ॒ष੍ਟੁਗ੍ਭ੍ਯਾਂ॒-ਵਾਁਜੑਵਤੀਭ੍ਯਾਂ॒-ਵ੍ਯੂਁੑਹਤਿ । ਪ੍ਰ॒ਤਿ॒ष੍ਠਾ ਵਾ ਅੑਨੁ॒ष੍ਟੁਕ੍ । ਅਨ੍ਨਂ॒-ਵਾਁਜਃ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ । ਅ॒ਨ੍ਨਾਦ੍ਯ॒ਸ੍ਯਾਵੑਰੁਦ੍ਧ੍ਯੈ । ਪ੍ਰਾਚੀ᳚-ਞ੍ਜੁ॒ਹੂਮੂੑਹਤਿ । ਜਾ॒ਤਾਨੇ॒ਵ ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯਾ॒-ਨ੍ਪ੍ਰਣੁੑਦਤੇ । ਪ੍ਰ॒ਤੀਚੀੑਮੁਪ॒ਭृਤ᳚ਮ੍ ।
ਜ॒ਨਿ॒ष੍ਯਮਾੑਣਾਨੇ॒ਵ ਪ੍ਰਤਿੑਨੁਦਤੇ ।
ਸ ਵਿषੂੑਚ ਏ॒ਵਾਪੋਹ੍ਯੑ ਸ॒ਪਤ੍ਨਾ॒ਨ੍॒. ਯਜੑਮਾਨਃ ।
ਅ॒ਸ੍ਮਿਨ੍ ਁਲੋ॒ਕੇ ਪ੍ਰਤਿੑਤਿष੍ਠਤਿ ॥ 60 ॥
ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾ᳚ਮ੍ । ਦ੍ਵਿਪ੍ਰੑਤਿष੍ਠੋ॒ ਹਿ ॥ ਵਸੁੑਭ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਾ ਰੁ॒ਦ੍ਰੇਭ੍ਯੑਸ੍ਤ੍ਵਾ-ऽऽਦਿ॒ਤ੍ਯੇਭ੍ਯ॒ਸ੍ਤ੍ਵੇਤ੍ਯਾੑਹ ।
ਯ॒ਥਾ॒ਯ॒ਜੁਰੇ॒ਵੈ ਤਤ੍ । ਸ੍ਰੁ॒ਕ੍षੁ ਪ੍ਰੑਸ੍ਤ॒ਰਮੑਨਕ੍ਤਿ ।
ਇ॒ਮੇ ਵੈ ਲੋ॒ਕਾ-ਸ੍ਸ੍ਰੁਚਃੑ । ਯਜੑਮਾਨਃ ਪ੍ਰਸ੍ਤ॒ਰਃ । ਯਜੑਮਾਨਮੇ॒ਵ ਤੇਜੑਸਾ-ऽਨਕ੍ਤਿ । ਤ੍ਰੇ॒ਧਾ-ऽਨੑਕ੍ਤਿ ।
ਤ੍ਰਯੑ ਇ॒ਮੇ ਲੋ॒ਕਾਃ ॥ 61 ॥
ਏ॒ਭ੍ਯ ਏ॒ਵੈਨਂੑ-ਲੋਁ॒ਕੇਭ੍ਯੋੑ-ऽਨਕ੍ਤਿ ।
ਅ॒ਭਿ॒ਪੂ॒ਰ੍ਵਮੑਨਕ੍ਤਿ । ਅ॒ਭਿ॒ਪੂ॒ਰ੍ਵਮੇ॒ਵ ਯਜੑਮਾਨ॒-ਨ੍ਤੇਜੑਸਾ-ऽਨਕ੍ਤਿ ॥ ਅ॒ਕ੍ਤਗ੍ਂ ਰਿਹਾੑਣਾ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ ।
ਤੇਜੋ॒ ਵਾ ਆਜ੍ਯ᳚ਮ੍ । ਯਜੑਮਾਨਃ ਪ੍ਰਸ੍ਤ॒ਰਃ ।
ਯਜੑਮਾਨਮੇ॒ਵ ਤੇਜੑਸਾ-ऽਨਕ੍ਤਿ । ਵਿ॒ਯਨ੍ਤੁ॒ ਵਯ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ । ਵਯੑ ਏ॒ਵੈਨੑ-ਙ੍ਕृ॒ਤ੍ਵਾ ।
ਸੁ॒ਵ॒ਰ੍ਗਂ-ਲੋਁ॒ਕ-ਙ੍ਗੑਮਯਤਿ ॥ 62 ॥
ਪ੍ਰ॒ਜਾਂ-ਯੋਁਨਿ॒-ਮ੍ਮਾ ਨਿਰ੍ਮृੑਕ੍ष॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ । ਪ੍ਰ॒ਜਾਯੈੑ ਗੋਪੀ॒ਥਾਯੑ ॥ ਆਪ੍ਯਾੑਯਨ੍ਤਾ॒ਮਾਪ॒ ਓषੑਧਯ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ । ਆਪੑ ਏ॒ਵੌषੑਧੀ॒ਰਾਪ੍ਯਾੑਯਯਤਿ । ਮ॒ਰੁਤਾ॒-ਮ੍ਪृषੑਤਯ॒-ਸ੍ਸ੍ਥੇਤ੍ਯਾੑਹ । ਮ॒ਰੁਤੋ॒ ਵੈ ਵृष੍ਟ੍ਯਾੑ ਈਸ਼ਤੇ ।
ਵृष੍ਟਿੑਮੇ॒ਵਾਵੑਰੁਨ੍ਧੇ । ਦਿਵੑ-ਙ੍ਗਚ੍ਛ॒ ਤਤੋੑ ਨੋ॒ ਵृष੍ਟਿ॒ਮੇਰ॒ਯੇਤ੍ਯਾੑਹ । ਵृष੍ਟਿ॒ਰ੍ਵੈ ਦ੍ਯੌਃ । ਵृष੍ਟਿੑਮੇ॒ਵਾਵੑਰੁਨ੍ਧੇ ॥ 63 ॥
ਯਾਵ॒ਦ੍ਵਾ ਅੑਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰੑਸ੍ਤ॒ਰ-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਹਰੑਤਿ । ਤਾਵੑਦ॒ਸ੍ਯਾਯੁੑਰ੍ਮੀਯਤੇ । ਆ॒ਯੁ॒ष੍ਪਾ ਅੑਗ੍ਨੇ॒-ऽਸ੍ਯਾਯੁੑਰ੍ਮੇ ਪਾ॒ਹੀਤ੍ਯਾੑਹ । ਆਯੁੑਰੇ॒ਵਾਤ੍ਮਨ੍-ਧੑਤ੍ਤੇ ।
ਯਾਵ॒ਦ੍ਵਾ ਅੑਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰੑਸ੍ਤ॒ਰ-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਹਰੑਤਿ । ਤਾਵੑਦਸ੍ਯ॒ ਚਕ੍षੁੑਰ੍ਮੀਯਤੇ । ਚ॒ਕ੍षੁ॒ष੍ਪਾ ਅੑਗ੍ਨੇ-ऽਸਿ॒ ਚਕ੍षੁੑਰ੍ਮੇ ਪਾ॒ਹੀਤ੍ਯਾੑਹ । ਚਕ੍षੁੑਰੇ॒ਵਾਤ੍ਮਨ੍-ਧੑਤ੍ਤੇ ॥
ਧ੍ਰੁ॒ਵਾ-ऽਸੀਤ੍ਯਾੑਹ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ੍ਯੈ ॥
ਯ-ਮ੍ਪੑਰਿ॒ਧਿ-ਮ੍ਪ॒ਰ੍ਯਧੑਤ੍ਥਾ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ ॥ 64 ॥
ਯ॒ਥਾ॒ਯ॒ਜੁਰੇ॒ਵੈਤਤ੍ । ਅਗ੍ਨੇੑ ਦੇਵ ਪ॒ਣਿਭਿੑ-ਰ੍ਵੀ॒ਯਮਾੑਣ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ । ਅ॒ਗ੍ਨਯੑ ਏ॒ਵੈਨ॒-ਞ੍ਜੁष੍ਟੑ-ਙ੍ਕਰੋਤਿ ।
ਤ-ਨ੍ਤੑ ਏ॒ਤਮਨੁ॒ ਜੋषੑ-ਮ੍ਭਰਾ॒ਮੀਤ੍ਯਾੑਹ ।
ਸ॒ਜਾ॒ਤਾਨੇ॒ਵਾਸ੍ਮਾ॒ ਅਨੁੑਕਾਨ੍ਕਰੋਤਿ ।
ਨੇਦੇ॒ष ਤ੍ਵਦੑਪਚੇ॒ਤਯਾੑਤਾ॒ ਇਤ੍ਯਾ॒ਹਾਨੁੑਖ੍ਯਾਤ੍ਯੈ ॥ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਪਾਥ॒ ਉਪ॒ ਸਮਿੑਤ॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ ।
ਭੂ॒ਮਾਨੑਮੇ॒ਵੋਪੈੑਤਿ । ਪ॒ਰਿ॒ਧੀਨ੍-ਪ੍ਰਹੑਰਤਿ ।
ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਸਮਿੑष੍ਟ੍ਯੈ ॥ 65 ॥
ਸ੍ਰੁਚੌ॒ ਸ-ਮ੍ਪ੍ਰਸ੍ਰਾੑਵਯਤਿ । ਯਦੇ॒ਵ ਤਤ੍ਰੑ ਕ੍ਰੂ॒ਰਮ੍ ।
ਤਤ੍-ਤੇਨੑ ਸ਼ਮਯਤਿ । ਜੁ॒ਹ੍ਵਾਮੁੑਪ॒ਭृਤ᳚ਮ੍ । ਯ॒ਜ॒ਮਾ॒ਨ॒ਦੇ॒ਵ॒ਤ੍ਯਾੑ ਵੈ ਜੁ॒ਹੂਃ ।
ਭ੍ਰਾ॒ਤृ॒ਵ੍ਯ॒ਦੇ॒ਵ॒ਤ੍ਯੋੑਪ॒ਭृਤ੍ ।
ਯਜੑਮਾਨਾਯੈ॒ਵ ਭ੍ਰਾਤृੑਵ੍ਯ॒ਮੁਪੑਸ੍ਤਿ-ਙ੍ਕਰੋਤਿ ॥
ਸ॒ਗ੍ਗ੍॒ਸ੍ਰਾ॒ਵਭਾੑਗਾ॒-ਸ੍ਸ੍ਥੇਤ੍ਯਾੑਹ ।
ਵਸੑਵੋ॒ ਵੈ ਰੁ॒ਦ੍ਰਾ ਆੑਦਿ॒ਤ੍ਯਾ-ਸ੍ਸਗ੍ਗ੍ੑਸ੍ਰਾ॒ਵਭਾੑਗਾਃ ।
ਤੇषਾ॒-ਨ੍ਤ-ਦ੍ਭਾੑਗ॒ਧੇਯ᳚ਮ੍ ॥ 66 ॥
ਤਾਨੇ॒ਵ ਤੇਨੑ ਪ੍ਰੀਣਾਤਿ । ਵੈ॒ਸ਼੍ਵ॒ਦੇ॒ਵ੍ਯਰ੍ਚਾ । ਏ॒ਤੇ ਹਿ ਵਿਸ਼੍ਵੇੑ ਦੇ॒ਵਾਃ । ਤ੍ਰਿ॒ष੍ਟੁਗ੍-ਭੑਵਤਿ । ਇ॒ਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯਂ-ਵੈਁ ਤ੍ਰਿ॒ष੍ਟੁਕ੍ । ਇ॒ਨ੍ਦ੍ਰਿ॒ਯਮੇ॒ਵ ਯਜੑਮਾਨੇ ਦਧਾਤਿ ॥ ਅ॒ਗ੍ਨੇਰ੍ਵਾ॒ਮਪੑਨ੍ਨਗृਹਸ੍ਯ॒ ਸਦੑਸਿ ਸਾਦਯਾ॒ਮੀਤ੍ਯਾੑਹ ।
ਇ॒ਯਂ-ਵਾਁ ਅ॒ਗ੍ਨਿਰਪੑਨ੍ਨਗृਹਃ । ਅ॒ਸ੍ਯਾ ਏ॒ਵੈਨੇ॒ ਸਦੑਨੇ ਸਾਦਯਤਿ । ਸੁ॒ਮ੍ਨਾਯੑ ਸੁਮ੍ਨਿਨੀ ਸੁ॒ਮ੍ਨੇ ਮਾੑ ਧਤ੍ਤ॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ ॥ 67 ॥
ਪ੍ਰ॒ਜਾ ਵੈ ਪ॒ਸ਼ਵਃੑ ਸੁ॒ਮ੍ਨਮ੍ । ਪ੍ਰ॒ਜਾਮੇ॒ਵ ਪ॒ਸ਼ੂਨਾ॒ਤ੍ਮਨ੍ਧੑਤ੍ਤੇ । ਧੁ॒ਰਿ ਧੁ॒ਰ੍ਯੌੑ ਪਾਤ॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ । ਜਾ॒ਯਾ॒ਪ॒ਤ੍ਯੋ-ਰ੍ਗੋੑਪੀ॒ਥਾਯੑ ॥ ਅਗ੍ਨੇੑ-ऽਦਬ੍ਧਾਯੋ-ऽਸ਼ੀਤਤਨੋ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ । ਯ॒ਥਾ॒ਯ॒ਜੁਰੇ॒ਵੈਤਤ੍ । ਪਾ॒ਹਿ ਮਾ॒-ऽਦ੍ਯ ਦਿ॒ਵਃ ਪਾ॒ਹਿ ਪ੍ਰਸਿੑਤ੍ਯੈ ਪਾ॒ਹਿ ਦੁਰਿੑष੍ਟ੍ਯੈ ਪਾ॒ਹਿ ਦੁੑਰਦ੍ਮ॒ਨ੍ਯੈ ਪਾ॒ਹਿ ਦੁਸ਼੍ਚੑਰਿਤਾ॒ਦਿਤ੍ਯਾੑਹ । ਆ॒ਸ਼ਿषੑਮੇ॒ਵੈਤਾਮਾਸ਼ਾ᳚ਸ੍ਤੇ ।
ਅਵਿੑष-ਨ੍ਨਃ ਪਿ॒ਤੁ-ਙ੍ਕृੑਣੁ ਸੁ॒षਦਾ॒ ਯੋਨਿ॒ਗ੍ਗ੍॒ ਸ੍ਵਾਹੇਤੀ᳚ਦ੍ਧ੍ਮ-ਸਂ॒ਵृਁਸ਼੍ਚੑਨਾਨ੍ਯਨ੍ਵਾਹਾਰ੍ਯ॒ਪਚੑਨੇ ऽਭ੍ਯਾ॒ਧਾਯੑ ਫਲੀਕਰਣਹੋ॒ਮ-ਞ੍ਜੁੑਹੋਤਿ ।
ਅਤਿੑਰਿਕ੍ਤਾਨਿ॒ ਵਾ ਇੑਦ੍ਧ੍ਮ ਸਂ॒ਵृਁਸ਼੍ਚੑਨਾਨਿ ॥ 68 ॥
ਅਤਿੑਰਿਕ੍ਤਾਃ ਫਲੀ॒ਕਰੑਣਾਃ । ਅਤਿੑਰਿਕ੍ਤਮਾਜ੍ਯੋਚ੍ਛੇष॒ਣਮ੍ ।
ਅਤਿੑਰਿਕ੍ਤ ਏ॒ਵਾਤਿੑਰਿਕ੍ਤ-ਨ੍ਦਧਾਤਿ । ਅਥੋ॒ ਅਤਿੑਰਿਕ੍ਤੇ-ਨੈ॒ਵਾਤਿੑਰਿਕ੍ਤ-ਮਾ॒ਪ੍ਤ੍ਵਾ-ऽਵੑਰੁਨ੍ਧੇ ॥ ਵੇਦਿੑ-ਰ੍ਦੇ॒ਵੇਭ੍ਯੋ॒ ਨਿਲਾੑਯਤ । ਤਾਂ-ਵੇਁ॒ਦੇਨਾਨ੍ਵੑਵਿਨ੍ਦਨ੍ਨ੍ । ਵੇ॒ਦੇਨ॒ ਵੇਦਿਂੑ-ਵਿਁਵਿਦੁਃ ਪृਥਿ॒ਵੀਮ੍ । ਸਾ ਪੑਪ੍ਰਥੇ ਪृਥਿ॒ਵੀ ਪਾਰ੍ਥਿੑਵਾਨਿ ।
ਗਰ੍ਭੑ-ਮ੍ਬਿਭਰ੍ਤਿ॒ ਭੁਵੑਨੇष੍ਵ॒ਨ੍ਤਃ ।
ਤਤੋੑ ਯ॒ਜ੍ਞੋ ਜਾੑਯਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵ॒ਦਾਨਿ॒ਰਿਤਿੑ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ᳚-ਥ੍ਸ੍ਤਮ੍ਬਯ॒ਜੁषੋੑ ਵੇ॒ਦੇਨ॒ ਵੇਦਿ॒ਗ੍ਂ॒ ਸਮ੍ਮਾ॒ष੍ਟ੍ਰ੍ਯਨੁੑਵਿਤ੍ਤ੍ਯੈ ॥ 69 ॥
ਅਥੋ॒ ਯ-ਦ੍ਵੇ॒ਦਸ਼੍ਚ॒ ਵੇਦਿੑਸ਼੍ਚ॒ ਭਵੑਤਃ । ਮਿ॒ਥੁ॒ਨ॒ਤ੍ਵਾਯ॒ ਪ੍ਰਜਾ᳚ਤ੍ਯੈ । ਪ੍ਰ॒ਜਾਪੑਤੇ॒ਰ੍ਵਾ ਏ॒ਤਾਨਿ॒ ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੂੑਣਿ । ਯ-ਦ੍ਵੇ॒ਦਃ । ਪਤ੍ਨਿੑਯਾ ਉ॒ਪਸ੍ਥ॒ ਆਸ੍ਯੑਤਿ ।
ਮਿ॒ਥੁ॒ਨਮੇ॒ਵ ਕੑਰੋਤਿ । ਵਿ॒ਨ੍ਦਤੇ᳚ ਪ੍ਰ॒ਜਾਮ੍ ।
ਵੇ॒ਦਗ੍ਂ ਹੋਤਾ-ऽऽਹੑਵ॒ਨੀਯਾ᳚-ਥ੍ਸ੍ਤृ॒ਣਨ੍ਨੇੑਤਿ ।
ਯ॒ਜ੍ਞਮੇ॒ਵ ਤ-ਥ੍ਸਨ੍ਤੑਨੋ॒ਤ੍ਯੋਤ੍ਤੑਰਸ੍ਮਾ-ਦਰ੍ਧਮਾ॒ਸਾਤ੍ ।
ਤਗ੍ਂ ਸਨ੍ਤੑਤ॒ਮੁਤ੍ਤੑਰੇ-ऽਰ੍ਧਮਾ॒ਸ ਆਲੑਭਤੇ ॥ 70 ॥
ਤ-ਙ੍ਕਾ॒ਲੇਕਾੑਲ॒ ਆਗੑਤੇ ਯਜਤੇ ॥ ਬ੍ਰ॒ਹ੍ਮ॒ਵਾ॒ਦਿਨੋੑ ਵਦਨ੍ਤਿ ।
ਸ ਤ੍ਵਾ ਅੑਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ੍ਯੁ-ਸ੍ਸ੍ਯਾ᳚ਤ੍ । ਯੋ ਯਤੋੑ ਯ॒ਜ੍ਞ-ਮ੍ਪ੍ਰੑਯੁ॒ਙ੍ਕ੍ਤੇ ।
ਤਦੇੑਨ-ਮ੍ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ॒ਪਯ॒ਤੀਤਿੑ ।
ਵਾਤਾ॒ਦ੍ਵਾ ਅੑਦ੍ਧ੍ਵ॒ਰ੍ਯੁਰ੍ਯ॒ਜ੍ਞ-ਮ੍ਪ੍ਰਯੁੑਙ੍ਕ੍ਤੇ ।
ਦੇਵਾੑ ਗਾਤੁਵਿਦੋ ਗਾ॒ਤੁਂ-ਵਿਁ॒ਤ੍ਵਾ ਗਾ॒ਤੁਮਿ॒ਤੇਤ੍ਯਾੑਹ ।
ਯਤੑ ਏ॒ਵ ਯ॒ਜ੍ਞ-ਮ੍ਪ੍ਰੑਯੁ॒ਙ੍ਕ੍ਤੇ ।
ਤਦੇੑਨ॒-ਮ੍ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਾਪਯਤਿ ।
ਪ੍ਰਤਿੑਤਿष੍ਠਤਿ ਪ੍ਰ॒ਜਯਾੑ ਪ॒ਸ਼ੁਭਿ॒-ਰ੍ਯਜੑਮਾਨਃ ॥ 71 ॥
(ਤਿ॒ष੍ਠ॒ਤੀ॒ - ਮੇ ਲੋ॒ਕਾ - ਗੑਮਯਤਿ॒ - ਦ੍ਯੌ-ਰ੍ਵृष੍ਟਿੑਮੇ॒ਵਾਵੑਰੁਨ੍ਧੇ - ਪ॒ਰ੍ਯਧੑਤ੍ਥਾ॒ ਇਤ੍ਯਾੑਹ॒ - ਸਮਿੑष੍ਟ੍ਯੈ - ਭਾਗ॒ਧੇਯਂੑ - ਧਤ੍ਤ॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ॒ - ਵਾ ਇੑਦ੍ਧ੍ਮ ਸਂ॒ਵृਁਸ਼੍ਚੑਨਾ॒ - ਨ੍ਯਨੁੑਵਿਤ੍ਤ੍ਯੈ - ਲਭਤੇ॒ - ਯਜੑਮਾਨਃ) (ਅ. 9)
ਅਨੁਵਾਕਂ 10 - ਪਤ੍ਨੀਯੋਕ੍ਰਵਿਮੋਕਃ
ਯੋ ਵਾ ਅਯੑਥਾਦੇਵਤਂ-ਯਁ॒ਜ੍ਞਮੁੑਪ॒ਚਰੑਤਿ ।
ਆ ਦੇ॒ਵਤਾ᳚ਭ੍ਯੋ ਵृਸ਼੍ਚ੍ਯਤੇ । ਪਾਪੀੑਯਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ । ਯੋ ਯੑਥਾਦੇਵ॒ਤਮ੍ । ਨ ਦੇ॒ਵਤਾ᳚ਭ੍ਯ॒ ਆਵृੑਸ਼੍ਚ੍ਯਤੇ ।
ਵਸੀੑਯਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ । ਵਾ॒ਰੁ॒ਣੋ ਵੈ ਪਾਸ਼ਃੑ ।
ਇ॒ਮਂ-ਵਿਁष੍ਯਾੑਮਿ॒ ਵਰੁੑਣਸ੍ਯ॒ ਪਾਸ਼॒ਮਿਤ੍ਯਾੑਹ ।
ਵ॒ਰੁ॒ਣ॒ਪਾ॒ਸ਼ਾਦੇ॒ਵੈਨਾ᳚-ਮ੍ਮੁਞ੍ਚਤਿ ।
ਸ॒ਵਿ॒ਤृਪ੍ਰੑਸੂਤੋ ਯਥਾਦੇਵ॒ਤਮ੍ ॥ 72 ॥
ਨ ਦੇ॒ਵਤਾ᳚ਭ੍ਯ॒ ਆਵृੑਸ਼੍ਚ੍ਯਤੇ । ਵਸੀੑਯਾ-ਨ੍ਭਵਤਿ ।
ਧਾ॒ਤੁਸ਼੍ਚ॒ ਯੋਨੌੑ ਸੁਕृ॒ਤਸ੍ਯੑ ਲੋ॒ਕ ਇਤ੍ਯਾੑਹ । ਅ॒ਗ੍ਨਿਰ੍ਵੈ ਧਾ॒ਤਾ । ਪੁਣ੍ਯ॒-ਙ੍ਕਰ੍ਮੑ ਸੁਕृ॒ਤਸ੍ਯੑ ਲੋ॒ਕਃ । ਅ॒ਗ੍ਨਿਰੇ॒ਵੈਨਾ᳚-ਨ੍ਧਾ॒ਤਾ । ਪੁਣ੍ਯੇ॒ ਕਰ੍ਮੑਣਿ ਸੁਕृ॒ਤਸ੍ਯੑ ਲੋ॒ਕੇ ਦੑਧਾਤਿ । ਸ੍ਯੋ॒ਨ-ਮ੍ਮੇੑ ਸ॒ਹ ਪਤ੍ਯਾੑ ਕਰੋ॒ਮੀਤ੍ਯਾੑਹ ।
ਆ॒ਤ੍ਮਨੑਸ਼੍ਚ॒ ਯਜੑਮਾਨਸ੍ਯ॒ ਚਾਨਾ᳚ਤ੍ਯੈ ਸ॒ਤ੍ਵਾਂਯਁੑ ॥
ਸਮਾਯੁੑषਾ॒ ਸਮ੍ਪ੍ਰ॒ਜਯੇਤ੍ਯਾੑਹ ॥ 73 ॥
ਆ॒ਸ਼ਿषੑਮੇ॒ਵੈਤਾਮਾਸ਼ਾ᳚ਸ੍ਤੇ ਪੂਰ੍ਣਪਾ॒ਤ੍ਰੇ । ਅ॒ਨ੍ਤ॒ਤੋੑ-ऽਨੁ॒ष੍ਟੁਭਾ᳚ । ਚਤੁੑष੍ਪ॒ਦ੍ਵਾ ਏ॒ਤਚ੍ਛਨ੍ਦਃ॒ ਪ੍ਰਤਿੑष੍ਠਿਤ॒-ਮ੍ਪਤ੍ਨਿੑਯੈ ਪੂਰ੍ਣਪਾ॒ਤ੍ਰੇ ਭੑਵਤਿ ।
ਅ॒ਸ੍ਮਿਨ੍ ਁਲੋ॒ਕੇ ਪ੍ਰਤਿੑਤਿष੍ਠਾ॒ਨੀਤਿੑ ।
ਅ॒ਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇ॒ਵ ਲੋ॒ਕੇ ਪ੍ਰਤਿੑਤਿष੍ਠਤਿ । ਅਥੋ॒ ਵਾਗ੍ਵਾ ਅੑਨੁ॒ष੍ਟੁਕ੍ । ਵਾਮ੍ਮਿੑਥੁ॒ਨਮ੍ । ਆਪੋ॒ ਰੇਤਃੑ ਪ੍ਰ॒ਜਨੑਨਮ੍ ।
ਏ॒ਤਸ੍ਮਾ॒ਦ੍ਵੈ ਮਿੑਥੁ॒ਨਾਦ੍ਵਿ॒ਦ੍ਯੋਤੑਮਾਨ-ਸ੍ਸ੍ਤ॒ਨਯੑਨ੍ਵਰ੍षਤਿ । ਰੇਤਃੑ ਸਿ॒ਞ੍ਚਨ੍ਨ੍ ॥ 74 ॥
ਪ੍ਰ॒ਜਾਃ ਪ੍ਰੑਜ॒ਨਯਨ੍ਨ੍ੑ ॥ ਯਦ੍ਵੈ ਯ॒ਜ੍ਞਸ੍ਯ॒ ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣਾ ਯੁ॒ਜ੍ਯਤੇ᳚ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣਾ॒ ਵੈ ਤਸ੍ਯੑ ਵਿਮੋ॒ਕਃ । ਅ॒ਦ੍ਭਿ-ਸ਼੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃੑ । ਵਿਮੁੑਕ੍ਤਂ॒-ਵਾਁ ਏ॒ਤਰ੍ਹਿ॒ ਯੋਕ੍ਤ੍ਰ॒-ਮ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣਾ ।
ਆ॒ਦਾਯੈੑਨ॒ਤ੍ਪਤ੍ਨੀੑ ਸ॒ਹਾਪ ਉਪੑਗृਹ੍ਣੀਤੇ॒ ਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯੈ᳚ ।
ਅ॒ਞ੍ਜ॒ਲੌ ਪੂ᳚ਰ੍ਣਪਾ॒ਤ੍ਰਮਾਨੑਯਤਿ । ਰੇਤੑ ਏ॒ਵਾਸ੍ਯਾ᳚-ਮ੍ਪ੍ਰ॒ਜਾ-ਨ੍ਦੑਧਾਤਿ । ਪ੍ਰ॒ਜਯਾ॒ ਹਿ ਮੑਨੁ॒ष੍ਯਃੑ ਪੂ॒ਰ੍ਣਃ ।
ਮੁਖਂ॒-ਵਿਁਮृੑष੍ਟੇ । ਅ॒ਵ॒ਭृ॒ਥਸ੍ਯੈ॒ਵ ਰੂ॒ਪ-ਙ੍ਕृ॒ਤ੍ਵੋਤ੍ਤਿੑष੍ਠਤਿ ॥ 75 ॥
(ਸ॒ਵਿ॒ਤृਪ੍ਰੑਸੂਤੋ ਯਥਾਦੇਵ॒ਤਂ-ਪ੍ਰ॒ਜਯੇਤ੍ਯਾੑਹ-ਸਿ॒ਞ੍ਚ-ਨ੍ਮृੑष੍ਟ॒ ਏਕੑ-ਞ੍ਚ) (ਅ. 10)
ਅਨੁਵਾਕਂ 11 - ਉਪਵੇषੋਪਗੂਹਨਮ੍
ਪ॒ਰਿ॒ਵੇ॒षੋ ਵਾ ਏ॒ष ਵਨ॒ਸ੍ਪਤੀੑਨਾਮ੍ । ਯਦੁੑਪਵੇ॒षਃ । ਯ ਏ॒ਵਂ-ਵੇਁਦੑ । ਵਿ॒ਨ੍ਦਤੇੑ ਪਰਿਵੇ॒ष੍ਟਾਰ᳚ਮ੍ । ਤਮੁੑਤ੍ਕ॒ਰੇ ॥ ਯ-ਨ੍ਦੇ॒ਵਾ ਮੑਨੁ॒ष੍ਯੇੑषੁ ।
ਉ॒ਪ॒ਵੇ॒षਮਧਾੑਰਯਨ੍ਨ੍ । ਯੇ ਅ॒ਸ੍ਮਦਪੑਚੇਤਸਃ । ਤਾਨ॒ਸ੍ਮਭ੍ਯੑ-ਮਿ॒ਹਾਕੁੑਰੁ । ਉਪੑਵੇ॒षੋਪੑਵਿਡ੍ਢਿ ਨਃ ॥ 76 ॥
ਪ੍ਰ॒ਜਾ-ਮ੍ਪੁष੍ਟਿ॒ਮਥੋ॒ ਧਨ᳚ਮ੍ ।
ਦ੍ਵਿ॒ਪਦੋੑ ਨ॒ਸ਼੍ਚਤੁੑष੍ਪਦਃ । ਧ੍ਰੁ॒ਵਾਨ-ਨੑਪਗਾਨ੍-ਕੁ॒ਰ੍ਵਿਤਿੑ ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ᳚-ਤ੍ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਞ੍ਚ॒ਮੁਪੑਗੂਹਤਿ ।
ਤਸ੍ਮਾ᳚-ਤ੍ਪੁ॒ਰਸ੍ਤਾ᳚-ਤ੍ਪ੍ਰ॒ਤ੍ਯਞ੍ਚਃੑ ਸ਼ੂ॒ਦ੍ਰਾ ਅਵੑਸ੍ਯਨ੍ਤਿ । ਸ੍ਥ॒ਵਿ॒ਮ॒ਤ ਉਪੑਗੂਹਤਿ । ਅਪ੍ਰੑਤਿਵਾਦਿਨ ਏ॒ਵੈਨਾ᳚ਨ੍ ਕੁਰੁਤੇ ॥
ਧृष੍ਟਿ॒ਰ੍ਵਾ ਉੑਪਵੇ॒षਃ ।
ਸ਼ੁ॒ਚਾਰ੍ਤੋ ਵਜ੍ਰੋ॒ ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣਾ॒ ਸਗ੍ਂਸ਼ਿੑਤਃ ।
ਯੋਪੑਵੇ॒षੇ ਸ਼ੁਕ੍ । ਸਾ-ऽਮੁਮृੑਚ੍ਛਤੁ॒ ਯ-ਨ੍ਦ੍ਵਿ॒ष੍ਮ ਇਤਿੑ ॥ 77 ॥
ਅਥਾ᳚ਸ੍ਮੈ ਨਾਮ॒ ਗृਹ੍ਯ॒ ਪ੍ਰਹੑਰਤਿ । ਨਿਰ॒ਮੁ-ਨ੍ਨੁੑਦ॒ ਓਕੑਸਃ । ਸ॒ਪਤ੍ਨੋ॒ ਯਃ ਪृੑਤ॒ਨ੍ਯਤਿੑ । ਨਿ॒ਰ੍ਬਾ॒ਦ੍ਧ੍ਯੇੑਨ ਹ॒ਵਿषਾ᳚ । ਇਨ੍ਦ੍ਰੑ ਏਣ॒-ਮ੍ਪਰਾੑਸ਼ਰੀਤ੍ ।
ਇ॒ਹਿ ਤਿ॒ਸ੍ਰਃ ਪੑਰਾ॒ਵਤਃੑ । ਇ॒ਹਿ ਪਞ੍ਚ॒ਜਨਾ॒ਗ੍ਂ॒ ਅਤਿੑ ।
ਇ॒ਹਿ ਤਿ॒ਸ੍ਰੋ-ऽਤਿੑ ਰੋਚ॒ਨਾ ਯਾਵੑਤ੍ । ਸੂਰ੍ਯੋ॒ ਅਸੑ-ਦ੍ਦਿ॒ਵਿ ।
ਪ॒ਰ॒ਮਾ-ਨ੍ਤ੍ਵਾੑ ਪਰਾ॒ਵਤ᳚ਮ੍ ॥ 78 ॥
ਇਨ੍ਦ੍ਰੋੑ ਨਯਤੁ ਵृਤ੍ਰ॒ਹਾ । ਯਤੋ॒ ਨ ਪੁਨ॒ਰਾਯੑਸਿ ।
ਸ਼॒ਸ਼੍ਵ॒ਤੀਭ੍ਯ॒-ਸ੍ਸਮਾ᳚ਭ੍ਯ॒ ਇਤਿੑ । ਤ੍ਰਿ॒ਵृਦ੍ਵਾ ਏ॒ष ਵਜ੍ਰੋ॒ ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣਾ॒ ਸਗ੍ਂਸ਼ਿੑਤਃ । ਸ਼ੁ॒ਚੈਵੈਨਂੑ-ਵਿਁ॒ਦ੍ਧ੍ਵਾ ।
ਏ॒ਭ੍ਯੋ ਲੋ॒ਕੇਭ੍ਯੋੑ ਨਿ॒ਰ੍ਣੁਦ੍ਯੑ । ਵਜ੍ਰੇੑਣ॒ ਬ੍ਰਹ੍ਮੑਣਾ ਸ੍ਤृਣੁਤੇ । ਹ॒ਤੋੑ ऽਸਾਵਵੑਧਿष੍ਮਾ॒-ਮੁਮਿਤ੍ਯਾੑਹ॒
ਸ੍ਤृਤ੍ਯੈ᳚ । ਯ-ਨ੍ਦ੍ਵਿ॒ष੍ਯਾਤ੍ਤ-ਨ੍ਧ੍ਯਾੑਯੇਤ੍ ।
ਸ਼ੁ॒ਚੈਵੈਨੑ-ਮਰ੍ਪਯਤਿ ॥ 79 ॥
(ਨੋ॒-ਦ੍ਵਿ॒ष੍ਮ ਇਤਿੑ-ਪਰਾ॒ਵਤੑ-ਮਰ੍ਪਯਤਿ) (ਅ. 11)
(ਪ੍ਰਤ੍ਯੁੑष੍ਟਂ - ਦਿ॒ਵ-ਸ਼੍ਸ਼ਿਲ੍ਪ॒ - ਮਯੑਜ੍ਞੋ - ਧृ॒ਤ-ਞ੍ਚੑ - ਦੇਵਾਸੁ॒ਰਾ-ਸ੍ਸ ਏ॒ਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰ॒ - ਆਪੋੑ ਦੇਵੀ - ਰ॒ਗ੍ਨਿਨਾ॒ - ਧਿष੍ਣਿੑਯਾ॒ - ਅਥ॒ ਸ੍ਰੁਚੌ॒ - ਯੋ ਵਾ ਅਯੑਥਾਦੇਵਤਂ - ਪਰਿਵੇ॒षੋ ਵਾ ਏਕਾੑਦਸ਼)
(ਪ੍ਰਤ੍ਯੁੑष੍ਟ॒ - ਮਯੑਜ੍ਞ - ਏ॒षਾ ਹਿ ਵਿਸ਼੍ਵੇੑषਾ-ਨ੍ਦੇ॒ਵਾਨਾੑ - ਮੂ॒ਰ੍ਜਾ ਪृੑਥਿ॒ਵੀ - ਮਥੋ॒ ਰਕ੍षੑਸਾਂ॒ - ਤਾ-ਮ੍ਪ੍ਰਜਾੑਤਿਂ॒ - ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ॒ - ਤ-ਙ੍ਕਾ॒ਲੇਕਾੑਲੇ॒ ਨਵੑਸਪ੍ਤਤਿਃ)
(ਪ੍ਰਤ੍ਯੁੑष੍ਟਗ੍ਂ - ਸ਼ੁ॒ਚੈਵੈਨੑਮਰ੍ਪਯਤਿ)
॥ ਹਰਿਃੑ ਓਮ੍ ॥
॥ ਕृष੍ਣ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦੀਯ ਤੈਤ੍ਤਿਰੀਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਤृਤੀਯਾष੍ਟਕੇ ਤृਤੀਯ ਪ੍ਰਪਾਠਕ-ਸ੍ਸਮਾਪ੍ਤਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ - dar.śapūrṇamāseṣṭibrāhmaṇam
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1 - strukhsammārgaḥ
pratyṷṣṭa॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pratyṷṣṭā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | a॒gnerva॒steji̭ṣṭhena॒ teja̭sā॒ niṣṭa̭pā॒mītyā̭ha meddhya॒tvāya̭ |
sruca॒-ssammā᳚rṣṭi | sru॒vamagre᳚ | pumāgṃ̭ same॒vābhya॒-ssaggśya̭ti mithuna॒tvāya̭ | atha̭ ju॒hūm | atho̭pa॒bhṛta᳚m | atha̭ dhru॒vām | a॒sau vai ju॒hūḥ || 1 ||
a॒ntari̭kṣamupa॒bhṛt | pṛ॒thi॒vī dhru॒vā |
i॒me vai lo॒kā-ssrucaḥ̭ | vṛṣṭiḥ̭ sa॒māṃrja̭nāni | vṛṣṭi॒rvā i॒mān ~lo॒kāna̭nupū॒rva-ṅka̭lpayati |
te tataḥ̭ klṛ॒ptā-ssamḙdhante |
samḙdhante-'smā i॒me lo॒kāḥ pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yadi̭ kā॒mayḙta॒ varṣṷkaḥ pa॒rjanyaḥ̭ syā॒diti̭ | a॒gra॒ta-ssammṛ̭jyāt || 2 ||
vṛṣṭi̭me॒va niya̭cchati | a॒vā॒cīnā᳚grā॒ hi vṛṣṭiḥ̭ |
yadi̭ kā॒maye॒tāva̭rṣuka-ssyā॒diti̭ | mū॒la॒ta-ssammṛ̭jyāt | vṛṣṭi̭me॒vodya̭cchati | tadu॒ vā ā̭huḥ | a॒gra॒ta e॒vopari̭ṣṭā॒-thsammṛ̭jyāt |
mū॒la॒to̭-'dhastā᳚t | tada̭nupū॒rva-ṅka̭lpate |
varṣṷko bhava॒tīti̭ || 3 ||
prācī̭mabhyā॒kāra᳚m | agrai̭rantara॒taḥ | e॒vami̭va॒ hyanna̭ma॒dyate᳚ | atho॒ agrā॒dvā oṣa̭dhīnā॒mūrja̭-mpra॒jā upa̭jīvanti | ū॒rja e॒vā-nnādya॒syāva̭ruddhyai | a॒dhastā᳚-tpra॒tīcī᳚m | da॒ṇḍamṷttama॒taḥ |
mūlḙna॒ mūla॒-mprati̭ṣṭhityai | tasmā̭dara॒tnau prāñcyu॒pari̭ṣṭā॒-llomā̭ni | pra॒tyañcya॒dhastā᳚t || 4 ||
srugghyḙṣā || prā॒ṇo vai sru॒vaḥ | ju॒hūrdakṣi̭ṇo॒ hastaḥ̭ | u॒pa॒bhṛthsa॒vyaḥ | ā॒tmā dhru॒vā | annagṃ̭ sa॒māṃrja̭nāni | mu॒kha॒to vai prā॒ṇo̭-'pā॒no bhū॒tvā |
ā॒tmāna॒manna̭-mpra॒viśya̭ | bā॒hya॒tasta॒nuvagṃ̭ śubhayati | tasmā᳚-thsru॒vame॒vāgre॒ sammā᳚rṣṭi || mu॒kha॒to hi prā॒ṇo̭-'pā॒no bhū॒tvā |
ā॒tmāna॒manna̭-māvi॒śati̭ | tau prā̭ṇāpā॒nau |
avya̭rdhukaḥ prāṇāpā॒nābhyā᳚-mbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 5 ||
(ju॒hu--r mṛ̭jyā-d- bhava॒tīti̭ - pra॒tyañcya॒dhastā᳚n - mārṣṭi॒ pañca̭ ca) (a. 1)
3.3.2 ānuvākaṃ 2 - sammārjanānāmagnau praharaṇam
di॒va-śśilpa॒mava̭tatam | pṛ॒thi॒vyāḥ ka॒kubhi̭ śri॒tam |
tena̭ va॒yagṃ sa॒hasra̭valśena |
sa॒patna̭-nnāśayāmasi॒ svāheti̭ srukhsa॒māṃrja̭nānya॒gnau praha̭rati |
āpo॒ vai da॒rbhāḥ | rū॒pame॒vaiṣā̭me॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe || a॒nu॒ṣṭubha॒rcā | ānṷṣṭubhaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | prā॒jā॒pa॒tyo ve॒daḥ |
ve॒dasyāgragg̭ srukhsa॒māṃrja̭nāni || 6 ||
svenai॒vainā̭ni॒ chanda̭sā | svayā̭ de॒vata̭yā॒ sama̭rdhayati | atho॒ ṛgvāva yoṣā᳚ | da॒rbho
vṛṣā᳚ | tanmi̭thu॒nam | mi॒thu॒name॒vāsya॒ ta-dya॒jñe ka̭roti pra॒jana̭nāya | prajā̭yate pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || tānyeke॒ vṛthai॒vāpā᳚syanti |
tattathā॒ na kā᳚ryam | āra̭bdhasya ya॒jñiya̭sya॒ karma̭ṇa॒-ssa vi̭do॒haḥ || 7 ||
yadyḙnāni pa॒śavo̭-'bhi॒tiṣṭhḙyuḥ |
na ta-tpa॒śubhyaḥ॒ kam | a॒dbhirmā᳚-rjayi॒tvotka॒re nya̭syet |
yadvai ya॒jñiya̭sya॒ karma̭ṇo॒-'nyatrāhṷtībhya-ssa॒ntiṣṭha̭te | u॒tka॒ro vāva tasya̭ prati॒ṣṭhā | e॒tāgṃ hi tasmai᳚ prati॒ṣṭhā-nde॒vā-ssa॒mabha̭rann |
yada॒dbhirmā॒rjaya̭ti | tena̭ śā॒ntam | yadṷtka॒re nya॒syati̭ | pra॒ti॒ṣṭhāme॒vainā̭ni॒ ta-dga̭mayati || 8 ||
prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ryaja̭mānaḥ ||
atho᳚ sta॒mbasya॒ vā e॒ta-drū॒pam | ya-thsrṷkhsa॒māṃrja̭nāni | sta॒mba॒śo vā oṣa̭dhayaḥ |
tāsā᳚-ñjaratka॒kṣe pa॒śavo॒ na ra̭mante | apri̭yo॒ hyḙṣā-ñjaratka॒kṣaḥ | yāva̭dapriyo ha॒ vai ja̭ratka॒kṣaḥ pa̭śū॒nām | tāva̭dapriyaḥ paśū॒nā-mbha̭vati | yasyai॒tānya॒nyatrā॒gne-rdadha̭ti |
na॒va॒dāvyā̭su॒ vā oṣa̭dhīṣu pa॒śavo̭ ramante || 9 ||
na॒va॒dā॒vo hyḙṣā-mpri॒yaḥ | yāva̭tpriyo ha॒ vai na̭vadā॒vaḥ pa̭śū॒nām | tāva̭tpriyaḥ paśū॒nā-mbha̭vati | yasyai॒tānya॒gnau pra॒hara̭nti | tasmā̭de॒tānya॒gnāve॒va praha̭ret | ya॒ta॒rasmin᳚-thsammṛ॒jyāt |
pa॒śū॒nā-ndhṛtyai᳚ || yo bhū॒tānā॒madhi̭patiḥ | ru॒drasta̭ntica॒ro vṛṣā᳚ | pa॒śūna॒smāka॒-mmā higṃ̭sīḥ | e॒tada̭stu hu॒ta-ntava॒ svāhetya̭gni sa॒māṃrja̭nānya॒gnau praha̭rati | e॒ṣā vā e॒teṣāṃ॒-yo~niḥ̭ | e॒ṣā pra̭ti॒ṣṭhā | svāme॒vainā̭ni॒ yoni᳚m |
svā-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati | prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ryaja̭mānaḥ || 10 ||
(ve॒dasyāgragg̭ srukhsa॒māṃrja̭nāni - vido॒ho - ga̭mayati - pa॒śavo̭ ramante - higṃsī॒-ṣṣaṭca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3 - patnīsannahanam
aya̭jño॒ vā e॒ṣaḥ | yo̭-'pa॒tnīkaḥ̭ | na pra॒jāḥ prajā̭yerann | patnyanvā᳚ste | ya॒jñame॒vākaḥ̭ | pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāya | ya-ttiṣṭha̭ntī sa॒naṃhyḙta |
pri॒ya-ñjñā॒tigṃ rṷndhyāt | āsī̭nā॒ sanna̭hyate |
āsī̭nā॒ hyḙṣā vī॒rya̭-ṅka॒roti̭ || 11 ||
ya-tpa॒ścāt-prācya॒nvāsī̭ta | a॒nayā̭ sa॒mada̭-ndadhīta |
de॒vānā॒-mpatni̭yā sa॒mada̭-ndadhīta | deśā᳚-ddakṣiṇa॒ta udī॒cyanvā᳚ste | ā॒tmano̭ gopī॒thāya̭ || ā॒śāsā̭nā saumana॒samityā̭ha | meddhyā̭me॒vainā॒-ṅkeva̭lī-ṅkṛ॒tvā | ā॒śiṣā॒ sama̭rdhayati |
a॒gneranṷvratā bhū॒tvā sanna̭hye sukṛ॒tāya॒ kamityā̭ha | e॒tadvai patni̭yai vratopa॒naya̭nam || 12 ||
tenai॒vaināṃ᳚-vra~॒tamupa̭nayati | tasmā̭dāhuḥ |
yaścai॒vaṃ-ve~da॒ yaśca॒na | yoktra̭me॒va yṷte | yama॒nvāste᳚ | tasyā॒muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭va॒tīti॒ yoktrḙṇa | ya-dyoktra᳚m | sa yogaḥ̭ | yadāste᳚ | sa kṣemaḥ̭ || 13 ||
yo॒ga॒kṣe॒masya॒ klṛptyai᳚ || yu॒kta-ṅkri̭yātā ā॒śīḥ kāmḙ yujyātā॒ iti̭ | ā॒śiṣa॒-ssamṛ̭ddhyai | gra॒nthi-ṅgra̭thnāti | ā॒śiṣa̭ e॒vāsyā॒-mpari̭gṛhṇāti |
pumā॒n॒. vai gra॒nthiḥ | strī patnī᳚ | ta-nmi̭thu॒nam |
mi॒thu॒name॒vāsya॒ ta-dya॒jñe ka̭roti pra॒jana̭nāya |
prajā̭yate pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || 14 ||
atho̭ a॒rdho vā e॒ṣa ā॒tmanaḥ̭ | ya-tpatnī᳚ |
ya॒jñasya॒ dhṛtyā॒ aśi̭thilambhāvāya ||
su॒pra॒jasa̭stvā va॒yagṃ su॒patnī॒rupa̭sedi॒metyā̭ha |
ya॒jñame॒va ta-nmi̭thu॒nī ka̭roti | ū॒ne-'ti̭rikta-ndhīyātā॒ iti॒ prajā᳚tyai || ma॒hī॒nā-mpayo॒-'syoṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rasa॒ ityā̭ha | rū॒pame॒vāsyai॒-tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | tasya॒ te-'kṣī̭yamāṇasya॒ nirva̭pāmi devaya॒jyāyā॒ ityā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || 15 ||
(ka॒roti̭ - vratopa॒naya̭naṃ॒ - kṣemo॒ - yaja̭mānaḥ - śāste) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - ājyotpavanam
ghṛ॒ta-ñca॒ vai madhṷ ca pra॒jāpa̭tirāsīt | yato॒ maddhvā̭sīt | tataḥ̭ pra॒jā a̭sṛjata |
tasmā॒-nmadhṷṣi pra॒jana̭namivāsti |
tasmā॒-nmadhṷṣā॒ na praca̭ranti | yā॒tayā̭ma॒ hi | ājyḙna॒ praca̭ranti | ya॒jño vā ājya᳚m | ya॒jñenai॒va ya॒jña-mpraca̭ra॒ntyayā̭tayāmatvāya |
patnyave᳚kṣate || 16 ||
mi॒thu॒na॒tvāya॒ prajā᳚tyai | yadvai patnī̭ ya॒jñasya̭ ka॒roti̭ | mi॒thu॒na-ntat | atho॒ patni̭yā e॒vaiṣa ya॒jñasyā᳚nvāra॒mbho-'na̭vacchittyai ||
a॒me॒ddhyaṃ-vā~ e॒ta-tka̭roti | ya-tpatnya॒vekṣa̭te |
gārha̭pa॒tye 'dhi̭śrayati meddhya॒tvāya̭ | ā॒ha॒va॒nīya̭-ma॒bhyuddra̭vati | ya॒jñasya॒ santa̭tyai | tejo̭-'si॒ tejo-'nu॒ prehītyā̭ha || 17 ||
tejo॒ vā a॒gniḥ | teja॒ ājya᳚m | teja̭sai॒va teja॒-ssama̭rdhayati | a॒gniste॒ tejo॒ mā vinai॒dityā॒hāhigṃ̭sāyai | sphyasya॒ vartman᳚th
sādayati | ya॒jñasya॒ santa̭tyai | a॒gnerji॒hvā-'si̭ su॒bhūrde॒vānā॒mityā̭ha | ya॒thā॒ ya॒jure॒vaitat | dhāmnḙdhāmne de॒vebhyo॒ yajṷṣeyajuṣe bha॒vetyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || 18 ||
tadvā ataḥ̭ pa॒vitrā᳚bhyāme॒vo-tpṷnāti | yaja̭māno॒ vā ājya᳚m | prā॒ṇā॒pā॒nau pa॒vitre᳚ | yaja̭māna e॒va prā̭ṇāpā॒nau da̭dhāti | pu॒na॒rā॒hāra᳚m |
e॒vami̭va॒ hi prā̭ṇāpā॒nau sa॒caṃra̭taḥ |
śu॒krama̭si॒ jyoti̭rasi॒ tejo॒-'sītyā̭ha |
rū॒pame॒vāsyai॒ ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | triryajṷṣā | traya̭ i॒me lo॒kāḥ || 19 ||
e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai᳚ | triḥ | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ |
atho̭ meddhya॒tvāya̭ | athājya̭vatībhyāma॒paḥ | rū॒pame॒vāsā̭me॒ta-dvarṇa̭-ndadhāti |
api॒ vā u॒tāhuḥ̭ | yathā̭ ha॒ vai yoṣā̭ su॒varṇa॒gṃ॒ hira̭ṇya-mpeśa॒la-mbibhra̭tī rū॒pāṇyāste᳚ |
e॒vame॒tā e॒tarhīti̭ | āpo॒ vai sarvā̭ de॒vatāḥ᳚ || 20 ||
e॒ṣā hi viśvḙṣā-nde॒vānā᳚-nta॒nūḥ | yadājya᳚m || tatro॒bhayo᳚rmīmā॒gṃ॒sā | jā॒mi syāt | ya-dyaju॒ṣā-''jyaṃ॒-ya~jṷṣā॒-'pa ṷtpunī॒yāt |
chanda̭sā॒-'pa utpṷnā॒tyajā̭mitvāya | atho̭ mithuna॒tvāya̭ | sā॒vi॒tri॒yarcā | sa॒vi॒tṛpra̭sūta-mme॒ karmā̭sa॒diti̭ | sa॒vi॒tṛpra̭sūtame॒vāsya॒ karma̭ bhavati | pa॒ccho gā̭yatri॒yā triḥ̭ ṣamṛddha॒tvāya̭ | a॒dbhire॒vauṣa̭dhī॒-ssanna̭yati | oṣa̭dhībhiḥ pa॒śūn | pa॒śubhi॒ryaja̭mānam | śu॒kra-ntvā̭ śu॒krāyā॒-ñjyoti̭stvā॒ jyoti̭ṣya॒rcistvā॒ 'rciṣītyā̭ha
sarva॒tvāya̭ | paryā᳚ptyā॒ ana̭ntarāyāya || 21 ||
(ī॒kṣa॒ta॒- ā॒ha॒-śā॒ste॒-lo॒kā - de॒vatā̭ - bhavati॒ ṣaṭca̭) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - ājyagrahaṇam
de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsann |
sa e॒tamindra॒ ājya̭syāvakā॒śa-ma̭paśyat |
tenāvai᳚kṣata | tato̭ de॒vā abha̭vann | parā-'sṷrāḥ |
ya e॒vaṃ-vi~॒dvānājya̭-ma॒vekṣa̭te |
bhava̭tyā॒tmanā᳚ | parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati | bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti |
yadājyḙnā॒nyāni̭ ha॒vīgṣya̭-bhighā॒raya̭ti || 22 ||
atha॒ kenājya॒miti̭ | sa॒tyeneti̭ brūyāt | cakṣu॒rvai sa॒tyam | sa॒tyenai॒vaina̭da॒-bhighā̭rayati | ī॒śva॒ro vā e॒ṣo᳚-'ndho bhavi̭toḥ | yaścakṣu॒ṣā ''jya̭ma॒vekṣa̭te | ni॒mīlyāve᳚kṣeta | dā॒dhārā॒tmañcakṣuḥ̭ | a॒bhyājya̭-ṅghārayati || ājya̭-ṅgṛhṇāti || 23 ||
chandāgṃ̭si॒ vā ājya᳚m | chandāg̭sye॒va prī̭ṇāti | ca॒turju॒hvā-ṅgṛ̭hṇāti | catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ | pa॒śūne॒vāva̭rundhe | a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ |
a॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī | gā॒ya॒traḥ prā॒ṇaḥ | prā॒ṇame॒va pa॒śuṣṷ dadhāti |
ca॒turdhru॒vāyā᳚m || 24 ||
catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ | pa॒śuṣve॒-vopari̭ṣṭā॒t-prati̭tiṣṭhati | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ | bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt |
ca॒turju॒hvā-ṅgṛ॒hṇanbhūyo̭ gṛhṇīyāt | a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ gṛ॒hṇan kanī̭yaḥ |
yaja̭mānāyai॒va bhrātṛ̭vya॒mupa̭sti-ṅkaroti ||
gaurvai srucaḥ̭ | ca॒turju॒hvā-ṅgṛ̭hṇāti | tasmā॒ccatṷṣpadī || 25 ||
a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ | tasmā̭da॒ṣṭāśa̭phā | ca॒turdhru॒vāyā᳚m | tasmā॒ccatuḥ̭ stanā |
gāme॒va ta-thsaggska̭roti | sā-'smai॒ saggskṛ॒teṣa॒mūrja̭-nduhe |
yajju॒hvā-ṅgṛ॒hṇāti̭ | pra॒yā॒jebhya॒stat |
yadṷpa॒bhṛti̭ | pra॒yā॒jā॒nū॒yā॒jebhya॒stat | sarva̭smai॒ vā e॒ta-dya॒jñāya̭ gṛhyate |
yaddhru॒vāyā॒mājya᳚m || 26 ||
(a॒bhi॒ghā॒raya̭ti - gṛhṇāti - dhru॒vāyāṃ॒ - catṷṣpadī॒ - prayājānūyā॒jebhya॒sta-ddve॒ ca̭) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - strukhsādanam
āpo̭ devīragrepuvo agreguva॒ ityā̭ha | rū॒pame॒vāsā̭me॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe |
agra̭ i॒maṃ-ya~॒jña-nna̭ya॒tāgrḙ ya॒jñapa̭ti॒mityā̭ha | agra̭ e॒va ya॒jña-nna̭yanti | agrḙ ya॒jñapa̭tim |
yu॒ṣmānindro̭-'vṛṇīta vṛtra॒tūryḙ yū॒yamindra̭mavṛṇīddhvaṃ-vṛ~tra॒tūrya॒ ityā̭ha |
vṛ॒tragṃ ha̭ hani॒ṣyannindra॒ āpo̭ vavre | āpo॒ hendraṃ̭-va~vrire | sa॒jñāṃ-me॒vāsā̭-me॒ta-thsāmā̭naṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | prokṣi̭tā॒-ssthetyā̭ha || 27 ||
tenāpaḥ॒ prokṣi̭tāḥ || a॒gni-rde॒vebhyo॒ nilā̭yata | kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | sa vana॒spatī॒-nprāvi̭śat | kṛṣṇo᳚-'syākhare॒ṣṭho᳚-'gnaye᳚ tvā॒ svāhetyā̭ha |
a॒gnaya̭ e॒vaina॒-ñjuṣṭa̭-ṅkaroti | atho̭ a॒gnere॒va medha॒mava̭rundhe || vedi̭rasi ba॒r॒hiṣe᳚ tvā॒ svāhetyā̭ha | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pṛ॒thi॒vī vediḥ̭ || 28 ||
pra॒jā e॒va pṛ̭thi॒vyā-mprati̭ṣṭhāpayati |
ba॒r॒hira̭si sru॒gbhyastvā॒ svāhetyā̭ha |
pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | yaja̭māna॒-ssrucaḥ̭ | yaja̭māname॒va pra॒jāsu॒ prati̭ṣṭhāpayati ||
di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tveti̭ ba॒r॒hirā॒sādya॒ prokṣa̭ti | e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ॒ prokṣa̭ti | atha॒ tataḥ̭ sa॒ha sru॒cā pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca̭-ṅgra॒nthi-mpratyṷkṣati |
pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | yathā॒ sūtyai̭ kā॒la āpaḥ̭
pu॒rastā॒-dyanti̭ || 29 ||
tā॒dṛge॒va tat || sva॒dhā pi॒tṛbhya॒ ityā̭ha | sva॒dhā॒kā॒ro hi pi̭tṛ॒ṇām | ūrgbha̭va barhi॒ṣadbhya॒ iti॒ dakṣi̭ṇāyai॒ śroṇe॒rotta̭rasyai॒ nina̭yati॒ santa̭tyai |
māsā॒ vai pi॒taro̭ barhi॒ṣadaḥ̭ | māsā̭ne॒va prī̭ṇāti |
māsā॒ vā oṣa̭dhī-rva॒rdhaya̭nti | māsāḥ᳚ pacanti॒ samṛ̭ddhyai | ana̭tiskandan. ha pa॒rjanyo̭ varṣati | yatrai॒tade॒va-ṅkri॒yate᳚ || 30 ||
ū॒rjā pṛ̭thi॒vī-ṅga̭ccha॒tetyā̭ha | pṛ॒thi॒vyāme॒vorja̭-ndadhāti |
tasmā᳚-tpṛthi॒vyā ū॒rjā bhṷñjate | gra॒nthiṃ-vi~sragṃ̭sayati | praja̭nayatye॒va tat | ū॒rdhva-mprāñca॒mudgṷ̄ḍha-mpra॒tyañca॒māya̭cchati |
tasmā᳚-tprā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate | pra॒tīcīḥ᳚ pra॒jā jā̭yante || viṣṇo॒-sstūpo॒-'sītyā̭ha |
ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ || 31 ||
ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ | pu॒rastā᳚-tprasta॒ra-ṅgṛ̭hṇāti | mukhya̭me॒vaina̭-ṅkaroti | iya̭nta-ṅgṛhṇāti | pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tam |
iya̭nta-ṅgṛhṇāti | ya॒jña॒pa॒ruṣā॒ sammi̭tam |
iya̭nta-ṅgṛhṇāti | e॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒rya᳚m |
vī॒rya̭ sammitam || 32 ||
apa̭rimita-ṅgṛhṇāti | apa̭rimita॒syāva̭ruddhyai |
tasmi̭-npa॒vitre॒ api̭sṛjati | yaja̭māno॒ vai pra̭sta॒raḥ |
prā॒ṇā॒pā॒nau pa॒vitre᳚ | yaja̭māna e॒va prā̭ṇāpā॒nau da̭dhāti || ūrṇā᳚mradasa-ntvā stṛṇā॒mītyā̭ha | ya॒thā॒ya॒jure॒vai tat | svā॒sa॒stha-nde॒vebhya॒ ityā̭ha | de॒vebhya̭ e॒vaina̭-thsvāsa॒stha-ṅka̭roti || 33 ||
ba॒r॒॒hi-sstṛ̭ṇāti | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pṛ॒thi॒vī vediḥ̭ | pra॒jā e॒va pṛ̭thi॒vyā-mprati̭ṣṭhāpayati || ana̭tidṛśnagg stṛṇāti | pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒rana̭tidṛśna-ṅkaroti | dhā॒raya̭-nprasta॒ra-mpa̭ri॒dhī-npari̭ dadhāti | yaja̭māno॒ vai pra̭sta॒raḥ |
yaja̭māna e॒va ta-thsva॒ya-mpa̭ri॒dhī-npari̭ dadhāti ||
ga॒ndha॒rvo̭-'si vi॒śvāva̭su॒rityā̭ha || 34 ||
viśva̭me॒vāyu॒-ryaja̭māne dadhāti | indra̭sya bā॒hura̭si॒ dakṣi̭ṇa॒ ityā̭ha | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti | mi॒trāvarṷṇau tvottara॒taḥ pari̭dhattā॒mityā̭ha |
prā॒ṇā॒pā॒nau mi॒trāvarṷṇau | prā॒ṇā॒pā॒nā-ve॒vāsmi̭-ndadhāti | sūrya̭stvā pu॒rastā᳚-tpā॒tvityā̭ha | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | kasyā᳚ścida॒bhiśa̭styā॒ ityā̭ha | apa̭rimitāde॒vaina̭-mpāti || 35 ||
vī॒tiho᳚tra-ntvā kava॒ ityā̭ha | a॒gnime॒va ho॒treṇa॒ sama̭rdhayati | dyu॒manta॒gṃ॒ sami̭dhīma॒hītyā̭ha॒ sami̭ddhyai | agnḙ bṛ॒hanta̭maddhva॒ra ityā̭ha॒ vṛddhyai᳚ | vi॒śo ya॒ntre stha॒ ityā̭ha | vi॒śāṃ-ya~tyai᳚ |
u॒dī॒cīnā᳚gre॒ nida̭dhāti॒ prati̭ṣṭhityai |
vasṷ̄nāgṃ ru॒drāṇā̭-mādi॒tyānā॒gṃ॒ sada̭si sī॒detyā̭ha | de॒vatā̭nāme॒va sada̭ne prasta॒ragṃ sā̭dayati || ju॒hūra̭si ghṛ॒tācī॒ nāmnetyā̭ha || 36 ||
a॒sau vai ju॒hūḥ | a॒ntari̭kṣamupa॒bhṛt | pṛ॒thi॒vī dhru॒vā | tāsā̭me॒tade॒va pri॒ya-nnāma̭ | ya-dghṛ॒tācīti̭ | ya-dghṛ॒tācītyāha̭ | pri॒yeṇai॒vainā॒ nāmnā̭ sādayati ||
e॒tā a̭sadan-thsukṛ॒tasya̭ lo॒ka ityā̭ha |
sa॒tyaṃ-vai~ sṷkṛ॒tasya̭ lo॒kaḥ |
sa॒tya e॒vainā᳚-ssukṛ॒tasya̭ lo॒ke sā̭dayati |
tā vi̭ṣṇo pā॒hītyā̭ha | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ | pā॒hi ya॒jña-mpā॒hi ya॒jñapa̭ti-mpā॒hi māṃ-ya~̭jña॒niya॒mityā̭ha | ya॒jñāya॒ yaja̭mānāyā॒tmane᳚ | tebhya̭ e॒vāśiṣa॒māśā॒ste-'nā᳚rtyai || 37 ||
(sthetyā̭ha - pṛthi॒vī vedi॒--r yanti̭ - kri॒yate॒ - viṣṇṷ--r vī॒rya̭sammitaṃ - karo - tyāha - pāti॒ - nāmnetyā̭ha - lo॒ke sā̭dayati॒ ṣaṭca̭) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - āghāraḥ
a॒gninā॒ vai hotrā᳚ | de॒vā asṷrā-na॒bhya̭bhavann |
a॒gnayḙ sami॒ddhyamā̭nā॒yā-nṷbrū॒hītyā̭ha॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai | eka̭vigṃśati-middhmadā॒rūṇi̭ bhavanti | e॒ka॒vi॒gṃ॒śo vai purṷṣaḥ |
purṷṣa॒syāptyai᳚ |
pañca̭daśeddhmadā॒rūṇya॒-bhyāda̭dhāti |
pañca̭daśa॒ vā a̭rdhamā॒sasya॒ rātra̭yaḥ |
a॒rdha॒mā॒sa॒śa-ssaṃ̭va~thsa॒ra ā᳚pyate |
trīn-pa̭ri॒dhīn-pari̭-dadhāti || 38 ||
ū॒rdhve sa॒midhā॒vāda̭dhāti | a॒nū॒yā॒jebhyaḥ̭ sa॒midha॒mati̭śinaṣṭi | ṣaṭthsa-mpa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | ve॒denopa̭vājayati |
prā॒jā॒pa॒tyo vai ve॒daḥ | prā॒jā॒pa॒tyaḥ prā॒ṇaḥ | yaja̭māna āhava॒nīyaḥ̭ | yaja̭māna e॒va prā॒ṇa-nda̭dhāti || 39 ||
trirupa̭vājayati | trayo॒ vai prā॒ṇāḥ | prā॒ṇāne॒vāsmi̭-ndadhāti | ve॒deno̭pa॒yatya̭ sru॒veṇa̭ prājāpa॒tya-mā̭ghā॒ra-māghā̭rayati | ya॒jño vai pra॒jāpa̭tiḥ | ya॒jñame॒va pra॒jāpa̭ti-mmukha॒ta āra̭bhate |
atho᳚ pra॒jāpa̭ti॒-ssarvā̭ de॒vatāḥ᳚ | sarvā̭ e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti || a॒gnima̭gnī-ttristri॒-ssammṛ॒ḍḍhītyā̭ha | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ || 40 ||
atho॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai | pa॒ri॒dhīn-thsammā᳚rṣṭi | pu॒nātye॒vaināṋ | tristri॒-ssammā᳚rṣṭi | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ | atho̭ meddhya॒tvāya̭ | atho̭ e॒te vai dḙvāśvāḥ | de॒vā॒śvāne॒va ta-thsammā᳚rṣṭi |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai |
āsī̭no॒-'nya-mā̭ghā॒ra-māghā̭rayati || 41 ||
tiṣṭha̭nna॒nyam | yathā-'no̭ vā॒ rathaṃ̭vā~ yu॒ñjyāt |
e॒vame॒va tada̭ddhva॒ryu-rya॒jñaṃ-yu~̭nakti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā॒bhyū᳚ḍhyai |
vaha̭ntyena-ṅgrā॒myāḥ pa॒śavaḥ̭ |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || bhuva̭namasi॒ vipra̭tha॒svetyā̭ha | ya॒jño vai bhuva̭nam | ya॒jña e॒va yaja̭māna-mpra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ prathayati | agne॒ yaṣṭa̭ri॒da-nnama॒ ityā̭ha || 42 ||
a॒gnirvai de॒vānāṃ॒-ya~ṣṭā᳚ | ya e॒va de॒vānāṃ॒-ya~ṣṭā᳚ | tasmā̭ e॒va nama̭skaroti ||
juhvehya॒gnistvā᳚ hvayati devaya॒jyāyā॒ upa̭bhṛ॒dehi̭ de॒vastvā̭ savi॒tā hva̭yati devaya॒jyāyā॒ ityā̭ha |
ā॒gne॒yī vai ju॒hūḥ | sā॒vi॒tryṷpa॒bhṛt | tābhyā̭me॒vaine॒ prasṷ̄ta॒ āda̭tte || agnā̭viṣṇū॒ mā vā॒mava̭kramiṣa॒mityā̭ha |
a॒gniḥ pu॒rastā᳚t | viṣṇṷrya॒jñaḥ pa॒ścāt || 43 ||
tābhyā̭me॒va pra̭ti॒ procyā॒tyākrā̭mati |
viji̭hāthā॒-mmā mā॒ santā᳚pta॒mityā॒hāhigṃ̭sāyai |
lo॒ka-mmḙ lokakṛtau kṛṇuta॒mityā̭ha |
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || viṣṇo॒-ssthāna̭ma॒sītyā̭ha | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | e॒ta-tkhalu॒ vai de॒vānā॒-mapa̭rājita-mā॒yata̭nam | ya-dya॒jñaḥ |
de॒vānā̭me॒vāpa̭rājita ā॒yata̭ne tiṣṭhati ||
i॒ta indro̭ akṛṇo-dvī॒ryā̭ṇītyā̭ha || 44 ||
i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti |
sa॒mā॒rabhyo॒rdhvo a̭ddhva॒ro di̭vi॒spṛśa॒mityā̭ha॒ vṛddhyai᳚ | ā॒ghā॒ra-mā̭ghā॒ryamā̭ṇa॒manṷ samā॒rabhya̭ | e॒tasmi̭n kā॒le de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann | sā॒kṣāde॒va yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti | atho॒ samṛ̭ddhenai॒va ya॒jñena॒ yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti |
ahrṷto ya॒jño ya॒jñapa̭te॒rityā॒hānā᳚rtyai |
indrā̭vā॒n-thsvāhetyā̭ha | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti | bṛ॒hadbhā ityā̭ha || 45 ||
su॒va॒rgo vai lo॒ko bṛ॒hadbhāḥ | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ | bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt | prā॒ṇa ā̭ghā॒raḥ |
ya-thsagg̭spa॒rśaye᳚t | bhrātṛ̭vye-'sya prā॒ṇa-nda̭ddhyāt | asagg̭sparśayanna॒tyākrā̭mati | yaja̭māna e॒va prā॒ṇa-nda̭dhāti | pā॒himā᳚-'gne॒ duśca̭ritā॒dā mā॒ suca̭rite bha॒jetyā̭ha || 46 ||
a॒gnirvāva pa॒vitra᳚m | vṛ॒ji॒namanṛ̭ta॒-nduśca̭ritam |
ṛ॒ju॒ka॒rmagṃ sa॒tyagṃ suca̭ritam |
a॒gnire॒vainaṃ̭-vṛ~ji॒nāda-nṛ̭tā॒-dduśca̭ritātpāti |
ṛ॒ju॒ka॒rme sa॒tye suca̭rite bhajati | tasmā̭de॒vamāśā᳚ste | ā॒tmano̭ gopī॒thāya̭ || śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya̭ | yadā̭ghā॒raḥ | ā॒tmā dhru॒vā || 47 ||
ā॒ghā॒ra-mā॒ghārya̭ dhru॒vāgṃ sama̭nakti |
ā॒tmanne॒va ya॒jñasya॒ śiraḥ॒ prati̭dadhāti |
dvi-ssama̭nakti | dvau hi prā̭ṇāpā॒nau | tadā̭huḥ |
trire॒va sama̭ñjyāt | tridhā̭tu॒ hi śira॒ iti̭ | śira̭ ivai॒ta-dya॒jñasya̭ | atho॒ trayo॒ vai prā॒ṇāḥ |
prā॒ṇāne॒vāsmi̭-ndadhāti ||
ma॒khasya॒ śiro̭-'si॒ sañjyoti̭ṣā॒ jyoti̭raṅktā॒mityā̭ha |
jyoti̭re॒vāsmā̭ u॒pari̭ṣṭā-ddadhāti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai || 48 ||
(pari̭dadhāti - prā॒ṇa-nda̭dhāti॒ - hi ya॒jño - ghā̭rayati॒ - nama॒ ityā̭ha - pa॒ścā-d- vī॒ryā̭ṇītyā̭ha॒ - bhā ityā̭ha - bha॒jetyā̭ha - dhru॒ - vaivāsmi̭-ndadhāti॒ trīṇi̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - iḍābhakṣaṇam
dhiṣṇi̭yā॒ vā e॒te nyṷpyante | yadbra॒hmā | yaddhotā᳚ | yada̭ddhva॒ryuḥ | yada॒gnīt | ya-dyaja̭mānaḥ | tān. yada̭ntare॒yāt | yaja̭mānasya prā॒ṇān-thsaṅka̭rṣet | pra॒māyṷka-ssyāt | pu॒ro॒ḍāśa̭mapa॒gṛhya॒ sañca̭ratyaddhva॒ryuḥ || 49 ||
yaja̭mānāyai॒va tallo॒kagṃ śigṃ̭ṣati |
nāsya̭ prā॒ṇān-thsaṅka̭rṣati | na pra॒māyṷko bhavati | pu॒rastā᳚-tpra॒tyaṅṅāsī̭naḥ | iḍā̭yā॒ iḍā॒māda̭dhāti |
hastyā॒gṃ॒ hotre᳚ | pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ | pa॒śavaḥ॒ purṷṣaḥ | pa॒śuṣve॒va pa॒śū-nprati̭ṣṭhāpayati | iḍā̭yai॒ vā e॒ṣā prajā̭tiḥ || 50 ||
tā-mprajā̭tiṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ prajā̭yate | dvira॒ṅgulā̭vanakti॒ parva̭ṇoḥ |
dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai | sa॒kṛdupa̭stṛṇāti | dvirāda̭dhāti | sa॒kṛda॒bhighā̭rayati | ca॒tu-ssampa̭dyate | ca॒tvāri॒ vai pa॒śoḥ pra̭ti॒ṣṭhānā̭ni |
yāvā̭ne॒va pa॒śuḥ | tamupa̭hvayate || 51 ||
mukha̭miva॒ pratyupa̭hvayeta | sa॒mu॒ṅkhāne॒va pa॒śūnupa̭hvayate | pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ |
tasmā॒-thsā-'nvā॒rabhyā᳚ | a॒ddhva॒ryuṇā̭ ca॒ yaja̭mānena ca | upa̭hūtaḥ paśu॒māna̭sā॒nītyā̭ha |
upa॒ hyḙnau॒ hvaya̭te॒ hotā᳚ | iḍā̭yai de॒vatā̭nā-mupaha॒ve | upa̭hūtaḥ paśu॒mā-nbha̭vati |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 52 ||
yāṃ-vai~ hastyā॒miḍā̭mā॒dadhā̭ti | vā॒ca-ssā bhā̭ga॒dheya᳚m | yāmṷpa॒hvaya̭te | prā॒ṇānā॒gṃ॒ sā | vāca̭-ñcai॒va prā॒ṇāgścāva̭rundhe ||
atha॒ vā e॒tarhyupa̭hūtāyā॒miḍā̭yām |
pu॒ro॒ḍāśa̭syai॒va ba̭rhi॒ṣado̭ mīmā॒gṃ॒sā | yaja̭māna-nde॒vā a̭bruvann | ha॒virno॒ nirva॒peti̭ | nāhama̭bhā॒go nirva̭phsyā॒mītya̭bravīt || 53 ||
na mayā̭-'bhā॒gayā 'nṷvakṣya॒theti॒ vāga̭bravīt |
nāhama̭bhā॒gā pṷro-'nuvā॒kyā̭ bhaviṣyā॒mīti̭ puro-'nuvā॒kyā᳚ | nāhama̭bhā॒gā yā॒jyā̭ bhaviṣyā॒mīti̭
yā॒jyā᳚ | na mayā̭-'bhā॒gena॒ vaṣa̭ṭkariṣya॒theti̭ vaṣaṭkā॒raḥ | ya-dya̭jamānabhā॒ga-nni॒dhāya̭ puro॒ḍāśa̭-mbarhi॒ṣada̭-ṅka॒roti̭ |
tāne॒va ta-dbhā॒ginaḥ̭ karoti | ca॒tu॒rdhā ka̭roti | cata̭sro॒ diśaḥ̭ | di॒kṣvḙva prati̭tiṣṭhati | ba॒r॒hi॒ṣada̭-ṅkaroti || 54 ||
yaja̭māno॒ vai pṷro॒ḍāśaḥ̭ | pra॒jā ba॒r॒hiḥ |
yaja̭māname॒va pra॒jāsu॒ prati̭ṣṭhāpayati |
tasmā̭da॒sthnā-'nyāḥ pra॒jāḥ pra̭ti॒tiṣṭha̭nti | mā॒gṃ॒senā॒nyāḥ | atho॒ khalvā̭huḥ | dakṣi̭ṇā॒ vā e॒tā ha̭vi-rya॒jñasyā᳚ntarve॒dyava̭ruddhyante |
ya-tpṷro॒ḍāśa̭-mbarhi॒ṣada̭-ṅka॒rotīti̭ | ca॒tu॒rdhā ka̭roti | ca॒tvāro॒ hyḙte ha̭vi-rya॒jñasya॒rtvijaḥ̭ || 55 ||
bra॒hmā hotā᳚-'ddhva॒ryura॒gnīt | tama॒bhimṛ̭śet | i॒da-mbra॒hmaṇaḥ̭ | i॒dagṃ hotuḥ̭ | i॒dama̭ddhva॒ryoḥ | i॒dama॒gnīdha॒ iti̭ | yathai॒vāda-ssau॒mye᳚-'ddhva॒re |
ā॒deśa̭mṛ॒tvigbhyo॒ dakṣi̭ṇā nī॒yante᳚ | tā॒dṛge॒va tat | a॒gnīdhe᳚ pratha॒māyāda̭dhāti || 56 ||
a॒gnimṷkhā॒ hyṛddhiḥ̭ | a॒gnimṷkhāme॒vardhiṃ॒-ya~ja̭māna ṛddhnoti || sa॒kṛdṷpa॒stīrya॒ dvirā॒dadha̭t | u॒pa॒stīrya॒ dvira॒bhighā̭rayati |
ṣaṭ-thsampa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | ve॒dena̭ bra॒hmaṇe᳚ brahmabhā॒ga-mpari̭harati | prā॒jā॒pa॒tyo vai ve॒daḥ | prā॒jā॒pa॒tyo bra॒hmā || 57 ||
sa॒vi॒tā ya॒jñasya॒ prasū᳚tyai | atha॒ kāma̭ma॒nyena̭ | tato॒ hotre᳚ | maddhyaṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya̭ | yaddhotā᳚ | ma॒ddhya॒ta e॒va ya॒jña-mprī̭ṇāti |
athā᳚ddhva॒ryave᳚ | pra॒ti॒ṣṭhā vā e॒ṣā ya॒jñasya̭ | yada̭ddhva॒ryuḥ |
tasmā᳚ddhavi-rya॒jñasyai॒tāme॒vāvṛta॒manṷ || 58 ||
a॒nyā dakṣi̭ṇā nīyante | ya॒jñasya॒ prati̭ṣṭhityai |
a॒gnima̭gnī-thsa॒kṛ-thsa̭kṛ॒-thsammṛ॒ḍḍhītyā̭ha |
parāṃ̭iva॒ hyḙtarhi̭ ya॒jñaḥ || i॒ṣi॒tā daivyā॒ hotā̭ra॒ ityā̭ha | i॒ṣi॒tagṃ hi karma̭ kri॒yate᳚ |
bha॒dra॒vācyā̭ya॒ preṣi̭to॒ mānṷṣa-ssūktavā॒kāya̭ sū॒ktā brū॒hītyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste |
sva॒gā daivyā॒ hotṛ̭bhya॒ ityā̭ha | ya॒jñame॒va tathsva॒gā ka̭roti | sva॒sti-rmānṷṣebhya॒ ityā̭ha |
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste | śaṃ॒yo~-rbrū॒hītyā̭ha |
śaṃ॒yu~me॒va bā̭rhaspa॒tya-mbhā̭ga॒dheyḙna॒ sama̭rdhayati || 59 ||
(ca॒ra॒tya॒ddhva॒ryuḥ - prajā̭ti--r hvayate॒ - vedā᳚ - bravī-d- barhi॒ṣada̭-ṅkaro-tyṛ॒tvijo̭-dadhāti-bra॒hmā-'nṷ-karoti ca॒tvāri̭ ca) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - prastaraprahārādikam
atha॒ srucā̭vanu॒ṣṭugbhyāṃ॒-vā~ja̭vatībhyāṃ॒-vyū~̭hati | pra॒ti॒ṣṭhā vā a̭nu॒ṣṭuk | annaṃ॒-vā~jaḥ॒ prati̭ṣṭhityai | a॒nnādya॒syāva̭ruddhyai | prācī᳚-ñju॒hūmṷ̄hati | jā॒tāne॒va bhrātṛ̭vyā॒-npraṇṷdate | pra॒tīcī̭mupa॒bhṛta᳚m |
ja॒ni॒ṣyamā̭ṇāne॒va prati̭nudate |
sa viṣṷ̄ca e॒vāpohya̭ sa॒patnā॒n॒. yaja̭mānaḥ |
a॒smin ~lo॒ke prati̭tiṣṭhati || 60 ||
dvābhyā᳚m | dvipra̭tiṣṭho॒ hi || vasṷbhyastvā ru॒drebhya̭stvā-''di॒tyebhya॒stvetyā̭ha |
ya॒thā॒ya॒jure॒vai tat | sru॒kṣu pra̭sta॒rama̭nakti |
i॒me vai lo॒kā-ssrucaḥ̭ | yaja̭mānaḥ prasta॒raḥ | yaja̭māname॒va teja̭sā-'nakti | tre॒dhā-'na̭kti |
traya̭ i॒me lo॒kāḥ || 61 ||
e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyo̭-'nakti |
a॒bhi॒pū॒rvama̭nakti | a॒bhi॒pū॒rvame॒va yaja̭māna॒-nteja̭sā-'nakti || a॒ktagṃ rihā̭ṇā॒ ityā̭ha |
tejo॒ vā ājya᳚m | yaja̭mānaḥ prasta॒raḥ |
yaja̭māname॒va teja̭sā-'nakti | vi॒yantu॒ vaya॒ ityā̭ha | vaya̭ e॒vaina̭-ṅkṛ॒tvā |
su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 62 ||
pra॒jāṃ-yo~ni॒-mmā nirmṛ̭kṣa॒mityā̭ha | pra॒jāyai̭ gopī॒thāya̭ || āpyā̭yantā॒māpa॒ oṣa̭dhaya॒ ityā̭ha | āpa̭ e॒vauṣa̭dhī॒rāpyā̭yayati | ma॒rutā॒-mpṛṣa̭taya॒-ssthetyā̭ha | ma॒ruto॒ vai vṛṣṭyā̭ īśate |
vṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe | diva̭-ṅgaccha॒ tato̭ no॒ vṛṣṭi॒mera॒yetyā̭ha | vṛṣṭi॒rvai dyauḥ | vṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe || 63 ||
yāva॒dvā a̭ddhva॒ryuḥ pra̭sta॒ra-mpra॒hara̭ti | tāva̭da॒syāyṷrmīyate | ā॒yu॒ṣpā a̭gne॒-'syāyṷrme pā॒hītyā̭ha | āyṷre॒vātman-dha̭tte |
yāva॒dvā a̭ddhva॒ryuḥ pra̭sta॒ra-mpra॒hara̭ti | tāva̭dasya॒ cakṣṷrmīyate | ca॒kṣu॒ṣpā a̭gne-'si॒ cakṣṷrme pā॒hītyā̭ha | cakṣṷre॒vātman-dha̭tte ||
dhru॒vā-'sītyā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai ||
ya-mpa̭ri॒dhi-mpa॒ryadha̭tthā॒ ityā̭ha || 64 ||
ya॒thā॒ya॒jure॒vaitat | agnḙ deva pa॒ṇibhi̭-rvī॒yamā̭ṇa॒ ityā̭ha | a॒gnaya̭ e॒vaina॒-ñjuṣṭa̭-ṅkaroti |
ta-nta̭ e॒tamanu॒ joṣa̭-mbharā॒mītyā̭ha |
sa॒jā॒tāne॒vāsmā॒ anṷkānkaroti |
nede॒ṣa tvada̭pace॒tayā̭tā॒ ityā॒hānṷkhyātyai || ya॒jñasya॒ pātha॒ upa॒ sami̭ta॒mityā̭ha |
bhū॒māna̭me॒vopai̭ti | pa॒ri॒dhīn-praha̭rati |
ya॒jñasya॒ sami̭ṣṭyai || 65 ||
srucau॒ sa-mprasrā̭vayati | yade॒va tatra̭ krū॒ram |
tat-tena̭ śamayati | ju॒hvāmṷpa॒bhṛta᳚m | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ |
bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt |
yaja̭mānāyai॒va bhrātṛ̭vya॒mupa̭sti-ṅkaroti ||
sa॒gg॒srā॒vabhā̭gā॒-ssthetyā̭ha |
vasa̭vo॒ vai ru॒drā ā̭di॒tyā-ssagg̭srā॒vabhā̭gāḥ |
teṣā॒-nta-dbhā̭ga॒dheya᳚m || 66 ||
tāne॒va tena̭ prīṇāti | vai॒śva॒de॒vyarcā | e॒te hi viśvḙ de॒vāḥ | tri॒ṣṭug-bha̭vati | i॒ndri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭuk | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti || a॒gnervā॒mapa̭nnagṛhasya॒ sada̭si sādayā॒mītyā̭ha |
i॒yaṃ-vā~ a॒gnirapa̭nnagṛhaḥ | a॒syā e॒vaine॒ sada̭ne sādayati | su॒mnāya̭ sumninī su॒mne mā̭ dhatta॒mityā̭ha || 67 ||
pra॒jā vai pa॒śavaḥ̭ su॒mnam | pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tmandha̭tte | dhu॒ri dhu॒ryaṷ pāta॒mityā̭ha | jā॒yā॒pa॒tyo-rgo̭pī॒thāya̭ || agnḙ-'dabdhāyo-'śītatano॒ ityā̭ha | ya॒thā॒ya॒jure॒vaitat | pā॒hi mā॒-'dya di॒vaḥ pā॒hi prasi̭tyai pā॒hi duri̭ṣṭyai pā॒hi dṷradma॒nyai pā॒hi duśca̭ritā॒dityā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste |
avi̭ṣa-nnaḥ pi॒tu-ṅkṛ̭ṇu su॒ṣadā॒ yoni॒gg॒ svāhetī᳚ddhma-saṃ॒vṛ~śca̭nānyanvāhārya॒paca̭ne 'bhyā॒dhāya̭ phalīkaraṇaho॒ma-ñjṷhoti |
ati̭riktāni॒ vā i̭ddhma saṃ॒vṛ~śca̭nāni || 68 ||
ati̭riktāḥ phalī॒kara̭ṇāḥ | ati̭riktamājyoccheṣa॒ṇam |
ati̭rikta e॒vāti̭rikta-ndadhāti | atho॒ ati̭rikte-nai॒vāti̭rikta-mā॒ptvā-'va̭rundhe || vedi̭-rde॒vebhyo॒ nilā̭yata | tāṃ-ve~॒denānva̭vindann | ve॒dena॒ vediṃ̭-vi~viduḥ pṛthi॒vīm | sā pa̭prathe pṛthi॒vī pārthi̭vāni |
garbha̭-mbibharti॒ bhuva̭neṣva॒ntaḥ |
tato̭ ya॒jño jā̭yate viśva॒dāni॒riti̭ pu॒rastā᳚-thstambaya॒juṣo̭ ve॒dena॒ vedi॒gṃ॒ sammā॒ṣṭryanṷvittyai || 69 ||
atho॒ ya-dve॒daśca॒ vedi̭śca॒ bhava̭taḥ | mi॒thu॒na॒tvāya॒ prajā᳚tyai | pra॒jāpa̭te॒rvā e॒tāni॒ śmaśrṷ̄ṇi | ya-dve॒daḥ | patni̭yā u॒pastha॒ āsya̭ti |
mi॒thu॒name॒va ka̭roti | vi॒ndate᳚ pra॒jām |
ve॒dagṃ hotā-''ha̭va॒nīyā᳚-thstṛ॒ṇannḙti |
ya॒jñame॒va ta-thsanta̭no॒tyotta̭rasmā-dardhamā॒sāt |
tagṃ santa̭ta॒mutta̭re-'rdhamā॒sa āla̭bhate || 70 ||
ta-ṅkā॒lekā̭la॒ āga̭te yajate || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti |
sa tvā a̭ddhva॒ryu-ssyā᳚t | yo yato̭ ya॒jña-mpra̭yu॒ṅkte |
tadḙna-mpratiṣṭhā॒paya॒tīti̭ |
vātā॒dvā a̭ddhva॒ryurya॒jña-mprayṷṅkte |
devā̭ gātuvido gā॒tuṃ-vi~॒tvā gā॒tumi॒tetyā̭ha |
yata̭ e॒va ya॒jña-mpra̭yu॒ṅkte |
tadḙna॒-mprati̭ṣṭhāpayati |
prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || 71 ||
(ti॒ṣṭha॒tī॒ - me lo॒kā - ga̭mayati॒ - dyau-rvṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe - pa॒ryadha̭tthā॒ ityā̭ha॒ - sami̭ṣṭyai - bhāga॒dheyaṃ̭ - dhatta॒mityā̭ha॒ - vā i̭ddhma saṃ॒vṛ~śca̭nā॒ - nyanṷvittyai - labhate॒ - yaja̭mānaḥ) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - patnīyokravimokaḥ
yo vā aya̭thādevataṃ-ya~॒jñamṷpa॒cara̭ti |
ā de॒vatā᳚bhyo vṛścyate | pāpī̭yā-nbhavati | yo ya̭thādeva॒tam | na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate |
vasī̭yā-nbhavati | vā॒ru॒ṇo vai pāśaḥ̭ |
i॒maṃ-vi~ṣyā̭mi॒ varṷṇasya॒ pāśa॒mityā̭ha |
va॒ru॒ṇa॒pā॒śāde॒vainā᳚-mmuñcati |
sa॒vi॒tṛpra̭sūto yathādeva॒tam || 72 ||
na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate | vasī̭yā-nbhavati |
dhā॒tuśca॒ yonaṷ sukṛ॒tasya̭ lo॒ka ityā̭ha | a॒gnirvai dhā॒tā | puṇya॒-ṅkarma̭ sukṛ॒tasya̭ lo॒kaḥ | a॒gnire॒vainā᳚-ndhā॒tā | puṇye॒ karma̭ṇi sukṛ॒tasya̭ lo॒ke da̭dhāti | syo॒na-mmḙ sa॒ha patyā̭ karo॒mītyā̭ha |
ā॒tmana̭śca॒ yaja̭mānasya॒ cānā᳚tyai sa॒tvāṃya~̭ ||
samāyṷṣā॒ sampra॒jayetyā̭ha || 73 ||
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste pūrṇapā॒tre | a॒nta॒to̭-'nu॒ṣṭubhā᳚ | catṷṣpa॒dvā e॒tacchandaḥ॒ prati̭ṣṭhita॒-mpatni̭yai pūrṇapā॒tre bha̭vati |
a॒smin ~lo॒ke prati̭tiṣṭhā॒nīti̭ |
a॒sminne॒va lo॒ke prati̭tiṣṭhati | atho॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭuk | vāmmi̭thu॒nam | āpo॒ retaḥ̭ pra॒jana̭nam |
e॒tasmā॒dvai mi̭thu॒nādvi॒dyota̭māna-ssta॒naya̭nvarṣati | retaḥ̭ si॒ñcann || 74 ||
pra॒jāḥ pra̭ja॒nayanṋ || yadvai ya॒jñasya॒ brahma̭ṇā yu॒jyate᳚ | brahma̭ṇā॒ vai tasya̭ vimo॒kaḥ | a॒dbhi-śśāntiḥ̭ | vimṷktaṃ॒-vā~ e॒tarhi॒ yoktra॒-mbrahma̭ṇā |
ā॒dāyai̭na॒tpatnī̭ sa॒hāpa upa̭gṛhṇīte॒ śāntyai᳚ |
a॒ñja॒lau pū᳚rṇapā॒tramāna̭yati | reta̭ e॒vāsyā᳚-mpra॒jā-nda̭dhāti | pra॒jayā॒ hi ma̭nu॒ṣyaḥ̭ pū॒rṇaḥ |
mukhaṃ॒-vi~mṛ̭ṣṭe | a॒va॒bhṛ॒thasyai॒va rū॒pa-ṅkṛ॒tvotti̭ṣṭhati || 75 ||
(sa॒vi॒tṛpra̭sūto yathādeva॒taṃ-pra॒jayetyā̭ha-si॒ñca-nmṛ̭ṣṭa॒ eka̭-ñca) (a. 10)
anuvākaṃ 11 - upaveṣopagūhanam
pa॒ri॒ve॒ṣo vā e॒ṣa vana॒spatī̭nām | yadṷpave॒ṣaḥ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | vi॒ndatḙ parive॒ṣṭāra᳚m | tamṷtka॒re || ya-nde॒vā ma̭nu॒ṣyḙṣu |
u॒pa॒ve॒ṣamadhā̭rayann | ye a॒smadapa̭cetasaḥ | tāna॒smabhya̭-mi॒hākṷru | upa̭ve॒ṣopa̭viḍḍhi naḥ || 76 ||
pra॒jā-mpuṣṭi॒matho॒ dhana᳚m |
dvi॒pado̭ na॒ścatṷṣpadaḥ | dhru॒vāna-na̭pagān-ku॒rviti̭ pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca॒mupa̭gūhati |
tasmā᳚-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaḥ̭ śū॒drā ava̭syanti | stha॒vi॒ma॒ta upa̭gūhati | apra̭tivādina e॒vainā᳚n kurute ||
dhṛṣṭi॒rvā ṷpave॒ṣaḥ |
śu॒cārto vajro॒ brahma̭ṇā॒ sagṃśi̭taḥ |
yopa̭ve॒ṣe śuk | sā-'mumṛ̭cchatu॒ ya-ndvi॒ṣma iti̭ || 77 ||
athā᳚smai nāma॒ gṛhya॒ praha̭rati | nira॒mu-nnṷda॒ oka̭saḥ | sa॒patno॒ yaḥ pṛ̭ta॒nyati̭ | ni॒rbā॒ddhyḙna ha॒viṣā᳚ | indra̭ eṇa॒-mparā̭śarīt |
i॒hi ti॒sraḥ pa̭rā॒vataḥ̭ | i॒hi pañca॒janā॒gṃ॒ ati̭ |
i॒hi ti॒sro-'ti̭ roca॒nā yāva̭t | sūryo॒ asa̭-ddi॒vi |
pa॒ra॒mā-ntvā̭ parā॒vata᳚m || 78 ||
indro̭ nayatu vṛtra॒hā | yato॒ na puna॒rāya̭si |
śa॒śva॒tībhya॒-ssamā᳚bhya॒ iti̭ | tri॒vṛdvā e॒ṣa vajro॒ brahma̭ṇā॒ sagṃśi̭taḥ | śu॒caivainaṃ̭-vi~॒ddhvā |
e॒bhyo lo॒kebhyo̭ ni॒rṇudya̭ | vajrḙṇa॒ brahma̭ṇā stṛṇute | ha॒to̭ 'sāvava̭dhiṣmā॒-mumityā̭ha॒
stṛtyai᳚ | ya-ndvi॒ṣyātta-ndhyā̭yet |
śu॒caivaina̭-marpayati || 79 ||
(no॒-dvi॒ṣma iti̭-parā॒vata̭-marpayati) (a. 11)
(pratyṷṣṭaṃ - di॒va-śśilpa॒ - maya̭jño - dhṛ॒ta-ñca̭ - devāsu॒rā-ssa e॒tamindra॒ - āpo̭ devī - ra॒gninā॒ - dhiṣṇi̭yā॒ - atha॒ srucau॒ - yo vā aya̭thādevataṃ - parive॒ṣo vā ekā̭daśa)
(pratyṷṣṭa॒ - maya̭jña - e॒ṣā hi viśvḙṣā-nde॒vānā̭ - mū॒rjā pṛ̭thi॒vī - matho॒ rakṣa̭sāṃ॒ - tā-mprajā̭tiṃ॒ - dvābhyāṃ॒ - ta-ṅkā॒lekā̭le॒ nava̭saptatiḥ)
(pratyṷṣṭagṃ - śu॒caivaina̭marpayati)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake tṛtīya prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे तृतीयाष्टके तृतीयः प्रपाठकः - दर्.शपूर्णमासेष्टिब्राह्मणम्
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
अनुवाकं 1 - स्त्रुख्सम्मार्गः
प्रत्यु॑ष्ट॒ग्ं॒ रक्षः॒ प्रत्यु॑ष्टा॒ अरा॑तय॒ इत्या॑ह । रक्ष॑सा॒-मप॑हत्यै । अ॒ग्नेर्व॒स्तेजि॑ष्ठेन॒ तेज॑सा॒ निष्ट॑पा॒मीत्या॑ह मेद्ध्य॒त्वाय॑ ।
स्रुच॒-स्सम्मा᳚र्ष्टि । स्रु॒वमग्रे᳚ । पुमाग्ं॑ समे॒वाभ्य॒-स्सग्ग्श्य॑ति मिथुन॒त्वाय॑ । अथ॑ जु॒हूम् । अथो॑प॒भृत᳚म् । अथ॑ ध्रु॒वाम् । अ॒सौ वै जु॒हूः ॥ 1 ॥
अ॒न्तरि॑क्षमुप॒भृत् । पृ॒थि॒वी ध्रु॒वा ।
इ॒मे वै लो॒का-स्स्रुचः॑ । वृष्टिः॑ स॒मांर्ज॑नानि । वृष्टि॒र्वा इ॒मान् ँलो॒कान॑नुपू॒र्व-ङ्क॑ल्पयति ।
ते ततः॑ क्लृ॒प्ता-स्समे॑धन्ते ।
समे॑धन्ते-ऽस्मा इ॒मे लो॒काः प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ ।
य ए॒वं-वेँद॑ ॥ यदि॑ का॒मये॑त॒ वर्षु॑कः प॒र्जन्यः॑ स्या॒दिति॑ । अ॒ग्र॒त-स्सम्मृ॑ज्यात् ॥ 2 ॥
वृष्टि॑मे॒व निय॑च्छति । अ॒वा॒चीना᳚ग्रा॒ हि वृष्टिः॑ ।
यदि॑ का॒मये॒ताव॑र्षुक-स्स्या॒दिति॑ । मू॒ल॒त-स्सम्मृ॑ज्यात् । वृष्टि॑मे॒वोद्य॑च्छति । तदु॒ वा आ॑हुः । अ॒ग्र॒त ए॒वोपरि॑ष्टा॒-थ्सम्मृ॑ज्यात् ।
मू॒ल॒तो॑-ऽधस्ता᳚त् । तद॑नुपू॒र्व-ङ्क॑ल्पते ।
वर्षु॑को भव॒तीति॑ ॥ 3 ॥
प्राची॑मभ्या॒कार᳚म् । अग्रै॑रन्तर॒तः । ए॒वमि॑व॒ ह्यन्न॑म॒द्यते᳚ । अथो॒ अग्रा॒द्वा ओष॑धीना॒मूर्ज॑-म्प्र॒जा उप॑जीवन्ति । ऊ॒र्ज ए॒वा-न्नाद्य॒स्याव॑रुद्ध्यै । अ॒धस्ता᳚-त्प्र॒तीची᳚म् । द॒ण्डमु॑त्तम॒तः ।
मूले॑न॒ मूल॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै । तस्मा॑दर॒त्नौ प्राञ्च्यु॒परि॑ष्टा॒-ल्लोमा॑नि । प्र॒त्यञ्च्य॒धस्ता᳚त् ॥ 4 ॥
स्रुग्घ्ये॑षा ॥ प्रा॒णो वै स्रु॒वः । जु॒हूर्दक्षि॑णो॒ हस्तः॑ । उ॒प॒भृथ्स॒व्यः । आ॒त्मा ध्रु॒वा । अन्नग्ं॑ स॒मांर्ज॑नानि । मु॒ख॒तो वै प्रा॒णो॑-ऽपा॒नो भू॒त्वा ।
आ॒त्मान॒मन्न॑-म्प्र॒विश्य॑ । बा॒ह्य॒तस्त॒नुवग्ं॑ शुभयति । तस्मा᳚-थ्स्रु॒वमे॒वाग्रे॒ सम्मा᳚र्ष्टि ॥ मु॒ख॒तो हि प्रा॒णो॑-ऽपा॒नो भू॒त्वा ।
आ॒त्मान॒मन्न॑-मावि॒शति॑ । तौ प्रा॑णापा॒नौ ।
अव्य॑र्धुकः प्राणापा॒नाभ्या᳚-म्भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 5 ॥
(जु॒हु--र् मृ॑ज्या-द्- भव॒तीति॑ - प्र॒त्यञ्च्य॒धस्ता᳚न् - मार्ष्टि॒ पञ्च॑ च) (अ. 1)
3.3.2 आनुवाकं 2 - सम्मार्जनानामग्नौ प्रहरणम्
दि॒व-श्शिल्प॒मव॑ततम् । पृ॒थि॒व्याः क॒कुभि॑ श्रि॒तम् ।
तेन॑ व॒यग्ं स॒हस्र॑वल्शेन ।
स॒पत्न॑-न्नाशयामसि॒ स्वाहेति॑ स्रुख्स॒मांर्ज॑नान्य॒ग्नौ प्रह॑रति ।
आपो॒ वै द॒र्भाः । रू॒पमे॒वैषा॑मे॒त-न्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे ॥ अ॒नु॒ष्टुभ॒र्चा । आनु॑ष्टुभः प्र॒जाप॑तिः । प्रा॒जा॒प॒त्यो वे॒दः ।
वे॒दस्याग्रग्ग्॑ स्रुख्स॒मांर्ज॑नानि ॥ 6 ॥
स्वेनै॒वैना॑नि॒ छन्द॑सा । स्वया॑ दे॒वत॑या॒ सम॑र्धयति । अथो॒ ऋग्वाव योषा᳚ । द॒र्भो
वृषा᳚ । तन्मि॑थु॒नम् । मि॒थु॒नमे॒वास्य॒ त-द्य॒ज्ञे क॑रोति प्र॒जन॑नाय । प्रजा॑यते प्र॒जया॑ प॒शुभि॒-र्यज॑मानः ॥ तान्येके॒ वृथै॒वापा᳚स्यन्ति ।
तत्तथा॒ न का᳚र्यम् । आर॑ब्धस्य य॒ज्ञिय॑स्य॒ कर्म॑ण॒-स्स वि॑दो॒हः ॥ 7 ॥
यद्ये॑नानि प॒शवो॑-ऽभि॒तिष्ठे॑युः ।
न त-त्प॒शुभ्यः॒ कम् । अ॒द्भिर्मा᳚-र्जयि॒त्वोत्क॒रे न्य॑स्येत् ।
यद्वै य॒ज्ञिय॑स्य॒ कर्म॑णो॒-ऽन्यत्राहु॑तीभ्य-स्स॒न्तिष्ठ॑ते । उ॒त्क॒रो वाव तस्य॑ प्रति॒ष्ठा । ए॒ताग्ं हि तस्मै᳚ प्रति॒ष्ठा-न्दे॒वा-स्स॒मभ॑रन्न् ।
यद॒द्भिर्मा॒र्जय॑ति । तेन॑ शा॒न्तम् । यदु॑त्क॒रे न्य॒स्यति॑ । प्र॒ति॒ष्ठामे॒वैना॑नि॒ त-द्ग॑मयति ॥ 8 ॥
प्रति॑तिष्ठति प्र॒जया॑ प॒शुभि॒र्यज॑मानः ॥
अथो᳚ स्त॒म्बस्य॒ वा ए॒त-द्रू॒पम् । य-थ्स्रु॑ख्स॒मांर्ज॑नानि । स्त॒म्ब॒शो वा ओष॑धयः ।
तासा᳚-ञ्जरत्क॒क्षे प॒शवो॒ न र॑मन्ते । अप्रि॑यो॒ ह्ये॑षा-ञ्जरत्क॒क्षः । याव॑दप्रियो ह॒ वै ज॑रत्क॒क्षः प॑शू॒नाम् । ताव॑दप्रियः पशू॒ना-म्भ॑वति । यस्यै॒तान्य॒न्यत्रा॒ग्ने-र्दध॑ति ।
न॒व॒दाव्या॑सु॒ वा ओष॑धीषु प॒शवो॑ रमन्ते ॥ 9 ॥
न॒व॒दा॒वो ह्ये॑षा-म्प्रि॒यः । याव॑त्प्रियो ह॒ वै न॑वदा॒वः प॑शू॒नाम् । ताव॑त्प्रियः पशू॒ना-म्भ॑वति । यस्यै॒तान्य॒ग्नौ प्र॒हर॑न्ति । तस्मा॑दे॒तान्य॒ग्नावे॒व प्रह॑रेत् । य॒त॒रस्मिन्᳚-थ्सम्मृ॒ज्यात् ।
प॒शू॒ना-न्धृत्यै᳚ ॥ यो भू॒ताना॒मधि॑पतिः । रु॒द्रस्त॑न्तिच॒रो वृषा᳚ । प॒शून॒स्माक॒-म्मा हिग्ं॑सीः । ए॒तद॑स्तु हु॒त-न्तव॒ स्वाहेत्य॑ग्नि स॒मांर्ज॑नान्य॒ग्नौ प्रह॑रति । ए॒षा वा ए॒तेषां॒-योँनिः॑ । ए॒षा प्र॑ति॒ष्ठा । स्वामे॒वैना॑नि॒ योनि᳚म् ।
स्वा-म्प्र॑ति॒ष्ठा-ङ्ग॑मयति । प्रति॑तिष्ठति प्र॒जया॑ प॒शुभि॒र्यज॑मानः ॥ 10 ॥
(वे॒दस्याग्रग्ग्॑ स्रुख्स॒मांर्ज॑नानि - विदो॒हो - ग॑मयति - प॒शवो॑ रमन्ते - हिग्ंसी॒-ष्षट्च॑) (अ. 2)
अनुवाकं 3 - पत्नीसन्नहनम्
अय॑ज्ञो॒ वा ए॒षः । यो॑-ऽप॒त्नीकः॑ । न प्र॒जाः प्रजा॑येरन्न् । पत्न्यन्वा᳚स्ते । य॒ज्ञमे॒वाकः॑ । प्र॒जाना᳚-म्प्र॒जन॑नाय । य-त्तिष्ठ॑न्ती स॒नंह्ये॑त ।
प्रि॒य-ञ्ज्ञा॒तिग्ं रु॑न्ध्यात् । आसी॑ना॒ सन्न॑ह्यते ।
आसी॑ना॒ ह्ये॑षा वी॒र्य॑-ङ्क॒रोति॑ ॥ 11 ॥
य-त्प॒श्चात्-प्राच्य॒न्वासी॑त । अ॒नया॑ स॒मद॑-न्दधीत ।
दे॒वाना॒-म्पत्नि॑या स॒मद॑-न्दधीत । देशा᳚-द्दक्षिण॒त उदी॒च्यन्वा᳚स्ते । आ॒त्मनो॑ गोपी॒थाय॑ ॥ आ॒शासा॑ना सौमन॒समित्या॑ह । मेद्ध्या॑मे॒वैना॒-ङ्केव॑ली-ङ्कृ॒त्वा । आ॒शिषा॒ सम॑र्धयति ।
अ॒ग्नेरनु॑व्रता भू॒त्वा सन्न॑ह्ये सुकृ॒ताय॒ कमित्या॑ह । ए॒तद्वै पत्नि॑यै व्रतोप॒नय॑नम् ॥ 12 ॥
तेनै॒वैनां᳚-व्रँ॒तमुप॑नयति । तस्मा॑दाहुः ।
यश्चै॒वं-वेँद॒ यश्च॒न । योक्त्र॑मे॒व यु॑ते । यम॒न्वास्ते᳚ । तस्या॒मुष्मि॑न् ँलो॒के भ॑व॒तीति॒ योक्त्रे॑ण । य-द्योक्त्र᳚म् । स योगः॑ । यदास्ते᳚ । स क्षेमः॑ ॥ 13 ॥
यो॒ग॒क्षे॒मस्य॒ क्लृप्त्यै᳚ ॥ यु॒क्त-ङ्क्रि॑याता आ॒शीः कामे॑ युज्याता॒ इति॑ । आ॒शिष॒-स्समृ॑द्ध्यै । ग्र॒न्थि-ङ्ग्र॑थ्नाति । आ॒शिष॑ ए॒वास्या॒-म्परि॑गृह्णाति ।
पुमा॒न्॒. वै ग्र॒न्थिः । स्त्री पत्नी᳚ । त-न्मि॑थु॒नम् ।
मि॒थु॒नमे॒वास्य॒ त-द्य॒ज्ञे क॑रोति प्र॒जन॑नाय ।
प्रजा॑यते प्र॒जया॑ प॒शुभि॒-र्यज॑मानः ॥ 14 ॥
अथो॑ अ॒र्धो वा ए॒ष आ॒त्मनः॑ । य-त्पत्नी᳚ ।
य॒ज्ञस्य॒ धृत्या॒ अशि॑थिलम्भावाय ॥
सु॒प्र॒जस॑स्त्वा व॒यग्ं सु॒पत्नी॒रुप॑सेदि॒मेत्या॑ह ।
य॒ज्ञमे॒व त-न्मि॑थु॒नी क॑रोति । ऊ॒ने-ऽति॑रिक्त-न्धीयाता॒ इति॒ प्रजा᳚त्यै ॥ म॒ही॒ना-म्पयो॒-ऽस्योष॑धीना॒ग्ं॒ रस॒ इत्या॑ह । रू॒पमे॒वास्यै॒-तन्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे । तस्य॒ ते-ऽक्षी॑यमाणस्य॒ निर्व॑पामि देवय॒ज्याया॒ इत्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते ॥ 15 ॥
(क॒रोति॑ - व्रतोप॒नय॑नं॒ - क्षेमो॒ - यज॑मानः - शास्ते) (अ. 3)
अनुवाकं 4 - आज्योत्पवनम्
घृ॒त-ञ्च॒ वै मधु॑ च प्र॒जाप॑तिरासीत् । यतो॒ मद्ध्वा॑सीत् । ततः॑ प्र॒जा अ॑सृजत ।
तस्मा॒-न्मधु॑षि प्र॒जन॑नमिवास्ति ।
तस्मा॒-न्मधु॑षा॒ न प्रच॑रन्ति । या॒तया॑म॒ हि । आज्ये॑न॒ प्रच॑रन्ति । य॒ज्ञो वा आज्य᳚म् । य॒ज्ञेनै॒व य॒ज्ञ-म्प्रच॑र॒न्त्यया॑तयामत्वाय ।
पत्न्यवे᳚क्षते ॥ 16 ॥
मि॒थु॒न॒त्वाय॒ प्रजा᳚त्यै । यद्वै पत्नी॑ य॒ज्ञस्य॑ क॒रोति॑ । मि॒थु॒न-न्तत् । अथो॒ पत्नि॑या ए॒वैष य॒ज्ञस्या᳚न्वार॒म्भो-ऽन॑वच्छित्त्यै ॥
अ॒मे॒द्ध्यं-वाँ ए॒त-त्क॑रोति । य-त्पत्न्य॒वेक्ष॑ते ।
गार्ह॑प॒त्ये ऽधि॑श्रयति मेद्ध्य॒त्वाय॑ । आ॒ह॒व॒नीय॑-म॒भ्युद्द्र॑वति । य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑त्यै । तेजो॑-ऽसि॒ तेजो-ऽनु॒ प्रेहीत्या॑ह ॥ 17 ॥
तेजो॒ वा अ॒ग्निः । तेज॒ आज्य᳚म् । तेज॑सै॒व तेज॒-स्सम॑र्धयति । अ॒ग्निस्ते॒ तेजो॒ मा विनै॒दित्या॒हाहिग्ं॑सायै । स्फ्यस्य॒ वर्त्मन्᳚थ्
सादयति । य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑त्यै । अ॒ग्नेर्जि॒ह्वा-ऽसि॑ सु॒भूर्दे॒वाना॒मित्या॑ह । य॒था॒ य॒जुरे॒वैतत् । धाम्ने॑धाम्ने दे॒वेभ्यो॒ यजु॑षेयजुषे भ॒वेत्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते ॥ 18 ॥
तद्वा अतः॑ प॒वित्रा᳚भ्यामे॒वो-त्पु॑नाति । यज॑मानो॒ वा आज्य᳚म् । प्रा॒णा॒पा॒नौ प॒वित्रे᳚ । यज॑मान ए॒व प्रा॑णापा॒नौ द॑धाति । पु॒न॒रा॒हार᳚म् ।
ए॒वमि॑व॒ हि प्रा॑णापा॒नौ स॒चंर॑तः ।
शु॒क्रम॑सि॒ ज्योति॑रसि॒ तेजो॒-ऽसीत्या॑ह ।
रू॒पमे॒वास्यै॒ त-न्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे । त्रिर्यजु॑षा । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः ॥ 19 ॥
ए॒षां-लोँ॒काना॒माप्त्यै᳚ । त्रिः । त्र्या॑वृ॒द्धि य॒ज्ञः ।
अथो॑ मेद्ध्य॒त्वाय॑ । अथाज्य॑वतीभ्याम॒पः । रू॒पमे॒वासा॑मे॒त-द्वर्ण॑-न्दधाति ।
अपि॒ वा उ॒ताहुः॑ । यथा॑ ह॒ वै योषा॑ सु॒वर्ण॒ग्ं॒ हिर॑ण्य-म्पेश॒ल-म्बिभ्र॑ती रू॒पाण्यास्ते᳚ ।
ए॒वमे॒ता ए॒तर्हीति॑ । आपो॒ वै सर्वा॑ दे॒वताः᳚ ॥ 20 ॥
ए॒षा हि विश्वे॑षा-न्दे॒वाना᳚-न्त॒नूः । यदाज्य᳚म् ॥ तत्रो॒भयो᳚र्मीमा॒ग्ं॒सा । जा॒मि स्यात् । य-द्यजु॒षा-ऽऽज्यं॒-यँजु॑षा॒-ऽप उ॑त्पुनी॒यात् ।
छन्द॑सा॒-ऽप उत्पु॑ना॒त्यजा॑मित्वाय । अथो॑ मिथुन॒त्वाय॑ । सा॒वि॒त्रि॒यर्चा । स॒वि॒तृप्र॑सूत-म्मे॒ कर्मा॑स॒दिति॑ । स॒वि॒तृप्र॑सूतमे॒वास्य॒ कर्म॑ भवति । प॒च्छो गा॑यत्रि॒या त्रिः॑ षमृद्ध॒त्वाय॑ । अ॒द्भिरे॒वौष॑धी॒-स्सन्न॑यति । ओष॑धीभिः प॒शून् । प॒शुभि॒र्यज॑मानम् । शु॒क्र-न्त्वा॑ शु॒क्राया॒-ञ्ज्योति॑स्त्वा॒ ज्योति॑ष्य॒र्चिस्त्वा॒ ऽर्चिषीत्या॑ह
सर्व॒त्वाय॑ । पर्या᳚प्त्या॒ अन॑न्तरायाय ॥ 21 ॥
(ई॒क्ष॒त॒- आ॒ह॒-शा॒स्ते॒-लो॒का - दे॒वता॑ - भवति॒ षट्च॑) (अ. 4)
अनुवाकं 5 - आज्यग्रहणम्
दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आसन्न् ।
स ए॒तमिन्द्र॒ आज्य॑स्यावका॒श-म॑पश्यत् ।
तेनावै᳚क्षत । ततो॑ दे॒वा अभ॑वन्न् । परा-ऽसु॑राः ।
य ए॒वं-विँ॒द्वानाज्य॑-म॒वेक्ष॑ते ।
भव॑त्या॒त्मना᳚ । परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति । ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति ।
यदाज्ये॑ना॒न्यानि॑ ह॒वीग्ष्य॑-भिघा॒रय॑ति ॥ 22 ॥
अथ॒ केनाज्य॒मिति॑ । स॒त्येनेति॑ ब्रूयात् । चक्षु॒र्वै स॒त्यम् । स॒त्येनै॒वैन॑द॒-भिघा॑रयति । ई॒श्व॒रो वा ए॒षो᳚-ऽन्धो भवि॑तोः । यश्चक्षु॒षा ऽऽज्य॑म॒वेक्ष॑ते । नि॒मील्यावे᳚क्षेत । दा॒धारा॒त्मञ्चक्षुः॑ । अ॒भ्याज्य॑-ङ्घारयति ॥ आज्य॑-ङ्गृह्णाति ॥ 23 ॥
छन्दाग्ं॑सि॒ वा आज्य᳚म् । छन्दाग्॑स्ये॒व प्री॑णाति । च॒तुर्जु॒ह्वा-ङ्गृ॑ह्णाति । चतु॑ष्पादः प॒शवः॑ । प॒शूने॒वाव॑रुन्धे । अ॒ष्टावु॑प॒भृति॑ ।
अ॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री । गा॒य॒त्रः प्रा॒णः । प्रा॒णमे॒व प॒शुषु॑ दधाति ।
च॒तुर्ध्रु॒वाया᳚म् ॥ 24 ॥
चतु॑ष्पादः प॒शवः॑ । प॒शुष्वे॒-वोपरि॑ष्टा॒त्-प्रति॑तिष्ठति । य॒ज॒मा॒न॒दे॒व॒त्या॑ वै जु॒हूः । भ्रा॒तृ॒व्य॒दे॒व॒त्यो॑प॒भृत् ।
च॒तुर्जु॒ह्वा-ङ्गृ॒ह्णन्भूयो॑ गृह्णीयात् । अ॒ष्टावु॑प॒भृति॑ गृ॒ह्णन् कनी॑यः ।
यज॑मानायै॒व भ्रातृ॑व्य॒मुप॑स्ति-ङ्करोति ॥
गौर्वै स्रुचः॑ । च॒तुर्जु॒ह्वा-ङ्गृ॑ह्णाति । तस्मा॒च्चतु॑ष्पदी ॥ 25 ॥
अ॒ष्टावु॑प॒भृति॑ । तस्मा॑द॒ष्टाश॑फा । च॒तुर्ध्रु॒वाया᳚म् । तस्मा॒च्चतुः॑ स्तना ।
गामे॒व त-थ्सग्ग्स्क॑रोति । सा-ऽस्मै॒ सग्ग्स्कृ॒तेष॒मूर्ज॑-न्दुहे ।
यज्जु॒ह्वा-ङ्गृ॒ह्णाति॑ । प्र॒या॒जेभ्य॒स्तत् ।
यदु॑प॒भृति॑ । प्र॒या॒जा॒नू॒या॒जेभ्य॒स्तत् । सर्व॑स्मै॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञाय॑ गृह्यते ।
यद्ध्रु॒वाया॒माज्य᳚म् ॥ 26 ॥
(अ॒भि॒घा॒रय॑ति - गृह्णाति - ध्रु॒वायां॒ - चतु॑ष्पदी॒ - प्रयाजानूया॒जेभ्य॒स्त-द्द्वे॒ च॑) (अ. 5)
अनुवाकं 6 - स्त्रुख्सादनम्
आपो॑ देवीरग्रेपुवो अग्रेगुव॒ इत्या॑ह । रू॒पमे॒वासा॑मे॒त-न्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे ।
अग्र॑ इ॒मं-यँ॒ज्ञ-न्न॑य॒ताग्रे॑ य॒ज्ञप॑ति॒मित्या॑ह । अग्र॑ ए॒व य॒ज्ञ-न्न॑यन्ति । अग्रे॑ य॒ज्ञप॑तिम् ।
यु॒ष्मानिन्द्रो॑-ऽवृणीत वृत्र॒तूर्ये॑ यू॒यमिन्द्र॑मवृणीद्ध्वं-वृँत्र॒तूर्य॒ इत्या॑ह ।
वृ॒त्रग्ं ह॑ हनि॒ष्यन्निन्द्र॒ आपो॑ वव्रे । आपो॒ हेन्द्रं॑-वँव्रिरे । स॒ज्ञां-मे॒वासा॑-मे॒त-थ्सामा॑नं॒-व्याँच॑ष्टे । प्रोक्षि॑ता॒-स्स्थेत्या॑ह ॥ 27 ॥
तेनापः॒ प्रोक्षि॑ताः ॥ अ॒ग्नि-र्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत । कृष्णो॑ रू॒प-ङ्कृ॒त्वा । स वन॒स्पती॒-न्प्रावि॑शत् । कृष्णो᳚-ऽस्याखरे॒ष्ठो᳚-ऽग्नये᳚ त्वा॒ स्वाहेत्या॑ह ।
अ॒ग्नय॑ ए॒वैन॒-ञ्जुष्ट॑-ङ्करोति । अथो॑ अ॒ग्नेरे॒व मेध॒मव॑रुन्धे ॥ वेदि॑रसि ब॒र्॒हिषे᳚ त्वा॒ स्वाहेत्या॑ह । प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः । पृ॒थि॒वी वेदिः॑ ॥ 28 ॥
प्र॒जा ए॒व पृ॑थि॒व्या-म्प्रति॑ष्ठापयति ।
ब॒र्॒हिर॑सि स्रु॒ग्भ्यस्त्वा॒ स्वाहेत्या॑ह ।
प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः । यज॑मान॒-स्स्रुचः॑ । यज॑मानमे॒व प्र॒जासु॒ प्रति॑ष्ठापयति ॥
दि॒वे त्वा॒-ऽन्तरि॑क्षाय त्वा पृथि॒व्यै त्वेति॑ ब॒र्॒हिरा॒साद्य॒ प्रोक्ष॑ति । ए॒भ्य ए॒वैनं॑-लोँ॒केभ्यः॒ प्रोक्ष॑ति । अथ॒ ततः॑ स॒ह स्रु॒चा पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्च॑-ङ्ग्र॒न्थि-म्प्रत्यु॑क्षति ।
प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः । यथा॒ सूत्यै॑ का॒ल आपः॑
पु॒रस्ता॒-द्यन्ति॑ ॥ 29 ॥
ता॒दृगे॒व तत् ॥ स्व॒धा पि॒तृभ्य॒ इत्या॑ह । स्व॒धा॒का॒रो हि पि॑तृ॒णाम् । ऊर्ग्भ॑व बर्हि॒षद्भ्य॒ इति॒ दक्षि॑णायै॒ श्रोणे॒रोत्त॑रस्यै॒ निन॑यति॒ सन्त॑त्यै ।
मासा॒ वै पि॒तरो॑ बर्हि॒षदः॑ । मासा॑ने॒व प्री॑णाति ।
मासा॒ वा ओष॑धी-र्व॒र्धय॑न्ति । मासाः᳚ पचन्ति॒ समृ॑द्ध्यै । अन॑तिस्कन्दन्. ह प॒र्जन्यो॑ वर्षति । यत्रै॒तदे॒व-ङ्क्रि॒यते᳚ ॥ 30 ॥
ऊ॒र्जा पृ॑थि॒वी-ङ्ग॑च्छ॒तेत्या॑ह । पृ॒थि॒व्यामे॒वोर्ज॑-न्दधाति ।
तस्मा᳚-त्पृथि॒व्या ऊ॒र्जा भु॑ञ्जते । ग्र॒न्थिं-विँस्रग्ं॑सयति । प्रज॑नयत्ये॒व तत् । ऊ॒र्ध्व-म्प्राञ्च॒मुद्गू॑ढ-म्प्र॒त्यञ्च॒माय॑च्छति ।
तस्मा᳚-त्प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॑ धीयते । प्र॒तीचीः᳚ प्र॒जा जा॑यन्ते ॥ विष्णो॒-स्स्तूपो॒-ऽसीत्या॑ह ।
य॒ज्ञो वै विष्णुः॑ ॥ 31 ॥
य॒ज्ञस्य॒ धृत्यै᳚ । पु॒रस्ता᳚-त्प्रस्त॒र-ङ्गृ॑ह्णाति । मुख्य॑मे॒वैन॑-ङ्करोति । इय॑न्त-ङ्गृह्णाति । प्र॒जाप॑तिना यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑तम् ।
इय॑न्त-ङ्गृह्णाति । य॒ज्ञ॒प॒रुषा॒ सम्मि॑तम् ।
इय॑न्त-ङ्गृह्णाति । ए॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्य᳚म् ।
वी॒र्य॑ सम्मितम् ॥ 32 ॥
अप॑रिमित-ङ्गृह्णाति । अप॑रिमित॒स्याव॑रुद्ध्यै ।
तस्मि॑-न्प॒वित्रे॒ अपि॑सृजति । यज॑मानो॒ वै प्र॑स्त॒रः ।
प्रा॒णा॒पा॒नौ प॒वित्रे᳚ । यज॑मान ए॒व प्रा॑णापा॒नौ द॑धाति ॥ ऊर्णा᳚म्रदस-न्त्वा स्तृणा॒मीत्या॑ह । य॒था॒य॒जुरे॒वै तत् । स्वा॒स॒स्थ-न्दे॒वेभ्य॒ इत्या॑ह । दे॒वेभ्य॑ ए॒वैन॑-थ्स्वास॒स्थ-ङ्क॑रोति ॥ 33 ॥
ब॒र्॒॒हि-स्स्तृ॑णाति । प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः । पृ॒थि॒वी वेदिः॑ । प्र॒जा ए॒व पृ॑थि॒व्या-म्प्रति॑ष्ठापयति ॥ अन॑तिदृश्नग्ग् स्तृणाति । प्र॒जयै॒वैन॑-म्प॒शुभि॒रन॑तिदृश्न-ङ्करोति । धा॒रय॑-न्प्रस्त॒र-म्प॑रि॒धी-न्परि॑ दधाति । यज॑मानो॒ वै प्र॑स्त॒रः ।
यज॑मान ए॒व त-थ्स्व॒य-म्प॑रि॒धी-न्परि॑ दधाति ॥
ग॒न्ध॒र्वो॑-ऽसि वि॒श्वाव॑सु॒रित्या॑ह ॥ 34 ॥
विश्व॑मे॒वायु॒-र्यज॑माने दधाति । इन्द्र॑स्य बा॒हुर॑सि॒ दक्षि॑ण॒ इत्या॑ह । इ॒न्द्रि॒यमे॒व यज॑माने दधाति । मि॒त्रावरु॑णौ त्वोत्तर॒तः परि॑धत्ता॒मित्या॑ह ।
प्रा॒णा॒पा॒नौ मि॒त्रावरु॑णौ । प्रा॒णा॒पा॒ना-वे॒वास्मि॑-न्दधाति । सूर्य॑स्त्वा पु॒रस्ता᳚-त्पा॒त्वित्या॑ह । रक्ष॑सा॒-मप॑हत्यै । कस्या᳚श्चिद॒भिश॑स्त्या॒ इत्या॑ह । अप॑रिमितादे॒वैन॑-म्पाति ॥ 35 ॥
वी॒तिहो᳚त्र-न्त्वा कव॒ इत्या॑ह । अ॒ग्निमे॒व हो॒त्रेण॒ सम॑र्धयति । द्यु॒मन्त॒ग्ं॒ समि॑धीम॒हीत्या॑ह॒ समि॑द्ध्यै । अग्ने॑ बृ॒हन्त॑मद्ध्व॒र इत्या॑ह॒ वृद्ध्यै᳚ । वि॒शो य॒न्त्रे स्थ॒ इत्या॑ह । वि॒शां-यँत्यै᳚ ।
उ॒दी॒चीना᳚ग्रे॒ निद॑धाति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ।
वसू॑नाग्ं रु॒द्राणा॑-मादि॒त्याना॒ग्ं॒ सद॑सि सी॒देत्या॑ह । दे॒वता॑नामे॒व सद॑ने प्रस्त॒रग्ं सा॑दयति ॥ जु॒हूर॑सि घृ॒ताची॒ नाम्नेत्या॑ह ॥ 36 ॥
अ॒सौ वै जु॒हूः । अ॒न्तरि॑क्षमुप॒भृत् । पृ॒थि॒वी ध्रु॒वा । तासा॑मे॒तदे॒व प्रि॒य-न्नाम॑ । य-द्घृ॒ताचीति॑ । य-द्घृ॒ताचीत्याह॑ । प्रि॒येणै॒वैना॒ नाम्ना॑ सादयति ॥
ए॒ता अ॑सदन्-थ्सुकृ॒तस्य॑ लो॒क इत्या॑ह ।
स॒त्यं-वैँ सु॑कृ॒तस्य॑ लो॒कः ।
स॒त्य ए॒वैना᳚-स्सुकृ॒तस्य॑ लो॒के सा॑दयति ।
ता वि॑ष्णो पा॒हीत्या॑ह । य॒ज्ञो वै विष्णुः॑ । य॒ज्ञस्य॒ धृत्यै᳚ । पा॒हि य॒ज्ञ-म्पा॒हि य॒ज्ञप॑ति-म्पा॒हि मां-यँ॑ज्ञ॒निय॒मित्या॑ह । य॒ज्ञाय॒ यज॑मानाया॒त्मने᳚ । तेभ्य॑ ए॒वाशिष॒माशा॒स्ते-ऽना᳚र्त्यै ॥ 37 ॥
(स्थेत्या॑ह - पृथि॒वी वेदि॒--र् यन्ति॑ - क्रि॒यते॒ - विष्णु॑--र् वी॒र्य॑सम्मितं - करो - त्याह - पाति॒ - नाम्नेत्या॑ह - लो॒के सा॑दयति॒ षट्च॑) (अ. 6)
अनुवाकं 7 - आघारः
अ॒ग्निना॒ वै होत्रा᳚ । दे॒वा असु॑रा-न॒भ्य॑भवन्न् ।
अ॒ग्नये॑ समि॒द्ध्यमा॑ना॒या-नु॑ब्रू॒हीत्या॑ह॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै । एक॑विग्ंशति-मिद्ध्मदा॒रूणि॑ भवन्ति । ए॒क॒वि॒ग्ं॒शो वै पुरु॑षः ।
पुरु॑ष॒स्याप्त्यै᳚ ।
पञ्च॑दशेद्ध्मदा॒रूण्य॒-भ्याद॑धाति ।
पञ्च॑दश॒ वा अ॑र्धमा॒सस्य॒ रात्र॑यः ।
अ॒र्ध॒मा॒स॒श-स्सं॑वँथ्स॒र आ᳚प्यते ।
त्रीन्-प॑रि॒धीन्-परि॑-दधाति ॥ 38 ॥
ऊ॒र्ध्वे स॒मिधा॒वाद॑धाति । अ॒नू॒या॒जेभ्यः॑ स॒मिध॒मति॑शिनष्टि । षट्थ्स-म्प॑द्यन्ते । षड्वा ऋ॒तवः॑ । ऋ॒तूने॒व प्री॑णाति । वे॒देनोप॑वाजयति ।
प्रा॒जा॒प॒त्यो वै वे॒दः । प्रा॒जा॒प॒त्यः प्रा॒णः । यज॑मान आहव॒नीयः॑ । यज॑मान ए॒व प्रा॒ण-न्द॑धाति ॥ 39 ॥
त्रिरुप॑वाजयति । त्रयो॒ वै प्रा॒णाः । प्रा॒णाने॒वास्मि॑-न्दधाति । वे॒देनो॑प॒यत्य॑ स्रु॒वेण॑ प्राजाप॒त्य-मा॑घा॒र-माघा॑रयति । य॒ज्ञो वै प्र॒जाप॑तिः । य॒ज्ञमे॒व प्र॒जाप॑ति-म्मुख॒त आर॑भते ।
अथो᳚ प्र॒जाप॑ति॒-स्सर्वा॑ दे॒वताः᳚ । सर्वा॑ ए॒व दे॒वताः᳚ प्रीणाति ॥ अ॒ग्निम॑ग्नी-त्त्रिस्त्रि॒-स्सम्मृ॒ड्ढीत्या॑ह । त्र्या॑वृ॒द्धि य॒ज्ञः ॥ 40 ॥
अथो॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै । प॒रि॒धीन्-थ्सम्मा᳚र्ष्टि । पु॒नात्ये॒वैनान्॑ । त्रिस्त्रि॒-स्सम्मा᳚र्ष्टि । त्र्या॑वृ॒द्धि य॒ज्ञः । अथो॑ मेद्ध्य॒त्वाय॑ । अथो॑ ए॒ते वै दे॑वाश्वाः । दे॒वा॒श्वाने॒व त-थ्सम्मा᳚र्ष्टि ।
सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ।
आसी॑नो॒-ऽन्य-मा॑घा॒र-माघा॑रयति ॥ 41 ॥
तिष्ठ॑न्न॒न्यम् । यथा-ऽनो॑ वा॒ रथं॑वाँ यु॒ञ्ज्यात् ।
ए॒वमे॒व तद॑द्ध्व॒र्यु-र्य॒ज्ञं-युँ॑नक्ति ।
सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्या॒भ्यू᳚ढ्यै ।
वह॑न्त्येन-ङ्ग्रा॒म्याः प॒शवः॑ ।
य ए॒वं-वेँद॑ ॥ भुव॑नमसि॒ विप्र॑थ॒स्वेत्या॑ह । य॒ज्ञो वै भुव॑नम् । य॒ज्ञ ए॒व यज॑मान-म्प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ प्रथयति । अग्ने॒ यष्ट॑रि॒द-न्नम॒ इत्या॑ह ॥ 42 ॥
अ॒ग्निर्वै दे॒वानां॒-यँष्टा᳚ । य ए॒व दे॒वानां॒-यँष्टा᳚ । तस्मा॑ ए॒व नम॑स्करोति ॥
जुह्वेह्य॒ग्निस्त्वा᳚ ह्वयति देवय॒ज्याया॒ उप॑भृ॒देहि॑ दे॒वस्त्वा॑ सवि॒ता ह्व॑यति देवय॒ज्याया॒ इत्या॑ह ।
आ॒ग्ने॒यी वै जु॒हूः । सा॒वि॒त्र्यु॑प॒भृत् । ताभ्या॑मे॒वैने॒ प्रसू॑त॒ आद॑त्ते ॥ अग्ना॑विष्णू॒ मा वा॒मव॑क्रमिष॒मित्या॑ह ।
अ॒ग्निः पु॒रस्ता᳚त् । विष्णु॑र्य॒ज्ञः प॒श्चात् ॥ 43 ॥
ताभ्या॑मे॒व प्र॑ति॒ प्रोच्या॒त्याक्रा॑मति ।
विजि॑हाथा॒-म्मा मा॒ सन्ता᳚प्त॒मित्या॒हाहिग्ं॑सायै ।
लो॒क-म्मे॑ लोककृतौ कृणुत॒मित्या॑ह ।
आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते ॥ विष्णो॒-स्स्थान॑म॒सीत्या॑ह । य॒ज्ञो वै विष्णुः॑ । ए॒त-त्खलु॒ वै दे॒वाना॒-मप॑राजित-मा॒यत॑नम् । य-द्य॒ज्ञः ।
दे॒वाना॑मे॒वाप॑राजित आ॒यत॑ने तिष्ठति ॥
इ॒त इन्द्रो॑ अकृणो-द्वी॒र्या॑णीत्या॑ह ॥ 44 ॥
इ॒न्द्रि॒यमे॒व यज॑माने दधाति ।
स॒मा॒रभ्यो॒र्ध्वो अ॑द्ध्व॒रो दि॑वि॒स्पृश॒मित्या॑ह॒ वृद्ध्यै᳚ । आ॒घा॒र-मा॑घा॒र्यमा॑ण॒मनु॑ समा॒रभ्य॑ । ए॒तस्मि॑न् का॒ले दे॒वा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑यन्न् । सा॒क्षादे॒व यज॑मान-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति । अथो॒ समृ॑द्धेनै॒व य॒ज्ञेन॒ यज॑मान-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति ।
अह्रु॑तो य॒ज्ञो य॒ज्ञप॑ते॒रित्या॒हाना᳚र्त्यै ।
इन्द्रा॑वा॒न्-थ्स्वाहेत्या॑ह । इ॒न्द्रि॒यमे॒व यज॑माने दधाति । बृ॒हद्भा इत्या॑ह ॥ 45 ॥
सु॒व॒र्गो वै लो॒को बृ॒हद्भाः । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ य॒ज॒मा॒न॒दे॒व॒त्या॑ वै जु॒हूः । भ्रा॒तृ॒व्य॒दे॒व॒त्यो॑प॒भृत् । प्रा॒ण आ॑घा॒रः ।
य-थ्सग्ग्॑स्प॒र्शये᳚त् । भ्रातृ॑व्ये-ऽस्य प्रा॒ण-न्द॑द्ध्यात् । असग्ग्॑स्पर्शयन्न॒त्याक्रा॑मति । यज॑मान ए॒व प्रा॒ण-न्द॑धाति । पा॒हिमा᳚-ऽग्ने॒ दुश्च॑रिता॒दा मा॒ सुच॑रिते भ॒जेत्या॑ह ॥ 46 ॥
अ॒ग्निर्वाव प॒वित्र᳚म् । वृ॒जि॒नमनृ॑त॒-न्दुश्च॑रितम् ।
ऋ॒जु॒क॒र्मग्ं स॒त्यग्ं सुच॑रितम् ।
अ॒ग्निरे॒वैनं॑-वृँजि॒नाद-नृ॑ता॒-द्दुश्च॑रितात्पाति ।
ऋ॒जु॒क॒र्मे स॒त्ये सुच॑रिते भजति । तस्मा॑दे॒वमाशा᳚स्ते । आ॒त्मनो॑ गोपी॒थाय॑ ॥ शिरो॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॑ । यदा॑घा॒रः । आ॒त्मा ध्रु॒वा ॥ 47 ॥
आ॒घा॒र-मा॒घार्य॑ ध्रु॒वाग्ं सम॑नक्ति ।
आ॒त्मन्ने॒व य॒ज्ञस्य॒ शिरः॒ प्रति॑दधाति ।
द्वि-स्सम॑नक्ति । द्वौ हि प्रा॑णापा॒नौ । तदा॑हुः ।
त्रिरे॒व सम॑ञ्ज्यात् । त्रिधा॑तु॒ हि शिर॒ इति॑ । शिर॑ इवै॒त-द्य॒ज्ञस्य॑ । अथो॒ त्रयो॒ वै प्रा॒णाः ।
प्रा॒णाने॒वास्मि॑-न्दधाति ॥
म॒खस्य॒ शिरो॑-ऽसि॒ सञ्ज्योति॑षा॒ ज्योति॑रङ्क्ता॒मित्या॑ह ।
ज्योति॑रे॒वास्मा॑ उ॒परि॑ष्टा-द्दधाति ।
सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्यै ॥ 48 ॥
(परि॑दधाति - प्रा॒ण-न्द॑धाति॒ - हि य॒ज्ञो - घा॑रयति॒ - नम॒ इत्या॑ह - प॒श्चा-द्- वी॒र्या॑णीत्या॑ह॒ - भा इत्या॑ह - भ॒जेत्या॑ह - ध्रु॒ - वैवास्मि॑-न्दधाति॒ त्रीणि॑ च) (अ. 7)
अनुवाकं 8 - इडाभक्षणम्
धिष्णि॑या॒ वा ए॒ते न्यु॑प्यन्ते । यद्ब्र॒ह्मा । यद्धोता᳚ । यद॑द्ध्व॒र्युः । यद॒ग्नीत् । य-द्यज॑मानः । तान्. यद॑न्तरे॒यात् । यज॑मानस्य प्रा॒णान्-थ्सङ्क॑र्षेत् । प्र॒मायु॑क-स्स्यात् । पु॒रो॒डाश॑मप॒गृह्य॒ सञ्च॑रत्यद्ध्व॒र्युः ॥ 49 ॥
यज॑मानायै॒व तल्लो॒कग्ं शिग्ं॑षति ।
नास्य॑ प्रा॒णान्-थ्सङ्क॑र्षति । न प्र॒मायु॑को भवति । पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यङ्ङासी॑नः । इडा॑या॒ इडा॒माद॑धाति ।
हस्त्या॒ग्ं॒ होत्रे᳚ । प॒शवो॒ वा इडा᳚ । प॒शवः॒ पुरु॑षः । प॒शुष्वे॒व प॒शू-न्प्रति॑ष्ठापयति । इडा॑यै॒ वा ए॒षा प्रजा॑तिः ॥ 50 ॥
ता-म्प्रजा॑तिं॒-यँज॑मा॒नो-ऽनु॒ प्रजा॑यते । द्विर॒ङ्गुला॑वनक्ति॒ पर्व॑णोः ।
द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्यै । स॒कृदुप॑स्तृणाति । द्विराद॑धाति । स॒कृद॒भिघा॑रयति । च॒तु-स्सम्प॑द्यते । च॒त्वारि॒ वै प॒शोः प्र॑ति॒ष्ठाना॑नि ।
यावा॑ने॒व प॒शुः । तमुप॑ह्वयते ॥ 51 ॥
मुख॑मिव॒ प्रत्युप॑ह्वयेत । स॒मु॒ङ्खाने॒व प॒शूनुप॑ह्वयते । प॒शवो॒ वा इडा᳚ ।
तस्मा॒-थ्सा-ऽन्वा॒रभ्या᳚ । अ॒द्ध्व॒र्युणा॑ च॒ यज॑मानेन च । उप॑हूतः पशु॒मान॑सा॒नीत्या॑ह ।
उप॒ ह्ये॑नौ॒ ह्वय॑ते॒ होता᳚ । इडा॑यै दे॒वता॑ना-मुपह॒वे । उप॑हूतः पशु॒मा-न्भ॑वति ।
य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 52 ॥
यां-वैँ हस्त्या॒मिडा॑मा॒दधा॑ति । वा॒च-स्सा भा॑ग॒धेय᳚म् । यामु॑प॒ह्वय॑ते । प्रा॒णाना॒ग्ं॒ सा । वाच॑-ञ्चै॒व प्रा॒णाग्श्चाव॑रुन्धे ॥
अथ॒ वा ए॒तर्ह्युप॑हूताया॒मिडा॑याम् ।
पु॒रो॒डाश॑स्यै॒व ब॑र्हि॒षदो॑ मीमा॒ग्ं॒सा । यज॑मान-न्दे॒वा अ॑ब्रुवन्न् । ह॒विर्नो॒ निर्व॒पेति॑ । नाहम॑भा॒गो निर्व॑फ्स्या॒मीत्य॑ब्रवीत् ॥ 53 ॥
न मया॑-ऽभा॒गया ऽनु॑वक्ष्य॒थेति॒ वाग॑ब्रवीत् ।
नाहम॑भा॒गा पु॑रो-ऽनुवा॒क्या॑ भविष्या॒मीति॑ पुरो-ऽनुवा॒क्या᳚ । नाहम॑भा॒गा या॒ज्या॑ भविष्या॒मीति॑
या॒ज्या᳚ । न मया॑-ऽभा॒गेन॒ वष॑ट्करिष्य॒थेति॑ वषट्का॒रः । य-द्य॑जमानभा॒ग-न्नि॒धाय॑ पुरो॒डाश॑-म्बर्हि॒षद॑-ङ्क॒रोति॑ ।
ताने॒व त-द्भा॒गिनः॑ करोति । च॒तु॒र्धा क॑रोति । चत॑स्रो॒ दिशः॑ । दि॒क्ष्वे॑व प्रति॑तिष्ठति । ब॒र्॒हि॒षद॑-ङ्करोति ॥ 54 ॥
यज॑मानो॒ वै पु॑रो॒डाशः॑ । प्र॒जा ब॒र्॒हिः ।
यज॑मानमे॒व प्र॒जासु॒ प्रति॑ष्ठापयति ।
तस्मा॑द॒स्थ्ना-ऽन्याः प्र॒जाः प्र॑ति॒तिष्ठ॑न्ति । मा॒ग्ं॒सेना॒न्याः । अथो॒ खल्वा॑हुः । दक्षि॑णा॒ वा ए॒ता ह॑वि-र्य॒ज्ञस्या᳚न्तर्वे॒द्यव॑रुद्ध्यन्ते ।
य-त्पु॑रो॒डाश॑-म्बर्हि॒षद॑-ङ्क॒रोतीति॑ । च॒तु॒र्धा क॑रोति । च॒त्वारो॒ ह्ये॑ते ह॑वि-र्य॒ज्ञस्य॒र्त्विजः॑ ॥ 55 ॥
ब्र॒ह्मा होता᳚-ऽद्ध्व॒र्युर॒ग्नीत् । तम॒भिमृ॑शेत् । इ॒द-म्ब्र॒ह्मणः॑ । इ॒दग्ं होतुः॑ । इ॒दम॑द्ध्व॒र्योः । इ॒दम॒ग्नीध॒ इति॑ । यथै॒वाद-स्सौ॒म्ये᳚-ऽद्ध्व॒रे ।
आ॒देश॑मृ॒त्विग्भ्यो॒ दक्षि॑णा नी॒यन्ते᳚ । ता॒दृगे॒व तत् । अ॒ग्नीधे᳚ प्रथ॒मायाद॑धाति ॥ 56 ॥
अ॒ग्निमु॑खा॒ ह्यृद्धिः॑ । अ॒ग्निमु॑खामे॒वर्धिं॒-यँज॑मान ऋद्ध्नोति ॥ स॒कृदु॑प॒स्तीर्य॒ द्विरा॒दध॑त् । उ॒प॒स्तीर्य॒ द्विर॒भिघा॑रयति ।
षट्-थ्सम्प॑द्यन्ते । षड्वा ऋ॒तवः॑ । ऋ॒तूने॒व प्री॑णाति । वे॒देन॑ ब्र॒ह्मणे᳚ ब्रह्मभा॒ग-म्परि॑हरति । प्रा॒जा॒प॒त्यो वै वे॒दः । प्रा॒जा॒प॒त्यो ब्र॒ह्मा ॥ 57 ॥
स॒वि॒ता य॒ज्ञस्य॒ प्रसू᳚त्यै । अथ॒ काम॑म॒न्येन॑ । ततो॒ होत्रे᳚ । मद्ध्यं॒-वाँ ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॑ । यद्धोता᳚ । म॒द्ध्य॒त ए॒व य॒ज्ञ-म्प्री॑णाति ।
अथा᳚द्ध्व॒र्यवे᳚ । प्र॒ति॒ष्ठा वा ए॒षा य॒ज्ञस्य॑ । यद॑द्ध्व॒र्युः ।
तस्मा᳚द्धवि-र्य॒ज्ञस्यै॒तामे॒वावृत॒मनु॑ ॥ 58 ॥
अ॒न्या दक्षि॑णा नीयन्ते । य॒ज्ञस्य॒ प्रति॑ष्ठित्यै ।
अ॒ग्निम॑ग्नी-थ्स॒कृ-थ्स॑कृ॒-थ्सम्मृ॒ड्ढीत्या॑ह ।
परां॑इव॒ ह्ये॑तर्हि॑ य॒ज्ञः ॥ इ॒षि॒ता दैव्या॒ होता॑र॒ इत्या॑ह । इ॒षि॒तग्ं हि कर्म॑ क्रि॒यते᳚ ।
भ॒द्र॒वाच्या॑य॒ प्रेषि॑तो॒ मानु॑ष-स्सूक्तवा॒काय॑ सू॒क्ता ब्रू॒हीत्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते ।
स्व॒गा दैव्या॒ होतृ॑भ्य॒ इत्या॑ह । य॒ज्ञमे॒व तथ्स्व॒गा क॑रोति । स्व॒स्ति-र्मानु॑षेभ्य॒ इत्या॑ह ।
आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते । शं॒योँ-र्ब्रू॒हीत्या॑ह ।
शं॒युँमे॒व बा॑र्हस्प॒त्य-म्भा॑ग॒धेये॑न॒ सम॑र्धयति ॥ 59 ॥
(च॒र॒त्य॒द्ध्व॒र्युः - प्रजा॑ति--र् ह्वयते॒ - वेदा᳚ - ब्रवी-द्- बर्हि॒षद॑-ङ्करो-त्यृ॒त्विजो॑-दधाति-ब्र॒ह्मा-ऽनु॑-करोति च॒त्वारि॑ च) (अ. 8)
अनुवाकं 9 - प्रस्तरप्रहारादिकम्
अथ॒ स्रुचा॑वनु॒ष्टुग्भ्यां॒-वाँज॑वतीभ्यां॒-व्यूँ॑हति । प्र॒ति॒ष्ठा वा अ॑नु॒ष्टुक् । अन्नं॒-वाँजः॒ प्रति॑ष्ठित्यै । अ॒न्नाद्य॒स्याव॑रुद्ध्यै । प्राची᳚-ञ्जु॒हूमू॑हति । जा॒ताने॒व भ्रातृ॑व्या॒-न्प्रणु॑दते । प्र॒तीची॑मुप॒भृत᳚म् ।
ज॒नि॒ष्यमा॑णाने॒व प्रति॑नुदते ।
स विषू॑च ए॒वापोह्य॑ स॒पत्ना॒न्॒. यज॑मानः ।
अ॒स्मिन् ँलो॒के प्रति॑तिष्ठति ॥ 60 ॥
द्वाभ्या᳚म् । द्विप्र॑तिष्ठो॒ हि ॥ वसु॑भ्यस्त्वा रु॒द्रेभ्य॑स्त्वा-ऽऽदि॒त्येभ्य॒स्त्वेत्या॑ह ।
य॒था॒य॒जुरे॒वै तत् । स्रु॒क्षु प्र॑स्त॒रम॑नक्ति ।
इ॒मे वै लो॒का-स्स्रुचः॑ । यज॑मानः प्रस्त॒रः । यज॑मानमे॒व तेज॑सा-ऽनक्ति । त्रे॒धा-ऽन॑क्ति ।
त्रय॑ इ॒मे लो॒काः ॥ 61 ॥
ए॒भ्य ए॒वैनं॑-लोँ॒केभ्यो॑-ऽनक्ति ।
अ॒भि॒पू॒र्वम॑नक्ति । अ॒भि॒पू॒र्वमे॒व यज॑मान॒-न्तेज॑सा-ऽनक्ति ॥ अ॒क्तग्ं रिहा॑णा॒ इत्या॑ह ।
तेजो॒ वा आज्य᳚म् । यज॑मानः प्रस्त॒रः ।
यज॑मानमे॒व तेज॑सा-ऽनक्ति । वि॒यन्तु॒ वय॒ इत्या॑ह । वय॑ ए॒वैन॑-ङ्कृ॒त्वा ।
सु॒व॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति ॥ 62 ॥
प्र॒जां-योँनि॒-म्मा निर्मृ॑क्ष॒मित्या॑ह । प्र॒जायै॑ गोपी॒थाय॑ ॥ आप्या॑यन्ता॒माप॒ ओष॑धय॒ इत्या॑ह । आप॑ ए॒वौष॑धी॒राप्या॑ययति । म॒रुता॒-म्पृष॑तय॒-स्स्थेत्या॑ह । म॒रुतो॒ वै वृष्ट्या॑ ईशते ।
वृष्टि॑मे॒वाव॑रुन्धे । दिव॑-ङ्गच्छ॒ ततो॑ नो॒ वृष्टि॒मेर॒येत्या॑ह । वृष्टि॒र्वै द्यौः । वृष्टि॑मे॒वाव॑रुन्धे ॥ 63 ॥
याव॒द्वा अ॑द्ध्व॒र्युः प्र॑स्त॒र-म्प्र॒हर॑ति । ताव॑द॒स्यायु॑र्मीयते । आ॒यु॒ष्पा अ॑ग्ने॒-ऽस्यायु॑र्मे पा॒हीत्या॑ह । आयु॑रे॒वात्मन्-ध॑त्ते ।
याव॒द्वा अ॑द्ध्व॒र्युः प्र॑स्त॒र-म्प्र॒हर॑ति । ताव॑दस्य॒ चक्षु॑र्मीयते । च॒क्षु॒ष्पा अ॑ग्ने-ऽसि॒ चक्षु॑र्मे पा॒हीत्या॑ह । चक्षु॑रे॒वात्मन्-ध॑त्ते ॥
ध्रु॒वा-ऽसीत्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥
य-म्प॑रि॒धि-म्प॒र्यध॑त्था॒ इत्या॑ह ॥ 64 ॥
य॒था॒य॒जुरे॒वैतत् । अग्ने॑ देव प॒णिभि॑-र्वी॒यमा॑ण॒ इत्या॑ह । अ॒ग्नय॑ ए॒वैन॒-ञ्जुष्ट॑-ङ्करोति ।
त-न्त॑ ए॒तमनु॒ जोष॑-म्भरा॒मीत्या॑ह ।
स॒जा॒ताने॒वास्मा॒ अनु॑कान्करोति ।
नेदे॒ष त्वद॑पचे॒तया॑ता॒ इत्या॒हानु॑ख्यात्यै ॥ य॒ज्ञस्य॒ पाथ॒ उप॒ समि॑त॒मित्या॑ह ।
भू॒मान॑मे॒वोपै॑ति । प॒रि॒धीन्-प्रह॑रति ।
य॒ज्ञस्य॒ समि॑ष्ट्यै ॥ 65 ॥
स्रुचौ॒ स-म्प्रस्रा॑वयति । यदे॒व तत्र॑ क्रू॒रम् ।
तत्-तेन॑ शमयति । जु॒ह्वामु॑प॒भृत᳚म् । य॒ज॒मा॒न॒दे॒व॒त्या॑ वै जु॒हूः ।
भ्रा॒तृ॒व्य॒दे॒व॒त्यो॑प॒भृत् ।
यज॑मानायै॒व भ्रातृ॑व्य॒मुप॑स्ति-ङ्करोति ॥
स॒ग्ग्॒स्रा॒वभा॑गा॒-स्स्थेत्या॑ह ।
वस॑वो॒ वै रु॒द्रा आ॑दि॒त्या-स्सग्ग्॑स्रा॒वभा॑गाः ।
तेषा॒-न्त-द्भा॑ग॒धेय᳚म् ॥ 66 ॥
ताने॒व तेन॑ प्रीणाति । वै॒श्व॒दे॒व्यर्चा । ए॒ते हि विश्वे॑ दे॒वाः । त्रि॒ष्टुग्-भ॑वति । इ॒न्द्रि॒यं-वैँ त्रि॒ष्टुक् । इ॒न्द्रि॒यमे॒व यज॑माने दधाति ॥ अ॒ग्नेर्वा॒मप॑न्नगृहस्य॒ सद॑सि सादया॒मीत्या॑ह ।
इ॒यं-वाँ अ॒ग्निरप॑न्नगृहः । अ॒स्या ए॒वैने॒ सद॑ने सादयति । सु॒म्नाय॑ सुम्निनी सु॒म्ने मा॑ धत्त॒मित्या॑ह ॥ 67 ॥
प्र॒जा वै प॒शवः॑ सु॒म्नम् । प्र॒जामे॒व प॒शूना॒त्मन्ध॑त्ते । धु॒रि धु॒र्यौ॑ पात॒मित्या॑ह । जा॒या॒प॒त्यो-र्गो॑पी॒थाय॑ ॥ अग्ने॑-ऽदब्धायो-ऽशीततनो॒ इत्या॑ह । य॒था॒य॒जुरे॒वैतत् । पा॒हि मा॒-ऽद्य दि॒वः पा॒हि प्रसि॑त्यै पा॒हि दुरि॑ष्ट्यै पा॒हि दु॑रद्म॒न्यै पा॒हि दुश्च॑रिता॒दित्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते ।
अवि॑ष-न्नः पि॒तु-ङ्कृ॑णु सु॒षदा॒ योनि॒ग्ग्॒ स्वाहेती᳚द्ध्म-सं॒वृँश्च॑नान्यन्वाहार्य॒पच॑ने ऽभ्या॒धाय॑ फलीकरणहो॒म-ञ्जु॑होति ।
अति॑रिक्तानि॒ वा इ॑द्ध्म सं॒वृँश्च॑नानि ॥ 68 ॥
अति॑रिक्ताः फली॒कर॑णाः । अति॑रिक्तमाज्योच्छेष॒णम् ।
अति॑रिक्त ए॒वाति॑रिक्त-न्दधाति । अथो॒ अति॑रिक्ते-नै॒वाति॑रिक्त-मा॒प्त्वा-ऽव॑रुन्धे ॥ वेदि॑-र्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत । तां-वेँ॒देनान्व॑विन्दन्न् । वे॒देन॒ वेदिं॑-विँविदुः पृथि॒वीम् । सा प॑प्रथे पृथि॒वी पार्थि॑वानि ।
गर्भ॑-म्बिभर्ति॒ भुव॑नेष्व॒न्तः ।
ततो॑ य॒ज्ञो जा॑यते विश्व॒दानि॒रिति॑ पु॒रस्ता᳚-थ्स्तम्बय॒जुषो॑ वे॒देन॒ वेदि॒ग्ं॒ सम्मा॒ष्ट्र्यनु॑वित्त्यै ॥ 69 ॥
अथो॒ य-द्वे॒दश्च॒ वेदि॑श्च॒ भव॑तः । मि॒थु॒न॒त्वाय॒ प्रजा᳚त्यै । प्र॒जाप॑ते॒र्वा ए॒तानि॒ श्मश्रू॑णि । य-द्वे॒दः । पत्नि॑या उ॒पस्थ॒ आस्य॑ति ।
मि॒थु॒नमे॒व क॑रोति । वि॒न्दते᳚ प्र॒जाम् ।
वे॒दग्ं होता-ऽऽह॑व॒नीया᳚-थ्स्तृ॒णन्ने॑ति ।
य॒ज्ञमे॒व त-थ्सन्त॑नो॒त्योत्त॑रस्मा-दर्धमा॒सात् ।
तग्ं सन्त॑त॒मुत्त॑रे-ऽर्धमा॒स आल॑भते ॥ 70 ॥
त-ङ्का॒लेका॑ल॒ आग॑ते यजते ॥ ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति ।
स त्वा अ॑द्ध्व॒र्यु-स्स्या᳚त् । यो यतो॑ य॒ज्ञ-म्प्र॑यु॒ङ्क्ते ।
तदे॑न-म्प्रतिष्ठा॒पय॒तीति॑ ।
वाता॒द्वा अ॑द्ध्व॒र्युर्य॒ज्ञ-म्प्रयु॑ङ्क्ते ।
देवा॑ गातुविदो गा॒तुं-विँ॒त्वा गा॒तुमि॒तेत्या॑ह ।
यत॑ ए॒व य॒ज्ञ-म्प्र॑यु॒ङ्क्ते ।
तदे॑न॒-म्प्रति॑ष्ठापयति ।
प्रति॑तिष्ठति प्र॒जया॑ प॒शुभि॒-र्यज॑मानः ॥ 71 ॥
(ति॒ष्ठ॒ती॒ - मे लो॒का - ग॑मयति॒ - द्यौ-र्वृष्टि॑मे॒वाव॑रुन्धे - प॒र्यध॑त्था॒ इत्या॑ह॒ - समि॑ष्ट्यै - भाग॒धेयं॑ - धत्त॒मित्या॑ह॒ - वा इ॑द्ध्म सं॒वृँश्च॑ना॒ - न्यनु॑वित्त्यै - लभते॒ - यज॑मानः) (अ. 9)
अनुवाकं 10 - पत्नीयोक्रविमोकः
यो वा अय॑थादेवतं-यँ॒ज्ञमु॑प॒चर॑ति ।
आ दे॒वता᳚भ्यो वृश्च्यते । पापी॑या-न्भवति । यो य॑थादेव॒तम् । न दे॒वता᳚भ्य॒ आवृ॑श्च्यते ।
वसी॑या-न्भवति । वा॒रु॒णो वै पाशः॑ ।
इ॒मं-विँष्या॑मि॒ वरु॑णस्य॒ पाश॒मित्या॑ह ।
व॒रु॒ण॒पा॒शादे॒वैना᳚-म्मुञ्चति ।
स॒वि॒तृप्र॑सूतो यथादेव॒तम् ॥ 72 ॥
न दे॒वता᳚भ्य॒ आवृ॑श्च्यते । वसी॑या-न्भवति ।
धा॒तुश्च॒ योनौ॑ सुकृ॒तस्य॑ लो॒क इत्या॑ह । अ॒ग्निर्वै धा॒ता । पुण्य॒-ङ्कर्म॑ सुकृ॒तस्य॑ लो॒कः । अ॒ग्निरे॒वैना᳚-न्धा॒ता । पुण्ये॒ कर्म॑णि सुकृ॒तस्य॑ लो॒के द॑धाति । स्यो॒न-म्मे॑ स॒ह पत्या॑ करो॒मीत्या॑ह ।
आ॒त्मन॑श्च॒ यज॑मानस्य॒ चाना᳚त्यै स॒त्वांयँ॑ ॥
समायु॑षा॒ सम्प्र॒जयेत्या॑ह ॥ 73 ॥
आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते पूर्णपा॒त्रे । अ॒न्त॒तो॑-ऽनु॒ष्टुभा᳚ । चतु॑ष्प॒द्वा ए॒तच्छन्दः॒ प्रति॑ष्ठित॒-म्पत्नि॑यै पूर्णपा॒त्रे भ॑वति ।
अ॒स्मिन् ँलो॒के प्रति॑तिष्ठा॒नीति॑ ।
अ॒स्मिन्ने॒व लो॒के प्रति॑तिष्ठति । अथो॒ वाग्वा अ॑नु॒ष्टुक् । वाम्मि॑थु॒नम् । आपो॒ रेतः॑ प्र॒जन॑नम् ।
ए॒तस्मा॒द्वै मि॑थु॒नाद्वि॒द्योत॑मान-स्स्त॒नय॑न्वर्षति । रेतः॑ सि॒ञ्चन्न् ॥ 74 ॥
प्र॒जाः प्र॑ज॒नयन्न्॑ ॥ यद्वै य॒ज्ञस्य॒ ब्रह्म॑णा यु॒ज्यते᳚ । ब्रह्म॑णा॒ वै तस्य॑ विमो॒कः । अ॒द्भि-श्शान्तिः॑ । विमु॑क्तं॒-वाँ ए॒तर्हि॒ योक्त्र॒-म्ब्रह्म॑णा ।
आ॒दायै॑न॒त्पत्नी॑ स॒हाप उप॑गृह्णीते॒ शान्त्यै᳚ ।
अ॒ञ्ज॒लौ पू᳚र्णपा॒त्रमान॑यति । रेत॑ ए॒वास्या᳚-म्प्र॒जा-न्द॑धाति । प्र॒जया॒ हि म॑नु॒ष्यः॑ पू॒र्णः ।
मुखं॒-विँमृ॑ष्टे । अ॒व॒भृ॒थस्यै॒व रू॒प-ङ्कृ॒त्वोत्ति॑ष्ठति ॥ 75 ॥
(स॒वि॒तृप्र॑सूतो यथादेव॒तं-प्र॒जयेत्या॑ह-सि॒ञ्च-न्मृ॑ष्ट॒ एक॑-ञ्च) (अ. 10)
अनुवाकं 11 - उपवेषोपगूहनम्
प॒रि॒वे॒षो वा ए॒ष वन॒स्पती॑नाम् । यदु॑पवे॒षः । य ए॒वं-वेँद॑ । वि॒न्दते॑ परिवे॒ष्टार᳚म् । तमु॑त्क॒रे ॥ य-न्दे॒वा म॑नु॒ष्ये॑षु ।
उ॒प॒वे॒षमधा॑रयन्न् । ये अ॒स्मदप॑चेतसः । तान॒स्मभ्य॑-मि॒हाकु॑रु । उप॑वे॒षोप॑विड्ढि नः ॥ 76 ॥
प्र॒जा-म्पुष्टि॒मथो॒ धन᳚म् ।
द्वि॒पदो॑ न॒श्चतु॑ष्पदः । ध्रु॒वान-न॑पगान्-कु॒र्विति॑ पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्च॒मुप॑गूहति ।
तस्मा᳚-त्पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्चः॑ शू॒द्रा अव॑स्यन्ति । स्थ॒वि॒म॒त उप॑गूहति । अप्र॑तिवादिन ए॒वैना᳚न् कुरुते ॥
धृष्टि॒र्वा उ॑पवे॒षः ।
शु॒चार्तो वज्रो॒ ब्रह्म॑णा॒ सग्ंशि॑तः ।
योप॑वे॒षे शुक् । सा-ऽमुमृ॑च्छतु॒ य-न्द्वि॒ष्म इति॑ ॥ 77 ॥
अथा᳚स्मै नाम॒ गृह्य॒ प्रह॑रति । निर॒मु-न्नु॑द॒ ओक॑सः । स॒पत्नो॒ यः पृ॑त॒न्यति॑ । नि॒र्बा॒द्ध्ये॑न ह॒विषा᳚ । इन्द्र॑ एण॒-म्परा॑शरीत् ।
इ॒हि ति॒स्रः प॑रा॒वतः॑ । इ॒हि पञ्च॒जना॒ग्ं॒ अति॑ ।
इ॒हि ति॒स्रो-ऽति॑ रोच॒ना याव॑त् । सूर्यो॒ अस॑-द्दि॒वि ।
प॒र॒मा-न्त्वा॑ परा॒वत᳚म् ॥ 78 ॥
इन्द्रो॑ नयतु वृत्र॒हा । यतो॒ न पुन॒राय॑सि ।
श॒श्व॒तीभ्य॒-स्समा᳚भ्य॒ इति॑ । त्रि॒वृद्वा ए॒ष वज्रो॒ ब्रह्म॑णा॒ सग्ंशि॑तः । शु॒चैवैनं॑-विँ॒द्ध्वा ।
ए॒भ्यो लो॒केभ्यो॑ नि॒र्णुद्य॑ । वज्रे॑ण॒ ब्रह्म॑णा स्तृणुते । ह॒तो॑ ऽसावव॑धिष्मा॒-मुमित्या॑ह॒
स्तृत्यै᳚ । य-न्द्वि॒ष्यात्त-न्ध्या॑येत् ।
शु॒चैवैन॑-मर्पयति ॥ 79 ॥
(नो॒-द्वि॒ष्म इति॑-परा॒वत॑-मर्पयति) (अ. 11)
(प्रत्यु॑ष्टं - दि॒व-श्शिल्प॒ - मय॑ज्ञो - धृ॒त-ञ्च॑ - देवासु॒रा-स्स ए॒तमिन्द्र॒ - आपो॑ देवी - र॒ग्निना॒ - धिष्णि॑या॒ - अथ॒ स्रुचौ॒ - यो वा अय॑थादेवतं - परिवे॒षो वा एका॑दश)
(प्रत्यु॑ष्ट॒ - मय॑ज्ञ - ए॒षा हि विश्वे॑षा-न्दे॒वाना॑ - मू॒र्जा पृ॑थि॒वी - मथो॒ रक्ष॑सां॒ - ता-म्प्रजा॑तिं॒ - द्वाभ्यां॒ - त-ङ्का॒लेका॑ले॒ नव॑सप्ततिः)
(प्रत्यु॑ष्टग्ं - शु॒चैवैन॑मर्पयति)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे तृतीयाष्टके तृतीय प्रपाठक-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ - dar.śapūrṇamāseṣṭibrāhmaṇam
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1 - strukhsammārgaḥ
pratyṷṣṭa॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pratyṷṣṭā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | a॒gnerva॒steji̭ṣṭhena॒ teja̭sā॒ niṣṭa̭pā॒mītyā̭ha meddhya॒tvāya̭ |
sruca॒-ssammā᳚rṣṭi | sru॒vamagre᳚ | pumāgṃ̭ same॒vābhya॒-ssaggśya̭ti mithuna॒tvāya̭ | atha̭ ju॒hūm | atho̭pa॒bhṛta᳚m | atha̭ dhru॒vām | a॒sau vai ju॒hūḥ || 1 ||
a॒ntari̭kṣamupa॒bhṛt | pṛ॒thi॒vī dhru॒vā |
i॒me vai lo॒kā-ssrucaḥ̭ | vṛṣṭiḥ̭ sa॒māṃrja̭nāni | vṛṣṭi॒rvā i॒mān ~lo॒kāna̭nupū॒rva-ṅka̭lpayati |
te tataḥ̭ klṛ॒ptā-ssamḙdhante |
samḙdhante-'smā i॒me lo॒kāḥ pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yadi̭ kā॒mayḙta॒ varṣṷkaḥ pa॒rjanyaḥ̭ syā॒diti̭ | a॒gra॒ta-ssammṛ̭jyāt || 2 ||
vṛṣṭi̭me॒va niya̭cchati | a॒vā॒cīnā᳚grā॒ hi vṛṣṭiḥ̭ |
yadi̭ kā॒maye॒tāva̭rṣuka-ssyā॒diti̭ | mū॒la॒ta-ssammṛ̭jyāt | vṛṣṭi̭me॒vodya̭cchati | tadu॒ vā ā̭huḥ | a॒gra॒ta e॒vopari̭ṣṭā॒-thsammṛ̭jyāt |
mū॒la॒to̭-'dhastā᳚t | tada̭nupū॒rva-ṅka̭lpate |
varṣṷko bhava॒tīti̭ || 3 ||
prācī̭mabhyā॒kāra᳚m | agrai̭rantara॒taḥ | e॒vami̭va॒ hyanna̭ma॒dyate᳚ | atho॒ agrā॒dvā oṣa̭dhīnā॒mūrja̭-mpra॒jā upa̭jīvanti | ū॒rja e॒vā-nnādya॒syāva̭ruddhyai | a॒dhastā᳚-tpra॒tīcī᳚m | da॒ṇḍamṷttama॒taḥ |
mūlḙna॒ mūla॒-mprati̭ṣṭhityai | tasmā̭dara॒tnau prāñcyu॒pari̭ṣṭā॒-llomā̭ni | pra॒tyañcya॒dhastā᳚t || 4 ||
srugghyḙṣā || prā॒ṇo vai sru॒vaḥ | ju॒hūrdakṣi̭ṇo॒ hastaḥ̭ | u॒pa॒bhṛthsa॒vyaḥ | ā॒tmā dhru॒vā | annagṃ̭ sa॒māṃrja̭nāni | mu॒kha॒to vai prā॒ṇo̭-'pā॒no bhū॒tvā |
ā॒tmāna॒manna̭-mpra॒viśya̭ | bā॒hya॒tasta॒nuvagṃ̭ śubhayati | tasmā᳚-thsru॒vame॒vāgre॒ sammā᳚rṣṭi || mu॒kha॒to hi prā॒ṇo̭-'pā॒no bhū॒tvā |
ā॒tmāna॒manna̭-māvi॒śati̭ | tau prā̭ṇāpā॒nau |
avya̭rdhukaḥ prāṇāpā॒nābhyā᳚-mbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 5 ||
(ju॒hu--r mṛ̭jyā-d- bhava॒tīti̭ - pra॒tyañcya॒dhastā᳚n - mārṣṭi॒ pañca̭ ca) (a. 1)
3.3.2 ānuvākaṃ 2 - sammārjanānāmagnau praharaṇam
di॒va-śśilpa॒mava̭tatam | pṛ॒thi॒vyāḥ ka॒kubhi̭ śri॒tam |
tena̭ va॒yagṃ sa॒hasra̭valśena |
sa॒patna̭-nnāśayāmasi॒ svāheti̭ srukhsa॒māṃrja̭nānya॒gnau praha̭rati |
āpo॒ vai da॒rbhāḥ | rū॒pame॒vaiṣā̭me॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe || a॒nu॒ṣṭubha॒rcā | ānṷṣṭubhaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | prā॒jā॒pa॒tyo ve॒daḥ |
ve॒dasyāgragg̭ srukhsa॒māṃrja̭nāni || 6 ||
svenai॒vainā̭ni॒ chanda̭sā | svayā̭ de॒vata̭yā॒ sama̭rdhayati | atho॒ ṛgvāva yoṣā᳚ | da॒rbho
vṛṣā᳚ | tanmi̭thu॒nam | mi॒thu॒name॒vāsya॒ ta-dya॒jñe ka̭roti pra॒jana̭nāya | prajā̭yate pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || tānyeke॒ vṛthai॒vāpā᳚syanti |
tattathā॒ na kā᳚ryam | āra̭bdhasya ya॒jñiya̭sya॒ karma̭ṇa॒-ssa vi̭do॒haḥ || 7 ||
yadyḙnāni pa॒śavo̭-'bhi॒tiṣṭhḙyuḥ |
na ta-tpa॒śubhyaḥ॒ kam | a॒dbhirmā᳚-rjayi॒tvotka॒re nya̭syet |
yadvai ya॒jñiya̭sya॒ karma̭ṇo॒-'nyatrāhṷtībhya-ssa॒ntiṣṭha̭te | u॒tka॒ro vāva tasya̭ prati॒ṣṭhā | e॒tāgṃ hi tasmai᳚ prati॒ṣṭhā-nde॒vā-ssa॒mabha̭rann |
yada॒dbhirmā॒rjaya̭ti | tena̭ śā॒ntam | yadṷtka॒re nya॒syati̭ | pra॒ti॒ṣṭhāme॒vainā̭ni॒ ta-dga̭mayati || 8 ||
prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ryaja̭mānaḥ ||
atho᳚ sta॒mbasya॒ vā e॒ta-drū॒pam | ya-thsrṷkhsa॒māṃrja̭nāni | sta॒mba॒śo vā oṣa̭dhayaḥ |
tāsā᳚-ñjaratka॒kṣe pa॒śavo॒ na ra̭mante | apri̭yo॒ hyḙṣā-ñjaratka॒kṣaḥ | yāva̭dapriyo ha॒ vai ja̭ratka॒kṣaḥ pa̭śū॒nām | tāva̭dapriyaḥ paśū॒nā-mbha̭vati | yasyai॒tānya॒nyatrā॒gne-rdadha̭ti |
na॒va॒dāvyā̭su॒ vā oṣa̭dhīṣu pa॒śavo̭ ramante || 9 ||
na॒va॒dā॒vo hyḙṣā-mpri॒yaḥ | yāva̭tpriyo ha॒ vai na̭vadā॒vaḥ pa̭śū॒nām | tāva̭tpriyaḥ paśū॒nā-mbha̭vati | yasyai॒tānya॒gnau pra॒hara̭nti | tasmā̭de॒tānya॒gnāve॒va praha̭ret | ya॒ta॒rasmin᳚-thsammṛ॒jyāt |
pa॒śū॒nā-ndhṛtyai᳚ || yo bhū॒tānā॒madhi̭patiḥ | ru॒drasta̭ntica॒ro vṛṣā᳚ | pa॒śūna॒smāka॒-mmā higṃ̭sīḥ | e॒tada̭stu hu॒ta-ntava॒ svāhetya̭gni sa॒māṃrja̭nānya॒gnau praha̭rati | e॒ṣā vā e॒teṣāṃ॒-yo~niḥ̭ | e॒ṣā pra̭ti॒ṣṭhā | svāme॒vainā̭ni॒ yoni᳚m |
svā-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati | prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ryaja̭mānaḥ || 10 ||
(ve॒dasyāgragg̭ srukhsa॒māṃrja̭nāni - vido॒ho - ga̭mayati - pa॒śavo̭ ramante - higṃsī॒-ṣṣaṭca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3 - patnīsannahanam
aya̭jño॒ vā e॒ṣaḥ | yo̭-'pa॒tnīkaḥ̭ | na pra॒jāḥ prajā̭yerann | patnyanvā᳚ste | ya॒jñame॒vākaḥ̭ | pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāya | ya-ttiṣṭha̭ntī sa॒naṃhyḙta |
pri॒ya-ñjñā॒tigṃ rṷndhyāt | āsī̭nā॒ sanna̭hyate |
āsī̭nā॒ hyḙṣā vī॒rya̭-ṅka॒roti̭ || 11 ||
ya-tpa॒ścāt-prācya॒nvāsī̭ta | a॒nayā̭ sa॒mada̭-ndadhīta |
de॒vānā॒-mpatni̭yā sa॒mada̭-ndadhīta | deśā᳚-ddakṣiṇa॒ta udī॒cyanvā᳚ste | ā॒tmano̭ gopī॒thāya̭ || ā॒śāsā̭nā saumana॒samityā̭ha | meddhyā̭me॒vainā॒-ṅkeva̭lī-ṅkṛ॒tvā | ā॒śiṣā॒ sama̭rdhayati |
a॒gneranṷvratā bhū॒tvā sanna̭hye sukṛ॒tāya॒ kamityā̭ha | e॒tadvai patni̭yai vratopa॒naya̭nam || 12 ||
tenai॒vaināṃ᳚-vra~॒tamupa̭nayati | tasmā̭dāhuḥ |
yaścai॒vaṃ-ve~da॒ yaśca॒na | yoktra̭me॒va yṷte | yama॒nvāste᳚ | tasyā॒muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭va॒tīti॒ yoktrḙṇa | ya-dyoktra᳚m | sa yogaḥ̭ | yadāste᳚ | sa kṣemaḥ̭ || 13 ||
yo॒ga॒kṣe॒masya॒ klṛptyai᳚ || yu॒kta-ṅkri̭yātā ā॒śīḥ kāmḙ yujyātā॒ iti̭ | ā॒śiṣa॒-ssamṛ̭ddhyai | gra॒nthi-ṅgra̭thnāti | ā॒śiṣa̭ e॒vāsyā॒-mpari̭gṛhṇāti |
pumā॒n॒. vai gra॒nthiḥ | strī patnī᳚ | ta-nmi̭thu॒nam |
mi॒thu॒name॒vāsya॒ ta-dya॒jñe ka̭roti pra॒jana̭nāya |
prajā̭yate pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || 14 ||
atho̭ a॒rdho vā e॒ṣa ā॒tmanaḥ̭ | ya-tpatnī᳚ |
ya॒jñasya॒ dhṛtyā॒ aśi̭thilambhāvāya ||
su॒pra॒jasa̭stvā va॒yagṃ su॒patnī॒rupa̭sedi॒metyā̭ha |
ya॒jñame॒va ta-nmi̭thu॒nī ka̭roti | ū॒ne-'ti̭rikta-ndhīyātā॒ iti॒ prajā᳚tyai || ma॒hī॒nā-mpayo॒-'syoṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rasa॒ ityā̭ha | rū॒pame॒vāsyai॒-tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | tasya॒ te-'kṣī̭yamāṇasya॒ nirva̭pāmi devaya॒jyāyā॒ ityā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || 15 ||
(ka॒roti̭ - vratopa॒naya̭naṃ॒ - kṣemo॒ - yaja̭mānaḥ - śāste) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - ājyotpavanam
ghṛ॒ta-ñca॒ vai madhṷ ca pra॒jāpa̭tirāsīt | yato॒ maddhvā̭sīt | tataḥ̭ pra॒jā a̭sṛjata |
tasmā॒-nmadhṷṣi pra॒jana̭namivāsti |
tasmā॒-nmadhṷṣā॒ na praca̭ranti | yā॒tayā̭ma॒ hi | ājyḙna॒ praca̭ranti | ya॒jño vā ājya᳚m | ya॒jñenai॒va ya॒jña-mpraca̭ra॒ntyayā̭tayāmatvāya |
patnyave᳚kṣate || 16 ||
mi॒thu॒na॒tvāya॒ prajā᳚tyai | yadvai patnī̭ ya॒jñasya̭ ka॒roti̭ | mi॒thu॒na-ntat | atho॒ patni̭yā e॒vaiṣa ya॒jñasyā᳚nvāra॒mbho-'na̭vacchittyai ||
a॒me॒ddhyaṃ-vā~ e॒ta-tka̭roti | ya-tpatnya॒vekṣa̭te |
gārha̭pa॒tye 'dhi̭śrayati meddhya॒tvāya̭ | ā॒ha॒va॒nīya̭-ma॒bhyuddra̭vati | ya॒jñasya॒ santa̭tyai | tejo̭-'si॒ tejo-'nu॒ prehītyā̭ha || 17 ||
tejo॒ vā a॒gniḥ | teja॒ ājya᳚m | teja̭sai॒va teja॒-ssama̭rdhayati | a॒gniste॒ tejo॒ mā vinai॒dityā॒hāhigṃ̭sāyai | sphyasya॒ vartman᳚th
sādayati | ya॒jñasya॒ santa̭tyai | a॒gnerji॒hvā-'si̭ su॒bhūrde॒vānā॒mityā̭ha | ya॒thā॒ ya॒jure॒vaitat | dhāmnḙdhāmne de॒vebhyo॒ yajṷṣeyajuṣe bha॒vetyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || 18 ||
tadvā ataḥ̭ pa॒vitrā᳚bhyāme॒vo-tpṷnāti | yaja̭māno॒ vā ājya᳚m | prā॒ṇā॒pā॒nau pa॒vitre᳚ | yaja̭māna e॒va prā̭ṇāpā॒nau da̭dhāti | pu॒na॒rā॒hāra᳚m |
e॒vami̭va॒ hi prā̭ṇāpā॒nau sa॒caṃra̭taḥ |
śu॒krama̭si॒ jyoti̭rasi॒ tejo॒-'sītyā̭ha |
rū॒pame॒vāsyai॒ ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | triryajṷṣā | traya̭ i॒me lo॒kāḥ || 19 ||
e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai᳚ | triḥ | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ |
atho̭ meddhya॒tvāya̭ | athājya̭vatībhyāma॒paḥ | rū॒pame॒vāsā̭me॒ta-dvarṇa̭-ndadhāti |
api॒ vā u॒tāhuḥ̭ | yathā̭ ha॒ vai yoṣā̭ su॒varṇa॒gṃ॒ hira̭ṇya-mpeśa॒la-mbibhra̭tī rū॒pāṇyāste᳚ |
e॒vame॒tā e॒tarhīti̭ | āpo॒ vai sarvā̭ de॒vatāḥ᳚ || 20 ||
e॒ṣā hi viśvḙṣā-nde॒vānā᳚-nta॒nūḥ | yadājya᳚m || tatro॒bhayo᳚rmīmā॒gṃ॒sā | jā॒mi syāt | ya-dyaju॒ṣā-''jyaṃ॒-ya~jṷṣā॒-'pa ṷtpunī॒yāt |
chanda̭sā॒-'pa utpṷnā॒tyajā̭mitvāya | atho̭ mithuna॒tvāya̭ | sā॒vi॒tri॒yarcā | sa॒vi॒tṛpra̭sūta-mme॒ karmā̭sa॒diti̭ | sa॒vi॒tṛpra̭sūtame॒vāsya॒ karma̭ bhavati | pa॒ccho gā̭yatri॒yā triḥ̭ ṣamṛddha॒tvāya̭ | a॒dbhire॒vauṣa̭dhī॒-ssanna̭yati | oṣa̭dhībhiḥ pa॒śūn | pa॒śubhi॒ryaja̭mānam | śu॒kra-ntvā̭ śu॒krāyā॒-ñjyoti̭stvā॒ jyoti̭ṣya॒rcistvā॒ 'rciṣītyā̭ha
sarva॒tvāya̭ | paryā᳚ptyā॒ ana̭ntarāyāya || 21 ||
(ī॒kṣa॒ta॒- ā॒ha॒-śā॒ste॒-lo॒kā - de॒vatā̭ - bhavati॒ ṣaṭca̭) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - ājyagrahaṇam
de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsann |
sa e॒tamindra॒ ājya̭syāvakā॒śa-ma̭paśyat |
tenāvai᳚kṣata | tato̭ de॒vā abha̭vann | parā-'sṷrāḥ |
ya e॒vaṃ-vi~॒dvānājya̭-ma॒vekṣa̭te |
bhava̭tyā॒tmanā᳚ | parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati | bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti |
yadājyḙnā॒nyāni̭ ha॒vīgṣya̭-bhighā॒raya̭ti || 22 ||
atha॒ kenājya॒miti̭ | sa॒tyeneti̭ brūyāt | cakṣu॒rvai sa॒tyam | sa॒tyenai॒vaina̭da॒-bhighā̭rayati | ī॒śva॒ro vā e॒ṣo᳚-'ndho bhavi̭toḥ | yaścakṣu॒ṣā ''jya̭ma॒vekṣa̭te | ni॒mīlyāve᳚kṣeta | dā॒dhārā॒tmañcakṣuḥ̭ | a॒bhyājya̭-ṅghārayati || ājya̭-ṅgṛhṇāti || 23 ||
chandāgṃ̭si॒ vā ājya᳚m | chandāg̭sye॒va prī̭ṇāti | ca॒turju॒hvā-ṅgṛ̭hṇāti | catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ | pa॒śūne॒vāva̭rundhe | a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ |
a॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī | gā॒ya॒traḥ prā॒ṇaḥ | prā॒ṇame॒va pa॒śuṣṷ dadhāti |
ca॒turdhru॒vāyā᳚m || 24 ||
catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ | pa॒śuṣve॒-vopari̭ṣṭā॒t-prati̭tiṣṭhati | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ | bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt |
ca॒turju॒hvā-ṅgṛ॒hṇanbhūyo̭ gṛhṇīyāt | a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ gṛ॒hṇan kanī̭yaḥ |
yaja̭mānāyai॒va bhrātṛ̭vya॒mupa̭sti-ṅkaroti ||
gaurvai srucaḥ̭ | ca॒turju॒hvā-ṅgṛ̭hṇāti | tasmā॒ccatṷṣpadī || 25 ||
a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ | tasmā̭da॒ṣṭāśa̭phā | ca॒turdhru॒vāyā᳚m | tasmā॒ccatuḥ̭ stanā |
gāme॒va ta-thsaggska̭roti | sā-'smai॒ saggskṛ॒teṣa॒mūrja̭-nduhe |
yajju॒hvā-ṅgṛ॒hṇāti̭ | pra॒yā॒jebhya॒stat |
yadṷpa॒bhṛti̭ | pra॒yā॒jā॒nū॒yā॒jebhya॒stat | sarva̭smai॒ vā e॒ta-dya॒jñāya̭ gṛhyate |
yaddhru॒vāyā॒mājya᳚m || 26 ||
(a॒bhi॒ghā॒raya̭ti - gṛhṇāti - dhru॒vāyāṃ॒ - catṷṣpadī॒ - prayājānūyā॒jebhya॒sta-ddve॒ ca̭) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - strukhsādanam
āpo̭ devīragrepuvo agreguva॒ ityā̭ha | rū॒pame॒vāsā̭me॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe |
agra̭ i॒maṃ-ya~॒jña-nna̭ya॒tāgrḙ ya॒jñapa̭ti॒mityā̭ha | agra̭ e॒va ya॒jña-nna̭yanti | agrḙ ya॒jñapa̭tim |
yu॒ṣmānindro̭-'vṛṇīta vṛtra॒tūryḙ yū॒yamindra̭mavṛṇīddhvaṃ-vṛ~tra॒tūrya॒ ityā̭ha |
vṛ॒tragṃ ha̭ hani॒ṣyannindra॒ āpo̭ vavre | āpo॒ hendraṃ̭-va~vrire | sa॒jñāṃ-me॒vāsā̭-me॒ta-thsāmā̭naṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | prokṣi̭tā॒-ssthetyā̭ha || 27 ||
tenāpaḥ॒ prokṣi̭tāḥ || a॒gni-rde॒vebhyo॒ nilā̭yata | kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | sa vana॒spatī॒-nprāvi̭śat | kṛṣṇo᳚-'syākhare॒ṣṭho᳚-'gnaye᳚ tvā॒ svāhetyā̭ha |
a॒gnaya̭ e॒vaina॒-ñjuṣṭa̭-ṅkaroti | atho̭ a॒gnere॒va medha॒mava̭rundhe || vedi̭rasi ba॒r॒hiṣe᳚ tvā॒ svāhetyā̭ha | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pṛ॒thi॒vī vediḥ̭ || 28 ||
pra॒jā e॒va pṛ̭thi॒vyā-mprati̭ṣṭhāpayati |
ba॒r॒hira̭si sru॒gbhyastvā॒ svāhetyā̭ha |
pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | yaja̭māna॒-ssrucaḥ̭ | yaja̭māname॒va pra॒jāsu॒ prati̭ṣṭhāpayati ||
di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tveti̭ ba॒r॒hirā॒sādya॒ prokṣa̭ti | e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ॒ prokṣa̭ti | atha॒ tataḥ̭ sa॒ha sru॒cā pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca̭-ṅgra॒nthi-mpratyṷkṣati |
pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | yathā॒ sūtyai̭ kā॒la āpaḥ̭
pu॒rastā॒-dyanti̭ || 29 ||
tā॒dṛge॒va tat || sva॒dhā pi॒tṛbhya॒ ityā̭ha | sva॒dhā॒kā॒ro hi pi̭tṛ॒ṇām | ūrgbha̭va barhi॒ṣadbhya॒ iti॒ dakṣi̭ṇāyai॒ śroṇe॒rotta̭rasyai॒ nina̭yati॒ santa̭tyai |
māsā॒ vai pi॒taro̭ barhi॒ṣadaḥ̭ | māsā̭ne॒va prī̭ṇāti |
māsā॒ vā oṣa̭dhī-rva॒rdhaya̭nti | māsāḥ᳚ pacanti॒ samṛ̭ddhyai | ana̭tiskandan. ha pa॒rjanyo̭ varṣati | yatrai॒tade॒va-ṅkri॒yate᳚ || 30 ||
ū॒rjā pṛ̭thi॒vī-ṅga̭ccha॒tetyā̭ha | pṛ॒thi॒vyāme॒vorja̭-ndadhāti |
tasmā᳚-tpṛthi॒vyā ū॒rjā bhṷñjate | gra॒nthiṃ-vi~sragṃ̭sayati | praja̭nayatye॒va tat | ū॒rdhva-mprāñca॒mudgṷ̄ḍha-mpra॒tyañca॒māya̭cchati |
tasmā᳚-tprā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate | pra॒tīcīḥ᳚ pra॒jā jā̭yante || viṣṇo॒-sstūpo॒-'sītyā̭ha |
ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ || 31 ||
ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ | pu॒rastā᳚-tprasta॒ra-ṅgṛ̭hṇāti | mukhya̭me॒vaina̭-ṅkaroti | iya̭nta-ṅgṛhṇāti | pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tam |
iya̭nta-ṅgṛhṇāti | ya॒jña॒pa॒ruṣā॒ sammi̭tam |
iya̭nta-ṅgṛhṇāti | e॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒rya᳚m |
vī॒rya̭ sammitam || 32 ||
apa̭rimita-ṅgṛhṇāti | apa̭rimita॒syāva̭ruddhyai |
tasmi̭-npa॒vitre॒ api̭sṛjati | yaja̭māno॒ vai pra̭sta॒raḥ |
prā॒ṇā॒pā॒nau pa॒vitre᳚ | yaja̭māna e॒va prā̭ṇāpā॒nau da̭dhāti || ūrṇā᳚mradasa-ntvā stṛṇā॒mītyā̭ha | ya॒thā॒ya॒jure॒vai tat | svā॒sa॒stha-nde॒vebhya॒ ityā̭ha | de॒vebhya̭ e॒vaina̭-thsvāsa॒stha-ṅka̭roti || 33 ||
ba॒r॒॒hi-sstṛ̭ṇāti | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pṛ॒thi॒vī vediḥ̭ | pra॒jā e॒va pṛ̭thi॒vyā-mprati̭ṣṭhāpayati || ana̭tidṛśnagg stṛṇāti | pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒rana̭tidṛśna-ṅkaroti | dhā॒raya̭-nprasta॒ra-mpa̭ri॒dhī-npari̭ dadhāti | yaja̭māno॒ vai pra̭sta॒raḥ |
yaja̭māna e॒va ta-thsva॒ya-mpa̭ri॒dhī-npari̭ dadhāti ||
ga॒ndha॒rvo̭-'si vi॒śvāva̭su॒rityā̭ha || 34 ||
viśva̭me॒vāyu॒-ryaja̭māne dadhāti | indra̭sya bā॒hura̭si॒ dakṣi̭ṇa॒ ityā̭ha | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti | mi॒trāvarṷṇau tvottara॒taḥ pari̭dhattā॒mityā̭ha |
prā॒ṇā॒pā॒nau mi॒trāvarṷṇau | prā॒ṇā॒pā॒nā-ve॒vāsmi̭-ndadhāti | sūrya̭stvā pu॒rastā᳚-tpā॒tvityā̭ha | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | kasyā᳚ścida॒bhiśa̭styā॒ ityā̭ha | apa̭rimitāde॒vaina̭-mpāti || 35 ||
vī॒tiho᳚tra-ntvā kava॒ ityā̭ha | a॒gnime॒va ho॒treṇa॒ sama̭rdhayati | dyu॒manta॒gṃ॒ sami̭dhīma॒hītyā̭ha॒ sami̭ddhyai | agnḙ bṛ॒hanta̭maddhva॒ra ityā̭ha॒ vṛddhyai᳚ | vi॒śo ya॒ntre stha॒ ityā̭ha | vi॒śāṃ-ya~tyai᳚ |
u॒dī॒cīnā᳚gre॒ nida̭dhāti॒ prati̭ṣṭhityai |
vasṷ̄nāgṃ ru॒drāṇā̭-mādi॒tyānā॒gṃ॒ sada̭si sī॒detyā̭ha | de॒vatā̭nāme॒va sada̭ne prasta॒ragṃ sā̭dayati || ju॒hūra̭si ghṛ॒tācī॒ nāmnetyā̭ha || 36 ||
a॒sau vai ju॒hūḥ | a॒ntari̭kṣamupa॒bhṛt | pṛ॒thi॒vī dhru॒vā | tāsā̭me॒tade॒va pri॒ya-nnāma̭ | ya-dghṛ॒tācīti̭ | ya-dghṛ॒tācītyāha̭ | pri॒yeṇai॒vainā॒ nāmnā̭ sādayati ||
e॒tā a̭sadan-thsukṛ॒tasya̭ lo॒ka ityā̭ha |
sa॒tyaṃ-vai~ sṷkṛ॒tasya̭ lo॒kaḥ |
sa॒tya e॒vainā᳚-ssukṛ॒tasya̭ lo॒ke sā̭dayati |
tā vi̭ṣṇo pā॒hītyā̭ha | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ | pā॒hi ya॒jña-mpā॒hi ya॒jñapa̭ti-mpā॒hi māṃ-ya~̭jña॒niya॒mityā̭ha | ya॒jñāya॒ yaja̭mānāyā॒tmane᳚ | tebhya̭ e॒vāśiṣa॒māśā॒ste-'nā᳚rtyai || 37 ||
(sthetyā̭ha - pṛthi॒vī vedi॒--r yanti̭ - kri॒yate॒ - viṣṇṷ--r vī॒rya̭sammitaṃ - karo - tyāha - pāti॒ - nāmnetyā̭ha - lo॒ke sā̭dayati॒ ṣaṭca̭) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - āghāraḥ
a॒gninā॒ vai hotrā᳚ | de॒vā asṷrā-na॒bhya̭bhavann |
a॒gnayḙ sami॒ddhyamā̭nā॒yā-nṷbrū॒hītyā̭ha॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai | eka̭vigṃśati-middhmadā॒rūṇi̭ bhavanti | e॒ka॒vi॒gṃ॒śo vai purṷṣaḥ |
purṷṣa॒syāptyai᳚ |
pañca̭daśeddhmadā॒rūṇya॒-bhyāda̭dhāti |
pañca̭daśa॒ vā a̭rdhamā॒sasya॒ rātra̭yaḥ |
a॒rdha॒mā॒sa॒śa-ssaṃ̭va~thsa॒ra ā᳚pyate |
trīn-pa̭ri॒dhīn-pari̭-dadhāti || 38 ||
ū॒rdhve sa॒midhā॒vāda̭dhāti | a॒nū॒yā॒jebhyaḥ̭ sa॒midha॒mati̭śinaṣṭi | ṣaṭthsa-mpa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | ve॒denopa̭vājayati |
prā॒jā॒pa॒tyo vai ve॒daḥ | prā॒jā॒pa॒tyaḥ prā॒ṇaḥ | yaja̭māna āhava॒nīyaḥ̭ | yaja̭māna e॒va prā॒ṇa-nda̭dhāti || 39 ||
trirupa̭vājayati | trayo॒ vai prā॒ṇāḥ | prā॒ṇāne॒vāsmi̭-ndadhāti | ve॒deno̭pa॒yatya̭ sru॒veṇa̭ prājāpa॒tya-mā̭ghā॒ra-māghā̭rayati | ya॒jño vai pra॒jāpa̭tiḥ | ya॒jñame॒va pra॒jāpa̭ti-mmukha॒ta āra̭bhate |
atho᳚ pra॒jāpa̭ti॒-ssarvā̭ de॒vatāḥ᳚ | sarvā̭ e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti || a॒gnima̭gnī-ttristri॒-ssammṛ॒ḍḍhītyā̭ha | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ || 40 ||
atho॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai | pa॒ri॒dhīn-thsammā᳚rṣṭi | pu॒nātye॒vaināṋ | tristri॒-ssammā᳚rṣṭi | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ | atho̭ meddhya॒tvāya̭ | atho̭ e॒te vai dḙvāśvāḥ | de॒vā॒śvāne॒va ta-thsammā᳚rṣṭi |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai |
āsī̭no॒-'nya-mā̭ghā॒ra-māghā̭rayati || 41 ||
tiṣṭha̭nna॒nyam | yathā-'no̭ vā॒ rathaṃ̭vā~ yu॒ñjyāt |
e॒vame॒va tada̭ddhva॒ryu-rya॒jñaṃ-yu~̭nakti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā॒bhyū᳚ḍhyai |
vaha̭ntyena-ṅgrā॒myāḥ pa॒śavaḥ̭ |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || bhuva̭namasi॒ vipra̭tha॒svetyā̭ha | ya॒jño vai bhuva̭nam | ya॒jña e॒va yaja̭māna-mpra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ prathayati | agne॒ yaṣṭa̭ri॒da-nnama॒ ityā̭ha || 42 ||
a॒gnirvai de॒vānāṃ॒-ya~ṣṭā᳚ | ya e॒va de॒vānāṃ॒-ya~ṣṭā᳚ | tasmā̭ e॒va nama̭skaroti ||
juhvehya॒gnistvā᳚ hvayati devaya॒jyāyā॒ upa̭bhṛ॒dehi̭ de॒vastvā̭ savi॒tā hva̭yati devaya॒jyāyā॒ ityā̭ha |
ā॒gne॒yī vai ju॒hūḥ | sā॒vi॒tryṷpa॒bhṛt | tābhyā̭me॒vaine॒ prasṷ̄ta॒ āda̭tte || agnā̭viṣṇū॒ mā vā॒mava̭kramiṣa॒mityā̭ha |
a॒gniḥ pu॒rastā᳚t | viṣṇṷrya॒jñaḥ pa॒ścāt || 43 ||
tābhyā̭me॒va pra̭ti॒ procyā॒tyākrā̭mati |
viji̭hāthā॒-mmā mā॒ santā᳚pta॒mityā॒hāhigṃ̭sāyai |
lo॒ka-mmḙ lokakṛtau kṛṇuta॒mityā̭ha |
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || viṣṇo॒-ssthāna̭ma॒sītyā̭ha | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | e॒ta-tkhalu॒ vai de॒vānā॒-mapa̭rājita-mā॒yata̭nam | ya-dya॒jñaḥ |
de॒vānā̭me॒vāpa̭rājita ā॒yata̭ne tiṣṭhati ||
i॒ta indro̭ akṛṇo-dvī॒ryā̭ṇītyā̭ha || 44 ||
i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti |
sa॒mā॒rabhyo॒rdhvo a̭ddhva॒ro di̭vi॒spṛśa॒mityā̭ha॒ vṛddhyai᳚ | ā॒ghā॒ra-mā̭ghā॒ryamā̭ṇa॒manṷ samā॒rabhya̭ | e॒tasmi̭n kā॒le de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann | sā॒kṣāde॒va yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti | atho॒ samṛ̭ddhenai॒va ya॒jñena॒ yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti |
ahrṷto ya॒jño ya॒jñapa̭te॒rityā॒hānā᳚rtyai |
indrā̭vā॒n-thsvāhetyā̭ha | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti | bṛ॒hadbhā ityā̭ha || 45 ||
su॒va॒rgo vai lo॒ko bṛ॒hadbhāḥ | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ | bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt | prā॒ṇa ā̭ghā॒raḥ |
ya-thsagg̭spa॒rśaye᳚t | bhrātṛ̭vye-'sya prā॒ṇa-nda̭ddhyāt | asagg̭sparśayanna॒tyākrā̭mati | yaja̭māna e॒va prā॒ṇa-nda̭dhāti | pā॒himā᳚-'gne॒ duśca̭ritā॒dā mā॒ suca̭rite bha॒jetyā̭ha || 46 ||
a॒gnirvāva pa॒vitra᳚m | vṛ॒ji॒namanṛ̭ta॒-nduśca̭ritam |
ṛ॒ju॒ka॒rmagṃ sa॒tyagṃ suca̭ritam |
a॒gnire॒vainaṃ̭-vṛ~ji॒nāda-nṛ̭tā॒-dduśca̭ritātpāti |
ṛ॒ju॒ka॒rme sa॒tye suca̭rite bhajati | tasmā̭de॒vamāśā᳚ste | ā॒tmano̭ gopī॒thāya̭ || śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya̭ | yadā̭ghā॒raḥ | ā॒tmā dhru॒vā || 47 ||
ā॒ghā॒ra-mā॒ghārya̭ dhru॒vāgṃ sama̭nakti |
ā॒tmanne॒va ya॒jñasya॒ śiraḥ॒ prati̭dadhāti |
dvi-ssama̭nakti | dvau hi prā̭ṇāpā॒nau | tadā̭huḥ |
trire॒va sama̭ñjyāt | tridhā̭tu॒ hi śira॒ iti̭ | śira̭ ivai॒ta-dya॒jñasya̭ | atho॒ trayo॒ vai prā॒ṇāḥ |
prā॒ṇāne॒vāsmi̭-ndadhāti ||
ma॒khasya॒ śiro̭-'si॒ sañjyoti̭ṣā॒ jyoti̭raṅktā॒mityā̭ha |
jyoti̭re॒vāsmā̭ u॒pari̭ṣṭā-ddadhāti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai || 48 ||
(pari̭dadhāti - prā॒ṇa-nda̭dhāti॒ - hi ya॒jño - ghā̭rayati॒ - nama॒ ityā̭ha - pa॒ścā-d- vī॒ryā̭ṇītyā̭ha॒ - bhā ityā̭ha - bha॒jetyā̭ha - dhru॒ - vaivāsmi̭-ndadhāti॒ trīṇi̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - iḍābhakṣaṇam
dhiṣṇi̭yā॒ vā e॒te nyṷpyante | yadbra॒hmā | yaddhotā᳚ | yada̭ddhva॒ryuḥ | yada॒gnīt | ya-dyaja̭mānaḥ | tān. yada̭ntare॒yāt | yaja̭mānasya prā॒ṇān-thsaṅka̭rṣet | pra॒māyṷka-ssyāt | pu॒ro॒ḍāśa̭mapa॒gṛhya॒ sañca̭ratyaddhva॒ryuḥ || 49 ||
yaja̭mānāyai॒va tallo॒kagṃ śigṃ̭ṣati |
nāsya̭ prā॒ṇān-thsaṅka̭rṣati | na pra॒māyṷko bhavati | pu॒rastā᳚-tpra॒tyaṅṅāsī̭naḥ | iḍā̭yā॒ iḍā॒māda̭dhāti |
hastyā॒gṃ॒ hotre᳚ | pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ | pa॒śavaḥ॒ purṷṣaḥ | pa॒śuṣve॒va pa॒śū-nprati̭ṣṭhāpayati | iḍā̭yai॒ vā e॒ṣā prajā̭tiḥ || 50 ||
tā-mprajā̭tiṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ prajā̭yate | dvira॒ṅgulā̭vanakti॒ parva̭ṇoḥ |
dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai | sa॒kṛdupa̭stṛṇāti | dvirāda̭dhāti | sa॒kṛda॒bhighā̭rayati | ca॒tu-ssampa̭dyate | ca॒tvāri॒ vai pa॒śoḥ pra̭ti॒ṣṭhānā̭ni |
yāvā̭ne॒va pa॒śuḥ | tamupa̭hvayate || 51 ||
mukha̭miva॒ pratyupa̭hvayeta | sa॒mu॒ṅkhāne॒va pa॒śūnupa̭hvayate | pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ |
tasmā॒-thsā-'nvā॒rabhyā᳚ | a॒ddhva॒ryuṇā̭ ca॒ yaja̭mānena ca | upa̭hūtaḥ paśu॒māna̭sā॒nītyā̭ha |
upa॒ hyḙnau॒ hvaya̭te॒ hotā᳚ | iḍā̭yai de॒vatā̭nā-mupaha॒ve | upa̭hūtaḥ paśu॒mā-nbha̭vati |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 52 ||
yāṃ-vai~ hastyā॒miḍā̭mā॒dadhā̭ti | vā॒ca-ssā bhā̭ga॒dheya᳚m | yāmṷpa॒hvaya̭te | prā॒ṇānā॒gṃ॒ sā | vāca̭-ñcai॒va prā॒ṇāgścāva̭rundhe ||
atha॒ vā e॒tarhyupa̭hūtāyā॒miḍā̭yām |
pu॒ro॒ḍāśa̭syai॒va ba̭rhi॒ṣado̭ mīmā॒gṃ॒sā | yaja̭māna-nde॒vā a̭bruvann | ha॒virno॒ nirva॒peti̭ | nāhama̭bhā॒go nirva̭phsyā॒mītya̭bravīt || 53 ||
na mayā̭-'bhā॒gayā 'nṷvakṣya॒theti॒ vāga̭bravīt |
nāhama̭bhā॒gā pṷro-'nuvā॒kyā̭ bhaviṣyā॒mīti̭ puro-'nuvā॒kyā᳚ | nāhama̭bhā॒gā yā॒jyā̭ bhaviṣyā॒mīti̭
yā॒jyā᳚ | na mayā̭-'bhā॒gena॒ vaṣa̭ṭkariṣya॒theti̭ vaṣaṭkā॒raḥ | ya-dya̭jamānabhā॒ga-nni॒dhāya̭ puro॒ḍāśa̭-mbarhi॒ṣada̭-ṅka॒roti̭ |
tāne॒va ta-dbhā॒ginaḥ̭ karoti | ca॒tu॒rdhā ka̭roti | cata̭sro॒ diśaḥ̭ | di॒kṣvḙva prati̭tiṣṭhati | ba॒r॒hi॒ṣada̭-ṅkaroti || 54 ||
yaja̭māno॒ vai pṷro॒ḍāśaḥ̭ | pra॒jā ba॒r॒hiḥ |
yaja̭māname॒va pra॒jāsu॒ prati̭ṣṭhāpayati |
tasmā̭da॒sthnā-'nyāḥ pra॒jāḥ pra̭ti॒tiṣṭha̭nti | mā॒gṃ॒senā॒nyāḥ | atho॒ khalvā̭huḥ | dakṣi̭ṇā॒ vā e॒tā ha̭vi-rya॒jñasyā᳚ntarve॒dyava̭ruddhyante |
ya-tpṷro॒ḍāśa̭-mbarhi॒ṣada̭-ṅka॒rotīti̭ | ca॒tu॒rdhā ka̭roti | ca॒tvāro॒ hyḙte ha̭vi-rya॒jñasya॒rtvijaḥ̭ || 55 ||
bra॒hmā hotā᳚-'ddhva॒ryura॒gnīt | tama॒bhimṛ̭śet | i॒da-mbra॒hmaṇaḥ̭ | i॒dagṃ hotuḥ̭ | i॒dama̭ddhva॒ryoḥ | i॒dama॒gnīdha॒ iti̭ | yathai॒vāda-ssau॒mye᳚-'ddhva॒re |
ā॒deśa̭mṛ॒tvigbhyo॒ dakṣi̭ṇā nī॒yante᳚ | tā॒dṛge॒va tat | a॒gnīdhe᳚ pratha॒māyāda̭dhāti || 56 ||
a॒gnimṷkhā॒ hyṛddhiḥ̭ | a॒gnimṷkhāme॒vardhiṃ॒-ya~ja̭māna ṛddhnoti || sa॒kṛdṷpa॒stīrya॒ dvirā॒dadha̭t | u॒pa॒stīrya॒ dvira॒bhighā̭rayati |
ṣaṭ-thsampa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | ve॒dena̭ bra॒hmaṇe᳚ brahmabhā॒ga-mpari̭harati | prā॒jā॒pa॒tyo vai ve॒daḥ | prā॒jā॒pa॒tyo bra॒hmā || 57 ||
sa॒vi॒tā ya॒jñasya॒ prasū᳚tyai | atha॒ kāma̭ma॒nyena̭ | tato॒ hotre᳚ | maddhyaṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya̭ | yaddhotā᳚ | ma॒ddhya॒ta e॒va ya॒jña-mprī̭ṇāti |
athā᳚ddhva॒ryave᳚ | pra॒ti॒ṣṭhā vā e॒ṣā ya॒jñasya̭ | yada̭ddhva॒ryuḥ |
tasmā᳚ddhavi-rya॒jñasyai॒tāme॒vāvṛta॒manṷ || 58 ||
a॒nyā dakṣi̭ṇā nīyante | ya॒jñasya॒ prati̭ṣṭhityai |
a॒gnima̭gnī-thsa॒kṛ-thsa̭kṛ॒-thsammṛ॒ḍḍhītyā̭ha |
parāṃ̭iva॒ hyḙtarhi̭ ya॒jñaḥ || i॒ṣi॒tā daivyā॒ hotā̭ra॒ ityā̭ha | i॒ṣi॒tagṃ hi karma̭ kri॒yate᳚ |
bha॒dra॒vācyā̭ya॒ preṣi̭to॒ mānṷṣa-ssūktavā॒kāya̭ sū॒ktā brū॒hītyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste |
sva॒gā daivyā॒ hotṛ̭bhya॒ ityā̭ha | ya॒jñame॒va tathsva॒gā ka̭roti | sva॒sti-rmānṷṣebhya॒ ityā̭ha |
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste | śaṃ॒yo~-rbrū॒hītyā̭ha |
śaṃ॒yu~me॒va bā̭rhaspa॒tya-mbhā̭ga॒dheyḙna॒ sama̭rdhayati || 59 ||
(ca॒ra॒tya॒ddhva॒ryuḥ - prajā̭ti--r hvayate॒ - vedā᳚ - bravī-d- barhi॒ṣada̭-ṅkaro-tyṛ॒tvijo̭-dadhāti-bra॒hmā-'nṷ-karoti ca॒tvāri̭ ca) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - prastaraprahārādikam
atha॒ srucā̭vanu॒ṣṭugbhyāṃ॒-vā~ja̭vatībhyāṃ॒-vyū~̭hati | pra॒ti॒ṣṭhā vā a̭nu॒ṣṭuk | annaṃ॒-vā~jaḥ॒ prati̭ṣṭhityai | a॒nnādya॒syāva̭ruddhyai | prācī᳚-ñju॒hūmṷ̄hati | jā॒tāne॒va bhrātṛ̭vyā॒-npraṇṷdate | pra॒tīcī̭mupa॒bhṛta᳚m |
ja॒ni॒ṣyamā̭ṇāne॒va prati̭nudate |
sa viṣṷ̄ca e॒vāpohya̭ sa॒patnā॒n॒. yaja̭mānaḥ |
a॒smin ~lo॒ke prati̭tiṣṭhati || 60 ||
dvābhyā᳚m | dvipra̭tiṣṭho॒ hi || vasṷbhyastvā ru॒drebhya̭stvā-''di॒tyebhya॒stvetyā̭ha |
ya॒thā॒ya॒jure॒vai tat | sru॒kṣu pra̭sta॒rama̭nakti |
i॒me vai lo॒kā-ssrucaḥ̭ | yaja̭mānaḥ prasta॒raḥ | yaja̭māname॒va teja̭sā-'nakti | tre॒dhā-'na̭kti |
traya̭ i॒me lo॒kāḥ || 61 ||
e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyo̭-'nakti |
a॒bhi॒pū॒rvama̭nakti | a॒bhi॒pū॒rvame॒va yaja̭māna॒-nteja̭sā-'nakti || a॒ktagṃ rihā̭ṇā॒ ityā̭ha |
tejo॒ vā ājya᳚m | yaja̭mānaḥ prasta॒raḥ |
yaja̭māname॒va teja̭sā-'nakti | vi॒yantu॒ vaya॒ ityā̭ha | vaya̭ e॒vaina̭-ṅkṛ॒tvā |
su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 62 ||
pra॒jāṃ-yo~ni॒-mmā nirmṛ̭kṣa॒mityā̭ha | pra॒jāyai̭ gopī॒thāya̭ || āpyā̭yantā॒māpa॒ oṣa̭dhaya॒ ityā̭ha | āpa̭ e॒vauṣa̭dhī॒rāpyā̭yayati | ma॒rutā॒-mpṛṣa̭taya॒-ssthetyā̭ha | ma॒ruto॒ vai vṛṣṭyā̭ īśate |
vṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe | diva̭-ṅgaccha॒ tato̭ no॒ vṛṣṭi॒mera॒yetyā̭ha | vṛṣṭi॒rvai dyauḥ | vṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe || 63 ||
yāva॒dvā a̭ddhva॒ryuḥ pra̭sta॒ra-mpra॒hara̭ti | tāva̭da॒syāyṷrmīyate | ā॒yu॒ṣpā a̭gne॒-'syāyṷrme pā॒hītyā̭ha | āyṷre॒vātman-dha̭tte |
yāva॒dvā a̭ddhva॒ryuḥ pra̭sta॒ra-mpra॒hara̭ti | tāva̭dasya॒ cakṣṷrmīyate | ca॒kṣu॒ṣpā a̭gne-'si॒ cakṣṷrme pā॒hītyā̭ha | cakṣṷre॒vātman-dha̭tte ||
dhru॒vā-'sītyā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai ||
ya-mpa̭ri॒dhi-mpa॒ryadha̭tthā॒ ityā̭ha || 64 ||
ya॒thā॒ya॒jure॒vaitat | agnḙ deva pa॒ṇibhi̭-rvī॒yamā̭ṇa॒ ityā̭ha | a॒gnaya̭ e॒vaina॒-ñjuṣṭa̭-ṅkaroti |
ta-nta̭ e॒tamanu॒ joṣa̭-mbharā॒mītyā̭ha |
sa॒jā॒tāne॒vāsmā॒ anṷkānkaroti |
nede॒ṣa tvada̭pace॒tayā̭tā॒ ityā॒hānṷkhyātyai || ya॒jñasya॒ pātha॒ upa॒ sami̭ta॒mityā̭ha |
bhū॒māna̭me॒vopai̭ti | pa॒ri॒dhīn-praha̭rati |
ya॒jñasya॒ sami̭ṣṭyai || 65 ||
srucau॒ sa-mprasrā̭vayati | yade॒va tatra̭ krū॒ram |
tat-tena̭ śamayati | ju॒hvāmṷpa॒bhṛta᳚m | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ |
bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt |
yaja̭mānāyai॒va bhrātṛ̭vya॒mupa̭sti-ṅkaroti ||
sa॒gg॒srā॒vabhā̭gā॒-ssthetyā̭ha |
vasa̭vo॒ vai ru॒drā ā̭di॒tyā-ssagg̭srā॒vabhā̭gāḥ |
teṣā॒-nta-dbhā̭ga॒dheya᳚m || 66 ||
tāne॒va tena̭ prīṇāti | vai॒śva॒de॒vyarcā | e॒te hi viśvḙ de॒vāḥ | tri॒ṣṭug-bha̭vati | i॒ndri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭuk | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti || a॒gnervā॒mapa̭nnagṛhasya॒ sada̭si sādayā॒mītyā̭ha |
i॒yaṃ-vā~ a॒gnirapa̭nnagṛhaḥ | a॒syā e॒vaine॒ sada̭ne sādayati | su॒mnāya̭ sumninī su॒mne mā̭ dhatta॒mityā̭ha || 67 ||
pra॒jā vai pa॒śavaḥ̭ su॒mnam | pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tmandha̭tte | dhu॒ri dhu॒ryaṷ pāta॒mityā̭ha | jā॒yā॒pa॒tyo-rgo̭pī॒thāya̭ || agnḙ-'dabdhāyo-'śītatano॒ ityā̭ha | ya॒thā॒ya॒jure॒vaitat | pā॒hi mā॒-'dya di॒vaḥ pā॒hi prasi̭tyai pā॒hi duri̭ṣṭyai pā॒hi dṷradma॒nyai pā॒hi duśca̭ritā॒dityā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste |
avi̭ṣa-nnaḥ pi॒tu-ṅkṛ̭ṇu su॒ṣadā॒ yoni॒gg॒ svāhetī᳚ddhma-saṃ॒vṛ~śca̭nānyanvāhārya॒paca̭ne 'bhyā॒dhāya̭ phalīkaraṇaho॒ma-ñjṷhoti |
ati̭riktāni॒ vā i̭ddhma saṃ॒vṛ~śca̭nāni || 68 ||
ati̭riktāḥ phalī॒kara̭ṇāḥ | ati̭riktamājyoccheṣa॒ṇam |
ati̭rikta e॒vāti̭rikta-ndadhāti | atho॒ ati̭rikte-nai॒vāti̭rikta-mā॒ptvā-'va̭rundhe || vedi̭-rde॒vebhyo॒ nilā̭yata | tāṃ-ve~॒denānva̭vindann | ve॒dena॒ vediṃ̭-vi~viduḥ pṛthi॒vīm | sā pa̭prathe pṛthi॒vī pārthi̭vāni |
garbha̭-mbibharti॒ bhuva̭neṣva॒ntaḥ |
tato̭ ya॒jño jā̭yate viśva॒dāni॒riti̭ pu॒rastā᳚-thstambaya॒juṣo̭ ve॒dena॒ vedi॒gṃ॒ sammā॒ṣṭryanṷvittyai || 69 ||
atho॒ ya-dve॒daśca॒ vedi̭śca॒ bhava̭taḥ | mi॒thu॒na॒tvāya॒ prajā᳚tyai | pra॒jāpa̭te॒rvā e॒tāni॒ śmaśrṷ̄ṇi | ya-dve॒daḥ | patni̭yā u॒pastha॒ āsya̭ti |
mi॒thu॒name॒va ka̭roti | vi॒ndate᳚ pra॒jām |
ve॒dagṃ hotā-''ha̭va॒nīyā᳚-thstṛ॒ṇannḙti |
ya॒jñame॒va ta-thsanta̭no॒tyotta̭rasmā-dardhamā॒sāt |
tagṃ santa̭ta॒mutta̭re-'rdhamā॒sa āla̭bhate || 70 ||
ta-ṅkā॒lekā̭la॒ āga̭te yajate || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti |
sa tvā a̭ddhva॒ryu-ssyā᳚t | yo yato̭ ya॒jña-mpra̭yu॒ṅkte |
tadḙna-mpratiṣṭhā॒paya॒tīti̭ |
vātā॒dvā a̭ddhva॒ryurya॒jña-mprayṷṅkte |
devā̭ gātuvido gā॒tuṃ-vi~॒tvā gā॒tumi॒tetyā̭ha |
yata̭ e॒va ya॒jña-mpra̭yu॒ṅkte |
tadḙna॒-mprati̭ṣṭhāpayati |
prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || 71 ||
(ti॒ṣṭha॒tī॒ - me lo॒kā - ga̭mayati॒ - dyau-rvṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe - pa॒ryadha̭tthā॒ ityā̭ha॒ - sami̭ṣṭyai - bhāga॒dheyaṃ̭ - dhatta॒mityā̭ha॒ - vā i̭ddhma saṃ॒vṛ~śca̭nā॒ - nyanṷvittyai - labhate॒ - yaja̭mānaḥ) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - patnīyokravimokaḥ
yo vā aya̭thādevataṃ-ya~॒jñamṷpa॒cara̭ti |
ā de॒vatā᳚bhyo vṛścyate | pāpī̭yā-nbhavati | yo ya̭thādeva॒tam | na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate |
vasī̭yā-nbhavati | vā॒ru॒ṇo vai pāśaḥ̭ |
i॒maṃ-vi~ṣyā̭mi॒ varṷṇasya॒ pāśa॒mityā̭ha |
va॒ru॒ṇa॒pā॒śāde॒vainā᳚-mmuñcati |
sa॒vi॒tṛpra̭sūto yathādeva॒tam || 72 ||
na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate | vasī̭yā-nbhavati |
dhā॒tuśca॒ yonaṷ sukṛ॒tasya̭ lo॒ka ityā̭ha | a॒gnirvai dhā॒tā | puṇya॒-ṅkarma̭ sukṛ॒tasya̭ lo॒kaḥ | a॒gnire॒vainā᳚-ndhā॒tā | puṇye॒ karma̭ṇi sukṛ॒tasya̭ lo॒ke da̭dhāti | syo॒na-mmḙ sa॒ha patyā̭ karo॒mītyā̭ha |
ā॒tmana̭śca॒ yaja̭mānasya॒ cānā᳚tyai sa॒tvāṃya~̭ ||
samāyṷṣā॒ sampra॒jayetyā̭ha || 73 ||
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste pūrṇapā॒tre | a॒nta॒to̭-'nu॒ṣṭubhā᳚ | catṷṣpa॒dvā e॒tacchandaḥ॒ prati̭ṣṭhita॒-mpatni̭yai pūrṇapā॒tre bha̭vati |
a॒smin ~lo॒ke prati̭tiṣṭhā॒nīti̭ |
a॒sminne॒va lo॒ke prati̭tiṣṭhati | atho॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭuk | vāmmi̭thu॒nam | āpo॒ retaḥ̭ pra॒jana̭nam |
e॒tasmā॒dvai mi̭thu॒nādvi॒dyota̭māna-ssta॒naya̭nvarṣati | retaḥ̭ si॒ñcann || 74 ||
pra॒jāḥ pra̭ja॒nayanṋ || yadvai ya॒jñasya॒ brahma̭ṇā yu॒jyate᳚ | brahma̭ṇā॒ vai tasya̭ vimo॒kaḥ | a॒dbhi-śśāntiḥ̭ | vimṷktaṃ॒-vā~ e॒tarhi॒ yoktra॒-mbrahma̭ṇā |
ā॒dāyai̭na॒tpatnī̭ sa॒hāpa upa̭gṛhṇīte॒ śāntyai᳚ |
a॒ñja॒lau pū᳚rṇapā॒tramāna̭yati | reta̭ e॒vāsyā᳚-mpra॒jā-nda̭dhāti | pra॒jayā॒ hi ma̭nu॒ṣyaḥ̭ pū॒rṇaḥ |
mukhaṃ॒-vi~mṛ̭ṣṭe | a॒va॒bhṛ॒thasyai॒va rū॒pa-ṅkṛ॒tvotti̭ṣṭhati || 75 ||
(sa॒vi॒tṛpra̭sūto yathādeva॒taṃ-pra॒jayetyā̭ha-si॒ñca-nmṛ̭ṣṭa॒ eka̭-ñca) (a. 10)
anuvākaṃ 11 - upaveṣopagūhanam
pa॒ri॒ve॒ṣo vā e॒ṣa vana॒spatī̭nām | yadṷpave॒ṣaḥ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | vi॒ndatḙ parive॒ṣṭāra᳚m | tamṷtka॒re || ya-nde॒vā ma̭nu॒ṣyḙṣu |
u॒pa॒ve॒ṣamadhā̭rayann | ye a॒smadapa̭cetasaḥ | tāna॒smabhya̭-mi॒hākṷru | upa̭ve॒ṣopa̭viḍḍhi naḥ || 76 ||
pra॒jā-mpuṣṭi॒matho॒ dhana᳚m |
dvi॒pado̭ na॒ścatṷṣpadaḥ | dhru॒vāna-na̭pagān-ku॒rviti̭ pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca॒mupa̭gūhati |
tasmā᳚-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaḥ̭ śū॒drā ava̭syanti | stha॒vi॒ma॒ta upa̭gūhati | apra̭tivādina e॒vainā᳚n kurute ||
dhṛṣṭi॒rvā ṷpave॒ṣaḥ |
śu॒cārto vajro॒ brahma̭ṇā॒ sagṃśi̭taḥ |
yopa̭ve॒ṣe śuk | sā-'mumṛ̭cchatu॒ ya-ndvi॒ṣma iti̭ || 77 ||
athā᳚smai nāma॒ gṛhya॒ praha̭rati | nira॒mu-nnṷda॒ oka̭saḥ | sa॒patno॒ yaḥ pṛ̭ta॒nyati̭ | ni॒rbā॒ddhyḙna ha॒viṣā᳚ | indra̭ eṇa॒-mparā̭śarīt |
i॒hi ti॒sraḥ pa̭rā॒vataḥ̭ | i॒hi pañca॒janā॒gṃ॒ ati̭ |
i॒hi ti॒sro-'ti̭ roca॒nā yāva̭t | sūryo॒ asa̭-ddi॒vi |
pa॒ra॒mā-ntvā̭ parā॒vata᳚m || 78 ||
indro̭ nayatu vṛtra॒hā | yato॒ na puna॒rāya̭si |
śa॒śva॒tībhya॒-ssamā᳚bhya॒ iti̭ | tri॒vṛdvā e॒ṣa vajro॒ brahma̭ṇā॒ sagṃśi̭taḥ | śu॒caivainaṃ̭-vi~॒ddhvā |
e॒bhyo lo॒kebhyo̭ ni॒rṇudya̭ | vajrḙṇa॒ brahma̭ṇā stṛṇute | ha॒to̭ 'sāvava̭dhiṣmā॒-mumityā̭ha॒
stṛtyai᳚ | ya-ndvi॒ṣyātta-ndhyā̭yet |
śu॒caivaina̭-marpayati || 79 ||
(no॒-dvi॒ṣma iti̭-parā॒vata̭-marpayati) (a. 11)
(pratyṷṣṭaṃ - di॒va-śśilpa॒ - maya̭jño - dhṛ॒ta-ñca̭ - devāsu॒rā-ssa e॒tamindra॒ - āpo̭ devī - ra॒gninā॒ - dhiṣṇi̭yā॒ - atha॒ srucau॒ - yo vā aya̭thādevataṃ - parive॒ṣo vā ekā̭daśa)
(pratyṷṣṭa॒ - maya̭jña - e॒ṣā hi viśvḙṣā-nde॒vānā̭ - mū॒rjā pṛ̭thi॒vī - matho॒ rakṣa̭sāṃ॒ - tā-mprajā̭tiṃ॒ - dvābhyāṃ॒ - ta-ṅkā॒lekā̭le॒ nava̭saptatiḥ)
(pratyṷṣṭagṃ - śu॒caivaina̭marpayati)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake tṛtīya prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.