ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದೀಯ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ತೃತೀಯಾಷ್ಟಕೇ ತೃತೀಯಃ ಪ್ರಪಾಠಕಃ - ದರ್.ಶಪೂರ್ಣಮಾಸೇಷ್ಟಿಬ್ರಾಹ್ಮಣಮ್
ಓ-ನ್ನಮಃ ಪರಮಾತ್ಮನೇ, ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಯೇ ನಮಃ,
ಶ್ರೀ ಗುರುಭ್ಯೋ ನಮಃ । ಹ॒ರಿಃ॒ ಓಮ್ ॥
ಅನುವಾಕಂ 1 - ಸ್ತ್ರುಖ್ಸಮ್ಮಾರ್ಗಃ
ಪ್ರತ್ಯು॑ಷ್ಟ॒ಗ್ಂ॒ ರಕ್ಷಃ॒ ಪ್ರತ್ಯು॑ಷ್ಟಾ॒ ಅರಾ॑ತಯ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ರಕ್ಷ॑ಸಾ॒-ಮಪ॑ಹತ್ಯೈ । ಅ॒ಗ್ನೇರ್ವ॒ಸ್ತೇಜಿ॑ಷ್ಠೇನ॒ ತೇಜ॑ಸಾ॒ ನಿಷ್ಟ॑ಪಾ॒ಮೀತ್ಯಾ॑ಹ ಮೇದ್ಧ್ಯ॒ತ್ವಾಯ॑ ।
ಸ್ರುಚ॒-ಸ್ಸಮ್ಮಾ᳚ರ್ಷ್ಟಿ । ಸ್ರು॒ವಮಗ್ರೇ᳚ । ಪುಮಾಗ್ಂ॑ ಸಮೇ॒ವಾಭ್ಯ॒-ಸ್ಸಗ್ಗ್ಶ್ಯ॑ತಿ ಮಿಥುನ॒ತ್ವಾಯ॑ । ಅಥ॑ ಜು॒ಹೂಮ್ । ಅಥೋ॑ಪ॒ಭೃತ᳚ಮ್ । ಅಥ॑ ಧ್ರು॒ವಾಮ್ । ಅ॒ಸೌ ವೈ ಜು॒ಹೂಃ ॥ 1 ॥
ಅ॒ನ್ತರಿ॑ಕ್ಷಮುಪ॒ಭೃತ್ । ಪೃ॒ಥಿ॒ವೀ ಧ್ರು॒ವಾ ।
ಇ॒ಮೇ ವೈ ಲೋ॒ಕಾ-ಸ್ಸ್ರುಚಃ॑ । ವೃಷ್ಟಿಃ॑ ಸ॒ಮಾಂರ್ಜ॑ನಾನಿ । ವೃಷ್ಟಿ॒ರ್ವಾ ಇ॒ಮಾನ್ ಁಲೋ॒ಕಾನ॑ನುಪೂ॒ರ್ವ-ಙ್ಕ॑ಲ್ಪಯತಿ ।
ತೇ ತತಃ॑ ಕ್ಲೃ॒ಪ್ತಾ-ಸ್ಸಮೇ॑ಧನ್ತೇ ।
ಸಮೇ॑ಧನ್ತೇ-ಽಸ್ಮಾ ಇ॒ಮೇ ಲೋ॒ಕಾಃ ಪ್ರ॒ಜಯಾ॑ ಪ॒ಶುಭಿಃ॑ ।
ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ ॥ ಯದಿ॑ ಕಾ॒ಮಯೇ॑ತ॒ ವರ್ಷು॑ಕಃ ಪ॒ರ್ಜನ್ಯಃ॑ ಸ್ಯಾ॒ದಿತಿ॑ । ಅ॒ಗ್ರ॒ತ-ಸ್ಸಮ್ಮೃ॑ಜ್ಯಾತ್ ॥ 2 ॥
ವೃಷ್ಟಿ॑ಮೇ॒ವ ನಿಯ॑ಚ್ಛತಿ । ಅ॒ವಾ॒ಚೀನಾ᳚ಗ್ರಾ॒ ಹಿ ವೃಷ್ಟಿಃ॑ ।
ಯದಿ॑ ಕಾ॒ಮಯೇ॒ತಾವ॑ರ್ಷುಕ-ಸ್ಸ್ಯಾ॒ದಿತಿ॑ । ಮೂ॒ಲ॒ತ-ಸ್ಸಮ್ಮೃ॑ಜ್ಯಾತ್ । ವೃಷ್ಟಿ॑ಮೇ॒ವೋದ್ಯ॑ಚ್ಛತಿ । ತದು॒ ವಾ ಆ॑ಹುಃ । ಅ॒ಗ್ರ॒ತ ಏ॒ವೋಪರಿ॑ಷ್ಟಾ॒-ಥ್ಸಮ್ಮೃ॑ಜ್ಯಾತ್ ।
ಮೂ॒ಲ॒ತೋ॑-ಽಧಸ್ತಾ᳚ತ್ । ತದ॑ನುಪೂ॒ರ್ವ-ಙ್ಕ॑ಲ್ಪತೇ ।
ವರ್ಷು॑ಕೋ ಭವ॒ತೀತಿ॑ ॥ 3 ॥
ಪ್ರಾಚೀ॑ಮಭ್ಯಾ॒ಕಾರ᳚ಮ್ । ಅಗ್ರೈ॑ರನ್ತರ॒ತಃ । ಏ॒ವಮಿ॑ವ॒ ಹ್ಯನ್ನ॑ಮ॒ದ್ಯತೇ᳚ । ಅಥೋ॒ ಅಗ್ರಾ॒ದ್ವಾ ಓಷ॑ಧೀನಾ॒ಮೂರ್ಜ॑-ಮ್ಪ್ರ॒ಜಾ ಉಪ॑ಜೀವನ್ತಿ । ಊ॒ರ್ಜ ಏ॒ವಾ-ನ್ನಾದ್ಯ॒ಸ್ಯಾವ॑ರುದ್ಧ್ಯೈ । ಅ॒ಧಸ್ತಾ᳚-ತ್ಪ್ರ॒ತೀಚೀ᳚ಮ್ । ದ॒ಣ್ಡಮು॑ತ್ತಮ॒ತಃ ।
ಮೂಲೇ॑ನ॒ ಮೂಲ॒-ಮ್ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಿತ್ಯೈ । ತಸ್ಮಾ॑ದರ॒ತ್ನೌ ಪ್ರಾಞ್ಚ್ಯು॒ಪರಿ॑ಷ್ಟಾ॒-ಲ್ಲೋಮಾ॑ನಿ । ಪ್ರ॒ತ್ಯಞ್ಚ್ಯ॒ಧಸ್ತಾ᳚ತ್ ॥ 4 ॥
ಸ್ರುಗ್ಘ್ಯೇ॑ಷಾ ॥ ಪ್ರಾ॒ಣೋ ವೈ ಸ್ರು॒ವಃ । ಜು॒ಹೂರ್ದಕ್ಷಿ॑ಣೋ॒ ಹಸ್ತಃ॑ । ಉ॒ಪ॒ಭೃಥ್ಸ॒ವ್ಯಃ । ಆ॒ತ್ಮಾ ಧ್ರು॒ವಾ । ಅನ್ನಗ್ಂ॑ ಸ॒ಮಾಂರ್ಜ॑ನಾನಿ । ಮು॒ಖ॒ತೋ ವೈ ಪ್ರಾ॒ಣೋ॑-ಽಪಾ॒ನೋ ಭೂ॒ತ್ವಾ ।
ಆ॒ತ್ಮಾನ॒ಮನ್ನ॑-ಮ್ಪ್ರ॒ವಿಶ್ಯ॑ । ಬಾ॒ಹ್ಯ॒ತಸ್ತ॒ನುವಗ್ಂ॑ ಶುಭಯತಿ । ತಸ್ಮಾ᳚-ಥ್ಸ್ರು॒ವಮೇ॒ವಾಗ್ರೇ॒ ಸಮ್ಮಾ᳚ರ್ಷ್ಟಿ ॥ ಮು॒ಖ॒ತೋ ಹಿ ಪ್ರಾ॒ಣೋ॑-ಽಪಾ॒ನೋ ಭೂ॒ತ್ವಾ ।
ಆ॒ತ್ಮಾನ॒ಮನ್ನ॑-ಮಾವಿ॒ಶತಿ॑ । ತೌ ಪ್ರಾ॑ಣಾಪಾ॒ನೌ ।
ಅವ್ಯ॑ರ್ಧುಕಃ ಪ್ರಾಣಾಪಾ॒ನಾಭ್ಯಾ᳚-ಮ್ಭವತಿ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ ॥ 5 ॥
(ಜು॒ಹು--ರ್ ಮೃ॑ಜ್ಯಾ-ದ್- ಭವ॒ತೀತಿ॑ - ಪ್ರ॒ತ್ಯಞ್ಚ್ಯ॒ಧಸ್ತಾ᳚ನ್ - ಮಾರ್ಷ್ಟಿ॒ ಪಞ್ಚ॑ ಚ) (ಅ. 1)
3.3.2 ಆನುವಾಕಂ 2 - ಸಮ್ಮಾರ್ಜನಾನಾಮಗ್ನೌ ಪ್ರಹರಣಮ್
ದಿ॒ವ-ಶ್ಶಿಲ್ಪ॒ಮವ॑ತತಮ್ । ಪೃ॒ಥಿ॒ವ್ಯಾಃ ಕ॒ಕುಭಿ॑ ಶ್ರಿ॒ತಮ್ ।
ತೇನ॑ ವ॒ಯಗ್ಂ ಸ॒ಹಸ್ರ॑ವಲ್ಶೇನ ।
ಸ॒ಪತ್ನ॑-ನ್ನಾಶಯಾಮಸಿ॒ ಸ್ವಾಹೇತಿ॑ ಸ್ರುಖ್ಸ॒ಮಾಂರ್ಜ॑ನಾನ್ಯ॒ಗ್ನೌ ಪ್ರಹ॑ರತಿ ।
ಆಪೋ॒ ವೈ ದ॒ರ್ಭಾಃ । ರೂ॒ಪಮೇ॒ವೈಷಾ॑ಮೇ॒ತ-ನ್ಮ॑ಹಿ॒ಮಾನಂ॒-ವ್ಯಾಁಚ॑ಷ್ಟೇ ॥ ಅ॒ನು॒ಷ್ಟುಭ॒ರ್ಚಾ । ಆನು॑ಷ್ಟುಭಃ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿಃ । ಪ್ರಾ॒ಜಾ॒ಪ॒ತ್ಯೋ ವೇ॒ದಃ ।
ವೇ॒ದಸ್ಯಾಗ್ರಗ್ಗ್॑ ಸ್ರುಖ್ಸ॒ಮಾಂರ್ಜ॑ನಾನಿ ॥ 6 ॥
ಸ್ವೇನೈ॒ವೈನಾ॑ನಿ॒ ಛನ್ದ॑ಸಾ । ಸ್ವಯಾ॑ ದೇ॒ವತ॑ಯಾ॒ ಸಮ॑ರ್ಧಯತಿ । ಅಥೋ॒ ಋಗ್ವಾವ ಯೋಷಾ᳚ । ದ॒ರ್ಭೋ
ವೃಷಾ᳚ । ತನ್ಮಿ॑ಥು॒ನಮ್ । ಮಿ॒ಥು॒ನಮೇ॒ವಾಸ್ಯ॒ ತ-ದ್ಯ॒ಜ್ಞೇ ಕ॑ರೋತಿ ಪ್ರ॒ಜನ॑ನಾಯ । ಪ್ರಜಾ॑ಯತೇ ಪ್ರ॒ಜಯಾ॑ ಪ॒ಶುಭಿ॒-ರ್ಯಜ॑ಮಾನಃ ॥ ತಾನ್ಯೇಕೇ॒ ವೃಥೈ॒ವಾಪಾ᳚ಸ್ಯನ್ತಿ ।
ತತ್ತಥಾ॒ ನ ಕಾ᳚ರ್ಯಮ್ । ಆರ॑ಬ್ಧಸ್ಯ ಯ॒ಜ್ಞಿಯ॑ಸ್ಯ॒ ಕರ್ಮ॑ಣ॒-ಸ್ಸ ವಿ॑ದೋ॒ಹಃ ॥ 7 ॥
ಯದ್ಯೇ॑ನಾನಿ ಪ॒ಶವೋ॑-ಽಭಿ॒ತಿಷ್ಠೇ॑ಯುಃ ।
ನ ತ-ತ್ಪ॒ಶುಭ್ಯಃ॒ ಕಮ್ । ಅ॒ದ್ಭಿರ್ಮಾ᳚-ರ್ಜಯಿ॒ತ್ವೋತ್ಕ॒ರೇ ನ್ಯ॑ಸ್ಯೇತ್ ।
ಯದ್ವೈ ಯ॒ಜ್ಞಿಯ॑ಸ್ಯ॒ ಕರ್ಮ॑ಣೋ॒-ಽನ್ಯತ್ರಾಹು॑ತೀಭ್ಯ-ಸ್ಸ॒ನ್ತಿಷ್ಠ॑ತೇ । ಉ॒ತ್ಕ॒ರೋ ವಾವ ತಸ್ಯ॑ ಪ್ರತಿ॒ಷ್ಠಾ । ಏ॒ತಾಗ್ಂ ಹಿ ತಸ್ಮೈ᳚ ಪ್ರತಿ॒ಷ್ಠಾ-ನ್ದೇ॒ವಾ-ಸ್ಸ॒ಮಭ॑ರನ್ನ್ ।
ಯದ॒ದ್ಭಿರ್ಮಾ॒ರ್ಜಯ॑ತಿ । ತೇನ॑ ಶಾ॒ನ್ತಮ್ । ಯದು॑ತ್ಕ॒ರೇ ನ್ಯ॒ಸ್ಯತಿ॑ । ಪ್ರ॒ತಿ॒ಷ್ಠಾಮೇ॒ವೈನಾ॑ನಿ॒ ತ-ದ್ಗ॑ಮಯತಿ ॥ 8 ॥
ಪ್ರತಿ॑ತಿಷ್ಠತಿ ಪ್ರ॒ಜಯಾ॑ ಪ॒ಶುಭಿ॒ರ್ಯಜ॑ಮಾನಃ ॥
ಅಥೋ᳚ ಸ್ತ॒ಮ್ಬಸ್ಯ॒ ವಾ ಏ॒ತ-ದ್ರೂ॒ಪಮ್ । ಯ-ಥ್ಸ್ರು॑ಖ್ಸ॒ಮಾಂರ್ಜ॑ನಾನಿ । ಸ್ತ॒ಮ್ಬ॒ಶೋ ವಾ ಓಷ॑ಧಯಃ ।
ತಾಸಾ᳚-ಞ್ಜರತ್ಕ॒ಕ್ಷೇ ಪ॒ಶವೋ॒ ನ ರ॑ಮನ್ತೇ । ಅಪ್ರಿ॑ಯೋ॒ ಹ್ಯೇ॑ಷಾ-ಞ್ಜರತ್ಕ॒ಕ್ಷಃ । ಯಾವ॑ದಪ್ರಿಯೋ ಹ॒ ವೈ ಜ॑ರತ್ಕ॒ಕ್ಷಃ ಪ॑ಶೂ॒ನಾಮ್ । ತಾವ॑ದಪ್ರಿಯಃ ಪಶೂ॒ನಾ-ಮ್ಭ॑ವತಿ । ಯಸ್ಯೈ॒ತಾನ್ಯ॒ನ್ಯತ್ರಾ॒ಗ್ನೇ-ರ್ದಧ॑ತಿ ।
ನ॒ವ॒ದಾವ್ಯಾ॑ಸು॒ ವಾ ಓಷ॑ಧೀಷು ಪ॒ಶವೋ॑ ರಮನ್ತೇ ॥ 9 ॥
ನ॒ವ॒ದಾ॒ವೋ ಹ್ಯೇ॑ಷಾ-ಮ್ಪ್ರಿ॒ಯಃ । ಯಾವ॑ತ್ಪ್ರಿಯೋ ಹ॒ ವೈ ನ॑ವದಾ॒ವಃ ಪ॑ಶೂ॒ನಾಮ್ । ತಾವ॑ತ್ಪ್ರಿಯಃ ಪಶೂ॒ನಾ-ಮ್ಭ॑ವತಿ । ಯಸ್ಯೈ॒ತಾನ್ಯ॒ಗ್ನೌ ಪ್ರ॒ಹರ॑ನ್ತಿ । ತಸ್ಮಾ॑ದೇ॒ತಾನ್ಯ॒ಗ್ನಾವೇ॒ವ ಪ್ರಹ॑ರೇತ್ । ಯ॒ತ॒ರಸ್ಮಿನ್᳚-ಥ್ಸಮ್ಮೃ॒ಜ್ಯಾತ್ ।
ಪ॒ಶೂ॒ನಾ-ನ್ಧೃತ್ಯೈ᳚ ॥ ಯೋ ಭೂ॒ತಾನಾ॒ಮಧಿ॑ಪತಿಃ । ರು॒ದ್ರಸ್ತ॑ನ್ತಿಚ॒ರೋ ವೃಷಾ᳚ । ಪ॒ಶೂನ॒ಸ್ಮಾಕ॒-ಮ್ಮಾ ಹಿಗ್ಂ॑ಸೀಃ । ಏ॒ತದ॑ಸ್ತು ಹು॒ತ-ನ್ತವ॒ ಸ್ವಾಹೇತ್ಯ॑ಗ್ನಿ ಸ॒ಮಾಂರ್ಜ॑ನಾನ್ಯ॒ಗ್ನೌ ಪ್ರಹ॑ರತಿ । ಏ॒ಷಾ ವಾ ಏ॒ತೇಷಾಂ॒-ಯೋಁನಿಃ॑ । ಏ॒ಷಾ ಪ್ರ॑ತಿ॒ಷ್ಠಾ । ಸ್ವಾಮೇ॒ವೈನಾ॑ನಿ॒ ಯೋನಿ᳚ಮ್ ।
ಸ್ವಾ-ಮ್ಪ್ರ॑ತಿ॒ಷ್ಠಾ-ಙ್ಗ॑ಮಯತಿ । ಪ್ರತಿ॑ತಿಷ್ಠತಿ ಪ್ರ॒ಜಯಾ॑ ಪ॒ಶುಭಿ॒ರ್ಯಜ॑ಮಾನಃ ॥ 10 ॥
(ವೇ॒ದಸ್ಯಾಗ್ರಗ್ಗ್॑ ಸ್ರುಖ್ಸ॒ಮಾಂರ್ಜ॑ನಾನಿ - ವಿದೋ॒ಹೋ - ಗ॑ಮಯತಿ - ಪ॒ಶವೋ॑ ರಮನ್ತೇ - ಹಿಗ್ಂಸೀ॒-ಷ್ಷಟ್ಚ॑) (ಅ. 2)
ಅನುವಾಕಂ 3 - ಪತ್ನೀಸನ್ನಹನಮ್
ಅಯ॑ಜ್ಞೋ॒ ವಾ ಏ॒ಷಃ । ಯೋ॑-ಽಪ॒ತ್ನೀಕಃ॑ । ನ ಪ್ರ॒ಜಾಃ ಪ್ರಜಾ॑ಯೇರನ್ನ್ । ಪತ್ನ್ಯನ್ವಾ᳚ಸ್ತೇ । ಯ॒ಜ್ಞಮೇ॒ವಾಕಃ॑ । ಪ್ರ॒ಜಾನಾ᳚-ಮ್ಪ್ರ॒ಜನ॑ನಾಯ । ಯ-ತ್ತಿಷ್ಠ॑ನ್ತೀ ಸ॒ನಂಹ್ಯೇ॑ತ ।
ಪ್ರಿ॒ಯ-ಞ್ಜ್ಞಾ॒ತಿಗ್ಂ ರು॑ನ್ಧ್ಯಾತ್ । ಆಸೀ॑ನಾ॒ ಸನ್ನ॑ಹ್ಯತೇ ।
ಆಸೀ॑ನಾ॒ ಹ್ಯೇ॑ಷಾ ವೀ॒ರ್ಯ॑-ಙ್ಕ॒ರೋತಿ॑ ॥ 11 ॥
ಯ-ತ್ಪ॒ಶ್ಚಾತ್-ಪ್ರಾಚ್ಯ॒ನ್ವಾಸೀ॑ತ । ಅ॒ನಯಾ॑ ಸ॒ಮದ॑-ನ್ದಧೀತ ।
ದೇ॒ವಾನಾ॒-ಮ್ಪತ್ನಿ॑ಯಾ ಸ॒ಮದ॑-ನ್ದಧೀತ । ದೇಶಾ᳚-ದ್ದಕ್ಷಿಣ॒ತ ಉದೀ॒ಚ್ಯನ್ವಾ᳚ಸ್ತೇ । ಆ॒ತ್ಮನೋ॑ ಗೋಪೀ॒ಥಾಯ॑ ॥ ಆ॒ಶಾಸಾ॑ನಾ ಸೌಮನ॒ಸಮಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಮೇದ್ಧ್ಯಾ॑ಮೇ॒ವೈನಾ॒-ಙ್ಕೇವ॑ಲೀ-ಙ್ಕೃ॒ತ್ವಾ । ಆ॒ಶಿಷಾ॒ ಸಮ॑ರ್ಧಯತಿ ।
ಅ॒ಗ್ನೇರನು॑ವ್ರತಾ ಭೂ॒ತ್ವಾ ಸನ್ನ॑ಹ್ಯೇ ಸುಕೃ॒ತಾಯ॒ ಕಮಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಏ॒ತದ್ವೈ ಪತ್ನಿ॑ಯೈ ವ್ರತೋಪ॒ನಯ॑ನಮ್ ॥ 12 ॥
ತೇನೈ॒ವೈನಾಂ᳚-ವ್ರಁ॒ತಮುಪ॑ನಯತಿ । ತಸ್ಮಾ॑ದಾಹುಃ ।
ಯಶ್ಚೈ॒ವಂ-ವೇಁದ॒ ಯಶ್ಚ॒ನ । ಯೋಕ್ತ್ರ॑ಮೇ॒ವ ಯು॑ತೇ । ಯಮ॒ನ್ವಾಸ್ತೇ᳚ । ತಸ್ಯಾ॒ಮುಷ್ಮಿ॑ನ್ ಁಲೋ॒ಕೇ ಭ॑ವ॒ತೀತಿ॒ ಯೋಕ್ತ್ರೇ॑ಣ । ಯ-ದ್ಯೋಕ್ತ್ರ᳚ಮ್ । ಸ ಯೋಗಃ॑ । ಯದಾಸ್ತೇ᳚ । ಸ ಕ್ಷೇಮಃ॑ ॥ 13 ॥
ಯೋ॒ಗ॒ಕ್ಷೇ॒ಮಸ್ಯ॒ ಕ್ಲೃಪ್ತ್ಯೈ᳚ ॥ ಯು॒ಕ್ತ-ಙ್ಕ್ರಿ॑ಯಾತಾ ಆ॒ಶೀಃ ಕಾಮೇ॑ ಯುಜ್ಯಾತಾ॒ ಇತಿ॑ । ಆ॒ಶಿಷ॒-ಸ್ಸಮೃ॑ದ್ಧ್ಯೈ । ಗ್ರ॒ನ್ಥಿ-ಙ್ಗ್ರ॑ಥ್ನಾತಿ । ಆ॒ಶಿಷ॑ ಏ॒ವಾಸ್ಯಾ॒-ಮ್ಪರಿ॑ಗೃಹ್ಣಾತಿ ।
ಪುಮಾ॒ನ್॒. ವೈ ಗ್ರ॒ನ್ಥಿಃ । ಸ್ತ್ರೀ ಪತ್ನೀ᳚ । ತ-ನ್ಮಿ॑ಥು॒ನಮ್ ।
ಮಿ॒ಥು॒ನಮೇ॒ವಾಸ್ಯ॒ ತ-ದ್ಯ॒ಜ್ಞೇ ಕ॑ರೋತಿ ಪ್ರ॒ಜನ॑ನಾಯ ।
ಪ್ರಜಾ॑ಯತೇ ಪ್ರ॒ಜಯಾ॑ ಪ॒ಶುಭಿ॒-ರ್ಯಜ॑ಮಾನಃ ॥ 14 ॥
ಅಥೋ॑ ಅ॒ರ್ಧೋ ವಾ ಏ॒ಷ ಆ॒ತ್ಮನಃ॑ । ಯ-ತ್ಪತ್ನೀ᳚ ।
ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॒ ಧೃತ್ಯಾ॒ ಅಶಿ॑ಥಿಲಮ್ಭಾವಾಯ ॥
ಸು॒ಪ್ರ॒ಜಸ॑ಸ್ತ್ವಾ ವ॒ಯಗ್ಂ ಸು॒ಪತ್ನೀ॒ರುಪ॑ಸೇದಿ॒ಮೇತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಯ॒ಜ್ಞಮೇ॒ವ ತ-ನ್ಮಿ॑ಥು॒ನೀ ಕ॑ರೋತಿ । ಊ॒ನೇ-ಽತಿ॑ರಿಕ್ತ-ನ್ಧೀಯಾತಾ॒ ಇತಿ॒ ಪ್ರಜಾ᳚ತ್ಯೈ ॥ ಮ॒ಹೀ॒ನಾ-ಮ್ಪಯೋ॒-ಽಸ್ಯೋಷ॑ಧೀನಾ॒ಗ್ಂ॒ ರಸ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ರೂ॒ಪಮೇ॒ವಾಸ್ಯೈ॒-ತನ್ಮ॑ಹಿ॒ಮಾನಂ॒-ವ್ಯಾಁಚ॑ಷ್ಟೇ । ತಸ್ಯ॒ ತೇ-ಽಕ್ಷೀ॑ಯಮಾಣಸ್ಯ॒ ನಿರ್ವ॑ಪಾಮಿ ದೇವಯ॒ಜ್ಯಾಯಾ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ಆ॒ಶಿಷ॑ಮೇ॒ವೈತಾಮಾಶಾ᳚ಸ್ತೇ ॥ 15 ॥
(ಕ॒ರೋತಿ॑ - ವ್ರತೋಪ॒ನಯ॑ನಂ॒ - ಕ್ಷೇಮೋ॒ - ಯಜ॑ಮಾನಃ - ಶಾಸ್ತೇ) (ಅ. 3)
ಅನುವಾಕಂ 4 - ಆಜ್ಯೋತ್ಪವನಮ್
ಘೃ॒ತ-ಞ್ಚ॒ ವೈ ಮಧು॑ ಚ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿರಾಸೀತ್ । ಯತೋ॒ ಮದ್ಧ್ವಾ॑ಸೀತ್ । ತತಃ॑ ಪ್ರ॒ಜಾ ಅ॑ಸೃಜತ ।
ತಸ್ಮಾ॒-ನ್ಮಧು॑ಷಿ ಪ್ರ॒ಜನ॑ನಮಿವಾಸ್ತಿ ।
ತಸ್ಮಾ॒-ನ್ಮಧು॑ಷಾ॒ ನ ಪ್ರಚ॑ರನ್ತಿ । ಯಾ॒ತಯಾ॑ಮ॒ ಹಿ । ಆಜ್ಯೇ॑ನ॒ ಪ್ರಚ॑ರನ್ತಿ । ಯ॒ಜ್ಞೋ ವಾ ಆಜ್ಯ᳚ಮ್ । ಯ॒ಜ್ಞೇನೈ॒ವ ಯ॒ಜ್ಞ-ಮ್ಪ್ರಚ॑ರ॒ನ್ತ್ಯಯಾ॑ತಯಾಮತ್ವಾಯ ।
ಪತ್ನ್ಯವೇ᳚ಕ್ಷತೇ ॥ 16 ॥
ಮಿ॒ಥು॒ನ॒ತ್ವಾಯ॒ ಪ್ರಜಾ᳚ತ್ಯೈ । ಯದ್ವೈ ಪತ್ನೀ॑ ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॑ ಕ॒ರೋತಿ॑ । ಮಿ॒ಥು॒ನ-ನ್ತತ್ । ಅಥೋ॒ ಪತ್ನಿ॑ಯಾ ಏ॒ವೈಷ ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯಾ᳚ನ್ವಾರ॒ಮ್ಭೋ-ಽನ॑ವಚ್ಛಿತ್ತ್ಯೈ ॥
ಅ॒ಮೇ॒ದ್ಧ್ಯಂ-ವಾಁ ಏ॒ತ-ತ್ಕ॑ರೋತಿ । ಯ-ತ್ಪತ್ನ್ಯ॒ವೇಕ್ಷ॑ತೇ ।
ಗಾರ್ಹ॑ಪ॒ತ್ಯೇ ಽಧಿ॑ಶ್ರಯತಿ ಮೇದ್ಧ್ಯ॒ತ್ವಾಯ॑ । ಆ॒ಹ॒ವ॒ನೀಯ॑-ಮ॒ಭ್ಯುದ್ದ್ರ॑ವತಿ । ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॒ ಸನ್ತ॑ತ್ಯೈ । ತೇಜೋ॑-ಽಸಿ॒ ತೇಜೋ-ಽನು॒ ಪ್ರೇಹೀತ್ಯಾ॑ಹ ॥ 17 ॥
ತೇಜೋ॒ ವಾ ಅ॒ಗ್ನಿಃ । ತೇಜ॒ ಆಜ್ಯ᳚ಮ್ । ತೇಜ॑ಸೈ॒ವ ತೇಜ॒-ಸ್ಸಮ॑ರ್ಧಯತಿ । ಅ॒ಗ್ನಿಸ್ತೇ॒ ತೇಜೋ॒ ಮಾ ವಿನೈ॒ದಿತ್ಯಾ॒ಹಾಹಿಗ್ಂ॑ಸಾಯೈ । ಸ್ಫ್ಯಸ್ಯ॒ ವರ್ತ್ಮನ್᳚ಥ್
ಸಾದಯತಿ । ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॒ ಸನ್ತ॑ತ್ಯೈ । ಅ॒ಗ್ನೇರ್ಜಿ॒ಹ್ವಾ-ಽಸಿ॑ ಸು॒ಭೂರ್ದೇ॒ವಾನಾ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಯ॒ಥಾ॒ ಯ॒ಜುರೇ॒ವೈತತ್ । ಧಾಮ್ನೇ॑ಧಾಮ್ನೇ ದೇ॒ವೇಭ್ಯೋ॒ ಯಜು॑ಷೇಯಜುಷೇ ಭ॒ವೇತ್ಯಾ॑ಹ । ಆ॒ಶಿಷ॑ಮೇ॒ವೈತಾಮಾಶಾ᳚ಸ್ತೇ ॥ 18 ॥
ತದ್ವಾ ಅತಃ॑ ಪ॒ವಿತ್ರಾ᳚ಭ್ಯಾಮೇ॒ವೋ-ತ್ಪು॑ನಾತಿ । ಯಜ॑ಮಾನೋ॒ ವಾ ಆಜ್ಯ᳚ಮ್ । ಪ್ರಾ॒ಣಾ॒ಪಾ॒ನೌ ಪ॒ವಿತ್ರೇ᳚ । ಯಜ॑ಮಾನ ಏ॒ವ ಪ್ರಾ॑ಣಾಪಾ॒ನೌ ದ॑ಧಾತಿ । ಪು॒ನ॒ರಾ॒ಹಾರ᳚ಮ್ ।
ಏ॒ವಮಿ॑ವ॒ ಹಿ ಪ್ರಾ॑ಣಾಪಾ॒ನೌ ಸ॒ಚಂರ॑ತಃ ।
ಶು॒ಕ್ರಮ॑ಸಿ॒ ಜ್ಯೋತಿ॑ರಸಿ॒ ತೇಜೋ॒-ಽಸೀತ್ಯಾ॑ಹ ।
ರೂ॒ಪಮೇ॒ವಾಸ್ಯೈ॒ ತ-ನ್ಮ॑ಹಿ॒ಮಾನಂ॒-ವ್ಯಾಁಚ॑ಷ್ಟೇ । ತ್ರಿರ್ಯಜು॑ಷಾ । ತ್ರಯ॑ ಇ॒ಮೇ ಲೋ॒ಕಾಃ ॥ 19 ॥
ಏ॒ಷಾಂ-ಲೋಁ॒ಕಾನಾ॒ಮಾಪ್ತ್ಯೈ᳚ । ತ್ರಿಃ । ತ್ರ್ಯಾ॑ವೃ॒ದ್ಧಿ ಯ॒ಜ್ಞಃ ।
ಅಥೋ॑ ಮೇದ್ಧ್ಯ॒ತ್ವಾಯ॑ । ಅಥಾಜ್ಯ॑ವತೀಭ್ಯಾಮ॒ಪಃ । ರೂ॒ಪಮೇ॒ವಾಸಾ॑ಮೇ॒ತ-ದ್ವರ್ಣ॑-ನ್ದಧಾತಿ ।
ಅಪಿ॒ ವಾ ಉ॒ತಾಹುಃ॑ । ಯಥಾ॑ ಹ॒ ವೈ ಯೋಷಾ॑ ಸು॒ವರ್ಣ॒ಗ್ಂ॒ ಹಿರ॑ಣ್ಯ-ಮ್ಪೇಶ॒ಲ-ಮ್ಬಿಭ್ರ॑ತೀ ರೂ॒ಪಾಣ್ಯಾಸ್ತೇ᳚ ।
ಏ॒ವಮೇ॒ತಾ ಏ॒ತರ್ಹೀತಿ॑ । ಆಪೋ॒ ವೈ ಸರ್ವಾ॑ ದೇ॒ವತಾಃ᳚ ॥ 20 ॥
ಏ॒ಷಾ ಹಿ ವಿಶ್ವೇ॑ಷಾ-ನ್ದೇ॒ವಾನಾ᳚-ನ್ತ॒ನೂಃ । ಯದಾಜ್ಯ᳚ಮ್ ॥ ತತ್ರೋ॒ಭಯೋ᳚ರ್ಮೀಮಾ॒ಗ್ಂ॒ಸಾ । ಜಾ॒ಮಿ ಸ್ಯಾತ್ । ಯ-ದ್ಯಜು॒ಷಾ-ಽಽಜ್ಯಂ॒-ಯಁಜು॑ಷಾ॒-ಽಪ ಉ॑ತ್ಪುನೀ॒ಯಾತ್ ।
ಛನ್ದ॑ಸಾ॒-ಽಪ ಉತ್ಪು॑ನಾ॒ತ್ಯಜಾ॑ಮಿತ್ವಾಯ । ಅಥೋ॑ ಮಿಥುನ॒ತ್ವಾಯ॑ । ಸಾ॒ವಿ॒ತ್ರಿ॒ಯರ್ಚಾ । ಸ॒ವಿ॒ತೃಪ್ರ॑ಸೂತ-ಮ್ಮೇ॒ ಕರ್ಮಾ॑ಸ॒ದಿತಿ॑ । ಸ॒ವಿ॒ತೃಪ್ರ॑ಸೂತಮೇ॒ವಾಸ್ಯ॒ ಕರ್ಮ॑ ಭವತಿ । ಪ॒ಚ್ಛೋ ಗಾ॑ಯತ್ರಿ॒ಯಾ ತ್ರಿಃ॑ ಷಮೃದ್ಧ॒ತ್ವಾಯ॑ । ಅ॒ದ್ಭಿರೇ॒ವೌಷ॑ಧೀ॒-ಸ್ಸನ್ನ॑ಯತಿ । ಓಷ॑ಧೀಭಿಃ ಪ॒ಶೂನ್ । ಪ॒ಶುಭಿ॒ರ್ಯಜ॑ಮಾನಮ್ । ಶು॒ಕ್ರ-ನ್ತ್ವಾ॑ ಶು॒ಕ್ರಾಯಾ॒-ಞ್ಜ್ಯೋತಿ॑ಸ್ತ್ವಾ॒ ಜ್ಯೋತಿ॑ಷ್ಯ॒ರ್ಚಿಸ್ತ್ವಾ॒ ಽರ್ಚಿಷೀತ್ಯಾ॑ಹ
ಸರ್ವ॒ತ್ವಾಯ॑ । ಪರ್ಯಾ᳚ಪ್ತ್ಯಾ॒ ಅನ॑ನ್ತರಾಯಾಯ ॥ 21 ॥
(ಈ॒ಕ್ಷ॒ತ॒- ಆ॒ಹ॒-ಶಾ॒ಸ್ತೇ॒-ಲೋ॒ಕಾ - ದೇ॒ವತಾ॑ - ಭವತಿ॒ ಷಟ್ಚ॑) (ಅ. 4)
ಅನುವಾಕಂ 5 - ಆಜ್ಯಗ್ರಹಣಮ್
ದೇ॒ವಾ॒ಸು॒ರಾ-ಸ್ಸಂಯಁ॑ತ್ತಾ ಆಸನ್ನ್ ।
ಸ ಏ॒ತಮಿನ್ದ್ರ॒ ಆಜ್ಯ॑ಸ್ಯಾವಕಾ॒ಶ-ಮ॑ಪಶ್ಯತ್ ।
ತೇನಾವೈ᳚ಕ್ಷತ । ತತೋ॑ ದೇ॒ವಾ ಅಭ॑ವನ್ನ್ । ಪರಾ-ಽಸು॑ರಾಃ ।
ಯ ಏ॒ವಂ-ವಿಁ॒ದ್ವಾನಾಜ್ಯ॑-ಮ॒ವೇಕ್ಷ॑ತೇ ।
ಭವ॑ತ್ಯಾ॒ತ್ಮನಾ᳚ । ಪರಾ᳚-ಽಸ್ಯ॒ ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯೋ ಭವತಿ । ಬ್ರ॒ಹ್ಮ॒ವಾ॒ದಿನೋ॑ ವದನ್ತಿ ।
ಯದಾಜ್ಯೇ॑ನಾ॒ನ್ಯಾನಿ॑ ಹ॒ವೀಗ್ಷ್ಯ॑-ಭಿಘಾ॒ರಯ॑ತಿ ॥ 22 ॥
ಅಥ॒ ಕೇನಾಜ್ಯ॒ಮಿತಿ॑ । ಸ॒ತ್ಯೇನೇತಿ॑ ಬ್ರೂಯಾತ್ । ಚಕ್ಷು॒ರ್ವೈ ಸ॒ತ್ಯಮ್ । ಸ॒ತ್ಯೇನೈ॒ವೈನ॑ದ॒-ಭಿಘಾ॑ರಯತಿ । ಈ॒ಶ್ವ॒ರೋ ವಾ ಏ॒ಷೋ᳚-ಽನ್ಧೋ ಭವಿ॑ತೋಃ । ಯಶ್ಚಕ್ಷು॒ಷಾ ಽಽಜ್ಯ॑ಮ॒ವೇಕ್ಷ॑ತೇ । ನಿ॒ಮೀಲ್ಯಾವೇ᳚ಕ್ಷೇತ । ದಾ॒ಧಾರಾ॒ತ್ಮಞ್ಚಕ್ಷುಃ॑ । ಅ॒ಭ್ಯಾಜ್ಯ॑-ಙ್ಘಾರಯತಿ ॥ ಆಜ್ಯ॑-ಙ್ಗೃಹ್ಣಾತಿ ॥ 23 ॥
ಛನ್ದಾಗ್ಂ॑ಸಿ॒ ವಾ ಆಜ್ಯ᳚ಮ್ । ಛನ್ದಾಗ್॑ಸ್ಯೇ॒ವ ಪ್ರೀ॑ಣಾತಿ । ಚ॒ತುರ್ಜು॒ಹ್ವಾ-ಙ್ಗೃ॑ಹ್ಣಾತಿ । ಚತು॑ಷ್ಪಾದಃ ಪ॒ಶವಃ॑ । ಪ॒ಶೂನೇ॒ವಾವ॑ರುನ್ಧೇ । ಅ॒ಷ್ಟಾವು॑ಪ॒ಭೃತಿ॑ ।
ಅ॒ಷ್ಟಾಕ್ಷ॑ರಾ ಗಾಯ॒ತ್ರೀ । ಗಾ॒ಯ॒ತ್ರಃ ಪ್ರಾ॒ಣಃ । ಪ್ರಾ॒ಣಮೇ॒ವ ಪ॒ಶುಷು॑ ದಧಾತಿ ।
ಚ॒ತುರ್ಧ್ರು॒ವಾಯಾ᳚ಮ್ ॥ 24 ॥
ಚತು॑ಷ್ಪಾದಃ ಪ॒ಶವಃ॑ । ಪ॒ಶುಷ್ವೇ॒-ವೋಪರಿ॑ಷ್ಟಾ॒ತ್-ಪ್ರತಿ॑ತಿಷ್ಠತಿ । ಯ॒ಜ॒ಮಾ॒ನ॒ದೇ॒ವ॒ತ್ಯಾ॑ ವೈ ಜು॒ಹೂಃ । ಭ್ರಾ॒ತೃ॒ವ್ಯ॒ದೇ॒ವ॒ತ್ಯೋ॑ಪ॒ಭೃತ್ ।
ಚ॒ತುರ್ಜು॒ಹ್ವಾ-ಙ್ಗೃ॒ಹ್ಣನ್ಭೂಯೋ॑ ಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್ । ಅ॒ಷ್ಟಾವು॑ಪ॒ಭೃತಿ॑ ಗೃ॒ಹ್ಣನ್ ಕನೀ॑ಯಃ ।
ಯಜ॑ಮಾನಾಯೈ॒ವ ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯ॒ಮುಪ॑ಸ್ತಿ-ಙ್ಕರೋತಿ ॥
ಗೌರ್ವೈ ಸ್ರುಚಃ॑ । ಚ॒ತುರ್ಜು॒ಹ್ವಾ-ಙ್ಗೃ॑ಹ್ಣಾತಿ । ತಸ್ಮಾ॒ಚ್ಚತು॑ಷ್ಪದೀ ॥ 25 ॥
ಅ॒ಷ್ಟಾವು॑ಪ॒ಭೃತಿ॑ । ತಸ್ಮಾ॑ದ॒ಷ್ಟಾಶ॑ಫಾ । ಚ॒ತುರ್ಧ್ರು॒ವಾಯಾ᳚ಮ್ । ತಸ್ಮಾ॒ಚ್ಚತುಃ॑ ಸ್ತನಾ ।
ಗಾಮೇ॒ವ ತ-ಥ್ಸಗ್ಗ್ಸ್ಕ॑ರೋತಿ । ಸಾ-ಽಸ್ಮೈ॒ ಸಗ್ಗ್ಸ್ಕೃ॒ತೇಷ॒ಮೂರ್ಜ॑-ನ್ದುಹೇ ।
ಯಜ್ಜು॒ಹ್ವಾ-ಙ್ಗೃ॒ಹ್ಣಾತಿ॑ । ಪ್ರ॒ಯಾ॒ಜೇಭ್ಯ॒ಸ್ತತ್ ।
ಯದು॑ಪ॒ಭೃತಿ॑ । ಪ್ರ॒ಯಾ॒ಜಾ॒ನೂ॒ಯಾ॒ಜೇಭ್ಯ॒ಸ್ತತ್ । ಸರ್ವ॑ಸ್ಮೈ॒ ವಾ ಏ॒ತ-ದ್ಯ॒ಜ್ಞಾಯ॑ ಗೃಹ್ಯತೇ ।
ಯದ್ಧ್ರು॒ವಾಯಾ॒ಮಾಜ್ಯ᳚ಮ್ ॥ 26 ॥
(ಅ॒ಭಿ॒ಘಾ॒ರಯ॑ತಿ - ಗೃಹ್ಣಾತಿ - ಧ್ರು॒ವಾಯಾಂ॒ - ಚತು॑ಷ್ಪದೀ॒ - ಪ್ರಯಾಜಾನೂಯಾ॒ಜೇಭ್ಯ॒ಸ್ತ-ದ್ದ್ವೇ॒ ಚ॑) (ಅ. 5)
ಅನುವಾಕಂ 6 - ಸ್ತ್ರುಖ್ಸಾದನಮ್
ಆಪೋ॑ ದೇವೀರಗ್ರೇಪುವೋ ಅಗ್ರೇಗುವ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ರೂ॒ಪಮೇ॒ವಾಸಾ॑ಮೇ॒ತ-ನ್ಮ॑ಹಿ॒ಮಾನಂ॒-ವ್ಯಾಁಚ॑ಷ್ಟೇ ।
ಅಗ್ರ॑ ಇ॒ಮಂ-ಯಁ॒ಜ್ಞ-ನ್ನ॑ಯ॒ತಾಗ್ರೇ॑ ಯ॒ಜ್ಞಪ॑ತಿ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಅಗ್ರ॑ ಏ॒ವ ಯ॒ಜ್ಞ-ನ್ನ॑ಯನ್ತಿ । ಅಗ್ರೇ॑ ಯ॒ಜ್ಞಪ॑ತಿಮ್ ।
ಯು॒ಷ್ಮಾನಿನ್ದ್ರೋ॑-ಽವೃಣೀತ ವೃತ್ರ॒ತೂರ್ಯೇ॑ ಯೂ॒ಯಮಿನ್ದ್ರ॑ಮವೃಣೀದ್ಧ್ವಂ-ವೃಁತ್ರ॒ತೂರ್ಯ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ ।
ವೃ॒ತ್ರಗ್ಂ ಹ॑ ಹನಿ॒ಷ್ಯನ್ನಿನ್ದ್ರ॒ ಆಪೋ॑ ವವ್ರೇ । ಆಪೋ॒ ಹೇನ್ದ್ರಂ॑-ವಁವ್ರಿರೇ । ಸ॒ಜ್ಞಾಂ-ಮೇ॒ವಾಸಾ॑-ಮೇ॒ತ-ಥ್ಸಾಮಾ॑ನಂ॒-ವ್ಯಾಁಚ॑ಷ್ಟೇ । ಪ್ರೋಕ್ಷಿ॑ತಾ॒-ಸ್ಸ್ಥೇತ್ಯಾ॑ಹ ॥ 27 ॥
ತೇನಾಪಃ॒ ಪ್ರೋಕ್ಷಿ॑ತಾಃ ॥ ಅ॒ಗ್ನಿ-ರ್ದೇ॒ವೇಭ್ಯೋ॒ ನಿಲಾ॑ಯತ । ಕೃಷ್ಣೋ॑ ರೂ॒ಪ-ಙ್ಕೃ॒ತ್ವಾ । ಸ ವನ॒ಸ್ಪತೀ॒-ನ್ಪ್ರಾವಿ॑ಶತ್ । ಕೃಷ್ಣೋ᳚-ಽಸ್ಯಾಖರೇ॒ಷ್ಠೋ᳚-ಽಗ್ನಯೇ᳚ ತ್ವಾ॒ ಸ್ವಾಹೇತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಅ॒ಗ್ನಯ॑ ಏ॒ವೈನ॒-ಞ್ಜುಷ್ಟ॑-ಙ್ಕರೋತಿ । ಅಥೋ॑ ಅ॒ಗ್ನೇರೇ॒ವ ಮೇಧ॒ಮವ॑ರುನ್ಧೇ ॥ ವೇದಿ॑ರಸಿ ಬ॒ರ್॒ಹಿಷೇ᳚ ತ್ವಾ॒ ಸ್ವಾಹೇತ್ಯಾ॑ಹ । ಪ್ರ॒ಜಾ ವೈ ಬ॒ರ್॒ಹಿಃ । ಪೃ॒ಥಿ॒ವೀ ವೇದಿಃ॑ ॥ 28 ॥
ಪ್ರ॒ಜಾ ಏ॒ವ ಪೃ॑ಥಿ॒ವ್ಯಾ-ಮ್ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಾಪಯತಿ ।
ಬ॒ರ್॒ಹಿರ॑ಸಿ ಸ್ರು॒ಗ್ಭ್ಯಸ್ತ್ವಾ॒ ಸ್ವಾಹೇತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಪ್ರ॒ಜಾ ವೈ ಬ॒ರ್॒ಹಿಃ । ಯಜ॑ಮಾನ॒-ಸ್ಸ್ರುಚಃ॑ । ಯಜ॑ಮಾನಮೇ॒ವ ಪ್ರ॒ಜಾಸು॒ ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಾಪಯತಿ ॥
ದಿ॒ವೇ ತ್ವಾ॒-ಽನ್ತರಿ॑ಕ್ಷಾಯ ತ್ವಾ ಪೃಥಿ॒ವ್ಯೈ ತ್ವೇತಿ॑ ಬ॒ರ್॒ಹಿರಾ॒ಸಾದ್ಯ॒ ಪ್ರೋಕ್ಷ॑ತಿ । ಏ॒ಭ್ಯ ಏ॒ವೈನಂ॑-ಲೋಁ॒ಕೇಭ್ಯಃ॒ ಪ್ರೋಕ್ಷ॑ತಿ । ಅಥ॒ ತತಃ॑ ಸ॒ಹ ಸ್ರು॒ಚಾ ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚-ತ್ಪ್ರ॒ತ್ಯಞ್ಚ॑-ಙ್ಗ್ರ॒ನ್ಥಿ-ಮ್ಪ್ರತ್ಯು॑ಕ್ಷತಿ ।
ಪ್ರ॒ಜಾ ವೈ ಬ॒ರ್॒ಹಿಃ । ಯಥಾ॒ ಸೂತ್ಯೈ॑ ಕಾ॒ಲ ಆಪಃ॑
ಪು॒ರಸ್ತಾ॒-ದ್ಯನ್ತಿ॑ ॥ 29 ॥
ತಾ॒ದೃಗೇ॒ವ ತತ್ ॥ ಸ್ವ॒ಧಾ ಪಿ॒ತೃಭ್ಯ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ಸ್ವ॒ಧಾ॒ಕಾ॒ರೋ ಹಿ ಪಿ॑ತೃ॒ಣಾಮ್ । ಊರ್ಗ್ಭ॑ವ ಬರ್ಹಿ॒ಷದ್ಭ್ಯ॒ ಇತಿ॒ ದಕ್ಷಿ॑ಣಾಯೈ॒ ಶ್ರೋಣೇ॒ರೋತ್ತ॑ರಸ್ಯೈ॒ ನಿನ॑ಯತಿ॒ ಸನ್ತ॑ತ್ಯೈ ।
ಮಾಸಾ॒ ವೈ ಪಿ॒ತರೋ॑ ಬರ್ಹಿ॒ಷದಃ॑ । ಮಾಸಾ॑ನೇ॒ವ ಪ್ರೀ॑ಣಾತಿ ।
ಮಾಸಾ॒ ವಾ ಓಷ॑ಧೀ-ರ್ವ॒ರ್ಧಯ॑ನ್ತಿ । ಮಾಸಾಃ᳚ ಪಚನ್ತಿ॒ ಸಮೃ॑ದ್ಧ್ಯೈ । ಅನ॑ತಿಸ್ಕನ್ದನ್. ಹ ಪ॒ರ್ಜನ್ಯೋ॑ ವರ್ಷತಿ । ಯತ್ರೈ॒ತದೇ॒ವ-ಙ್ಕ್ರಿ॒ಯತೇ᳚ ॥ 30 ॥
ಊ॒ರ್ಜಾ ಪೃ॑ಥಿ॒ವೀ-ಙ್ಗ॑ಚ್ಛ॒ತೇತ್ಯಾ॑ಹ । ಪೃ॒ಥಿ॒ವ್ಯಾಮೇ॒ವೋರ್ಜ॑-ನ್ದಧಾತಿ ।
ತಸ್ಮಾ᳚-ತ್ಪೃಥಿ॒ವ್ಯಾ ಊ॒ರ್ಜಾ ಭು॑ಞ್ಜತೇ । ಗ್ರ॒ನ್ಥಿಂ-ವಿಁಸ್ರಗ್ಂ॑ಸಯತಿ । ಪ್ರಜ॑ನಯತ್ಯೇ॒ವ ತತ್ । ಊ॒ರ್ಧ್ವ-ಮ್ಪ್ರಾಞ್ಚ॒ಮುದ್ಗೂ॑ಢ-ಮ್ಪ್ರ॒ತ್ಯಞ್ಚ॒ಮಾಯ॑ಚ್ಛತಿ ।
ತಸ್ಮಾ᳚-ತ್ಪ್ರಾ॒ಚೀನ॒ಗ್ಂ॒ ರೇತೋ॑ ಧೀಯತೇ । ಪ್ರ॒ತೀಚೀಃ᳚ ಪ್ರ॒ಜಾ ಜಾ॑ಯನ್ತೇ ॥ ವಿಷ್ಣೋ॒-ಸ್ಸ್ತೂಪೋ॒-ಽಸೀತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಯ॒ಜ್ಞೋ ವೈ ವಿಷ್ಣುಃ॑ ॥ 31 ॥
ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॒ ಧೃತ್ಯೈ᳚ । ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚-ತ್ಪ್ರಸ್ತ॒ರ-ಙ್ಗೃ॑ಹ್ಣಾತಿ । ಮುಖ್ಯ॑ಮೇ॒ವೈನ॑-ಙ್ಕರೋತಿ । ಇಯ॑ನ್ತ-ಙ್ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿನಾ ಯಜ್ಞಮು॒ಖೇನ॒ ಸಮ್ಮಿ॑ತಮ್ ।
ಇಯ॑ನ್ತ-ಙ್ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ಯ॒ಜ್ಞ॒ಪ॒ರುಷಾ॒ ಸಮ್ಮಿ॑ತಮ್ ।
ಇಯ॑ನ್ತ-ಙ್ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ಏ॒ತಾವ॒ದ್ವೈ ಪುರು॑ಷೇ ವೀ॒ರ್ಯ᳚ಮ್ ।
ವೀ॒ರ್ಯ॑ ಸಮ್ಮಿತಮ್ ॥ 32 ॥
ಅಪ॑ರಿಮಿತ-ಙ್ಗೃಹ್ಣಾತಿ । ಅಪ॑ರಿಮಿತ॒ಸ್ಯಾವ॑ರುದ್ಧ್ಯೈ ।
ತಸ್ಮಿ॑-ನ್ಪ॒ವಿತ್ರೇ॒ ಅಪಿ॑ಸೃಜತಿ । ಯಜ॑ಮಾನೋ॒ ವೈ ಪ್ರ॑ಸ್ತ॒ರಃ ।
ಪ್ರಾ॒ಣಾ॒ಪಾ॒ನೌ ಪ॒ವಿತ್ರೇ᳚ । ಯಜ॑ಮಾನ ಏ॒ವ ಪ್ರಾ॑ಣಾಪಾ॒ನೌ ದ॑ಧಾತಿ ॥ ಊರ್ಣಾ᳚ಮ್ರದಸ-ನ್ತ್ವಾ ಸ್ತೃಣಾ॒ಮೀತ್ಯಾ॑ಹ । ಯ॒ಥಾ॒ಯ॒ಜುರೇ॒ವೈ ತತ್ । ಸ್ವಾ॒ಸ॒ಸ್ಥ-ನ್ದೇ॒ವೇಭ್ಯ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ದೇ॒ವೇಭ್ಯ॑ ಏ॒ವೈನ॑-ಥ್ಸ್ವಾಸ॒ಸ್ಥ-ಙ್ಕ॑ರೋತಿ ॥ 33 ॥
ಬ॒ರ್॒॒ಹಿ-ಸ್ಸ್ತೃ॑ಣಾತಿ । ಪ್ರ॒ಜಾ ವೈ ಬ॒ರ್॒ಹಿಃ । ಪೃ॒ಥಿ॒ವೀ ವೇದಿಃ॑ । ಪ್ರ॒ಜಾ ಏ॒ವ ಪೃ॑ಥಿ॒ವ್ಯಾ-ಮ್ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಾಪಯತಿ ॥ ಅನ॑ತಿದೃಶ್ನಗ್ಗ್ ಸ್ತೃಣಾತಿ । ಪ್ರ॒ಜಯೈ॒ವೈನ॑-ಮ್ಪ॒ಶುಭಿ॒ರನ॑ತಿದೃಶ್ನ-ಙ್ಕರೋತಿ । ಧಾ॒ರಯ॑-ನ್ಪ್ರಸ್ತ॒ರ-ಮ್ಪ॑ರಿ॒ಧೀ-ನ್ಪರಿ॑ ದಧಾತಿ । ಯಜ॑ಮಾನೋ॒ ವೈ ಪ್ರ॑ಸ್ತ॒ರಃ ।
ಯಜ॑ಮಾನ ಏ॒ವ ತ-ಥ್ಸ್ವ॒ಯ-ಮ್ಪ॑ರಿ॒ಧೀ-ನ್ಪರಿ॑ ದಧಾತಿ ॥
ಗ॒ನ್ಧ॒ರ್ವೋ॑-ಽಸಿ ವಿ॒ಶ್ವಾವ॑ಸು॒ರಿತ್ಯಾ॑ಹ ॥ 34 ॥
ವಿಶ್ವ॑ಮೇ॒ವಾಯು॒-ರ್ಯಜ॑ಮಾನೇ ದಧಾತಿ । ಇನ್ದ್ರ॑ಸ್ಯ ಬಾ॒ಹುರ॑ಸಿ॒ ದಕ್ಷಿ॑ಣ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ಇ॒ನ್ದ್ರಿ॒ಯಮೇ॒ವ ಯಜ॑ಮಾನೇ ದಧಾತಿ । ಮಿ॒ತ್ರಾವರು॑ಣೌ ತ್ವೋತ್ತರ॒ತಃ ಪರಿ॑ಧತ್ತಾ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಪ್ರಾ॒ಣಾ॒ಪಾ॒ನೌ ಮಿ॒ತ್ರಾವರು॑ಣೌ । ಪ್ರಾ॒ಣಾ॒ಪಾ॒ನಾ-ವೇ॒ವಾಸ್ಮಿ॑-ನ್ದಧಾತಿ । ಸೂರ್ಯ॑ಸ್ತ್ವಾ ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚-ತ್ಪಾ॒ತ್ವಿತ್ಯಾ॑ಹ । ರಕ್ಷ॑ಸಾ॒-ಮಪ॑ಹತ್ಯೈ । ಕಸ್ಯಾ᳚ಶ್ಚಿದ॒ಭಿಶ॑ಸ್ತ್ಯಾ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ಅಪ॑ರಿಮಿತಾದೇ॒ವೈನ॑-ಮ್ಪಾತಿ ॥ 35 ॥
ವೀ॒ತಿಹೋ᳚ತ್ರ-ನ್ತ್ವಾ ಕವ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ಅ॒ಗ್ನಿಮೇ॒ವ ಹೋ॒ತ್ರೇಣ॒ ಸಮ॑ರ್ಧಯತಿ । ದ್ಯು॒ಮನ್ತ॒ಗ್ಂ॒ ಸಮಿ॑ಧೀಮ॒ಹೀತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಸಮಿ॑ದ್ಧ್ಯೈ । ಅಗ್ನೇ॑ ಬೃ॒ಹನ್ತ॑ಮದ್ಧ್ವ॒ರ ಇತ್ಯಾ॑ಹ॒ ವೃದ್ಧ್ಯೈ᳚ । ವಿ॒ಶೋ ಯ॒ನ್ತ್ರೇ ಸ್ಥ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ವಿ॒ಶಾಂ-ಯಁತ್ಯೈ᳚ ।
ಉ॒ದೀ॒ಚೀನಾ᳚ಗ್ರೇ॒ ನಿದ॑ಧಾತಿ॒ ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಿತ್ಯೈ ।
ವಸೂ॑ನಾಗ್ಂ ರು॒ದ್ರಾಣಾ॑-ಮಾದಿ॒ತ್ಯಾನಾ॒ಗ್ಂ॒ ಸದ॑ಸಿ ಸೀ॒ದೇತ್ಯಾ॑ಹ । ದೇ॒ವತಾ॑ನಾಮೇ॒ವ ಸದ॑ನೇ ಪ್ರಸ್ತ॒ರಗ್ಂ ಸಾ॑ದಯತಿ ॥ ಜು॒ಹೂರ॑ಸಿ ಘೃ॒ತಾಚೀ॒ ನಾಮ್ನೇತ್ಯಾ॑ಹ ॥ 36 ॥
ಅ॒ಸೌ ವೈ ಜು॒ಹೂಃ । ಅ॒ನ್ತರಿ॑ಕ್ಷಮುಪ॒ಭೃತ್ । ಪೃ॒ಥಿ॒ವೀ ಧ್ರು॒ವಾ । ತಾಸಾ॑ಮೇ॒ತದೇ॒ವ ಪ್ರಿ॒ಯ-ನ್ನಾಮ॑ । ಯ-ದ್ಘೃ॒ತಾಚೀತಿ॑ । ಯ-ದ್ಘೃ॒ತಾಚೀತ್ಯಾಹ॑ । ಪ್ರಿ॒ಯೇಣೈ॒ವೈನಾ॒ ನಾಮ್ನಾ॑ ಸಾದಯತಿ ॥
ಏ॒ತಾ ಅ॑ಸದನ್-ಥ್ಸುಕೃ॒ತಸ್ಯ॑ ಲೋ॒ಕ ಇತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಸ॒ತ್ಯಂ-ವೈಁ ಸು॑ಕೃ॒ತಸ್ಯ॑ ಲೋ॒ಕಃ ।
ಸ॒ತ್ಯ ಏ॒ವೈನಾ᳚-ಸ್ಸುಕೃ॒ತಸ್ಯ॑ ಲೋ॒ಕೇ ಸಾ॑ದಯತಿ ।
ತಾ ವಿ॑ಷ್ಣೋ ಪಾ॒ಹೀತ್ಯಾ॑ಹ । ಯ॒ಜ್ಞೋ ವೈ ವಿಷ್ಣುಃ॑ । ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॒ ಧೃತ್ಯೈ᳚ । ಪಾ॒ಹಿ ಯ॒ಜ್ಞ-ಮ್ಪಾ॒ಹಿ ಯ॒ಜ್ಞಪ॑ತಿ-ಮ್ಪಾ॒ಹಿ ಮಾಂ-ಯಁ॑ಜ್ಞ॒ನಿಯ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಯ॒ಜ್ಞಾಯ॒ ಯಜ॑ಮಾನಾಯಾ॒ತ್ಮನೇ᳚ । ತೇಭ್ಯ॑ ಏ॒ವಾಶಿಷ॒ಮಾಶಾ॒ಸ್ತೇ-ಽನಾ᳚ರ್ತ್ಯೈ ॥ 37 ॥
(ಸ್ಥೇತ್ಯಾ॑ಹ - ಪೃಥಿ॒ವೀ ವೇದಿ॒--ರ್ ಯನ್ತಿ॑ - ಕ್ರಿ॒ಯತೇ॒ - ವಿಷ್ಣು॑--ರ್ ವೀ॒ರ್ಯ॑ಸಮ್ಮಿತಂ - ಕರೋ - ತ್ಯಾಹ - ಪಾತಿ॒ - ನಾಮ್ನೇತ್ಯಾ॑ಹ - ಲೋ॒ಕೇ ಸಾ॑ದಯತಿ॒ ಷಟ್ಚ॑) (ಅ. 6)
ಅನುವಾಕಂ 7 - ಆಘಾರಃ
ಅ॒ಗ್ನಿನಾ॒ ವೈ ಹೋತ್ರಾ᳚ । ದೇ॒ವಾ ಅಸು॑ರಾ-ನ॒ಭ್ಯ॑ಭವನ್ನ್ ।
ಅ॒ಗ್ನಯೇ॑ ಸಮಿ॒ದ್ಧ್ಯಮಾ॑ನಾ॒ಯಾ-ನು॑ಬ್ರೂ॒ಹೀತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯಾಭಿಭೂತ್ಯೈ । ಏಕ॑ವಿಗ್ಂಶತಿ-ಮಿದ್ಧ್ಮದಾ॒ರೂಣಿ॑ ಭವನ್ತಿ । ಏ॒ಕ॒ವಿ॒ಗ್ಂ॒ಶೋ ವೈ ಪುರು॑ಷಃ ।
ಪುರು॑ಷ॒ಸ್ಯಾಪ್ತ್ಯೈ᳚ ।
ಪಞ್ಚ॑ದಶೇದ್ಧ್ಮದಾ॒ರೂಣ್ಯ॒-ಭ್ಯಾದ॑ಧಾತಿ ।
ಪಞ್ಚ॑ದಶ॒ ವಾ ಅ॑ರ್ಧಮಾ॒ಸಸ್ಯ॒ ರಾತ್ರ॑ಯಃ ।
ಅ॒ರ್ಧ॒ಮಾ॒ಸ॒ಶ-ಸ್ಸಂ॑ವಁಥ್ಸ॒ರ ಆ᳚ಪ್ಯತೇ ।
ತ್ರೀನ್-ಪ॑ರಿ॒ಧೀನ್-ಪರಿ॑-ದಧಾತಿ ॥ 38 ॥
ಊ॒ರ್ಧ್ವೇ ಸ॒ಮಿಧಾ॒ವಾದ॑ಧಾತಿ । ಅ॒ನೂ॒ಯಾ॒ಜೇಭ್ಯಃ॑ ಸ॒ಮಿಧ॒ಮತಿ॑ಶಿನಷ್ಟಿ । ಷಟ್ಥ್ಸ-ಮ್ಪ॑ದ್ಯನ್ತೇ । ಷಡ್ವಾ ಋ॒ತವಃ॑ । ಋ॒ತೂನೇ॒ವ ಪ್ರೀ॑ಣಾತಿ । ವೇ॒ದೇನೋಪ॑ವಾಜಯತಿ ।
ಪ್ರಾ॒ಜಾ॒ಪ॒ತ್ಯೋ ವೈ ವೇ॒ದಃ । ಪ್ರಾ॒ಜಾ॒ಪ॒ತ್ಯಃ ಪ್ರಾ॒ಣಃ । ಯಜ॑ಮಾನ ಆಹವ॒ನೀಯಃ॑ । ಯಜ॑ಮಾನ ಏ॒ವ ಪ್ರಾ॒ಣ-ನ್ದ॑ಧಾತಿ ॥ 39 ॥
ತ್ರಿರುಪ॑ವಾಜಯತಿ । ತ್ರಯೋ॒ ವೈ ಪ್ರಾ॒ಣಾಃ । ಪ್ರಾ॒ಣಾನೇ॒ವಾಸ್ಮಿ॑-ನ್ದಧಾತಿ । ವೇ॒ದೇನೋ॑ಪ॒ಯತ್ಯ॑ ಸ್ರು॒ವೇಣ॑ ಪ್ರಾಜಾಪ॒ತ್ಯ-ಮಾ॑ಘಾ॒ರ-ಮಾಘಾ॑ರಯತಿ । ಯ॒ಜ್ಞೋ ವೈ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿಃ । ಯ॒ಜ್ಞಮೇ॒ವ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ-ಮ್ಮುಖ॒ತ ಆರ॑ಭತೇ ।
ಅಥೋ᳚ ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತಿ॒-ಸ್ಸರ್ವಾ॑ ದೇ॒ವತಾಃ᳚ । ಸರ್ವಾ॑ ಏ॒ವ ದೇ॒ವತಾಃ᳚ ಪ್ರೀಣಾತಿ ॥ ಅ॒ಗ್ನಿಮ॑ಗ್ನೀ-ತ್ತ್ರಿಸ್ತ್ರಿ॒-ಸ್ಸಮ್ಮೃ॒ಡ್ಢೀತ್ಯಾ॑ಹ । ತ್ರ್ಯಾ॑ವೃ॒ದ್ಧಿ ಯ॒ಜ್ಞಃ ॥ 40 ॥
ಅಥೋ॒ ರಕ್ಷ॑ಸಾ॒ಮಪ॑ಹತ್ಯೈ । ಪ॒ರಿ॒ಧೀನ್-ಥ್ಸಮ್ಮಾ᳚ರ್ಷ್ಟಿ । ಪು॒ನಾತ್ಯೇ॒ವೈನಾನ್॑ । ತ್ರಿಸ್ತ್ರಿ॒-ಸ್ಸಮ್ಮಾ᳚ರ್ಷ್ಟಿ । ತ್ರ್ಯಾ॑ವೃ॒ದ್ಧಿ ಯ॒ಜ್ಞಃ । ಅಥೋ॑ ಮೇದ್ಧ್ಯ॒ತ್ವಾಯ॑ । ಅಥೋ॑ ಏ॒ತೇ ವೈ ದೇ॑ವಾಶ್ವಾಃ । ದೇ॒ವಾ॒ಶ್ವಾನೇ॒ವ ತ-ಥ್ಸಮ್ಮಾ᳚ರ್ಷ್ಟಿ ।
ಸು॒ವ॒ರ್ಗಸ್ಯ॑ ಲೋ॒ಕಸ್ಯ॒ ಸಮ॑ಷ್ಟ್ಯೈ ।
ಆಸೀ॑ನೋ॒-ಽನ್ಯ-ಮಾ॑ಘಾ॒ರ-ಮಾಘಾ॑ರಯತಿ ॥ 41 ॥
ತಿಷ್ಠ॑ನ್ನ॒ನ್ಯಮ್ । ಯಥಾ-ಽನೋ॑ ವಾ॒ ರಥಂ॑ವಾಁ ಯು॒ಞ್ಜ್ಯಾತ್ ।
ಏ॒ವಮೇ॒ವ ತದ॑ದ್ಧ್ವ॒ರ್ಯು-ರ್ಯ॒ಜ್ಞಂ-ಯುಁ॑ನಕ್ತಿ ।
ಸು॒ವ॒ರ್ಗಸ್ಯ॑ ಲೋ॒ಕಸ್ಯಾ॒ಭ್ಯೂ᳚ಢ್ಯೈ ।
ವಹ॑ನ್ತ್ಯೇನ-ಙ್ಗ್ರಾ॒ಮ್ಯಾಃ ಪ॒ಶವಃ॑ ।
ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ ॥ ಭುವ॑ನಮಸಿ॒ ವಿಪ್ರ॑ಥ॒ಸ್ವೇತ್ಯಾ॑ಹ । ಯ॒ಜ್ಞೋ ವೈ ಭುವ॑ನಮ್ । ಯ॒ಜ್ಞ ಏ॒ವ ಯಜ॑ಮಾನ-ಮ್ಪ್ರ॒ಜಯಾ॑ ಪ॒ಶುಭಿಃ॑ ಪ್ರಥಯತಿ । ಅಗ್ನೇ॒ ಯಷ್ಟ॑ರಿ॒ದ-ನ್ನಮ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ ॥ 42 ॥
ಅ॒ಗ್ನಿರ್ವೈ ದೇ॒ವಾನಾಂ॒-ಯಁಷ್ಟಾ᳚ । ಯ ಏ॒ವ ದೇ॒ವಾನಾಂ॒-ಯಁಷ್ಟಾ᳚ । ತಸ್ಮಾ॑ ಏ॒ವ ನಮ॑ಸ್ಕರೋತಿ ॥
ಜುಹ್ವೇಹ್ಯ॒ಗ್ನಿಸ್ತ್ವಾ᳚ ಹ್ವಯತಿ ದೇವಯ॒ಜ್ಯಾಯಾ॒ ಉಪ॑ಭೃ॒ದೇಹಿ॑ ದೇ॒ವಸ್ತ್ವಾ॑ ಸವಿ॒ತಾ ಹ್ವ॑ಯತಿ ದೇವಯ॒ಜ್ಯಾಯಾ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಆ॒ಗ್ನೇ॒ಯೀ ವೈ ಜು॒ಹೂಃ । ಸಾ॒ವಿ॒ತ್ರ್ಯು॑ಪ॒ಭೃತ್ । ತಾಭ್ಯಾ॑ಮೇ॒ವೈನೇ॒ ಪ್ರಸೂ॑ತ॒ ಆದ॑ತ್ತೇ ॥ ಅಗ್ನಾ॑ವಿಷ್ಣೂ॒ ಮಾ ವಾ॒ಮವ॑ಕ್ರಮಿಷ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಅ॒ಗ್ನಿಃ ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚ತ್ । ವಿಷ್ಣು॑ರ್ಯ॒ಜ್ಞಃ ಪ॒ಶ್ಚಾತ್ ॥ 43 ॥
ತಾಭ್ಯಾ॑ಮೇ॒ವ ಪ್ರ॑ತಿ॒ ಪ್ರೋಚ್ಯಾ॒ತ್ಯಾಕ್ರಾ॑ಮತಿ ।
ವಿಜಿ॑ಹಾಥಾ॒-ಮ್ಮಾ ಮಾ॒ ಸನ್ತಾ᳚ಪ್ತ॒ಮಿತ್ಯಾ॒ಹಾಹಿಗ್ಂ॑ಸಾಯೈ ।
ಲೋ॒ಕ-ಮ್ಮೇ॑ ಲೋಕಕೃತೌ ಕೃಣುತ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಆ॒ಶಿಷ॑ಮೇ॒ವೈತಾಮಾಶಾ᳚ಸ್ತೇ ॥ ವಿಷ್ಣೋ॒-ಸ್ಸ್ಥಾನ॑ಮ॒ಸೀತ್ಯಾ॑ಹ । ಯ॒ಜ್ಞೋ ವೈ ವಿಷ್ಣುಃ॑ । ಏ॒ತ-ತ್ಖಲು॒ ವೈ ದೇ॒ವಾನಾ॒-ಮಪ॑ರಾಜಿತ-ಮಾ॒ಯತ॑ನಮ್ । ಯ-ದ್ಯ॒ಜ್ಞಃ ।
ದೇ॒ವಾನಾ॑ಮೇ॒ವಾಪ॑ರಾಜಿತ ಆ॒ಯತ॑ನೇ ತಿಷ್ಠತಿ ॥
ಇ॒ತ ಇನ್ದ್ರೋ॑ ಅಕೃಣೋ-ದ್ವೀ॒ರ್ಯಾ॑ಣೀತ್ಯಾ॑ಹ ॥ 44 ॥
ಇ॒ನ್ದ್ರಿ॒ಯಮೇ॒ವ ಯಜ॑ಮಾನೇ ದಧಾತಿ ।
ಸ॒ಮಾ॒ರಭ್ಯೋ॒ರ್ಧ್ವೋ ಅ॑ದ್ಧ್ವ॒ರೋ ದಿ॑ವಿ॒ಸ್ಪೃಶ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ॒ ವೃದ್ಧ್ಯೈ᳚ । ಆ॒ಘಾ॒ರ-ಮಾ॑ಘಾ॒ರ್ಯಮಾ॑ಣ॒ಮನು॑ ಸಮಾ॒ರಭ್ಯ॑ । ಏ॒ತಸ್ಮಿ॑ನ್ ಕಾ॒ಲೇ ದೇ॒ವಾ-ಸ್ಸು॑ವ॒ರ್ಗಂ-ಲೋಁ॒ಕಮಾ॑ಯನ್ನ್ । ಸಾ॒ಕ್ಷಾದೇ॒ವ ಯಜ॑ಮಾನ-ಸ್ಸುವ॒ರ್ಗಂ-ಲೋಁ॒ಕಮೇ॑ತಿ । ಅಥೋ॒ ಸಮೃ॑ದ್ಧೇನೈ॒ವ ಯ॒ಜ್ಞೇನ॒ ಯಜ॑ಮಾನ-ಸ್ಸುವ॒ರ್ಗಂ-ಲೋಁ॒ಕಮೇ॑ತಿ ।
ಅಹ್ರು॑ತೋ ಯ॒ಜ್ಞೋ ಯ॒ಜ್ಞಪ॑ತೇ॒ರಿತ್ಯಾ॒ಹಾನಾ᳚ರ್ತ್ಯೈ ।
ಇನ್ದ್ರಾ॑ವಾ॒ನ್-ಥ್ಸ್ವಾಹೇತ್ಯಾ॑ಹ । ಇ॒ನ್ದ್ರಿ॒ಯಮೇ॒ವ ಯಜ॑ಮಾನೇ ದಧಾತಿ । ಬೃ॒ಹದ್ಭಾ ಇತ್ಯಾ॑ಹ ॥ 45 ॥
ಸು॒ವ॒ರ್ಗೋ ವೈ ಲೋ॒ಕೋ ಬೃ॒ಹದ್ಭಾಃ । ಸು॒ವ॒ರ್ಗಸ್ಯ॑ ಲೋ॒ಕಸ್ಯ॒ ಸಮ॑ಷ್ಟ್ಯೈ ॥ ಯ॒ಜ॒ಮಾ॒ನ॒ದೇ॒ವ॒ತ್ಯಾ॑ ವೈ ಜು॒ಹೂಃ । ಭ್ರಾ॒ತೃ॒ವ್ಯ॒ದೇ॒ವ॒ತ್ಯೋ॑ಪ॒ಭೃತ್ । ಪ್ರಾ॒ಣ ಆ॑ಘಾ॒ರಃ ।
ಯ-ಥ್ಸಗ್ಗ್॑ಸ್ಪ॒ರ್ಶಯೇ᳚ತ್ । ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯೇ-ಽಸ್ಯ ಪ್ರಾ॒ಣ-ನ್ದ॑ದ್ಧ್ಯಾತ್ । ಅಸಗ್ಗ್॑ಸ್ಪರ್ಶಯನ್ನ॒ತ್ಯಾಕ್ರಾ॑ಮತಿ । ಯಜ॑ಮಾನ ಏ॒ವ ಪ್ರಾ॒ಣ-ನ್ದ॑ಧಾತಿ । ಪಾ॒ಹಿಮಾ᳚-ಽಗ್ನೇ॒ ದುಶ್ಚ॑ರಿತಾ॒ದಾ ಮಾ॒ ಸುಚ॑ರಿತೇ ಭ॒ಜೇತ್ಯಾ॑ಹ ॥ 46 ॥
ಅ॒ಗ್ನಿರ್ವಾವ ಪ॒ವಿತ್ರ᳚ಮ್ । ವೃ॒ಜಿ॒ನಮನೃ॑ತ॒-ನ್ದುಶ್ಚ॑ರಿತಮ್ ।
ಋ॒ಜು॒ಕ॒ರ್ಮಗ್ಂ ಸ॒ತ್ಯಗ್ಂ ಸುಚ॑ರಿತಮ್ ।
ಅ॒ಗ್ನಿರೇ॒ವೈನಂ॑-ವೃಁಜಿ॒ನಾದ-ನೃ॑ತಾ॒-ದ್ದುಶ್ಚ॑ರಿತಾತ್ಪಾತಿ ।
ಋ॒ಜು॒ಕ॒ರ್ಮೇ ಸ॒ತ್ಯೇ ಸುಚ॑ರಿತೇ ಭಜತಿ । ತಸ್ಮಾ॑ದೇ॒ವಮಾಶಾ᳚ಸ್ತೇ । ಆ॒ತ್ಮನೋ॑ ಗೋಪೀ॒ಥಾಯ॑ ॥ ಶಿರೋ॒ ವಾ ಏ॒ತ-ದ್ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॑ । ಯದಾ॑ಘಾ॒ರಃ । ಆ॒ತ್ಮಾ ಧ್ರು॒ವಾ ॥ 47 ॥
ಆ॒ಘಾ॒ರ-ಮಾ॒ಘಾರ್ಯ॑ ಧ್ರು॒ವಾಗ್ಂ ಸಮ॑ನಕ್ತಿ ।
ಆ॒ತ್ಮನ್ನೇ॒ವ ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॒ ಶಿರಃ॒ ಪ್ರತಿ॑ದಧಾತಿ ।
ದ್ವಿ-ಸ್ಸಮ॑ನಕ್ತಿ । ದ್ವೌ ಹಿ ಪ್ರಾ॑ಣಾಪಾ॒ನೌ । ತದಾ॑ಹುಃ ।
ತ್ರಿರೇ॒ವ ಸಮ॑ಞ್ಜ್ಯಾತ್ । ತ್ರಿಧಾ॑ತು॒ ಹಿ ಶಿರ॒ ಇತಿ॑ । ಶಿರ॑ ಇವೈ॒ತ-ದ್ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॑ । ಅಥೋ॒ ತ್ರಯೋ॒ ವೈ ಪ್ರಾ॒ಣಾಃ ।
ಪ್ರಾ॒ಣಾನೇ॒ವಾಸ್ಮಿ॑-ನ್ದಧಾತಿ ॥
ಮ॒ಖಸ್ಯ॒ ಶಿರೋ॑-ಽಸಿ॒ ಸಞ್ಜ್ಯೋತಿ॑ಷಾ॒ ಜ್ಯೋತಿ॑ರಙ್ಕ್ತಾ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಜ್ಯೋತಿ॑ರೇ॒ವಾಸ್ಮಾ॑ ಉ॒ಪರಿ॑ಷ್ಟಾ-ದ್ದಧಾತಿ ।
ಸು॒ವ॒ರ್ಗಸ್ಯ॑ ಲೋ॒ಕಸ್ಯಾನು॑ಖ್ಯಾತ್ಯೈ ॥ 48 ॥
(ಪರಿ॑ದಧಾತಿ - ಪ್ರಾ॒ಣ-ನ್ದ॑ಧಾತಿ॒ - ಹಿ ಯ॒ಜ್ಞೋ - ಘಾ॑ರಯತಿ॒ - ನಮ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ - ಪ॒ಶ್ಚಾ-ದ್- ವೀ॒ರ್ಯಾ॑ಣೀತ್ಯಾ॑ಹ॒ - ಭಾ ಇತ್ಯಾ॑ಹ - ಭ॒ಜೇತ್ಯಾ॑ಹ - ಧ್ರು॒ - ವೈವಾಸ್ಮಿ॑-ನ್ದಧಾತಿ॒ ತ್ರೀಣಿ॑ ಚ) (ಅ. 7)
ಅನುವಾಕಂ 8 - ಇಡಾಭಕ್ಷಣಮ್
ಧಿಷ್ಣಿ॑ಯಾ॒ ವಾ ಏ॒ತೇ ನ್ಯು॑ಪ್ಯನ್ತೇ । ಯದ್ಬ್ರ॒ಹ್ಮಾ । ಯದ್ಧೋತಾ᳚ । ಯದ॑ದ್ಧ್ವ॒ರ್ಯುಃ । ಯದ॒ಗ್ನೀತ್ । ಯ-ದ್ಯಜ॑ಮಾನಃ । ತಾನ್. ಯದ॑ನ್ತರೇ॒ಯಾತ್ । ಯಜ॑ಮಾನಸ್ಯ ಪ್ರಾ॒ಣಾನ್-ಥ್ಸಙ್ಕ॑ರ್ಷೇತ್ । ಪ್ರ॒ಮಾಯು॑ಕ-ಸ್ಸ್ಯಾತ್ । ಪು॒ರೋ॒ಡಾಶ॑ಮಪ॒ಗೃಹ್ಯ॒ ಸಞ್ಚ॑ರತ್ಯದ್ಧ್ವ॒ರ್ಯುಃ ॥ 49 ॥
ಯಜ॑ಮಾನಾಯೈ॒ವ ತಲ್ಲೋ॒ಕಗ್ಂ ಶಿಗ್ಂ॑ಷತಿ ।
ನಾಸ್ಯ॑ ಪ್ರಾ॒ಣಾನ್-ಥ್ಸಙ್ಕ॑ರ್ಷತಿ । ನ ಪ್ರ॒ಮಾಯು॑ಕೋ ಭವತಿ । ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚-ತ್ಪ್ರ॒ತ್ಯಙ್ಙಾಸೀ॑ನಃ । ಇಡಾ॑ಯಾ॒ ಇಡಾ॒ಮಾದ॑ಧಾತಿ ।
ಹಸ್ತ್ಯಾ॒ಗ್ಂ॒ ಹೋತ್ರೇ᳚ । ಪ॒ಶವೋ॒ ವಾ ಇಡಾ᳚ । ಪ॒ಶವಃ॒ ಪುರು॑ಷಃ । ಪ॒ಶುಷ್ವೇ॒ವ ಪ॒ಶೂ-ನ್ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಾಪಯತಿ । ಇಡಾ॑ಯೈ॒ ವಾ ಏ॒ಷಾ ಪ್ರಜಾ॑ತಿಃ ॥ 50 ॥
ತಾ-ಮ್ಪ್ರಜಾ॑ತಿಂ॒-ಯಁಜ॑ಮಾ॒ನೋ-ಽನು॒ ಪ್ರಜಾ॑ಯತೇ । ದ್ವಿರ॒ಙ್ಗುಲಾ॑ವನಕ್ತಿ॒ ಪರ್ವ॑ಣೋಃ ।
ದ್ವಿ॒ಪಾ-ದ್ಯಜ॑ಮಾನಃ॒ ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಿತ್ಯೈ । ಸ॒ಕೃದುಪ॑ಸ್ತೃಣಾತಿ । ದ್ವಿರಾದ॑ಧಾತಿ । ಸ॒ಕೃದ॒ಭಿಘಾ॑ರಯತಿ । ಚ॒ತು-ಸ್ಸಮ್ಪ॑ದ್ಯತೇ । ಚ॒ತ್ವಾರಿ॒ ವೈ ಪ॒ಶೋಃ ಪ್ರ॑ತಿ॒ಷ್ಠಾನಾ॑ನಿ ।
ಯಾವಾ॑ನೇ॒ವ ಪ॒ಶುಃ । ತಮುಪ॑ಹ್ವಯತೇ ॥ 51 ॥
ಮುಖ॑ಮಿವ॒ ಪ್ರತ್ಯುಪ॑ಹ್ವಯೇತ । ಸ॒ಮು॒ಙ್ಖಾನೇ॒ವ ಪ॒ಶೂನುಪ॑ಹ್ವಯತೇ । ಪ॒ಶವೋ॒ ವಾ ಇಡಾ᳚ ।
ತಸ್ಮಾ॒-ಥ್ಸಾ-ಽನ್ವಾ॒ರಭ್ಯಾ᳚ । ಅ॒ದ್ಧ್ವ॒ರ್ಯುಣಾ॑ ಚ॒ ಯಜ॑ಮಾನೇನ ಚ । ಉಪ॑ಹೂತಃ ಪಶು॒ಮಾನ॑ಸಾ॒ನೀತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಉಪ॒ ಹ್ಯೇ॑ನೌ॒ ಹ್ವಯ॑ತೇ॒ ಹೋತಾ᳚ । ಇಡಾ॑ಯೈ ದೇ॒ವತಾ॑ನಾ-ಮುಪಹ॒ವೇ । ಉಪ॑ಹೂತಃ ಪಶು॒ಮಾ-ನ್ಭ॑ವತಿ ।
ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ ॥ 52 ॥
ಯಾಂ-ವೈಁ ಹಸ್ತ್ಯಾ॒ಮಿಡಾ॑ಮಾ॒ದಧಾ॑ತಿ । ವಾ॒ಚ-ಸ್ಸಾ ಭಾ॑ಗ॒ಧೇಯ᳚ಮ್ । ಯಾಮು॑ಪ॒ಹ್ವಯ॑ತೇ । ಪ್ರಾ॒ಣಾನಾ॒ಗ್ಂ॒ ಸಾ । ವಾಚ॑-ಞ್ಚೈ॒ವ ಪ್ರಾ॒ಣಾಗ್ಶ್ಚಾವ॑ರುನ್ಧೇ ॥
ಅಥ॒ ವಾ ಏ॒ತರ್ಹ್ಯುಪ॑ಹೂತಾಯಾ॒ಮಿಡಾ॑ಯಾಮ್ ।
ಪು॒ರೋ॒ಡಾಶ॑ಸ್ಯೈ॒ವ ಬ॑ರ್ಹಿ॒ಷದೋ॑ ಮೀಮಾ॒ಗ್ಂ॒ಸಾ । ಯಜ॑ಮಾನ-ನ್ದೇ॒ವಾ ಅ॑ಬ್ರುವನ್ನ್ । ಹ॒ವಿರ್ನೋ॒ ನಿರ್ವ॒ಪೇತಿ॑ । ನಾಹಮ॑ಭಾ॒ಗೋ ನಿರ್ವ॑ಫ್ಸ್ಯಾ॒ಮೀತ್ಯ॑ಬ್ರವೀತ್ ॥ 53 ॥
ನ ಮಯಾ॑-ಽಭಾ॒ಗಯಾ ಽನು॑ವಕ್ಷ್ಯ॒ಥೇತಿ॒ ವಾಗ॑ಬ್ರವೀತ್ ।
ನಾಹಮ॑ಭಾ॒ಗಾ ಪು॑ರೋ-ಽನುವಾ॒ಕ್ಯಾ॑ ಭವಿಷ್ಯಾ॒ಮೀತಿ॑ ಪುರೋ-ಽನುವಾ॒ಕ್ಯಾ᳚ । ನಾಹಮ॑ಭಾ॒ಗಾ ಯಾ॒ಜ್ಯಾ॑ ಭವಿಷ್ಯಾ॒ಮೀತಿ॑
ಯಾ॒ಜ್ಯಾ᳚ । ನ ಮಯಾ॑-ಽಭಾ॒ಗೇನ॒ ವಷ॑ಟ್ಕರಿಷ್ಯ॒ಥೇತಿ॑ ವಷಟ್ಕಾ॒ರಃ । ಯ-ದ್ಯ॑ಜಮಾನಭಾ॒ಗ-ನ್ನಿ॒ಧಾಯ॑ ಪುರೋ॒ಡಾಶ॑-ಮ್ಬರ್ಹಿ॒ಷದ॑-ಙ್ಕ॒ರೋತಿ॑ ।
ತಾನೇ॒ವ ತ-ದ್ಭಾ॒ಗಿನಃ॑ ಕರೋತಿ । ಚ॒ತು॒ರ್ಧಾ ಕ॑ರೋತಿ । ಚತ॑ಸ್ರೋ॒ ದಿಶಃ॑ । ದಿ॒ಕ್ಷ್ವೇ॑ವ ಪ್ರತಿ॑ತಿಷ್ಠತಿ । ಬ॒ರ್॒ಹಿ॒ಷದ॑-ಙ್ಕರೋತಿ ॥ 54 ॥
ಯಜ॑ಮಾನೋ॒ ವೈ ಪು॑ರೋ॒ಡಾಶಃ॑ । ಪ್ರ॒ಜಾ ಬ॒ರ್॒ಹಿಃ ।
ಯಜ॑ಮಾನಮೇ॒ವ ಪ್ರ॒ಜಾಸು॒ ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಾಪಯತಿ ।
ತಸ್ಮಾ॑ದ॒ಸ್ಥ್ನಾ-ಽನ್ಯಾಃ ಪ್ರ॒ಜಾಃ ಪ್ರ॑ತಿ॒ತಿಷ್ಠ॑ನ್ತಿ । ಮಾ॒ಗ್ಂ॒ಸೇನಾ॒ನ್ಯಾಃ । ಅಥೋ॒ ಖಲ್ವಾ॑ಹುಃ । ದಕ್ಷಿ॑ಣಾ॒ ವಾ ಏ॒ತಾ ಹ॑ವಿ-ರ್ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯಾ᳚ನ್ತರ್ವೇ॒ದ್ಯವ॑ರುದ್ಧ್ಯನ್ತೇ ।
ಯ-ತ್ಪು॑ರೋ॒ಡಾಶ॑-ಮ್ಬರ್ಹಿ॒ಷದ॑-ಙ್ಕ॒ರೋತೀತಿ॑ । ಚ॒ತು॒ರ್ಧಾ ಕ॑ರೋತಿ । ಚ॒ತ್ವಾರೋ॒ ಹ್ಯೇ॑ತೇ ಹ॑ವಿ-ರ್ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॒ರ್ತ್ವಿಜಃ॑ ॥ 55 ॥
ಬ್ರ॒ಹ್ಮಾ ಹೋತಾ᳚-ಽದ್ಧ್ವ॒ರ್ಯುರ॒ಗ್ನೀತ್ । ತಮ॒ಭಿಮೃ॑ಶೇತ್ । ಇ॒ದ-ಮ್ಬ್ರ॒ಹ್ಮಣಃ॑ । ಇ॒ದಗ್ಂ ಹೋತುಃ॑ । ಇ॒ದಮ॑ದ್ಧ್ವ॒ರ್ಯೋಃ । ಇ॒ದಮ॒ಗ್ನೀಧ॒ ಇತಿ॑ । ಯಥೈ॒ವಾದ-ಸ್ಸೌ॒ಮ್ಯೇ᳚-ಽದ್ಧ್ವ॒ರೇ ।
ಆ॒ದೇಶ॑ಮೃ॒ತ್ವಿಗ್ಭ್ಯೋ॒ ದಕ್ಷಿ॑ಣಾ ನೀ॒ಯನ್ತೇ᳚ । ತಾ॒ದೃಗೇ॒ವ ತತ್ । ಅ॒ಗ್ನೀಧೇ᳚ ಪ್ರಥ॒ಮಾಯಾದ॑ಧಾತಿ ॥ 56 ॥
ಅ॒ಗ್ನಿಮು॑ಖಾ॒ ಹ್ಯೃದ್ಧಿಃ॑ । ಅ॒ಗ್ನಿಮು॑ಖಾಮೇ॒ವರ್ಧಿಂ॒-ಯಁಜ॑ಮಾನ ಋದ್ಧ್ನೋತಿ ॥ ಸ॒ಕೃದು॑ಪ॒ಸ್ತೀರ್ಯ॒ ದ್ವಿರಾ॒ದಧ॑ತ್ । ಉ॒ಪ॒ಸ್ತೀರ್ಯ॒ ದ್ವಿರ॒ಭಿಘಾ॑ರಯತಿ ।
ಷಟ್-ಥ್ಸಮ್ಪ॑ದ್ಯನ್ತೇ । ಷಡ್ವಾ ಋ॒ತವಃ॑ । ಋ॒ತೂನೇ॒ವ ಪ್ರೀ॑ಣಾತಿ । ವೇ॒ದೇನ॑ ಬ್ರ॒ಹ್ಮಣೇ᳚ ಬ್ರಹ್ಮಭಾ॒ಗ-ಮ್ಪರಿ॑ಹರತಿ । ಪ್ರಾ॒ಜಾ॒ಪ॒ತ್ಯೋ ವೈ ವೇ॒ದಃ । ಪ್ರಾ॒ಜಾ॒ಪ॒ತ್ಯೋ ಬ್ರ॒ಹ್ಮಾ ॥ 57 ॥
ಸ॒ವಿ॒ತಾ ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॒ ಪ್ರಸೂ᳚ತ್ಯೈ । ಅಥ॒ ಕಾಮ॑ಮ॒ನ್ಯೇನ॑ । ತತೋ॒ ಹೋತ್ರೇ᳚ । ಮದ್ಧ್ಯಂ॒-ವಾಁ ಏ॒ತ-ದ್ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॑ । ಯದ್ಧೋತಾ᳚ । ಮ॒ದ್ಧ್ಯ॒ತ ಏ॒ವ ಯ॒ಜ್ಞ-ಮ್ಪ್ರೀ॑ಣಾತಿ ।
ಅಥಾ᳚ದ್ಧ್ವ॒ರ್ಯವೇ᳚ । ಪ್ರ॒ತಿ॒ಷ್ಠಾ ವಾ ಏ॒ಷಾ ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॑ । ಯದ॑ದ್ಧ್ವ॒ರ್ಯುಃ ।
ತಸ್ಮಾ᳚ದ್ಧವಿ-ರ್ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯೈ॒ತಾಮೇ॒ವಾವೃತ॒ಮನು॑ ॥ 58 ॥
ಅ॒ನ್ಯಾ ದಕ್ಷಿ॑ಣಾ ನೀಯನ್ತೇ । ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॒ ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಿತ್ಯೈ ।
ಅ॒ಗ್ನಿಮ॑ಗ್ನೀ-ಥ್ಸ॒ಕೃ-ಥ್ಸ॑ಕೃ॒-ಥ್ಸಮ್ಮೃ॒ಡ್ಢೀತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಪರಾಂ॑ಇವ॒ ಹ್ಯೇ॑ತರ್ಹಿ॑ ಯ॒ಜ್ಞಃ ॥ ಇ॒ಷಿ॒ತಾ ದೈವ್ಯಾ॒ ಹೋತಾ॑ರ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ಇ॒ಷಿ॒ತಗ್ಂ ಹಿ ಕರ್ಮ॑ ಕ್ರಿ॒ಯತೇ᳚ ।
ಭ॒ದ್ರ॒ವಾಚ್ಯಾ॑ಯ॒ ಪ್ರೇಷಿ॑ತೋ॒ ಮಾನು॑ಷ-ಸ್ಸೂಕ್ತವಾ॒ಕಾಯ॑ ಸೂ॒ಕ್ತಾ ಬ್ರೂ॒ಹೀತ್ಯಾ॑ಹ । ಆ॒ಶಿಷ॑ಮೇ॒ವೈತಾಮಾಶಾ᳚ಸ್ತೇ ।
ಸ್ವ॒ಗಾ ದೈವ್ಯಾ॒ ಹೋತೃ॑ಭ್ಯ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ಯ॒ಜ್ಞಮೇ॒ವ ತಥ್ಸ್ವ॒ಗಾ ಕ॑ರೋತಿ । ಸ್ವ॒ಸ್ತಿ-ರ್ಮಾನು॑ಷೇಭ್ಯ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಆ॒ಶಿಷ॑ಮೇ॒ವೈತಾಮಾಶಾ᳚ಸ್ತೇ । ಶಂ॒ಯೋಁ-ರ್ಬ್ರೂ॒ಹೀತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಶಂ॒ಯುಁಮೇ॒ವ ಬಾ॑ರ್ಹಸ್ಪ॒ತ್ಯ-ಮ್ಭಾ॑ಗ॒ಧೇಯೇ॑ನ॒ ಸಮ॑ರ್ಧಯತಿ ॥ 59 ॥
(ಚ॒ರ॒ತ್ಯ॒ದ್ಧ್ವ॒ರ್ಯುಃ - ಪ್ರಜಾ॑ತಿ--ರ್ ಹ್ವಯತೇ॒ - ವೇದಾ᳚ - ಬ್ರವೀ-ದ್- ಬರ್ಹಿ॒ಷದ॑-ಙ್ಕರೋ-ತ್ಯೃ॒ತ್ವಿಜೋ॑-ದಧಾತಿ-ಬ್ರ॒ಹ್ಮಾ-ಽನು॑-ಕರೋತಿ ಚ॒ತ್ವಾರಿ॑ ಚ) (ಅ. 8)
ಅನುವಾಕಂ 9 - ಪ್ರಸ್ತರಪ್ರಹಾರಾದಿಕಮ್
ಅಥ॒ ಸ್ರುಚಾ॑ವನು॒ಷ್ಟುಗ್ಭ್ಯಾಂ॒-ವಾಁಜ॑ವತೀಭ್ಯಾಂ॒-ವ್ಯೂಁ॑ಹತಿ । ಪ್ರ॒ತಿ॒ಷ್ಠಾ ವಾ ಅ॑ನು॒ಷ್ಟುಕ್ । ಅನ್ನಂ॒-ವಾಁಜಃ॒ ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಿತ್ಯೈ । ಅ॒ನ್ನಾದ್ಯ॒ಸ್ಯಾವ॑ರುದ್ಧ್ಯೈ । ಪ್ರಾಚೀ᳚-ಞ್ಜು॒ಹೂಮೂ॑ಹತಿ । ಜಾ॒ತಾನೇ॒ವ ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯಾ॒-ನ್ಪ್ರಣು॑ದತೇ । ಪ್ರ॒ತೀಚೀ॑ಮುಪ॒ಭೃತ᳚ಮ್ ।
ಜ॒ನಿ॒ಷ್ಯಮಾ॑ಣಾನೇ॒ವ ಪ್ರತಿ॑ನುದತೇ ।
ಸ ವಿಷೂ॑ಚ ಏ॒ವಾಪೋಹ್ಯ॑ ಸ॒ಪತ್ನಾ॒ನ್॒. ಯಜ॑ಮಾನಃ ।
ಅ॒ಸ್ಮಿನ್ ಁಲೋ॒ಕೇ ಪ್ರತಿ॑ತಿಷ್ಠತಿ ॥ 60 ॥
ದ್ವಾಭ್ಯಾ᳚ಮ್ । ದ್ವಿಪ್ರ॑ತಿಷ್ಠೋ॒ ಹಿ ॥ ವಸು॑ಭ್ಯಸ್ತ್ವಾ ರು॒ದ್ರೇಭ್ಯ॑ಸ್ತ್ವಾ-ಽಽದಿ॒ತ್ಯೇಭ್ಯ॒ಸ್ತ್ವೇತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಯ॒ಥಾ॒ಯ॒ಜುರೇ॒ವೈ ತತ್ । ಸ್ರು॒ಕ್ಷು ಪ್ರ॑ಸ್ತ॒ರಮ॑ನಕ್ತಿ ।
ಇ॒ಮೇ ವೈ ಲೋ॒ಕಾ-ಸ್ಸ್ರುಚಃ॑ । ಯಜ॑ಮಾನಃ ಪ್ರಸ್ತ॒ರಃ । ಯಜ॑ಮಾನಮೇ॒ವ ತೇಜ॑ಸಾ-ಽನಕ್ತಿ । ತ್ರೇ॒ಧಾ-ಽನ॑ಕ್ತಿ ।
ತ್ರಯ॑ ಇ॒ಮೇ ಲೋ॒ಕಾಃ ॥ 61 ॥
ಏ॒ಭ್ಯ ಏ॒ವೈನಂ॑-ಲೋಁ॒ಕೇಭ್ಯೋ॑-ಽನಕ್ತಿ ।
ಅ॒ಭಿ॒ಪೂ॒ರ್ವಮ॑ನಕ್ತಿ । ಅ॒ಭಿ॒ಪೂ॒ರ್ವಮೇ॒ವ ಯಜ॑ಮಾನ॒-ನ್ತೇಜ॑ಸಾ-ಽನಕ್ತಿ ॥ ಅ॒ಕ್ತಗ್ಂ ರಿಹಾ॑ಣಾ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ ।
ತೇಜೋ॒ ವಾ ಆಜ್ಯ᳚ಮ್ । ಯಜ॑ಮಾನಃ ಪ್ರಸ್ತ॒ರಃ ।
ಯಜ॑ಮಾನಮೇ॒ವ ತೇಜ॑ಸಾ-ಽನಕ್ತಿ । ವಿ॒ಯನ್ತು॒ ವಯ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ವಯ॑ ಏ॒ವೈನ॑-ಙ್ಕೃ॒ತ್ವಾ ।
ಸು॒ವ॒ರ್ಗಂ-ಲೋಁ॒ಕ-ಙ್ಗ॑ಮಯತಿ ॥ 62 ॥
ಪ್ರ॒ಜಾಂ-ಯೋಁನಿ॒-ಮ್ಮಾ ನಿರ್ಮೃ॑ಕ್ಷ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಪ್ರ॒ಜಾಯೈ॑ ಗೋಪೀ॒ಥಾಯ॑ ॥ ಆಪ್ಯಾ॑ಯನ್ತಾ॒ಮಾಪ॒ ಓಷ॑ಧಯ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ಆಪ॑ ಏ॒ವೌಷ॑ಧೀ॒ರಾಪ್ಯಾ॑ಯಯತಿ । ಮ॒ರುತಾ॒-ಮ್ಪೃಷ॑ತಯ॒-ಸ್ಸ್ಥೇತ್ಯಾ॑ಹ । ಮ॒ರುತೋ॒ ವೈ ವೃಷ್ಟ್ಯಾ॑ ಈಶತೇ ।
ವೃಷ್ಟಿ॑ಮೇ॒ವಾವ॑ರುನ್ಧೇ । ದಿವ॑-ಙ್ಗಚ್ಛ॒ ತತೋ॑ ನೋ॒ ವೃಷ್ಟಿ॒ಮೇರ॒ಯೇತ್ಯಾ॑ಹ । ವೃಷ್ಟಿ॒ರ್ವೈ ದ್ಯೌಃ । ವೃಷ್ಟಿ॑ಮೇ॒ವಾವ॑ರುನ್ಧೇ ॥ 63 ॥
ಯಾವ॒ದ್ವಾ ಅ॑ದ್ಧ್ವ॒ರ್ಯುಃ ಪ್ರ॑ಸ್ತ॒ರ-ಮ್ಪ್ರ॒ಹರ॑ತಿ । ತಾವ॑ದ॒ಸ್ಯಾಯು॑ರ್ಮೀಯತೇ । ಆ॒ಯು॒ಷ್ಪಾ ಅ॑ಗ್ನೇ॒-ಽಸ್ಯಾಯು॑ರ್ಮೇ ಪಾ॒ಹೀತ್ಯಾ॑ಹ । ಆಯು॑ರೇ॒ವಾತ್ಮನ್-ಧ॑ತ್ತೇ ।
ಯಾವ॒ದ್ವಾ ಅ॑ದ್ಧ್ವ॒ರ್ಯುಃ ಪ್ರ॑ಸ್ತ॒ರ-ಮ್ಪ್ರ॒ಹರ॑ತಿ । ತಾವ॑ದಸ್ಯ॒ ಚಕ್ಷು॑ರ್ಮೀಯತೇ । ಚ॒ಕ್ಷು॒ಷ್ಪಾ ಅ॑ಗ್ನೇ-ಽಸಿ॒ ಚಕ್ಷು॑ರ್ಮೇ ಪಾ॒ಹೀತ್ಯಾ॑ಹ । ಚಕ್ಷು॑ರೇ॒ವಾತ್ಮನ್-ಧ॑ತ್ತೇ ॥
ಧ್ರು॒ವಾ-ಽಸೀತ್ಯಾ॑ಹ॒ ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಿತ್ಯೈ ॥
ಯ-ಮ್ಪ॑ರಿ॒ಧಿ-ಮ್ಪ॒ರ್ಯಧ॑ತ್ಥಾ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ ॥ 64 ॥
ಯ॒ಥಾ॒ಯ॒ಜುರೇ॒ವೈತತ್ । ಅಗ್ನೇ॑ ದೇವ ಪ॒ಣಿಭಿ॑-ರ್ವೀ॒ಯಮಾ॑ಣ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ಅ॒ಗ್ನಯ॑ ಏ॒ವೈನ॒-ಞ್ಜುಷ್ಟ॑-ಙ್ಕರೋತಿ ।
ತ-ನ್ತ॑ ಏ॒ತಮನು॒ ಜೋಷ॑-ಮ್ಭರಾ॒ಮೀತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಸ॒ಜಾ॒ತಾನೇ॒ವಾಸ್ಮಾ॒ ಅನು॑ಕಾನ್ಕರೋತಿ ।
ನೇದೇ॒ಷ ತ್ವದ॑ಪಚೇ॒ತಯಾ॑ತಾ॒ ಇತ್ಯಾ॒ಹಾನು॑ಖ್ಯಾತ್ಯೈ ॥ ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॒ ಪಾಥ॒ ಉಪ॒ ಸಮಿ॑ತ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಭೂ॒ಮಾನ॑ಮೇ॒ವೋಪೈ॑ತಿ । ಪ॒ರಿ॒ಧೀನ್-ಪ್ರಹ॑ರತಿ ।
ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॒ ಸಮಿ॑ಷ್ಟ್ಯೈ ॥ 65 ॥
ಸ್ರುಚೌ॒ ಸ-ಮ್ಪ್ರಸ್ರಾ॑ವಯತಿ । ಯದೇ॒ವ ತತ್ರ॑ ಕ್ರೂ॒ರಮ್ ।
ತತ್-ತೇನ॑ ಶಮಯತಿ । ಜು॒ಹ್ವಾಮು॑ಪ॒ಭೃತ᳚ಮ್ । ಯ॒ಜ॒ಮಾ॒ನ॒ದೇ॒ವ॒ತ್ಯಾ॑ ವೈ ಜು॒ಹೂಃ ।
ಭ್ರಾ॒ತೃ॒ವ್ಯ॒ದೇ॒ವ॒ತ್ಯೋ॑ಪ॒ಭೃತ್ ।
ಯಜ॑ಮಾನಾಯೈ॒ವ ಭ್ರಾತೃ॑ವ್ಯ॒ಮುಪ॑ಸ್ತಿ-ಙ್ಕರೋತಿ ॥
ಸ॒ಗ್ಗ್॒ಸ್ರಾ॒ವಭಾ॑ಗಾ॒-ಸ್ಸ್ಥೇತ್ಯಾ॑ಹ ।
ವಸ॑ವೋ॒ ವೈ ರು॒ದ್ರಾ ಆ॑ದಿ॒ತ್ಯಾ-ಸ್ಸಗ್ಗ್॑ಸ್ರಾ॒ವಭಾ॑ಗಾಃ ।
ತೇಷಾ॒-ನ್ತ-ದ್ಭಾ॑ಗ॒ಧೇಯ᳚ಮ್ ॥ 66 ॥
ತಾನೇ॒ವ ತೇನ॑ ಪ್ರೀಣಾತಿ । ವೈ॒ಶ್ವ॒ದೇ॒ವ್ಯರ್ಚಾ । ಏ॒ತೇ ಹಿ ವಿಶ್ವೇ॑ ದೇ॒ವಾಃ । ತ್ರಿ॒ಷ್ಟುಗ್-ಭ॑ವತಿ । ಇ॒ನ್ದ್ರಿ॒ಯಂ-ವೈಁ ತ್ರಿ॒ಷ್ಟುಕ್ । ಇ॒ನ್ದ್ರಿ॒ಯಮೇ॒ವ ಯಜ॑ಮಾನೇ ದಧಾತಿ ॥ ಅ॒ಗ್ನೇರ್ವಾ॒ಮಪ॑ನ್ನಗೃಹಸ್ಯ॒ ಸದ॑ಸಿ ಸಾದಯಾ॒ಮೀತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಇ॒ಯಂ-ವಾಁ ಅ॒ಗ್ನಿರಪ॑ನ್ನಗೃಹಃ । ಅ॒ಸ್ಯಾ ಏ॒ವೈನೇ॒ ಸದ॑ನೇ ಸಾದಯತಿ । ಸು॒ಮ್ನಾಯ॑ ಸುಮ್ನಿನೀ ಸು॒ಮ್ನೇ ಮಾ॑ ಧತ್ತ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ ॥ 67 ॥
ಪ್ರ॒ಜಾ ವೈ ಪ॒ಶವಃ॑ ಸು॒ಮ್ನಮ್ । ಪ್ರ॒ಜಾಮೇ॒ವ ಪ॒ಶೂನಾ॒ತ್ಮನ್ಧ॑ತ್ತೇ । ಧು॒ರಿ ಧು॒ರ್ಯೌ॑ ಪಾತ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಜಾ॒ಯಾ॒ಪ॒ತ್ಯೋ-ರ್ಗೋ॑ಪೀ॒ಥಾಯ॑ ॥ ಅಗ್ನೇ॑-ಽದಬ್ಧಾಯೋ-ಽಶೀತತನೋ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ಯ॒ಥಾ॒ಯ॒ಜುರೇ॒ವೈತತ್ । ಪಾ॒ಹಿ ಮಾ॒-ಽದ್ಯ ದಿ॒ವಃ ಪಾ॒ಹಿ ಪ್ರಸಿ॑ತ್ಯೈ ಪಾ॒ಹಿ ದುರಿ॑ಷ್ಟ್ಯೈ ಪಾ॒ಹಿ ದು॑ರದ್ಮ॒ನ್ಯೈ ಪಾ॒ಹಿ ದುಶ್ಚ॑ರಿತಾ॒ದಿತ್ಯಾ॑ಹ । ಆ॒ಶಿಷ॑ಮೇ॒ವೈತಾಮಾಶಾ᳚ಸ್ತೇ ।
ಅವಿ॑ಷ-ನ್ನಃ ಪಿ॒ತು-ಙ್ಕೃ॑ಣು ಸು॒ಷದಾ॒ ಯೋನಿ॒ಗ್ಗ್॒ ಸ್ವಾಹೇತೀ᳚ದ್ಧ್ಮ-ಸಂ॒ವೃಁಶ್ಚ॑ನಾನ್ಯನ್ವಾಹಾರ್ಯ॒ಪಚ॑ನೇ ಽಭ್ಯಾ॒ಧಾಯ॑ ಫಲೀಕರಣಹೋ॒ಮ-ಞ್ಜು॑ಹೋತಿ ।
ಅತಿ॑ರಿಕ್ತಾನಿ॒ ವಾ ಇ॑ದ್ಧ್ಮ ಸಂ॒ವೃಁಶ್ಚ॑ನಾನಿ ॥ 68 ॥
ಅತಿ॑ರಿಕ್ತಾಃ ಫಲೀ॒ಕರ॑ಣಾಃ । ಅತಿ॑ರಿಕ್ತಮಾಜ್ಯೋಚ್ಛೇಷ॒ಣಮ್ ।
ಅತಿ॑ರಿಕ್ತ ಏ॒ವಾತಿ॑ರಿಕ್ತ-ನ್ದಧಾತಿ । ಅಥೋ॒ ಅತಿ॑ರಿಕ್ತೇ-ನೈ॒ವಾತಿ॑ರಿಕ್ತ-ಮಾ॒ಪ್ತ್ವಾ-ಽವ॑ರುನ್ಧೇ ॥ ವೇದಿ॑-ರ್ದೇ॒ವೇಭ್ಯೋ॒ ನಿಲಾ॑ಯತ । ತಾಂ-ವೇಁ॒ದೇನಾನ್ವ॑ವಿನ್ದನ್ನ್ । ವೇ॒ದೇನ॒ ವೇದಿಂ॑-ವಿಁವಿದುಃ ಪೃಥಿ॒ವೀಮ್ । ಸಾ ಪ॑ಪ್ರಥೇ ಪೃಥಿ॒ವೀ ಪಾರ್ಥಿ॑ವಾನಿ ।
ಗರ್ಭ॑-ಮ್ಬಿಭರ್ತಿ॒ ಭುವ॑ನೇಷ್ವ॒ನ್ತಃ ।
ತತೋ॑ ಯ॒ಜ್ಞೋ ಜಾ॑ಯತೇ ವಿಶ್ವ॒ದಾನಿ॒ರಿತಿ॑ ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚-ಥ್ಸ್ತಮ್ಬಯ॒ಜುಷೋ॑ ವೇ॒ದೇನ॒ ವೇದಿ॒ಗ್ಂ॒ ಸಮ್ಮಾ॒ಷ್ಟ್ರ್ಯನು॑ವಿತ್ತ್ಯೈ ॥ 69 ॥
ಅಥೋ॒ ಯ-ದ್ವೇ॒ದಶ್ಚ॒ ವೇದಿ॑ಶ್ಚ॒ ಭವ॑ತಃ । ಮಿ॒ಥು॒ನ॒ತ್ವಾಯ॒ ಪ್ರಜಾ᳚ತ್ಯೈ । ಪ್ರ॒ಜಾಪ॑ತೇ॒ರ್ವಾ ಏ॒ತಾನಿ॒ ಶ್ಮಶ್ರೂ॑ಣಿ । ಯ-ದ್ವೇ॒ದಃ । ಪತ್ನಿ॑ಯಾ ಉ॒ಪಸ್ಥ॒ ಆಸ್ಯ॑ತಿ ।
ಮಿ॒ಥು॒ನಮೇ॒ವ ಕ॑ರೋತಿ । ವಿ॒ನ್ದತೇ᳚ ಪ್ರ॒ಜಾಮ್ ।
ವೇ॒ದಗ್ಂ ಹೋತಾ-ಽಽಹ॑ವ॒ನೀಯಾ᳚-ಥ್ಸ್ತೃ॒ಣನ್ನೇ॑ತಿ ।
ಯ॒ಜ್ಞಮೇ॒ವ ತ-ಥ್ಸನ್ತ॑ನೋ॒ತ್ಯೋತ್ತ॑ರಸ್ಮಾ-ದರ್ಧಮಾ॒ಸಾತ್ ।
ತಗ್ಂ ಸನ್ತ॑ತ॒ಮುತ್ತ॑ರೇ-ಽರ್ಧಮಾ॒ಸ ಆಲ॑ಭತೇ ॥ 70 ॥
ತ-ಙ್ಕಾ॒ಲೇಕಾ॑ಲ॒ ಆಗ॑ತೇ ಯಜತೇ ॥ ಬ್ರ॒ಹ್ಮ॒ವಾ॒ದಿನೋ॑ ವದನ್ತಿ ।
ಸ ತ್ವಾ ಅ॑ದ್ಧ್ವ॒ರ್ಯು-ಸ್ಸ್ಯಾ᳚ತ್ । ಯೋ ಯತೋ॑ ಯ॒ಜ್ಞ-ಮ್ಪ್ರ॑ಯು॒ಙ್ಕ್ತೇ ।
ತದೇ॑ನ-ಮ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ॒ಪಯ॒ತೀತಿ॑ ।
ವಾತಾ॒ದ್ವಾ ಅ॑ದ್ಧ್ವ॒ರ್ಯುರ್ಯ॒ಜ್ಞ-ಮ್ಪ್ರಯು॑ಙ್ಕ್ತೇ ।
ದೇವಾ॑ ಗಾತುವಿದೋ ಗಾ॒ತುಂ-ವಿಁ॒ತ್ವಾ ಗಾ॒ತುಮಿ॒ತೇತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಯತ॑ ಏ॒ವ ಯ॒ಜ್ಞ-ಮ್ಪ್ರ॑ಯು॒ಙ್ಕ್ತೇ ।
ತದೇ॑ನ॒-ಮ್ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಾಪಯತಿ ।
ಪ್ರತಿ॑ತಿಷ್ಠತಿ ಪ್ರ॒ಜಯಾ॑ ಪ॒ಶುಭಿ॒-ರ್ಯಜ॑ಮಾನಃ ॥ 71 ॥
(ತಿ॒ಷ್ಠ॒ತೀ॒ - ಮೇ ಲೋ॒ಕಾ - ಗ॑ಮಯತಿ॒ - ದ್ಯೌ-ರ್ವೃಷ್ಟಿ॑ಮೇ॒ವಾವ॑ರುನ್ಧೇ - ಪ॒ರ್ಯಧ॑ತ್ಥಾ॒ ಇತ್ಯಾ॑ಹ॒ - ಸಮಿ॑ಷ್ಟ್ಯೈ - ಭಾಗ॒ಧೇಯಂ॑ - ಧತ್ತ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ॒ - ವಾ ಇ॑ದ್ಧ್ಮ ಸಂ॒ವೃಁಶ್ಚ॑ನಾ॒ - ನ್ಯನು॑ವಿತ್ತ್ಯೈ - ಲಭತೇ॒ - ಯಜ॑ಮಾನಃ) (ಅ. 9)
ಅನುವಾಕಂ 10 - ಪತ್ನೀಯೋಕ್ರವಿಮೋಕಃ
ಯೋ ವಾ ಅಯ॑ಥಾದೇವತಂ-ಯಁ॒ಜ್ಞಮು॑ಪ॒ಚರ॑ತಿ ।
ಆ ದೇ॒ವತಾ᳚ಭ್ಯೋ ವೃಶ್ಚ್ಯತೇ । ಪಾಪೀ॑ಯಾ-ನ್ಭವತಿ । ಯೋ ಯ॑ಥಾದೇವ॒ತಮ್ । ನ ದೇ॒ವತಾ᳚ಭ್ಯ॒ ಆವೃ॑ಶ್ಚ್ಯತೇ ।
ವಸೀ॑ಯಾ-ನ್ಭವತಿ । ವಾ॒ರು॒ಣೋ ವೈ ಪಾಶಃ॑ ।
ಇ॒ಮಂ-ವಿಁಷ್ಯಾ॑ಮಿ॒ ವರು॑ಣಸ್ಯ॒ ಪಾಶ॒ಮಿತ್ಯಾ॑ಹ ।
ವ॒ರು॒ಣ॒ಪಾ॒ಶಾದೇ॒ವೈನಾ᳚-ಮ್ಮುಞ್ಚತಿ ।
ಸ॒ವಿ॒ತೃಪ್ರ॑ಸೂತೋ ಯಥಾದೇವ॒ತಮ್ ॥ 72 ॥
ನ ದೇ॒ವತಾ᳚ಭ್ಯ॒ ಆವೃ॑ಶ್ಚ್ಯತೇ । ವಸೀ॑ಯಾ-ನ್ಭವತಿ ।
ಧಾ॒ತುಶ್ಚ॒ ಯೋನೌ॑ ಸುಕೃ॒ತಸ್ಯ॑ ಲೋ॒ಕ ಇತ್ಯಾ॑ಹ । ಅ॒ಗ್ನಿರ್ವೈ ಧಾ॒ತಾ । ಪುಣ್ಯ॒-ಙ್ಕರ್ಮ॑ ಸುಕೃ॒ತಸ್ಯ॑ ಲೋ॒ಕಃ । ಅ॒ಗ್ನಿರೇ॒ವೈನಾ᳚-ನ್ಧಾ॒ತಾ । ಪುಣ್ಯೇ॒ ಕರ್ಮ॑ಣಿ ಸುಕೃ॒ತಸ್ಯ॑ ಲೋ॒ಕೇ ದ॑ಧಾತಿ । ಸ್ಯೋ॒ನ-ಮ್ಮೇ॑ ಸ॒ಹ ಪತ್ಯಾ॑ ಕರೋ॒ಮೀತ್ಯಾ॑ಹ ।
ಆ॒ತ್ಮನ॑ಶ್ಚ॒ ಯಜ॑ಮಾನಸ್ಯ॒ ಚಾನಾ᳚ತ್ಯೈ ಸ॒ತ್ವಾಂಯಁ॑ ॥
ಸಮಾಯು॑ಷಾ॒ ಸಮ್ಪ್ರ॒ಜಯೇತ್ಯಾ॑ಹ ॥ 73 ॥
ಆ॒ಶಿಷ॑ಮೇ॒ವೈತಾಮಾಶಾ᳚ಸ್ತೇ ಪೂರ್ಣಪಾ॒ತ್ರೇ । ಅ॒ನ್ತ॒ತೋ॑-ಽನು॒ಷ್ಟುಭಾ᳚ । ಚತು॑ಷ್ಪ॒ದ್ವಾ ಏ॒ತಚ್ಛನ್ದಃ॒ ಪ್ರತಿ॑ಷ್ಠಿತ॒-ಮ್ಪತ್ನಿ॑ಯೈ ಪೂರ್ಣಪಾ॒ತ್ರೇ ಭ॑ವತಿ ।
ಅ॒ಸ್ಮಿನ್ ಁಲೋ॒ಕೇ ಪ್ರತಿ॑ತಿಷ್ಠಾ॒ನೀತಿ॑ ।
ಅ॒ಸ್ಮಿನ್ನೇ॒ವ ಲೋ॒ಕೇ ಪ್ರತಿ॑ತಿಷ್ಠತಿ । ಅಥೋ॒ ವಾಗ್ವಾ ಅ॑ನು॒ಷ್ಟುಕ್ । ವಾಮ್ಮಿ॑ಥು॒ನಮ್ । ಆಪೋ॒ ರೇತಃ॑ ಪ್ರ॒ಜನ॑ನಮ್ ।
ಏ॒ತಸ್ಮಾ॒ದ್ವೈ ಮಿ॑ಥು॒ನಾದ್ವಿ॒ದ್ಯೋತ॑ಮಾನ-ಸ್ಸ್ತ॒ನಯ॑ನ್ವರ್ಷತಿ । ರೇತಃ॑ ಸಿ॒ಞ್ಚನ್ನ್ ॥ 74 ॥
ಪ್ರ॒ಜಾಃ ಪ್ರ॑ಜ॒ನಯನ್ನ್॑ ॥ ಯದ್ವೈ ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॒ ಬ್ರಹ್ಮ॑ಣಾ ಯು॒ಜ್ಯತೇ᳚ । ಬ್ರಹ್ಮ॑ಣಾ॒ ವೈ ತಸ್ಯ॑ ವಿಮೋ॒ಕಃ । ಅ॒ದ್ಭಿ-ಶ್ಶಾನ್ತಿಃ॑ । ವಿಮು॑ಕ್ತಂ॒-ವಾಁ ಏ॒ತರ್ಹಿ॒ ಯೋಕ್ತ್ರ॒-ಮ್ಬ್ರಹ್ಮ॑ಣಾ ।
ಆ॒ದಾಯೈ॑ನ॒ತ್ಪತ್ನೀ॑ ಸ॒ಹಾಪ ಉಪ॑ಗೃಹ್ಣೀತೇ॒ ಶಾನ್ತ್ಯೈ᳚ ।
ಅ॒ಞ್ಜ॒ಲೌ ಪೂ᳚ರ್ಣಪಾ॒ತ್ರಮಾನ॑ಯತಿ । ರೇತ॑ ಏ॒ವಾಸ್ಯಾ᳚-ಮ್ಪ್ರ॒ಜಾ-ನ್ದ॑ಧಾತಿ । ಪ್ರ॒ಜಯಾ॒ ಹಿ ಮ॑ನು॒ಷ್ಯಃ॑ ಪೂ॒ರ್ಣಃ ।
ಮುಖಂ॒-ವಿಁಮೃ॑ಷ್ಟೇ । ಅ॒ವ॒ಭೃ॒ಥಸ್ಯೈ॒ವ ರೂ॒ಪ-ಙ್ಕೃ॒ತ್ವೋತ್ತಿ॑ಷ್ಠತಿ ॥ 75 ॥
(ಸ॒ವಿ॒ತೃಪ್ರ॑ಸೂತೋ ಯಥಾದೇವ॒ತಂ-ಪ್ರ॒ಜಯೇತ್ಯಾ॑ಹ-ಸಿ॒ಞ್ಚ-ನ್ಮೃ॑ಷ್ಟ॒ ಏಕ॑-ಞ್ಚ) (ಅ. 10)
ಅನುವಾಕಂ 11 - ಉಪವೇಷೋಪಗೂಹನಮ್
ಪ॒ರಿ॒ವೇ॒ಷೋ ವಾ ಏ॒ಷ ವನ॒ಸ್ಪತೀ॑ನಾಮ್ । ಯದು॑ಪವೇ॒ಷಃ । ಯ ಏ॒ವಂ-ವೇಁದ॑ । ವಿ॒ನ್ದತೇ॑ ಪರಿವೇ॒ಷ್ಟಾರ᳚ಮ್ । ತಮು॑ತ್ಕ॒ರೇ ॥ ಯ-ನ್ದೇ॒ವಾ ಮ॑ನು॒ಷ್ಯೇ॑ಷು ।
ಉ॒ಪ॒ವೇ॒ಷಮಧಾ॑ರಯನ್ನ್ । ಯೇ ಅ॒ಸ್ಮದಪ॑ಚೇತಸಃ । ತಾನ॒ಸ್ಮಭ್ಯ॑-ಮಿ॒ಹಾಕು॑ರು । ಉಪ॑ವೇ॒ಷೋಪ॑ವಿಡ್ಢಿ ನಃ ॥ 76 ॥
ಪ್ರ॒ಜಾ-ಮ್ಪುಷ್ಟಿ॒ಮಥೋ॒ ಧನ᳚ಮ್ ।
ದ್ವಿ॒ಪದೋ॑ ನ॒ಶ್ಚತು॑ಷ್ಪದಃ । ಧ್ರು॒ವಾನ-ನ॑ಪಗಾನ್-ಕು॒ರ್ವಿತಿ॑ ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚-ತ್ಪ್ರ॒ತ್ಯಞ್ಚ॒ಮುಪ॑ಗೂಹತಿ ।
ತಸ್ಮಾ᳚-ತ್ಪು॒ರಸ್ತಾ᳚-ತ್ಪ್ರ॒ತ್ಯಞ್ಚಃ॑ ಶೂ॒ದ್ರಾ ಅವ॑ಸ್ಯನ್ತಿ । ಸ್ಥ॒ವಿ॒ಮ॒ತ ಉಪ॑ಗೂಹತಿ । ಅಪ್ರ॑ತಿವಾದಿನ ಏ॒ವೈನಾ᳚ನ್ ಕುರುತೇ ॥
ಧೃಷ್ಟಿ॒ರ್ವಾ ಉ॑ಪವೇ॒ಷಃ ।
ಶು॒ಚಾರ್ತೋ ವಜ್ರೋ॒ ಬ್ರಹ್ಮ॑ಣಾ॒ ಸಗ್ಂಶಿ॑ತಃ ।
ಯೋಪ॑ವೇ॒ಷೇ ಶುಕ್ । ಸಾ-ಽಮುಮೃ॑ಚ್ಛತು॒ ಯ-ನ್ದ್ವಿ॒ಷ್ಮ ಇತಿ॑ ॥ 77 ॥
ಅಥಾ᳚ಸ್ಮೈ ನಾಮ॒ ಗೃಹ್ಯ॒ ಪ್ರಹ॑ರತಿ । ನಿರ॒ಮು-ನ್ನು॑ದ॒ ಓಕ॑ಸಃ । ಸ॒ಪತ್ನೋ॒ ಯಃ ಪೃ॑ತ॒ನ್ಯತಿ॑ । ನಿ॒ರ್ಬಾ॒ದ್ಧ್ಯೇ॑ನ ಹ॒ವಿಷಾ᳚ । ಇನ್ದ್ರ॑ ಏಣ॒-ಮ್ಪರಾ॑ಶರೀತ್ ।
ಇ॒ಹಿ ತಿ॒ಸ್ರಃ ಪ॑ರಾ॒ವತಃ॑ । ಇ॒ಹಿ ಪಞ್ಚ॒ಜನಾ॒ಗ್ಂ॒ ಅತಿ॑ ।
ಇ॒ಹಿ ತಿ॒ಸ್ರೋ-ಽತಿ॑ ರೋಚ॒ನಾ ಯಾವ॑ತ್ । ಸೂರ್ಯೋ॒ ಅಸ॑-ದ್ದಿ॒ವಿ ।
ಪ॒ರ॒ಮಾ-ನ್ತ್ವಾ॑ ಪರಾ॒ವತ᳚ಮ್ ॥ 78 ॥
ಇನ್ದ್ರೋ॑ ನಯತು ವೃತ್ರ॒ಹಾ । ಯತೋ॒ ನ ಪುನ॒ರಾಯ॑ಸಿ ।
ಶ॒ಶ್ವ॒ತೀಭ್ಯ॒-ಸ್ಸಮಾ᳚ಭ್ಯ॒ ಇತಿ॑ । ತ್ರಿ॒ವೃದ್ವಾ ಏ॒ಷ ವಜ್ರೋ॒ ಬ್ರಹ್ಮ॑ಣಾ॒ ಸಗ್ಂಶಿ॑ತಃ । ಶು॒ಚೈವೈನಂ॑-ವಿಁ॒ದ್ಧ್ವಾ ।
ಏ॒ಭ್ಯೋ ಲೋ॒ಕೇಭ್ಯೋ॑ ನಿ॒ರ್ಣುದ್ಯ॑ । ವಜ್ರೇ॑ಣ॒ ಬ್ರಹ್ಮ॑ಣಾ ಸ್ತೃಣುತೇ । ಹ॒ತೋ॑ ಽಸಾವವ॑ಧಿಷ್ಮಾ॒-ಮುಮಿತ್ಯಾ॑ಹ॒
ಸ್ತೃತ್ಯೈ᳚ । ಯ-ನ್ದ್ವಿ॒ಷ್ಯಾತ್ತ-ನ್ಧ್ಯಾ॑ಯೇತ್ ।
ಶು॒ಚೈವೈನ॑-ಮರ್ಪಯತಿ ॥ 79 ॥
(ನೋ॒-ದ್ವಿ॒ಷ್ಮ ಇತಿ॑-ಪರಾ॒ವತ॑-ಮರ್ಪಯತಿ) (ಅ. 11)
(ಪ್ರತ್ಯು॑ಷ್ಟಂ - ದಿ॒ವ-ಶ್ಶಿಲ್ಪ॒ - ಮಯ॑ಜ್ಞೋ - ಧೃ॒ತ-ಞ್ಚ॑ - ದೇವಾಸು॒ರಾ-ಸ್ಸ ಏ॒ತಮಿನ್ದ್ರ॒ - ಆಪೋ॑ ದೇವೀ - ರ॒ಗ್ನಿನಾ॒ - ಧಿಷ್ಣಿ॑ಯಾ॒ - ಅಥ॒ ಸ್ರುಚೌ॒ - ಯೋ ವಾ ಅಯ॑ಥಾದೇವತಂ - ಪರಿವೇ॒ಷೋ ವಾ ಏಕಾ॑ದಶ)
(ಪ್ರತ್ಯು॑ಷ್ಟ॒ - ಮಯ॑ಜ್ಞ - ಏ॒ಷಾ ಹಿ ವಿಶ್ವೇ॑ಷಾ-ನ್ದೇ॒ವಾನಾ॑ - ಮೂ॒ರ್ಜಾ ಪೃ॑ಥಿ॒ವೀ - ಮಥೋ॒ ರಕ್ಷ॑ಸಾಂ॒ - ತಾ-ಮ್ಪ್ರಜಾ॑ತಿಂ॒ - ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ॒ - ತ-ಙ್ಕಾ॒ಲೇಕಾ॑ಲೇ॒ ನವ॑ಸಪ್ತತಿಃ)
(ಪ್ರತ್ಯು॑ಷ್ಟಗ್ಂ - ಶು॒ಚೈವೈನ॑ಮರ್ಪಯತಿ)
॥ ಹರಿಃ॑ ಓಮ್ ॥
॥ ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದೀಯ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ತೃತೀಯಾಷ್ಟಕೇ ತೃತೀಯ ಪ್ರಪಾಠಕ-ಸ್ಸಮಾಪ್ತಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ - dar.śapūrṇamāseṣṭibrāhmaṇam
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1 - strukhsammārgaḥ
pratyṷṣṭa॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pratyṷṣṭā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | a॒gnerva॒steji̭ṣṭhena॒ teja̭sā॒ niṣṭa̭pā॒mītyā̭ha meddhya॒tvāya̭ |
sruca॒-ssammā᳚rṣṭi | sru॒vamagre᳚ | pumāgṃ̭ same॒vābhya॒-ssaggśya̭ti mithuna॒tvāya̭ | atha̭ ju॒hūm | atho̭pa॒bhṛta᳚m | atha̭ dhru॒vām | a॒sau vai ju॒hūḥ || 1 ||
a॒ntari̭kṣamupa॒bhṛt | pṛ॒thi॒vī dhru॒vā |
i॒me vai lo॒kā-ssrucaḥ̭ | vṛṣṭiḥ̭ sa॒māṃrja̭nāni | vṛṣṭi॒rvā i॒mān ~lo॒kāna̭nupū॒rva-ṅka̭lpayati |
te tataḥ̭ klṛ॒ptā-ssamḙdhante |
samḙdhante-'smā i॒me lo॒kāḥ pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yadi̭ kā॒mayḙta॒ varṣṷkaḥ pa॒rjanyaḥ̭ syā॒diti̭ | a॒gra॒ta-ssammṛ̭jyāt || 2 ||
vṛṣṭi̭me॒va niya̭cchati | a॒vā॒cīnā᳚grā॒ hi vṛṣṭiḥ̭ |
yadi̭ kā॒maye॒tāva̭rṣuka-ssyā॒diti̭ | mū॒la॒ta-ssammṛ̭jyāt | vṛṣṭi̭me॒vodya̭cchati | tadu॒ vā ā̭huḥ | a॒gra॒ta e॒vopari̭ṣṭā॒-thsammṛ̭jyāt |
mū॒la॒to̭-'dhastā᳚t | tada̭nupū॒rva-ṅka̭lpate |
varṣṷko bhava॒tīti̭ || 3 ||
prācī̭mabhyā॒kāra᳚m | agrai̭rantara॒taḥ | e॒vami̭va॒ hyanna̭ma॒dyate᳚ | atho॒ agrā॒dvā oṣa̭dhīnā॒mūrja̭-mpra॒jā upa̭jīvanti | ū॒rja e॒vā-nnādya॒syāva̭ruddhyai | a॒dhastā᳚-tpra॒tīcī᳚m | da॒ṇḍamṷttama॒taḥ |
mūlḙna॒ mūla॒-mprati̭ṣṭhityai | tasmā̭dara॒tnau prāñcyu॒pari̭ṣṭā॒-llomā̭ni | pra॒tyañcya॒dhastā᳚t || 4 ||
srugghyḙṣā || prā॒ṇo vai sru॒vaḥ | ju॒hūrdakṣi̭ṇo॒ hastaḥ̭ | u॒pa॒bhṛthsa॒vyaḥ | ā॒tmā dhru॒vā | annagṃ̭ sa॒māṃrja̭nāni | mu॒kha॒to vai prā॒ṇo̭-'pā॒no bhū॒tvā |
ā॒tmāna॒manna̭-mpra॒viśya̭ | bā॒hya॒tasta॒nuvagṃ̭ śubhayati | tasmā᳚-thsru॒vame॒vāgre॒ sammā᳚rṣṭi || mu॒kha॒to hi prā॒ṇo̭-'pā॒no bhū॒tvā |
ā॒tmāna॒manna̭-māvi॒śati̭ | tau prā̭ṇāpā॒nau |
avya̭rdhukaḥ prāṇāpā॒nābhyā᳚-mbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 5 ||
(ju॒hu--r mṛ̭jyā-d- bhava॒tīti̭ - pra॒tyañcya॒dhastā᳚n - mārṣṭi॒ pañca̭ ca) (a. 1)
3.3.2 ānuvākaṃ 2 - sammārjanānāmagnau praharaṇam
di॒va-śśilpa॒mava̭tatam | pṛ॒thi॒vyāḥ ka॒kubhi̭ śri॒tam |
tena̭ va॒yagṃ sa॒hasra̭valśena |
sa॒patna̭-nnāśayāmasi॒ svāheti̭ srukhsa॒māṃrja̭nānya॒gnau praha̭rati |
āpo॒ vai da॒rbhāḥ | rū॒pame॒vaiṣā̭me॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe || a॒nu॒ṣṭubha॒rcā | ānṷṣṭubhaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | prā॒jā॒pa॒tyo ve॒daḥ |
ve॒dasyāgragg̭ srukhsa॒māṃrja̭nāni || 6 ||
svenai॒vainā̭ni॒ chanda̭sā | svayā̭ de॒vata̭yā॒ sama̭rdhayati | atho॒ ṛgvāva yoṣā᳚ | da॒rbho
vṛṣā᳚ | tanmi̭thu॒nam | mi॒thu॒name॒vāsya॒ ta-dya॒jñe ka̭roti pra॒jana̭nāya | prajā̭yate pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || tānyeke॒ vṛthai॒vāpā᳚syanti |
tattathā॒ na kā᳚ryam | āra̭bdhasya ya॒jñiya̭sya॒ karma̭ṇa॒-ssa vi̭do॒haḥ || 7 ||
yadyḙnāni pa॒śavo̭-'bhi॒tiṣṭhḙyuḥ |
na ta-tpa॒śubhyaḥ॒ kam | a॒dbhirmā᳚-rjayi॒tvotka॒re nya̭syet |
yadvai ya॒jñiya̭sya॒ karma̭ṇo॒-'nyatrāhṷtībhya-ssa॒ntiṣṭha̭te | u॒tka॒ro vāva tasya̭ prati॒ṣṭhā | e॒tāgṃ hi tasmai᳚ prati॒ṣṭhā-nde॒vā-ssa॒mabha̭rann |
yada॒dbhirmā॒rjaya̭ti | tena̭ śā॒ntam | yadṷtka॒re nya॒syati̭ | pra॒ti॒ṣṭhāme॒vainā̭ni॒ ta-dga̭mayati || 8 ||
prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ryaja̭mānaḥ ||
atho᳚ sta॒mbasya॒ vā e॒ta-drū॒pam | ya-thsrṷkhsa॒māṃrja̭nāni | sta॒mba॒śo vā oṣa̭dhayaḥ |
tāsā᳚-ñjaratka॒kṣe pa॒śavo॒ na ra̭mante | apri̭yo॒ hyḙṣā-ñjaratka॒kṣaḥ | yāva̭dapriyo ha॒ vai ja̭ratka॒kṣaḥ pa̭śū॒nām | tāva̭dapriyaḥ paśū॒nā-mbha̭vati | yasyai॒tānya॒nyatrā॒gne-rdadha̭ti |
na॒va॒dāvyā̭su॒ vā oṣa̭dhīṣu pa॒śavo̭ ramante || 9 ||
na॒va॒dā॒vo hyḙṣā-mpri॒yaḥ | yāva̭tpriyo ha॒ vai na̭vadā॒vaḥ pa̭śū॒nām | tāva̭tpriyaḥ paśū॒nā-mbha̭vati | yasyai॒tānya॒gnau pra॒hara̭nti | tasmā̭de॒tānya॒gnāve॒va praha̭ret | ya॒ta॒rasmin᳚-thsammṛ॒jyāt |
pa॒śū॒nā-ndhṛtyai᳚ || yo bhū॒tānā॒madhi̭patiḥ | ru॒drasta̭ntica॒ro vṛṣā᳚ | pa॒śūna॒smāka॒-mmā higṃ̭sīḥ | e॒tada̭stu hu॒ta-ntava॒ svāhetya̭gni sa॒māṃrja̭nānya॒gnau praha̭rati | e॒ṣā vā e॒teṣāṃ॒-yo~niḥ̭ | e॒ṣā pra̭ti॒ṣṭhā | svāme॒vainā̭ni॒ yoni᳚m |
svā-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati | prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ryaja̭mānaḥ || 10 ||
(ve॒dasyāgragg̭ srukhsa॒māṃrja̭nāni - vido॒ho - ga̭mayati - pa॒śavo̭ ramante - higṃsī॒-ṣṣaṭca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3 - patnīsannahanam
aya̭jño॒ vā e॒ṣaḥ | yo̭-'pa॒tnīkaḥ̭ | na pra॒jāḥ prajā̭yerann | patnyanvā᳚ste | ya॒jñame॒vākaḥ̭ | pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāya | ya-ttiṣṭha̭ntī sa॒naṃhyḙta |
pri॒ya-ñjñā॒tigṃ rṷndhyāt | āsī̭nā॒ sanna̭hyate |
āsī̭nā॒ hyḙṣā vī॒rya̭-ṅka॒roti̭ || 11 ||
ya-tpa॒ścāt-prācya॒nvāsī̭ta | a॒nayā̭ sa॒mada̭-ndadhīta |
de॒vānā॒-mpatni̭yā sa॒mada̭-ndadhīta | deśā᳚-ddakṣiṇa॒ta udī॒cyanvā᳚ste | ā॒tmano̭ gopī॒thāya̭ || ā॒śāsā̭nā saumana॒samityā̭ha | meddhyā̭me॒vainā॒-ṅkeva̭lī-ṅkṛ॒tvā | ā॒śiṣā॒ sama̭rdhayati |
a॒gneranṷvratā bhū॒tvā sanna̭hye sukṛ॒tāya॒ kamityā̭ha | e॒tadvai patni̭yai vratopa॒naya̭nam || 12 ||
tenai॒vaināṃ᳚-vra~॒tamupa̭nayati | tasmā̭dāhuḥ |
yaścai॒vaṃ-ve~da॒ yaśca॒na | yoktra̭me॒va yṷte | yama॒nvāste᳚ | tasyā॒muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭va॒tīti॒ yoktrḙṇa | ya-dyoktra᳚m | sa yogaḥ̭ | yadāste᳚ | sa kṣemaḥ̭ || 13 ||
yo॒ga॒kṣe॒masya॒ klṛptyai᳚ || yu॒kta-ṅkri̭yātā ā॒śīḥ kāmḙ yujyātā॒ iti̭ | ā॒śiṣa॒-ssamṛ̭ddhyai | gra॒nthi-ṅgra̭thnāti | ā॒śiṣa̭ e॒vāsyā॒-mpari̭gṛhṇāti |
pumā॒n॒. vai gra॒nthiḥ | strī patnī᳚ | ta-nmi̭thu॒nam |
mi॒thu॒name॒vāsya॒ ta-dya॒jñe ka̭roti pra॒jana̭nāya |
prajā̭yate pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || 14 ||
atho̭ a॒rdho vā e॒ṣa ā॒tmanaḥ̭ | ya-tpatnī᳚ |
ya॒jñasya॒ dhṛtyā॒ aśi̭thilambhāvāya ||
su॒pra॒jasa̭stvā va॒yagṃ su॒patnī॒rupa̭sedi॒metyā̭ha |
ya॒jñame॒va ta-nmi̭thu॒nī ka̭roti | ū॒ne-'ti̭rikta-ndhīyātā॒ iti॒ prajā᳚tyai || ma॒hī॒nā-mpayo॒-'syoṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rasa॒ ityā̭ha | rū॒pame॒vāsyai॒-tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | tasya॒ te-'kṣī̭yamāṇasya॒ nirva̭pāmi devaya॒jyāyā॒ ityā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || 15 ||
(ka॒roti̭ - vratopa॒naya̭naṃ॒ - kṣemo॒ - yaja̭mānaḥ - śāste) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - ājyotpavanam
ghṛ॒ta-ñca॒ vai madhṷ ca pra॒jāpa̭tirāsīt | yato॒ maddhvā̭sīt | tataḥ̭ pra॒jā a̭sṛjata |
tasmā॒-nmadhṷṣi pra॒jana̭namivāsti |
tasmā॒-nmadhṷṣā॒ na praca̭ranti | yā॒tayā̭ma॒ hi | ājyḙna॒ praca̭ranti | ya॒jño vā ājya᳚m | ya॒jñenai॒va ya॒jña-mpraca̭ra॒ntyayā̭tayāmatvāya |
patnyave᳚kṣate || 16 ||
mi॒thu॒na॒tvāya॒ prajā᳚tyai | yadvai patnī̭ ya॒jñasya̭ ka॒roti̭ | mi॒thu॒na-ntat | atho॒ patni̭yā e॒vaiṣa ya॒jñasyā᳚nvāra॒mbho-'na̭vacchittyai ||
a॒me॒ddhyaṃ-vā~ e॒ta-tka̭roti | ya-tpatnya॒vekṣa̭te |
gārha̭pa॒tye 'dhi̭śrayati meddhya॒tvāya̭ | ā॒ha॒va॒nīya̭-ma॒bhyuddra̭vati | ya॒jñasya॒ santa̭tyai | tejo̭-'si॒ tejo-'nu॒ prehītyā̭ha || 17 ||
tejo॒ vā a॒gniḥ | teja॒ ājya᳚m | teja̭sai॒va teja॒-ssama̭rdhayati | a॒gniste॒ tejo॒ mā vinai॒dityā॒hāhigṃ̭sāyai | sphyasya॒ vartman᳚th
sādayati | ya॒jñasya॒ santa̭tyai | a॒gnerji॒hvā-'si̭ su॒bhūrde॒vānā॒mityā̭ha | ya॒thā॒ ya॒jure॒vaitat | dhāmnḙdhāmne de॒vebhyo॒ yajṷṣeyajuṣe bha॒vetyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || 18 ||
tadvā ataḥ̭ pa॒vitrā᳚bhyāme॒vo-tpṷnāti | yaja̭māno॒ vā ājya᳚m | prā॒ṇā॒pā॒nau pa॒vitre᳚ | yaja̭māna e॒va prā̭ṇāpā॒nau da̭dhāti | pu॒na॒rā॒hāra᳚m |
e॒vami̭va॒ hi prā̭ṇāpā॒nau sa॒caṃra̭taḥ |
śu॒krama̭si॒ jyoti̭rasi॒ tejo॒-'sītyā̭ha |
rū॒pame॒vāsyai॒ ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | triryajṷṣā | traya̭ i॒me lo॒kāḥ || 19 ||
e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai᳚ | triḥ | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ |
atho̭ meddhya॒tvāya̭ | athājya̭vatībhyāma॒paḥ | rū॒pame॒vāsā̭me॒ta-dvarṇa̭-ndadhāti |
api॒ vā u॒tāhuḥ̭ | yathā̭ ha॒ vai yoṣā̭ su॒varṇa॒gṃ॒ hira̭ṇya-mpeśa॒la-mbibhra̭tī rū॒pāṇyāste᳚ |
e॒vame॒tā e॒tarhīti̭ | āpo॒ vai sarvā̭ de॒vatāḥ᳚ || 20 ||
e॒ṣā hi viśvḙṣā-nde॒vānā᳚-nta॒nūḥ | yadājya᳚m || tatro॒bhayo᳚rmīmā॒gṃ॒sā | jā॒mi syāt | ya-dyaju॒ṣā-''jyaṃ॒-ya~jṷṣā॒-'pa ṷtpunī॒yāt |
chanda̭sā॒-'pa utpṷnā॒tyajā̭mitvāya | atho̭ mithuna॒tvāya̭ | sā॒vi॒tri॒yarcā | sa॒vi॒tṛpra̭sūta-mme॒ karmā̭sa॒diti̭ | sa॒vi॒tṛpra̭sūtame॒vāsya॒ karma̭ bhavati | pa॒ccho gā̭yatri॒yā triḥ̭ ṣamṛddha॒tvāya̭ | a॒dbhire॒vauṣa̭dhī॒-ssanna̭yati | oṣa̭dhībhiḥ pa॒śūn | pa॒śubhi॒ryaja̭mānam | śu॒kra-ntvā̭ śu॒krāyā॒-ñjyoti̭stvā॒ jyoti̭ṣya॒rcistvā॒ 'rciṣītyā̭ha
sarva॒tvāya̭ | paryā᳚ptyā॒ ana̭ntarāyāya || 21 ||
(ī॒kṣa॒ta॒- ā॒ha॒-śā॒ste॒-lo॒kā - de॒vatā̭ - bhavati॒ ṣaṭca̭) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - ājyagrahaṇam
de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsann |
sa e॒tamindra॒ ājya̭syāvakā॒śa-ma̭paśyat |
tenāvai᳚kṣata | tato̭ de॒vā abha̭vann | parā-'sṷrāḥ |
ya e॒vaṃ-vi~॒dvānājya̭-ma॒vekṣa̭te |
bhava̭tyā॒tmanā᳚ | parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati | bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti |
yadājyḙnā॒nyāni̭ ha॒vīgṣya̭-bhighā॒raya̭ti || 22 ||
atha॒ kenājya॒miti̭ | sa॒tyeneti̭ brūyāt | cakṣu॒rvai sa॒tyam | sa॒tyenai॒vaina̭da॒-bhighā̭rayati | ī॒śva॒ro vā e॒ṣo᳚-'ndho bhavi̭toḥ | yaścakṣu॒ṣā ''jya̭ma॒vekṣa̭te | ni॒mīlyāve᳚kṣeta | dā॒dhārā॒tmañcakṣuḥ̭ | a॒bhyājya̭-ṅghārayati || ājya̭-ṅgṛhṇāti || 23 ||
chandāgṃ̭si॒ vā ājya᳚m | chandāg̭sye॒va prī̭ṇāti | ca॒turju॒hvā-ṅgṛ̭hṇāti | catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ | pa॒śūne॒vāva̭rundhe | a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ |
a॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī | gā॒ya॒traḥ prā॒ṇaḥ | prā॒ṇame॒va pa॒śuṣṷ dadhāti |
ca॒turdhru॒vāyā᳚m || 24 ||
catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ | pa॒śuṣve॒-vopari̭ṣṭā॒t-prati̭tiṣṭhati | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ | bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt |
ca॒turju॒hvā-ṅgṛ॒hṇanbhūyo̭ gṛhṇīyāt | a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ gṛ॒hṇan kanī̭yaḥ |
yaja̭mānāyai॒va bhrātṛ̭vya॒mupa̭sti-ṅkaroti ||
gaurvai srucaḥ̭ | ca॒turju॒hvā-ṅgṛ̭hṇāti | tasmā॒ccatṷṣpadī || 25 ||
a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ | tasmā̭da॒ṣṭāśa̭phā | ca॒turdhru॒vāyā᳚m | tasmā॒ccatuḥ̭ stanā |
gāme॒va ta-thsaggska̭roti | sā-'smai॒ saggskṛ॒teṣa॒mūrja̭-nduhe |
yajju॒hvā-ṅgṛ॒hṇāti̭ | pra॒yā॒jebhya॒stat |
yadṷpa॒bhṛti̭ | pra॒yā॒jā॒nū॒yā॒jebhya॒stat | sarva̭smai॒ vā e॒ta-dya॒jñāya̭ gṛhyate |
yaddhru॒vāyā॒mājya᳚m || 26 ||
(a॒bhi॒ghā॒raya̭ti - gṛhṇāti - dhru॒vāyāṃ॒ - catṷṣpadī॒ - prayājānūyā॒jebhya॒sta-ddve॒ ca̭) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - strukhsādanam
āpo̭ devīragrepuvo agreguva॒ ityā̭ha | rū॒pame॒vāsā̭me॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe |
agra̭ i॒maṃ-ya~॒jña-nna̭ya॒tāgrḙ ya॒jñapa̭ti॒mityā̭ha | agra̭ e॒va ya॒jña-nna̭yanti | agrḙ ya॒jñapa̭tim |
yu॒ṣmānindro̭-'vṛṇīta vṛtra॒tūryḙ yū॒yamindra̭mavṛṇīddhvaṃ-vṛ~tra॒tūrya॒ ityā̭ha |
vṛ॒tragṃ ha̭ hani॒ṣyannindra॒ āpo̭ vavre | āpo॒ hendraṃ̭-va~vrire | sa॒jñāṃ-me॒vāsā̭-me॒ta-thsāmā̭naṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | prokṣi̭tā॒-ssthetyā̭ha || 27 ||
tenāpaḥ॒ prokṣi̭tāḥ || a॒gni-rde॒vebhyo॒ nilā̭yata | kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | sa vana॒spatī॒-nprāvi̭śat | kṛṣṇo᳚-'syākhare॒ṣṭho᳚-'gnaye᳚ tvā॒ svāhetyā̭ha |
a॒gnaya̭ e॒vaina॒-ñjuṣṭa̭-ṅkaroti | atho̭ a॒gnere॒va medha॒mava̭rundhe || vedi̭rasi ba॒r॒hiṣe᳚ tvā॒ svāhetyā̭ha | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pṛ॒thi॒vī vediḥ̭ || 28 ||
pra॒jā e॒va pṛ̭thi॒vyā-mprati̭ṣṭhāpayati |
ba॒r॒hira̭si sru॒gbhyastvā॒ svāhetyā̭ha |
pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | yaja̭māna॒-ssrucaḥ̭ | yaja̭māname॒va pra॒jāsu॒ prati̭ṣṭhāpayati ||
di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tveti̭ ba॒r॒hirā॒sādya॒ prokṣa̭ti | e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ॒ prokṣa̭ti | atha॒ tataḥ̭ sa॒ha sru॒cā pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca̭-ṅgra॒nthi-mpratyṷkṣati |
pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | yathā॒ sūtyai̭ kā॒la āpaḥ̭
pu॒rastā॒-dyanti̭ || 29 ||
tā॒dṛge॒va tat || sva॒dhā pi॒tṛbhya॒ ityā̭ha | sva॒dhā॒kā॒ro hi pi̭tṛ॒ṇām | ūrgbha̭va barhi॒ṣadbhya॒ iti॒ dakṣi̭ṇāyai॒ śroṇe॒rotta̭rasyai॒ nina̭yati॒ santa̭tyai |
māsā॒ vai pi॒taro̭ barhi॒ṣadaḥ̭ | māsā̭ne॒va prī̭ṇāti |
māsā॒ vā oṣa̭dhī-rva॒rdhaya̭nti | māsāḥ᳚ pacanti॒ samṛ̭ddhyai | ana̭tiskandan. ha pa॒rjanyo̭ varṣati | yatrai॒tade॒va-ṅkri॒yate᳚ || 30 ||
ū॒rjā pṛ̭thi॒vī-ṅga̭ccha॒tetyā̭ha | pṛ॒thi॒vyāme॒vorja̭-ndadhāti |
tasmā᳚-tpṛthi॒vyā ū॒rjā bhṷñjate | gra॒nthiṃ-vi~sragṃ̭sayati | praja̭nayatye॒va tat | ū॒rdhva-mprāñca॒mudgṷ̄ḍha-mpra॒tyañca॒māya̭cchati |
tasmā᳚-tprā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate | pra॒tīcīḥ᳚ pra॒jā jā̭yante || viṣṇo॒-sstūpo॒-'sītyā̭ha |
ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ || 31 ||
ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ | pu॒rastā᳚-tprasta॒ra-ṅgṛ̭hṇāti | mukhya̭me॒vaina̭-ṅkaroti | iya̭nta-ṅgṛhṇāti | pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tam |
iya̭nta-ṅgṛhṇāti | ya॒jña॒pa॒ruṣā॒ sammi̭tam |
iya̭nta-ṅgṛhṇāti | e॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒rya᳚m |
vī॒rya̭ sammitam || 32 ||
apa̭rimita-ṅgṛhṇāti | apa̭rimita॒syāva̭ruddhyai |
tasmi̭-npa॒vitre॒ api̭sṛjati | yaja̭māno॒ vai pra̭sta॒raḥ |
prā॒ṇā॒pā॒nau pa॒vitre᳚ | yaja̭māna e॒va prā̭ṇāpā॒nau da̭dhāti || ūrṇā᳚mradasa-ntvā stṛṇā॒mītyā̭ha | ya॒thā॒ya॒jure॒vai tat | svā॒sa॒stha-nde॒vebhya॒ ityā̭ha | de॒vebhya̭ e॒vaina̭-thsvāsa॒stha-ṅka̭roti || 33 ||
ba॒r॒॒hi-sstṛ̭ṇāti | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pṛ॒thi॒vī vediḥ̭ | pra॒jā e॒va pṛ̭thi॒vyā-mprati̭ṣṭhāpayati || ana̭tidṛśnagg stṛṇāti | pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒rana̭tidṛśna-ṅkaroti | dhā॒raya̭-nprasta॒ra-mpa̭ri॒dhī-npari̭ dadhāti | yaja̭māno॒ vai pra̭sta॒raḥ |
yaja̭māna e॒va ta-thsva॒ya-mpa̭ri॒dhī-npari̭ dadhāti ||
ga॒ndha॒rvo̭-'si vi॒śvāva̭su॒rityā̭ha || 34 ||
viśva̭me॒vāyu॒-ryaja̭māne dadhāti | indra̭sya bā॒hura̭si॒ dakṣi̭ṇa॒ ityā̭ha | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti | mi॒trāvarṷṇau tvottara॒taḥ pari̭dhattā॒mityā̭ha |
prā॒ṇā॒pā॒nau mi॒trāvarṷṇau | prā॒ṇā॒pā॒nā-ve॒vāsmi̭-ndadhāti | sūrya̭stvā pu॒rastā᳚-tpā॒tvityā̭ha | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | kasyā᳚ścida॒bhiśa̭styā॒ ityā̭ha | apa̭rimitāde॒vaina̭-mpāti || 35 ||
vī॒tiho᳚tra-ntvā kava॒ ityā̭ha | a॒gnime॒va ho॒treṇa॒ sama̭rdhayati | dyu॒manta॒gṃ॒ sami̭dhīma॒hītyā̭ha॒ sami̭ddhyai | agnḙ bṛ॒hanta̭maddhva॒ra ityā̭ha॒ vṛddhyai᳚ | vi॒śo ya॒ntre stha॒ ityā̭ha | vi॒śāṃ-ya~tyai᳚ |
u॒dī॒cīnā᳚gre॒ nida̭dhāti॒ prati̭ṣṭhityai |
vasṷ̄nāgṃ ru॒drāṇā̭-mādi॒tyānā॒gṃ॒ sada̭si sī॒detyā̭ha | de॒vatā̭nāme॒va sada̭ne prasta॒ragṃ sā̭dayati || ju॒hūra̭si ghṛ॒tācī॒ nāmnetyā̭ha || 36 ||
a॒sau vai ju॒hūḥ | a॒ntari̭kṣamupa॒bhṛt | pṛ॒thi॒vī dhru॒vā | tāsā̭me॒tade॒va pri॒ya-nnāma̭ | ya-dghṛ॒tācīti̭ | ya-dghṛ॒tācītyāha̭ | pri॒yeṇai॒vainā॒ nāmnā̭ sādayati ||
e॒tā a̭sadan-thsukṛ॒tasya̭ lo॒ka ityā̭ha |
sa॒tyaṃ-vai~ sṷkṛ॒tasya̭ lo॒kaḥ |
sa॒tya e॒vainā᳚-ssukṛ॒tasya̭ lo॒ke sā̭dayati |
tā vi̭ṣṇo pā॒hītyā̭ha | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ | pā॒hi ya॒jña-mpā॒hi ya॒jñapa̭ti-mpā॒hi māṃ-ya~̭jña॒niya॒mityā̭ha | ya॒jñāya॒ yaja̭mānāyā॒tmane᳚ | tebhya̭ e॒vāśiṣa॒māśā॒ste-'nā᳚rtyai || 37 ||
(sthetyā̭ha - pṛthi॒vī vedi॒--r yanti̭ - kri॒yate॒ - viṣṇṷ--r vī॒rya̭sammitaṃ - karo - tyāha - pāti॒ - nāmnetyā̭ha - lo॒ke sā̭dayati॒ ṣaṭca̭) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - āghāraḥ
a॒gninā॒ vai hotrā᳚ | de॒vā asṷrā-na॒bhya̭bhavann |
a॒gnayḙ sami॒ddhyamā̭nā॒yā-nṷbrū॒hītyā̭ha॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai | eka̭vigṃśati-middhmadā॒rūṇi̭ bhavanti | e॒ka॒vi॒gṃ॒śo vai purṷṣaḥ |
purṷṣa॒syāptyai᳚ |
pañca̭daśeddhmadā॒rūṇya॒-bhyāda̭dhāti |
pañca̭daśa॒ vā a̭rdhamā॒sasya॒ rātra̭yaḥ |
a॒rdha॒mā॒sa॒śa-ssaṃ̭va~thsa॒ra ā᳚pyate |
trīn-pa̭ri॒dhīn-pari̭-dadhāti || 38 ||
ū॒rdhve sa॒midhā॒vāda̭dhāti | a॒nū॒yā॒jebhyaḥ̭ sa॒midha॒mati̭śinaṣṭi | ṣaṭthsa-mpa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | ve॒denopa̭vājayati |
prā॒jā॒pa॒tyo vai ve॒daḥ | prā॒jā॒pa॒tyaḥ prā॒ṇaḥ | yaja̭māna āhava॒nīyaḥ̭ | yaja̭māna e॒va prā॒ṇa-nda̭dhāti || 39 ||
trirupa̭vājayati | trayo॒ vai prā॒ṇāḥ | prā॒ṇāne॒vāsmi̭-ndadhāti | ve॒deno̭pa॒yatya̭ sru॒veṇa̭ prājāpa॒tya-mā̭ghā॒ra-māghā̭rayati | ya॒jño vai pra॒jāpa̭tiḥ | ya॒jñame॒va pra॒jāpa̭ti-mmukha॒ta āra̭bhate |
atho᳚ pra॒jāpa̭ti॒-ssarvā̭ de॒vatāḥ᳚ | sarvā̭ e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti || a॒gnima̭gnī-ttristri॒-ssammṛ॒ḍḍhītyā̭ha | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ || 40 ||
atho॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai | pa॒ri॒dhīn-thsammā᳚rṣṭi | pu॒nātye॒vaināṋ | tristri॒-ssammā᳚rṣṭi | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ | atho̭ meddhya॒tvāya̭ | atho̭ e॒te vai dḙvāśvāḥ | de॒vā॒śvāne॒va ta-thsammā᳚rṣṭi |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai |
āsī̭no॒-'nya-mā̭ghā॒ra-māghā̭rayati || 41 ||
tiṣṭha̭nna॒nyam | yathā-'no̭ vā॒ rathaṃ̭vā~ yu॒ñjyāt |
e॒vame॒va tada̭ddhva॒ryu-rya॒jñaṃ-yu~̭nakti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā॒bhyū᳚ḍhyai |
vaha̭ntyena-ṅgrā॒myāḥ pa॒śavaḥ̭ |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || bhuva̭namasi॒ vipra̭tha॒svetyā̭ha | ya॒jño vai bhuva̭nam | ya॒jña e॒va yaja̭māna-mpra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ prathayati | agne॒ yaṣṭa̭ri॒da-nnama॒ ityā̭ha || 42 ||
a॒gnirvai de॒vānāṃ॒-ya~ṣṭā᳚ | ya e॒va de॒vānāṃ॒-ya~ṣṭā᳚ | tasmā̭ e॒va nama̭skaroti ||
juhvehya॒gnistvā᳚ hvayati devaya॒jyāyā॒ upa̭bhṛ॒dehi̭ de॒vastvā̭ savi॒tā hva̭yati devaya॒jyāyā॒ ityā̭ha |
ā॒gne॒yī vai ju॒hūḥ | sā॒vi॒tryṷpa॒bhṛt | tābhyā̭me॒vaine॒ prasṷ̄ta॒ āda̭tte || agnā̭viṣṇū॒ mā vā॒mava̭kramiṣa॒mityā̭ha |
a॒gniḥ pu॒rastā᳚t | viṣṇṷrya॒jñaḥ pa॒ścāt || 43 ||
tābhyā̭me॒va pra̭ti॒ procyā॒tyākrā̭mati |
viji̭hāthā॒-mmā mā॒ santā᳚pta॒mityā॒hāhigṃ̭sāyai |
lo॒ka-mmḙ lokakṛtau kṛṇuta॒mityā̭ha |
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || viṣṇo॒-ssthāna̭ma॒sītyā̭ha | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | e॒ta-tkhalu॒ vai de॒vānā॒-mapa̭rājita-mā॒yata̭nam | ya-dya॒jñaḥ |
de॒vānā̭me॒vāpa̭rājita ā॒yata̭ne tiṣṭhati ||
i॒ta indro̭ akṛṇo-dvī॒ryā̭ṇītyā̭ha || 44 ||
i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti |
sa॒mā॒rabhyo॒rdhvo a̭ddhva॒ro di̭vi॒spṛśa॒mityā̭ha॒ vṛddhyai᳚ | ā॒ghā॒ra-mā̭ghā॒ryamā̭ṇa॒manṷ samā॒rabhya̭ | e॒tasmi̭n kā॒le de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann | sā॒kṣāde॒va yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti | atho॒ samṛ̭ddhenai॒va ya॒jñena॒ yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti |
ahrṷto ya॒jño ya॒jñapa̭te॒rityā॒hānā᳚rtyai |
indrā̭vā॒n-thsvāhetyā̭ha | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti | bṛ॒hadbhā ityā̭ha || 45 ||
su॒va॒rgo vai lo॒ko bṛ॒hadbhāḥ | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ | bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt | prā॒ṇa ā̭ghā॒raḥ |
ya-thsagg̭spa॒rśaye᳚t | bhrātṛ̭vye-'sya prā॒ṇa-nda̭ddhyāt | asagg̭sparśayanna॒tyākrā̭mati | yaja̭māna e॒va prā॒ṇa-nda̭dhāti | pā॒himā᳚-'gne॒ duśca̭ritā॒dā mā॒ suca̭rite bha॒jetyā̭ha || 46 ||
a॒gnirvāva pa॒vitra᳚m | vṛ॒ji॒namanṛ̭ta॒-nduśca̭ritam |
ṛ॒ju॒ka॒rmagṃ sa॒tyagṃ suca̭ritam |
a॒gnire॒vainaṃ̭-vṛ~ji॒nāda-nṛ̭tā॒-dduśca̭ritātpāti |
ṛ॒ju॒ka॒rme sa॒tye suca̭rite bhajati | tasmā̭de॒vamāśā᳚ste | ā॒tmano̭ gopī॒thāya̭ || śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya̭ | yadā̭ghā॒raḥ | ā॒tmā dhru॒vā || 47 ||
ā॒ghā॒ra-mā॒ghārya̭ dhru॒vāgṃ sama̭nakti |
ā॒tmanne॒va ya॒jñasya॒ śiraḥ॒ prati̭dadhāti |
dvi-ssama̭nakti | dvau hi prā̭ṇāpā॒nau | tadā̭huḥ |
trire॒va sama̭ñjyāt | tridhā̭tu॒ hi śira॒ iti̭ | śira̭ ivai॒ta-dya॒jñasya̭ | atho॒ trayo॒ vai prā॒ṇāḥ |
prā॒ṇāne॒vāsmi̭-ndadhāti ||
ma॒khasya॒ śiro̭-'si॒ sañjyoti̭ṣā॒ jyoti̭raṅktā॒mityā̭ha |
jyoti̭re॒vāsmā̭ u॒pari̭ṣṭā-ddadhāti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai || 48 ||
(pari̭dadhāti - prā॒ṇa-nda̭dhāti॒ - hi ya॒jño - ghā̭rayati॒ - nama॒ ityā̭ha - pa॒ścā-d- vī॒ryā̭ṇītyā̭ha॒ - bhā ityā̭ha - bha॒jetyā̭ha - dhru॒ - vaivāsmi̭-ndadhāti॒ trīṇi̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - iḍābhakṣaṇam
dhiṣṇi̭yā॒ vā e॒te nyṷpyante | yadbra॒hmā | yaddhotā᳚ | yada̭ddhva॒ryuḥ | yada॒gnīt | ya-dyaja̭mānaḥ | tān. yada̭ntare॒yāt | yaja̭mānasya prā॒ṇān-thsaṅka̭rṣet | pra॒māyṷka-ssyāt | pu॒ro॒ḍāśa̭mapa॒gṛhya॒ sañca̭ratyaddhva॒ryuḥ || 49 ||
yaja̭mānāyai॒va tallo॒kagṃ śigṃ̭ṣati |
nāsya̭ prā॒ṇān-thsaṅka̭rṣati | na pra॒māyṷko bhavati | pu॒rastā᳚-tpra॒tyaṅṅāsī̭naḥ | iḍā̭yā॒ iḍā॒māda̭dhāti |
hastyā॒gṃ॒ hotre᳚ | pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ | pa॒śavaḥ॒ purṷṣaḥ | pa॒śuṣve॒va pa॒śū-nprati̭ṣṭhāpayati | iḍā̭yai॒ vā e॒ṣā prajā̭tiḥ || 50 ||
tā-mprajā̭tiṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ prajā̭yate | dvira॒ṅgulā̭vanakti॒ parva̭ṇoḥ |
dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai | sa॒kṛdupa̭stṛṇāti | dvirāda̭dhāti | sa॒kṛda॒bhighā̭rayati | ca॒tu-ssampa̭dyate | ca॒tvāri॒ vai pa॒śoḥ pra̭ti॒ṣṭhānā̭ni |
yāvā̭ne॒va pa॒śuḥ | tamupa̭hvayate || 51 ||
mukha̭miva॒ pratyupa̭hvayeta | sa॒mu॒ṅkhāne॒va pa॒śūnupa̭hvayate | pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ |
tasmā॒-thsā-'nvā॒rabhyā᳚ | a॒ddhva॒ryuṇā̭ ca॒ yaja̭mānena ca | upa̭hūtaḥ paśu॒māna̭sā॒nītyā̭ha |
upa॒ hyḙnau॒ hvaya̭te॒ hotā᳚ | iḍā̭yai de॒vatā̭nā-mupaha॒ve | upa̭hūtaḥ paśu॒mā-nbha̭vati |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 52 ||
yāṃ-vai~ hastyā॒miḍā̭mā॒dadhā̭ti | vā॒ca-ssā bhā̭ga॒dheya᳚m | yāmṷpa॒hvaya̭te | prā॒ṇānā॒gṃ॒ sā | vāca̭-ñcai॒va prā॒ṇāgścāva̭rundhe ||
atha॒ vā e॒tarhyupa̭hūtāyā॒miḍā̭yām |
pu॒ro॒ḍāśa̭syai॒va ba̭rhi॒ṣado̭ mīmā॒gṃ॒sā | yaja̭māna-nde॒vā a̭bruvann | ha॒virno॒ nirva॒peti̭ | nāhama̭bhā॒go nirva̭phsyā॒mītya̭bravīt || 53 ||
na mayā̭-'bhā॒gayā 'nṷvakṣya॒theti॒ vāga̭bravīt |
nāhama̭bhā॒gā pṷro-'nuvā॒kyā̭ bhaviṣyā॒mīti̭ puro-'nuvā॒kyā᳚ | nāhama̭bhā॒gā yā॒jyā̭ bhaviṣyā॒mīti̭
yā॒jyā᳚ | na mayā̭-'bhā॒gena॒ vaṣa̭ṭkariṣya॒theti̭ vaṣaṭkā॒raḥ | ya-dya̭jamānabhā॒ga-nni॒dhāya̭ puro॒ḍāśa̭-mbarhi॒ṣada̭-ṅka॒roti̭ |
tāne॒va ta-dbhā॒ginaḥ̭ karoti | ca॒tu॒rdhā ka̭roti | cata̭sro॒ diśaḥ̭ | di॒kṣvḙva prati̭tiṣṭhati | ba॒r॒hi॒ṣada̭-ṅkaroti || 54 ||
yaja̭māno॒ vai pṷro॒ḍāśaḥ̭ | pra॒jā ba॒r॒hiḥ |
yaja̭māname॒va pra॒jāsu॒ prati̭ṣṭhāpayati |
tasmā̭da॒sthnā-'nyāḥ pra॒jāḥ pra̭ti॒tiṣṭha̭nti | mā॒gṃ॒senā॒nyāḥ | atho॒ khalvā̭huḥ | dakṣi̭ṇā॒ vā e॒tā ha̭vi-rya॒jñasyā᳚ntarve॒dyava̭ruddhyante |
ya-tpṷro॒ḍāśa̭-mbarhi॒ṣada̭-ṅka॒rotīti̭ | ca॒tu॒rdhā ka̭roti | ca॒tvāro॒ hyḙte ha̭vi-rya॒jñasya॒rtvijaḥ̭ || 55 ||
bra॒hmā hotā᳚-'ddhva॒ryura॒gnīt | tama॒bhimṛ̭śet | i॒da-mbra॒hmaṇaḥ̭ | i॒dagṃ hotuḥ̭ | i॒dama̭ddhva॒ryoḥ | i॒dama॒gnīdha॒ iti̭ | yathai॒vāda-ssau॒mye᳚-'ddhva॒re |
ā॒deśa̭mṛ॒tvigbhyo॒ dakṣi̭ṇā nī॒yante᳚ | tā॒dṛge॒va tat | a॒gnīdhe᳚ pratha॒māyāda̭dhāti || 56 ||
a॒gnimṷkhā॒ hyṛddhiḥ̭ | a॒gnimṷkhāme॒vardhiṃ॒-ya~ja̭māna ṛddhnoti || sa॒kṛdṷpa॒stīrya॒ dvirā॒dadha̭t | u॒pa॒stīrya॒ dvira॒bhighā̭rayati |
ṣaṭ-thsampa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | ve॒dena̭ bra॒hmaṇe᳚ brahmabhā॒ga-mpari̭harati | prā॒jā॒pa॒tyo vai ve॒daḥ | prā॒jā॒pa॒tyo bra॒hmā || 57 ||
sa॒vi॒tā ya॒jñasya॒ prasū᳚tyai | atha॒ kāma̭ma॒nyena̭ | tato॒ hotre᳚ | maddhyaṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya̭ | yaddhotā᳚ | ma॒ddhya॒ta e॒va ya॒jña-mprī̭ṇāti |
athā᳚ddhva॒ryave᳚ | pra॒ti॒ṣṭhā vā e॒ṣā ya॒jñasya̭ | yada̭ddhva॒ryuḥ |
tasmā᳚ddhavi-rya॒jñasyai॒tāme॒vāvṛta॒manṷ || 58 ||
a॒nyā dakṣi̭ṇā nīyante | ya॒jñasya॒ prati̭ṣṭhityai |
a॒gnima̭gnī-thsa॒kṛ-thsa̭kṛ॒-thsammṛ॒ḍḍhītyā̭ha |
parāṃ̭iva॒ hyḙtarhi̭ ya॒jñaḥ || i॒ṣi॒tā daivyā॒ hotā̭ra॒ ityā̭ha | i॒ṣi॒tagṃ hi karma̭ kri॒yate᳚ |
bha॒dra॒vācyā̭ya॒ preṣi̭to॒ mānṷṣa-ssūktavā॒kāya̭ sū॒ktā brū॒hītyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste |
sva॒gā daivyā॒ hotṛ̭bhya॒ ityā̭ha | ya॒jñame॒va tathsva॒gā ka̭roti | sva॒sti-rmānṷṣebhya॒ ityā̭ha |
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste | śaṃ॒yo~-rbrū॒hītyā̭ha |
śaṃ॒yu~me॒va bā̭rhaspa॒tya-mbhā̭ga॒dheyḙna॒ sama̭rdhayati || 59 ||
(ca॒ra॒tya॒ddhva॒ryuḥ - prajā̭ti--r hvayate॒ - vedā᳚ - bravī-d- barhi॒ṣada̭-ṅkaro-tyṛ॒tvijo̭-dadhāti-bra॒hmā-'nṷ-karoti ca॒tvāri̭ ca) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - prastaraprahārādikam
atha॒ srucā̭vanu॒ṣṭugbhyāṃ॒-vā~ja̭vatībhyāṃ॒-vyū~̭hati | pra॒ti॒ṣṭhā vā a̭nu॒ṣṭuk | annaṃ॒-vā~jaḥ॒ prati̭ṣṭhityai | a॒nnādya॒syāva̭ruddhyai | prācī᳚-ñju॒hūmṷ̄hati | jā॒tāne॒va bhrātṛ̭vyā॒-npraṇṷdate | pra॒tīcī̭mupa॒bhṛta᳚m |
ja॒ni॒ṣyamā̭ṇāne॒va prati̭nudate |
sa viṣṷ̄ca e॒vāpohya̭ sa॒patnā॒n॒. yaja̭mānaḥ |
a॒smin ~lo॒ke prati̭tiṣṭhati || 60 ||
dvābhyā᳚m | dvipra̭tiṣṭho॒ hi || vasṷbhyastvā ru॒drebhya̭stvā-''di॒tyebhya॒stvetyā̭ha |
ya॒thā॒ya॒jure॒vai tat | sru॒kṣu pra̭sta॒rama̭nakti |
i॒me vai lo॒kā-ssrucaḥ̭ | yaja̭mānaḥ prasta॒raḥ | yaja̭māname॒va teja̭sā-'nakti | tre॒dhā-'na̭kti |
traya̭ i॒me lo॒kāḥ || 61 ||
e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyo̭-'nakti |
a॒bhi॒pū॒rvama̭nakti | a॒bhi॒pū॒rvame॒va yaja̭māna॒-nteja̭sā-'nakti || a॒ktagṃ rihā̭ṇā॒ ityā̭ha |
tejo॒ vā ājya᳚m | yaja̭mānaḥ prasta॒raḥ |
yaja̭māname॒va teja̭sā-'nakti | vi॒yantu॒ vaya॒ ityā̭ha | vaya̭ e॒vaina̭-ṅkṛ॒tvā |
su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 62 ||
pra॒jāṃ-yo~ni॒-mmā nirmṛ̭kṣa॒mityā̭ha | pra॒jāyai̭ gopī॒thāya̭ || āpyā̭yantā॒māpa॒ oṣa̭dhaya॒ ityā̭ha | āpa̭ e॒vauṣa̭dhī॒rāpyā̭yayati | ma॒rutā॒-mpṛṣa̭taya॒-ssthetyā̭ha | ma॒ruto॒ vai vṛṣṭyā̭ īśate |
vṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe | diva̭-ṅgaccha॒ tato̭ no॒ vṛṣṭi॒mera॒yetyā̭ha | vṛṣṭi॒rvai dyauḥ | vṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe || 63 ||
yāva॒dvā a̭ddhva॒ryuḥ pra̭sta॒ra-mpra॒hara̭ti | tāva̭da॒syāyṷrmīyate | ā॒yu॒ṣpā a̭gne॒-'syāyṷrme pā॒hītyā̭ha | āyṷre॒vātman-dha̭tte |
yāva॒dvā a̭ddhva॒ryuḥ pra̭sta॒ra-mpra॒hara̭ti | tāva̭dasya॒ cakṣṷrmīyate | ca॒kṣu॒ṣpā a̭gne-'si॒ cakṣṷrme pā॒hītyā̭ha | cakṣṷre॒vātman-dha̭tte ||
dhru॒vā-'sītyā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai ||
ya-mpa̭ri॒dhi-mpa॒ryadha̭tthā॒ ityā̭ha || 64 ||
ya॒thā॒ya॒jure॒vaitat | agnḙ deva pa॒ṇibhi̭-rvī॒yamā̭ṇa॒ ityā̭ha | a॒gnaya̭ e॒vaina॒-ñjuṣṭa̭-ṅkaroti |
ta-nta̭ e॒tamanu॒ joṣa̭-mbharā॒mītyā̭ha |
sa॒jā॒tāne॒vāsmā॒ anṷkānkaroti |
nede॒ṣa tvada̭pace॒tayā̭tā॒ ityā॒hānṷkhyātyai || ya॒jñasya॒ pātha॒ upa॒ sami̭ta॒mityā̭ha |
bhū॒māna̭me॒vopai̭ti | pa॒ri॒dhīn-praha̭rati |
ya॒jñasya॒ sami̭ṣṭyai || 65 ||
srucau॒ sa-mprasrā̭vayati | yade॒va tatra̭ krū॒ram |
tat-tena̭ śamayati | ju॒hvāmṷpa॒bhṛta᳚m | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ |
bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt |
yaja̭mānāyai॒va bhrātṛ̭vya॒mupa̭sti-ṅkaroti ||
sa॒gg॒srā॒vabhā̭gā॒-ssthetyā̭ha |
vasa̭vo॒ vai ru॒drā ā̭di॒tyā-ssagg̭srā॒vabhā̭gāḥ |
teṣā॒-nta-dbhā̭ga॒dheya᳚m || 66 ||
tāne॒va tena̭ prīṇāti | vai॒śva॒de॒vyarcā | e॒te hi viśvḙ de॒vāḥ | tri॒ṣṭug-bha̭vati | i॒ndri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭuk | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti || a॒gnervā॒mapa̭nnagṛhasya॒ sada̭si sādayā॒mītyā̭ha |
i॒yaṃ-vā~ a॒gnirapa̭nnagṛhaḥ | a॒syā e॒vaine॒ sada̭ne sādayati | su॒mnāya̭ sumninī su॒mne mā̭ dhatta॒mityā̭ha || 67 ||
pra॒jā vai pa॒śavaḥ̭ su॒mnam | pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tmandha̭tte | dhu॒ri dhu॒ryaṷ pāta॒mityā̭ha | jā॒yā॒pa॒tyo-rgo̭pī॒thāya̭ || agnḙ-'dabdhāyo-'śītatano॒ ityā̭ha | ya॒thā॒ya॒jure॒vaitat | pā॒hi mā॒-'dya di॒vaḥ pā॒hi prasi̭tyai pā॒hi duri̭ṣṭyai pā॒hi dṷradma॒nyai pā॒hi duśca̭ritā॒dityā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste |
avi̭ṣa-nnaḥ pi॒tu-ṅkṛ̭ṇu su॒ṣadā॒ yoni॒gg॒ svāhetī᳚ddhma-saṃ॒vṛ~śca̭nānyanvāhārya॒paca̭ne 'bhyā॒dhāya̭ phalīkaraṇaho॒ma-ñjṷhoti |
ati̭riktāni॒ vā i̭ddhma saṃ॒vṛ~śca̭nāni || 68 ||
ati̭riktāḥ phalī॒kara̭ṇāḥ | ati̭riktamājyoccheṣa॒ṇam |
ati̭rikta e॒vāti̭rikta-ndadhāti | atho॒ ati̭rikte-nai॒vāti̭rikta-mā॒ptvā-'va̭rundhe || vedi̭-rde॒vebhyo॒ nilā̭yata | tāṃ-ve~॒denānva̭vindann | ve॒dena॒ vediṃ̭-vi~viduḥ pṛthi॒vīm | sā pa̭prathe pṛthi॒vī pārthi̭vāni |
garbha̭-mbibharti॒ bhuva̭neṣva॒ntaḥ |
tato̭ ya॒jño jā̭yate viśva॒dāni॒riti̭ pu॒rastā᳚-thstambaya॒juṣo̭ ve॒dena॒ vedi॒gṃ॒ sammā॒ṣṭryanṷvittyai || 69 ||
atho॒ ya-dve॒daśca॒ vedi̭śca॒ bhava̭taḥ | mi॒thu॒na॒tvāya॒ prajā᳚tyai | pra॒jāpa̭te॒rvā e॒tāni॒ śmaśrṷ̄ṇi | ya-dve॒daḥ | patni̭yā u॒pastha॒ āsya̭ti |
mi॒thu॒name॒va ka̭roti | vi॒ndate᳚ pra॒jām |
ve॒dagṃ hotā-''ha̭va॒nīyā᳚-thstṛ॒ṇannḙti |
ya॒jñame॒va ta-thsanta̭no॒tyotta̭rasmā-dardhamā॒sāt |
tagṃ santa̭ta॒mutta̭re-'rdhamā॒sa āla̭bhate || 70 ||
ta-ṅkā॒lekā̭la॒ āga̭te yajate || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti |
sa tvā a̭ddhva॒ryu-ssyā᳚t | yo yato̭ ya॒jña-mpra̭yu॒ṅkte |
tadḙna-mpratiṣṭhā॒paya॒tīti̭ |
vātā॒dvā a̭ddhva॒ryurya॒jña-mprayṷṅkte |
devā̭ gātuvido gā॒tuṃ-vi~॒tvā gā॒tumi॒tetyā̭ha |
yata̭ e॒va ya॒jña-mpra̭yu॒ṅkte |
tadḙna॒-mprati̭ṣṭhāpayati |
prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || 71 ||
(ti॒ṣṭha॒tī॒ - me lo॒kā - ga̭mayati॒ - dyau-rvṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe - pa॒ryadha̭tthā॒ ityā̭ha॒ - sami̭ṣṭyai - bhāga॒dheyaṃ̭ - dhatta॒mityā̭ha॒ - vā i̭ddhma saṃ॒vṛ~śca̭nā॒ - nyanṷvittyai - labhate॒ - yaja̭mānaḥ) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - patnīyokravimokaḥ
yo vā aya̭thādevataṃ-ya~॒jñamṷpa॒cara̭ti |
ā de॒vatā᳚bhyo vṛścyate | pāpī̭yā-nbhavati | yo ya̭thādeva॒tam | na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate |
vasī̭yā-nbhavati | vā॒ru॒ṇo vai pāśaḥ̭ |
i॒maṃ-vi~ṣyā̭mi॒ varṷṇasya॒ pāśa॒mityā̭ha |
va॒ru॒ṇa॒pā॒śāde॒vainā᳚-mmuñcati |
sa॒vi॒tṛpra̭sūto yathādeva॒tam || 72 ||
na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate | vasī̭yā-nbhavati |
dhā॒tuśca॒ yonaṷ sukṛ॒tasya̭ lo॒ka ityā̭ha | a॒gnirvai dhā॒tā | puṇya॒-ṅkarma̭ sukṛ॒tasya̭ lo॒kaḥ | a॒gnire॒vainā᳚-ndhā॒tā | puṇye॒ karma̭ṇi sukṛ॒tasya̭ lo॒ke da̭dhāti | syo॒na-mmḙ sa॒ha patyā̭ karo॒mītyā̭ha |
ā॒tmana̭śca॒ yaja̭mānasya॒ cānā᳚tyai sa॒tvāṃya~̭ ||
samāyṷṣā॒ sampra॒jayetyā̭ha || 73 ||
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste pūrṇapā॒tre | a॒nta॒to̭-'nu॒ṣṭubhā᳚ | catṷṣpa॒dvā e॒tacchandaḥ॒ prati̭ṣṭhita॒-mpatni̭yai pūrṇapā॒tre bha̭vati |
a॒smin ~lo॒ke prati̭tiṣṭhā॒nīti̭ |
a॒sminne॒va lo॒ke prati̭tiṣṭhati | atho॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭuk | vāmmi̭thu॒nam | āpo॒ retaḥ̭ pra॒jana̭nam |
e॒tasmā॒dvai mi̭thu॒nādvi॒dyota̭māna-ssta॒naya̭nvarṣati | retaḥ̭ si॒ñcann || 74 ||
pra॒jāḥ pra̭ja॒nayanṋ || yadvai ya॒jñasya॒ brahma̭ṇā yu॒jyate᳚ | brahma̭ṇā॒ vai tasya̭ vimo॒kaḥ | a॒dbhi-śśāntiḥ̭ | vimṷktaṃ॒-vā~ e॒tarhi॒ yoktra॒-mbrahma̭ṇā |
ā॒dāyai̭na॒tpatnī̭ sa॒hāpa upa̭gṛhṇīte॒ śāntyai᳚ |
a॒ñja॒lau pū᳚rṇapā॒tramāna̭yati | reta̭ e॒vāsyā᳚-mpra॒jā-nda̭dhāti | pra॒jayā॒ hi ma̭nu॒ṣyaḥ̭ pū॒rṇaḥ |
mukhaṃ॒-vi~mṛ̭ṣṭe | a॒va॒bhṛ॒thasyai॒va rū॒pa-ṅkṛ॒tvotti̭ṣṭhati || 75 ||
(sa॒vi॒tṛpra̭sūto yathādeva॒taṃ-pra॒jayetyā̭ha-si॒ñca-nmṛ̭ṣṭa॒ eka̭-ñca) (a. 10)
anuvākaṃ 11 - upaveṣopagūhanam
pa॒ri॒ve॒ṣo vā e॒ṣa vana॒spatī̭nām | yadṷpave॒ṣaḥ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | vi॒ndatḙ parive॒ṣṭāra᳚m | tamṷtka॒re || ya-nde॒vā ma̭nu॒ṣyḙṣu |
u॒pa॒ve॒ṣamadhā̭rayann | ye a॒smadapa̭cetasaḥ | tāna॒smabhya̭-mi॒hākṷru | upa̭ve॒ṣopa̭viḍḍhi naḥ || 76 ||
pra॒jā-mpuṣṭi॒matho॒ dhana᳚m |
dvi॒pado̭ na॒ścatṷṣpadaḥ | dhru॒vāna-na̭pagān-ku॒rviti̭ pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca॒mupa̭gūhati |
tasmā᳚-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaḥ̭ śū॒drā ava̭syanti | stha॒vi॒ma॒ta upa̭gūhati | apra̭tivādina e॒vainā᳚n kurute ||
dhṛṣṭi॒rvā ṷpave॒ṣaḥ |
śu॒cārto vajro॒ brahma̭ṇā॒ sagṃśi̭taḥ |
yopa̭ve॒ṣe śuk | sā-'mumṛ̭cchatu॒ ya-ndvi॒ṣma iti̭ || 77 ||
athā᳚smai nāma॒ gṛhya॒ praha̭rati | nira॒mu-nnṷda॒ oka̭saḥ | sa॒patno॒ yaḥ pṛ̭ta॒nyati̭ | ni॒rbā॒ddhyḙna ha॒viṣā᳚ | indra̭ eṇa॒-mparā̭śarīt |
i॒hi ti॒sraḥ pa̭rā॒vataḥ̭ | i॒hi pañca॒janā॒gṃ॒ ati̭ |
i॒hi ti॒sro-'ti̭ roca॒nā yāva̭t | sūryo॒ asa̭-ddi॒vi |
pa॒ra॒mā-ntvā̭ parā॒vata᳚m || 78 ||
indro̭ nayatu vṛtra॒hā | yato॒ na puna॒rāya̭si |
śa॒śva॒tībhya॒-ssamā᳚bhya॒ iti̭ | tri॒vṛdvā e॒ṣa vajro॒ brahma̭ṇā॒ sagṃśi̭taḥ | śu॒caivainaṃ̭-vi~॒ddhvā |
e॒bhyo lo॒kebhyo̭ ni॒rṇudya̭ | vajrḙṇa॒ brahma̭ṇā stṛṇute | ha॒to̭ 'sāvava̭dhiṣmā॒-mumityā̭ha॒
stṛtyai᳚ | ya-ndvi॒ṣyātta-ndhyā̭yet |
śu॒caivaina̭-marpayati || 79 ||
(no॒-dvi॒ṣma iti̭-parā॒vata̭-marpayati) (a. 11)
(pratyṷṣṭaṃ - di॒va-śśilpa॒ - maya̭jño - dhṛ॒ta-ñca̭ - devāsu॒rā-ssa e॒tamindra॒ - āpo̭ devī - ra॒gninā॒ - dhiṣṇi̭yā॒ - atha॒ srucau॒ - yo vā aya̭thādevataṃ - parive॒ṣo vā ekā̭daśa)
(pratyṷṣṭa॒ - maya̭jña - e॒ṣā hi viśvḙṣā-nde॒vānā̭ - mū॒rjā pṛ̭thi॒vī - matho॒ rakṣa̭sāṃ॒ - tā-mprajā̭tiṃ॒ - dvābhyāṃ॒ - ta-ṅkā॒lekā̭le॒ nava̭saptatiḥ)
(pratyṷṣṭagṃ - śu॒caivaina̭marpayati)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake tṛtīya prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे तृतीयाष्टके तृतीयः प्रपाठकः - दर्.शपूर्णमासेष्टिब्राह्मणम्
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
अनुवाकं 1 - स्त्रुख्सम्मार्गः
प्रत्यु॑ष्ट॒ग्ं॒ रक्षः॒ प्रत्यु॑ष्टा॒ अरा॑तय॒ इत्या॑ह । रक्ष॑सा॒-मप॑हत्यै । अ॒ग्नेर्व॒स्तेजि॑ष्ठेन॒ तेज॑सा॒ निष्ट॑पा॒मीत्या॑ह मेद्ध्य॒त्वाय॑ ।
स्रुच॒-स्सम्मा᳚र्ष्टि । स्रु॒वमग्रे᳚ । पुमाग्ं॑ समे॒वाभ्य॒-स्सग्ग्श्य॑ति मिथुन॒त्वाय॑ । अथ॑ जु॒हूम् । अथो॑प॒भृत᳚म् । अथ॑ ध्रु॒वाम् । अ॒सौ वै जु॒हूः ॥ 1 ॥
अ॒न्तरि॑क्षमुप॒भृत् । पृ॒थि॒वी ध्रु॒वा ।
इ॒मे वै लो॒का-स्स्रुचः॑ । वृष्टिः॑ स॒मांर्ज॑नानि । वृष्टि॒र्वा इ॒मान् ँलो॒कान॑नुपू॒र्व-ङ्क॑ल्पयति ।
ते ततः॑ क्लृ॒प्ता-स्समे॑धन्ते ।
समे॑धन्ते-ऽस्मा इ॒मे लो॒काः प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ ।
य ए॒वं-वेँद॑ ॥ यदि॑ का॒मये॑त॒ वर्षु॑कः प॒र्जन्यः॑ स्या॒दिति॑ । अ॒ग्र॒त-स्सम्मृ॑ज्यात् ॥ 2 ॥
वृष्टि॑मे॒व निय॑च्छति । अ॒वा॒चीना᳚ग्रा॒ हि वृष्टिः॑ ।
यदि॑ का॒मये॒ताव॑र्षुक-स्स्या॒दिति॑ । मू॒ल॒त-स्सम्मृ॑ज्यात् । वृष्टि॑मे॒वोद्य॑च्छति । तदु॒ वा आ॑हुः । अ॒ग्र॒त ए॒वोपरि॑ष्टा॒-थ्सम्मृ॑ज्यात् ।
मू॒ल॒तो॑-ऽधस्ता᳚त् । तद॑नुपू॒र्व-ङ्क॑ल्पते ।
वर्षु॑को भव॒तीति॑ ॥ 3 ॥
प्राची॑मभ्या॒कार᳚म् । अग्रै॑रन्तर॒तः । ए॒वमि॑व॒ ह्यन्न॑म॒द्यते᳚ । अथो॒ अग्रा॒द्वा ओष॑धीना॒मूर्ज॑-म्प्र॒जा उप॑जीवन्ति । ऊ॒र्ज ए॒वा-न्नाद्य॒स्याव॑रुद्ध्यै । अ॒धस्ता᳚-त्प्र॒तीची᳚म् । द॒ण्डमु॑त्तम॒तः ।
मूले॑न॒ मूल॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै । तस्मा॑दर॒त्नौ प्राञ्च्यु॒परि॑ष्टा॒-ल्लोमा॑नि । प्र॒त्यञ्च्य॒धस्ता᳚त् ॥ 4 ॥
स्रुग्घ्ये॑षा ॥ प्रा॒णो वै स्रु॒वः । जु॒हूर्दक्षि॑णो॒ हस्तः॑ । उ॒प॒भृथ्स॒व्यः । आ॒त्मा ध्रु॒वा । अन्नग्ं॑ स॒मांर्ज॑नानि । मु॒ख॒तो वै प्रा॒णो॑-ऽपा॒नो भू॒त्वा ।
आ॒त्मान॒मन्न॑-म्प्र॒विश्य॑ । बा॒ह्य॒तस्त॒नुवग्ं॑ शुभयति । तस्मा᳚-थ्स्रु॒वमे॒वाग्रे॒ सम्मा᳚र्ष्टि ॥ मु॒ख॒तो हि प्रा॒णो॑-ऽपा॒नो भू॒त्वा ।
आ॒त्मान॒मन्न॑-मावि॒शति॑ । तौ प्रा॑णापा॒नौ ।
अव्य॑र्धुकः प्राणापा॒नाभ्या᳚-म्भवति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 5 ॥
(जु॒हु--र् मृ॑ज्या-द्- भव॒तीति॑ - प्र॒त्यञ्च्य॒धस्ता᳚न् - मार्ष्टि॒ पञ्च॑ च) (अ. 1)
3.3.2 आनुवाकं 2 - सम्मार्जनानामग्नौ प्रहरणम्
दि॒व-श्शिल्प॒मव॑ततम् । पृ॒थि॒व्याः क॒कुभि॑ श्रि॒तम् ।
तेन॑ व॒यग्ं स॒हस्र॑वल्शेन ।
स॒पत्न॑-न्नाशयामसि॒ स्वाहेति॑ स्रुख्स॒मांर्ज॑नान्य॒ग्नौ प्रह॑रति ।
आपो॒ वै द॒र्भाः । रू॒पमे॒वैषा॑मे॒त-न्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे ॥ अ॒नु॒ष्टुभ॒र्चा । आनु॑ष्टुभः प्र॒जाप॑तिः । प्रा॒जा॒प॒त्यो वे॒दः ।
वे॒दस्याग्रग्ग्॑ स्रुख्स॒मांर्ज॑नानि ॥ 6 ॥
स्वेनै॒वैना॑नि॒ छन्द॑सा । स्वया॑ दे॒वत॑या॒ सम॑र्धयति । अथो॒ ऋग्वाव योषा᳚ । द॒र्भो
वृषा᳚ । तन्मि॑थु॒नम् । मि॒थु॒नमे॒वास्य॒ त-द्य॒ज्ञे क॑रोति प्र॒जन॑नाय । प्रजा॑यते प्र॒जया॑ प॒शुभि॒-र्यज॑मानः ॥ तान्येके॒ वृथै॒वापा᳚स्यन्ति ।
तत्तथा॒ न का᳚र्यम् । आर॑ब्धस्य य॒ज्ञिय॑स्य॒ कर्म॑ण॒-स्स वि॑दो॒हः ॥ 7 ॥
यद्ये॑नानि प॒शवो॑-ऽभि॒तिष्ठे॑युः ।
न त-त्प॒शुभ्यः॒ कम् । अ॒द्भिर्मा᳚-र्जयि॒त्वोत्क॒रे न्य॑स्येत् ।
यद्वै य॒ज्ञिय॑स्य॒ कर्म॑णो॒-ऽन्यत्राहु॑तीभ्य-स्स॒न्तिष्ठ॑ते । उ॒त्क॒रो वाव तस्य॑ प्रति॒ष्ठा । ए॒ताग्ं हि तस्मै᳚ प्रति॒ष्ठा-न्दे॒वा-स्स॒मभ॑रन्न् ।
यद॒द्भिर्मा॒र्जय॑ति । तेन॑ शा॒न्तम् । यदु॑त्क॒रे न्य॒स्यति॑ । प्र॒ति॒ष्ठामे॒वैना॑नि॒ त-द्ग॑मयति ॥ 8 ॥
प्रति॑तिष्ठति प्र॒जया॑ प॒शुभि॒र्यज॑मानः ॥
अथो᳚ स्त॒म्बस्य॒ वा ए॒त-द्रू॒पम् । य-थ्स्रु॑ख्स॒मांर्ज॑नानि । स्त॒म्ब॒शो वा ओष॑धयः ।
तासा᳚-ञ्जरत्क॒क्षे प॒शवो॒ न र॑मन्ते । अप्रि॑यो॒ ह्ये॑षा-ञ्जरत्क॒क्षः । याव॑दप्रियो ह॒ वै ज॑रत्क॒क्षः प॑शू॒नाम् । ताव॑दप्रियः पशू॒ना-म्भ॑वति । यस्यै॒तान्य॒न्यत्रा॒ग्ने-र्दध॑ति ।
न॒व॒दाव्या॑सु॒ वा ओष॑धीषु प॒शवो॑ रमन्ते ॥ 9 ॥
न॒व॒दा॒वो ह्ये॑षा-म्प्रि॒यः । याव॑त्प्रियो ह॒ वै न॑वदा॒वः प॑शू॒नाम् । ताव॑त्प्रियः पशू॒ना-म्भ॑वति । यस्यै॒तान्य॒ग्नौ प्र॒हर॑न्ति । तस्मा॑दे॒तान्य॒ग्नावे॒व प्रह॑रेत् । य॒त॒रस्मिन्᳚-थ्सम्मृ॒ज्यात् ।
प॒शू॒ना-न्धृत्यै᳚ ॥ यो भू॒ताना॒मधि॑पतिः । रु॒द्रस्त॑न्तिच॒रो वृषा᳚ । प॒शून॒स्माक॒-म्मा हिग्ं॑सीः । ए॒तद॑स्तु हु॒त-न्तव॒ स्वाहेत्य॑ग्नि स॒मांर्ज॑नान्य॒ग्नौ प्रह॑रति । ए॒षा वा ए॒तेषां॒-योँनिः॑ । ए॒षा प्र॑ति॒ष्ठा । स्वामे॒वैना॑नि॒ योनि᳚म् ।
स्वा-म्प्र॑ति॒ष्ठा-ङ्ग॑मयति । प्रति॑तिष्ठति प्र॒जया॑ प॒शुभि॒र्यज॑मानः ॥ 10 ॥
(वे॒दस्याग्रग्ग्॑ स्रुख्स॒मांर्ज॑नानि - विदो॒हो - ग॑मयति - प॒शवो॑ रमन्ते - हिग्ंसी॒-ष्षट्च॑) (अ. 2)
अनुवाकं 3 - पत्नीसन्नहनम्
अय॑ज्ञो॒ वा ए॒षः । यो॑-ऽप॒त्नीकः॑ । न प्र॒जाः प्रजा॑येरन्न् । पत्न्यन्वा᳚स्ते । य॒ज्ञमे॒वाकः॑ । प्र॒जाना᳚-म्प्र॒जन॑नाय । य-त्तिष्ठ॑न्ती स॒नंह्ये॑त ।
प्रि॒य-ञ्ज्ञा॒तिग्ं रु॑न्ध्यात् । आसी॑ना॒ सन्न॑ह्यते ।
आसी॑ना॒ ह्ये॑षा वी॒र्य॑-ङ्क॒रोति॑ ॥ 11 ॥
य-त्प॒श्चात्-प्राच्य॒न्वासी॑त । अ॒नया॑ स॒मद॑-न्दधीत ।
दे॒वाना॒-म्पत्नि॑या स॒मद॑-न्दधीत । देशा᳚-द्दक्षिण॒त उदी॒च्यन्वा᳚स्ते । आ॒त्मनो॑ गोपी॒थाय॑ ॥ आ॒शासा॑ना सौमन॒समित्या॑ह । मेद्ध्या॑मे॒वैना॒-ङ्केव॑ली-ङ्कृ॒त्वा । आ॒शिषा॒ सम॑र्धयति ।
अ॒ग्नेरनु॑व्रता भू॒त्वा सन्न॑ह्ये सुकृ॒ताय॒ कमित्या॑ह । ए॒तद्वै पत्नि॑यै व्रतोप॒नय॑नम् ॥ 12 ॥
तेनै॒वैनां᳚-व्रँ॒तमुप॑नयति । तस्मा॑दाहुः ।
यश्चै॒वं-वेँद॒ यश्च॒न । योक्त्र॑मे॒व यु॑ते । यम॒न्वास्ते᳚ । तस्या॒मुष्मि॑न् ँलो॒के भ॑व॒तीति॒ योक्त्रे॑ण । य-द्योक्त्र᳚म् । स योगः॑ । यदास्ते᳚ । स क्षेमः॑ ॥ 13 ॥
यो॒ग॒क्षे॒मस्य॒ क्लृप्त्यै᳚ ॥ यु॒क्त-ङ्क्रि॑याता आ॒शीः कामे॑ युज्याता॒ इति॑ । आ॒शिष॒-स्समृ॑द्ध्यै । ग्र॒न्थि-ङ्ग्र॑थ्नाति । आ॒शिष॑ ए॒वास्या॒-म्परि॑गृह्णाति ।
पुमा॒न्॒. वै ग्र॒न्थिः । स्त्री पत्नी᳚ । त-न्मि॑थु॒नम् ।
मि॒थु॒नमे॒वास्य॒ त-द्य॒ज्ञे क॑रोति प्र॒जन॑नाय ।
प्रजा॑यते प्र॒जया॑ प॒शुभि॒-र्यज॑मानः ॥ 14 ॥
अथो॑ अ॒र्धो वा ए॒ष आ॒त्मनः॑ । य-त्पत्नी᳚ ।
य॒ज्ञस्य॒ धृत्या॒ अशि॑थिलम्भावाय ॥
सु॒प्र॒जस॑स्त्वा व॒यग्ं सु॒पत्नी॒रुप॑सेदि॒मेत्या॑ह ।
य॒ज्ञमे॒व त-न्मि॑थु॒नी क॑रोति । ऊ॒ने-ऽति॑रिक्त-न्धीयाता॒ इति॒ प्रजा᳚त्यै ॥ म॒ही॒ना-म्पयो॒-ऽस्योष॑धीना॒ग्ं॒ रस॒ इत्या॑ह । रू॒पमे॒वास्यै॒-तन्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे । तस्य॒ ते-ऽक्षी॑यमाणस्य॒ निर्व॑पामि देवय॒ज्याया॒ इत्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते ॥ 15 ॥
(क॒रोति॑ - व्रतोप॒नय॑नं॒ - क्षेमो॒ - यज॑मानः - शास्ते) (अ. 3)
अनुवाकं 4 - आज्योत्पवनम्
घृ॒त-ञ्च॒ वै मधु॑ च प्र॒जाप॑तिरासीत् । यतो॒ मद्ध्वा॑सीत् । ततः॑ प्र॒जा अ॑सृजत ।
तस्मा॒-न्मधु॑षि प्र॒जन॑नमिवास्ति ।
तस्मा॒-न्मधु॑षा॒ न प्रच॑रन्ति । या॒तया॑म॒ हि । आज्ये॑न॒ प्रच॑रन्ति । य॒ज्ञो वा आज्य᳚म् । य॒ज्ञेनै॒व य॒ज्ञ-म्प्रच॑र॒न्त्यया॑तयामत्वाय ।
पत्न्यवे᳚क्षते ॥ 16 ॥
मि॒थु॒न॒त्वाय॒ प्रजा᳚त्यै । यद्वै पत्नी॑ य॒ज्ञस्य॑ क॒रोति॑ । मि॒थु॒न-न्तत् । अथो॒ पत्नि॑या ए॒वैष य॒ज्ञस्या᳚न्वार॒म्भो-ऽन॑वच्छित्त्यै ॥
अ॒मे॒द्ध्यं-वाँ ए॒त-त्क॑रोति । य-त्पत्न्य॒वेक्ष॑ते ।
गार्ह॑प॒त्ये ऽधि॑श्रयति मेद्ध्य॒त्वाय॑ । आ॒ह॒व॒नीय॑-म॒भ्युद्द्र॑वति । य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑त्यै । तेजो॑-ऽसि॒ तेजो-ऽनु॒ प्रेहीत्या॑ह ॥ 17 ॥
तेजो॒ वा अ॒ग्निः । तेज॒ आज्य᳚म् । तेज॑सै॒व तेज॒-स्सम॑र्धयति । अ॒ग्निस्ते॒ तेजो॒ मा विनै॒दित्या॒हाहिग्ं॑सायै । स्फ्यस्य॒ वर्त्मन्᳚थ्
सादयति । य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑त्यै । अ॒ग्नेर्जि॒ह्वा-ऽसि॑ सु॒भूर्दे॒वाना॒मित्या॑ह । य॒था॒ य॒जुरे॒वैतत् । धाम्ने॑धाम्ने दे॒वेभ्यो॒ यजु॑षेयजुषे भ॒वेत्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते ॥ 18 ॥
तद्वा अतः॑ प॒वित्रा᳚भ्यामे॒वो-त्पु॑नाति । यज॑मानो॒ वा आज्य᳚म् । प्रा॒णा॒पा॒नौ प॒वित्रे᳚ । यज॑मान ए॒व प्रा॑णापा॒नौ द॑धाति । पु॒न॒रा॒हार᳚म् ।
ए॒वमि॑व॒ हि प्रा॑णापा॒नौ स॒चंर॑तः ।
शु॒क्रम॑सि॒ ज्योति॑रसि॒ तेजो॒-ऽसीत्या॑ह ।
रू॒पमे॒वास्यै॒ त-न्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे । त्रिर्यजु॑षा । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः ॥ 19 ॥
ए॒षां-लोँ॒काना॒माप्त्यै᳚ । त्रिः । त्र्या॑वृ॒द्धि य॒ज्ञः ।
अथो॑ मेद्ध्य॒त्वाय॑ । अथाज्य॑वतीभ्याम॒पः । रू॒पमे॒वासा॑मे॒त-द्वर्ण॑-न्दधाति ।
अपि॒ वा उ॒ताहुः॑ । यथा॑ ह॒ वै योषा॑ सु॒वर्ण॒ग्ं॒ हिर॑ण्य-म्पेश॒ल-म्बिभ्र॑ती रू॒पाण्यास्ते᳚ ।
ए॒वमे॒ता ए॒तर्हीति॑ । आपो॒ वै सर्वा॑ दे॒वताः᳚ ॥ 20 ॥
ए॒षा हि विश्वे॑षा-न्दे॒वाना᳚-न्त॒नूः । यदाज्य᳚म् ॥ तत्रो॒भयो᳚र्मीमा॒ग्ं॒सा । जा॒मि स्यात् । य-द्यजु॒षा-ऽऽज्यं॒-यँजु॑षा॒-ऽप उ॑त्पुनी॒यात् ।
छन्द॑सा॒-ऽप उत्पु॑ना॒त्यजा॑मित्वाय । अथो॑ मिथुन॒त्वाय॑ । सा॒वि॒त्रि॒यर्चा । स॒वि॒तृप्र॑सूत-म्मे॒ कर्मा॑स॒दिति॑ । स॒वि॒तृप्र॑सूतमे॒वास्य॒ कर्म॑ भवति । प॒च्छो गा॑यत्रि॒या त्रिः॑ षमृद्ध॒त्वाय॑ । अ॒द्भिरे॒वौष॑धी॒-स्सन्न॑यति । ओष॑धीभिः प॒शून् । प॒शुभि॒र्यज॑मानम् । शु॒क्र-न्त्वा॑ शु॒क्राया॒-ञ्ज्योति॑स्त्वा॒ ज्योति॑ष्य॒र्चिस्त्वा॒ ऽर्चिषीत्या॑ह
सर्व॒त्वाय॑ । पर्या᳚प्त्या॒ अन॑न्तरायाय ॥ 21 ॥
(ई॒क्ष॒त॒- आ॒ह॒-शा॒स्ते॒-लो॒का - दे॒वता॑ - भवति॒ षट्च॑) (अ. 4)
अनुवाकं 5 - आज्यग्रहणम्
दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आसन्न् ।
स ए॒तमिन्द्र॒ आज्य॑स्यावका॒श-म॑पश्यत् ।
तेनावै᳚क्षत । ततो॑ दे॒वा अभ॑वन्न् । परा-ऽसु॑राः ।
य ए॒वं-विँ॒द्वानाज्य॑-म॒वेक्ष॑ते ।
भव॑त्या॒त्मना᳚ । परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति । ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति ।
यदाज्ये॑ना॒न्यानि॑ ह॒वीग्ष्य॑-भिघा॒रय॑ति ॥ 22 ॥
अथ॒ केनाज्य॒मिति॑ । स॒त्येनेति॑ ब्रूयात् । चक्षु॒र्वै स॒त्यम् । स॒त्येनै॒वैन॑द॒-भिघा॑रयति । ई॒श्व॒रो वा ए॒षो᳚-ऽन्धो भवि॑तोः । यश्चक्षु॒षा ऽऽज्य॑म॒वेक्ष॑ते । नि॒मील्यावे᳚क्षेत । दा॒धारा॒त्मञ्चक्षुः॑ । अ॒भ्याज्य॑-ङ्घारयति ॥ आज्य॑-ङ्गृह्णाति ॥ 23 ॥
छन्दाग्ं॑सि॒ वा आज्य᳚म् । छन्दाग्॑स्ये॒व प्री॑णाति । च॒तुर्जु॒ह्वा-ङ्गृ॑ह्णाति । चतु॑ष्पादः प॒शवः॑ । प॒शूने॒वाव॑रुन्धे । अ॒ष्टावु॑प॒भृति॑ ।
अ॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री । गा॒य॒त्रः प्रा॒णः । प्रा॒णमे॒व प॒शुषु॑ दधाति ।
च॒तुर्ध्रु॒वाया᳚म् ॥ 24 ॥
चतु॑ष्पादः प॒शवः॑ । प॒शुष्वे॒-वोपरि॑ष्टा॒त्-प्रति॑तिष्ठति । य॒ज॒मा॒न॒दे॒व॒त्या॑ वै जु॒हूः । भ्रा॒तृ॒व्य॒दे॒व॒त्यो॑प॒भृत् ।
च॒तुर्जु॒ह्वा-ङ्गृ॒ह्णन्भूयो॑ गृह्णीयात् । अ॒ष्टावु॑प॒भृति॑ गृ॒ह्णन् कनी॑यः ।
यज॑मानायै॒व भ्रातृ॑व्य॒मुप॑स्ति-ङ्करोति ॥
गौर्वै स्रुचः॑ । च॒तुर्जु॒ह्वा-ङ्गृ॑ह्णाति । तस्मा॒च्चतु॑ष्पदी ॥ 25 ॥
अ॒ष्टावु॑प॒भृति॑ । तस्मा॑द॒ष्टाश॑फा । च॒तुर्ध्रु॒वाया᳚म् । तस्मा॒च्चतुः॑ स्तना ।
गामे॒व त-थ्सग्ग्स्क॑रोति । सा-ऽस्मै॒ सग्ग्स्कृ॒तेष॒मूर्ज॑-न्दुहे ।
यज्जु॒ह्वा-ङ्गृ॒ह्णाति॑ । प्र॒या॒जेभ्य॒स्तत् ।
यदु॑प॒भृति॑ । प्र॒या॒जा॒नू॒या॒जेभ्य॒स्तत् । सर्व॑स्मै॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञाय॑ गृह्यते ।
यद्ध्रु॒वाया॒माज्य᳚म् ॥ 26 ॥
(अ॒भि॒घा॒रय॑ति - गृह्णाति - ध्रु॒वायां॒ - चतु॑ष्पदी॒ - प्रयाजानूया॒जेभ्य॒स्त-द्द्वे॒ च॑) (अ. 5)
अनुवाकं 6 - स्त्रुख्सादनम्
आपो॑ देवीरग्रेपुवो अग्रेगुव॒ इत्या॑ह । रू॒पमे॒वासा॑मे॒त-न्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे ।
अग्र॑ इ॒मं-यँ॒ज्ञ-न्न॑य॒ताग्रे॑ य॒ज्ञप॑ति॒मित्या॑ह । अग्र॑ ए॒व य॒ज्ञ-न्न॑यन्ति । अग्रे॑ य॒ज्ञप॑तिम् ।
यु॒ष्मानिन्द्रो॑-ऽवृणीत वृत्र॒तूर्ये॑ यू॒यमिन्द्र॑मवृणीद्ध्वं-वृँत्र॒तूर्य॒ इत्या॑ह ।
वृ॒त्रग्ं ह॑ हनि॒ष्यन्निन्द्र॒ आपो॑ वव्रे । आपो॒ हेन्द्रं॑-वँव्रिरे । स॒ज्ञां-मे॒वासा॑-मे॒त-थ्सामा॑नं॒-व्याँच॑ष्टे । प्रोक्षि॑ता॒-स्स्थेत्या॑ह ॥ 27 ॥
तेनापः॒ प्रोक्षि॑ताः ॥ अ॒ग्नि-र्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत । कृष्णो॑ रू॒प-ङ्कृ॒त्वा । स वन॒स्पती॒-न्प्रावि॑शत् । कृष्णो᳚-ऽस्याखरे॒ष्ठो᳚-ऽग्नये᳚ त्वा॒ स्वाहेत्या॑ह ।
अ॒ग्नय॑ ए॒वैन॒-ञ्जुष्ट॑-ङ्करोति । अथो॑ अ॒ग्नेरे॒व मेध॒मव॑रुन्धे ॥ वेदि॑रसि ब॒र्॒हिषे᳚ त्वा॒ स्वाहेत्या॑ह । प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः । पृ॒थि॒वी वेदिः॑ ॥ 28 ॥
प्र॒जा ए॒व पृ॑थि॒व्या-म्प्रति॑ष्ठापयति ।
ब॒र्॒हिर॑सि स्रु॒ग्भ्यस्त्वा॒ स्वाहेत्या॑ह ।
प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः । यज॑मान॒-स्स्रुचः॑ । यज॑मानमे॒व प्र॒जासु॒ प्रति॑ष्ठापयति ॥
दि॒वे त्वा॒-ऽन्तरि॑क्षाय त्वा पृथि॒व्यै त्वेति॑ ब॒र्॒हिरा॒साद्य॒ प्रोक्ष॑ति । ए॒भ्य ए॒वैनं॑-लोँ॒केभ्यः॒ प्रोक्ष॑ति । अथ॒ ततः॑ स॒ह स्रु॒चा पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्च॑-ङ्ग्र॒न्थि-म्प्रत्यु॑क्षति ।
प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः । यथा॒ सूत्यै॑ का॒ल आपः॑
पु॒रस्ता॒-द्यन्ति॑ ॥ 29 ॥
ता॒दृगे॒व तत् ॥ स्व॒धा पि॒तृभ्य॒ इत्या॑ह । स्व॒धा॒का॒रो हि पि॑तृ॒णाम् । ऊर्ग्भ॑व बर्हि॒षद्भ्य॒ इति॒ दक्षि॑णायै॒ श्रोणे॒रोत्त॑रस्यै॒ निन॑यति॒ सन्त॑त्यै ।
मासा॒ वै पि॒तरो॑ बर्हि॒षदः॑ । मासा॑ने॒व प्री॑णाति ।
मासा॒ वा ओष॑धी-र्व॒र्धय॑न्ति । मासाः᳚ पचन्ति॒ समृ॑द्ध्यै । अन॑तिस्कन्दन्. ह प॒र्जन्यो॑ वर्षति । यत्रै॒तदे॒व-ङ्क्रि॒यते᳚ ॥ 30 ॥
ऊ॒र्जा पृ॑थि॒वी-ङ्ग॑च्छ॒तेत्या॑ह । पृ॒थि॒व्यामे॒वोर्ज॑-न्दधाति ।
तस्मा᳚-त्पृथि॒व्या ऊ॒र्जा भु॑ञ्जते । ग्र॒न्थिं-विँस्रग्ं॑सयति । प्रज॑नयत्ये॒व तत् । ऊ॒र्ध्व-म्प्राञ्च॒मुद्गू॑ढ-म्प्र॒त्यञ्च॒माय॑च्छति ।
तस्मा᳚-त्प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॑ धीयते । प्र॒तीचीः᳚ प्र॒जा जा॑यन्ते ॥ विष्णो॒-स्स्तूपो॒-ऽसीत्या॑ह ।
य॒ज्ञो वै विष्णुः॑ ॥ 31 ॥
य॒ज्ञस्य॒ धृत्यै᳚ । पु॒रस्ता᳚-त्प्रस्त॒र-ङ्गृ॑ह्णाति । मुख्य॑मे॒वैन॑-ङ्करोति । इय॑न्त-ङ्गृह्णाति । प्र॒जाप॑तिना यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑तम् ।
इय॑न्त-ङ्गृह्णाति । य॒ज्ञ॒प॒रुषा॒ सम्मि॑तम् ।
इय॑न्त-ङ्गृह्णाति । ए॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्य᳚म् ।
वी॒र्य॑ सम्मितम् ॥ 32 ॥
अप॑रिमित-ङ्गृह्णाति । अप॑रिमित॒स्याव॑रुद्ध्यै ।
तस्मि॑-न्प॒वित्रे॒ अपि॑सृजति । यज॑मानो॒ वै प्र॑स्त॒रः ।
प्रा॒णा॒पा॒नौ प॒वित्रे᳚ । यज॑मान ए॒व प्रा॑णापा॒नौ द॑धाति ॥ ऊर्णा᳚म्रदस-न्त्वा स्तृणा॒मीत्या॑ह । य॒था॒य॒जुरे॒वै तत् । स्वा॒स॒स्थ-न्दे॒वेभ्य॒ इत्या॑ह । दे॒वेभ्य॑ ए॒वैन॑-थ्स्वास॒स्थ-ङ्क॑रोति ॥ 33 ॥
ब॒र्॒॒हि-स्स्तृ॑णाति । प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः । पृ॒थि॒वी वेदिः॑ । प्र॒जा ए॒व पृ॑थि॒व्या-म्प्रति॑ष्ठापयति ॥ अन॑तिदृश्नग्ग् स्तृणाति । प्र॒जयै॒वैन॑-म्प॒शुभि॒रन॑तिदृश्न-ङ्करोति । धा॒रय॑-न्प्रस्त॒र-म्प॑रि॒धी-न्परि॑ दधाति । यज॑मानो॒ वै प्र॑स्त॒रः ।
यज॑मान ए॒व त-थ्स्व॒य-म्प॑रि॒धी-न्परि॑ दधाति ॥
ग॒न्ध॒र्वो॑-ऽसि वि॒श्वाव॑सु॒रित्या॑ह ॥ 34 ॥
विश्व॑मे॒वायु॒-र्यज॑माने दधाति । इन्द्र॑स्य बा॒हुर॑सि॒ दक्षि॑ण॒ इत्या॑ह । इ॒न्द्रि॒यमे॒व यज॑माने दधाति । मि॒त्रावरु॑णौ त्वोत्तर॒तः परि॑धत्ता॒मित्या॑ह ।
प्रा॒णा॒पा॒नौ मि॒त्रावरु॑णौ । प्रा॒णा॒पा॒ना-वे॒वास्मि॑-न्दधाति । सूर्य॑स्त्वा पु॒रस्ता᳚-त्पा॒त्वित्या॑ह । रक्ष॑सा॒-मप॑हत्यै । कस्या᳚श्चिद॒भिश॑स्त्या॒ इत्या॑ह । अप॑रिमितादे॒वैन॑-म्पाति ॥ 35 ॥
वी॒तिहो᳚त्र-न्त्वा कव॒ इत्या॑ह । अ॒ग्निमे॒व हो॒त्रेण॒ सम॑र्धयति । द्यु॒मन्त॒ग्ं॒ समि॑धीम॒हीत्या॑ह॒ समि॑द्ध्यै । अग्ने॑ बृ॒हन्त॑मद्ध्व॒र इत्या॑ह॒ वृद्ध्यै᳚ । वि॒शो य॒न्त्रे स्थ॒ इत्या॑ह । वि॒शां-यँत्यै᳚ ।
उ॒दी॒चीना᳚ग्रे॒ निद॑धाति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ।
वसू॑नाग्ं रु॒द्राणा॑-मादि॒त्याना॒ग्ं॒ सद॑सि सी॒देत्या॑ह । दे॒वता॑नामे॒व सद॑ने प्रस्त॒रग्ं सा॑दयति ॥ जु॒हूर॑सि घृ॒ताची॒ नाम्नेत्या॑ह ॥ 36 ॥
अ॒सौ वै जु॒हूः । अ॒न्तरि॑क्षमुप॒भृत् । पृ॒थि॒वी ध्रु॒वा । तासा॑मे॒तदे॒व प्रि॒य-न्नाम॑ । य-द्घृ॒ताचीति॑ । य-द्घृ॒ताचीत्याह॑ । प्रि॒येणै॒वैना॒ नाम्ना॑ सादयति ॥
ए॒ता अ॑सदन्-थ्सुकृ॒तस्य॑ लो॒क इत्या॑ह ।
स॒त्यं-वैँ सु॑कृ॒तस्य॑ लो॒कः ।
स॒त्य ए॒वैना᳚-स्सुकृ॒तस्य॑ लो॒के सा॑दयति ।
ता वि॑ष्णो पा॒हीत्या॑ह । य॒ज्ञो वै विष्णुः॑ । य॒ज्ञस्य॒ धृत्यै᳚ । पा॒हि य॒ज्ञ-म्पा॒हि य॒ज्ञप॑ति-म्पा॒हि मां-यँ॑ज्ञ॒निय॒मित्या॑ह । य॒ज्ञाय॒ यज॑मानाया॒त्मने᳚ । तेभ्य॑ ए॒वाशिष॒माशा॒स्ते-ऽना᳚र्त्यै ॥ 37 ॥
(स्थेत्या॑ह - पृथि॒वी वेदि॒--र् यन्ति॑ - क्रि॒यते॒ - विष्णु॑--र् वी॒र्य॑सम्मितं - करो - त्याह - पाति॒ - नाम्नेत्या॑ह - लो॒के सा॑दयति॒ षट्च॑) (अ. 6)
अनुवाकं 7 - आघारः
अ॒ग्निना॒ वै होत्रा᳚ । दे॒वा असु॑रा-न॒भ्य॑भवन्न् ।
अ॒ग्नये॑ समि॒द्ध्यमा॑ना॒या-नु॑ब्रू॒हीत्या॑ह॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै । एक॑विग्ंशति-मिद्ध्मदा॒रूणि॑ भवन्ति । ए॒क॒वि॒ग्ं॒शो वै पुरु॑षः ।
पुरु॑ष॒स्याप्त्यै᳚ ।
पञ्च॑दशेद्ध्मदा॒रूण्य॒-भ्याद॑धाति ।
पञ्च॑दश॒ वा अ॑र्धमा॒सस्य॒ रात्र॑यः ।
अ॒र्ध॒मा॒स॒श-स्सं॑वँथ्स॒र आ᳚प्यते ।
त्रीन्-प॑रि॒धीन्-परि॑-दधाति ॥ 38 ॥
ऊ॒र्ध्वे स॒मिधा॒वाद॑धाति । अ॒नू॒या॒जेभ्यः॑ स॒मिध॒मति॑शिनष्टि । षट्थ्स-म्प॑द्यन्ते । षड्वा ऋ॒तवः॑ । ऋ॒तूने॒व प्री॑णाति । वे॒देनोप॑वाजयति ।
प्रा॒जा॒प॒त्यो वै वे॒दः । प्रा॒जा॒प॒त्यः प्रा॒णः । यज॑मान आहव॒नीयः॑ । यज॑मान ए॒व प्रा॒ण-न्द॑धाति ॥ 39 ॥
त्रिरुप॑वाजयति । त्रयो॒ वै प्रा॒णाः । प्रा॒णाने॒वास्मि॑-न्दधाति । वे॒देनो॑प॒यत्य॑ स्रु॒वेण॑ प्राजाप॒त्य-मा॑घा॒र-माघा॑रयति । य॒ज्ञो वै प्र॒जाप॑तिः । य॒ज्ञमे॒व प्र॒जाप॑ति-म्मुख॒त आर॑भते ।
अथो᳚ प्र॒जाप॑ति॒-स्सर्वा॑ दे॒वताः᳚ । सर्वा॑ ए॒व दे॒वताः᳚ प्रीणाति ॥ अ॒ग्निम॑ग्नी-त्त्रिस्त्रि॒-स्सम्मृ॒ड्ढीत्या॑ह । त्र्या॑वृ॒द्धि य॒ज्ञः ॥ 40 ॥
अथो॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै । प॒रि॒धीन्-थ्सम्मा᳚र्ष्टि । पु॒नात्ये॒वैनान्॑ । त्रिस्त्रि॒-स्सम्मा᳚र्ष्टि । त्र्या॑वृ॒द्धि य॒ज्ञः । अथो॑ मेद्ध्य॒त्वाय॑ । अथो॑ ए॒ते वै दे॑वाश्वाः । दे॒वा॒श्वाने॒व त-थ्सम्मा᳚र्ष्टि ।
सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ।
आसी॑नो॒-ऽन्य-मा॑घा॒र-माघा॑रयति ॥ 41 ॥
तिष्ठ॑न्न॒न्यम् । यथा-ऽनो॑ वा॒ रथं॑वाँ यु॒ञ्ज्यात् ।
ए॒वमे॒व तद॑द्ध्व॒र्यु-र्य॒ज्ञं-युँ॑नक्ति ।
सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्या॒भ्यू᳚ढ्यै ।
वह॑न्त्येन-ङ्ग्रा॒म्याः प॒शवः॑ ।
य ए॒वं-वेँद॑ ॥ भुव॑नमसि॒ विप्र॑थ॒स्वेत्या॑ह । य॒ज्ञो वै भुव॑नम् । य॒ज्ञ ए॒व यज॑मान-म्प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ प्रथयति । अग्ने॒ यष्ट॑रि॒द-न्नम॒ इत्या॑ह ॥ 42 ॥
अ॒ग्निर्वै दे॒वानां॒-यँष्टा᳚ । य ए॒व दे॒वानां॒-यँष्टा᳚ । तस्मा॑ ए॒व नम॑स्करोति ॥
जुह्वेह्य॒ग्निस्त्वा᳚ ह्वयति देवय॒ज्याया॒ उप॑भृ॒देहि॑ दे॒वस्त्वा॑ सवि॒ता ह्व॑यति देवय॒ज्याया॒ इत्या॑ह ।
आ॒ग्ने॒यी वै जु॒हूः । सा॒वि॒त्र्यु॑प॒भृत् । ताभ्या॑मे॒वैने॒ प्रसू॑त॒ आद॑त्ते ॥ अग्ना॑विष्णू॒ मा वा॒मव॑क्रमिष॒मित्या॑ह ।
अ॒ग्निः पु॒रस्ता᳚त् । विष्णु॑र्य॒ज्ञः प॒श्चात् ॥ 43 ॥
ताभ्या॑मे॒व प्र॑ति॒ प्रोच्या॒त्याक्रा॑मति ।
विजि॑हाथा॒-म्मा मा॒ सन्ता᳚प्त॒मित्या॒हाहिग्ं॑सायै ।
लो॒क-म्मे॑ लोककृतौ कृणुत॒मित्या॑ह ।
आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते ॥ विष्णो॒-स्स्थान॑म॒सीत्या॑ह । य॒ज्ञो वै विष्णुः॑ । ए॒त-त्खलु॒ वै दे॒वाना॒-मप॑राजित-मा॒यत॑नम् । य-द्य॒ज्ञः ।
दे॒वाना॑मे॒वाप॑राजित आ॒यत॑ने तिष्ठति ॥
इ॒त इन्द्रो॑ अकृणो-द्वी॒र्या॑णीत्या॑ह ॥ 44 ॥
इ॒न्द्रि॒यमे॒व यज॑माने दधाति ।
स॒मा॒रभ्यो॒र्ध्वो अ॑द्ध्व॒रो दि॑वि॒स्पृश॒मित्या॑ह॒ वृद्ध्यै᳚ । आ॒घा॒र-मा॑घा॒र्यमा॑ण॒मनु॑ समा॒रभ्य॑ । ए॒तस्मि॑न् का॒ले दे॒वा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑यन्न् । सा॒क्षादे॒व यज॑मान-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति । अथो॒ समृ॑द्धेनै॒व य॒ज्ञेन॒ यज॑मान-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति ।
अह्रु॑तो य॒ज्ञो य॒ज्ञप॑ते॒रित्या॒हाना᳚र्त्यै ।
इन्द्रा॑वा॒न्-थ्स्वाहेत्या॑ह । इ॒न्द्रि॒यमे॒व यज॑माने दधाति । बृ॒हद्भा इत्या॑ह ॥ 45 ॥
सु॒व॒र्गो वै लो॒को बृ॒हद्भाः । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ य॒ज॒मा॒न॒दे॒व॒त्या॑ वै जु॒हूः । भ्रा॒तृ॒व्य॒दे॒व॒त्यो॑प॒भृत् । प्रा॒ण आ॑घा॒रः ।
य-थ्सग्ग्॑स्प॒र्शये᳚त् । भ्रातृ॑व्ये-ऽस्य प्रा॒ण-न्द॑द्ध्यात् । असग्ग्॑स्पर्शयन्न॒त्याक्रा॑मति । यज॑मान ए॒व प्रा॒ण-न्द॑धाति । पा॒हिमा᳚-ऽग्ने॒ दुश्च॑रिता॒दा मा॒ सुच॑रिते भ॒जेत्या॑ह ॥ 46 ॥
अ॒ग्निर्वाव प॒वित्र᳚म् । वृ॒जि॒नमनृ॑त॒-न्दुश्च॑रितम् ।
ऋ॒जु॒क॒र्मग्ं स॒त्यग्ं सुच॑रितम् ।
अ॒ग्निरे॒वैनं॑-वृँजि॒नाद-नृ॑ता॒-द्दुश्च॑रितात्पाति ।
ऋ॒जु॒क॒र्मे स॒त्ये सुच॑रिते भजति । तस्मा॑दे॒वमाशा᳚स्ते । आ॒त्मनो॑ गोपी॒थाय॑ ॥ शिरो॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॑ । यदा॑घा॒रः । आ॒त्मा ध्रु॒वा ॥ 47 ॥
आ॒घा॒र-मा॒घार्य॑ ध्रु॒वाग्ं सम॑नक्ति ।
आ॒त्मन्ने॒व य॒ज्ञस्य॒ शिरः॒ प्रति॑दधाति ।
द्वि-स्सम॑नक्ति । द्वौ हि प्रा॑णापा॒नौ । तदा॑हुः ।
त्रिरे॒व सम॑ञ्ज्यात् । त्रिधा॑तु॒ हि शिर॒ इति॑ । शिर॑ इवै॒त-द्य॒ज्ञस्य॑ । अथो॒ त्रयो॒ वै प्रा॒णाः ।
प्रा॒णाने॒वास्मि॑-न्दधाति ॥
म॒खस्य॒ शिरो॑-ऽसि॒ सञ्ज्योति॑षा॒ ज्योति॑रङ्क्ता॒मित्या॑ह ।
ज्योति॑रे॒वास्मा॑ उ॒परि॑ष्टा-द्दधाति ।
सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्यै ॥ 48 ॥
(परि॑दधाति - प्रा॒ण-न्द॑धाति॒ - हि य॒ज्ञो - घा॑रयति॒ - नम॒ इत्या॑ह - प॒श्चा-द्- वी॒र्या॑णीत्या॑ह॒ - भा इत्या॑ह - भ॒जेत्या॑ह - ध्रु॒ - वैवास्मि॑-न्दधाति॒ त्रीणि॑ च) (अ. 7)
अनुवाकं 8 - इडाभक्षणम्
धिष्णि॑या॒ वा ए॒ते न्यु॑प्यन्ते । यद्ब्र॒ह्मा । यद्धोता᳚ । यद॑द्ध्व॒र्युः । यद॒ग्नीत् । य-द्यज॑मानः । तान्. यद॑न्तरे॒यात् । यज॑मानस्य प्रा॒णान्-थ्सङ्क॑र्षेत् । प्र॒मायु॑क-स्स्यात् । पु॒रो॒डाश॑मप॒गृह्य॒ सञ्च॑रत्यद्ध्व॒र्युः ॥ 49 ॥
यज॑मानायै॒व तल्लो॒कग्ं शिग्ं॑षति ।
नास्य॑ प्रा॒णान्-थ्सङ्क॑र्षति । न प्र॒मायु॑को भवति । पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यङ्ङासी॑नः । इडा॑या॒ इडा॒माद॑धाति ।
हस्त्या॒ग्ं॒ होत्रे᳚ । प॒शवो॒ वा इडा᳚ । प॒शवः॒ पुरु॑षः । प॒शुष्वे॒व प॒शू-न्प्रति॑ष्ठापयति । इडा॑यै॒ वा ए॒षा प्रजा॑तिः ॥ 50 ॥
ता-म्प्रजा॑तिं॒-यँज॑मा॒नो-ऽनु॒ प्रजा॑यते । द्विर॒ङ्गुला॑वनक्ति॒ पर्व॑णोः ।
द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्यै । स॒कृदुप॑स्तृणाति । द्विराद॑धाति । स॒कृद॒भिघा॑रयति । च॒तु-स्सम्प॑द्यते । च॒त्वारि॒ वै प॒शोः प्र॑ति॒ष्ठाना॑नि ।
यावा॑ने॒व प॒शुः । तमुप॑ह्वयते ॥ 51 ॥
मुख॑मिव॒ प्रत्युप॑ह्वयेत । स॒मु॒ङ्खाने॒व प॒शूनुप॑ह्वयते । प॒शवो॒ वा इडा᳚ ।
तस्मा॒-थ्सा-ऽन्वा॒रभ्या᳚ । अ॒द्ध्व॒र्युणा॑ च॒ यज॑मानेन च । उप॑हूतः पशु॒मान॑सा॒नीत्या॑ह ।
उप॒ ह्ये॑नौ॒ ह्वय॑ते॒ होता᳚ । इडा॑यै दे॒वता॑ना-मुपह॒वे । उप॑हूतः पशु॒मा-न्भ॑वति ।
य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 52 ॥
यां-वैँ हस्त्या॒मिडा॑मा॒दधा॑ति । वा॒च-स्सा भा॑ग॒धेय᳚म् । यामु॑प॒ह्वय॑ते । प्रा॒णाना॒ग्ं॒ सा । वाच॑-ञ्चै॒व प्रा॒णाग्श्चाव॑रुन्धे ॥
अथ॒ वा ए॒तर्ह्युप॑हूताया॒मिडा॑याम् ।
पु॒रो॒डाश॑स्यै॒व ब॑र्हि॒षदो॑ मीमा॒ग्ं॒सा । यज॑मान-न्दे॒वा अ॑ब्रुवन्न् । ह॒विर्नो॒ निर्व॒पेति॑ । नाहम॑भा॒गो निर्व॑फ्स्या॒मीत्य॑ब्रवीत् ॥ 53 ॥
न मया॑-ऽभा॒गया ऽनु॑वक्ष्य॒थेति॒ वाग॑ब्रवीत् ।
नाहम॑भा॒गा पु॑रो-ऽनुवा॒क्या॑ भविष्या॒मीति॑ पुरो-ऽनुवा॒क्या᳚ । नाहम॑भा॒गा या॒ज्या॑ भविष्या॒मीति॑
या॒ज्या᳚ । न मया॑-ऽभा॒गेन॒ वष॑ट्करिष्य॒थेति॑ वषट्का॒रः । य-द्य॑जमानभा॒ग-न्नि॒धाय॑ पुरो॒डाश॑-म्बर्हि॒षद॑-ङ्क॒रोति॑ ।
ताने॒व त-द्भा॒गिनः॑ करोति । च॒तु॒र्धा क॑रोति । चत॑स्रो॒ दिशः॑ । दि॒क्ष्वे॑व प्रति॑तिष्ठति । ब॒र्॒हि॒षद॑-ङ्करोति ॥ 54 ॥
यज॑मानो॒ वै पु॑रो॒डाशः॑ । प्र॒जा ब॒र्॒हिः ।
यज॑मानमे॒व प्र॒जासु॒ प्रति॑ष्ठापयति ।
तस्मा॑द॒स्थ्ना-ऽन्याः प्र॒जाः प्र॑ति॒तिष्ठ॑न्ति । मा॒ग्ं॒सेना॒न्याः । अथो॒ खल्वा॑हुः । दक्षि॑णा॒ वा ए॒ता ह॑वि-र्य॒ज्ञस्या᳚न्तर्वे॒द्यव॑रुद्ध्यन्ते ।
य-त्पु॑रो॒डाश॑-म्बर्हि॒षद॑-ङ्क॒रोतीति॑ । च॒तु॒र्धा क॑रोति । च॒त्वारो॒ ह्ये॑ते ह॑वि-र्य॒ज्ञस्य॒र्त्विजः॑ ॥ 55 ॥
ब्र॒ह्मा होता᳚-ऽद्ध्व॒र्युर॒ग्नीत् । तम॒भिमृ॑शेत् । इ॒द-म्ब्र॒ह्मणः॑ । इ॒दग्ं होतुः॑ । इ॒दम॑द्ध्व॒र्योः । इ॒दम॒ग्नीध॒ इति॑ । यथै॒वाद-स्सौ॒म्ये᳚-ऽद्ध्व॒रे ।
आ॒देश॑मृ॒त्विग्भ्यो॒ दक्षि॑णा नी॒यन्ते᳚ । ता॒दृगे॒व तत् । अ॒ग्नीधे᳚ प्रथ॒मायाद॑धाति ॥ 56 ॥
अ॒ग्निमु॑खा॒ ह्यृद्धिः॑ । अ॒ग्निमु॑खामे॒वर्धिं॒-यँज॑मान ऋद्ध्नोति ॥ स॒कृदु॑प॒स्तीर्य॒ द्विरा॒दध॑त् । उ॒प॒स्तीर्य॒ द्विर॒भिघा॑रयति ।
षट्-थ्सम्प॑द्यन्ते । षड्वा ऋ॒तवः॑ । ऋ॒तूने॒व प्री॑णाति । वे॒देन॑ ब्र॒ह्मणे᳚ ब्रह्मभा॒ग-म्परि॑हरति । प्रा॒जा॒प॒त्यो वै वे॒दः । प्रा॒जा॒प॒त्यो ब्र॒ह्मा ॥ 57 ॥
स॒वि॒ता य॒ज्ञस्य॒ प्रसू᳚त्यै । अथ॒ काम॑म॒न्येन॑ । ततो॒ होत्रे᳚ । मद्ध्यं॒-वाँ ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॑ । यद्धोता᳚ । म॒द्ध्य॒त ए॒व य॒ज्ञ-म्प्री॑णाति ।
अथा᳚द्ध्व॒र्यवे᳚ । प्र॒ति॒ष्ठा वा ए॒षा य॒ज्ञस्य॑ । यद॑द्ध्व॒र्युः ।
तस्मा᳚द्धवि-र्य॒ज्ञस्यै॒तामे॒वावृत॒मनु॑ ॥ 58 ॥
अ॒न्या दक्षि॑णा नीयन्ते । य॒ज्ञस्य॒ प्रति॑ष्ठित्यै ।
अ॒ग्निम॑ग्नी-थ्स॒कृ-थ्स॑कृ॒-थ्सम्मृ॒ड्ढीत्या॑ह ।
परां॑इव॒ ह्ये॑तर्हि॑ य॒ज्ञः ॥ इ॒षि॒ता दैव्या॒ होता॑र॒ इत्या॑ह । इ॒षि॒तग्ं हि कर्म॑ क्रि॒यते᳚ ।
भ॒द्र॒वाच्या॑य॒ प्रेषि॑तो॒ मानु॑ष-स्सूक्तवा॒काय॑ सू॒क्ता ब्रू॒हीत्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते ।
स्व॒गा दैव्या॒ होतृ॑भ्य॒ इत्या॑ह । य॒ज्ञमे॒व तथ्स्व॒गा क॑रोति । स्व॒स्ति-र्मानु॑षेभ्य॒ इत्या॑ह ।
आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते । शं॒योँ-र्ब्रू॒हीत्या॑ह ।
शं॒युँमे॒व बा॑र्हस्प॒त्य-म्भा॑ग॒धेये॑न॒ सम॑र्धयति ॥ 59 ॥
(च॒र॒त्य॒द्ध्व॒र्युः - प्रजा॑ति--र् ह्वयते॒ - वेदा᳚ - ब्रवी-द्- बर्हि॒षद॑-ङ्करो-त्यृ॒त्विजो॑-दधाति-ब्र॒ह्मा-ऽनु॑-करोति च॒त्वारि॑ च) (अ. 8)
अनुवाकं 9 - प्रस्तरप्रहारादिकम्
अथ॒ स्रुचा॑वनु॒ष्टुग्भ्यां॒-वाँज॑वतीभ्यां॒-व्यूँ॑हति । प्र॒ति॒ष्ठा वा अ॑नु॒ष्टुक् । अन्नं॒-वाँजः॒ प्रति॑ष्ठित्यै । अ॒न्नाद्य॒स्याव॑रुद्ध्यै । प्राची᳚-ञ्जु॒हूमू॑हति । जा॒ताने॒व भ्रातृ॑व्या॒-न्प्रणु॑दते । प्र॒तीची॑मुप॒भृत᳚म् ।
ज॒नि॒ष्यमा॑णाने॒व प्रति॑नुदते ।
स विषू॑च ए॒वापोह्य॑ स॒पत्ना॒न्॒. यज॑मानः ।
अ॒स्मिन् ँलो॒के प्रति॑तिष्ठति ॥ 60 ॥
द्वाभ्या᳚म् । द्विप्र॑तिष्ठो॒ हि ॥ वसु॑भ्यस्त्वा रु॒द्रेभ्य॑स्त्वा-ऽऽदि॒त्येभ्य॒स्त्वेत्या॑ह ।
य॒था॒य॒जुरे॒वै तत् । स्रु॒क्षु प्र॑स्त॒रम॑नक्ति ।
इ॒मे वै लो॒का-स्स्रुचः॑ । यज॑मानः प्रस्त॒रः । यज॑मानमे॒व तेज॑सा-ऽनक्ति । त्रे॒धा-ऽन॑क्ति ।
त्रय॑ इ॒मे लो॒काः ॥ 61 ॥
ए॒भ्य ए॒वैनं॑-लोँ॒केभ्यो॑-ऽनक्ति ।
अ॒भि॒पू॒र्वम॑नक्ति । अ॒भि॒पू॒र्वमे॒व यज॑मान॒-न्तेज॑सा-ऽनक्ति ॥ अ॒क्तग्ं रिहा॑णा॒ इत्या॑ह ।
तेजो॒ वा आज्य᳚म् । यज॑मानः प्रस्त॒रः ।
यज॑मानमे॒व तेज॑सा-ऽनक्ति । वि॒यन्तु॒ वय॒ इत्या॑ह । वय॑ ए॒वैन॑-ङ्कृ॒त्वा ।
सु॒व॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति ॥ 62 ॥
प्र॒जां-योँनि॒-म्मा निर्मृ॑क्ष॒मित्या॑ह । प्र॒जायै॑ गोपी॒थाय॑ ॥ आप्या॑यन्ता॒माप॒ ओष॑धय॒ इत्या॑ह । आप॑ ए॒वौष॑धी॒राप्या॑ययति । म॒रुता॒-म्पृष॑तय॒-स्स्थेत्या॑ह । म॒रुतो॒ वै वृष्ट्या॑ ईशते ।
वृष्टि॑मे॒वाव॑रुन्धे । दिव॑-ङ्गच्छ॒ ततो॑ नो॒ वृष्टि॒मेर॒येत्या॑ह । वृष्टि॒र्वै द्यौः । वृष्टि॑मे॒वाव॑रुन्धे ॥ 63 ॥
याव॒द्वा अ॑द्ध्व॒र्युः प्र॑स्त॒र-म्प्र॒हर॑ति । ताव॑द॒स्यायु॑र्मीयते । आ॒यु॒ष्पा अ॑ग्ने॒-ऽस्यायु॑र्मे पा॒हीत्या॑ह । आयु॑रे॒वात्मन्-ध॑त्ते ।
याव॒द्वा अ॑द्ध्व॒र्युः प्र॑स्त॒र-म्प्र॒हर॑ति । ताव॑दस्य॒ चक्षु॑र्मीयते । च॒क्षु॒ष्पा अ॑ग्ने-ऽसि॒ चक्षु॑र्मे पा॒हीत्या॑ह । चक्षु॑रे॒वात्मन्-ध॑त्ते ॥
ध्रु॒वा-ऽसीत्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥
य-म्प॑रि॒धि-म्प॒र्यध॑त्था॒ इत्या॑ह ॥ 64 ॥
य॒था॒य॒जुरे॒वैतत् । अग्ने॑ देव प॒णिभि॑-र्वी॒यमा॑ण॒ इत्या॑ह । अ॒ग्नय॑ ए॒वैन॒-ञ्जुष्ट॑-ङ्करोति ।
त-न्त॑ ए॒तमनु॒ जोष॑-म्भरा॒मीत्या॑ह ।
स॒जा॒ताने॒वास्मा॒ अनु॑कान्करोति ।
नेदे॒ष त्वद॑पचे॒तया॑ता॒ इत्या॒हानु॑ख्यात्यै ॥ य॒ज्ञस्य॒ पाथ॒ उप॒ समि॑त॒मित्या॑ह ।
भू॒मान॑मे॒वोपै॑ति । प॒रि॒धीन्-प्रह॑रति ।
य॒ज्ञस्य॒ समि॑ष्ट्यै ॥ 65 ॥
स्रुचौ॒ स-म्प्रस्रा॑वयति । यदे॒व तत्र॑ क्रू॒रम् ।
तत्-तेन॑ शमयति । जु॒ह्वामु॑प॒भृत᳚म् । य॒ज॒मा॒न॒दे॒व॒त्या॑ वै जु॒हूः ।
भ्रा॒तृ॒व्य॒दे॒व॒त्यो॑प॒भृत् ।
यज॑मानायै॒व भ्रातृ॑व्य॒मुप॑स्ति-ङ्करोति ॥
स॒ग्ग्॒स्रा॒वभा॑गा॒-स्स्थेत्या॑ह ।
वस॑वो॒ वै रु॒द्रा आ॑दि॒त्या-स्सग्ग्॑स्रा॒वभा॑गाः ।
तेषा॒-न्त-द्भा॑ग॒धेय᳚म् ॥ 66 ॥
ताने॒व तेन॑ प्रीणाति । वै॒श्व॒दे॒व्यर्चा । ए॒ते हि विश्वे॑ दे॒वाः । त्रि॒ष्टुग्-भ॑वति । इ॒न्द्रि॒यं-वैँ त्रि॒ष्टुक् । इ॒न्द्रि॒यमे॒व यज॑माने दधाति ॥ अ॒ग्नेर्वा॒मप॑न्नगृहस्य॒ सद॑सि सादया॒मीत्या॑ह ।
इ॒यं-वाँ अ॒ग्निरप॑न्नगृहः । अ॒स्या ए॒वैने॒ सद॑ने सादयति । सु॒म्नाय॑ सुम्निनी सु॒म्ने मा॑ धत्त॒मित्या॑ह ॥ 67 ॥
प्र॒जा वै प॒शवः॑ सु॒म्नम् । प्र॒जामे॒व प॒शूना॒त्मन्ध॑त्ते । धु॒रि धु॒र्यौ॑ पात॒मित्या॑ह । जा॒या॒प॒त्यो-र्गो॑पी॒थाय॑ ॥ अग्ने॑-ऽदब्धायो-ऽशीततनो॒ इत्या॑ह । य॒था॒य॒जुरे॒वैतत् । पा॒हि मा॒-ऽद्य दि॒वः पा॒हि प्रसि॑त्यै पा॒हि दुरि॑ष्ट्यै पा॒हि दु॑रद्म॒न्यै पा॒हि दुश्च॑रिता॒दित्या॑ह । आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते ।
अवि॑ष-न्नः पि॒तु-ङ्कृ॑णु सु॒षदा॒ योनि॒ग्ग्॒ स्वाहेती᳚द्ध्म-सं॒वृँश्च॑नान्यन्वाहार्य॒पच॑ने ऽभ्या॒धाय॑ फलीकरणहो॒म-ञ्जु॑होति ।
अति॑रिक्तानि॒ वा इ॑द्ध्म सं॒वृँश्च॑नानि ॥ 68 ॥
अति॑रिक्ताः फली॒कर॑णाः । अति॑रिक्तमाज्योच्छेष॒णम् ।
अति॑रिक्त ए॒वाति॑रिक्त-न्दधाति । अथो॒ अति॑रिक्ते-नै॒वाति॑रिक्त-मा॒प्त्वा-ऽव॑रुन्धे ॥ वेदि॑-र्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत । तां-वेँ॒देनान्व॑विन्दन्न् । वे॒देन॒ वेदिं॑-विँविदुः पृथि॒वीम् । सा प॑प्रथे पृथि॒वी पार्थि॑वानि ।
गर्भ॑-म्बिभर्ति॒ भुव॑नेष्व॒न्तः ।
ततो॑ य॒ज्ञो जा॑यते विश्व॒दानि॒रिति॑ पु॒रस्ता᳚-थ्स्तम्बय॒जुषो॑ वे॒देन॒ वेदि॒ग्ं॒ सम्मा॒ष्ट्र्यनु॑वित्त्यै ॥ 69 ॥
अथो॒ य-द्वे॒दश्च॒ वेदि॑श्च॒ भव॑तः । मि॒थु॒न॒त्वाय॒ प्रजा᳚त्यै । प्र॒जाप॑ते॒र्वा ए॒तानि॒ श्मश्रू॑णि । य-द्वे॒दः । पत्नि॑या उ॒पस्थ॒ आस्य॑ति ।
मि॒थु॒नमे॒व क॑रोति । वि॒न्दते᳚ प्र॒जाम् ।
वे॒दग्ं होता-ऽऽह॑व॒नीया᳚-थ्स्तृ॒णन्ने॑ति ।
य॒ज्ञमे॒व त-थ्सन्त॑नो॒त्योत्त॑रस्मा-दर्धमा॒सात् ।
तग्ं सन्त॑त॒मुत्त॑रे-ऽर्धमा॒स आल॑भते ॥ 70 ॥
त-ङ्का॒लेका॑ल॒ आग॑ते यजते ॥ ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति ।
स त्वा अ॑द्ध्व॒र्यु-स्स्या᳚त् । यो यतो॑ य॒ज्ञ-म्प्र॑यु॒ङ्क्ते ।
तदे॑न-म्प्रतिष्ठा॒पय॒तीति॑ ।
वाता॒द्वा अ॑द्ध्व॒र्युर्य॒ज्ञ-म्प्रयु॑ङ्क्ते ।
देवा॑ गातुविदो गा॒तुं-विँ॒त्वा गा॒तुमि॒तेत्या॑ह ।
यत॑ ए॒व य॒ज्ञ-म्प्र॑यु॒ङ्क्ते ।
तदे॑न॒-म्प्रति॑ष्ठापयति ।
प्रति॑तिष्ठति प्र॒जया॑ प॒शुभि॒-र्यज॑मानः ॥ 71 ॥
(ति॒ष्ठ॒ती॒ - मे लो॒का - ग॑मयति॒ - द्यौ-र्वृष्टि॑मे॒वाव॑रुन्धे - प॒र्यध॑त्था॒ इत्या॑ह॒ - समि॑ष्ट्यै - भाग॒धेयं॑ - धत्त॒मित्या॑ह॒ - वा इ॑द्ध्म सं॒वृँश्च॑ना॒ - न्यनु॑वित्त्यै - लभते॒ - यज॑मानः) (अ. 9)
अनुवाकं 10 - पत्नीयोक्रविमोकः
यो वा अय॑थादेवतं-यँ॒ज्ञमु॑प॒चर॑ति ।
आ दे॒वता᳚भ्यो वृश्च्यते । पापी॑या-न्भवति । यो य॑थादेव॒तम् । न दे॒वता᳚भ्य॒ आवृ॑श्च्यते ।
वसी॑या-न्भवति । वा॒रु॒णो वै पाशः॑ ।
इ॒मं-विँष्या॑मि॒ वरु॑णस्य॒ पाश॒मित्या॑ह ।
व॒रु॒ण॒पा॒शादे॒वैना᳚-म्मुञ्चति ।
स॒वि॒तृप्र॑सूतो यथादेव॒तम् ॥ 72 ॥
न दे॒वता᳚भ्य॒ आवृ॑श्च्यते । वसी॑या-न्भवति ।
धा॒तुश्च॒ योनौ॑ सुकृ॒तस्य॑ लो॒क इत्या॑ह । अ॒ग्निर्वै धा॒ता । पुण्य॒-ङ्कर्म॑ सुकृ॒तस्य॑ लो॒कः । अ॒ग्निरे॒वैना᳚-न्धा॒ता । पुण्ये॒ कर्म॑णि सुकृ॒तस्य॑ लो॒के द॑धाति । स्यो॒न-म्मे॑ स॒ह पत्या॑ करो॒मीत्या॑ह ।
आ॒त्मन॑श्च॒ यज॑मानस्य॒ चाना᳚त्यै स॒त्वांयँ॑ ॥
समायु॑षा॒ सम्प्र॒जयेत्या॑ह ॥ 73 ॥
आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते पूर्णपा॒त्रे । अ॒न्त॒तो॑-ऽनु॒ष्टुभा᳚ । चतु॑ष्प॒द्वा ए॒तच्छन्दः॒ प्रति॑ष्ठित॒-म्पत्नि॑यै पूर्णपा॒त्रे भ॑वति ।
अ॒स्मिन् ँलो॒के प्रति॑तिष्ठा॒नीति॑ ।
अ॒स्मिन्ने॒व लो॒के प्रति॑तिष्ठति । अथो॒ वाग्वा अ॑नु॒ष्टुक् । वाम्मि॑थु॒नम् । आपो॒ रेतः॑ प्र॒जन॑नम् ।
ए॒तस्मा॒द्वै मि॑थु॒नाद्वि॒द्योत॑मान-स्स्त॒नय॑न्वर्षति । रेतः॑ सि॒ञ्चन्न् ॥ 74 ॥
प्र॒जाः प्र॑ज॒नयन्न्॑ ॥ यद्वै य॒ज्ञस्य॒ ब्रह्म॑णा यु॒ज्यते᳚ । ब्रह्म॑णा॒ वै तस्य॑ विमो॒कः । अ॒द्भि-श्शान्तिः॑ । विमु॑क्तं॒-वाँ ए॒तर्हि॒ योक्त्र॒-म्ब्रह्म॑णा ।
आ॒दायै॑न॒त्पत्नी॑ स॒हाप उप॑गृह्णीते॒ शान्त्यै᳚ ।
अ॒ञ्ज॒लौ पू᳚र्णपा॒त्रमान॑यति । रेत॑ ए॒वास्या᳚-म्प्र॒जा-न्द॑धाति । प्र॒जया॒ हि म॑नु॒ष्यः॑ पू॒र्णः ।
मुखं॒-विँमृ॑ष्टे । अ॒व॒भृ॒थस्यै॒व रू॒प-ङ्कृ॒त्वोत्ति॑ष्ठति ॥ 75 ॥
(स॒वि॒तृप्र॑सूतो यथादेव॒तं-प्र॒जयेत्या॑ह-सि॒ञ्च-न्मृ॑ष्ट॒ एक॑-ञ्च) (अ. 10)
अनुवाकं 11 - उपवेषोपगूहनम्
प॒रि॒वे॒षो वा ए॒ष वन॒स्पती॑नाम् । यदु॑पवे॒षः । य ए॒वं-वेँद॑ । वि॒न्दते॑ परिवे॒ष्टार᳚म् । तमु॑त्क॒रे ॥ य-न्दे॒वा म॑नु॒ष्ये॑षु ।
उ॒प॒वे॒षमधा॑रयन्न् । ये अ॒स्मदप॑चेतसः । तान॒स्मभ्य॑-मि॒हाकु॑रु । उप॑वे॒षोप॑विड्ढि नः ॥ 76 ॥
प्र॒जा-म्पुष्टि॒मथो॒ धन᳚म् ।
द्वि॒पदो॑ न॒श्चतु॑ष्पदः । ध्रु॒वान-न॑पगान्-कु॒र्विति॑ पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्च॒मुप॑गूहति ।
तस्मा᳚-त्पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्चः॑ शू॒द्रा अव॑स्यन्ति । स्थ॒वि॒म॒त उप॑गूहति । अप्र॑तिवादिन ए॒वैना᳚न् कुरुते ॥
धृष्टि॒र्वा उ॑पवे॒षः ।
शु॒चार्तो वज्रो॒ ब्रह्म॑णा॒ सग्ंशि॑तः ।
योप॑वे॒षे शुक् । सा-ऽमुमृ॑च्छतु॒ य-न्द्वि॒ष्म इति॑ ॥ 77 ॥
अथा᳚स्मै नाम॒ गृह्य॒ प्रह॑रति । निर॒मु-न्नु॑द॒ ओक॑सः । स॒पत्नो॒ यः पृ॑त॒न्यति॑ । नि॒र्बा॒द्ध्ये॑न ह॒विषा᳚ । इन्द्र॑ एण॒-म्परा॑शरीत् ।
इ॒हि ति॒स्रः प॑रा॒वतः॑ । इ॒हि पञ्च॒जना॒ग्ं॒ अति॑ ।
इ॒हि ति॒स्रो-ऽति॑ रोच॒ना याव॑त् । सूर्यो॒ अस॑-द्दि॒वि ।
प॒र॒मा-न्त्वा॑ परा॒वत᳚म् ॥ 78 ॥
इन्द्रो॑ नयतु वृत्र॒हा । यतो॒ न पुन॒राय॑सि ।
श॒श्व॒तीभ्य॒-स्समा᳚भ्य॒ इति॑ । त्रि॒वृद्वा ए॒ष वज्रो॒ ब्रह्म॑णा॒ सग्ंशि॑तः । शु॒चैवैनं॑-विँ॒द्ध्वा ।
ए॒भ्यो लो॒केभ्यो॑ नि॒र्णुद्य॑ । वज्रे॑ण॒ ब्रह्म॑णा स्तृणुते । ह॒तो॑ ऽसावव॑धिष्मा॒-मुमित्या॑ह॒
स्तृत्यै᳚ । य-न्द्वि॒ष्यात्त-न्ध्या॑येत् ।
शु॒चैवैन॑-मर्पयति ॥ 79 ॥
(नो॒-द्वि॒ष्म इति॑-परा॒वत॑-मर्पयति) (अ. 11)
(प्रत्यु॑ष्टं - दि॒व-श्शिल्प॒ - मय॑ज्ञो - धृ॒त-ञ्च॑ - देवासु॒रा-स्स ए॒तमिन्द्र॒ - आपो॑ देवी - र॒ग्निना॒ - धिष्णि॑या॒ - अथ॒ स्रुचौ॒ - यो वा अय॑थादेवतं - परिवे॒षो वा एका॑दश)
(प्रत्यु॑ष्ट॒ - मय॑ज्ञ - ए॒षा हि विश्वे॑षा-न्दे॒वाना॑ - मू॒र्जा पृ॑थि॒वी - मथो॒ रक्ष॑सां॒ - ता-म्प्रजा॑तिं॒ - द्वाभ्यां॒ - त-ङ्का॒लेका॑ले॒ नव॑सप्ततिः)
(प्रत्यु॑ष्टग्ं - शु॒चैवैन॑मर्पयति)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे तृतीयाष्टके तृतीय प्रपाठक-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ - dar.śapūrṇamāseṣṭibrāhmaṇam
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1 - strukhsammārgaḥ
pratyṷṣṭa॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pratyṷṣṭā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | a॒gnerva॒steji̭ṣṭhena॒ teja̭sā॒ niṣṭa̭pā॒mītyā̭ha meddhya॒tvāya̭ |
sruca॒-ssammā᳚rṣṭi | sru॒vamagre᳚ | pumāgṃ̭ same॒vābhya॒-ssaggśya̭ti mithuna॒tvāya̭ | atha̭ ju॒hūm | atho̭pa॒bhṛta᳚m | atha̭ dhru॒vām | a॒sau vai ju॒hūḥ || 1 ||
a॒ntari̭kṣamupa॒bhṛt | pṛ॒thi॒vī dhru॒vā |
i॒me vai lo॒kā-ssrucaḥ̭ | vṛṣṭiḥ̭ sa॒māṃrja̭nāni | vṛṣṭi॒rvā i॒mān ~lo॒kāna̭nupū॒rva-ṅka̭lpayati |
te tataḥ̭ klṛ॒ptā-ssamḙdhante |
samḙdhante-'smā i॒me lo॒kāḥ pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yadi̭ kā॒mayḙta॒ varṣṷkaḥ pa॒rjanyaḥ̭ syā॒diti̭ | a॒gra॒ta-ssammṛ̭jyāt || 2 ||
vṛṣṭi̭me॒va niya̭cchati | a॒vā॒cīnā᳚grā॒ hi vṛṣṭiḥ̭ |
yadi̭ kā॒maye॒tāva̭rṣuka-ssyā॒diti̭ | mū॒la॒ta-ssammṛ̭jyāt | vṛṣṭi̭me॒vodya̭cchati | tadu॒ vā ā̭huḥ | a॒gra॒ta e॒vopari̭ṣṭā॒-thsammṛ̭jyāt |
mū॒la॒to̭-'dhastā᳚t | tada̭nupū॒rva-ṅka̭lpate |
varṣṷko bhava॒tīti̭ || 3 ||
prācī̭mabhyā॒kāra᳚m | agrai̭rantara॒taḥ | e॒vami̭va॒ hyanna̭ma॒dyate᳚ | atho॒ agrā॒dvā oṣa̭dhīnā॒mūrja̭-mpra॒jā upa̭jīvanti | ū॒rja e॒vā-nnādya॒syāva̭ruddhyai | a॒dhastā᳚-tpra॒tīcī᳚m | da॒ṇḍamṷttama॒taḥ |
mūlḙna॒ mūla॒-mprati̭ṣṭhityai | tasmā̭dara॒tnau prāñcyu॒pari̭ṣṭā॒-llomā̭ni | pra॒tyañcya॒dhastā᳚t || 4 ||
srugghyḙṣā || prā॒ṇo vai sru॒vaḥ | ju॒hūrdakṣi̭ṇo॒ hastaḥ̭ | u॒pa॒bhṛthsa॒vyaḥ | ā॒tmā dhru॒vā | annagṃ̭ sa॒māṃrja̭nāni | mu॒kha॒to vai prā॒ṇo̭-'pā॒no bhū॒tvā |
ā॒tmāna॒manna̭-mpra॒viśya̭ | bā॒hya॒tasta॒nuvagṃ̭ śubhayati | tasmā᳚-thsru॒vame॒vāgre॒ sammā᳚rṣṭi || mu॒kha॒to hi prā॒ṇo̭-'pā॒no bhū॒tvā |
ā॒tmāna॒manna̭-māvi॒śati̭ | tau prā̭ṇāpā॒nau |
avya̭rdhukaḥ prāṇāpā॒nābhyā᳚-mbhavati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 5 ||
(ju॒hu--r mṛ̭jyā-d- bhava॒tīti̭ - pra॒tyañcya॒dhastā᳚n - mārṣṭi॒ pañca̭ ca) (a. 1)
3.3.2 ānuvākaṃ 2 - sammārjanānāmagnau praharaṇam
di॒va-śśilpa॒mava̭tatam | pṛ॒thi॒vyāḥ ka॒kubhi̭ śri॒tam |
tena̭ va॒yagṃ sa॒hasra̭valśena |
sa॒patna̭-nnāśayāmasi॒ svāheti̭ srukhsa॒māṃrja̭nānya॒gnau praha̭rati |
āpo॒ vai da॒rbhāḥ | rū॒pame॒vaiṣā̭me॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe || a॒nu॒ṣṭubha॒rcā | ānṷṣṭubhaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | prā॒jā॒pa॒tyo ve॒daḥ |
ve॒dasyāgragg̭ srukhsa॒māṃrja̭nāni || 6 ||
svenai॒vainā̭ni॒ chanda̭sā | svayā̭ de॒vata̭yā॒ sama̭rdhayati | atho॒ ṛgvāva yoṣā᳚ | da॒rbho
vṛṣā᳚ | tanmi̭thu॒nam | mi॒thu॒name॒vāsya॒ ta-dya॒jñe ka̭roti pra॒jana̭nāya | prajā̭yate pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || tānyeke॒ vṛthai॒vāpā᳚syanti |
tattathā॒ na kā᳚ryam | āra̭bdhasya ya॒jñiya̭sya॒ karma̭ṇa॒-ssa vi̭do॒haḥ || 7 ||
yadyḙnāni pa॒śavo̭-'bhi॒tiṣṭhḙyuḥ |
na ta-tpa॒śubhyaḥ॒ kam | a॒dbhirmā᳚-rjayi॒tvotka॒re nya̭syet |
yadvai ya॒jñiya̭sya॒ karma̭ṇo॒-'nyatrāhṷtībhya-ssa॒ntiṣṭha̭te | u॒tka॒ro vāva tasya̭ prati॒ṣṭhā | e॒tāgṃ hi tasmai᳚ prati॒ṣṭhā-nde॒vā-ssa॒mabha̭rann |
yada॒dbhirmā॒rjaya̭ti | tena̭ śā॒ntam | yadṷtka॒re nya॒syati̭ | pra॒ti॒ṣṭhāme॒vainā̭ni॒ ta-dga̭mayati || 8 ||
prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ryaja̭mānaḥ ||
atho᳚ sta॒mbasya॒ vā e॒ta-drū॒pam | ya-thsrṷkhsa॒māṃrja̭nāni | sta॒mba॒śo vā oṣa̭dhayaḥ |
tāsā᳚-ñjaratka॒kṣe pa॒śavo॒ na ra̭mante | apri̭yo॒ hyḙṣā-ñjaratka॒kṣaḥ | yāva̭dapriyo ha॒ vai ja̭ratka॒kṣaḥ pa̭śū॒nām | tāva̭dapriyaḥ paśū॒nā-mbha̭vati | yasyai॒tānya॒nyatrā॒gne-rdadha̭ti |
na॒va॒dāvyā̭su॒ vā oṣa̭dhīṣu pa॒śavo̭ ramante || 9 ||
na॒va॒dā॒vo hyḙṣā-mpri॒yaḥ | yāva̭tpriyo ha॒ vai na̭vadā॒vaḥ pa̭śū॒nām | tāva̭tpriyaḥ paśū॒nā-mbha̭vati | yasyai॒tānya॒gnau pra॒hara̭nti | tasmā̭de॒tānya॒gnāve॒va praha̭ret | ya॒ta॒rasmin᳚-thsammṛ॒jyāt |
pa॒śū॒nā-ndhṛtyai᳚ || yo bhū॒tānā॒madhi̭patiḥ | ru॒drasta̭ntica॒ro vṛṣā᳚ | pa॒śūna॒smāka॒-mmā higṃ̭sīḥ | e॒tada̭stu hu॒ta-ntava॒ svāhetya̭gni sa॒māṃrja̭nānya॒gnau praha̭rati | e॒ṣā vā e॒teṣāṃ॒-yo~niḥ̭ | e॒ṣā pra̭ti॒ṣṭhā | svāme॒vainā̭ni॒ yoni᳚m |
svā-mpra̭ti॒ṣṭhā-ṅga̭mayati | prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒ryaja̭mānaḥ || 10 ||
(ve॒dasyāgragg̭ srukhsa॒māṃrja̭nāni - vido॒ho - ga̭mayati - pa॒śavo̭ ramante - higṃsī॒-ṣṣaṭca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3 - patnīsannahanam
aya̭jño॒ vā e॒ṣaḥ | yo̭-'pa॒tnīkaḥ̭ | na pra॒jāḥ prajā̭yerann | patnyanvā᳚ste | ya॒jñame॒vākaḥ̭ | pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāya | ya-ttiṣṭha̭ntī sa॒naṃhyḙta |
pri॒ya-ñjñā॒tigṃ rṷndhyāt | āsī̭nā॒ sanna̭hyate |
āsī̭nā॒ hyḙṣā vī॒rya̭-ṅka॒roti̭ || 11 ||
ya-tpa॒ścāt-prācya॒nvāsī̭ta | a॒nayā̭ sa॒mada̭-ndadhīta |
de॒vānā॒-mpatni̭yā sa॒mada̭-ndadhīta | deśā᳚-ddakṣiṇa॒ta udī॒cyanvā᳚ste | ā॒tmano̭ gopī॒thāya̭ || ā॒śāsā̭nā saumana॒samityā̭ha | meddhyā̭me॒vainā॒-ṅkeva̭lī-ṅkṛ॒tvā | ā॒śiṣā॒ sama̭rdhayati |
a॒gneranṷvratā bhū॒tvā sanna̭hye sukṛ॒tāya॒ kamityā̭ha | e॒tadvai patni̭yai vratopa॒naya̭nam || 12 ||
tenai॒vaināṃ᳚-vra~॒tamupa̭nayati | tasmā̭dāhuḥ |
yaścai॒vaṃ-ve~da॒ yaśca॒na | yoktra̭me॒va yṷte | yama॒nvāste᳚ | tasyā॒muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭va॒tīti॒ yoktrḙṇa | ya-dyoktra᳚m | sa yogaḥ̭ | yadāste᳚ | sa kṣemaḥ̭ || 13 ||
yo॒ga॒kṣe॒masya॒ klṛptyai᳚ || yu॒kta-ṅkri̭yātā ā॒śīḥ kāmḙ yujyātā॒ iti̭ | ā॒śiṣa॒-ssamṛ̭ddhyai | gra॒nthi-ṅgra̭thnāti | ā॒śiṣa̭ e॒vāsyā॒-mpari̭gṛhṇāti |
pumā॒n॒. vai gra॒nthiḥ | strī patnī᳚ | ta-nmi̭thu॒nam |
mi॒thu॒name॒vāsya॒ ta-dya॒jñe ka̭roti pra॒jana̭nāya |
prajā̭yate pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || 14 ||
atho̭ a॒rdho vā e॒ṣa ā॒tmanaḥ̭ | ya-tpatnī᳚ |
ya॒jñasya॒ dhṛtyā॒ aśi̭thilambhāvāya ||
su॒pra॒jasa̭stvā va॒yagṃ su॒patnī॒rupa̭sedi॒metyā̭ha |
ya॒jñame॒va ta-nmi̭thu॒nī ka̭roti | ū॒ne-'ti̭rikta-ndhīyātā॒ iti॒ prajā᳚tyai || ma॒hī॒nā-mpayo॒-'syoṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rasa॒ ityā̭ha | rū॒pame॒vāsyai॒-tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | tasya॒ te-'kṣī̭yamāṇasya॒ nirva̭pāmi devaya॒jyāyā॒ ityā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || 15 ||
(ka॒roti̭ - vratopa॒naya̭naṃ॒ - kṣemo॒ - yaja̭mānaḥ - śāste) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - ājyotpavanam
ghṛ॒ta-ñca॒ vai madhṷ ca pra॒jāpa̭tirāsīt | yato॒ maddhvā̭sīt | tataḥ̭ pra॒jā a̭sṛjata |
tasmā॒-nmadhṷṣi pra॒jana̭namivāsti |
tasmā॒-nmadhṷṣā॒ na praca̭ranti | yā॒tayā̭ma॒ hi | ājyḙna॒ praca̭ranti | ya॒jño vā ājya᳚m | ya॒jñenai॒va ya॒jña-mpraca̭ra॒ntyayā̭tayāmatvāya |
patnyave᳚kṣate || 16 ||
mi॒thu॒na॒tvāya॒ prajā᳚tyai | yadvai patnī̭ ya॒jñasya̭ ka॒roti̭ | mi॒thu॒na-ntat | atho॒ patni̭yā e॒vaiṣa ya॒jñasyā᳚nvāra॒mbho-'na̭vacchittyai ||
a॒me॒ddhyaṃ-vā~ e॒ta-tka̭roti | ya-tpatnya॒vekṣa̭te |
gārha̭pa॒tye 'dhi̭śrayati meddhya॒tvāya̭ | ā॒ha॒va॒nīya̭-ma॒bhyuddra̭vati | ya॒jñasya॒ santa̭tyai | tejo̭-'si॒ tejo-'nu॒ prehītyā̭ha || 17 ||
tejo॒ vā a॒gniḥ | teja॒ ājya᳚m | teja̭sai॒va teja॒-ssama̭rdhayati | a॒gniste॒ tejo॒ mā vinai॒dityā॒hāhigṃ̭sāyai | sphyasya॒ vartman᳚th
sādayati | ya॒jñasya॒ santa̭tyai | a॒gnerji॒hvā-'si̭ su॒bhūrde॒vānā॒mityā̭ha | ya॒thā॒ ya॒jure॒vaitat | dhāmnḙdhāmne de॒vebhyo॒ yajṷṣeyajuṣe bha॒vetyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || 18 ||
tadvā ataḥ̭ pa॒vitrā᳚bhyāme॒vo-tpṷnāti | yaja̭māno॒ vā ājya᳚m | prā॒ṇā॒pā॒nau pa॒vitre᳚ | yaja̭māna e॒va prā̭ṇāpā॒nau da̭dhāti | pu॒na॒rā॒hāra᳚m |
e॒vami̭va॒ hi prā̭ṇāpā॒nau sa॒caṃra̭taḥ |
śu॒krama̭si॒ jyoti̭rasi॒ tejo॒-'sītyā̭ha |
rū॒pame॒vāsyai॒ ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | triryajṷṣā | traya̭ i॒me lo॒kāḥ || 19 ||
e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai᳚ | triḥ | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ |
atho̭ meddhya॒tvāya̭ | athājya̭vatībhyāma॒paḥ | rū॒pame॒vāsā̭me॒ta-dvarṇa̭-ndadhāti |
api॒ vā u॒tāhuḥ̭ | yathā̭ ha॒ vai yoṣā̭ su॒varṇa॒gṃ॒ hira̭ṇya-mpeśa॒la-mbibhra̭tī rū॒pāṇyāste᳚ |
e॒vame॒tā e॒tarhīti̭ | āpo॒ vai sarvā̭ de॒vatāḥ᳚ || 20 ||
e॒ṣā hi viśvḙṣā-nde॒vānā᳚-nta॒nūḥ | yadājya᳚m || tatro॒bhayo᳚rmīmā॒gṃ॒sā | jā॒mi syāt | ya-dyaju॒ṣā-''jyaṃ॒-ya~jṷṣā॒-'pa ṷtpunī॒yāt |
chanda̭sā॒-'pa utpṷnā॒tyajā̭mitvāya | atho̭ mithuna॒tvāya̭ | sā॒vi॒tri॒yarcā | sa॒vi॒tṛpra̭sūta-mme॒ karmā̭sa॒diti̭ | sa॒vi॒tṛpra̭sūtame॒vāsya॒ karma̭ bhavati | pa॒ccho gā̭yatri॒yā triḥ̭ ṣamṛddha॒tvāya̭ | a॒dbhire॒vauṣa̭dhī॒-ssanna̭yati | oṣa̭dhībhiḥ pa॒śūn | pa॒śubhi॒ryaja̭mānam | śu॒kra-ntvā̭ śu॒krāyā॒-ñjyoti̭stvā॒ jyoti̭ṣya॒rcistvā॒ 'rciṣītyā̭ha
sarva॒tvāya̭ | paryā᳚ptyā॒ ana̭ntarāyāya || 21 ||
(ī॒kṣa॒ta॒- ā॒ha॒-śā॒ste॒-lo॒kā - de॒vatā̭ - bhavati॒ ṣaṭca̭) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - ājyagrahaṇam
de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsann |
sa e॒tamindra॒ ājya̭syāvakā॒śa-ma̭paśyat |
tenāvai᳚kṣata | tato̭ de॒vā abha̭vann | parā-'sṷrāḥ |
ya e॒vaṃ-vi~॒dvānājya̭-ma॒vekṣa̭te |
bhava̭tyā॒tmanā᳚ | parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati | bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti |
yadājyḙnā॒nyāni̭ ha॒vīgṣya̭-bhighā॒raya̭ti || 22 ||
atha॒ kenājya॒miti̭ | sa॒tyeneti̭ brūyāt | cakṣu॒rvai sa॒tyam | sa॒tyenai॒vaina̭da॒-bhighā̭rayati | ī॒śva॒ro vā e॒ṣo᳚-'ndho bhavi̭toḥ | yaścakṣu॒ṣā ''jya̭ma॒vekṣa̭te | ni॒mīlyāve᳚kṣeta | dā॒dhārā॒tmañcakṣuḥ̭ | a॒bhyājya̭-ṅghārayati || ājya̭-ṅgṛhṇāti || 23 ||
chandāgṃ̭si॒ vā ājya᳚m | chandāg̭sye॒va prī̭ṇāti | ca॒turju॒hvā-ṅgṛ̭hṇāti | catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ | pa॒śūne॒vāva̭rundhe | a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ |
a॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī | gā॒ya॒traḥ prā॒ṇaḥ | prā॒ṇame॒va pa॒śuṣṷ dadhāti |
ca॒turdhru॒vāyā᳚m || 24 ||
catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ | pa॒śuṣve॒-vopari̭ṣṭā॒t-prati̭tiṣṭhati | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ | bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt |
ca॒turju॒hvā-ṅgṛ॒hṇanbhūyo̭ gṛhṇīyāt | a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ gṛ॒hṇan kanī̭yaḥ |
yaja̭mānāyai॒va bhrātṛ̭vya॒mupa̭sti-ṅkaroti ||
gaurvai srucaḥ̭ | ca॒turju॒hvā-ṅgṛ̭hṇāti | tasmā॒ccatṷṣpadī || 25 ||
a॒ṣṭāvṷpa॒bhṛti̭ | tasmā̭da॒ṣṭāśa̭phā | ca॒turdhru॒vāyā᳚m | tasmā॒ccatuḥ̭ stanā |
gāme॒va ta-thsaggska̭roti | sā-'smai॒ saggskṛ॒teṣa॒mūrja̭-nduhe |
yajju॒hvā-ṅgṛ॒hṇāti̭ | pra॒yā॒jebhya॒stat |
yadṷpa॒bhṛti̭ | pra॒yā॒jā॒nū॒yā॒jebhya॒stat | sarva̭smai॒ vā e॒ta-dya॒jñāya̭ gṛhyate |
yaddhru॒vāyā॒mājya᳚m || 26 ||
(a॒bhi॒ghā॒raya̭ti - gṛhṇāti - dhru॒vāyāṃ॒ - catṷṣpadī॒ - prayājānūyā॒jebhya॒sta-ddve॒ ca̭) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - strukhsādanam
āpo̭ devīragrepuvo agreguva॒ ityā̭ha | rū॒pame॒vāsā̭me॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe |
agra̭ i॒maṃ-ya~॒jña-nna̭ya॒tāgrḙ ya॒jñapa̭ti॒mityā̭ha | agra̭ e॒va ya॒jña-nna̭yanti | agrḙ ya॒jñapa̭tim |
yu॒ṣmānindro̭-'vṛṇīta vṛtra॒tūryḙ yū॒yamindra̭mavṛṇīddhvaṃ-vṛ~tra॒tūrya॒ ityā̭ha |
vṛ॒tragṃ ha̭ hani॒ṣyannindra॒ āpo̭ vavre | āpo॒ hendraṃ̭-va~vrire | sa॒jñāṃ-me॒vāsā̭-me॒ta-thsāmā̭naṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe | prokṣi̭tā॒-ssthetyā̭ha || 27 ||
tenāpaḥ॒ prokṣi̭tāḥ || a॒gni-rde॒vebhyo॒ nilā̭yata | kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | sa vana॒spatī॒-nprāvi̭śat | kṛṣṇo᳚-'syākhare॒ṣṭho᳚-'gnaye᳚ tvā॒ svāhetyā̭ha |
a॒gnaya̭ e॒vaina॒-ñjuṣṭa̭-ṅkaroti | atho̭ a॒gnere॒va medha॒mava̭rundhe || vedi̭rasi ba॒r॒hiṣe᳚ tvā॒ svāhetyā̭ha | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pṛ॒thi॒vī vediḥ̭ || 28 ||
pra॒jā e॒va pṛ̭thi॒vyā-mprati̭ṣṭhāpayati |
ba॒r॒hira̭si sru॒gbhyastvā॒ svāhetyā̭ha |
pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | yaja̭māna॒-ssrucaḥ̭ | yaja̭māname॒va pra॒jāsu॒ prati̭ṣṭhāpayati ||
di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tveti̭ ba॒r॒hirā॒sādya॒ prokṣa̭ti | e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ॒ prokṣa̭ti | atha॒ tataḥ̭ sa॒ha sru॒cā pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca̭-ṅgra॒nthi-mpratyṷkṣati |
pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | yathā॒ sūtyai̭ kā॒la āpaḥ̭
pu॒rastā॒-dyanti̭ || 29 ||
tā॒dṛge॒va tat || sva॒dhā pi॒tṛbhya॒ ityā̭ha | sva॒dhā॒kā॒ro hi pi̭tṛ॒ṇām | ūrgbha̭va barhi॒ṣadbhya॒ iti॒ dakṣi̭ṇāyai॒ śroṇe॒rotta̭rasyai॒ nina̭yati॒ santa̭tyai |
māsā॒ vai pi॒taro̭ barhi॒ṣadaḥ̭ | māsā̭ne॒va prī̭ṇāti |
māsā॒ vā oṣa̭dhī-rva॒rdhaya̭nti | māsāḥ᳚ pacanti॒ samṛ̭ddhyai | ana̭tiskandan. ha pa॒rjanyo̭ varṣati | yatrai॒tade॒va-ṅkri॒yate᳚ || 30 ||
ū॒rjā pṛ̭thi॒vī-ṅga̭ccha॒tetyā̭ha | pṛ॒thi॒vyāme॒vorja̭-ndadhāti |
tasmā᳚-tpṛthi॒vyā ū॒rjā bhṷñjate | gra॒nthiṃ-vi~sragṃ̭sayati | praja̭nayatye॒va tat | ū॒rdhva-mprāñca॒mudgṷ̄ḍha-mpra॒tyañca॒māya̭cchati |
tasmā᳚-tprā॒cīna॒gṃ॒ reto̭ dhīyate | pra॒tīcīḥ᳚ pra॒jā jā̭yante || viṣṇo॒-sstūpo॒-'sītyā̭ha |
ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ || 31 ||
ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ | pu॒rastā᳚-tprasta॒ra-ṅgṛ̭hṇāti | mukhya̭me॒vaina̭-ṅkaroti | iya̭nta-ṅgṛhṇāti | pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tam |
iya̭nta-ṅgṛhṇāti | ya॒jña॒pa॒ruṣā॒ sammi̭tam |
iya̭nta-ṅgṛhṇāti | e॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒rya᳚m |
vī॒rya̭ sammitam || 32 ||
apa̭rimita-ṅgṛhṇāti | apa̭rimita॒syāva̭ruddhyai |
tasmi̭-npa॒vitre॒ api̭sṛjati | yaja̭māno॒ vai pra̭sta॒raḥ |
prā॒ṇā॒pā॒nau pa॒vitre᳚ | yaja̭māna e॒va prā̭ṇāpā॒nau da̭dhāti || ūrṇā᳚mradasa-ntvā stṛṇā॒mītyā̭ha | ya॒thā॒ya॒jure॒vai tat | svā॒sa॒stha-nde॒vebhya॒ ityā̭ha | de॒vebhya̭ e॒vaina̭-thsvāsa॒stha-ṅka̭roti || 33 ||
ba॒r॒॒hi-sstṛ̭ṇāti | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pṛ॒thi॒vī vediḥ̭ | pra॒jā e॒va pṛ̭thi॒vyā-mprati̭ṣṭhāpayati || ana̭tidṛśnagg stṛṇāti | pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒rana̭tidṛśna-ṅkaroti | dhā॒raya̭-nprasta॒ra-mpa̭ri॒dhī-npari̭ dadhāti | yaja̭māno॒ vai pra̭sta॒raḥ |
yaja̭māna e॒va ta-thsva॒ya-mpa̭ri॒dhī-npari̭ dadhāti ||
ga॒ndha॒rvo̭-'si vi॒śvāva̭su॒rityā̭ha || 34 ||
viśva̭me॒vāyu॒-ryaja̭māne dadhāti | indra̭sya bā॒hura̭si॒ dakṣi̭ṇa॒ ityā̭ha | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti | mi॒trāvarṷṇau tvottara॒taḥ pari̭dhattā॒mityā̭ha |
prā॒ṇā॒pā॒nau mi॒trāvarṷṇau | prā॒ṇā॒pā॒nā-ve॒vāsmi̭-ndadhāti | sūrya̭stvā pu॒rastā᳚-tpā॒tvityā̭ha | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | kasyā᳚ścida॒bhiśa̭styā॒ ityā̭ha | apa̭rimitāde॒vaina̭-mpāti || 35 ||
vī॒tiho᳚tra-ntvā kava॒ ityā̭ha | a॒gnime॒va ho॒treṇa॒ sama̭rdhayati | dyu॒manta॒gṃ॒ sami̭dhīma॒hītyā̭ha॒ sami̭ddhyai | agnḙ bṛ॒hanta̭maddhva॒ra ityā̭ha॒ vṛddhyai᳚ | vi॒śo ya॒ntre stha॒ ityā̭ha | vi॒śāṃ-ya~tyai᳚ |
u॒dī॒cīnā᳚gre॒ nida̭dhāti॒ prati̭ṣṭhityai |
vasṷ̄nāgṃ ru॒drāṇā̭-mādi॒tyānā॒gṃ॒ sada̭si sī॒detyā̭ha | de॒vatā̭nāme॒va sada̭ne prasta॒ragṃ sā̭dayati || ju॒hūra̭si ghṛ॒tācī॒ nāmnetyā̭ha || 36 ||
a॒sau vai ju॒hūḥ | a॒ntari̭kṣamupa॒bhṛt | pṛ॒thi॒vī dhru॒vā | tāsā̭me॒tade॒va pri॒ya-nnāma̭ | ya-dghṛ॒tācīti̭ | ya-dghṛ॒tācītyāha̭ | pri॒yeṇai॒vainā॒ nāmnā̭ sādayati ||
e॒tā a̭sadan-thsukṛ॒tasya̭ lo॒ka ityā̭ha |
sa॒tyaṃ-vai~ sṷkṛ॒tasya̭ lo॒kaḥ |
sa॒tya e॒vainā᳚-ssukṛ॒tasya̭ lo॒ke sā̭dayati |
tā vi̭ṣṇo pā॒hītyā̭ha | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | ya॒jñasya॒ dhṛtyai᳚ | pā॒hi ya॒jña-mpā॒hi ya॒jñapa̭ti-mpā॒hi māṃ-ya~̭jña॒niya॒mityā̭ha | ya॒jñāya॒ yaja̭mānāyā॒tmane᳚ | tebhya̭ e॒vāśiṣa॒māśā॒ste-'nā᳚rtyai || 37 ||
(sthetyā̭ha - pṛthi॒vī vedi॒--r yanti̭ - kri॒yate॒ - viṣṇṷ--r vī॒rya̭sammitaṃ - karo - tyāha - pāti॒ - nāmnetyā̭ha - lo॒ke sā̭dayati॒ ṣaṭca̭) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - āghāraḥ
a॒gninā॒ vai hotrā᳚ | de॒vā asṷrā-na॒bhya̭bhavann |
a॒gnayḙ sami॒ddhyamā̭nā॒yā-nṷbrū॒hītyā̭ha॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai | eka̭vigṃśati-middhmadā॒rūṇi̭ bhavanti | e॒ka॒vi॒gṃ॒śo vai purṷṣaḥ |
purṷṣa॒syāptyai᳚ |
pañca̭daśeddhmadā॒rūṇya॒-bhyāda̭dhāti |
pañca̭daśa॒ vā a̭rdhamā॒sasya॒ rātra̭yaḥ |
a॒rdha॒mā॒sa॒śa-ssaṃ̭va~thsa॒ra ā᳚pyate |
trīn-pa̭ri॒dhīn-pari̭-dadhāti || 38 ||
ū॒rdhve sa॒midhā॒vāda̭dhāti | a॒nū॒yā॒jebhyaḥ̭ sa॒midha॒mati̭śinaṣṭi | ṣaṭthsa-mpa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | ve॒denopa̭vājayati |
prā॒jā॒pa॒tyo vai ve॒daḥ | prā॒jā॒pa॒tyaḥ prā॒ṇaḥ | yaja̭māna āhava॒nīyaḥ̭ | yaja̭māna e॒va prā॒ṇa-nda̭dhāti || 39 ||
trirupa̭vājayati | trayo॒ vai prā॒ṇāḥ | prā॒ṇāne॒vāsmi̭-ndadhāti | ve॒deno̭pa॒yatya̭ sru॒veṇa̭ prājāpa॒tya-mā̭ghā॒ra-māghā̭rayati | ya॒jño vai pra॒jāpa̭tiḥ | ya॒jñame॒va pra॒jāpa̭ti-mmukha॒ta āra̭bhate |
atho᳚ pra॒jāpa̭ti॒-ssarvā̭ de॒vatāḥ᳚ | sarvā̭ e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti || a॒gnima̭gnī-ttristri॒-ssammṛ॒ḍḍhītyā̭ha | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ || 40 ||
atho॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai | pa॒ri॒dhīn-thsammā᳚rṣṭi | pu॒nātye॒vaināṋ | tristri॒-ssammā᳚rṣṭi | tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jñaḥ | atho̭ meddhya॒tvāya̭ | atho̭ e॒te vai dḙvāśvāḥ | de॒vā॒śvāne॒va ta-thsammā᳚rṣṭi |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai |
āsī̭no॒-'nya-mā̭ghā॒ra-māghā̭rayati || 41 ||
tiṣṭha̭nna॒nyam | yathā-'no̭ vā॒ rathaṃ̭vā~ yu॒ñjyāt |
e॒vame॒va tada̭ddhva॒ryu-rya॒jñaṃ-yu~̭nakti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā॒bhyū᳚ḍhyai |
vaha̭ntyena-ṅgrā॒myāḥ pa॒śavaḥ̭ |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || bhuva̭namasi॒ vipra̭tha॒svetyā̭ha | ya॒jño vai bhuva̭nam | ya॒jña e॒va yaja̭māna-mpra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ prathayati | agne॒ yaṣṭa̭ri॒da-nnama॒ ityā̭ha || 42 ||
a॒gnirvai de॒vānāṃ॒-ya~ṣṭā᳚ | ya e॒va de॒vānāṃ॒-ya~ṣṭā᳚ | tasmā̭ e॒va nama̭skaroti ||
juhvehya॒gnistvā᳚ hvayati devaya॒jyāyā॒ upa̭bhṛ॒dehi̭ de॒vastvā̭ savi॒tā hva̭yati devaya॒jyāyā॒ ityā̭ha |
ā॒gne॒yī vai ju॒hūḥ | sā॒vi॒tryṷpa॒bhṛt | tābhyā̭me॒vaine॒ prasṷ̄ta॒ āda̭tte || agnā̭viṣṇū॒ mā vā॒mava̭kramiṣa॒mityā̭ha |
a॒gniḥ pu॒rastā᳚t | viṣṇṷrya॒jñaḥ pa॒ścāt || 43 ||
tābhyā̭me॒va pra̭ti॒ procyā॒tyākrā̭mati |
viji̭hāthā॒-mmā mā॒ santā᳚pta॒mityā॒hāhigṃ̭sāyai |
lo॒ka-mmḙ lokakṛtau kṛṇuta॒mityā̭ha |
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || viṣṇo॒-ssthāna̭ma॒sītyā̭ha | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | e॒ta-tkhalu॒ vai de॒vānā॒-mapa̭rājita-mā॒yata̭nam | ya-dya॒jñaḥ |
de॒vānā̭me॒vāpa̭rājita ā॒yata̭ne tiṣṭhati ||
i॒ta indro̭ akṛṇo-dvī॒ryā̭ṇītyā̭ha || 44 ||
i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti |
sa॒mā॒rabhyo॒rdhvo a̭ddhva॒ro di̭vi॒spṛśa॒mityā̭ha॒ vṛddhyai᳚ | ā॒ghā॒ra-mā̭ghā॒ryamā̭ṇa॒manṷ samā॒rabhya̭ | e॒tasmi̭n kā॒le de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭yann | sā॒kṣāde॒va yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti | atho॒ samṛ̭ddhenai॒va ya॒jñena॒ yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti |
ahrṷto ya॒jño ya॒jñapa̭te॒rityā॒hānā᳚rtyai |
indrā̭vā॒n-thsvāhetyā̭ha | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti | bṛ॒hadbhā ityā̭ha || 45 ||
su॒va॒rgo vai lo॒ko bṛ॒hadbhāḥ | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ | bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt | prā॒ṇa ā̭ghā॒raḥ |
ya-thsagg̭spa॒rśaye᳚t | bhrātṛ̭vye-'sya prā॒ṇa-nda̭ddhyāt | asagg̭sparśayanna॒tyākrā̭mati | yaja̭māna e॒va prā॒ṇa-nda̭dhāti | pā॒himā᳚-'gne॒ duśca̭ritā॒dā mā॒ suca̭rite bha॒jetyā̭ha || 46 ||
a॒gnirvāva pa॒vitra᳚m | vṛ॒ji॒namanṛ̭ta॒-nduśca̭ritam |
ṛ॒ju॒ka॒rmagṃ sa॒tyagṃ suca̭ritam |
a॒gnire॒vainaṃ̭-vṛ~ji॒nāda-nṛ̭tā॒-dduśca̭ritātpāti |
ṛ॒ju॒ka॒rme sa॒tye suca̭rite bhajati | tasmā̭de॒vamāśā᳚ste | ā॒tmano̭ gopī॒thāya̭ || śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya̭ | yadā̭ghā॒raḥ | ā॒tmā dhru॒vā || 47 ||
ā॒ghā॒ra-mā॒ghārya̭ dhru॒vāgṃ sama̭nakti |
ā॒tmanne॒va ya॒jñasya॒ śiraḥ॒ prati̭dadhāti |
dvi-ssama̭nakti | dvau hi prā̭ṇāpā॒nau | tadā̭huḥ |
trire॒va sama̭ñjyāt | tridhā̭tu॒ hi śira॒ iti̭ | śira̭ ivai॒ta-dya॒jñasya̭ | atho॒ trayo॒ vai prā॒ṇāḥ |
prā॒ṇāne॒vāsmi̭-ndadhāti ||
ma॒khasya॒ śiro̭-'si॒ sañjyoti̭ṣā॒ jyoti̭raṅktā॒mityā̭ha |
jyoti̭re॒vāsmā̭ u॒pari̭ṣṭā-ddadhāti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai || 48 ||
(pari̭dadhāti - prā॒ṇa-nda̭dhāti॒ - hi ya॒jño - ghā̭rayati॒ - nama॒ ityā̭ha - pa॒ścā-d- vī॒ryā̭ṇītyā̭ha॒ - bhā ityā̭ha - bha॒jetyā̭ha - dhru॒ - vaivāsmi̭-ndadhāti॒ trīṇi̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - iḍābhakṣaṇam
dhiṣṇi̭yā॒ vā e॒te nyṷpyante | yadbra॒hmā | yaddhotā᳚ | yada̭ddhva॒ryuḥ | yada॒gnīt | ya-dyaja̭mānaḥ | tān. yada̭ntare॒yāt | yaja̭mānasya prā॒ṇān-thsaṅka̭rṣet | pra॒māyṷka-ssyāt | pu॒ro॒ḍāśa̭mapa॒gṛhya॒ sañca̭ratyaddhva॒ryuḥ || 49 ||
yaja̭mānāyai॒va tallo॒kagṃ śigṃ̭ṣati |
nāsya̭ prā॒ṇān-thsaṅka̭rṣati | na pra॒māyṷko bhavati | pu॒rastā᳚-tpra॒tyaṅṅāsī̭naḥ | iḍā̭yā॒ iḍā॒māda̭dhāti |
hastyā॒gṃ॒ hotre᳚ | pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ | pa॒śavaḥ॒ purṷṣaḥ | pa॒śuṣve॒va pa॒śū-nprati̭ṣṭhāpayati | iḍā̭yai॒ vā e॒ṣā prajā̭tiḥ || 50 ||
tā-mprajā̭tiṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ prajā̭yate | dvira॒ṅgulā̭vanakti॒ parva̭ṇoḥ |
dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai | sa॒kṛdupa̭stṛṇāti | dvirāda̭dhāti | sa॒kṛda॒bhighā̭rayati | ca॒tu-ssampa̭dyate | ca॒tvāri॒ vai pa॒śoḥ pra̭ti॒ṣṭhānā̭ni |
yāvā̭ne॒va pa॒śuḥ | tamupa̭hvayate || 51 ||
mukha̭miva॒ pratyupa̭hvayeta | sa॒mu॒ṅkhāne॒va pa॒śūnupa̭hvayate | pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ |
tasmā॒-thsā-'nvā॒rabhyā᳚ | a॒ddhva॒ryuṇā̭ ca॒ yaja̭mānena ca | upa̭hūtaḥ paśu॒māna̭sā॒nītyā̭ha |
upa॒ hyḙnau॒ hvaya̭te॒ hotā᳚ | iḍā̭yai de॒vatā̭nā-mupaha॒ve | upa̭hūtaḥ paśu॒mā-nbha̭vati |
ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 52 ||
yāṃ-vai~ hastyā॒miḍā̭mā॒dadhā̭ti | vā॒ca-ssā bhā̭ga॒dheya᳚m | yāmṷpa॒hvaya̭te | prā॒ṇānā॒gṃ॒ sā | vāca̭-ñcai॒va prā॒ṇāgścāva̭rundhe ||
atha॒ vā e॒tarhyupa̭hūtāyā॒miḍā̭yām |
pu॒ro॒ḍāśa̭syai॒va ba̭rhi॒ṣado̭ mīmā॒gṃ॒sā | yaja̭māna-nde॒vā a̭bruvann | ha॒virno॒ nirva॒peti̭ | nāhama̭bhā॒go nirva̭phsyā॒mītya̭bravīt || 53 ||
na mayā̭-'bhā॒gayā 'nṷvakṣya॒theti॒ vāga̭bravīt |
nāhama̭bhā॒gā pṷro-'nuvā॒kyā̭ bhaviṣyā॒mīti̭ puro-'nuvā॒kyā᳚ | nāhama̭bhā॒gā yā॒jyā̭ bhaviṣyā॒mīti̭
yā॒jyā᳚ | na mayā̭-'bhā॒gena॒ vaṣa̭ṭkariṣya॒theti̭ vaṣaṭkā॒raḥ | ya-dya̭jamānabhā॒ga-nni॒dhāya̭ puro॒ḍāśa̭-mbarhi॒ṣada̭-ṅka॒roti̭ |
tāne॒va ta-dbhā॒ginaḥ̭ karoti | ca॒tu॒rdhā ka̭roti | cata̭sro॒ diśaḥ̭ | di॒kṣvḙva prati̭tiṣṭhati | ba॒r॒hi॒ṣada̭-ṅkaroti || 54 ||
yaja̭māno॒ vai pṷro॒ḍāśaḥ̭ | pra॒jā ba॒r॒hiḥ |
yaja̭māname॒va pra॒jāsu॒ prati̭ṣṭhāpayati |
tasmā̭da॒sthnā-'nyāḥ pra॒jāḥ pra̭ti॒tiṣṭha̭nti | mā॒gṃ॒senā॒nyāḥ | atho॒ khalvā̭huḥ | dakṣi̭ṇā॒ vā e॒tā ha̭vi-rya॒jñasyā᳚ntarve॒dyava̭ruddhyante |
ya-tpṷro॒ḍāśa̭-mbarhi॒ṣada̭-ṅka॒rotīti̭ | ca॒tu॒rdhā ka̭roti | ca॒tvāro॒ hyḙte ha̭vi-rya॒jñasya॒rtvijaḥ̭ || 55 ||
bra॒hmā hotā᳚-'ddhva॒ryura॒gnīt | tama॒bhimṛ̭śet | i॒da-mbra॒hmaṇaḥ̭ | i॒dagṃ hotuḥ̭ | i॒dama̭ddhva॒ryoḥ | i॒dama॒gnīdha॒ iti̭ | yathai॒vāda-ssau॒mye᳚-'ddhva॒re |
ā॒deśa̭mṛ॒tvigbhyo॒ dakṣi̭ṇā nī॒yante᳚ | tā॒dṛge॒va tat | a॒gnīdhe᳚ pratha॒māyāda̭dhāti || 56 ||
a॒gnimṷkhā॒ hyṛddhiḥ̭ | a॒gnimṷkhāme॒vardhiṃ॒-ya~ja̭māna ṛddhnoti || sa॒kṛdṷpa॒stīrya॒ dvirā॒dadha̭t | u॒pa॒stīrya॒ dvira॒bhighā̭rayati |
ṣaṭ-thsampa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | ve॒dena̭ bra॒hmaṇe᳚ brahmabhā॒ga-mpari̭harati | prā॒jā॒pa॒tyo vai ve॒daḥ | prā॒jā॒pa॒tyo bra॒hmā || 57 ||
sa॒vi॒tā ya॒jñasya॒ prasū᳚tyai | atha॒ kāma̭ma॒nyena̭ | tato॒ hotre᳚ | maddhyaṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya̭ | yaddhotā᳚ | ma॒ddhya॒ta e॒va ya॒jña-mprī̭ṇāti |
athā᳚ddhva॒ryave᳚ | pra॒ti॒ṣṭhā vā e॒ṣā ya॒jñasya̭ | yada̭ddhva॒ryuḥ |
tasmā᳚ddhavi-rya॒jñasyai॒tāme॒vāvṛta॒manṷ || 58 ||
a॒nyā dakṣi̭ṇā nīyante | ya॒jñasya॒ prati̭ṣṭhityai |
a॒gnima̭gnī-thsa॒kṛ-thsa̭kṛ॒-thsammṛ॒ḍḍhītyā̭ha |
parāṃ̭iva॒ hyḙtarhi̭ ya॒jñaḥ || i॒ṣi॒tā daivyā॒ hotā̭ra॒ ityā̭ha | i॒ṣi॒tagṃ hi karma̭ kri॒yate᳚ |
bha॒dra॒vācyā̭ya॒ preṣi̭to॒ mānṷṣa-ssūktavā॒kāya̭ sū॒ktā brū॒hītyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste |
sva॒gā daivyā॒ hotṛ̭bhya॒ ityā̭ha | ya॒jñame॒va tathsva॒gā ka̭roti | sva॒sti-rmānṷṣebhya॒ ityā̭ha |
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste | śaṃ॒yo~-rbrū॒hītyā̭ha |
śaṃ॒yu~me॒va bā̭rhaspa॒tya-mbhā̭ga॒dheyḙna॒ sama̭rdhayati || 59 ||
(ca॒ra॒tya॒ddhva॒ryuḥ - prajā̭ti--r hvayate॒ - vedā᳚ - bravī-d- barhi॒ṣada̭-ṅkaro-tyṛ॒tvijo̭-dadhāti-bra॒hmā-'nṷ-karoti ca॒tvāri̭ ca) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - prastaraprahārādikam
atha॒ srucā̭vanu॒ṣṭugbhyāṃ॒-vā~ja̭vatībhyāṃ॒-vyū~̭hati | pra॒ti॒ṣṭhā vā a̭nu॒ṣṭuk | annaṃ॒-vā~jaḥ॒ prati̭ṣṭhityai | a॒nnādya॒syāva̭ruddhyai | prācī᳚-ñju॒hūmṷ̄hati | jā॒tāne॒va bhrātṛ̭vyā॒-npraṇṷdate | pra॒tīcī̭mupa॒bhṛta᳚m |
ja॒ni॒ṣyamā̭ṇāne॒va prati̭nudate |
sa viṣṷ̄ca e॒vāpohya̭ sa॒patnā॒n॒. yaja̭mānaḥ |
a॒smin ~lo॒ke prati̭tiṣṭhati || 60 ||
dvābhyā᳚m | dvipra̭tiṣṭho॒ hi || vasṷbhyastvā ru॒drebhya̭stvā-''di॒tyebhya॒stvetyā̭ha |
ya॒thā॒ya॒jure॒vai tat | sru॒kṣu pra̭sta॒rama̭nakti |
i॒me vai lo॒kā-ssrucaḥ̭ | yaja̭mānaḥ prasta॒raḥ | yaja̭māname॒va teja̭sā-'nakti | tre॒dhā-'na̭kti |
traya̭ i॒me lo॒kāḥ || 61 ||
e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyo̭-'nakti |
a॒bhi॒pū॒rvama̭nakti | a॒bhi॒pū॒rvame॒va yaja̭māna॒-nteja̭sā-'nakti || a॒ktagṃ rihā̭ṇā॒ ityā̭ha |
tejo॒ vā ājya᳚m | yaja̭mānaḥ prasta॒raḥ |
yaja̭māname॒va teja̭sā-'nakti | vi॒yantu॒ vaya॒ ityā̭ha | vaya̭ e॒vaina̭-ṅkṛ॒tvā |
su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 62 ||
pra॒jāṃ-yo~ni॒-mmā nirmṛ̭kṣa॒mityā̭ha | pra॒jāyai̭ gopī॒thāya̭ || āpyā̭yantā॒māpa॒ oṣa̭dhaya॒ ityā̭ha | āpa̭ e॒vauṣa̭dhī॒rāpyā̭yayati | ma॒rutā॒-mpṛṣa̭taya॒-ssthetyā̭ha | ma॒ruto॒ vai vṛṣṭyā̭ īśate |
vṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe | diva̭-ṅgaccha॒ tato̭ no॒ vṛṣṭi॒mera॒yetyā̭ha | vṛṣṭi॒rvai dyauḥ | vṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe || 63 ||
yāva॒dvā a̭ddhva॒ryuḥ pra̭sta॒ra-mpra॒hara̭ti | tāva̭da॒syāyṷrmīyate | ā॒yu॒ṣpā a̭gne॒-'syāyṷrme pā॒hītyā̭ha | āyṷre॒vātman-dha̭tte |
yāva॒dvā a̭ddhva॒ryuḥ pra̭sta॒ra-mpra॒hara̭ti | tāva̭dasya॒ cakṣṷrmīyate | ca॒kṣu॒ṣpā a̭gne-'si॒ cakṣṷrme pā॒hītyā̭ha | cakṣṷre॒vātman-dha̭tte ||
dhru॒vā-'sītyā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai ||
ya-mpa̭ri॒dhi-mpa॒ryadha̭tthā॒ ityā̭ha || 64 ||
ya॒thā॒ya॒jure॒vaitat | agnḙ deva pa॒ṇibhi̭-rvī॒yamā̭ṇa॒ ityā̭ha | a॒gnaya̭ e॒vaina॒-ñjuṣṭa̭-ṅkaroti |
ta-nta̭ e॒tamanu॒ joṣa̭-mbharā॒mītyā̭ha |
sa॒jā॒tāne॒vāsmā॒ anṷkānkaroti |
nede॒ṣa tvada̭pace॒tayā̭tā॒ ityā॒hānṷkhyātyai || ya॒jñasya॒ pātha॒ upa॒ sami̭ta॒mityā̭ha |
bhū॒māna̭me॒vopai̭ti | pa॒ri॒dhīn-praha̭rati |
ya॒jñasya॒ sami̭ṣṭyai || 65 ||
srucau॒ sa-mprasrā̭vayati | yade॒va tatra̭ krū॒ram |
tat-tena̭ śamayati | ju॒hvāmṷpa॒bhṛta᳚m | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai ju॒hūḥ |
bhrā॒tṛ॒vya॒de॒va॒tyo̭pa॒bhṛt |
yaja̭mānāyai॒va bhrātṛ̭vya॒mupa̭sti-ṅkaroti ||
sa॒gg॒srā॒vabhā̭gā॒-ssthetyā̭ha |
vasa̭vo॒ vai ru॒drā ā̭di॒tyā-ssagg̭srā॒vabhā̭gāḥ |
teṣā॒-nta-dbhā̭ga॒dheya᳚m || 66 ||
tāne॒va tena̭ prīṇāti | vai॒śva॒de॒vyarcā | e॒te hi viśvḙ de॒vāḥ | tri॒ṣṭug-bha̭vati | i॒ndri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭuk | i॒ndri॒yame॒va yaja̭māne dadhāti || a॒gnervā॒mapa̭nnagṛhasya॒ sada̭si sādayā॒mītyā̭ha |
i॒yaṃ-vā~ a॒gnirapa̭nnagṛhaḥ | a॒syā e॒vaine॒ sada̭ne sādayati | su॒mnāya̭ sumninī su॒mne mā̭ dhatta॒mityā̭ha || 67 ||
pra॒jā vai pa॒śavaḥ̭ su॒mnam | pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tmandha̭tte | dhu॒ri dhu॒ryaṷ pāta॒mityā̭ha | jā॒yā॒pa॒tyo-rgo̭pī॒thāya̭ || agnḙ-'dabdhāyo-'śītatano॒ ityā̭ha | ya॒thā॒ya॒jure॒vaitat | pā॒hi mā॒-'dya di॒vaḥ pā॒hi prasi̭tyai pā॒hi duri̭ṣṭyai pā॒hi dṷradma॒nyai pā॒hi duśca̭ritā॒dityā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste |
avi̭ṣa-nnaḥ pi॒tu-ṅkṛ̭ṇu su॒ṣadā॒ yoni॒gg॒ svāhetī᳚ddhma-saṃ॒vṛ~śca̭nānyanvāhārya॒paca̭ne 'bhyā॒dhāya̭ phalīkaraṇaho॒ma-ñjṷhoti |
ati̭riktāni॒ vā i̭ddhma saṃ॒vṛ~śca̭nāni || 68 ||
ati̭riktāḥ phalī॒kara̭ṇāḥ | ati̭riktamājyoccheṣa॒ṇam |
ati̭rikta e॒vāti̭rikta-ndadhāti | atho॒ ati̭rikte-nai॒vāti̭rikta-mā॒ptvā-'va̭rundhe || vedi̭-rde॒vebhyo॒ nilā̭yata | tāṃ-ve~॒denānva̭vindann | ve॒dena॒ vediṃ̭-vi~viduḥ pṛthi॒vīm | sā pa̭prathe pṛthi॒vī pārthi̭vāni |
garbha̭-mbibharti॒ bhuva̭neṣva॒ntaḥ |
tato̭ ya॒jño jā̭yate viśva॒dāni॒riti̭ pu॒rastā᳚-thstambaya॒juṣo̭ ve॒dena॒ vedi॒gṃ॒ sammā॒ṣṭryanṷvittyai || 69 ||
atho॒ ya-dve॒daśca॒ vedi̭śca॒ bhava̭taḥ | mi॒thu॒na॒tvāya॒ prajā᳚tyai | pra॒jāpa̭te॒rvā e॒tāni॒ śmaśrṷ̄ṇi | ya-dve॒daḥ | patni̭yā u॒pastha॒ āsya̭ti |
mi॒thu॒name॒va ka̭roti | vi॒ndate᳚ pra॒jām |
ve॒dagṃ hotā-''ha̭va॒nīyā᳚-thstṛ॒ṇannḙti |
ya॒jñame॒va ta-thsanta̭no॒tyotta̭rasmā-dardhamā॒sāt |
tagṃ santa̭ta॒mutta̭re-'rdhamā॒sa āla̭bhate || 70 ||
ta-ṅkā॒lekā̭la॒ āga̭te yajate || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti |
sa tvā a̭ddhva॒ryu-ssyā᳚t | yo yato̭ ya॒jña-mpra̭yu॒ṅkte |
tadḙna-mpratiṣṭhā॒paya॒tīti̭ |
vātā॒dvā a̭ddhva॒ryurya॒jña-mprayṷṅkte |
devā̭ gātuvido gā॒tuṃ-vi~॒tvā gā॒tumi॒tetyā̭ha |
yata̭ e॒va ya॒jña-mpra̭yu॒ṅkte |
tadḙna॒-mprati̭ṣṭhāpayati |
prati̭tiṣṭhati pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭mānaḥ || 71 ||
(ti॒ṣṭha॒tī॒ - me lo॒kā - ga̭mayati॒ - dyau-rvṛṣṭi̭me॒vāva̭rundhe - pa॒ryadha̭tthā॒ ityā̭ha॒ - sami̭ṣṭyai - bhāga॒dheyaṃ̭ - dhatta॒mityā̭ha॒ - vā i̭ddhma saṃ॒vṛ~śca̭nā॒ - nyanṷvittyai - labhate॒ - yaja̭mānaḥ) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - patnīyokravimokaḥ
yo vā aya̭thādevataṃ-ya~॒jñamṷpa॒cara̭ti |
ā de॒vatā᳚bhyo vṛścyate | pāpī̭yā-nbhavati | yo ya̭thādeva॒tam | na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate |
vasī̭yā-nbhavati | vā॒ru॒ṇo vai pāśaḥ̭ |
i॒maṃ-vi~ṣyā̭mi॒ varṷṇasya॒ pāśa॒mityā̭ha |
va॒ru॒ṇa॒pā॒śāde॒vainā᳚-mmuñcati |
sa॒vi॒tṛpra̭sūto yathādeva॒tam || 72 ||
na de॒vatā᳚bhya॒ āvṛ̭ścyate | vasī̭yā-nbhavati |
dhā॒tuśca॒ yonaṷ sukṛ॒tasya̭ lo॒ka ityā̭ha | a॒gnirvai dhā॒tā | puṇya॒-ṅkarma̭ sukṛ॒tasya̭ lo॒kaḥ | a॒gnire॒vainā᳚-ndhā॒tā | puṇye॒ karma̭ṇi sukṛ॒tasya̭ lo॒ke da̭dhāti | syo॒na-mmḙ sa॒ha patyā̭ karo॒mītyā̭ha |
ā॒tmana̭śca॒ yaja̭mānasya॒ cānā᳚tyai sa॒tvāṃya~̭ ||
samāyṷṣā॒ sampra॒jayetyā̭ha || 73 ||
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste pūrṇapā॒tre | a॒nta॒to̭-'nu॒ṣṭubhā᳚ | catṷṣpa॒dvā e॒tacchandaḥ॒ prati̭ṣṭhita॒-mpatni̭yai pūrṇapā॒tre bha̭vati |
a॒smin ~lo॒ke prati̭tiṣṭhā॒nīti̭ |
a॒sminne॒va lo॒ke prati̭tiṣṭhati | atho॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭuk | vāmmi̭thu॒nam | āpo॒ retaḥ̭ pra॒jana̭nam |
e॒tasmā॒dvai mi̭thu॒nādvi॒dyota̭māna-ssta॒naya̭nvarṣati | retaḥ̭ si॒ñcann || 74 ||
pra॒jāḥ pra̭ja॒nayanṋ || yadvai ya॒jñasya॒ brahma̭ṇā yu॒jyate᳚ | brahma̭ṇā॒ vai tasya̭ vimo॒kaḥ | a॒dbhi-śśāntiḥ̭ | vimṷktaṃ॒-vā~ e॒tarhi॒ yoktra॒-mbrahma̭ṇā |
ā॒dāyai̭na॒tpatnī̭ sa॒hāpa upa̭gṛhṇīte॒ śāntyai᳚ |
a॒ñja॒lau pū᳚rṇapā॒tramāna̭yati | reta̭ e॒vāsyā᳚-mpra॒jā-nda̭dhāti | pra॒jayā॒ hi ma̭nu॒ṣyaḥ̭ pū॒rṇaḥ |
mukhaṃ॒-vi~mṛ̭ṣṭe | a॒va॒bhṛ॒thasyai॒va rū॒pa-ṅkṛ॒tvotti̭ṣṭhati || 75 ||
(sa॒vi॒tṛpra̭sūto yathādeva॒taṃ-pra॒jayetyā̭ha-si॒ñca-nmṛ̭ṣṭa॒ eka̭-ñca) (a. 10)
anuvākaṃ 11 - upaveṣopagūhanam
pa॒ri॒ve॒ṣo vā e॒ṣa vana॒spatī̭nām | yadṷpave॒ṣaḥ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | vi॒ndatḙ parive॒ṣṭāra᳚m | tamṷtka॒re || ya-nde॒vā ma̭nu॒ṣyḙṣu |
u॒pa॒ve॒ṣamadhā̭rayann | ye a॒smadapa̭cetasaḥ | tāna॒smabhya̭-mi॒hākṷru | upa̭ve॒ṣopa̭viḍḍhi naḥ || 76 ||
pra॒jā-mpuṣṭi॒matho॒ dhana᳚m |
dvi॒pado̭ na॒ścatṷṣpadaḥ | dhru॒vāna-na̭pagān-ku॒rviti̭ pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca॒mupa̭gūhati |
tasmā᳚-tpu॒rastā᳚-tpra॒tyañcaḥ̭ śū॒drā ava̭syanti | stha॒vi॒ma॒ta upa̭gūhati | apra̭tivādina e॒vainā᳚n kurute ||
dhṛṣṭi॒rvā ṷpave॒ṣaḥ |
śu॒cārto vajro॒ brahma̭ṇā॒ sagṃśi̭taḥ |
yopa̭ve॒ṣe śuk | sā-'mumṛ̭cchatu॒ ya-ndvi॒ṣma iti̭ || 77 ||
athā᳚smai nāma॒ gṛhya॒ praha̭rati | nira॒mu-nnṷda॒ oka̭saḥ | sa॒patno॒ yaḥ pṛ̭ta॒nyati̭ | ni॒rbā॒ddhyḙna ha॒viṣā᳚ | indra̭ eṇa॒-mparā̭śarīt |
i॒hi ti॒sraḥ pa̭rā॒vataḥ̭ | i॒hi pañca॒janā॒gṃ॒ ati̭ |
i॒hi ti॒sro-'ti̭ roca॒nā yāva̭t | sūryo॒ asa̭-ddi॒vi |
pa॒ra॒mā-ntvā̭ parā॒vata᳚m || 78 ||
indro̭ nayatu vṛtra॒hā | yato॒ na puna॒rāya̭si |
śa॒śva॒tībhya॒-ssamā᳚bhya॒ iti̭ | tri॒vṛdvā e॒ṣa vajro॒ brahma̭ṇā॒ sagṃśi̭taḥ | śu॒caivainaṃ̭-vi~॒ddhvā |
e॒bhyo lo॒kebhyo̭ ni॒rṇudya̭ | vajrḙṇa॒ brahma̭ṇā stṛṇute | ha॒to̭ 'sāvava̭dhiṣmā॒-mumityā̭ha॒
stṛtyai᳚ | ya-ndvi॒ṣyātta-ndhyā̭yet |
śu॒caivaina̭-marpayati || 79 ||
(no॒-dvi॒ṣma iti̭-parā॒vata̭-marpayati) (a. 11)
(pratyṷṣṭaṃ - di॒va-śśilpa॒ - maya̭jño - dhṛ॒ta-ñca̭ - devāsu॒rā-ssa e॒tamindra॒ - āpo̭ devī - ra॒gninā॒ - dhiṣṇi̭yā॒ - atha॒ srucau॒ - yo vā aya̭thādevataṃ - parive॒ṣo vā ekā̭daśa)
(pratyṷṣṭa॒ - maya̭jña - e॒ṣā hi viśvḙṣā-nde॒vānā̭ - mū॒rjā pṛ̭thi॒vī - matho॒ rakṣa̭sāṃ॒ - tā-mprajā̭tiṃ॒ - dvābhyāṃ॒ - ta-ṅkā॒lekā̭le॒ nava̭saptatiḥ)
(pratyṷṣṭagṃ - śu॒caivaina̭marpayati)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake tṛtīya prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.